Split (1)

train · 162M rows

text stringlengths 254 13.2M	id stringlengths 36 47	dataset_source stringclasses 2 values	prediction float64 1.01 4.21	dump stringclasses 106 values	url stringlengths 13 2.36k	date stringlengths 19 25	file_path stringlengths 108 155	offset int64 -1 1.48B	page_average_lid_score float64 0.85 1 ⌀	full_doc_lid_score float64 0 1 ⌀	language_score float64 0 1	per_page_languages listlengths 1 14.5k	full_doc_lid stringclasses 14 values	top_langs stringclasses 1 value	is_truncated bool 2 classes	page_ends listlengths 1 14.5k	minhash_cluster_size int64 1 1.9M	duplicate_count int64 -1 319
UMOWA NR ……/NO/2020 zawarta w dniu ……………2020 r. w Szczecinie pomiędzy: Gminą Miasto Szczecin - Miejski Ośrodek Sportu, Rekreacji i Rehabilitacji z siedzibą w Szczecinie przy ul. Wł. Szafera 7, 71–245 Szczecin, którą reprezentuje: 1) ……………………. – …………………….. działający na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta Szczecin zwanąą dalej Zamawiającym, a 2) ……………………………………………………………………….. z siedzibą: ………………………………………………………………….. NIP: ……………………….., REGON ………………………………. zwanym dalej Wykonawcąą lub Projektantem reprezentowanym przez: 1. ………………………………….. - ……………………………. 2. ………………………………….. - ……………………………. Niniejsza umowa zostaje zawarta w wyniku dokonania przez Zamawiającego wyboru oferty najkorzystniejszej w postępowaniu przeprowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, zgodnie z ustawą z dnia 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 ze zm.), zwaną dalej „pzp” I Postanowienia ogólne § 1 1. Zamawiający zleca a Wykonawca przyjmuje do wykonania przedmiot zamówienia pn.: „Wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej przebudowy kortów tenisowych przy Al. Wojska Polskiego 127 w Szczecinie". 2. Przedmiot niniejszej umowy stanowi: 1) projekt zamienny dokumentacji będącej załącznikiem do wydanej decyzji pozwolenia na budowę – Decyzja nr 380/15 oraz Decyzja nr 1138/16, w skład której wchodzić będzie: a) wykonanie wielobranżowej dokumentacji budowlanej – projektu zamiennego zagospodarowania terenu nie wykonanej części zagospodarowania (poza zapleczem administracyjno – socjalnym i magazynowym) wraz z przygotowaniem wszelkich dokumentów niezbędnych do uzyskania zamiennej decyzji do obowiązującej decyzji pozwolenia na budowę lub decyzji pozwolenia na budowę, b) uzyskanie wszelkich koniecznych decyzji, opinii, pozwoleń które są niezbędne do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji pozwolenia na budowę, w tym decyzji dotyczącej zgód na wycinkę drzew kolidujących z inwestycją. c) przekazanie kompletu dokumentacji budowlanej wraz z uzgodnieniami i wypełnionym wnioskiem (druk WUiAB-1) dla Zamawiającego w celu uzyskania prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę na podstawie obowiązującej decyzji pozwolenia na budowę (Decyzja nr 1138/16), uzgodnień z Zamawiającym oraz obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (P-65). d) wykonanie wielobranżowej dokumentacji wykonawczej na podstawie zatwierdzonej przez Urząd Miasta Szczecin – Wydział Urbanistyki i Administracji Budowlanej zwanej dalej WUIAB dokumentacji budowlanej – projektu zamiennego zagospodarowania terenu o którym mowa w triet a). W skład dokumentacji wykonawczej wchodzić będzie wykonanie Specyfikacji Technicznych Wykonania i Odbioru Robót zwanych dalej STWIOR, przedmiarów i kosztorysów inwestorskich nie wykonanych części. e) wykonanie jednokrotnego nieodpłatnego przeszacowania kosztorysów inwestorskich (każdego z etapów czy podetapów) w okresie gwarancji, 2) projekt przebudowy kortów tenisowych na podstawie załączonej koncepcji wykonanej przez Biuro Projektowe MD Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie, oraz Decyzji o lokalizacji celu publicznego nr P-31, w skład którego wchodzi dokumentacja wielobranżowa budowlana i wykonawcza: a) projekt budynku biurowo – szatniowego z funkcją restauracyjną, b) projekt kortu centralnego wraz z trybunami klatka schodową i pomieszczeniami toalet, magazynów, węzła cieplnego – w zakresie jest również zaplanowanie ustawień trybun tymczasowych. c) projekt hali trzykortowej z nawierzchnią akrylową wraz z łącznikiem i klatką schodową, windą i trybunami – wykonawca w terminie wskazanym w niniejszej umowie przedstawi Zamawiającemu do akceptacji koncepcję projektowanej hali wraz z łącznikiem, klatką schodową oraz windą, d) projekt kortu turniejowego o nawierzchni z mączki ceglanej wraz z trybunami e) projekt 6 kortów tenisowych o nawierzchni z mączki ceglanej wraz z trybunami f) projekt zagospodarowania terenu wraz z pomieszczeniami kubaturowymi np. magazynem g) uzyskanie wszelkich koniecznych decyzji, opinii, pozwoleń które są niezbędne do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji pozwolenia na budowę na podstawie ww. koncepcji, uzgodnień z Inwestorem oraz obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego h) wykonania projektu wykonawczego, w tym projektu i decyzji dotyczącej wycinki drzew i nasadzeń w uzgodnieniu z Inwestorem, i) przekazanie kompletu dokumentacji budowlanej w tym projektu budowlanego hali trzykortowej wraz z uzgodnieniami i wypełnionym wnioskiem (druk WUiAB-1) dla Zamawiającego w celu uzyskania prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę na podstawie obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (P31) i uzgodnień z Zamawiającym, j) wykonanie wielobranżowej dokumentacji wykonawczej zakresu wymienionego w §1 ust.2, pkt. 2 lit. a-f. k) wykonanie na podstawie zatwierdzonej dokumentacji budowlanej w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę dokumentacji wykonawczej przedmiarów, kosztorysów i STWIOR dla każdego etapu osobno, l) wykonanie jednokrotnego nieodpłatnego przeszacowania kosztorysów inwestorskich (każdego z etapów czy podetapów) w okresie gwarancji, 3. Dokumentacja o której mowa w pkt 2 winna być zgodna z załączoną koncepcją przebudowy kortów tenisowych. 4. Zakres opracowań dokumentacji budowalnej obejmuje również uzyskanie na koszt Wykonawcy, wszelkich uzgodnień, map, opinii, sprawdzeń, warunków technicznych, decyzji, pozwoleń i zatwierdzeń dokumentacji oraz innych dokumentów, wymaganych obowiązującymi przepisami. 5. Zakres opracowań dokumentacji wykonawczej obejmuje również wycenę robót budowlanych wszystkich branż w tym: 1) sporządzenie zbiorczego zestawienia kosztów z podziałem na podetapy 2) wykonanie na jego podstawie zbiorczego zestawienia kosztów dla każdego z podetapów osobno i dla każdej z branż, 3) sporządzenie przedmiarów robót, 4) sporządzenie kosztorysów inwestorskich 5) uzyskanie na koszt Wykonawcy, wszelkich uzgodnień, opinii, sprawdzeń, warunków technicznych, decyzji, pozwoleń i zatwierdzeń dokumentacji oraz innych dokumentów, wymaganych obowiązującymi przepisami. 6. Szczegółowy zakres prac do wykonania i warunki wykonawstwa określa specyfikacja istotnych warunków zamówienia, dalej siwz 7. Wykonawca oświadcza, iż zapoznał się ze wszystkimi warunkami lokalizacyjnymi, terenowymi i realizacyjnymi terenu objętego przebudowąą i nie wnosi do nich zastrzeżeń. § 2 1. Przedstawicielem Zamawiającego przy realizacji przedmiotu umowy jest: ………………………………………… tel. ………………………………… 2. Przedstawicielem Wykonawcy przy realizacji umowy jest: ………………………… tel. ………………. 3. Projektant będzie dysponował zespołem projektantów (na czas realizacji przedmiotu zamówienia) zaakceptowanych przez Zamawiającego w następujących branżach: 1) architektonicznej, 2) konstrukcyjnej, 3) elektrycznej, 4) sanitarnej 4. W przypadku konieczności dysponowania projektantami branży innej niż wymienionej w ust. 3 niniejszego paragrafu, Wykonawca przyjmuje na siebie obowiązek zatrudnienia na swój koszt projektanta odpowiedniej branży i wykonania dokumentacji w tym zakresie 5. Każda zmiana osoby ze składu Zespołu Projektowego może nastąpić na wniosek Wykonawcy, za pisemną zgodą Zamawiającego. Do wniosku Wykonawca dołączy dokumenty potwierdzające, że proponowane osoby posiadają odpowiednie uprawnienia, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. Proponowane osoby musząą spełniać wymagania opisane w siwz. Zmiana osób nie wymaga aneksu do umowy. 6. Projektanci biorący udział w wykonywaniu przedmiotu umowy muszą przez cały okres wykonywania przedmiotu umowy oraz rękojmi, posiadać aktualne ubezpieczenie obowiązkowe od odpowiedzialności cywilnej osób wykonujących samodzielne funkcje w budownictwie, zawarte w ramach przynależności do Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa lub Izby Architektów RP. 7. Zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy pzp, Zamawiający wymaga aby Wykonawca zatrudniał na podstawie umowy o pracę w rozumieniu art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy wszystkie osoby, które będą wykonywać podczas realizacji przedmiotu zamówienia czynności związane z projektowaniem. 8. Zatrudnienie, o którym mowa w ust. 7 niniejszego paragrafu powinno trwać przez cały okres realizacji zamówienia liczony od dnia podpisania umowy. 9. Obowiązek określony w ust. 7 i ust. 8 niniejszego paragrafu dotyczy również Podwykonawców. 10. Wykonawca w terminie do 3 dni roboczych od dnia zawarcia umowy przekaże Zamawiającemu wykaz osób, które będą realizowały przedmiot umowy wraz z oświadczeniem, że są one zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Wykonawca zobowiązany jest do aktualizacji wykazu i przekazywaniu go Zamawiającemu w terminie do 14 dni roboczych od dnia dokonania zmiany osoby wskazanej w wykazie. Zmiana wspomnianych osób nie wymaga aneksu do umowy. Obowiązek ww. dotyczy również Podwykonawców. 11. Wykonawca każdorazowo na wezwania Zamawiającego jest zobowiązany w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia przekazania wezwania przedstawić dowody zatrudnienia na podstawie umowy o pracę osób wskazanych w wykazie, o którym mowa w ust. 10 niniejszego paragrafu. Obowiązek ww. dotyczy również Podwykonawców. 12. Dowodami, o których mowa w ust. 11 mogą być w szczególności: 1) oświadczenie wykonawcy lub podwykonawcy o zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę osób wykonujących czynności, których dotyczy wezwanie zamawiającego. Oświadczenie to powinno zawierać w szczególności: określenie przedmiotu składającego oświadczenie, datę jego złożenia, wskazanie, że objęte wezwaniem czynności wykonują osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę wraz ze wskazaniem liczby tych osób, imion i nazwisk tych osób, dat zawarcia oraz rodzaju umowy o pracę, zakresu obowiązków oraz wymiar etatu. Oświadczenie powinno być podpisane przez osoby uprawnione do złożenia oświadczenia w imieniu wykonawcy lub podwykonawcy; 2) poświadczoną za zgodność z oryginałem odpowiednio przez wykonawcę lub podwykonawcę kopię umowy/umów o prace osób wykonujących czynności, których dotyczy wezwanie zamawiającego. Kopia umowy/umów powinna zostać zanonimizowana w sposób zapewniający ochronę danych osobowych pracownika, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych (tj. w szczególności: bez adresów, nr PESEL pracowników). Imię i nazwisko pracownika nie podlega anonimizacji. Informacje takie jak: data zawarcia umowy, rodzaj umowy o pracę i wymiar etatu oraz zakres obowiązków powinny być możliwe do zidentyfikowania; 3) zaświadczenie właściwego oddziału ZUS, potwierdzające opłacanie przez wykonawcę lub podwykonawcę składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o pracę za ostatni okres rozliczeniowy; 4) poświadczoną za zgodność z oryginałem odpowiednio przez wykonawcę lub podwykonawcę kopię dowodu potwierdzającego zgłoszenie pracownika przez pracodawcę do ubezpieczenia, zanonimizowaną w sposób zapewniający ochronę danych osobowych pracowników, zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych. Imię i nazwisko pracownika nie podlega anonimizacji 13. Brak przedłożenia Zamawiającemu, wskazanych w wezwaniu, o którym mowa w ust. 11, dowodów zatrudnienia na podstawie umowy o pracę albo opóźnienie w ich przekazaniu przekraczające 10 dni, potraktowane zostanie jako brak zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. II. Dokumentacja projektowa § 3 1. Wykonawca jest zobowiązany wykonać dokumentację projektową zgodnie z powszechnie obowiązującym stanem prawnym oraz uzyskać wszelkie uzgodnienia, opinie, sprawdzenia, warunki techniczne, decyzje, pozwolenia i zatwierdzenia dokumentacji wymagane obowiązującymi przepisami. W szczególności dokumentację projektową, kosztorysy, przedmiary, specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych, informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, należy wykonać zgodnie z: 1) ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.). 2) ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz 1843 ze zm.); 3) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz.U. z 2003 r., Nr 120, poz. 1126); 4) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (Dz.U. z 2004 r., Nr 130, poz. 1389); 5) rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1129); 6) rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U z 2018 poz. 1935 ze zm.); 7) rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych (Dz.U. z 2012 r. poz. 463); 8) innymi obowiązującymi przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. § 4 1. Zamawiający zastrzega sobie prawo do rezygnacji z wykonywania dokumentacji projektowo-kosztorysowej będącej przedmiotem umowy na każdym etapie zaawansowania prac. W takim przypadku Wykonawcy będzie przysługiwało wynagrodzenie za zakończone etapy. § 5 1. Wykonawca przekaże Zamawiającemu dokumentację projektowo–kosztorysową w następujących ilościach: 1) wymagana ilość w wersji drukowanej: 2) Wymaganą w pkt 1) dokumentację wraz z mapą do celów projektowych w wersji elektronicznej – 2 egz. na nośniku CD lub DVD. Pliki w formacie: pdf, doc., docx., xls oraz 2 egz. dokumentacji projektowej budowlanej i wykonawczej zapisanej w plikach dwg. i kosztorysy o których mowa w pkt 1 lit. f) w wersji papierowej i elektronicznej – pliki ath. Pliki nie mogą posiadać zabezpieczenia przed kopiowaniem. 2. Wykonawca dla każdej złożonej dokumentacji projektowej (projekt budowlany), projektowo-kosztorysowej (projekt wykonawczy) zobowiązany jest przedłożyć: 1) oświadczenie o kompletności, we wszystkich wymaganych branżach, dokumentacji projektowo-kosztorysowej stanowiącej przedmiot niniejszej umowy 2) oświadczenie o przejęciu autorskich praw majątkowych od osób uczestniczących w przygotowaniu dokumentacji projektowej, 3) oświadczenie, że dokumentacja ta została wykonana w sposób zgodny z wymogami określonymi w ustawie z dnia 7.07.1994 r. Prawo Budowlane i innymi powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. a) projekty budowlane wszystkich branż 4 egz. b) projekty wykonawcze wszystkich branż 4 egz. c) informacja bioz 4 egz. d) specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych 4 egz. e) przedmiary robót 4 egz. f) kosztorysy inwestorskie do projektów wykonawczych 4 egz. 1. Dokumentacja wykonana na podstawie niniejszej umowy oraz specyfikacji istotnych warunków zamówienia będzie podstawą do ogłoszenia przetargu nieograniczonego na wykonanie robót budowlanych, w związku z tym jej kompletność, zawartość i szczegółowość powinna być wystarczająca dla tego celu. Na jej podstawie zostanie precyzyjnie opisany przedmiot zamówienia oraz ustalona zostanie wartość szacunkowa zamówienia na roboty budowlane. 2. Dokumentacja projektowa w zakresie przełożenia sieci ciepłowniczych musi być wykonana zgodnie z wydanymi warunkami SEC Szczecin wraz z załącznikami- „Ogólne wymagania do projektowania i budowy kanalizacji teletechnicznej oraz kabli światłowodowych wzdłuż sieci ciepłowniczej", „Ogólne wymagania techniczno– eksploatacyjne do warunków wymiany - budowy sieci ciepłowniczych" Ogólne wymagania techniczno–eksploatacyjne do warunków przyłączenia węzłów cieplnych do sieci ciepłowniczych". 3. W trakcie prac projektowych Wykonawca zobowiązany jest do dokonywania bieżących ustaleń z Zamawiającym w szczególności do uczestnictwa w naradach koordynacyjnych, o których mowa w rozdziale XV pkt 4 siwz, w siedzibie Zamawiającego, dwa razy w miesiącu w terminie wyznaczonym przez Zamawiającego. 4. Wykonawca zobowiązany jest do uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane wykonywana na podstawie dokumentacji projektowej będącej przedmiotem niniejszej umowy, w tym do udzielania wyjaśnień i odpowiedzi na zapytania Wykonawców robót budowlanych w części dotyczącej dokumentacji w okresie gwarancji. 5. W wykonywanej dokumentacji Wykonawca jest zobowiązany do opisania rozwiązań technologicznych i zastosowanych materiałów w sposób jednoznaczny i wyczerpujący za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń. W dokumentacji nie mogą być wskazane nazwy własne, znaki towarowe, patenty lub pochodzenie, sformułowania, źródła lub szczególne procesy, które charakteryzują produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, jeżeli mogłoby to doprowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub produktów lub utrudniać uczciwą konkurencję. W przypadku gdy jest to uzasadnione specyfiką zamówienia i brakiem możliwości precyzyjnego określenia rozwiązań technologicznych oraz materiałów za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, można zastosować określenia wskazane w zdaniu poprzednim, pod warunkiem bezwzględnego zamieszczenia zapisu „lub równoważne", wskazując jednocześnie na minimalne wymagania techniczne materiałów lub technologii równoważnych. W przypadku użycia nazw własnych, znaków towarowych, patentów lub pochodzenia lub sformułowań lub źródeł lub szczególnych procesów, które mogłyby doprowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub produktów lub utrudniać uczciwą konkurencje, Wykonawca powinien przedłożyć pisemne uzasadnienie ich użycia. II. Prawa i obowiązki stron umowy § 7 1. Poza innymi obowiązkami wynikającymi z treści umowy i siwz do obowiązków Zamawiającego należy w szczególności: 1) przekazanie koncepcji wykonanej przez Biuro Architektoniczne MD-Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie w wersji elektronicznej – pliki pdf., stanowiącej podstawę do przygotowania dokumentacji projektowo-kosztorysowej objętej przedmiotem umowy, w terminie do 3 dni, 2) przekazanie w Urzędzie Miasta Wydziale Urbanistyki i Administracji Budowlanej kompletnych dokumentacji wielobranżowych budowlanych wraz z wnioskami o pozwolenie na budowę w terminie do 3 dni roboczych, 3) dokonanie odbioru prawidłowo sporządzonej dokumentacji projektowej. 2. Poza innymi obowiązkami wynikającymi z treści umowy i siwz do obowiązków Wykonawcy należy w szczególności: 1) wykonanie przedmiotu umowy zgodnie z powszechnie obowiązującym stanem prawnym oraz uzyskanie wszelkich uzgodnień, opinii, sprawdzeń, warunków technicznych, pozwoleń i zatwierdzenie dokumentacji wymagane obowiązującymi przepisami. 2) przekazanie kompletu dokumentacji budowlanej w tym projektu budowlanego hali trzykortowej wraz z uzgodnieniami i wypełnionym wnioskiem ( druk WUiAB-1) dla Zamawiającego w celu uzyskania prawomocnej decyzji pozwolenia na budowę na podstawie obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (P-31)i uzgodnień z Zamawiającym, 3) przygotowanie i dostarczenie Zamawiającemu dokumentacji projektowej z wyszczególnieniem ilościowym przekazywanej dokumentacji. III. Termin wykonania i odbiór końcowy § 8 1. Wykonawca zobowiązuje się do wykonania całości prac stanowiących przedmiot niniejszej umowy w terminie ………………. dni kalendarzowych liczonych od dnia podpisania umowy: 1) uzyskanie akceptacji Zamawiającego ostatecznej wersji koncepcji, o której mowa w §1 ust. 2 pkt 2 lit. c) w terminie do 30 dni od daty podpisania umowy, 2) wykonanie dokumentacji budowlanej o której mowa w §1 ust. 2 pkt 1 w terminie do 120 dni od daty podpisania umowy oraz wykonanie dokumentacji budowlanej o której mowa w §1 ust. 2 pkt 2 lit. i) w terminie do 120 dni od daty podpisania umowy, 3)wykonanie wielobranżowej dokumentacji wykonawczej, o której mowa w §1 ust. 2 pkt 1 lit d) oraz pkt 2 lit. j), w terminie ……………….dni od daty podpisania umowy. 2. Za datę wykonania całości przedmiotu umowy, uznaje się datę przekazania Zamawiającemu kompletnej dokumentacji o której mowa w §1 z wyłączeniem ust. 2 pkt. 1 lit.e) i pkt 2 lit. l) w wersji papierowej i elektronicznej, w ilościach określonych w §5, co zostanie potwierdzone protokołem odbioru końcowego bez uwag. 3. Dokumentacja budowalna przed złożeniem w UM WUiAB wymaga weryfikacji przez Zamawiającego. Zamawiający w terminie do 14 dni roboczych, od dnia przekazania przez Wykonawcę dokumentacji zgłosi swoje uwagi. 4. Za daty wykonania poszczególnych części przedmiotu umowy, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 niniejszego paragrafu uznaje się daty przekazania ich Zamawiającemu, w wersji papierowej i elektronicznej, w ilościach określonych w § 5, co zostanie potwierdzone protokołami przekazania bez uwag. 5. Protokoły przekazania, potwierdzają jedynie datę złożenia opracowań Zamawiającemu, w szczególności nie stanowią potwierdzenia przyjęcia opracowań bez uwag. 6. W przypadku zgłoszenia przez Zamawiającego uwag, w terminie do 14 dni roboczych, co do przekazanych opracowań Wykonawca zobowiązuje się dokonać odpowiednich uzupełnień lub poprawek, w terminach wyznaczonych przez Zamawiającego. 7. Po uwzględnieniu uwag Zamawiającego w wyznaczonym terminie, Wykonawca przekaże w wersji papierowej i elektronicznej dokumentację w wymaganych ilościach, co zostanie potwierdzone podpisaniem protokołu końcowego odbioru przedmiotu umowy, bez uwag. IV Prawa autorskie § 9 1. Z uwagi na fakt, iż w wyniku wykonania niniejszej umowy powstanie utwór (utwory) w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1231 ze zm.), będą miały do nich zastosowanie postanowienia niniejszego paragrafu. 2. Wykonawca (projektant - autor utworu) przenosi na Zamawiającego w ramach wynagrodzenia umownego brutto, całość autorskich praw majątkowych oraz własność utworu, w tym również prawo wykonywania zależnego prawa autorskiego i wyraża zgodę na dokonywanie wszelkich zmian całości lub części dokumentacji będącej przedmiotem niniejszej umowy, wynikających z aktualnych potrzeb Zamawiającego, a w tym i po wykonaniu niniejszej umowy oraz na sprawowanie nadzoru autorskiego przez osoby trzecie, a także oświadcza, że jakiekolwiek zmiany wprowadzone w tym zakresie na zlecenie Zamawiającego nie stanowią naruszenia autorskich praw osobistych Projektanta – autora utworu, w szczególności prawa do integralności dokumentacji ani dóbr osobistych Projektanta –autora utworu. 3. Przeniesienie na Zamawiającego całości praw autorskich majątkowych do dokumentacji, opracowań, dzieł – stanowiącej przedmiot umowy, obejmuje w szczególności: 1) prawo do wielokrotnego zastosowania dokumentacji lub jej części, 2) prawo do korzystania i rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi do dokumentacji w całości lub części na rzecz dowolnych podmiotów, na wszystkich polach eksploatacji o których mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w tym: a) w zakresie utrwalania i zwielokrotnienia dokumentacji – zwielokrotnianie dowolną techniką i utrwalanie działa zgodnie z zapotrzebowaniem Zamawiającego, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową , w tym m.in. poprzez dyskietki, płyty CD/DVD, taśmy magnetyczne, nośniki magnetooptyczne, poprzez druk oraz urządzenia elektroniczne, wprowadzania do pamięci komputera oraz do sieci komputerowej, b) udzielanie licencji na wykorzystanie, c) w zakresie obrotu oryginałem lub egzemplarzami utworu (dokumentacji) – wprowadzenie do obrotu, użyczenie lub najem/dzierżawa oryginału lub nośników, darowizna, d) w zakresie rozpowszechniania utworu (dokumentacji) w sposób inny niż określony w lit. c – wystawianie, wyświetlanie, odtworzenie, a także publiczne udostępnienie utworu (dokumentacji) w taki sposób aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, wprowadzenie do sieci Internetu, w tym wykorzystanie utworu (dokumentacji) do opisu przedmiotu zamówienia publicznego na wykonanie robót budowlanych, 3) zgodę Projektanta na rozporządzanie i korzystanie z utworów zależnych stanowiących opracowanie dokumentacji, stworzonych przez Projektanta na zlecenie Zamawiającego, na wszelkich polach eksploatacji, o których mowa w art. 50 ww. ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, oraz wymienionych w pkt. 2 powyżej, 4) prawo zezwalania na korzystanie i rozporządzanie utworami zależnymi stanowiącymi opracowanie dokumentacji, stworzonymi przez Projektanta lub przez inne podmioty, na zlecenie Zamawiającego, na wszelkich polach eksploatacji, o których mowa w art. 50 ww. ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz wymienionych w pkt. 2 i 3 powyżej 4. Zamawiający nabywa autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów, które powstaną w ramach realizacji niniejszej umowy oraz własność nośników, na których te utwory się znajdują, w ramach wynagrodzenia określonego w § 10 niniejszej umowy. 5. W przypadku wystąpienia przez jakąkolwiek osobę trzecią z jakimkolwiek roszczeniem w stosunku do Zamawiającego, z tytułu autorskich prawa osobistych lub majątkowych, Projektant pokryje wszelkie koszty i straty poniesione przez Zamawiającego, w związku z pojawieniem się takich roszczeń. 6. Przeniesienie praw autorskich nastąpi z chwilą przekazania utworu. Wraz z przekazaniem utworu, Projektant zobowiązuje się przekazać umowy na podstawie których nabył prawa majątkowe do poszczególnych części dokumentacji projektowo-kosztorysowej obejmującej zakres przedmiotu niniejszej umowy jak i do wszelkich innych opracowań wykonanych w ramach niniejszej umowy przez Projektanta, również w ramach nadzoru autorskiego czy zobowiązań z tytułu rękojmi za wady. 7. Wykonawca wyraża zgodę na wprowadzenie zmian do utworów będących przedmiotem niniejszej umowy przez Zamawiającego lub wskazaną przez niego osobę trzecią. Wraz z przekazaniem utworu, Wykonawca zobowiązuje się przekazać oświadczenia autorów będących przedmiotem niniejszej umowy o wyrażeniu zgody na wprowadzanie do utworów zmian, o których mowa w zdaniu poprzedzającym. V. Wynagrodzenia i warunki płatności § 10 Za wykonanie przedmiotu umowy Strony ustalają wynagrodzenie ryczałtowe brutto w wysokości: …………………zł / słownie: ……………………………………………./, zgodnie z ofertą cenową Wykonawcy. § 11 1. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 10 obejmuje wszystkie koszty bezpośrednie i pośrednie niezbędne do terminowego prawidłowego wykonania przedmiotu umowy, zysk oraz wszystkie wymagane przepisami podatki i opłaty, w tym podatek VAT. 2. Niedoszacowanie, pominięcie oraz brak rozpoznania zakresu przedmiotu umowy nie może stanowić podstawy do żądania zmiany wynagrodzenia, o którym mowa w § 10. 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 10 obejmuje również wynagrodzenie z tytułu przeniesienia autorskich praw majątkowych, praw zależnych, prawa własności nośników, w tym także prawa do korzystania z przedmiotu umowy w zakresie pól eksploatacji wskazanych w § 9 ust. 3, a także dokonywania w nim zmian. 4. Wynagrodzenie, o których mowa w § 10 jest niezależne od poziomu inflacji w okresie obowiązywania umowy. 5. Zamawiający nie wyraża zgody na dokonywanie cesji wierzytelności przysługujących Wykonawcy wobec Zamawiającego z tytułu niniejszej umowy na osobę trzecią. 6. Zamawiający nie przewiduje zaliczek na poczet wydatków Wykonawcy, związanych z realizacją niniejszej umowy. 7. W ramach wynagrodzenia Wykonawca zobowiązuje się do jednokrotnego przeszacowania kosztorysów inwestorskich w okresie gwarancji. § 12 1. Podstawę do uregulowania należności za wykonanie przedmiotu umowy stanowić będą faktura częściowa i faktura końcowa prawidłowo wystawione przez Wykonawcę Zamawiającemu, z zastrzeżeniem, iż: 1) faktura częściowa obejmująca 45% wartość wynagrodzenia umownego za wykonanie przedmiotu umowy określonego w § 1 ust. 2 pkt 1 lit. a – c oraz pkt 2 lit. a – g niniejszej umowy. Podstawę do wystawienia faktury stanowią podpisane przez Zamawiającego protokoły odbioru oraz uzyskane prawomocne decyzje pozwolenia na budowę lub zamienna decyzja do dziś obowiązującej decyzji Nr380/15 oraz decyzji nr 1138/16 2) faktura końcowa obejmująca 55 % wartości wynagrodzenia umownego za wykonanie przedmiotu umowy określonego w § 1 ust. 2 pkt 1 lit. d oraz pkt 2 lit. h - j niniejszej umowy. Podstawę do wystawienia faktury stanowi podpisany przez Zamawiającego protokół odbioru końcowego. 2. Wynagrodzenie Wykonawcy zostanie przekazane na rachunek bankowy wskazany w prawidłowo wystawionych fakturach VAT w terminie do 14 dni od daty doręczenia faktur do siedziby Zamawiającego, z zastrzeżeniem, że rachunek bankowy Wykonawcy musi być zgodny z numerem ujawnionym w wykazie prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Gdy w wykazie ujawniony jest inny rachunek bankowy, płatność wynagrodzenia dokonana zostanie na rachunek bankowy ujawniony w tym wykazie. 3. Faktury, o których mowa w ust. 1 niniejszego paragrafu muszą zawierać następujące dane: Nabywca: Gmina Miasto Szczecin 4. Za dzień zapłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego MOSRiR. 5. Zamawiający oświadcza, że zrealizuje płatność za faktury wystawione przez Wykonawcę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (Split Payment). 6. Zamawiający wstrzyma do czasu ustania przyczyny, płatności bieżących faktur w całości lub w części, w przypadku nie wywiązania się Wykonawcy z któregokolwiek ze zobowiązań wynikających z umowy. W takim przypadku nie przysługują Wykonawcy odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie. Pl. Armii Krajowej 1 70-456 Szczecin NIP: 851-030-94-10 Płatnik: Miejski Ośrodek Sportu, Rekreacji i Rehabilitacji ul. Władysława Szafera 7, 71-245 Szczecin. VI. Ubezpieczenie § 13 1. Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć, najpóźniej w dniu podpisania Umowy, zawartą na własny koszt polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na sumę gwarancyjną nie mniejszą niż 200.000 zł (słownie: dwieście tysięcy złotych) na jeden i wszystkie wypadki w okresie ubezpieczenia. 2. Wykonawca zobowiązany jest do pokrycia wszelkich kwot nieuznanych przez zakład ubezpieczeń, a także wyczerpanych limitów odpowiedzialności do pełnej kwoty roszczenia poszkodowanego lub likwidacji zaistniałej szkody. 3. Wymóg zawarcia umowy ubezpieczenia będzie uważany za spełniony, jeśli Wykonawca przedłoży polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, o której mowa w ust. 1, wraz z potwierdzeniem opłacenia wymagalnych rat składki ubezpieczeniowej. 4. Wykonawca zobowiązany jest do utrzymania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, o którym mowa w ust. 1, przez cały okres realizowanego zadania. Jednocześnie w przypadku wygaśnięcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w trakcie realizacji przedmiotu zamówienia, Wykonawca zobowiązany jest nie później niż 7 dni przed wygaśnięciem okresu ubezpieczenia przedłożyć Zamawiającemu, polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na kolejny okres wraz z potwierdzeniem opłacenia wymagalnych rat składki ubezpieczeniowej. 5. Na każde żądanie Zamawiającego Wykonawca przedłoży potwierdzenia opłacenia wszystkich wymagalnych składek ubezpieczeniowych. 6. Zamiany warunków ubezpieczenia mogąą być dokonane jedynie za pisemną zgodą Zamawiającego pod rygorem nieważności, po przedstawieniu pełnej treści wszystkich mających mieć zastosowanie warunków ubezpieczenia. 7. W przypadku zamiaru przedłużenia terminu wykonania przedmiotu umowy, skutkującego tym, że okres obowiązywania ochrony ubezpieczeniowej wynikającej z polisy, o której mowa w ust. 1 byłby krótszy, aniżeli przedłużony okres wykonywania przedmiotu umowy, przed dokonaniem z Zamawiającym takiej zmiany umowy, Wykonawca zobowiązany jest do przedłożenia Zamawiającemu polisy obowiązującej na okres wykonania przedmiotu umowy wraz z potwierdzeniem jej opłacenia , zgodnie z uzgadnianym terminem jej zakończenia. 8. Jeżeli Wykonawca nie wykona obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 8, wówczas Zamawiający ubezpieczy Wykonawcę na jego koszt i ryzyko. Koszty poniesione przez Zamawiającego na ubezpieczenie Wykonawcy zostaną potrącone z wynagrodzenia, a gdyby potrącenie takie nie było możliwe, zostaną zaspokojone z zabezpieczenia. 9. Wykonawca oświadcza, iż wyraża zgodę na zawarcie umowy ubezpieczenia, o której mowa w ust. 9 oraz na potrącenie kosztów poniesionych przez Zamawiającego z wynagrodzenia lub z zabezpieczenia. VII. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy § 14 1. Wykonawca do momentu podpisania umowy wnosi na rzecz Zamawiającego zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości: ………………………zł (słownie: …………………………………………………) tj. 10 % wynagrodzenia brutto zaproponowanego w ofercie cenowej. 2. Wniesione zabezpieczenie przeznaczone jest na pokrycie roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, a w szczególności opóźnienia w wykonaniu umowy, kar umownych, roszczeń osób trzecich, rękojmi za wady przedmiotu umowy. 3. Zabezpieczenie powyższe będzie wniesione w formie …………………………….. 4. W przypadku wniesienia zabezpieczenia w pieniądzu najpóźniej do momentu podpisania umowy Wykonawca przedstawi zamawiającemu bankowy dowód jego wpłaty. 5. Zabezpieczenie wniesione w pieniądzu zostanie zdeponowane na rachunku Zamawiającego: Miejski Ośrodek Sportu, Rekreacji i Rehabilitacji Bank PEKAO S.A. II O/ Szczecin nr 27 1020 4795 0000 9702 0278 6382 6. Zwrot zabezpieczenia wniesionego w pieniądzu nastąpi w sposób następujący: a) 70% kwoty zabezpieczenia zostanie zwrócone w terminie do 30 dni od dnia wykonania zamówienia i uznania przez Zamawiającego za należycie wykonane; b) 30% pozostałej kwoty zabezpieczenia pozostanie na rachunku Zamawiającego na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady i zwrócone zostanie nie później niż w 15 dniu po upływie okresu rękojmi za wady. 7. W przypadku wniesienia zabezpieczenia w jednej z form wymienionych w art. 148 ust. 1 pkt 2-5 ustawy pzp 100 % wartości zabezpieczenia obowiązuje od chwili wniesienia zabezpieczenia do upływu 30 dni od wykonania umowy, natomiast 30% wartości zabezpieczenia obowiązuje do upływu 15 dni od upływu terminu rękojmi, z zastrzeżeniem postanowień art. 150 ust. 7 ustawy pzp. 8. W przypadku wniesienia zabezpieczenia w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej w przypadku zmiany terminu wykonania umowy, skutkującego tym, że okres obowiązywania gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej byłby krótszy, aniżeli terminy wynikające z ust. 6, Wykonawca, przed dokonaniem z Zamawiającym takiej zmiany umowy, zobowiązany jest do przedłużenia okresu obowiązywania zabezpieczenia w taki sposób, by po zmianie umowy w zakresie terminu wykonania, pokrywał się z terminami wynikającymi z ust. 6 i przedłożenia Zamawiającemu dokumentu potwierdzającego takie przedłużenie, z zastrzeżeniem postanowień art. 150 ust. 7-9 ustawy pzp. VIII. Rękojmia za wady § 15 1. Wykonawca ponosi odpowiedzialność za wady i błędy dokumentacji projektowej stanowiącej przedmiot niniejszej umowy, nawet po uzyskaniu pozwolenia na budowę, przez cały czas realizacji inwestycji, nie dłużej niż 60 miesięcy od daty odbioru przedmiotu kompletnej dokumentacji projektowej stanowiącej przedmiot niniejszej umowy (rękojmia za wady). 2. W razie ujawnienia się w okresie, o którym mowa w ust. 1 wad lub usterek dokumentacji projektowej, za które Wykonawca odpowiada, Zamawiający jest uprawniony do żądania poprawienia lub ponownego wykonania odpowiedniej części dokumentacji w wyznaczonym przez Zamawiającego terminie. 3. W przypadku wystąpienia nieścisłości, omyłek lub innych wymagających wyjaśnienia nieprawidłowości dokumentacji projektowej, Wykonawca jest zobowiązany do wyjaśnienia zgłoszonych przez Zamawiającego wątpliwości w terminie 4 dni, chyba że Zamawiający wyznaczy dłuższy termin. 4. Wszelkie uzupełnienia i zmiany dokumentacji projektowej objęte rękojmią za wady będą realizowane na koszt Wykonawcy. 5. W przypadku, gdy na skutek zmiany dokumentacji projektowej koniecznym stanie się złożenie wniosku o zmianę pozwolenia na budowę, Wykonawca zobowiązany jest uzyskać zamienne pozwolenie na budowę i pokryć we własnym zakresie koszt takiego postępowania. Nie ogranicza to uprawnienia Zamawiającego do żądania naprawienia szkody związanej z nienależytym wykonaniem przedmiotu umowy. 6. Wykonawca ponosi wyłączną odpowiedzialność materialną i prawną za roboty dodatkowe i uzupełniające wynikłe w czasie realizacji zadania inwestycyjnego, a będące skutkiem błędów lub braków w wykonywanej przez niego dokumentacji projektowo-kosztorysowej, stanowiącej przedmiot niniejszej umowy. 7. Za błędy projektowe w niniejszej umowie rozumie się, w szczególności: 1) niewłaściwe określenie zakresu prac (ilościowe bądź rzeczowe), koniecznych do realizacji przedmiotu umowy przez wykonawcę robót budowlanych, 2) nieujęcie zakresów prac w dokumentacji stwierdzone w trakcie wykonywania robót objętych projektem, 3) nie spełnienie norm bądź nie osiągnięcie parametrów założonych w projekcie, 4) brak koordynacji pomiędzy poszczególnymi projektami branżowymi, 5) wykonanie projektu niezgodnego z przepisami prawa i normami, 6) nie wykonanie wszystkich koniecznych opracowań (ekspertyz, badań itp.), 7) brak lub niedostatecznie dokładna informacja dotycząca technologii wykonania robót, 8) dobranie nieodpowiednich materiałów lub niewłaściwych rozwiązań technicznych,. 8. W przypadku uchybienia przez Wykonawcę terminom, o których mowa w ust. 3, Zamawiający może zlecić usunięcie wad podmiotowi trzeciemu na koszt i ryzyko Wykonawcy bez uprzedniej zgody Sądu, na co Wykonawca wyraża nieodwołanie zgodę. Nie stanowi to podstawy do jakichkolwiek roszczeń Wykonawcy z tytułu naruszenia praw autorskich, w tym praw zależnych do dokumentacji projektowej. IX. Kary umowne § 16 1. Wykonawca zapłaci Zamawiającemu kary umowne w następujących wypadkach i wysokościach: 1) za odstąpienie od umowy lub rozwiązanie umowy z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy – w wysokości 10% wynagrodzenia brutto za cały przedmiot umowy, 2) za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w stosunku do terminu, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 niniejszej umowy w wysokości 500 zł brutto za każdy dzień zwłoki, 3) za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w stosunku do terminu, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 niniejszej umowy w wysokości 500 zł brutto za każdy dzień zwłoki, 4) za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w stosunku do terminu, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 3 niniejszej umowy w wysokości ……….. za każdy dzień zwłoki, 5) za użycie nazwy własnej z naruszeniem art.29 ust. 3 ustawy PZP, lub pominięcia dokonania opisu równoważnego, zgodnie z § 6 ust. 5 niniejszej umowy, w wysokości 0,2% wartości wynagrodzenia umownego brutto za każde tego rodzaju naruszenie, 6) za zwłokę w dokonywaniu uzupełnień lub poprawek przez Wykonawcę, w terminach wyznaczonych przez Zamawiającego na ich dokonanie, w wysokości 0,2% wartości wynagrodzenia umownego brutto, za każdy dzień zwłoki liczone od dnia wyznaczonego przez Zamawiającego na dokonanie uzupełnień lub poprawek, 7) za zwłokę w usuwaniu wad lub błędów stwierdzonych przy odbiorze końcowym lub w okresie rękojmi za wady przedmiotu niniejszej umowy, w wysokości 0,2% wynagrodzenia umownego brutto za każdy dzień zwłoki, liczone od dnia wyznaczonego przez Zamawiającego na usunięcie wad lub błędów, 8) za niewykonanie obowiązku, określonego w §6 ust.4 w wysokości 1000 zł brutto za każdy stwierdzony przypadek, 9) za niestawienie się na naradach koordynacyjnych w wysokości 1500 zł brutto za każdą nieobecność, 10) w przypadku niespełnienia przez wykonawcę lub podwykonawcę wymogu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę osoby wykonujące czynności związane z projektowaniem, w wysokości 500 zł za każdy stwierdzony przypadek (tj. za każdą osobę niezatrudnioną na podstawie umowy o pracę), 11)w przypadku zwłoki w przekazywaniu żądanych przez zamawiającego, dowodów zatrudnienia na umowę o pracę osób wykonujących czynności związane z projektowaniem, w wysokości 50 zł za każdy dzień zwłoki, 12) z tytułu nieobjęcia ubezpieczeniem, o którym mowa w § 13 umowy, całego okresu obowiązywania umowy i okresu rękojmi – w wysokości 0,2% wartości wynagrodzenia umownego brutto, liczone za każdy rozpoczęty dzień, w którym ubezpieczenie nie obowiązywało, 13) za zwłokę w przedstawieniu odnowionej polisy ubezpieczeniowej, o której mowa w § 13 ust. 5 umowy- w wysokości 0,2% wartości wynagrodzenia umownego brutto, liczone za każdy rozpoczęty dzień zwłoki. 2. Roszczenie o zapłatę kar umownych z tytułu opóźnienia ustalonych za każdy rozpoczęty dzień zwłoki staje się wymagalne: 1) za pierwszy rozpoczęty dzień zwłoki – w tym dniu, 2) za każdy następny rozpoczęty dzień zwłoki – odpowiednio w każdym z tych dni. 3. Zamawiający zapłaci Wykonawcy kary umowne za odstąpienie od umowy z winy Zamawiającego w wysokości 10% wynagrodzenia brutto za wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 145 ustawy Prawo zamówień publicznych. 4. Jeżeli kara/kary umowna/e nie pokrywa poniesionej szkody, Strony mogą dochodzić odszkodowania uzupełniającego na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego. 5. Kary umowne są niezależne od siebie i kumulują się. 6. Wierzytelności z tytułu kar umownych oraz szkód, wynikających z nienależytego wykonania umowy przez Wykonawcę Zamawiający jest uprawniony do skompensowania z należnym Wykonawcy wynagrodzeniem, nawet jeśli którakolwiek z wierzytelności nie jest jeszcze wymagalna. Do kompensaty dochodzi poprzez złożenie przez Zamawiającego Wykonawcy oświadczenia o dokonaniu kompensaty wraz z wyjaśnieniem podstaw powstania wierzytelności po stronie Zamawiającego. Złożenie takiego oświadczenia ma skutek dokonania zapłaty. X. Rozwiązanie umowy, odstąpienie od umowy § 17 1. Zamawiający jest uprawniony do jednostronnego rozwiązania lub odstąpienia ex nunc od niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym w terminie do 20 dni od dnia uzyskania przez niego wiedzy o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie/odstąpienie, jeżeli Wykonawca: 1) z przyczyn zawinionych nie wykonuje umowy lub wykonuje ją nienależycie i pomimo pisemnego wezwania Wykonawcy do podjęcia wykonywania lub należytego wykonywania umowy w wyznaczonym, uzasadnionym technicznie terminie, nie zadośćuczyni żądaniu Zamawiającego, 2) opóźnia się bądź pozostaje w zwłoce z realizacją poszczególnych prac projektowych w sposób zagrażający terminowemu wykonywaniu przedmiotu niniejszej umowy, 3) pozostaje w zwłoce w wykonaniu przedmiotu umowy o co najmniej 7 dni od upływu terminów określonych w § 8 umowy, 4) zostanie wydany nakaz zajęcia majątku Wykonawcy w zakresie uniemożliwiającym wykonanie przedmiotu umowy, 5) Wykonawca pozostaje w zwłoce z rozpoczęciem wykonywania przedmiotu umowy dłużej niż 10 dni, 6) Wykonawca zaprzestanie realizacji niniejszej umowy przez okres przekraczający 14 dni lub pozostaje w zwłoce z wykonywaniem któregokolwiek z etapów realizacji umowy przez okres 14 dni, 7) w przypadku, gdy Wykonawca utraci możliwość realizacji zamówienia przy udziale Podwykonawcy, na którego zasoby Wykonawca powoływał się na zasadach określonych w art. 22a ust. 1 ustawy pzp, w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy pzp – jeżeli w terminie 7 dni od dnia, w którym Wykonawca utracił możliwość realizacji zamówienia przy udziale tego Podwykonawcy, Wykonawca nie wskaże innego odpowiedniego Podwykonawcy, który spełnia te warunki w stopniu nie mniejszym niż wymagany w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia lub Wykonawca nie wykaże, iż samodzielnie spełnia te warunki w stopniu nie mniejszym niż wymagany w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia lub Wykonawca nie wykaże, iż samodzielnie spełnia te warunki w stopniu nie mniejszym niż Podwykonawca, na którego zasoby Wykonawca powoływał się w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia. 2. Zamawiający zastrzega sobie możliwość odstąpienia od umowy z powodu okoliczności, o których mowa w art. 145 ust. 1 ustawy pzp lub rozwiązania jej z powodu okoliczności, o których mowa w art. 145 a ustawy pzp. W takich przypadkach Wykonawca może żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy. 3. Rozwiązanie/odstąpienie od umowy następuje za pośrednictwem listu poleconego za potwierdzeniem odbioru lub w formie pisma złożonego w siedzibie jednej ze Stron za pokwitowaniem, z chwilą otrzymania oświadczenia o rozwiązaniu/odstąpieniu przez drugą Stronę. 4. Zarówno rozwiązanie jak i odstąpienie od umowy, powinno nastąpić w formie pisemnej pod rygorem nieważności i powinno zawierać uzasadnienie. 5. Wysłanie listu poleconego, nie podjętego w terminie, uznaje się za doręczony 14 dnia licząc od dnia pierwszego awiza listu poleconego. 6. Postanowienia ust. 1 nie naruszają prawa Zamawiającego do odstąpienia od umowy na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. W wypadku rozwiązania/odstąpienia od umowy z powodu okoliczności niezależnych od Wykonawcy, Zamawiający zobowiązuje się zapłacić Wykonawcy wynagrodzenie za prace już wykonane i odebrane do dnia odstąpienia lub jej rozwiązania za każdy zakończony etap prac określony w § 8 ust. 1 XI. Zmiany umowy § 19 1. Zamawiający na podstawie art. 144 ustawy pzp przewiduje możliwość zmiany umowy w stosunku do treści oferty Wykonawcy polegających na: 1) zmianie terminu wykonania przedmiotu umowy: a) pomimo dołożenia należytej staranności i wystąpienia z odpowiednim wyprzedzeniem, Wykonawca nie uzyska uzgodnień, opinii, warunków technicznych lub decyzji pozwalających wykonać w terminie przedmiot niniejszej umowy, b) w przypadku gdy oczekiwanie na Decyzje pozwolenia na budowę przekroczy 60 dni pod warunkiem złożenia kompletu dokumentów opisanych w § 1 ust 2 pkt 1 lit. c) oraz §1 ust 2 pkt 2 lit. i) w terminie określonym w § 8 ust. 1 pkt. 2), c) nastąpi zmiana stanu prawnego lub powszechnie obowiązujących przepisów prawa, mająca wpływ na realizację przedmiotu niniejszej umowy, d) wystąpi konieczność zmiany zakresu przedmiotu niniejszej umowy lub wykonanie prac dodatkowych lub uwzględnienia wpływu innych przedsięwzięć i działań powiązanych z przedmiotem niniejszej umowy, e) z powodu uzasadnionych zmian w zakresie sposobu wykonania przedmiotu zamówienia proponowanych przez Zamawiającego lub Wykonawcę, jeżeli zmiany te są korzystne dla Zamawiającego i będą miały wpływ na termin wykonania umowy, f) z powodu działań osób trzecich uniemożliwiających wykonanie prac, które to działania nie są konsekwencją winy którejkolwiek ze Stron, a będą miały wpływ na termin wykonania umowy, 2) zmianie wynagrodzenia umownego: a) z powodu zmiany stanu prawnego, w tym w szczególności przepisów podatkowych, Zamawiający może wyrazić zgodę na zmianę należnego wynagrodzenia. W takiej sytuacji wartość wynagrodzenia netto nie zmieni się, a określona w aneksie wartość brutto wynagrodzenia zostanie wyliczona na podstawie nowych przepisów. b) nastąpi konieczność zmiany zakresu przedmiotu niniejszej umowy, wykonania prac dodatkowych, konieczność uwzględnienia wpływu innych przedsięwzięć, działań powiązanych z przedmiotem niniejszej umowy. W takiej sytuacji wykonawca przedłoży wycenę prac projektowych sporządzoną w oparciu o Środowiskowe Zasady Wycen Prac Projektowych (wydanie aktualne na dzień sporządzenia) uwzględniającą aktualna na dany rok stawką za umowną jednostkę nakładu pracy. 3) zmianie zakresu przedmiotu niniejszej umowy w sytuacji gdy: a) wystąpi konieczność uwzględnienia wpływu innych przedsięwzięć, działań powiązanych z przedmiotem niniejszej umowy, b) konieczność takiej zmiany wyniknie w trakcie uzyskiwania przez Wykonawcę uzgodnień, opinii, warunków technicznych lub decyzji, c) nastąpi zmiana stanu prawnego lub powszechnie obowiązujących przepisów prawa, mająca wpływ na wykonanie przedmiotu niniejszej umowy, d) polegającej na wprowadzeniu rozwiązań zamiennych, których wartość nie zmieni wynagrodzenia umownego określonego w § 10, 4) zmianie składu zespołu projektowego. Zmiana nastąpić może jedynie za zgodą Zamawiającego na osoby posiadające kwalifikacje odpowiadające kwalifikacjom określonym w siwz, 5) w przypadku, gdy Wykonawca wystąpi z inicjatywą zmiany albo rezygnacji z Podwykonawcy, na którego zasoby Wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 22a ust. 1 ustawy pzp w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy pzp, Wykonawca obowiązany będzie wykazać Zamawiającemu, że proponowany inny Podwykonawca spełnia te warunki w stopniu nie mniejszym niż wymagany w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia lub Wykonawca wykaże, iż samodzielnie spełnia te warunki w stopniu nie mniejszym niż Podwykonawca, na którego zasoby Wykonawca powoływał się w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia. 2. Zmiany do umowy może inicjować zarówno Zamawiający jak i Wykonawca, składając pisemny wniosek do drugiej Strony, zawierający w szczególności opis zmiany i jej uzasadnienie. 3. Postanowienia umowy, o których mowa w ust. 1 stanowią katalog zmian na które Zamawiający może wyrazić zgodę. Nie oznacza to jednak zobowiązania Zamawiającego do wyrażenia takiej zgody. 4. Wprowadzenie zmian wskazanych w niniejszym paragrafie nastąpi aneksem do umowy, przy uwzględnieniu art. 140 ustawy pzp. 5. Zmiany umowy, wszelkie oświadczenia lub informacje wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. XII Postanowienia końcowe § 20 1. Każda zmiana siedziby Wykonawcy, jego rachunku bankowego oraz numerów NIP i REGON wymaga natychmiastowego pisemnego informowania Zamawiającego i nie stanowi zmiany umowy. 2. Adresy Stron wskazane w umowie są adresami dla wszelkiej korespondencji pod rygorem uznania, że korespondencja skierowana na ostatni znany adres strony została skutecznie doręczona. 3. W sprawach nie uregulowanych w treści umowy, mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych oraz przepisy Kodeksu cywilnego i inne powszechnie obowiązujące przepisy prawa. 4. Właściwym do rozpoznania sporów wynikłych na tle realizacji niniejszej umowy jest sąd powszechny właściwy dla siedziby Zamawiającego. 5. Niniejsza umowa stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ww. ustawie. 6. Przetwarzanie danych osobowych z tytułu realizacji przedmiotowej umowy odbywać się będzie zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. (RODO). 7. Zamawiający, realizując nałożony na administratora obowiązek informacyjny wobec osób fizycznych –zgodnie z art. 13 i 14 RODO – informuje, że: 1) administratorem a w przypadku zamówień współfinansowanych ze środków UE (jeżeli dotyczy) również podmiotem przetwarzającym wszelkie dane osobowe związane z niniejszą umową jest Gmina Miasto Szczecin – Miejski Ośrodek Sportu Rekreacji i Rehabilitacji z siedzibą w Szczecinie, ul. Wł. Szafera 7, 2) kontakt do inspektora ochrony danych osobowych w Gmina Miasto Szczecin – Miejski Ośrodek Sportu Rekreacji i Rehabilitacji: tel. 91-422-34-27, adres e-mail: email@example.com. Powyższe dane kontaktowe służą wyłącznie do kontaktu w sprawach związanych bezpośrednio z przetwarzaniem danych osobowych. Inspektor ochrony danych nie posiada i nie udziela informacji dotyczących realizacji niniejszej umowy. 3) osobie fizycznej, której dane dotyczą przysługuje prawo żądania od administratora dostępu do danych osobowych, do ich sprostowania, ograniczenia przetwarzania na zasadach określonych w RODO oraz w innych obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa, 4) skorzystanie z prawa do sprostowania lub uzupełnienia danych osobowych nie może skutkować zmianą postanowień umowy w zakresie niezgodnym z ustawą, 5) w związku z prawem dostępu do danych, w przypadku gdy wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 15 ust. 1-3 RODO, wymagałoby niewspółmiernie dużego wysiłku, zamawiający może żądać od osoby, której dane dotyczą, wskazania dodatkowych informacji mających na celu sprecyzowanie żądania, w szczególności podania nazwy lub daty postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, 6) osobie fizycznej, której dane dotyczą, przysługuje prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego –Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzasadnione jest, iż dane osobowe przetwarzane są przez administratora niezgodnie z przepisami RODO, 7) pełnia treść klauzuli informacyjnej dotyczącej obowiązków Administratora – Gminy Miasto Szczecin- Miejski Ośrodek Sportu Rekreacji i Rehabilitacji zamieszczona jest na stronie BIP, w zakładce „Ochrona danych osobowych/RODO", 8) dane osobowe będą przetwarzane w celu: a) zawarcia umowy i prawidłowej realizacji przedmiotu umowy, b) przechowywania dokumentacji na wypadek kontroli prowadzonej przez uprawnione organy i podmioty, c) przekazania dokumentacji do archiwum a następnie jej zbrakowania, 9) dane osobowe będą przetwarzane: przez okres realizacji przedmiotu niniejszej umowy, okres rękojmi i okres, o którym mowa w art. 125 ust. 4 lit d) w zw. z art. 140 rozporządzenia Parlamentu europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w przypadku zamówień współfinansowanych ze środków UE, okres do upływu terminu przedawnienia roszczeń, oraz okres archiwizacji zgodny z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych, 10) dane niepozyskane bezpośrednio od osób, których dotyczą, obejmują w szczególności następujące kategorie danych: dane kontaktowe, stosowne uprawnienia do wykonywania określonych czynności, dane wynikające z umów o pracę oraz z innej dokumentacji związanej z kontrolą realizacji przez Wykonawcę obowiązków zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, 11) źródłem pochodzenia danych osobowych niepozyskanych bezpośrednio od osoby, której dane dotyczą jest Wykonawca. 8. Wykonawca zobowiązuje się, przy przekazywaniu informacji zawierających dane osobowe (dane osobowe w rozumieniu RODO), każdorazowo przedstawić oświadczenie o spełnieniu obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 13 lub 14 RODO wobec osób fizycznych, od których dane osobowe bezpośrednio lub pośrednio zostały pozyskane lub oświadczenie, że zachodzi wyłączenie stosowania obowiązku informacyjnego stosowanie do art. 13 ust. 4 lub art. 14 ust. 5 RODO. Oświadczenie, o którym mowa powyżej należy przedstawiać Zamawiającemu każdorazowo przy przekazywaniu m.in. wniosku o zmianę osób wskazanych przez Wykonawcę do realizacji umowy. 9. Wykonawca zobowiązuje się poinformować, w imieniu Zamawiającego, wszystkie osoby fizyczne kierowane do realizacji przedmiotu umowy, których dane osobowe będą przekazywane podczas podpisania umowy oraz na etapie realizacji umowy, o: 1) fakcie przekazania danych osobowych Zamawiającemu; 2) treści klauzuli informacyjnej wskazanej w ust. 7 niniejszego paragrafu. Wykonawca w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 8 niniejszego paragrafu oświadczy wypełnienie obowiązku, o którym mowa w niniejszym ustępie. 10. Integralną część umowy stanowi siwz wraz z załącznikami. 11. Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdej ze Stron. ZAMAWIAJĄCY : WYKONAWCA :	<urn:uuid:58b29300-475e-40be-946a-a1a34ae64865>	finepdfs	1.160156	CC-MAIN-2024-22	https://bip.mosrir.szczecin.pl/files/ECAC1C4C14CB467B9F30AAB76D2A33A5/za%C5%82_4-wz%C3%B3r-umowy-korty.pdf	2024-05-27T22:57:28+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971059045.34/warc/CC-MAIN-20240527205559-20240527235559-00761.warc.gz	112,125,863	0.999991	0.999997	0.999997	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1905, 4794, 7155, 10198, 12850, 14982, 17867, 20233, 23143, 26224, 28479, 31078, 33778, 36739, 39404, 42117, 44952, 47200, 49619, 52581, 55508, 55618 ]	2	0
OŚWIADCZENIE o stanie majątkowym Ja, niżej podpisany(a), Daria Bożena Sodacka z d. Gwóździec (imiona i nazwisko, w przypadku kobiet podać nazwisko panieńskie) urodzony(a) w zatrudniony(a) w Prokurator Pidkarpacki Okręgowej w Tarnowie (miejsce zatrudnienia, stanowisko lub funkcja) zamieszkały(a) w po zapoznaniu się z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, z późn. zm.), zgodnie z art. 10 tej ustawy oświadczam, że posiadam wchodzące w skład małżeńskiej wspólnoty ustawowej lub stanowiące mój majątek odrębny: 1. Dom o powierzchni: ... 200 ... m² położony ... adres: ... tytuł prawny: ... Wspólnotowa Właścicielka ... 2. Mieszkanie (własnościowe, spółdzielcze własnościowe lub inne): adres: ... powierzchnia całkowita: ... 59,66 ... m² tytuł prawny (własność, współwłasność, wielkość udziału): ... Wspólnotowa ... ... Właścicielka ... 3. Gospodarstwo rolne: rodzaj gospodarstwa: ... Wola ... powierzchnia: ... 1,152 ha ... m² adres: ... rodzaj zabudowy: ... Budynki gospodarczy ... (siedziba) tytuł prawny (własność, współwłasność, użytkowanie wieczyste, dzierżawa, inny tytuł, podać jaki): ... Wspólnotowa Właścicielka ... Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym przychód i dochód w wysokości ... 4. Inne nieruchomości (place, działki): ... ... ... ... ... ... powierzchnia: ... ... m² (adres, tytuł prawny: własność, współwłasność, inny tytuł — podać jaki oraz inne dane) 5. Zasoby pieniężne: — środki pieniężne zgromadzone w walucie polskiej: ... zł. 100,000 ... — środki pieniężne zgromadzone w walucie obcej: ... 2 ... — papiery wartościowe: ... 2 ... na kwotę ... 2 ... Z tego tytułu osiągnąłem(ęłam) w roku ubiegłym dochód w wysokości. Równocześnie oświadczam, że w spółce moje udziały (lub akcje) przekraczają 10% W pozostałych spółkach prawa handlowego posiadane udziały lub akcje nie stanowią 10% kapitału IV 1 Nie prowadzę działalności gospodarczej na własny rachunek ani wspólnie z innymi osobami, nie zarządzam również taką działalnością ani nie jestem przedstawicielem czy też pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.2) 2 Prowadzę w wyżej określony sposób działalność polegającą na: Z tego tytułu osiągnąłem(ęłam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: ... V Składniki mienia ruchomego o wartości powyżej 10 000 złotych (w przypadku pojazdów mechanicznych należy podać markę, model i rok produkcji): VI Zobowiązania pieniężne o wartości powyżej 10 000 złotych, w tym zaciągnięte kredyty i pożyczki, oraz warunki, na jakich zostały udzielone (wobec kogo, w związku z jakim zdarzeniem, w jakiej wysokości): kredyt u PSZ kupie 48.800 CHF na AT jed na zakup wersoria Z tego tytułu osiągnąłem(ęłam) w roku ubiegłym dochód w wysokości. Równocześnie oświadczam, że w spółce moje udziały (lub akcje) przekraczają 10% W pozostałych spółkach prawa handlowego posiadane udziały lub akcje nie stanowią 10% kapitału IV 1 Nie prowadzę działalności gospodarczej na własny rachunek ani wspólnie z innymi osobami, nie zarządzam również taką działalnością ani nie jestem przedstawicielem czy też pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.2) -2 Prowadzę w wyżej określony sposób działalność polegającą na: Z tego tytułu osiągnąłem(ęłam) w roku ubiegłym dochód w wysokości V Składniki mienia nuchomego o wartości powyżej 10 000 złotych (w przypadku pojazdów mechanicznych należy podać markę, model i rok produkcji): VI Zobowiązania pieniężne o wartości powyżej 10 000 złotych, w tym zaciągnięte kredyty i pożyczki, oraz warunki, na jakich zostały udzielone (wobec kogo, w związku z jakim zdarzeniem, w jakiej wysokości): będąc u Pani Bas kupić 48.800 CHF na AT jed na zdrup wersję Inne dodatkowe dane o sianie majątkowym Przednia 2 tydzień wejścia wakacji miesięczny 13.450 zł Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości 13.450 - 13.450 zł Powyższe oświadczenie składam świadomym(a), że na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584, z późn. zm.) za podanie nieprawdy grozi kara pozbawienia wolności. 2016.03.28 (najlepsza, data) Piotr Kowalczyk (podpis) Nie dotyczy rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych 2) Nie dotyczy działalności wytwórczej w rolnictwie 3) Niewłaściwe skreślić i uzupełnić wpisując w poszczególnych punktach odpowiednie dane POŁK 12.08.2016 Dorcy Salaty Policjant Rokietny Oświęcim i Teodor Oświadczenie Kraków, 28 marca 2016 r. Oświadczam o stanie wejścia w formie śledzna odpowiadania więcej za dżerelę pełnego oświadczenia. Tych 22.06.2016 Dorcy Salaty	<urn:uuid:f7a72b3a-744f-4157-a288-822ba61cc4cd>	finepdfs	1.107422	CC-MAIN-2018-13	https://tarnobrzeg.po.gov.pl/osw/dorotasochacka.pdf	2018-03-23T14:37:16Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-13/segments/1521257648313.85/warc/CC-MAIN-20180323141827-20180323161827-00650.warc.gz	689,953,885	0.999933	1	1	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1774, 2794, 3812, 4553, 4790 ]	3	0
SYLABUS ZAJĘĆ Informacje ogólne Nazwa zajęć: MEDYCNYNA RODZINNA Rodzaj zajęć Obowiązkowy Wydział PUM Wydział Medycyny i Stomatologii Kierunek studiów lekarski Specjalność - Poziom studiów jednolite magisterskie Forma studiów stacjonarne Rok studiów /semestr studiów Rok IV, semestr VII, VIII, blok Liczba przypisanych punktów ECTS 2,5 Formy prowadzenia zajęć (liczba godzin) Wykłady e-learning: 2h Seminaria: 13h Ćwiczenia: 20h : 35 Sposoby weryfikacji i oceny efektów uczenia się * ☐zaliczenie na ocenę: ☐ opisowe ☐ testowe ☐ praktyczne ☐ ustne ☒ zaliczenie bez oceny ☒ egzamin końcowy: ☐ opisowy ☒ testowy ☐ praktyczny ☐ ustny Kierownik jednostki prof. dr hab. n. med. Artur Mierzecki e-mail: email@example.com Adiunkt dydaktyczny lub osoba odpowiedzialna za przedmiot dr n. med. Anna Sałacka, dr n. med. Iwona Hornowska e-mail: firstname.lastname@example.org Nazwa i dane kontaktowe jednostki Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej PUM Ul. Podgórna 22/23, 70-205 Szczecin tel 91 48-00-869 Strona internetowa jednostki https://www.pum.edu.pl/studia_iii_stopnia/ informacje_z_jednostek/wmi/katedra_i_ zakad_medycyny_rodzinnej/ Język prowadzenia zajęć polski/angielski Informacje szczegółowe \| Cele zajęć \| \| \|---\|---\| \| Wymagania wstępne w zakresie \| Wiedzy \| \| \| Umiejętności \| \| \| Kompetencji społecznych \| \| lp. efektu uczenia się \| Student, który zaliczył ZAJĘCIA wie/umie/potrafi: \| \| SYMBOL (odniesienie do) efektów uczenia się dla kierunku \| Sposób weryfikacji efektów uczenia się* \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| W01 \| wymienia uwarunkowania genetyczne, środowiskowe i epidemiologiczne najczęstszych chorób \| \| E.W1 \| ET \| \| W02 \| zna i rozumie przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowania terapeutycznego najczęstszych chorób dzieci: \| \| E.W3 \| ET \| \| W03 \| \| wymienia przyczyny, objawy, zasady \| E.W38 \| ET \| \| \| \| diagnozowania i postępowania \| \| \| \| \| \| terapeutycznego w najczęstszych chorobach \| \| \| \| \| \| i specyficznych problemach w praktyce \| \| \| \| \| \| lekarza rodzinnego \| \| \| \| W04 \| \| Wymienia zasady żywienia dzieci \| E.W2 \| ET \| \| \| \| zdrtowych i chorych w tym karmienia \| \| \| \| \| \| naturalnego, szczepień ochronnych i \| \| \| \| \| \| prowadzenia bilansu zdrowia dziecka. \| \| \| \| W05 \| zna i rozumie możliwości i ograniczenia badań laboratoryjnych w stanach nagłych \| \| E.W41 \| S \| \| W06 \| zna i rozumie zasady współpracy zespołu lekarz rodzinny, położna, pielęgniarka środowiskowo – rodzinna z ośrodkami opieki społecznej \| \| D.W28 \| S \| \| U01 \| przeprowadza wywiad lekarski z pacjentem dorosłym \| \| E.U1 \| S \| \| U02 \| przeprowadza wywiad lekarski z dzieckiem i jego rodziną \| \| E.U2 \| S \| \| U03 \| przeprowadza pełne i ukierunkowane badanie fizykalne pacjenta dorosłego \| \| E.U3 \| S \| \| U04 \| przeprowadza badanie fizykalne dziecka w każdym wieku \| \| E.U4 \| S \| \| U05 \| przeprowadza orientacyjne badanie słuchu i pola widzenia oraz badanie otoskopowe \| \| E.U6 \| S \| \| U06 \| ocenia stan ogólny, stan przytomności i świadomości pacjenta \| \| E.U7 \| S \| \| U07 \| zestawia pomiary antropometryczne i ciśnienia krwi z danymi na siatkach centylowych \| \| E.U9 \| S \| \| U08 \| \| ocenia stopień zaawansowania dojrzewania \| E.U10 \| S \| \| \| \| płciowego \| \| \| \| U09 \| \| przeprowadza badanie bilansowe \| E.U11 \| S \| \| U10 \| przeprowadza diagnostykę różnicową najczęstszych chorób osób dorosłych i dzieci \| \| E.U12 \| S \| \| U11 \| ocenia i opisuje stan somatyczny i psychiczny pacjenta \| \| E.U13 \| \|---\|---\|---\|---\| \| U12 \| rozpoznaje stany bezpośredniego zagrożenia życia \| \| E.U14 \| \| U13 \| planuje postępowanie diagnostyczne, terapeutyczne i profilaktyczne \| \| E.U16 \| \| U14 \| przeprowadza analizę ewentualnych działań niepożądanych poszczególnych leków oraz interakcji między nimi \| \| E.U17 \| \| U15 \| \| proponuje indywidualizację obowiązujących \| E.U18 \| \| \| \| wytycznych terapeutycznych i inne metod \| \| \| \| \| leczenia wobec nieskuteczności albo \| \| \| \| \| przeciwwskazań do terapii standardowej \| \| \| U16 \| \| kwalifikuje pacjenta do leczenia \| E.U20 \| \| \| \| domowego i szpitalnego \| \| \| U17 \| dokonuje oceny funkcjonalnej pacjenta niepełnosprawnego \| \| E.U22 \| \| U18 \| interpretuje badania laboratoryjne i identyfikuje przyczyny odchyleń \| \| E.U24 \| \| U19 \| \| kwalifikuje pacjenta do szczepień \| E.U27 \| \| U20 \| interpretuje charakterystyki farmaceutyczne produktów leczniczych oraz krytycznie ocenia materiały reklamowe dotyczące leków \| \| E.U31 \| \| U21 \| \| planuje konsultacje specjalistyczne \| E.U32 \| \| U22 \| prowadzi dokumentację medyczną pacjenta \| \| E.U38 \| \| U23 \| koordynuje współpracę zespołu lekarz rodzinny, położna, pielęgniarka środowiskowo – rodzinna z ośrodkami opieki społecznej \| \| D.U12 \| \| K01 \| \| nawiązuje i utrzymuje głęboki oraz pełen szacunku kontaktu z pacjentem, a także okazywania zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturowych \| K.1 \| \| \| \| szacunku kontaktu z pacjentem, a także \| \| \| \| \| okazywania zrozumienia dla różnic \| \| \| \| \| światopoglądowych i kulturowych \| \| \| K02 \| kieruje się dobrem pacjenta. \| \| K.2 \| \| K03 \| przestrzega tajemnicy lekarskiej i praw pacjenta \| \| K.3 \| \| K04 \| \| podejmuje działania wobec pacjenta w oparciu \| K.4 \| \| \| \| o zasady etyczne, ze świadomością \| \| \| \| \| społecznych uwarunkowań i ograniczeń \| \| \| \| \| wynikających z choroby; \| \| \| K05 \| formułuje wnioski z własnych pomiarów lub obserwacji \| \| K.8 \| \| K06 \| \| wdraża zasady koleżeństwa zawodowego \| K.9 \| \| \| \| współpracy w zespole specjalistów, w tym z \| \| \| \| \| przedstawicielami innych zawodów \| \| \| \| \| medycznych, także w środowisku \| \| \| \| \| wielokulturowym i wielonarodowościowym; \| \| \| K07 \| \| przyjmuje odpowiedzialność związaną z \| K.11 \| \| \| \| decyzjami podejmowanymi w ramach \| \| \| \| \| działalności zawodowej, w tym w \| \| \| \| \| kategoriach bezpieczeństwa własnego \| \| \| \| \| innych osób \| \| \| lp. efektu uczenia się \| Efekty uczenia się \| Seminarium \| Ćwiczenia \| Ćwiczenia kliniczne \| Symulacje \| E-learning \| Inne formy \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| W01 \| E.W1 \| X \| \| \| \| X \| \| \| W02 \| E.W3 \| X \| \| \| \| \| \| \| W03 \| EW38 \| X \| \| \| \| \| \| \| W04 \| EW2 \| X \| \| \| \| \| \| \| W05 \| EW41 \| X \| \| \| \| \| \| \| W06 \| D.W28 \| X \| \| \| \| \| \| \| U01 \| E.U1 \| \| \| X \| \| \| \| \| U02 \| E.U2 \| \| \| X \| \| \| \| \| U03 \| E.U3 \| \| \| X \| \| \| \| \| U04 \| E.U4 \| \| \| X \| \| \| \| \| U05 \| E.U6 \| \| \| X \| \| \| \| \| U06 \| E.U7 \| \| \| X \| \| \| \| \| U07 \| E.U9 \| \| \| X \| \| \| \| \| U08 \| E.U10 \| \| \| X \| \| \| \| \| U09 \| E.U11 \| \| \| X \| \| \| \| \| U10 \| E.U12 \| \| \| X \| \| \| \| \| U11 \| E.U13 \| \| \| X \| \| \| \| \| U12 \| E.U14 \| \| \| X \| \| \| \| \| U13 \| E.U16 \| \| \| X \| \| \| \| \| U14 \| E.U17 \| \| \| X \| \| \| \| \| U15 \| E.U18 \| \| \| X \| \| \| \| \| U16 \| E.U20 \| \| \| X \| \| \| \| \| U17 \| E.U22 \| \| \| X \| \| \| \| \| U18 \| E.U24 \| \| \| X \| \| \| \| \| U19 \| E.U27 \| \| \| X \| \| \| \| \| U20 \| E.U31 \| \| \| X \| \| \| \| \| U21 \| E.U32 \| \| \| X \| \| \| \| \| U22 \| E.U38 \| \| \| \| \| \| \| \| U23 \| D.U12 \| \| \| X \| \| \| \| \| K01 \| K.1 \| \| \| X \| \| \| \| \| K02 \| K.2 \| \| \| X \| \| \| \| \| K03 \| K.3 \| \| \| X \| \| \| \| \| K04 \| K.4 \| \| \| X \| \| \| \| \| K05 \| K.8 \| \| \| X \| \| \| \| \| K06 \| K.9 \| \| \| X \| \| \| \| \| K07 \| K.11 \| \| \| X \| \| \| \| Zalecana literatura: Literatura obowiązkowa 1. Medycyna Rodzinna red. prof. Windaka, 2015 2. Choroby wewnętrzne red. prof. Szczeklika, 2021 3. Pediatria w praktyce lekarza POZ pod red. Dobrzańska. A, Obrycki Ł, Socha P. Wydawnictwo: Media-Press Sp. z o.o., Wyd. I, Warszawa 2022. 4. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego, 2016 http://koroun.nil.gov.pl/wp-content/uploads/2017/10/RekomendacjeA42009.pdf 5. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego, 2021 https://ptnfd.org/site/resource/1323,zalecenia-zum_2021.pdf Literatura uzupełniająca 1. ABC bilansów zdrowia dziecka. Oblacińska A, Jadkowska M, Sawie P. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017 2. Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Szajewska H. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017 Uwagi *Przykładowe sposoby weryfikacji efektów uczenia się: EP – egzamin pisemny EU – egzamin ustny ET – egzamin testowy EPR – egzamin praktyczny K – kolokwium R – referat S – sprawdzenie umiejętności praktycznych RZĆ – raport z ćwiczeń z dyskusją wyników O – ocena aktywności i postawy studenta SL – sprawozdanie laboratoryjne SP – studium przypadku PS – ocena umiejętności pracy samodzielnej W – kartkówka przed rozpoczęciem zajęć PM – prezentacja multimedialna i inne	<urn:uuid:b9c180f8-ebe0-493b-a683-32dcd0dabb7a>	finepdfs	3.654297	CC-MAIN-2024-18	https://www.pum.edu.pl/images/uploads/studia/dziekanaty/wmis-lekarski-sylabusy/Medycyna_rodzinna_Lek__2022_23.pdf	2024-04-16T09:57:33+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817081.52/warc/CC-MAIN-20240416093441-20240416123441-00118.warc.gz	866,521,156	0.999189	0.999522	0.999522	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1233, 3422, 5911, 7313, 8182, 8670 ]	1	0
IX SEMINARIUM TECHNICZNE Aktualne zagadnienia budownictwa komunikacyjnego 8-10 lutego 2017 r., Suwałki ORGANIZATOR: Zarząd Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Białymstoku we współpracy z Zakładem Inżynierii Drogowej Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki Białostockiej KOORDYNATOR PROGRAMOWY: prof. PB dr hab. inż. Władysław Gardziejczyk KOMITET ORGANIZACYJNY: Marek Gwiazdowski – Przewodniczący Zbigniew Łopianiecki – Prezes Honorowy SITK RP o/Białystok Jan Borowski Maria Gawryluk Krzysztof Gleba-Zawadzki Wojciech Grzybowski Lidia Kasprzak Hanna Kołodziej Marek Motylewicz Krzysztof Neczyperowicz MIEJSCA OBRAD: Hotel LOFT 1898 *** Suwałki, ul. Pułaskiego 24K 13.00 – 15.00 15.00 – 15.30 15.30 – 17.00 17.00 – 17.20 17.20 – 18.00 18.00 – 19.00 19.30 8 lutego 2017 r. (środa) Przyjazd uczestników i zakwaterowanie Otwarcie Seminarium - Powitanie gości - Wystąpienia zaproszonych gości Sesja inauguracyjna 1. Główne drogi Podlasia – zrealizowane odcinki i plany budowy - przedstawiciel Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Białymstoku 2. Problemy w kształtowaniu przebiegu dróg wojewódzkich - mgr inż. Józef Władysław Sulima, Dyrektor Podlaskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich 3. Realizacja założeń Studium Transportowego dla miasta Białegostoku - mgr inż. Bożena Zawadzka, Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w Urzędzie Miejskim w Białymstoku 4. Zamierzenia władz miasta Suwałk w zakresie budowy lokalnego lotniska - mgr Czesław Renkiewicz, Prezydent Suwałk 5. Problemy rozwoju linii kolejowych w województwie podlaskim - mgr inż. Mirosław Michalkiewicz, Zastępca Dyrektora Biura Dróg Kolejowych PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. - Dyskusja Przerwa kawowa Sesja I: Budownictwo drogowe – zagadnienia prawnoadministracyjne i ochrona środowiska 1. Stosowanie przepisów Specustawy w świetle ostatnich nowelizacji - mgr inż. Ewa Welc, Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa w Podlaskim Urzędzie Wojewódzkim 2. Problemy ochrony środowiska na przykładzie inwestycji drogowych województwa podlaskiego - mgr inż. Beata Bezubik, Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku 3. Aspekty ochrony przyrody związane z inwestycjami liniowymi - dr Lech Krzysztofiak, Wigierski Park Narodowy - Dyskusja Wystąpienia sponsorów Uroczysta kolacja - Występ zespołu pieśni i tańca „Suwalszczyzna" 07.00 – 09.00 09.00 – 13.00 13.00 – 14.00 14.00 – 15.45 15.45 – 16.00 16.00 – 17.15 17.15 – 17.30 17.30 – 18.30 9 lutego 2017 r. (czwartek) Śniadanie Wycieczka techniczno-turystyczna - Muzeum Wigier w Starym Folwarku - Kopalnia kruszyw ZPK Szumowo – kopalnia Osowa w Suwałkach Obiad Sesja II: Nawierzchnie drogowe 1. Kierunki rozwoju nawierzchni asfaltowych - dr inż. Krzysztof Błażejowski, Orlen Asfalt Sp z o.o. 2. Nawierzchnie betonowe jako dobre rozwiązania dla dróg różnych kategorii - prof. dr hab. inż. Antoni Szydło, Politechnika Wrocławska 3. Sczepność międzywarstwowa w nowobudowanych nawierzchniach w Polsce - dr inż. Piotr Jaskuła, Politechnika Gdańska 4. Użyteczność techniczna szczelin w nawierzchniach betonowych - dr inż. Wiesław Dąbrowski, OAT Sp. z o.o. 5. Nawierzchnie z betonu wałowanego - dr inż. Władysław Ryżyński, Kruszbet S.A. - Dyskusja - Wystąpienia promocyjne firm Przerwa kawowa Sesja III: Badania nawierzchni drogowych 1. Wpływ równości nawierzchni i dynamicznego oddziaływania pojazdów ciężkich na trwałość zmęczeniową nawierzchni podatnych - dr inż. Dawid Ryś, Politechnika Gdańska 2. Laboratoryjne metody badania właściwości przeciwpoślizgowych nawierzchni drogowych - dr inż. Marta Wasilewska, Politechnika Białostocka 3. Właściwości przeciwpoślizgowe nawierzchni betonowych - mgr inż. Paweł Gierasimiuk, prof. PB dr hab. inż. Władysław Gardziejczyk, dr inż. Marta Wasilewska, Politechnika Białostocka 4. Kruszywo wapienne LafargeHolcim w warstwie ścieralnej z betonu asfaltowego – zwycięska praca III edycji konkursu „Przyszłość dróg zależy od Ciebie", SKN Drogowiec, Politechnika Białostocka - Dyskusja Przerwa kawowa Sesja IV: Zagadnienia geotechniczne i obiekty inżynierskie 1. Drenażowe oddziaływanie kanalizacji deszczowej - prof. PB dr hab. inż. Zenon Szypcio, dr inż. Katarzyna DołżykSzypcio, Politechnika Białostocka 2. Nowa klasyfikacja gruntów - prof. PB dr hab. inż. Maria Sulewska, Politechnika Białostocka 3. Przejścia dla zwierząt – doświadczenia i aktualne problemy - dr inż. Janusz Bohatkiewicz, mgr inż. Marcin Dębiński, mgr inż. Michał Jukowski, Politechnika Lubelska - Dyskusja - Wystąpienia promocyjne firm Kolacja z niespodzianką 07.00 – 09.00 09.00 – 10.00 10.00 – 10.20 10.20 – 11.40 11.40 – 12.00 12.00 – 13.00 10 lutego 2017 r. (piątek) Śniadanie Sesja V: Projektowanie dróg i zagadnienia inżynierii ruchu 1. Przyszłość projektowania – BIM w infrastrukturze drogowej - dr inż. Janusz Bohatkiewicz, mgr inż. Marcin Dębiński, mgr inż. Michał Jukowski, Politechnika Lubelska 2. Prędkość pojazdów na drogach zamiejskich w województwie podlaskim - dr inż. Robert Ziółkowski, Politechnika Białostocka 3. System zarządzania ruchem w Białymstoku – doświadczenia i wnioski po pierwszym okresie eksploatacji - mgr inż. Marzenna Dubowska, Zastępca Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w Urzędzie Miejskim w Białymstoku - Dyskusja - Wystąpienia promocyjne firm Przerwa kawowa Sesja VI: Materiały drogowe i dylematy ekonomiczne w budownictwie drogowym 1. Wpływ właściwości materiałów składowych na parametry mieszanek do nawierzchni jednowarstwowych - mgr inż. Piotr Koźlarek, TPA Instytut Badań Technicznych Sp. z o.o. 2. Przykłady i praktyczne aspekty stosowania technologii modyfikowania asfaltów gumą - inż. Paweł Klimaszewski, TPA Instytut Badań Technicznych Sp. z o.o. 3. Ocena właściwości elastomerów z dodatkiem upłynniacza roślinnego - dr inż. Andrzej Plewa, Politechnika Białostocka 4. Finansowe i ekonomiczne dylematy przy planowaniu inwestycji drogowych - dr inż. Ewa Ołdakowska, Politechnika Białostocka - Dyskusja Podsumowanie i zakończenie Seminarium Obiad i wyjazd uczestników	<urn:uuid:85690b22-4b28-4ac3-a6f8-2ac03fdfa1c4>	finepdfs	1.165039	CC-MAIN-2020-40	https://www.materialybudowlane.info.pl/downloads/program.pdf	2020-09-23T13:12:46+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400210996.32/warc/CC-MAIN-20200923113029-20200923143029-00317.warc.gz	880,377,859	0.998277	0.998424	0.998424	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 737, 2401, 4615, 6079 ]	1	0
EL¯BIETA BOCI¥GA 1) , TOMASZ JARUGA 1) , ROBERT SIKORA 2) Wybrane zagadnienia wtryskiwania precyzyjnego ) CZÊŒÆ II. CZYNNIKI WP£YWAJ¥CE NA JAKOŒÆ WYPRASEK PRECYZYJNYCH ∗ ) ∗∗ Streszczenie — W artykule o charakterze literaturowego przegl¹du monograficznego przedstawiono wtryskiwanie precyzyjne jako proces realizowany w uk³adzie roboczym obejmuj¹cym nastêpuj¹ce elementy: cz³owieka–wykonawcê, formê wtryskow¹, wtryskarkê, metodê wtryskiwania, warunki (parametry) wtryskiwania oraz rodzaj wtryskiwanego tworzywa. Szczegó³owo omówiono wp³yw ka¿dego z tych elementów na koñcow¹ jakoœæ uzyskiwanych wyprasek i jej powtarzalnoœæ, uwzglêdniaj¹c przy tym strukturê materia³u, w³aœciwoœci mechaniczne i inne cechy u¿ytkowe, masê, skurcz, stan naprê¿eñ oraz dok³adnoœæ wymiarów. S³owa kluczowe: wtryskiwanie, wtryskarki precyzyjne, jakoœæ wyprasek, wykonawca, forma wtryskowa, tworzywo przetwarzane, powtarzalnoœæ wyników. SELECTED PROBLEMS OF PRECISION INJECTION MOLDING. PART II. FACTORS INFLUENCING THE QUALITY OF PRECISE MOLDINGS Summary — In the literature review the precise injection molding is presented (Fig. 6) as a process realized in a working system consisting of the following elements: man-operator, injection mold (Fig. 1—3), injection molding machine, injection method, injection parameters (Table 1) and the type of polymer. The effects of all the factors on the final quality of moldings obtained and its repeatability were discussed in detail. The material structure, mechanical properties and other functional features, weight, shrinkage (Fig. 4 and 5), stress state and accuracy of dimensions of molding were taken into account. Key words: injection molding, precise injection molding machines, molding quality, man-operator, injection mold, polymer, repeatability of results. W pierwszej czêœci artyku³u poœwiêconego procesowi wtryskiwania precyzyjnego [1] przedstawiono podstawowe zagadnienia zwi¹zane z okreœlaniem wymiarów wyprasek precyzyjnych oraz stabilnoœci¹ tych wymiarów. Zamieszczono tam równie¿ ogólne informacje dotycz¹ce czynników wp³ywaj¹cych na jakoœæ wyprasek wytwarzanych t¹ metod¹, czyli przede wszystkim na dok³adnoœæ kszta³tu, wymiarów i po³o¿enia oraz na stan powierzchni. W wielu przypadkach istotne s¹ równie¿ w³aœciwoœci mechaniczne, cieplne, elektryczne b¹dŸ optyczne wyprasek, które mog¹ decydowaæ o ich przydatnoœci do zastosowania np. na czêœci obci¹¿one podczas u¿ytkowania lub elementy o szczególnych cechach optycznych (soczewki). Okreœlone warunki prowadzenia procesu wtryskiwania umo¿liwiaj¹ oddzia³ywanie na charakterystykê strukturaln¹ wyprasek, mia- 1) Politechnika Czêstochowska, Instytut Przetwórstwa Polimerów i Zarz¹dzania Produkcj¹, Al. Armii Krajowej 19C, 42-200 Czêstochowa; e-mail: firstname.lastname@example.org ) Artyku³ stanowi rozszerzon¹ wersjê wyst¹pienia przedstawionego na XIII Profesorskich Warsztatach Naukowych pt. „Przetwórstwo tworzyw polimerowych", Lublin, 8—10 czerwca 2008 r. 2) Politechnika Lubelska, Katedra Procesów Polimerowych, ul. Nadbystrzycka 36, 20-618 Lublin; e-mail: email@example.com *) Czêœæ I — por. Polimery 2009, 54, 342. nowicie na gruboœæ warstwy wierzchniej i rdzenia wypraski, stopieñ krystalicznoœci w przypadku tworzyw czêœciowo krystalicznych, albo orientacjê makrocz¹steczkow¹, co z kolei wp³ywa na w³aœciwoœci u¿ytkowe wytworów [2—6]. Proces wtryskiwania precyzyjnego realizuje siê w uk³adzie roboczym, w sk³ad którego wchodz¹: cz³owiek–wykonawca, narzêdzie przetwórcze (forma wtryskowa), maszyna (wtryskarka) i urz¹dzenia uzupe³niaj¹ce oraz przetwarzane tworzywo. W³aœnie elementy tego uk³adu i wzajemne oddzia³ywania pomiêdzy nimi jak równie¿ ustalone warunki oraz wybrana metoda wtryskiwania decyduj¹ o jakoœci wytworzonych wyprasek. CZ£OWIEK–WYKONAWCA Operacje sk³adaj¹ce siê na proces wtryskiwania s¹ wprawdzie czêsto w pe³ni zautomatyzowane, a do ich realizacji wykorzystuje siê roboty, to jednak efektywne wtryskiwanie precyzyjne wci¹¿ jeszcze w du¿ym stopniu zale¿y od bezpoœrednich dzia³añ cz³owieka–wykonawcy. Proces ten jest prowadzony na granicy obecnych mo¿liwoœci technologii wtryskiwania, co wynika z bardzo w¹skich zakresów jego warunków. Niezbêdne jest ci¹g³e monitorowanie i kontrola przebiegu wtryskiwania, mog¹ te¿ byæ konieczne czêste interwencje wysoko wykwalifikowanego i doœwiadczonego pracownika. Niedoskona³oœæ wykonawcy, zwi¹zana przede wszystkim z ograniczeniem zdolnoœci rozpoznawczych zmys³ów wzroku, s³uchu i dotyku, mo¿e oddzia³ywaæ na dok³adnoœæ nastawiania i kontrolowania poprawnoœci dzia³ania wtryskarki, formy oraz urz¹dzeñ uzupe³niaj¹cych i oprzyrz¹dowania technologicznego, ustalania i kontrolowania warunków wtryskiwania, a tak¿e odczytywania i oceny wskazañ przyrz¹dów [7]. Istotne znaczenie ma ponadto stan psychiczny wykonawcy, na przyk³ad jego zmêczenie, roztargnienie lub braki w umiejêtnoœci postêpowania, przejawiaj¹ce siê stosowaniem niew³aœciwej techniki czynnoœci wykonywanej podczas procesu przetwórstwa tworzyw. W przypadku wtryskiwania precyzyjnego nale¿y wiêc zwracaæ szczególn¹ uwagê na kwalifikacje pracowników bezpoœrednio zaanga¿owanych w realizacjê tego procesu. Cz³owiek odgrywa wa¿n¹ rolê na etapach wyboru tworzywa na wypraski, okreœlania sposobu postêpowania z tworzywem przed wtryskiwaniem, projektowania wypraski, opracowania procesu technologicznego wytwarzania wyprasek oraz projektowania, wykonywania, monta¿u i u¿ytkowania formy wtryskowej. Cz³owiek decyduje równie¿ o wyborze w³aœciwej wtryskarki, jej dodatkowym wyposa¿eniu i obs³udze, a ponadto musi podejmowaæ decyzje odnoœnie do metody wtryskiwania, na przyk³ad zastosowania metody wtryskiwania wspomaganego gazem w celu polepszenia jakoœci powierzchni wypraski. FORMA WTRYSKOWA Formy do wtryskiwania precyzyjnego musz¹ mieæ bardzo starannie zaprojektowan¹ budowê i dok³adnie wykonane podzespo³y, zapewniaj¹ce precyzyjne ich prowadzenie. Ze wzglêdu na nieuniknion¹ niedoskona³oœæ realizowania procesu wtryskiwania dok³adnoœæ wytworzenia formy musi byœ wiêksza ni¿ dok³adnoœæ wyprasek. Bardzo istotna jest budowa i wykonanie kana³ów przep³ywowych oraz gniazd formuj¹cych. Wtryskiwanie precyzyjne z wykorzystaniem form jednogniazdowych nie stwarza du¿ych trudnoœci pod warunkiem, ¿e formy te charakteryzuj¹ siê du¿¹ sztywnoœci¹ [3]. W formach wielogniazdowych jest natomiast konieczne utrzymanie jednakowych warunków wype³niania i zestalania tworzywa we wszystkich gniazdach. Nale¿y przede wszystkim zapewniæ identyczn¹ temperaturê gniazd w fazie wype³niania oraz tak¹ sam¹ intensywnoœæ ich wype³niania, co jednoczeœnie pozwala na uzyskiwanie jednakowego ciœnienia tworzywa w gniazdach. Identyczn¹ temperaturê gniazd uzyskuje siê poprzez regulacjê temperatury formy a tak¿e zastosowanie poprawnie zaprojektowanego uk³adu ch³odzenia formy w przypadku tworzyw termoplastycznych lub grzania podczas przetwarzania tworzyw utwardzalnych. Uk³a- dy takie powinny zapewniæ równomierne och³adzanie ca³ej wypraski w gnieŸdzie. W starszych uk³adach, w których kana³y ch³odz¹co-ogrzewaj¹ce s¹ wykonywane metodami obróbki skrawaniem, nie zawsze mo¿na uzyskaæ jednakow¹ intensywnoœæ och³adzania/grzania a wiêc i zestalania (lub utwardzania) wszystkich obszarów wypraski ze wzglêdu na trudnoœci z dotrzymaniem ¿¹danej (najczêœciej jednakowej) odleg³oœci kana³ów od powierzchni gniazda [7]. Nowe rozwi¹zanie, polepszaj¹ce w istotny sposób równomiernoœæ och³adzania/grzania wyprasek stanowi¹ formy z kana³ami umiejscowionymi w jednakowej odleg³oœci od powierzchni gniazda formuj¹cego, nazywane kana³ami konformalnymi [9—13]. W tego rodzaju formach montuje siê wk³adki formuj¹ce z kana³ami ch³odz¹co-ogrzewaj¹cymi wykonane metodami wytwarzania warstwowego, spoœród których najbardziej znana jest metoda bezpoœredniego laserowego spiekania metali (DMLS — Direct Metal Laser Sintering). Ponadto, do wytwarzania wk³adek formuj¹cych z proszków stali narzêdziowych i stopowych odpowiednie s¹ metody znane pod angielskimi okreœleniami SLM (Selective Laser Melting), SLS (Selective Laser Sintering), 3D Metal Printing, Laser Cusing, Elektron Beam Melting [11]. Przyk³ady dwóch wk³adek formuj¹cych formy wtryskowej z konformalnymi kana³ami ch³odz¹cymi, wykonanych ze stali narzêdziowej WCLV metod¹ SLM, pokazano na rysunku 1a, natomiast na rysunku 1b jest widoczny uk³ad kana³ów ch³odz¹cych w obydwu tych wk³adkach. Fig. 1. Injection mold inserts with conformal cooling channels (a) and set of cooling channels in the insert (b) (injection mold form SI „Spamel" in Twardogóra, Poland) Fig. 2. Sets of channels in multicavity molds: a) star-shaped, b) parallel (geometrically balanced); 1 — recess in a channel Jednakow¹ intensywnoœæ wype³niania tworzywem gniazd formuj¹cych uzyskuje siê na drodze doboru kszta³tu i rozmiarów kana³ów przep³ywowych oraz ich rozmieszczenia w formie — takiego jakie zapewnia identyczne spadki ciœnienia tworzywa w gnieŸdzie. Warunki te s¹ spe³nione w przypadku gwieŸdzistego uk³adu kana³ów doprowadzaj¹cych, o jednakowej d³ugoœci i takim samym przekroju poprzecznym oraz z jednakowymi przewê¿kami (rys. 2a) [3, 8]. Wystêpuj¹ tu jednak niekorzystne warunki bezpoœredniego wype³niania gniazd formuj¹cych strumieniem tworzywa z och³odzonym czo³em tego strumienia. Lepszym rozwi¹zaniem jest pokazany na rysunku 2b uk³ad nazywany równoleg³ym, w którym zaprojektowano dodatkowe wybranie (1) w kanale, gromadz¹ce och³odzone tworzywo z czo³a strumienia. no, ¿e w równoleg³ych uk³adach kana³ów doprowadzaj¹cych o takiej samej d³ugoœci oraz jednakowym przekroju poprzecznym odpowiadaj¹cych sobie odcinków kana³ów i przewê¿ek nie mo¿na uzyskaæ równomiernego wype³niania gniazd formuj¹cych wówczas, gdy strumienie tworzywa zmieniaj¹ kierunek przep³ywu w ró¿ny sposób. Wynika to z faktu, ¿e po zmianie kierunku przep³ywu wystêpuje asymetria strumienia tworzywa, odmienna w przypadku zmiany kierunku w stronê praw¹ b¹dŸ lew¹. Powoduje to zró¿nicowanie masy, struktury i w³aœciwoœci wyprasek; zjawisko to omawialiœmy w licznych wczeœniejszych publikacjach [14—17]. Beaumont zaproponowa³ specjaln¹ budowê rozga³êzieñ kana³ów doprowadzaj¹cych, umo¿liwiaj¹c¹ uzyskanie symetrycznego strumienia tworzywa równie¿ po zmianie kierunku przep³ywu [18]. Przyk³ady rozwi¹zañ konstrukcyjnych tych rozga³êzieñ (nazywanych MeltFlipper) ilustruje rys. 3, gdzie pokazano — w przekroju poprzecznym kana³ów — rozk³ad obszarów intensywnego œcinania (zaznaczonych kolorem czerwonym). Ich zastosowanie zapewnia równoczesne wype³nianie gniazd formuj¹cych tworzywem o jednakowych w³aœciwoœciach i uzyskiwanie dziêki temu wyprasek precyzyjnych, wymaga jednak wiêkszych nak³adów. W formach z równoleg³ym uk³adem kana³ów doprowadzaj¹cych nale¿y uwzglêdniæ kinetykê przep³ywu tworzywa w tych kana³ach, zw³aszcza zaœ zmianê kierunku przep³ywu strumienia tworzywa na drodze od kana³u wlewowego do gniazd formuj¹cych [4]. Wykaza- Ogólnie bior¹c, formy z równoleg³ymi uk³adami kana³ów doprowadzaj¹cych maj¹ zwykle du¿e rozmiary i znaczn¹ masê w stosunku do krotnoœci gniazd, co powoduje, ¿e koszt ich wykonania i u¿ytkowania jest du¿y i pogarsza siê op³acalnoœæ procesu wtryskiwania. Czêsto wiêc stosuje siê formy z szeregowym uk³adem gniazd formuj¹cych, charakteryzuj¹cym siê ró¿n¹ d³ugoœci¹ drogi przep³ywu tworzywa do gniazd. Kana³y doprowadzaj¹ce, ze wzglêdu na koszt ich wykonania, maj¹ tu jednakowy przekrój poprzeczny, co powoduje, ¿e spadki ciœnienia tworzywa na drodze jego przep³ywu do poszczególnych gniazd s¹ ró¿ne. W praktyce, aby uzyskaæ jednoczesne wype³nianie gniazd w warunkach ró¿nej d³ugoœci drogi przep³ywu w kana³ach, stosuje siê korektê przewê¿ek, ró¿nicuj¹c ich przekroje poprzeczne lub, Fig. 3. Designs (by MeltFlipper) of mold runners branching and the distribution of intensive shear regions: a) in channel (2) the same as in channel (1); b) and c) in channel (2) symmetrical distribution but different than in channel (1) (3 — melt flow direction) [17] Fig. 4. Dependence of primary crosswise shrinkage S (b) and molding weight m (c) on injection temperature (Tw), for injection pressure 88.3 MPa and mold temperature 318 K; a) — lay-out of cavities in 20-cavity mold (numbers I to V refer to cavities analyzed) [24] rzadziej, d³ugoœæ. Mianowicie, przewê¿ki po³o¿one bli¿ej kana³u centralnego maj¹ mniejsze przekroje poprzeczne lub s¹ d³u¿sze ni¿ przewê¿ki oddalone od tego kana³u [3—5, 8, 19]. Zawsze jednak nale¿y pamiêtaæ o tym, ¿e warunki przep³ywu tworzywa w przewê¿kach o ró¿nych przekrojach poprzecznych nie s¹ jednakowe: tworzywo przep³ywaj¹ce przez przewê¿kê o mniejszym przekroju ulega wiêkszemu odkszta³ceniu spowodowanemu œcinaniem, a ponadto — wskutek bardziej intensywnego tarcia — jego temperatura jest wy¿sza ni¿ tworzywa przep³ywaj¹cego przez przewê¿kê o wiêkszym przekroju poprzecznym [4, 20]. Tak wiêc, stosuj¹c korekty przewê¿ek mo¿na uzyskaæ równoczesne wype³nianie gniazd formuj¹cych, ale tworzywem o odmiennych w³aœciwoœciach, co powoduje nastêpne zró¿nicowanie struktury i w³aœciwoœci wyprasek wtryskowych [21]. Takie rozwi¹zanie nie zapewnia zatem mo¿liwoœci uzyskiwania wyprasek precyzyjnych. W formach wielogniazdowych z uk³adem kana³ów doprowadzaj¹cych o ró¿nej d³ugoœci lecz z jednakowymi przewê¿kami jest wprawdzie mo¿liwe uzyskanie wyprasek o du¿ej dok³adnoœci, ale niezbêdny jest wówczas specjalny dobór warunków wtryskiwania, których przedzia³ powinien byæ bardzo w¹ski w stosunku do ogólnie przyjmowanego. Zagadnienie to oraz zasady ustalania warunków wtryskiwania w takim przypadku zosta³y szczegó³owo przedstawione w pracach R. Sikory i J. Kloca [22—25]. W badaniach procesu wytwarzania wyprasek z polietylenu du¿ej gêstoœci, z zastosowaniem formy dwudziestogniazdowej z uk³adem gniazd pokazanym na rysunku 4a, autorzy ci wykazali, ¿e d³ugoœæ drogi przep³ywu tworzywa do poszczególnych gniazd wp³ywa na skurcz i masê [22, 25] oraz na dok³adnoœæ wymiarów [23, 24] wyprasek otrzymanych z ró¿nych gniazd. Przyk³ady wyników badania przez nich wp³ywu temperatury wtryskiwania na skurcz i masê wyprasek z gniazd formuj¹cych po³o¿onych w ró¿nej odleg³oœci od miejsca wtryskiwania przedstawiono na rys. 4b oraz 4c. WTRYSKARKA Wtryskarki precyzyjne musz¹ charakteryzowaæ siê dok³adnym prowadzeniem podzespo³ów formy w fazie jej zamykania, mo¿liwoœci¹ regulowania i kontrolowania warunków wtryskiwania w bardzo w¹skim przedziale oraz doskona³ym stanem technicznym. Wa¿ne jest zw³aszcza zapewnienie okreœlonej temperatury i objêtoœci wtryskiwanego tworzywa, prêdkoœci wtryskiwania oraz szybkiego i powtarzalnego prze³¹czania ciœnienia wtrysku na ciœnienie docisku. Wtryskarki musz¹ mieæ mo¿liwoœæ sterowania nastawianymi wielkoœciami w pêtli zamkniêtej. Ze wzglêdu na wiêksz¹ dok³adnoœæ i powtarzalnoœæ bardziej odpowiednie s¹ wtryskarki z napêdem elektrycznym, zwane wtryskarkami elektrycznymi [26]. Wa¿ne jest œrodowisko, w którym przebiega proces wtryskiwania — wypraski o tolerancji wymiarów rzêdu mikrometrów nale¿y wytwarzaæ w czystym œrodowisku, o kontrolowanej temperaturze i wilgotnoœci, najlepiej przy u¿yciu wtryskarek wyposa¿onych w komory czystego powietrza. Stanowisko do wtryskiwania precyzyjnego obejmuje ponadto urz¹dzenia do automatycznego przenoszenia wyprasek podczas procesu i po jego zakoñczeniu, na przyk³ad podczas pomiarów kontrolnych, pakowania itp., a tak¿e, je¿eli jest to wskazane, urz¹dzenia do suszenia i odgazowania granulatu. T a b e l a 1. Dopuszczalne wartoœci zmiennoœci warunków wtryskiwania w odniesieniu do wtryskarek o ró¿nej dok³adnoœci dzia³ania [6] T a b l e 1. Acceptable variability of molding conditions for injection molding machines of different accuracies [6] Pod wzglêdem dok³adnoœci dzia³ania wtryskarki dzieli siê na dziewiêæ klas [6, 26], w zale¿noœci od zakresu zmiennoœci nastawianych warunków wtryskiwania. W tabeli 1 porównano maksymalne dopuszczalne wartoœci zmiennoœci podstawowych warunków wtryskiwania w przypadku wtryskarek klasy 9. (o najmniejszej dok³adnoœci dzia³ania) oraz klasy 1. (o najwiêkszej dok³adnoœci). Do procesu wtryskiwania precyzyjnego nale¿y stosowaæ oczywiœcie wtryskarki o mo¿liwie najwiêkszej dok³adnoœci dzia³ania. Podczas wtryskiwania precyzyjnego czêsto stosuje siê odgazowanie przetwarzanego tworzywa [3]. Odgazowanie takie mo¿e odbywaæ siê b¹dŸ w formie wtryskowej, b¹dŸ w uk³adzie uplastyczniaj¹cym wtryskarki. Do wtryskiwania z odgazowaniem w formie stosuje siê wtryskarki z uk³adem uplastyczniaj¹cym wyposa¿onym w œlimak o sta³ej objêtoœci kana³u. Ten sposób odgazowania powoduje jednak przed³u¿enie fazy wtrysku, co zmniejsza wydajnoœæ procesu wtryskiwania, a ponadto niekiedy nie jest wystarczaj¹co skuteczny. St¹d te¿ czêœciej wystêpuje wtryskiwanie z odgazowaniem tworzywa w uk³adzie uplastyczniaj¹cym. Stosuje siê wówczas œlimaki z deredukcj¹ (lub deredukcjami) objêtoœci kana³u. D³ugoœæ czêœci œlimaka z deredukcj¹ kana³u (strefy odgazowania) powinna odpowiadaæ ca³kowite- mu skokowi œlimaka. Ciœnienie powstaj¹cych w temperaturze przetwórstwa czêœci lotnych jest wystarczaj¹co du¿e do tego, aby nie by³o konieczne wytwarzanie podciœnienia w otworze odgazowuj¹cym cylindra uk³adu uplastyczniaj¹cego. METODA WTRYSKIWANIA Wypraski precyzyjne mo¿na wytwarzaæ ró¿nymi metodami wtryskiwania. Oprócz procesu konwencjonalnego, najczêœciej wykorzystuje siê metodê wtryskiwania z doprasowaniem, polegaj¹c¹ na zastosowaniu dodatkowego œciskania tworzywa w gnieŸdzie poprzez ruch podzespo³u formy [5, 27]. Proces ten sk³ada siê z dwóch etapów. Na pierwszym z nich, w fazie wtrysku, dok³adnie okreœlona porcja tworzywa zostaje wtryœniêta do nieca³kowicie zamkniêtej formy teleskopowej — wype³nienie gniazda formuj¹cego odbywa siê w warunkach niewielkiego ciœnienia tworzywa w gnieŸdzie. Po zakoñczeniu fazy wtrysku b¹dŸ jeszcze podczas jej trwania nastêpuje przesuniêcie podzespo³u ruchomego formy i ca³kowite jej zamkniêcie oraz ostateczne wype³nienie gniazda na drugim etapie, okreœlanym jako doprasowanie. Doprasowanie przyczynia siê do zwiêkszenia gêstoœci wypraski, nie powoduj¹c przy tym wzrostu stopnia orientacji makrocz¹steczek. Dwój³omnoœæ optyczna takich wyprasek jest mniejsza ni¿ wyprasek uzyskanych w procesie wtryskiwania konwencjonalnego [28]. Wypraski charakteryzuj¹ siê bardzo dobrym odwzorowaniem powierzchni gniazda formuj¹cego, dok³adnymi i stabilnymi wymiarami oraz ma³ymi naprê¿eniami w³asnymi. Metod¹ t¹ wytwarza siê czêsto wypraski precyzyjne typu p³yt kompaktowych oraz soczewek optycznych o du¿ej przejrzystoœci. Inn¹ metod¹ wtryskiwania stosowan¹ do wytwarzania wyprasek precyzyjnych jest wtryskiwanie wspomagane gazem lub wod¹, nazywane te¿ wtryskiwaniem pustosz¹cym [9]. W procesach tych do gniazda formuj¹cego formy wtryskowej, czêœciowo lub prawie ca³kowicie wype³nionego tworzywem ciek³ym, wprowadza siê gaz (najczêœciej dwutlenek wêgla) lub wodê pod du¿ym ciœnieniem, umo¿liwiaj¹cym przemieszczenie tworzywa w kierunku œcianek formy [5, 29, 30]. Bezpoœrednio przed otwarciem formy i wyjêciem z niej wypraski, gaz lub woda zostaje usuniête z gniazda. Metod¹ t¹ uzyskuje siê wypraski puste, dobrze odwzorowuj¹ce kszta³t gniazda formuj¹cego. Mo¿liwe jest wytwarzanie wyprasek lekkich, sztywnych, bez pêcherzy i zapadniêæ, nie wykazuj¹cych przy tym sk³onnoœci do samoistnego odkszta³cania siê, a to ze wzglêdu na mniejsze naprê¿enia w³asne ni¿ w wypraskach litych; charakteryzuj¹ siê one te¿ dobr¹ jakoœci¹ powierzchni i ma³ym skurczem. Podobny efekt uzyskuje siê stosuj¹c wtryskiwanie poruj¹ce lub mikroporuj¹ce [5, 9, 27, 31, 32]. W celu uzyskania wyprasek precyzyjnych, do tworzywa wtryskiwanego dodaje siê tu niewielk¹ iloœæ poroforu — tak¹, jaka umo¿liwia wytwarzanie wyprasek dobrze odwzorowuj¹cych powierzchniê gniazda formuj¹cego, ale nie powoduje jednoczeœnie wyraŸnego pogorszenia ich w³aœciwoœci. Wypraski precyzyjne wytwarza siê równie¿ w procesach wtryskiwania dwusk³adnikowego oraz otryskiwania wstawek zewnêtrznych i wewnêtrznych [5, 9, 27]. Zastosowanie wczeœniej wytworzonych wstawek przyczynia siê do zmniejszenia skurczu wyprasek i polepszenia stabilnoœci ich wymiarów. Metodê wtryskiwania precyzyjnego wykorzystuje siê do otrzymywania elementów optycznych, które musz¹ charakteryzowaæ siê du¿¹ dok³adnoœci¹ kszta³tu i wymiarów oraz ma³ymi naprê¿eniami w³asnymi. Aby uzyskaæ takie wypraski tworzywo powinno wtryskiwaæ siê do gniazda formuj¹cego pod ma³ym ciœnieniem, co nie pozwala jednak na zachowanie du¿ej dok³adnoœci wyprasek. Autorzy pracy [33] zaproponowali metodê wytwarzania precyzyjnych soczewek optycznych, w której wykorzystuje siê zjawisko skurczu tworzywa do kontrolowanej zmiany kszta³tu soczewki. WARUNKI WTRYSKIWANIA Warunki wtryskiwania w sposób istotny oddzia³uj¹ na wiele cech wyprasek, a zw³aszcza na strukturê, w³aœciwoœci u¿ytkowe (np. mechaniczne lub cieplne), stan powierzchni, masê, skurcz, stan naprê¿eñ oraz dok³adnoœæ wymiarów wyprasek [2—5, 22—25, 34]. Aby unikn¹æ zró¿nicowania wymienionych cech wyprasek w procesie wtryskiwania precyzyjnego, przedzia³ zalecanych parametrów wtryskiwania danego tworzywa jest wê¿szy ni¿ ogólnie przyjmowany w literaturze b¹dŸ we wskazaniach producentów tworzyw. Wykazano [25], ¿e w formach wielogniazdowych z szeregowym uk³adem gniazd formuj¹cych, a wiêc z ró¿n¹ d³ugoœci¹ drogi przep³ywu tworzywa do poszczególnych gniazd, wp³yw zmian warunków wtryskiwania na b³¹d wymiaru wyprasek nie jest jednakowy w odniesieniu do wszystkich gniazd. Zmiana warunków wtryskiwania w przypadku gniazd z najkrótsz¹ drog¹ przep³ywu powoduje wiêkszy b³¹d masy i wymiaru wyprasek ni¿ taka sama zmiana warunków w przypadku gniazd z najd³u¿sz¹ drog¹ przep³ywu. Na rys. 5 przedstawiono przyk³adowe wyniki badañ wp³ywu ciœnienia i temperatury wtryskiwania na skurcz pierwotny i masê wyprasek, wytworzonych w formie dwudziestogniazdowej (z uk³adem gniazd jak na rys. 4), uzyskanych z gniazd po³o¿onych w najmniejszej (I) i najwiêkszej (V) odleg³oœci od miejsca wtryskiwania. WyraŸnie s¹ tu widoczne wiêksze zmiany wartoœci S i m w zale¿noœci od zmian tw i pw w przypadku wyprasek otrzymanych z gniazda (I), jednak korzystnie charakteryzuj¹ siê one przy tym mniejszymi wartoœciami skurczu. Trudno jest ustaliæ ogólne warunki wtryskiwania precyzyjnego, gdy¿ jest to specyficzny proces wytwarzania ka¿dej indywidualnej wypraski i jego parametry nale¿y ustalaæ odrêbnie w ka¿dym konkretnym przypad- w 58.9 MPa ku. Przebieg takiego procesu analizuje siê z wykorzystaniem doœwiadczenia technologów, opracowuj¹c „inteligentne" strategie jego przebiegu oraz stosuj¹c statystyczne metody oszacowania wielkoœci charakterystycznych wystêpuj¹cych w danym procesie. Niektóre istotne cechy materia³owe wyprasek precyzyjnych, na przyk³ad skurcz, zale¿¹ nie tylko od rodzaju tworzywa wypraski, ale równie¿ od jej budowy oraz warunków wtryskiwania. W zwi¹zku z tym zazwyczaj nie mo¿na ustaliæ dok³adnych warunków wtryskiwania precyzyjnego bez odpowiednich prób technologicznych. W publikacji R. Mayera [35] zaproponowano procedurê postêpowania w opracowaniu procesu wytwarzania wyprasek precyzyjnych (rys. 6). Wed³ug tej procedury najpierw projektuje siê i wykonuje formê wtryskow¹, bez uwzglêdniania skurczu wyprasek, a nastêpnie przeprowadza siê wtryskiwanie w szerokim przedziale jego parametrów, przy czym w ka¿dym cyklu zmienia siê (w mo¿liwie najmniejszym stopniu) wartoœci nastawianych wielkoœci. Uzyskane wypraski kontroluje siê i na tej podstawie koryguje kszta³t oraz wymiary formy wtrysAnaliza budowy wypraski Projekt wypraski Wykonanie formy Projekt formy wtryskowej tak tak nie nie Wypraski (oprócz optycznych) Wypraski optyczne EDM, HSC Kontrola jakoœci Kontrola jakoœci HSC, polerowanie, diamentowanie Monta¿ formy Wtryskiwanie: ustalenie stabilnych warunków wtryskiwania (analiza zdolnoœci procesu Cpk) Kontrola jakoœci wyprasek tak tak nie nie nie tak Weryfikacja konstrukcji wypraski iformy wtryskowej Korekta form y Skontrolowana seria wyprasek Rys. 6. Procedura stosowana w niemieckiej firmie Viaoptic GmbH w procesie wytwarzania wyprasek precyzyjnych [35]; EDM — obróbka elektroerozyjna, HSC — szybkoœciowa obróbka skrawaniem Fig. 6. Course of the process of precise moldings' manufacturing. Procedure used in German company Viaoptic GmbH [35]. EDM — Electrical Discharge Machining, HSC — High Speed Cutting kowej. Opisany sposób postêpowania zapewnia du¿¹ stabilnoœæ i dok³adnoœæ procesu wytwarzania wyprasek precyzyjnych, ale do jego realizacji jest niezbêdne stosowanie odpowiednich urz¹dzeñ pomiarowych, dobra narzêdziownia oraz — w dziale projektowania wyprasek i narzêdzi — wysoko wykwalifikowani in¿ynierowie. WTRYSKIWANE TWORZYWO Na wybór tworzywa do wtryskiwania precyzyjnego maj¹ wp³yw jego w³aœciwoœci reologiczne i przetwórcze oraz te, które charakteryzuj¹ u¿ytkow¹ przydatnoœæ wy- prasek. Jedn¹ z podstawowych w³aœciwoœci decyduj¹cych o mo¿liwoœci zastosowania tworzywa do wytwarzania wyprasek precyzyjnych jest skurcz. Wiadomo, ¿e tworzywa bezpostaciowe maj¹ mniejszy skurcz (0,3— 0,8 %) ni¿ czêœciowo krystaliczne (1—3 %), a wiêc s¹ materia³ami bardziej odpowiednimi do wtryskiwania precyzyjnego. Jednak nie wyklucza siê stosowania równie¿ tworzyw czêœciowo krystalicznych, z tym, ¿e nale¿y wówczas przewidzieæ problemy wynikaj¹ce z ich skurczu. Skurcz a tak¿e stabilnoœæ wymiarów wyprasek mo¿na polepszyæ dziêki wprowadzeniu do polimeru nape³- niaczy nieorganicznych. Ponadto, wiêksz¹ stabilnoœæ wymiarów maj¹ tworzywa o wysokiej temperaturze zeszklenia, wy¿szej od temperatury u¿ytkowania wyprasek. Zatem tworzywa na podstawie polimerów bezpostaciowych zawieraj¹ce nape³niacze nieorganiczne i odznaczaj¹ce siê wysok¹ temperatur¹ zeszklenia zapewniaj¹ najwiêksz¹ stabilnoœæ wymiarów wyprasek. Wybieraj¹c tworzywo nale¿y ponadto uwzglêdniæ warunki, w jakich bêd¹ u¿ytkowane wypraski — na przyk³ad wilgotnoœæ œrodowiska, temperaturê (jej wartoœæ oraz zmiennoœæ w czasie), stan obci¹¿enia oraz specjalne wymagania dotycz¹ce cech niektórych typów wyprasek, np. optycznych. Polimerem czêsto stosowanym do wytwarzania wyprasek precyzyjnych jest poliwêglan. PODSUMOWANIE Wtryskiwanie tworzyw polimerowych mo¿e byæ efektywn¹ metod¹ masowego wytwarzania wyprasek precyzyjnych. Wysokie wymagania stawiane takim wypraskom wi¹¿¹ siê z okreœlonymi wymogami dotycz¹cymi wszystkich etapów ich wytwarzania — projektowania wypraski, wyboru tworzywa, projektowania, wykonania i monta¿u formy wtryskowej, wyboru wtryskarki i urz¹dzeñ uzupe³niaj¹cych oraz ustalania warunków procesu przetwórstwa. Bardzo istotne jest monitorowanie i sterowanie ca³ego cyklu procesu wtryskiwania, z wykorzystaniem najnowszych dostêpnych technologii w tej dziedzinie. Nale¿y jednak mieæ na uwadze fakt, ¿e podstawowe zjawiska (g³ównie przep³yw ciek³ego tworzywa, zmiany stanu skupienia, orientacja makrocz¹steczek, proces krystalizacji), decyduj¹ce o jakoœci wyprasek, zachodz¹ w zamkniêtej formie wtryskowej, co znacznie utrudnia, a czêsto nawet uniemo¿liwia obserwacjê i ewentualne sterowanie ich przebiegiem. Z tego wzglêdu jest korzystne, oprócz prowadzenia badañ eksperymentalnych, zastosowanie symulacji komputerowych do analizy procesu wtryskiwania i jego wp³ywu na jakoœæ wyprasek. Wa¿ne s¹ równie¿ mo¿liwoœci wykorzystania opisów matematycznych, na przyk³ad zjawisk reologicznych, cieplnych b¹dŸ stanu obci¹¿enia, do przewidywania jakoœci wyprasek, g³ównie wartoœci ich skurczu, odkszta³ceñ powtryskowych, stanu naprê¿eñ w³asnych i stopnia krystalicznoœci. LITERATURA 1. Boci¹ga E., Jaruga T.: Polimery 2009, 54, 342. 2. Smorawiñski A.: „Technologia wtrysku", WNT, Warszawa 1989. 3. Sikora R.: „Przetwórstwo tworzyw wielkocz¹steczkowych", Wydawnictwo Edukacyjne, Warszawa 1993. 4. Boci¹ga E.: „Procesy determinuj¹ce przep³yw tworzywa w formie wtryskowej i jego efektywnoœæ", Wydawnictwo Politechniki Czêstochowskiej, Czêstochowa 2001. 5. Osswald T. A., Turng L-S., Gramann P. J.: „Injection Molding Handbook", Hanser Publishers, Munich, Hanser Gardner Publications, Inc., Cincinnati 2001. 6. Greener J., Wimberger-Friedl R.: „Precision Injection Molding", Hanser Publishers, Munich 2006. 7. Sikora R.: „Podstawy przetwórstwa tworzyw wielkocz¹steczkowych". Wyd. Uczelniane Politechniki Lubelskiej, Lublin 1992. 8. Zawistowski H., Frenkler D.: „Konstrukcja form wtryskowych do tworzyw termoplastycznych", WNT, Warszawa 1984. 9. Sikora R.: „Przetwórstwo tworzyw polimerowych. Podstawy logiczne, formalne i terminologiczne", Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej, Lublin 2006. 10. Boci¹ga E.: Narzêdziowiec 2005, nr 4, 46. 11. Dyba³a B., Frankiewicz M.: TS Raport 2006, nr 41, 34. 12. Boci¹ga E., Jaruga T., Pietrzak M.: Zeszyty Naukowe Instytutu Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych „Metalchem", Toruñ 2007, numer specjalny, 25. 13. Polynkin A., Pittman J. F. T., Sienz J.: 21 st Annual Meeting of the Polymer Processing Society, Leipzig 2005, mat. konf., str. 2—11. 14. Boci¹ga E., Jaruga T.: Polimery 2006, 51, 843. 15. Boci¹ga E., Jaruga T., Sterzyñski T., Banasiak A.: 21 st Annual Meeting of the Polymer Processing Society, Leipzig 2005, mat. konf., str. 1—11. 16. Boci¹ga E., Jaruga T.: Arch. Mater. Sci. Eng. 2007, 28, 165. 17. Jaruga T., Boci¹ga E.: Arch. Mater. Sci. Eng. 2007, 28, 429. 18. Beaumont J. P.: „Runner and Gating Design Handbook", Hanser Publishers, Munich 2004. 19. Sikora R., Boci¹ga E.: Przetwórstwo Tworzyw 2003, nr 3, 91. 20. Boci¹ga E.: Polimery 2002, 47, 122. 21. Boci¹ga E.: Polimery 2000, 45, 89. 22. Sikora R., Kloc J.: Kunststoffe 1982, 72, 449 (Kunststoffe German Plast. 1982, 72, 4). 23. Sikora R., Kloc J.: Przegl¹d Mech. 1982, 15, 19. 24. Sikora R.: Plast. Massy 1983, nr 7, 48. 25. Sikora R., Kloc J.: „Postêpy Technologii Maszyn i Urz¹dzeñ" 1984, nr 2, 9. 26. Jachowicz T.: Polimery 2007, 52, 99. 27. Boci¹ga E.: „Specjalne metody wtryskiwania tworzyw polimerowych". WNT, Warszawa 2008. 28. Liu S. J., Lin K. Y.: The Polymer Processing Society Europe-Africa Meeting, Athens 2003, mat. konf. 209-A2-P. 29. Boci¹ga E.: Polimery 2005, 50, 10. 30. Boci¹ga E.: Polimery 2007, 52, 88. 31. Boci¹ga E.: „Wtryskiwanie mikroporuj¹ce (MuCell)" w pracy zbiorowej „Postêp w przetwórstwie materia³ów polimerowych" (red. Koszul J., Boci¹ga E.), Czêstochowskie Wydawnictwo Archidiec. Regina Poloniae, Czêstochowa 2006, 36. 32. B³êdzki A. K., Faruk O., Kirschling H., Kühn J., Jaszkiewicz A.: Polimery 2006, 51, 697. 33. Ueda K., Watanabe J., Sawada K., Sugimoto Y., Yamanaka T., Koseko H.: 22 nd Annual Meeting of the Polymer Processing Society, Yamagata 2006, mat. konf. G08.23 34. Postawa P.: Polimery 2005, 50, 201. 35. Mayer R.: „Precision Injection Molding. How to Make Polymer Optics for High Volume and High Precision Applications", www.optic-photonik.de	<urn:uuid:9d084bbe-6e5b-416c-ad72-64d15f72fa79>	finepdfs	3.369141	CC-MAIN-2024-26	https://ichp.vot.pl/index.php/p/article/download/1227/1187/2856	2024-06-24T14:02:42+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198865383.8/warc/CC-MAIN-20240624115542-20240624145542-00018.warc.gz	277,110,470	0.996592	0.99803	0.99803	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 4182, 8500, 11886, 14597, 19582, 23334, 25223, 30529 ]	1	0
Materiały szkoleniowe Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego na lata 2014 – 2020 Instruktaż w ramach projektu: „Opracowanie i wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego dla jednostek oświatowych miasta Lublin” Pracownicza Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa Materiały dla uczestnika Wykonawca: VULCAN RAZEM DLA LEPSZEJ OŚWIATY Publikacja dystrybuowana bezpłatnie. © Copyright by VULCAN Wrocław, październik 2019 ul. Wołowska 6 51-116 Wrocław tel./ faks 71 757 29 29 www.vulcan.edu.pl email@example.com Spis treści WSTĘP .................................................................................................................. 5 ROZPOCZĘCIE PRACY Z PROGRAMEM ................................................................. 7 PARAMETRYZACJA ................................................................................................... 10 Temat 1. Parametryzacja aplikacji ........................................................................ 10 Temat 2. Audyt ........................................................................................................ 22 Temat 3. Definiowanie użytkowników systemu PKZP ............................................ 23 Temat 4. Dodatkowe informacje o uprawnieniach do poszczególnych opcji ........ 27 WProwadzanie danych ............................................................................................. 31 Temat 1. Wprowadzenie danych przy dużej liczbie członków w PZKP ............... 31 Temat 2. Dane pracowników .................................................................................. 31 Temat 3. Dane pożyczkek ....................................................................................... 33 Temat 4. Dane księgowe (bilans otwarcia) .......................................................... 34 KARTOTEKA OSOBY ............................................................................................... 36 Temat 1. Opis kartoteki Pracownicy ...................................................................... 36 Temat 2. Wprowadzenie pracownika ...................................................................... 40 Temat 3. Zamiany w danych pracowników ............................................................ 42 Temat 4. Przeniesienie pracownika między jednostkami/działami ..................... 42 Temat 5. Ochrona danych osobowych .................................................................... 44 EWIDENCJA POŻYCZEK ....................................................................................... 45 Temat 1. Przyznanie pracownikowi pożyczki ........................................................ 45 Temat 2. Księgowanie za pomocą szablonów ....................................................... 50 Temat 3. Udzielenie pożyczki uzupełniającej ......................................................... 52 Temat 4. Zawieszenie splaty pożyczki .................................................................. 52 Temat 5. Ewidencjonowanie pożyczek w momencie rozpoczynania pracy .......... 54 Temat 6. Edycja ręczna harmonogramu ................................................................. 55 Temat 7. kartoteka Archiwum ............................................................................... 58 POZOSTAŁE KARTOTEKI ....................................................................................... 59 Temat 1. Kartoteka Poręczyciele zewnętrzni ....................................................... 59 Temat 2. Kartoteka „Wnioski” ............................................................................... 60 Temat 3. Kartoteka Pożyczki ................................................................................ 62 Temat 4. Kartoteka Przelewy ................................................................................ 63 Temat 5. Kartoteka Listy ....................................................................................... 63 Temat 6. Kartoteka Listy potrączeń ....................................................................... 63 LISTY POTRĄCEŃ ................................................................. 65 Temat 1. Przygotowanie listy potrąceń ........................................... 65 Temat 2. Możliwość przesłania danych z listy potrąceń do systemu kadrowo-płacowego pracodawcy. .................................................. 67 Temat 3. Księgowanie list potrąceń .................................................. 67 Temat 4. Listy zapomóg ............................................................... 69 KSIĘGOWOŚĆ ............................................................................. 72 Temat 1. Opis kartoteki Księgowość .............................................. 72 Temat 2. Ustalenie planu kont ....................................................... 72 Temat 3. Domyślny plan kont ....................................................... 74 Temat 4. Definiowanie grup dokumentów ...................................... 76 Temat 5. Kartoteka dokumentów .................................................... 77 Temat 6. Księgowanie dokumentów .............................................. 79 Temat 7. Wprowadzanie bilansu otwarcia ..................................... 81 Temat 8. Tworzenie szablonów księgowania ................................. 83 Temat 9. Korzystanie z szablonów księgowania ............................ 84 Temat 10. Wykaz błędów .............................................................. 88 Temat 11. Rozpoczęcie nowego roku (zamknięcie poprzedniego) .... 89 Temat 12. Zbiorcze konto potrąceń .............................................. 90 Temat 13. Przykładowe księgowania ............................................. 91 POZOSTAŁE USTAWIENIA .......................................................... 95 Temat 1. Audyt ............................................................................. 95 Temat 2. Historia logowań ............................................................ 95 Temat 3. Zgody ............................................................................. 96 WYDRUKI ..................................................................................... 99 Temat 1. Opis kartoteki Wydruki .................................................. 99 SPRAWOZDANIE FINANSOWE .................................................. 103 EDYTOR DRUCZKÓW – INSTALACJA I EDYCJA NA PRZYKŁADZIE WNIOSKU O UDZIELENIE POŻYCZKI .................. 105 Wstęp Witamy uczestników instruktażu z systemu Pracownicza Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa. Instruktaż realizowany jest w ramach projektu „Opracowanie i wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego dla jednostek oświatowych miasta Lublin” dofinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020. Zakłada się, że po zakończeniu instruktażu uczestnik będzie potrafił: - w pełni korzystać z funkcjonalności oprogramowania e-PKZP, - właściwie prowadzić ewidencję członków PKZP oraz poręczycieli PKZP, - określić stany wkładów członkowskich i zadłużeń z tytułu pożyczek i zaliczek z poszczególnymi członkami kasy w tym również na bieżące monitorowanie wysokości wkładów, zadłużenia, rat oraz harmonogramu spłat członków PKZP, - dokonać wypłat wkładów i pożyczek członkowskich - członków kasy, sporządzania przelewów i innych dokumentów o charakterze rozliczeniowym, - prowadzić ewidencję pożyczek krótkoterminowych, długoterminowych, z uwzględnieniem kwoty pożyczek oraz harmonogramu spłaty z podziałem na liczbę lub wysokość rat, - księgować w systemie wypłaty pożyczki, tworzenie paczek przelewów do elektronicznych systemów bankowych, - zaewidencjonować w systemie e-PKZP spłaty pożyczek ze zgromadzonych wkładów, zmiany harmonogramu spłaty, zawieszenia spłaty pożyczki lub udzielenia bezzwrotnej zapomogi, itd. - przeprowadzić zawieszenie pobierania comiesięcznych wkładów na wybrany okres, - generować comiesięczne list potrąceń uwzględniających kwotę wkładów, raty pożyczki oraz ewentualnych dodatkowych potrąceń, - zdefiniować plan kont oraz grup dokumentów, - przeprowadzić automatyczne księgowanie list potrąceń oraz wykonać w pełni automatyczny proces zamykania ksiąg rachunkowych i rozpoczynania pracy w kolejnym roku obrotowym, - korzystać z historii działania kasy, w tym między innymi archiwum pracowników, którzy zrezygnowali z członkostwa, - przygotować wydruki wymagane ustawą o rachunkowości: księga główna, dziennik, zestawienie obrotów i sald oraz bogata gama dodatkowych raportów ułatwiających analizę sytuacji finansowej kasy oraz przedstawiających sytuację każdego z członków, itd.: karta osoby, zestawienie operacji finansowych, potwierdzenie salda na dowolny dzień, - sporządzić okresowe sprawozdania finansowe. W materiałach opisano tematy prezentowane w czasie zajęć. Tematy oznaczone gwiazdką () – w wypadku braku czasu na zajęciach – mogą być realizowane w ramach pracy własnej słuchaczy lub pokazu trenera. Mamy nadzieję, że uczestnicy zostaną zachęceni do korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnej na co dzień, nie tylko w pracy zawodowej. Rozpoczęcie pracy z programem W celu rozpoczęcia pracy z systemem PKZP należy uruchomić przeglądarkę internetową i w pasku adresu wpisać adres witryny przygotowanej dla systemu e-PKZP. W oknie przeglądarki ukaże się okno logowania do systemu, domyślnie zdefiniowano użytkownika o pełnych prawach do systemu z loginem Administrator i pustym hasłem. Puste hasło dla użytkownika Administrator jest domyślne jeśli instalacja systemu jest realizowana na serwerach klienta. W sytuacji gdy zamawiający korzysta z e-PKZP za- instalowanego na serwerach Casco sp. z o.o. login i hasło jest przekazywane indywidualnie na e-mail (lub użytkownik sam ustawia hasło poprzez resetowanie). W polu login nie są rozróżniane małe i wielkie litery, zaś w polu hasło program rozróżnia wielkość liter. Po wprowadzeniu poprawnych danych otworzy się główne okno systemu zawierające na górnej belce przyciski funkcyjne, po lewej stronie menu boczne ze wszystkimi kartotekami znajdującymi się w systemie, a na środku listę pozycji z aktualnie wybranej kartoteki. Program domyślnie zawsze otwiera się na kartotece Pracownicy, czyli w miejscu, gdzie ewidencjonowani są członkowie kasy. Korzystanie z systemu należy rozpocząć od: 1. Wprowadzania pracowników zapisanych do kasy (w oknie Pracownicy). Można to zrobić na dwa sposoby tj.: wybierając przycisk Nowy i wprowadzając dane każdego członka kasy kolejno, za pomocą klawiatury lub poprzez import podstawowych danych osobowych z pliku Excel’a. Istotne jest aby przy każdym pracowniku oprócz danych osobowych i teleadresowych znalazły się również informacje o tym jaką kwotę wkładów wpłaca co miesiąc do kasy (pole Wkłady, oznacza kwotę miesięcznych wkładów). Dzięki temu comiesięczne naliczanie listy potrączeń będzie odbywało się automatycznie. 2. Następnie należy do pracowników posiadających na chwilę rozpoczynania pracy w systemie dopisać pożyczki (okno Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki). Ma to wpływ na tworzenie historii finansowej członków kasy jak i na automatyzację naliczania listy potrączeń. Dopisywanie pożyczek zostało szczegółowo omówione w kolejnych rozdziałach. 3. W kolejnym kroku należy przejść do ustalenia planu kont i zdefiniowania grup dokumentów. Obie kartoteki są w programie domyślnie zdefiniowane, ale użytkownik ma możliwość dostosowania ich do własnych potrzeb. Po zdefiniowaniu wyżej wymienionych elementów można przejść do wprowadzenia pierwszego dokumentu księgowego. Jeżeli użytkownik rozpoczyna pracę z systemem na dzień 01.01 będzie to bilans otwarcia, jeżeli na dowolny inny dzień to należy wprowadzić polecenie księgowania z obrotami wszystkich kont na wybrany dzień. Dodatkowo istnieje możliwość zainportowania pozycji bilansu otwarcia. W aplikacji można korzystać ze skrótów klawiszowych, które ułatwiają obsługę za pomocą klawiatury. Nowy – ctrl + insert* Popraw – enter Usuń – ctrl + delete Zapisz – ctrl + enter Anuluj – esc Parametryzacja Temat 1. Parametryzacja aplikacji W celu dostosowania programu do indywidualnych potrzeb należy wybrać Ustawienia >> Parametry. Rysunek 1. Okno Ustawienia >> Parametry Podstawowe część 1 Parametry zostały podzielone na następujące zakładki: Podstawowe, Przelewy, Dokumenty. Parametry w zakładce Podstawowe zostały podzielone tematycznie na następujące części: Rysunek 1 Okno Ustawienia >> Parametry Podstawowe część 2 • Ewidencjonowanie pracowników – wykorzystywane jest w kartotece Osoby >> Pracownicy w momencie dodawania nowego pracownika lub edytowania już wprowadzonego, opcje służą do określenia zasad identyfikowania członków kas i zasad kontrolowania ich dodawania: o nie pozwalaj na dodawanie pracownika bez wypełnionego numeru PESEL – opcję należy zaznaczyć jeżeli członkowie kas są identyfikowani po numerze PESEL, przy oznaczonej opcji pole PESEL w danych szczegółowych Pracownika staje się obligatoryjne tzn. nie można zapisać danych pracownika bez jego wypełnienia, o nie pozwalaj na dodawanie pracownika bez wypełnionego Numeru ewidencyjnego – opcję należy zaznaczyć jeżeli członkowie kas są identyfikowani po specjalnym Numerze ewidencyjnym. Po zaznaczeniu parametru pole Numer ewidencyjny staje się obligatoryjne tzn. nie można zapisać danych pracownika bez jego wypełnienia, o kontrola numeru ewidencyjnego w obrębie – pozwala na określenie sposobu kontroli przez aplikację unikalności numeru ewidencyjnego o Numer służbowy – pozwala na włączenie dodatkowego pola w oknie pracownika o PKZP posiada delegatów – możliwość określenia członka PKZP jako delegata w oknie edycji pracownika), opcja dostępna po włączeniu w Ustawienia->Parametry opcji "PKZP posiada delegatów" (dodatkowo wydruk listy członków PKZP zawiera filtr po delegatach) o Dodatkowe pole 1 – pozwala na włączenie dodatkowego pola w oknie pracownika, któremu można nadać własną etykietę o Dodatkowe pole 2 – pozwala na włączenie dodatkowego pola w oknie pracownika, któremu można nadać własną etykietę • Podział na Jednostki i Działy: o Zezwalaj na przypisywanie Jednostki w Pracownikach oraz w Dokumentach księgowych – po zaznaczeniu opcji w oknie edytowania danych pracownika oraz w oknie dekretacji pojawia się dodatkowe pole Jednostka, dla kartoteki Pracownicy jest ono w takim przypadku obligatoryjne, tzn. że każdego pracownika trzeba przypisać do jednostki, natomiast dla kartoteki Dokumenty będzie ono obligatoryjne tylko dla wybranych typów kont (pożyczki KT, pożyczki DT, fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy), o Zezwalaj na przypisywanie Działu w Pracownikach oraz w Dokumentach księgowych - po zaznaczeniu opcji w oknie edytowania danych pracownika oraz w oknie dekretacji pojawia się dodatkowe pole Dział, dla kartoteki Pracownicy jest ono w takim przypadku obligatoryjne, tzn. że każdego pracownika trzeba przypisać do działu, natomiast dla kartoteki Dokumenty będzie ono obligatoryjne tylko dla wybranych typów kont (pożyczki KT, pożyczki DT, fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy). o Pole Jednostka jest wymagane – pole staje się aktywne po włączeniu „Zezwalaj na przypisywanie Jednostki...” i powoduje wymuszanie uzupełniania pola „Jednostka” w oknie dokumentów księgowych. Pozwala to potem na generowanie zestawień i sprawozdania finansowego (bilansu) dla każdej z jednostek. o Pole Dział jest wymagane – pole staje się aktywne po włączeniu „Zezwalaj na przypisywanie Działu...” i powoduje wymuszanie uzupełniania pola „Dział” w oknie dokumentów księgowych. Włączenie powyższych opcji zależy od struktury organizacyjnej jednostki np. jeśli listy potrąceń mają być przygotowywane po działach to należy włączyć druga z wymienionych opcji. Natomiast jeżeli system jest wykorzystywany w międzyzakładowej kasie zapomogowo-pożyczkowej na pewno należy zaznaczyć pierwszy parametr. Należy na samym początku zaplanować strukturę organizacyjną kasy pod kątem podziału na jednostki/działy, gdyż potem zmiana wiąże się z dodatkową niepotrzebną pracą. Tak więc na samym już początku (na pewno przed przystąpieniem do księgowania, a najlepiej jeszcze przed wprowadzeniem pracowników) należy określić ewentualne jednostki/działy w PKZP oraz sposób tworzenia list potrąceń (np. w podziale na jednostki). - Sortowanie: - Sortowanie pracowników wg. – pracowników na listach i na wydrukach program może układać albo wg. nazwiska i imienia albo wg. Numeru ewidencyjnego jeżeli jest ono wykorzystywane w kartotece pracownicy, - Naliczanie list potrąceń – dotyczy kartoteki Listy: - dodatkowe potrącenia naliczane co miesiąc – zaznaczenie tej opcji oznacza, że kwota określona przy pracowniku jako dodatkowe potrącenia będzie naliczana przy każdej liście potrąceń, natomiast w przypadku odznaczanie kwota z tego pola ta zostanie uwzględniona tylko na liście z miesiąca przystąpienia pracownika do KZP, - zbiorcze potrącenia po jednostkach – wymusza przed zaksięgowowaniem listy potrąceń konieczność przypisania każdego pracownika znajdującego się na liście potrąceń do jednostki, wymusza także konieczność wskazania jednostki w dokumentach księgowych przy pozycjach z kontem 240 (rozrachunki z pracodawcą), dodatkowo tworząc księgowania stworzy osobne pozycje na 240 dla każdej z jednostek (jeśli na jednej liście będą pracownicy z kilku jednostek), - zbiorcze potrącenie po działach – wymusza przed zaksięgowowaniem listy potrąceń konieczność przypisania każdego pracownika znajdującego się na liście potrąceń do działu, wymusza także konieczność wskazania działu w dokumentach księgowych przy pozycjach z kontem 240 (rozrachunki z pracodawcą), dodatkowo tworząc księgowania stworzy osobne pozycje na 240 dla każdego z działów (jeśli na jednej liście będą pracownicy z kilku działów), - możliwość określana procentowej wartości wkładów – włączenie opcji umożliwia określanie przy pracowniku procentowej lub kwotowej wysokości miesięcznych wkładów, przy wyłączonej opcji będzie możliwość określania wkładów tylko kwotowo, - możliwość określana procentowej wartości wpisowego – włączenie opcji umożliwia określanie przy pracowniku procentowej lub kwotowej wysokości wpisowego, przy wyłączonej opcji będzie możliwość określania wpisowego tylko kwotowo, - Naliczanie rat – program proponuje według jakich parametrów może naliczać raty: - wg harmonogramu (po harm. saldo) – aplikacja proponuje kwotę raty z harmonogramu lub jeśli miesiąc wychodzi poza harmonogram to proponuje pozostałe saldo do spłaty - wg harmonogramu (po harm. rata) - aplikacja proponuje kwotę raty z harmonogramu lub jeśli miesiąc wychodzi poza harmonogram to proponuje ostatnią ratę - wg harmonogramu + zaległe raty - aplikacja proponuje kwotę raty z harmonogramu + ewentualnie zaległe raty (które nie zostały jeszcze splacone) - Dostępność pola Dodatkowe informacje dla pozycji Listy potrąceń – włączenie opcji pozwala na uwidocznienie dodatkowego pola w oknie z listą potrąceń na dodatkowe informacje (pole tekstowe) W przypadku nie zaznaczenia obu opcji zbiorcze potrącenia po jednostkach/działach cała kwota potrąceń zostanie zaksięgowana łącznie nie uwzględniając przypisania pracowników do działów i jednostek. Wybranie właściwej opcji zależy od struktury organizacyjnej jednostki oraz sposobu przekazywania środków za listy potrąceń przez pracodawcę do PKZP. - Udzielanie pożyczek – opcje pozwalają na określenie parametrów i kontroli poprawności przyznawanych pożyczek: - Opłata dodatkowa – jeżeli do udzielanej pożyczki doliczana jest opłata np. za wykonanie przelewu to można ją rozliczyć wybierając właściwą opcję: doliczając do pierwszej raty, równo obciążyć wszystkie raty pożyczki, doliczając do ostatniej raty, - Księgowanie opłaty dodatkowej – pole jest aktywne w sytuacji gdy opłata dodatkowa jest doliczana do pierwszej raty, umożliwia określenie jak dodatkowa opłata ma być rozsądzana (czy na konto funduszu rezerwowego, zapomogowego lub konto kosztowe), - Opłata za udzielenie - umożliwia włączenie opłaty dodatkowej po wybraniu z listy wartości „Na podstawie szablonu”. Opłata dodatkowa nie jest wliczana do wysokości udzielanej pożyczki, wysokość jej należy określić w oknie pożyczki, opcje „Zaksięguj” przy pożyczce oraz liście potrąceń korzystają z szablonów przy rozsądzowaniu „kwoty opłaty za udzielenie”, - Opłata za udzielenie (kwota) – wartość domyślnej kwoty za udzielenie pożyczki, - Maksymalna ilość poręczonych pożyczek – określa ile pracownik może jednocześnie żyrować pożyczek, takie ograniczenie powinno wynikać z regulaminu kasę, w przypadku wpisania 0 program nie kontroluje liczby poręczanych pożyczek, - Poręczenie do wysokości wkładów - jeśli saldo wkładów pożyczkobiorcy jest wyższe od salda pożyczki to poręczyciel może poręczyć kolejną (czyli nie czeka aż pożyczka zostanie splacona, zabezpieczeniem pozostają wkłady pożyczkobiorcy), - Maksymalna ilość rat – określa na ile można maksymalnie rat rozłożyć kwotę danej pożyczki, w przypadku wpisania 0 warunek nie jest kontrolowany, - Maksymalna kwota pożyczki – określa na jaką maksymalnie kwotę może zostać udzielona pożyczka, - Maksymalna kwota pożyczki [% wkładów] – daje możliwość określenia max kwoty pożyczki do podanej wartości procentowej zgromadzonych wkładów, - Dodatkowa kwota doliczana do % wkładów – umożliwia określenie dodatkowej stałej kwoty (nowi pracownicy dzięki temu mogą otrzymać wyższą kwotę pożyczki przy niskich wkładach), Minimalny staż [liczba m-cy od przystąpienia] – określa min staż w miesiącach po jakim pracownik może ubiegać się o pożyczkę, - Pożyczki CM – włącza możliwość korzystania w aplikacji z pożyczek na cele mieszkaniowe, - Maksymalna ilość rat CM – określa maksymalną liczbę rat dla pożyczek CM, - Maksymalna kwota pożyczki CM – określa maksymalną kwotę pożyczek CM, - Maksymalna kwota pożyczki CM [% wkładów] – określa maksymalną kwotę pożyczki CM do podanej wartości procentowej zgromadzonych wkładów, - Minimalny staż przy pożyczce CM [mies.] – można określić minimalny staż przynależności do PKZP, - W tym opłaty CM – odsetki – pozwala na określenie kwoty odsetek dodawanej do opłaty dodatkowej na podstawie zadanej wartości procentowej, - Liczba rat dla pożyczek KT – max liczba rat dla pożyczek krótkoterminowych (powyżej wartości wszystkie pożyczki będą traktowane jako pożyczki długoterminowe), - Zaokrąglanie rat – pozwala na włączenie zaokrąglania wyliczanych rat pożyczek do: 1, 5, 10 złotych, - Minimalna liczba poręczycieli – kontroluje przy dodawaniu pożyczki aby określić min liczbę poręczycieli - Możliwość udzielenia pożyczki – umożliwia wybór jednej z trzech opcji które zezwalają na dodanie kolejnej pożyczki bez ograniczeń, tylko gdy pracownik ma spłacone wcześniejsze pożyczki lub gdy do spłaty pozostaje już tylko ostatnia rata, - Zabezpieczenie wekslowe – pozwala na oznaczanie pożyczek jako zabezpieczonych wekslem. - Wnioski: - Składanie wniosków przez internet – określa dostęp do opcji składania wniosków przez internet, - Wymagana akceptacja przez poręczyciela – przy włączonej opcji tylko wnioski, które zostały zaakceptowane przez poręczycieli będą mogły być wysłane do zarządu, - Minimalna liczba poręczycieli – można określić ilu poręczycieli minimalnie musi mieć wniosek o pożyczkę aby można go było przesłać do zarządu, - Udzielanie bez poręczycieli do wysokości wkładów – po włączeniu aplikacja umożliwia składanie wniosków bez poręczycieli o ile kwota pożyczki nie przekroczy wysokości zgromadzonych wkładów - Maksymalna liczba aktywnych wniosków – umożliwia określenie maksymalnej liczby wniosków jakie może złożyć pracownik (aby uchronić przed sytuacją składania wielu wniosków), sugerujemy ustawić wartość 1, - Powiadamianie osób Zarządu o wysłanych wnioskach przez pracowników na e-mail – włączenie powoduje automatycznie powiadomienie osób w zarządzie po wystawieniu wniosku przez członka kasę. Dodatkowo, przy włączonej opcji osoba wnioskująca o pożyczkę otrzyma powiadomienie na email o cofnięciu wniosku do poprawy (warunkiem jest wprowadzenie adresu email pracownika), - Możliwość uzyskania pożyczki – umożliwia wybór jednej z trzech opcji które zezwalają na złożenie wniosku o pożyczkę bez ograniczeń, tylko gdy pracownik ma spłacone wcześniejsze pożyczki lub gdy do spłaty pozostaje już tylko ostatnia rata, Pokazywanie zakładki wniosków w widoku listy pracowników – włączenie powoduje uwi- docnienie zakładki z wnioskami pracownika w widoku Osoby->Pracownicy, Wybór poręczycieli bez dostępu do listy wszystkich pracowników – włączenie opcji powo- duje że pracownik zalogowany do swojego konta będzie wskazywać poręczycieli przez po- dawanie ich numeru ewidencyjnego lub imienia/nazwiska (nie będzie miał dostępu do wybierania osób z listy) Inne: Pozwalaj przy importie listy potrąceń na dodawanie pracowników, którzy nie były na niej wcześniej – w przypadku ustawienia parametru na Tak w czasie importu listy potrąceń z pliku zostaną na nią dodane osoby, które są w pliku a nie były pierwotnie umieszczone na liście, Widoczność pola ‘Jednostka’ (‘Dział’, ‘Pesel’) w pliku Excel z LP – umożliwia włączenie wi- doczności kolumn w pliku eksportu listy potrąceń w formacie Excel (opcja w widoku list potrąceń Importy->Eksport do Excela) Dostępność komunikatora – pozwala wyłączyć możliwość korzystania z komunikatora, Maska konta – umożliwia ustalenie maski kont księgowych, domyślnie maska konta jest ustalona na XXX-XX. Jest ona wspólna dla wszystkich kont w obrębie danego roku (z gór- nego lewego rogu okna programu). Znaki X oznaczają kolejne cyfry w numerze konta, Statut – przycisk „Wybierz” pozwala na wczytanie statutu PKZP aby wszyscy członkowie kasy mogli go pobrać (widoczny jest w stopce obok numeru wersji aplikacji PKZP – po za- logowaniu), Wycofywanie wkładów – ograniczenie – pozwala na wł/wył ograniczenia wycofywania wkładów: brak ograniczenia, po spłacie całości, po spłacie całości lub do spłaty ostatnia rata, • Wydruki: Uzupełnij imię i nazwisko w polu sporządził – oznaczenie opcji powoduje pokazanie się imienia i nazwiska zalogowanego użytkownika w polu sporządził na każdym wydruk, w przypadku odznaczenia opcji pole to na wydrukach pozostanie wykropkowane, Pokazuj drugie imię na wydrukach – pozwala na włączenie widoczności drugiego imienia na wydrukach z pracownikami, Dodatkowy opis na potwierdzeniu salda – pozwala na określenie własnego tekstu jaki po- jawi się na druku potwierdzenia salda (pod tabelą z danymi) i e-mailu Pozostałe rozrachunki na potwierdzeniu salda - pozwala on na określenie etykiety pola, które uwidocznii się na raporcie z potwierdzeniem salda (kwoty z konta “Pozostałe rozra- chunki”) Widoczność pozycji na raporcie Sprawozdania finansowego – pozwala na wł/wył widocz- ność pozycji „Lokaty” oraz „Fundusz pogrzebowy” • Złożoność haseł: Minimalna długość hasła, Minimalna liczba liter (małych dużych), Minimalna liczba cyfr, Minimalna liczba znaków specjalnych – są to opcje związane z możliwością narzucenia użytkownikom odpowiedniej złożoności haseł, aplikacja pozwala na precyzyjne określenie minimalnej długości hasła jak i jego złożoności (minimalna kombinacja określonych znaków). - Polityka haseł: - Po ilu dniach hasła tracą ważność – pozwala określić w dniach okres ważności haseł użytkowników PKZP (zgodnie z polityką przyjętą w firmie), - Hasła pracowników również tracą ważność – opcja pozwala określić czy użytkownicy z rolą „Pracownik” (czyli wersja Gold) również podlegają wymogowi okresowej zmiany haseł. Kolejna zakładka Przelewy umożliwia skonfigurowanie zasad tworzenia paczek przelewów do systemów bankowych oraz określenie wyglądu wydruku przelewów. W pierwszej zakładce „Ustawienia banku” dostępne są parametry: - Format eksportu – aktualnie dwa do wyboru Elixir lub BZWBK24 internet (poniższe opcje dotyczą tylko Elixir); - Bank – nazwę banku, w którym PKZP posiada rachunek bankowy. Jeżeli na liście nie ma właściwego banku należy wybrać opcję inny bank i zgodnie z dokumentacją udostępnioną przez bank wybrać sposób kodowania oraz dodatkowe parametry; - Kodowanie pliku – kodowanie znaków w pliku. Domyślnie program sam proponuje właściwe kodowanie dla po wybraniu banku; - Dozwolone znaki specjalne – pokazuje dozwolone znaki specjalne (tylko do odczytu); - Duże litery, rachunek odbiorcy jako IBAN, krótka nazwa w opisie – opcje uzupełniane automatycznie po wybraniu banku. W drugiej zakładce „Ustawienia druku” dostępne są parametry związane z wydrukiem przelewów: - Druk kolorowy – zaznaczenie powoduje wydruk tła przelewu w kolorze - Druk czteroelementowy – zaznaczenie powoduje pokazanie tła z czterema odcinkami - Dopasowanie tekstu – „kratka w kratkę” powoduje wpasowywanie się znaków w kratki - Drukuj sam tekst – decyduje czy wydruk ma zawierać tło („Nie”) lub bez tła („Tak”) - Przesunięcie w prawo, przesunięcie w dół – zmienia domyślne położenie tekstu i powoduje przesunięcie jego o zadaną wartość w [mm] - Uzupełnij kwoty znakami – powoduje uzupełnianie kwoty z lewej strony znakami ** w celu uniemożliwienia dopisania. W trzeciej zakładce „Inne” można określić parametry: - Tytuł przelewu – tekst na przelewie (można korzystać ze specjalnych pól: [Imię], [Nazwisko], [NrEwidencyjny]) - Nazwa właściciela na przelewie – domyślnie aplikacja pobiera nazwę firmy z licencji, jednak na przelewach często pełna nazwa się nie mieści, dzięki temu polu można określić nazwę skróconą Tytuł przelewu - pozwala zdefiniować domyślny opis w tytule przelewu. Na kolejnej zakładce „Dokumenty”, znajdują się parametry pozwalające na określenie sposobu automatycznej numeracji dokumentów księgowych oraz importu wyciągów bankowych z pliku w formacie MT940. Numeracja dokumentów: - Podpowiadanie numeru dokumentu – włącza automatyczną numerację dokumentów - Maska numeru dokumentu – określa maskę numeracji, można korzystać z elementów {NR}, {ROK}, {MC} oraz {GR} (skrót grupy dokumentów), numer jest automatycznie dodawany na samym początku - Separator – separator oddzielający poszczególne elementy maski numeracji Indywidualne rachunki bankowe pracowników: - Aktywne – zaznaczenie włącza opcję obsługi indywidualnych rachunków bankowych przy imporcie wyciągów bankowych - Numery ewidencyjne pracowników z zerami – włączenie opcji nie wycina zer wiodących z maski w miejscu nr ewidencyjnego (KKKKKK) - Maska konta – za pomocą cyfr należy zdefiniować 26 znakowy numer konta na który pracownicy dokonują indywidualnych przelewów, w miejscu ich indywidualnego numeru ewidencyjnego należy podać odpowiednią liczbę znaków „K” Inne: - Import wyciągów bankowych – można określić bank z którego pobieramy wyciągi bankowe w formacie MT940. Po pobraniu pliku z wyciągiem bankowym, można go następnie zaimportować w widoku z dokumentami księgowymi za pomocą opcji „Operacje -> Import wyciągu bankowego”. - Pożyczki i wkłady w BO z podziałem na działy i jednostki z dokumentów - 'Tak' – działy i jednostki z dokumentów (program dokładnie przenosi salda z uwzględnieniem działów i jednostek), 'Nie' – dział i jednostka pobierany z danych pracownika (nie ma wtedy zwielokrotnionych pozycji w BO dla pracownika) - Import WB – uzupełnienie konta MA przy operacjach wpłat na podstawie treści tytułu operacji – parametr pozwalający na automatyczne uzupełnianie konta MA (wkłady/pożyczka) podczas importu WB z MT940. Do identyfikacji wpłaty jaka pożyczka czy wkład wykorzystywane są słowa kluczowe wprowadzone w polach: Słowa kluczowe kwalifikujące wpłatę jako spłata pożyczki oraz Słowa kluczowe kwalifikujące wpłatę jako wkłady, Eksport list potraćen: Pozwala na skonfigurowanie eksportu/importu list potraćen do/z pliku CSV, którego format można samodzielnie określić. W tym celu należy wybrać Format importu: CSV. Za pomocą „Możliwość importu LP”/„Możliwość eksportu LP” można określić dostęp do importu/eksportu list potraćen z CSV. W polach po prawej stronie należy zdefiniować nazwy opcji pod którymi będą dostępne dla użytkowników np. „Import z SAP”. Jeśli importowane/eksportowane kwoty rat z CSV mają wartości ujemne należy włączyć odpowiednio opcje „Ujemne kwoty potraćen (import)”, „Ujemne kwoty potraćen (eksport)”. Dostępna jest też opcja „Import kodów procentowych jako kwoty” umożliwiająca import kodów procentowych jako wartości kwotowych (wkłady/wpisowe). Następnie należy określić kolumny pliku CSV. Konieczne jest dodanie kolumn o typie: „Kod składnika”, „Kwota potrącenia”, „Pracownik – Nr ewidencyjny” (lub „Pracownik – Nr służbowy”). Oczywiście kolumna może być więcej. Mogą zawierać informacje o pracowniku, jednostce, datę listy potrąceń, numer kolejny, dodatkowe pole 1, dodatkowe pole 2, pesel, czy wartość stałą. W dolnej części znajdują się kody składników. Należy dodać w tym miejscu kody składników potrąceń po których program będzie wiązać składniki np. 70C to Rata pożyczki, 80W to Wkłady. W ostatniej zakładce "Panel pracownika" dostępne są parametry związane z panelem dostępnym dla pracowników. Aktualnie dostępne są w nim parametry widoczności druczków. Zaznaczenie opcji na „Nie” powoduje że druczek nie będzie dostępny dla pracowników. Domyślnie wszystkie druczki są ustawione na „Tak”. \| Druczki - dostępność \| \| \|----------------------\|---\| \| Deklaracja przystąpienia do PKZP \| Tak \| \| Oświadczenie pracownika \| Tak \| \| Wniosek o przeksięgowanie wkładów \| Tak \| \| Wniosek o przyznanie zapomogi \| Tak \| \| Wniosek o skreślenie z listy członków \| Tak \| \| Wniosek o wcześniejszą spłatę zadłużenia \| Tak \| \| Wniosek o wycofanie wkładów \| Tak \| \| Wniosek o zmianę wkładów \| Tak \| \| Wniosek o zawieszenie pobierania wkładów \| Tak \| \| Wniosek o zawieszenie spłaty rat pożyczki \| Tak \| \| Wniosek o udzielenie pożyczki \| Tak \| \| Wniosek o aktualizację danych \| Tak \| \| Aneks o zmianę ilości rat \| Nie \| \| Aneks o zmianę poręczycieli \| Nie \| \| Aneks pożyczka - pismo \| Nie \| Inne \| Przypominanie na e-mail pracownikom o korzystaniu z e-PKZP (co ile dni) \| 0 \| \| Wymagany nr rachunku bankowego na wniosku o pożyczkę \| Nie \| Włączenie opcji Przypominanie na e-mail pracownikom o korzystaniu z e-PKZP pozwala na określenie po ilu dniach do pracowników, którzy nie logowali się do aplikacji ePKZP, będą wysyłane wiadomości e-mail z przypomnieniem do skorzystania z aplikacji ePKZP. Wymagany nr rachunku bankowego na wniosku o pożyczkę – włączenie powoduje że pracownik składający wniosek o pożyczkę będzie musiał uzupełnić pole z nr rachunku bankowego. Temat 2. Audyt W aplikacji e-PKZP administrator może włączyć możliwość śledzenia wprowadzanych zmian przez użytkowników. Opcję można wyłączyć w Ustawieniach w zakładce Audyt. Rysunek 2. Ustawienia - Audyt Domyślnie audyt jest wyłączony. Administrator może zadecydować jakie kartoteki są najważniejsze i włączyć śledzenie tylko dla wybranych. W sytuacjach gdy zmiany są wykonywane dla wielu rekordów, audyt może widocznie spowalniać działanie aplikacji e-PKZP (wykonywane są bowiem dodatkowe operacje na bazie danych). Zmiany wprowadzane przez użytkowników można przeglądać w opcji Ustawienia->Audyt-logi Rysunek 3. Ustawienia - Audyt logi W oknie istnieje możliwość przeszukiwania wpisów po: dacie, rodzaju operacji, loginie, nazwisku/imieniu użytkownika wprowadzającego zmiany, tabeli. Dostępna jest również opcja eksportu danych do Excela za pomocą przycisku „Eksport”. Temat 3. Definiowanie użytkowników systemu PKZP Należy zalogować się na użytkownika o loginie Administrator. Jest to Użytkownik posiadający pełne uprawnienia do korzystania z systemu, jego hasło jest puste. W programie można zdefiniować dowolną ilość użytkowników z różnymi poziomami uprawnień. W tym celu należy przejść do kartoteki Ustawienia >> Użytkownicy. Dla każdej z osób korzystających z systemu należy zdefiniować odrębnego użytkownika i określić poziom uprawnień. W celu dodania nowego użytkownika należy w oknie Użytkowników wybrać przycisk funkcyjny Nowy, następnie w dolnej części okna określić login, hasło, imię oraz nazwisko oraz typ konta, są to pola obligatoryjne. Dodatkowo należy uzupełnić pole e-mail, na ten adres będą przesyłane powiadomienia z systemu oraz umożliwia on zresetowanie hasła, gdy użytkownik go zapomni. Typ konta umożliwia wstępne określenie poziomu uprawnień. Dostępne są pięć typy kont: - Administrator posiada pełne uprawnienia, w tym do definiowania kont dla pozostałych użytkowników, definiowania parametrów działania systemu, sprawdzania stanu swojego konta w PKZP (jeżeli jest zapisany), - Użytkownik jest to konto dedykowane dla pracowników działu księgowości, użytkownik posiada uprawnienia do udzielania pożyczek, wniosków, tworzenia list potraceń, księgowania, sprawdzania stanu swojego konta w PKZP (jeżeli jest zapisany), - Zarząd jest to konto dedykowane dla członków kasy pełniących rolę członka zarządu, posiadają prawo do edycji danych osobowych członków kasy, dokumentów elektronicznych, zarządzania kartoteką Wniosków o pożyczkę oraz wgląd w pozostałe kartoteki, - Komisja rewizyjna jest to konto dedykowane dla członków kasy pełniących rolę członka komisji rewizyjnej, użytkownik o takiej roli posiada prawo wglądu do każdej kartoteki bez prawa modyfikacji, - Pracownik posiada tylko uprawnienia do wglądu w stan swojego konta PKZP (zgromadzone wkłady, zaciągnięte pożyczki, harmonogram, składanie wniosków). Opcjonalnie można dodać informację o telefonie oraz dodatkowy opis. Następnie należy przejść do drugiej zakładki Przypisane prawa użytkownika, w celu określenia poziomu uprawnień. Odbywa się to poprzez oznaczenie fistaszkiem danej funkcjonalności. Uprawnienia można modyfikować dla Użytkowników o innym typie niż Pracownik. W czasie definiowania użytkowników należy pamiętać, że w polu hasło program rozróżnia wielkość liter. Rysunek 4. Przypisywanie uprawnień do Użytkownika Jeżeli dany Użytkownik ma mieć prawo tylko do wglądu do określonej kartoteki, bez możliwości modyfikowania jej zawartości, to należy zaznaczyć fistaszek tylko przy nazwie kartoteki np. Pracownicy i nie oznaczać fistaszkami opcji znajdujących się poniżej tzn. nie zaznaczać opcji dodawania, poprawiania itd. Rozpoczynając pracę z system osobą prowadzącą PKZP powinna zaimportować dane osobowe członków kasy albo wprowadzić je ręcznie. Konto członka kasy tworzy się automatycznie po dodaniu pracownika. Nie ma więc potrzeby ręcznego tworzenia kont dla członków kasy. W kolejnym kroku należy tylko je aktywować najlepiej po uzupełnieniu adresu e-mail (aby w sytuacji zapomnienia hasło użytkownik sam mógł je odzyskać).\ Jeśli osoba prowadząca PKZP jest jednocześnie jej członkiem PKZP nie należy jej dodawać konta z poziomu okna użytkownicy, w takiej sytuacji należy najpierw dodać taką osobę w oknie Pracownicy, a następnie w oknie Użytkownicy zmienić Typ konta na Użytkownik. Dzięki temu osoba będzie miała dostęp do konta pracownika (członka kasy) jak i obsługi kasy z poziomu jednego konta użytkownika. Natomiast jeżeli osoba obsługująca PKZP nie jest członkiem PKZP to należy dodać dla niej konta z poziomu okna Użytkownicy ustawiając Typ konta na Użytkownik. Opcja Aktywuj hurtowo konta powoduje aktywację konta i wysłanie e-maila z linkiem (pozwalającym na otrzymanie hasła) do zaznaczonych użytkowników. Istnieje także możliwość zdefiniowania Ról dla użytkowników z przypisanymi prawami. Daje to możliwość skonfigurowania typów użytkowników z zestawem zdefiniowanych uprawnień do opcji. Za pomocą opcji „Role użytkowników” można zdefiniować dowolną liczbę ról użytkowników ze zdefiniowanymi własnymi zestawami uprawnień do opcji. Jeśli opcja nie jest dostępna to należy wejść w widok Ustawienia->Użytkownicy i przypisać prawa do tych opcji w zakładce „Przypisane prawa użytkownikowi” (gałąź: Ustawienia-Użytkownicy-Role). W oknie określić należy „Typ konta” oraz w zakładce „Przypisane prawa” należy przypisać prawa do poszczególnych opcji w aplikacji e-PKZP. Po utworzeniu ról wystarczy podświetlić wybranego użytkownika i następnie wybrać opcję „Przypisz prawa wg roli”. Po zatwierdzeniu użytkownikowi zostaną przypisane prawa wskazanej poniżej roli. Po zatwierdzeniu użytkownikowi zostaną przypisane prawa ze wskazanej roli. Przy dużej liczbie członków, można skorzystać z opcji importu danych ‘Email1’ oraz ‘Aktywne’ z pliku Excela. Pozwala to na aktywowanie kont Pracowników bez wysyłania e-maila. Rysunek 5. Możliwość uzupełnienia e-maili użytkownikom z Excela Należy w pierwszej kolejności wybrać opcję Importy->Utwórz przykład pliku. Po uzupełnieniu w pliku kolumn ‘Email1’ i ‘Aktywne’ (z wartością ‘T’ dla pracowników posiadających e-mail), można wykonać import. Następnie należy rozesłać informację pracownikom o sposobie logowania się do PKZP (na e-mail bądź w formie papierowej na zebraniu). Niezbędne informacje potrzebne do zalogowania to: - adres strony internetowej (administrator będzie dysponować taką informacją, w zależności czy aplikacja jest udostępniana w sieli lokalnej lub internecie) - login - e-mail W celu otrzymania hasła należy na stronie logowania kliknąć na link „Nie pamiętam hasła”. Rysunek 6. Okno logowania W nowym oknie należy podać login i e-mail i wybrać przycisk „Resetuj hasło”. Resetowanie hasła W celu zresetowania hasła podaj swoją nazwę użytkownika oraz adres e-mail. Nazwa użytkownika Administrator Adres e-mail firstname.lastname@example.org Powrót do formularza logowania Resetuj hasło Rysunek 7. Okno resetowania hasła Następnie należy poczekać na e-mail z linkiem resetującym hasło. Jeśli e-mail nie doszedł należy dla pewności sprawdzić SPAM. Po kliknięciu w e-mailu na link zostanie wygenerowane losowe hasło, które zostanie wysłane na e-mail. Od tej pory pracownik ma dostęp do PZKP przez przeglądarkę, a w opcji „Mój profil” może zmienić hasło na własne. Temat 4. Dodatkowe informacje o uprawnieniach do poszczególnych opcji Jeśli użytkownik obsługujący PKZP (Księgowość, Zarząd, Komisja rewizyjna) jest członkiem PKZP (jest na liście pracowników w aplikacji) to posiada konto z typem konta „Pracownik” (dodawane są one domyślnie każdemu jako konto nieaktywne). W sytuacji, gdy administrator utworzy dla takiej osoby nowego użytkownika w aplikacji e-PKZP to osoba będzie posiadać dwa konta (jedno do pracy w e-PKZP, drugie do konta internetowego jako pracownik [członek PKZP]). Jeśli chcemy aby użytkownik korzystał z jednego konta użytkownika to nie należy zakładać mu nowego konta użytkownika lecz powinniśmy zmienić typ istniejącego konta typu „Pracownik” tej osoby (z typu „Pracownik” na np. typ konta „Zarząd”) i zaznaczyć prawa w zakładce „Przypisane prawa użytkownika”. Aplikacja e-PKZP w bazie danych przechowuje tylko i wyłącznie hash z hasła i dodatkowego ciągu znaków (zabezpieczenie na wypadek nieuprawnionego dostępu do bazy danych). Jak wspomniano wcześniej w aplikacji e-PKZP dostępne są role użytkowników: Administrator (pełne uprawnienia), Użytkownik (księgowość), Zarząd, Komisja rewizyjna, Pracownik (członek PKZP). Poniżej znajdują się wszystkie dostępne prawa z opisem poszczególnych opcji (poszczególne role użytkowników mają dostęp do wybranych opcji): - Przelewy (dostęp do widoku z przelewami – możliwość przeglądania) - Usuwanie - Eksport do banku - Dodawanie - Poprawianie - Pracownicy (dostęp do widoku z pracownikami – możliwość przeglądania) - Udzielone pożyczki (dostęp do zakładki „Udzielone pożyczki”) - Księgowanie (dostęp do akcji tworzenia dokumentu księgowego z wypłatą pożyczki) - Dodawanie - Poprawianie - Usuwanie - Przelew (możliwość tworzenia przelewu z wypłatą pożyczki) - Archiwum (dostęp do widoku z pracownikami przeniesionymi do archiwum) - Przenoszenie do pracowników (dostęp do akcji przenoszenia pracownika z archiwum do listy pracowników) - Dodawanie notatki (możliwość dodawania/edykcji notatki przy pracowniku) - Księgowanie (dostęp do opcji tworzenia dokumentów księgowych za pomocą opcji „Zaksięguj”) - Przenoszenie do archiwum (dostęp do opcji przenoszenia pracownika do Archiwum) - Dokumenty elektroniczne (dostęp do przeglądania dokumentów elektronicznych) - Poprawianie - Dodawanie - Usuwanie - Usuwanie (możliwość usuwania pracowników) - Dodawanie, import (dodawanie i import pracowników z plików) - Poprawianie (edycja pracowników) - Poręczyciele zewnętrzni (dostęp do listy poręczycieli zewnętrznych) - Poprawianie - Usuwanie - Przenoszenie do pracowników - Dodawanie - Jednostki (dostęp do listy jednostek – każdy pracownik może zostać przypisany do jednej z jednostek co umożliwia podział pracowników na grupy) - Poprawianie - Usuwanie - Dodawanie - Księgowość (grupa opcji związanych z księgowością) - Plan kont (dostęp do przeglądania planu kont) - Poprawianie - Usuwanie - Dodawanie - Szablony księgowania (dostęp do przeglądania szablonów księgowania) - Dodawanie - Poprawianie - Usuwanie - Dokumenty (dostęp do przeglądania dokumentów księgowych) - Rozpoczęcie nowego roku - Zamknięcie miesiąca - Usuwanie - Dodawanie - Poprawianie - Grupy dokumentów (dostęp do przeglądania grup dokumentów) - Dodawanie - Poprawianie - Usuwanie - Listy potrączeń (dostęp do przeglądania list potrączeń) - Poprawianie - Eksport/Import - Zamykanie (możliwość zamykania listy potrączeń – czyli oznaczania, że lista potrączeń jest sprawdzona) - Dodawanie - Księgowanie (możliwość księgowania listy potrączeń – tworzony jest dokument w księgowości) - Usuwanie - Przeliczanie (przeliczanie wartości na liście potrączeń) - Listy zapomóg (dostęp do przeglądania listy zapomóg) - Księgowanie (możliwość księgowania listy zapomóg) - Przelew (możliwość generowania przelewu) - Usuwanie - Przeliczanie (przeliczanie wartości na liście zapomóg) - Poprawianie - Zamykanie (możliwość zamykania listy zapomóg – czyli oznaczania, że lista zapomóg jest sprawdzona) - Dodawanie - Wnioski pożyczek (dostęp do przeglądania wniosków o pożyczkę) - Dodawanie - Usuwanie - Zmiana statusu (możliwość zmiany statusów wniosków o pożyczkę) - Poprawianie - Druczki (dostęp do definiowalnych wydruków) - Działy (dostęp do listy działów – każdy pracownik może zostać przypisany do jednego z działów co umożliwia podział pracowników na grupy) - Poprawianie - Usuwanie - Dodawanie - Wydruki (dostęp do widoku z raportami) - Ustawienia (grupa opcji związana z ustawieniami) - Audyt (przeglądanie wpisów z audytu zmian wprowadzanych przez użytkowników) - Audyt logi - Eksport (możliwość eksportu do pliku) - Usuwanie - Dane właściciela (dostęp do wczytywania licencji) - E-mail'e (dostęp do przeglądania wysłanych z aplikacji e-maili) - Usuwanie - Parametry (dostęp do ustawień i parametrów konfiguracyjnych aplikacji PKZP) - Historia logowań (dostęp do widoku z listą logowań do aplikacji) - Usuwanie - Użytkownicy (dostęp do listy kont użytkowników aplikacji PKZP) - Poprawianie - Dodawanie - Usuwanie Sugerowane ustawienia dla poszczególnych typów kont użytkowników (każdy z typów ma już ograniczoną listę opcji): - Administrator – zaznaczone wszystkie opcje - Użytkownik (księgowość) – zaznaczone wszystkie opcje poza opcjami z gałęzi „Ustawienia” z wyjątkiem opcji „Parametry” - Zarząd – zaznaczone wszystkie dostępne opcje (księgowość jest tylko do odczytu) - Komisja rewizyjna – zaznaczone wszystkie dostępne opcje (wszystkie opcje pozwalają tylko na wgląd do danych) Wprowadzanie danych Temat 1. Wprowadzenie danych przy dużej liczbie członków w PZKP Przy dużej PKZP ręczne wprowadzanie danych staje się pracochłonne. W związku z tym, że w dużych przedsiębiorstwach istnieją systemy informatyczne pozwalające na eksport danych np. do Excel, wprowadziliśmy w naszej aplikacji możliwość importu najważniejszych danych z pliku Excel. Przed rozpoczęciem wprowadzania danych należy zapoznać się z instrukcją dołączoną do aplikacji. Niektóre bowiem elementy mają wpływ na postać importowanych danych. Należy więc zwrócić uwagę na: - czy w PKZP przygotowywanych jest kilka list potrączeń czy jedna (jeśli kilka należy posłużyć się jednostkami/działami w celu pogrupowania pracowników) - czy ustawiono parametry (na postawie statusu PKZP – np. max wysokość pożyczki, max liczba rat, min liczba poręczycieli itp) - czy ustalono plan kont na ODPOWIEDNI rok (należy dostosować numery kont, ewentualnie szablony księgowania) Należy pamiętać aby przed importami z plików Excel ustawić Parametry w aplikacji PKZP (Ustawienia->Parametry) oraz podjąć decyzję o podziale pracowników na grupy (jeśli zachodzi potrzeba tworzenia kilku list potrączeń), przez przypisanie ich do Działów lub Jednostek w aplikacji PKZP. Temat 2. Dane pracowników W celu pobrania przykładowego pustego pliku należy wybrać opcję Import z Excela-> Utwórz przykład importu pracowników. Rysunek 8. Tworzenie przykładu pliku pracowników W przykładowym pliku znajdują się nagłówki kolumn. Pola z szarym tłem oznaczają pola wymagane. Każde pole w nagłówku posiada dodatkową podpowiedź, która pojawia się po najechaniu kurSORA myszki. Pusty plik należy uzupełnić w Excel'u danymi pracowników należących do kasę. Najważniejszymi polami są: NrEwidencyjny (unikalny numer pracownika), Imię, Nazwisko, Wkłady (miesięczna składka). ![Excel spreadsheet](image) Rysunek 9. Plik pracowników w Excel'u Należy również zwrócić uwagę na pola: Jednostka lub Dział jeśli w PKZP przygotowywane są osobne listy potrafięń dla kilku grup pracowników. W takiej sytuacji w kolumnie Dział/Jednostka należy podać skrót Działu lub Jednostki, które to należy dodać ręcznie w programie. Dodatkowo jeśli zakupiono wersję GOLD, to należy wypełnić pole Email, gdyż program podczas importu od razu zakłada konta użytkowników pracownikom (e-mail jest wymagany do ustalenia indywidualnego hasła). ![Pracownicy / Lista pracowników PKZP](image) Rysunek 10. Jednostki i Działy Po uzupełnieniu pliku w Excelu można go zaimportować w aplikacji PKZP w oknie pracowników za pomocą opcji Importy->Importuj pracowników. Temat 3. Dane pożyczek Kolejnym krokiem jest import struktury pożyczek członków kasę. Przykładowy plik z nagłówkami można utworzyć wybierając kolejną opcję Importy->Utwórz przykład importu pożyczki. Rysunek 11. Tworzenie przykładowu pliku pożyczek W przykładowym pliku pola wymagane oznaczone zostały szarym kolorem. Każde pole w nagłówku posiada dodatkową podpowiedź, która pojawia się po najechaniu kurSORA myszki. Dla każdej osoby posiadającej pożyczkę należy wprowadzić nowy wiersz uzupełniając poszczególne kolumny. Rysunek 12. Przykład pliku pożyczek w Excel'u Kolumna NumerEwidencyjnY musi zawierać numer ewidencyjny pracownika. Jeśli raty są równe wystarczy podać LiczbaRat, jeśli zostanie podana wartość w kolumnie Rata to program sam wyliczy liczbę rat, a raty w harmonogramie będą miały podaną wysokość raty (oczywiście ostatnia rata może mieć mniejszą wartość). Tylko jedno z pól LiczbaRat/Rata jest wymagane (przy czym pole Rata ma wyższy priorytet, jeśli pole Rata zostanie podane to informacja z pola LiczbaRat zostanie zignorowana). TypPozyczki jest polem opcjonalnym, aplikacja na podstawie liczby rat samodzielnie określi rodzaj pożyczki DT/KT (chyba że użytkownik ustali wartość DT/KT w pliku). PierwszaRata pozwala na podanie wysokości kwoty pierwszej raty (jeśli jest ona inna od pozostałych rat – określanych w polu Rata) – jest to pole opcjonalne. Pole Kwota oznacza kwotę pozostałą do spłaty. W polach SplataStartM i SplataStartRok należy podać miesiąc i rok rozpoczęcia spłaty (czyli miesiąc potrącenia pierwszej raty – w przypadku zasilenia danymi przy rozpoczęciu pracy w programie jest to przeważnie styczeń danego roku dla wszystkich pożyczek – jeśli wprowadzamy salda pożyczek a nie kwoty pierwotne pożyczek). Pole BankNrKonta umożliwia wprowadzenie numeru konta bankowego (może być to przydatne przy comiesięcznym dodawaniu nowych pożyczek z pliku Excela). W ostatnich trzech kolumnach można podać numery ewidencyjne poręczycieli (pole nie są obowiązkowe). Importu dokonuje się w oknie pracowników przez wybór z menu górnego Importy->Importuj pożyczki. Opcja ta stworzy pożyczki do pracowników z informacją o kwocie, rozpoczęciu spłaty, harmonogramie, a nawet poręczycielach (o ile zostali podani). Pożyczek tych nie należy księgować. Zostaną one automatycznie zaksięgowane po zaimportowaniu bilansu otwarcia z pliku Excela. Temat 4. Dane księgowe (bilans otwarcia) Import danych księgowych polega na zaimportowaniu sald na konta. W celu utworzenia pustego pliku należy wybrać opcję Nowy w oknie Dokumenty. W oknie dokumentu należy uzupełnić pola Data, Grupa dok, Numer dok i wybrać przycisk „Zapisz”. Odblokowany zostanie przycisk Importy, gdzie dostępna będzie opcja Przykład importu. Po wygenerowaniu pliku należy zamknąć okno dokumentu (zostanie on usunięty). Należy pamiętać aby przed importem Bilansu otwarcia ustalić plan kont na odpowiedni ROK (w górnym lewym rogu) a w pliku Excela posługiwać się numerami kont zgodnymi z planem kont w odpowiednim roku. W pustym pliku excelu służącym do wprowadzenia danych dla bilansu otwarcia pola szare są obowiązkowe. Każde pole w nagłówku posiada dodatkową podpowiedź, która pojawia się po najechaniu kurSORA myszki. Rysunek 13. Przykład pliku z bilansem otwarcia w Excel'u Na potrzeby bilansu otwarcia należy uzupełnić: - dla pożyczek po stronie WN konto np. 234-1, 234-2 (w zależności od pożyczki DT/KT), kwota (saldo pożyczki) oraz NumerEwidencyjny pracownika - dla wkładów po stronie MA konto np. 800, kwota (wkłady) oraz NumerEwidencyjny pracownika - dodatkowe księgowania nie związane z pracownikami (środki zgromadzone na rachunku bankowym, pieniądze w kasie, kwota na funduszu rezerwowym/zapomogowym) – można również wprowadzić w pliku Excela bez podawania numeru ewidencyjnego lub potem dodać ręcznie w aplikacji PKZP Dla wierszy, które zawierają NumerEwidencyjny, pola Dział/Jednostka zostaną uzupełnione automatycznie na podstawie informacji pracownika. Jeśli będą niezgodności (np. w aplikacji pracownik będzie przypisany do jednostki X a w pliku ktoś poda skrót Y) to przy imporcie aplikacja pokaże komunikat z opisem błędu. Tak przygotowany plik można zaimportować w oknie dokumentu. Czyli ponownie należy wejść w opcję Nowy w oknie Dokumenty. W oknie dokumentu należy uzupełnić pola Data, Grupa dok, Numer dok i wybrać przycisk „Zapisz”. Odblokowany zostanie przycisk Importy, gdzie dostępna będzie opcja Import z pliku. Po zaimportowaniu pusty dokument zostanie uzupełniony danymi z pliku Excel’a. Jeśli nie zawierał on wszystkich pozycji to należy je dodać ręcznie. Aplikacja automatycznie również zapisze informację przy pożyczkach o „zaksięgowaniu pożyczki”. Kwoty wkładów i pożyczek będą widoczne w aplikacji PKZP dopiero gdy dokument księgowy się BILANSUJE (strona Wn będzie równa stronie Ma). Kartoteka Osoby Kartoteka Osoby składa się z podkartotek Pracownicy, Archiwum, Poręczyciele zewnętrzni, Lista wniosków, Przelewy. Temat 1. Opis kartoteki Pracownicy Kartoteka Pracownicy zawiera listę aktualnych członków kasy, jest najważniejszym miejscem systemu, z poziomu którego istnieje możliwość dodawania nowych członków, sprawdzenia salda ich zadłużenia i wkładów, udzielenie pożyczki, przygotowania różnych zestawień. Rysunek 14. Widok kartoteki Pracownicy Okno kartoteki Pracownicy można podzielić na trzy części w górnej znajduje się pasek menu z przyciskami funkcjijnymi, w środkowej części znajduje się lista aktualnych członków kasy. W dolnej części okna znajdują się zakładki: - Finanse – zawiera informacje o saldzie wkładów i pożyczek długo – i krótkoterminowych danego pracownika, Użytkownik może określić na jaki miesiąc mają zostać pokazane dane poprzez jego wybranie w polu Stan na, wartości są obliczane bazując na roku z górnego prawego rogu systemu, - Dokumenty – zwiera listę dokumentów zewidencjowanych na danym pracowniku w roku z górnego, prawego rogu systemu, Kliknięcie na link w kolumnie „Numer dok.” powoduje przejście do okna z dokumentem, który zawiera tą pozycję. - Udzielone pożyczki – zawiera listę wszystkich przyznanych pracownikowi pożyczek, z informacją o rodzaju pożyczki, pierwotnej kwocie pożyczki, okresie splaty pierwszej raty, saldzie zadłużania, numerze dokumentu księgowego ewidencjonującym wypłatę pożyczki, Kliknięcie na link w kolumnie „Zaksięgowana.” powoduje przejście do okna z dokumentem, który zawiera pozycję księgującą pożyczkę. - Udzielone poręczenia – zawiera listę pożyczek, do których pracownik został przypisany jako żyrant, - Lista zapomóg – zawiera listę zapomóg przyznanych pracownikowi w danym roku, - Dokumenty elektroniczne – zawiera listę dokumentów elektronicznych podpiętych do danego pracownika. - Zgody – zawiera listę zgód przyznanych dla danego pracownika. Rysunek 15. Menu kartoteki Pracownicy Dzięki opcji Zaksięguj można dokonać przeksiegowania i wycofania wkładów dla danego pracownika, program automatycznie stworzy dokument księgowy na wskazaną kwotę oraz dodatkowo, jeżeli jest to wycofanie wkładów, przygotuje przelew. Rozwijane menu Operacja zawiera następujące opcje: - Dodaj notatkę – umożliwia dodanie dodatkowej informacji dla danego pracownika, - Zmień jednostkę – umożliwia zmianę jednostki przypisanej do danego pracownika, dodatkowo program wykoná przeksiegowanie wkładów i pożyczki danego pracownika z jednej jednostki na nową, - Zmień dział - umożliwia zmianę działu przypisanego do danego pracownika, dodatkowo program wykoná przeksiegowanie wkładów i pożyczki danego pracownika z jednego działu na nowe, Uwaga przy zmianie jednostki/działu pracownik nie może znajdować się na niezaksięgowanej liście potraeńce - Przenieś do archiwum – umożliwia przeniesie pracownika do archiwum, jest to możliwe jeżeli pracownik posiada zerowe saldo wkładów i zadłużenia. • Wyślij potwierdzenie salda na e-mail – pozwala na wysłanie potwierdzenia salda na adresy e mail zaznaczonych pracowników lub wszystkich, którzy są widoczni w oknie (można skorzystać z filtrów i np. wybrać tylko interesującą nas jednostkę), wysyłane na e-mail potwierdzenie salda może zawierać dodatkowo pozycję z kwotą pobieraną z konta o rodzaju "Konto pozostałych rozrachunków" (tytuł tej pozycji można ustawić w Ustawienia->Parametry w zakładce "Poczta e-mail" i w treści należy podać np. '- pozostałe rozrachunki: [Pracownik.SaldoPozRozrach]') • Wyślij informację o skreśleniu z KZP na email do zaznaczonych – pozwala na wysłanie informacji o skreśleniu z KZP dla zaznaczonych adresów Poprzez opcję Wydruki można przygotować następujące zestawienia: • Karta osoby – zawiera wszystkie dane osobowe oraz finansowe pracownika, • Lista członków – można przygotować listę wszystkich członków kasy lub wybranych – oznaczonych fistaszkami, • Potwierdzenie salda – pokazuje saldo wkładów i zadłużenia na określony dzień, wydruk potwierdzenia salda może zawierać dodatkowo pozycję z kwotą pobieraną z konta o rodzaju "Konto pozostałych rozrachunków" (tytuł tej pozycji można ustawić w Ustawienia->Parametry, zakładka "Podstawowe", pole "Pozostałe rozrachunki na potwierdzeniu salda") • Operacje finansowe – zawiera listę wszystkich operacji finansowych danego pracownika, • Potencjalni poręczyciele – lista pracowników, którzy mogą poręczyć nowe pożyczki • Raport przetwarzania danych osobowych – zestawienie informacji związanych z danymi osobowymi pracownika wraz ze zmianami wprowadzanymi przez użytkowników (zmiany są widoczne po włączeniu Audytu w parametrach) Kolejne raporty należą do druczków, których wygląd można dostosować: • Deklaracja przystąpienia do PKZP, • Wniosek o zmianę wysokości wkładów, • Wniosek o częściowe wycofanie wkładów, • Wniosek o przeksięgowanie wkładów, • Wniosek o przyznanie zapomogi, • Wniosek o zawieszenie pobierania wkładów, • Wniosek o skreślenie z listy członków • Wniosek o aktualizację danych. • Koperta B6 Można drukować od razu druczki dla wielu pracowników poprzez zaznaczenie w pierwszej kolumnie. Wzór wniosku Użytkownik może dostosować do swoich potrzeb przechodząc do kartoteki Wydruki >> Druki, zasady korzystania z druków zostaną szczegółowo omówione w dalszej części opracowania. Kolejna opcja Importy umożliwia zaimportowanie listy członków kasy oraz pożyczkek z pliku Excel’a. Dla importów z Excel’a użytkownik może wygenerować przykładowy plik z wymaganą strukturą (odpowiednie nagłówki). Nagłówki z szarym tłem oznaczają pola wymagane, a każde pole posiada podpowiedź tekstową. Jeśli w parametrach zaznaczono „Zezwalaj na przypisywanie Jednostki w Pracownikach oraz Dokumentach księgowych” (lub dział) to pola te również staną się wymagane. W plikach Excel’a pracownicy są identyfikowani po Numerze ewidencyjnym. Należy więc starannie przygotowywać zawartość plików, gdyż pomyłka spowoduje przypisanie pożyczki np. do innej osoby. Po każdym imporcie zaleca się zweryfikowanie poprawności danych przez sprawdzenie zestawień w opcji Wydruki. Kartoteki Jednostki / Działy umożliwiają zdefiniowanie listy jednostek i działów, które mogą posłużyć do podzielenia pracowników na grupy (np. w celu przygotowywania osobnych list potrąceń). Temat 2. Wprowadzenie pracownika Pracowników do programu PKZP można wprowadzać w oknie Pracownicy na dwa sposoby albo każdego pojedynczo korzystając z przycisku funkcyjnego Nowy lub zbiorczo (opcja przydatna w momencie rozpoczynania pracy z systemem) poprzez import z pliku w formacie Excela. Rysunek 16. Menu importów w kartotece Pracownicy Po wybraniu przycisku Nowy, znajdującego się w górnym menu, otworzy się formularz gdzie należy uzupełnić dane członka kasy. Rysunek 17. Okno pracownika Dane pracownika można zapisać jeżeli będą wypełnione pola obligatoryjne, oznaczone pogrubioną czcionką, są nimi zawsze: imię, nazwisko i płeć. Dodatkowo mogą być nimi również numer ewidencyjny, PESEL, jednostka i dział, uzależniane jest to od zaznaczony parametrów. W górnej części okna znajdują się podstawowe dane pracownika. Istotnymi polami są: - data zapisu do KZP – data zapisu do KZP – data przystąpienia do KZP, jest widoczna na wniosku o przystąpienie, jest brana pod uwagę przy wyliczaniu stażu przynależności do KZP, - data skreślenia – data umożliwia oznaczenie pracownika, który został skreślony bez przenoszenia do archiwum (można dokończyć np. jego rozliczenie, nie jest on uwzględniany na liście potrączeń, po rozliczeniu należy taką osobę ostatecznie przenieść do archiwum z tą samą datą co "Data skreślenia" - tą datę sugeruje przy przenoszeniu aplikacji), - kwota wkładów (składka) – comiesięczna składka potrącana pracownikowi z wypłaty na fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy (w Ustawieniach->Parametry za pomocą parametru Możliwość określania procentowej wartości wkładów można włączyć określanie wkładów procentowo), - kwota wpisowego – kwota jaka zostanie jednorazowo potrącana pracownikowi we wskazanym miesiącu obok pola kwoty wpisowego (w Ustawieniach->Parametry za pomocą parametru Możliwość określania procentowej wartości wpisowego można włączyć określanie wpisowego procentowo), - wpisowe – data – ma wpływ na to czy na liście potrączeń program uwzględni potrącenie wpisowego (musi być zgodność miesiąca i roku z listą potrączeń), - dodatkowe potrącenia 1/2 – kwota potrącana jednorazowo lub co miesiąc (wpływ mają ustawienia w parametrach), - emeryt – czy pracownik jest emerytem (domyślna wartość: nie), - uwzględnij na liście potrączeń – czy program będzie uwzględniać pracownika na liście potrączeń (domyślna wartość: tak), - Email – adres e-mail pracownika na który będzie mógł otrzymać potwierdzenie salda, adres ten jest również wykorzystywany przy resetowaniu hasła (w sytuacji gdy pracownik nie może się zalogować na swoje konto). Wymienione powyżej kwoty mają wpływ na automatyczne naliczanie listy potrączeń. Po dodaniu pracownika system tworzy automatycznie konto użytkownika, które domyślnie po utworzeniu jest nieaktywne. Aktywowanie tego konta jest możliwe jeśli zostanie podany adres e-mail z poziomu okna „Użytkownicy” oraz z okna edycji pracownika za pomocą przycisku „Aktywuj konto pracownika”. Dopiero po aktywowaniu konta pracownik będzie mógł zalogować się do panelu pracownika, gdzie może sprawdzić swoje pożyczki i zgromadzone wkłady i pobierać wnioski. Poniżej znajdują się zakładki gdzie można określić adres zamieszkania i zameldowania, numer dowodu osobistego, osobę upoważnioną, numer konta bankowego. Dodatkowo zakładka Zawieszenia pozwala na tworzenie historii zawieszeń pracownika w byciu członkiem kasę np. w związku z urlopem bezpłatnym lub wychowawczym. W okresie zawieszenia program zaprzestanie naliczania potrączeń wkładów na listach potrącen. Na zakładce Inne znajdują się informacje o zatrudnieniu, rachunku bankowym i urzędzie skarbowym. Temat 3. Zamiany w danych pracowników Jeśli zdarzyła się sytuacja, że zapomnialiśmy o dopisaniu np. Wkładów (comiesięczna składka) przy pracownikach lub też chcemy dopisać dane teleadresowe to można wykorzystać opcję Importy aby w szybki sposób wprowadzić zmiany. W pierwszym kroku należy wyeksportować pracowników do Excela za pomocą opcji Importy->Eksportuj pracowników i uzupełnić dane w wyeksportowanym pliku Excela. Następnie zmieniony plik należy wczytać za pomocą opcji Importy->Importuj pracowników. Program identyfikuje pracowników po numerze ewidencyjnym. Nie należy więc go zmieniać. Korygowanie danych w ten sposób przy dużej liczbie pracowników, znacznie przyspiesza pracę. Temat 4. Przeniesienie pracownika między jednostkami/działami W sytuacji gdy PKZP tworzy kilka list potrąćeń i korzysta do tego celu z pomocniczej kartoteki „Jednostki” to w sytuacji przejścia pracownika z jednej jednostki do drugiej należy skorzystać z opcji „Operacje->Zmień jednostkę” (wcześniej należy podświetlić pracownika którego chcemy przenieść). Po wyświetleniu się okna „Zmiana jednostki” należy określić „Nową jednostkę”, datę przeniesienia (program na ten dzień wyliczy salda) oraz podać dane dokumentu księgowego. Po zatwierdzeniu program zmieni jednostkę przy pracowniku oraz utworzy nowy dokument z przeksięgowaniami sald pracownika z jednostki starej do nowej. Przeniesienie między działami wygląda tak samo. Operację należy wykonywać po zaksięgowaniu listy potrąceń i wprowadzeniu dokumentów WB, aby aplikacja przy przenoszeniu sald dysponowała aktualnym saldem pracownika. Temat 5. Ochrona danych osobowych Jak każda inna organizacja tak i PKZP podlega ustawie o ochronie danych osobowych, gdyż przetwarzane są dane osobowe pracowników należących do PKZP. W widoku Osoby->Pracownicy i wejściu w edycję Pracownika poprzez „Popraw” znajduje się widok z danymi osobowymi pracownika. W zakładce Ochrona danych osobowych znajdują się informacje związane z ustawą o ochronie danych osobowych: źródło danych, użytkownik wprowadzający, data wprowadzenia do systemu, udostępnienia oraz eksportu danych osobowych pracownika do pliku XML. Raport w zakresie przetwarzania danych osobowych dostępny jest z poziomu widoku Osoby->Pracownicy i zawiera informacje takie jak: podstawowe informacje (dane osobowe), modyfikacje danych (kto, kiedy i jakie informacje modyfikował), zgody (lista wyrażonych zgód). Po przeniesieniu pracownika do Archiwum można określić „Termin usunięcia danych”. Powiązane tematy: - Zgody - Błąd! Nie można odnaleźć źródła odwołania. - Audyt - kartoteka Archiwum Ewidencja pożyczek Temat 1. Przyznanie pracownikowi pożyczki Przypisywanie pożyczki do pracownika obywa się w kartotece Pracownicy, w zakładce Udzielone pożyczki, należy wybrać przycisk Nowy. Rysunek 18. Kartoteka Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki. W oknie udzielania pożyczki należy określić: kwotę na jaką pożyczka jest zaciągana, wartość należy wpisać w polu Pełna kwota, a w polu obok od jakiego miesiąca i roku nastąpi spłata pierwszej raty. Pole w tym opłaty pozwala na doliczenie opłaty np. za przelew, za którą płaci pracownik. W takiej sytuacji należy w parametrach ustawić „Opłata dodatkowa” na wartość doliczaj do pierwszej raty. Jeśli opłata wynosi np. 1 PLN to należy pamiętać aby zwiększyć wartość pola „Pełna kwota” o tę wartość czyli powinniśmy przy pożyczce na kwotę np. 4000PLN podać kwotę 4001PLN. Dzięki temu pierwsza rata będzie wyższa o 1PLN i zostanie automatycznie uwzględniona na liście potrączeń. Na WB należy wtedy księgować 4001PLN (tyle pracownik ma do spłaty). Pole „opłata za udzielenie” pozwala na pokrywanie kosztów udzielenia pożyczki z funduszy PKZP w momencie księgowania pożyczki. W ustawieniach można określić z jakiego funduszu chcemy pokrywać koszt udzielenia pożyczki (dopiero po włączeniu pole będzie widoczne w oknie udzielania pożyczki). W polu „Wylicz” można wybrać sposób obliczania rat. Dostępne są dwa: Raty, Ilość rat. Przy korzystaniu z pierwszej opcji należy wpisać na ile rat program ma podzielić pożyczkę czyli np. jeżeli pożyczka jest na kwotę 2 500zł i określmy 5 rat to kwota każdej raty wyniesie 500 zł. Drugi sposób, czyli wybierając opcję Ilość rat, w tym przypadku należy określić wysokość pierwszej, kolejnej i ostatniej raty. Opcja jest przydatna w przypadku gdy członek chce aby pierwsza, kolejna i ostatnia rata różniły się wysokością. Po wprowadzeniu tych danych należy wybrać przycisk Przelicz, który wygeneruje harmonogram spłaty. Następnie można przejść do zakładki Dane poręczycieli i dopisać żyrantów oraz do ostatniej zakładki gdzie znajduje się, uprzednio przygotowany, harmonogram spłaty. Po sprawdzeniu harmonogramu należy wybrać przycisk Zatwierdź. Pożyczka zostanie zapisana. Ustawienie pola „Uwzględnij na liście potrączeń” na „Nie” pozwala na pomijanie pożyczki na listach potrączeń. Rysunek 19. Okno dodawania pracownika. W przypadku wprowadzania zmian w oknie Pożyczka należy wybrać przycisk Przelicz, a następnie Zatwierdź. Dzięki temu program zaktualizuje harmonogram spłaty zgodnie z wprowadzonymi danymi oraz zapisa zmiany. Dodatkowo dla każdej pożyczki można wydrukować: - umowę pożyczki, - oświadczenie pracownika, że zgadza się na potrącanie rat z wynagrodzenia, - wniosek o pożyczkę, - wniosek o zawieszenie spłaty pożyczki, - wniosek o wcześniejszą spłatę zadłużenia, - aneks o zmianę poręczycieli, - aneks o zmianę ilości rat, - aneks – pismo (pusty druczek do wykorzystania) W celu usprawnienia procesu wypłacania pożyczki w zakładce Udzielone pożyczki znajdują się opcje Zaksięguj i Przelew. Pierwszy z nich umożliwia stworzenie dokumentu księgowego z wypłatą pożyczki (jest on przeznaczony dla osób które nie posiadają wiedzy księgowej i nie wprowadzają WB ręcznie). Po wprowadzeniu WB (wyciągu bankowego) ręcznie z pozycją wypłaty pożyczki, pożyczka staje się również zaksięgowana (dla programu nie ma znaczenia jaki sposób zaksięgowania zostanie zastosowany). Tylko raty pożyczki zaksięgowanej będą uwzględniane w czasie automatycznego tworzenia listy potrączeń. Zalecamy księgowanie pożyczek poprzez ręczne wprowadzanie ich na WB (dla programu nie ma to jednak znaczenia). Opłata za udzielenie pożyczki (koszt przelewu) W oknie pożyczki są dostępne dwa pola: - „w tym opłaty” - „Opłata za udzielenie” Kwota podana w polu „w tym opłaty” jest częścią kwoty pożyczki. Czyli jeśli chcemy udzielić pożyczkę na 5000 PLN to w pole „Pełna kwota” należy podać wartość 5001PLN, a w pole „w tym opłaty” 1PLN. Kwota „Opłata za udzielenie” jest niezależną kwotą, która nie jest częścią kwoty pożyczki. Dodatkowo aplikacja posiada parametry, które wpływają na księgowanie wypłaty pożyczki za pomocą opcji „Zaksięguj”. W oknie Ustawienia->Parametry dostępne są: Jeśli pracownik pokrywa koszt przelewu i nie chcemy prowadzić odrebnego konta na „opłaty za udzielenie pożyczki” to należy: - w oknie pożyczki podać w polu „Pełna kwota” wartość pożyczki powiększona o opłatę za przelew - w oknie pożyczki podać w polu „w tym opłaty” wartość opłaty za przelew - w oknie parametrów należy w polu „Opłata dodatkowa” należy wybrać opcję „doliczaj do pierwszej raty” Jeśli opłata za przelew jest osobną pozycją na WB to należy w parametrach wybrać w polu „Księgowanie opłaty dodatkowej” wartość „na konto Pożyczki”. W dokumencie stworzone zostaną dwie pozycje. Podobnie działają opcje „na konto Funduszu rezerwowego” lub „na konto Funduszu zapomogowego” – jednak zamiast po stronie MA konto 131 pojawia się konto 810/820. Wybranie natomiast „z konto Funduszu rezerwowego”, „z konto Funduszu zapomogowego”, „z konto kosztów” powoduje przy księgowaniu powstanie wpisu z opłatą dodatkową po stronie WN 810/820/400, a po stronie MA 131. Jednak te wartości wymagają dodatkowo po zaksięgowaniu wprowadzenia ręcznie dokumentu PK z refundacją kosztu za przelew. Księgowanie w PK powinno zawierać po stronie WN konto pożyczki (koniecznie z opcją „Zwiększenie salda”), a po stronie MA konto wskazane w polu „Księgowanie opłaty dodatkowej” z kwotą opłaty za przelew. Jeśli w oknie parametrów w polu „Oplata dodatkowa” zostanie wybrana opcja „doliczaj do pierwszej raty” to na liście potrąceń kwota raty będzie zawierać dodatkową kwotę z tytułu opłaty za przelew o ile miesiąc listy potrąceń będzie się zgadzał z miesiącem pierwszej raty w harmonogramie rat pożyczki. Jeśli pracownik pokrywa koszt przelewu i chcemy prowadzić odrębne konto na „opłaty za udzielenie pożyczki” to należy: W widoku Ustawienia->Parametry należy przełączyć opcję „Oplata za udzielenie” na wartość „Na podstawie szablonu”. Zaletą włączenia tej opcji jest widoczność na liście potrąceń dodatkowego pola na „opłatę za udzielenie”. Po przeliczeniu listy potrąceń należy uzupełnić pole przy osobach które otrzymały pożyczkę, a program przy księgowaniu listy potrąceń dokona automatycznego zapisu wg szablonu „Lista potrąceń”. W planie kont należy dodać nowe konto rodzaju „Inne” np. 234-0 z przeznaczeniem na prowadzenie ewidencji opłat za udzielenie pożyczek. Następnie należy dodać do szablonu „Księgowanie udzielenia pożyczki” pozycję: oraz do szablonu „Lista potrąceń” pozycję: Natomiast w oknie udzielania pożyczki należy: - podać w polu „Pełna kwota” kwotę pożyczki - podać w polu „w tym opłaty” wartość opłaty za przelew Przy księgowaniu pożyczki za pomocą przycisku „Zaksięguj” program samodzielnie dokona zapisu w WB na dwóch pozycjach (osobno wypłata pożyczki, osobno opłata za udzielenie). Jeśli wprowadzamy natomiast WB ręcznie to należy zgodnie z wyciągiem „papierowym” zaksięgować również wypłatę w dwóch pozycjach, przy czym opłatę za udzielenie należy księgować na nowo utworzone konto np. 234-0. Jeśli koszt przelewu pokrywany jest z funduszu PKZP to należy: W widoku Ustawienia->Parametry należy przełączyć opcję „Oplata za udzielenie” na wartość „Na podstawie szablonu”. W widoku szablonów księgowania dodać do szablonu „Księgowanie udzielenia pożyczki” pozycję ze wskazaniem z jakiego funduszu pokrywane są koszty opłaty za przelew (np. 810) W oknie udzielania pożyczki należy: - podać w polu „Pełna kwota” wartość pożyczki - podać w polu „Oplata za udzielenie” wartość opłaty za przelew Przy księgowaniu pożyczki za pomocą przycisku „Zaksięguj” program samodzielnie dokona zapisu w WB na dwóch pozycjach (osobno wypłata pożyczki, osobno opłata za udzielenie na odpowiednie konto). Jeśli wprowadzamy natomiast WB ręcznie to należy zgodnie z wyciągiem „papierowym” zaksięgować również wypłatę w dwóch pozycjach, przy czym opłatę za udzielenie należy księgować na konto funduszu np. 810. Temat 2. Księgowanie za pomocą szablonów W oknie Księgowanie należy wybrać szablon, czyli wzór według którego operacja ma zostać zaksięgowana. Szablony można definiować w kartotece Księgowość >> Szablony księgowania. Domyślnie program podpowiada szablon, który zawiera rodzaj operacji Udzielenie pożyczki KT/DT. Następnie należy określić czy program ma stworzyć nowy dokument z tą operacją czy dodać ją jako kolejny wiersz do już istniejącego, wskazanego dokumentu. W przypadku wybrania opcji Utwórz nowy dokument należy wypełnić pola numer dokumentu oraz data dokumentu, są one niezbędne aby utworzyć dokument. W przypadku wybrania drugiej opcji należy wybrać, z listy rozwijanej, do jakiego dokumentu program ma dopisać nową pozycję. Ostatnie pole ma charakter informacyjny, pokazuje jaka kwota zostanie zaksięgowana, jest to kwota przyznanej pożyczki. Księgowanie ręczne na WB (zalecane) Należy przejść do widoku Księgowość->Dokumenty i wybrać przycisk Nowy w celu utworzenia dokumentu WB (wyciągu bankowego). Następnie należy uzupełnić nagłówek: Data, Grupa Dok oraz Numer dok (jeśli nie jest włączona automatyczna numeracja dokumentów) i zatwierdzić zmiany za pomocą Zapisz. Kolejnym krokiem jest wprowadzanie pozycji na dokumencie. Za pomocą przycisku Nowy odblokowuje się dolna część dokumentu i można uzupełnić pola: Pracownik, Konto WN (konto pożyczki), Konto MA (konto 131 lub kasę), Kwota oraz Pożyczka (o ile program samodzielnie jej nie uzupełnić). Dodatkowo można uzupełnić pole Opis** np. „Wypłata pożyczki dla Jan Kowalski”. Po uzupełnieniu danych pozycji należy wybrać przycisk Zapisz. Jeśli jest to pożyczka uzupełniająca należy zwrócić uwagę aby dodatkowe pole przy końcu WN miało wartość „Wypłata pożyczki uzupełniającej”. Po zapisaniu pożyczka będzie widoczna w oknie pracownika jako „Zaksięgowana”. Wprowadzanie przelewu Natomiast wybierając przycisk Przelew program wygeneruje plik z przelewem pożyczki, który następnie można zaimportować w systemie bankowym lub wydrukować w oknie Przelewy. ![Rysunek 21. Okno Dane przelewu.](image) W oknie Dane przelewu należy określić numer rachunku bankowego zleceniodawcy, jeżeli nie został uprzednio określony w Ustawienia >> Dane właściciela oraz odbiorcy. Numer konta bankowego odbiorcy najlepiej jest najpierw określić w danych osobowych danego pracownika. Służy do tego zakładka Inne w kartotece Osoby >> Pracownicy. Następnie pozostają do wypełnienia pola data, tytuł przelewu i określenie ścieżki zapisu pliku. Jest ona proponowana na podstawie ustawień z kartoteki Ustawienie >> Parametry zakładka Przelewy. Temat 3. Udzielenie pożyczki uzupełniającej Udzielanie pożyczki uzupełniającej wiąże się z poprawieniem istniejącej już pożyczki. Należy otworzyć pożyczkę przez „Popraw” i przejść do zakładki „Uzupełniające”. ![Pożyczka](image) Rysunek 22. Pożyczka uzupełniająca Za pomocą przycisku „Nowy” należy dodać nową pozycję, następnie w nowym oknie należy podać „Datę przyznania” oraz „Kwotę” i zapisać zmiany poprzez „Zatwierdź”. Następnie należy wrócić na zakładkę „Dane pożyczki” i ustalić liczbę rat lub kwoty rat (w zależności od pola „Wylicz”) i kliknąć „Przelicz” w celu wyliczenia harmonogramu splat. Po sprawdzeniu, że harmonogram jest poprawny można zapisać zmiany przez „Zatwierdź”. Pożyczkę uzupełniającą należy zaksięgować poprzez dodanie dokumentu księgowego WB (wyciąg bankowy – pożyczka wypłacona przelewem) lub RK (raport kasowy – pożyczka wypłacona w gotówce). Przy księgowaniu tej operacji w dokumencie księgowym należy uzupełnić pole Pracownik oraz przy koncie WN należy wybrać „Wypłata pożyczki uzupełniającej”. Temat 4. Zawieszenie spłaty pożyczki Program umożliwia zawieszenie spłaty pożyczki na wybrany, dowolnie długi okres czasu. W celu określenia okresu zawieszenia pożyczki należy przejść do kartoteki Pracownicy i na liście członków odnaleźć właściwego pracownika oraz przejść na zakładkę Udzielone pożyczki i zaznaczyć pożyczkę, której spłata ma zostać prolongowana. Po wybraniu przycisku Popraw (po prawej stronie w zakładce Udzielone pożyczki) pojawi się okno Pożyczki, należy w nim zaznaczyć fistaszkiem opcję Okres zawieszenia spłaty pożyczki, a następnie w polach od, do określi okres zawieszenie np. od 01-07-2019 do 30-09-2019 czyli na trzy miesiące. Po określeniu okresu zawieszenia należy wybrać przycisk Przelicz, dzięki temu program zaktualizuje harmonogram spłaty rat pożyczki. W celu sprawdzeniu poprawności wprowadzonych zmian można przejść do zakładki Harmonogram rat. Jeżeli harmonogram jest poprawny należy wybrać przycisk Zatwierdź, dzięki temu wprowadzone zmiany zostaną zapisane, a co za tym idzie uwzględnione na kolejnych, przygotowywanych listach potrączeń. Rysunek 23. Okno Pożyczki –określanie okresu zawieszenie spłaty. Temat 5. Ewidencjonowanie pożyczek w momencie rozpoczynania pracy W momencie rozpoczynania pracy z systemem przyznane już pożyczki można zaewidencjonować na dwa sposoby: - wpisując w pole Kwota pożyczki saldo zadłużenia na dzień rozpoczynania pracy w programie PKZP, w pole Miesiąc/Rok miesiąc i rok rozpoczęcia pracy w programie PKZP, w pole Wylicz wartość Ilość rat, w pola Pierwsza rata, Kolejna rata i Ostatnia rata wysokość raty jaką zobowiązał się spłacać pożyczkobiorca; w takim przypadku w dokumencie księgowym należy zaksięgować saldo pożyczki (po stronie WN), - wpisując w pole Kwota pożyczki pierwotną kwotę na jaką pożyczka była udzielona, w pole Miesiąc/Rok miesiąc i rok rozpoczęcia splaty pożyczki, w pole Wylicz wartość Ilość rat, w pola Pierwsza rata, Kolejna rata i Ostatnia rata wysokość raty jaką zobowiązał się spłacać pożyczkobiorca; w takim przypadku w dokumencie księgowym należy zaksięgować dwie wartości, w dwóch wierszach, najpierw wypełniając konto pożyczki po stronie WN z kwotą wartości przyznanej pożyczki, w kolejnym wierszy po stronie MA należy wypełnić konto pożyczki i wpisać kwotę, która została już splacona. Wadą tego rozwiązania jest to że jeśli raty ulegały zmianie w trakcie splaty to może się okazać że harmonogram nie będzie taki jaki oczekujemy, dlatego sugerujemy korzystanie z pierwszego sposobu. Przy dużej liczbie pracowników najwygodniej jest skorzystać z możliwości zaimportowania danych z plików Excel. Szczegółowe informacje znajdują się w rozdziale „Błąd! Nie można odnaleźć źródła odwołania.” Temat 6. Edycja ręczna harmonogramu Zdarzają się sytuacje kiedy pracownik składa wniosek o wcześniejszą spłatę. W takiej sytuacji po za- księgowaniu spłaty wyższej niż rata w harmonogramie (np. 3x wyższej) program pokaże, że kolejne (np. 2 raty) są spłacone i nie potrąci tych rat w kolejnych listach potrąćeń. Aby to skorygować należy przejść do ręcznej edycji harmonogramu (w widoku Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki, przycisk Popraw). W oknie pożyczki w zakładce harmonogram rat istnieje możliwoś- wość edycji rat. Jeśli pracownik spłaca kilka rat w jednym miesiącu to należy w kolumnie „Kwota raty” (przy odpowiednim miesiącu) podać wpłaconą kwotę. Następnie należy ostatnie raty ustawić na 0. Rysunek 24. Harmonogram przed. Rysunek 25. Harmonogram po. Po naniesieniu zmian należy wybrać „Zapisz zmiany”. Program pozwala na zmianę zarówno rat niespłaconych jak i spłaconych. Nie można edytować pożyczek całkowicie spłaconych, a suma rat musi się równać kwocie pożyczki. Jeżeli zmiany wprowadziliśmy w ratach które nie są spłacone to nie należy korzystać z przycisku „Przelicz”, gdyż spowoduje on zmianę rat. Temat 7. kartoteka Archiwum Kartoteka archiwum zawiera listę osób, które zostały skreślone z listy członków kasy. Dzięki temu zapewniona jest informacja o tym kiedy dana osoba zapisała się do kasy i kiedy została skreślona z listy jej członków. Dodatkowo, jeżeli dany pracownik zdecyduje się ponownie zapisać do kasy nie ma konieczności ponownego wprowadzania jego danych. Wystarczy w kartotece Archiwum wybrać opcję Przenieś do pracowników. Dodanie osoby do Archiwum dostępne jest z poziomu widoku Pracowników za pomocą opcji Przenieś do archiwum. Do archiwum można przenosić tylko pracowników, którzy nie posiadają salda na koncie wkładów i pożyczek. Przy przenoszeniu należy określić datę przeniesienia oraz przyczynę. Dzięki tej informacji program wylicza poprawnie statystyki osobowe w PKZP. Rysunek 26. Przenoszenie do archiwum W sytuacji, gdy chcemy pracownika przywrócić z archiwum należy skorzystać z opcji Przenieś do pracowników w widoku Archiwum. Po wejściu do kartoteki pracownika znajdującego się w Archiwum jest możliwość oznaczenia „Terminu usunięcia danych”. Informacja ta potem jest dostępna na zakładce „Ochrona danych osobowych”. Pozostałe Kartoteki Temat 1. Kartoteka Poręczyciele zewnętrzni Jeżeli zgodnie ze statutem, poręczycielem pożyczki może być osoba niebędąca członkiem kasy, jej dane należy zaewidencjonować w kartotece Poręczyciele zewnętrzni. Służy do tego opcja Nowy. Dodając nowego poręczyciela zewnętrznego należy uzupełnić pola obligatoryjne czyli imię, nazwisko, płeć. Pozostałe dane osobowe oraz adresowe są dobrowolne. Dodatkowo jeżeli poręczyciel zewnętrzny zapisze się do kasy można poprzez opcję Przenieś do pracowników automatycznie przenieść jego dane do kartoteki Pracownicy. Dzięki temu użytkownik unika dublowania danych osobowych i wykonywania podwójnej pracy. Rysunek 27. Widok poręczycieli zewnętrznych. W dolnej części okna widoczne są informacje o poręczanych pożyczkach oraz o dokumentach elektronicznych. Temat 2. Kartoteka „Wnioski” Kartoteka Wnioski zawiera wszystkie przesłane przez członków wnioski o udzielenie pożyczki. Rysunek 28. Okno „Wniosków”. Kartoteka dedykowana jest dla członków zarządu i umożliwia dodawanie wniosków składanych w wersji papierowej, poprawianie przesłanych wniosków oraz określanie statusu wniosku. Zarząd może oznaczać wnioski jako: - rozpatrywane – oznacza to, że zarząd weryfikuje wniosek (można go edytować), - zatwierdzone – wniosek został zatwierdzony (tworzona jest automatycznie na jego podstawie pożyczka lub modyfikowana jest pożyczka jeśli wniosek dotyczy pożyczki uzupełniającej), - odrzucone – zarząd nie przyjął wniosku. Jeśli pożyczka została utworzona na podstawie wniosku to nie można jej usunąć. Należy w takiej sytuacji zmienić status wniosku na np. Rozpatruj i program sam ją usunie. W górnej części znajdują się informacje o: - Rachunek bankowy – stan środków na wszystkich kontach oznaczonych jako „Konto rachunku bankowego” (program nie ujmuje lokat, chyba że zostaną też oznaczone jako konto rachunku bankowego) - Wnioski złożone – informuje o liczbie złożonych/rozpatrywanych wniosków i ich kwocie - Wnioski zatwierdzone – pokazuje liczbę i kwotę zatwierdzonych wniosków, do których zostały utworzone już pożyczki (po zatwierdzeniu program sam tworzy pożyczkę). Kwota zatwierdzonych wniosków nie powinna być większa od kwoty na rachunku bankowym. Program pokazuje tylko zatwierdzone wnioski z pożyczkami, które nie zostały zaksięgowane. Opcja Wydruk pozwala Zarządowi przygotować zestawienie wniosków o pożyczkę za wybrany okres, dla danej jednostki, działu, wg jednostek, działów i statusów. Istnieje także możliwość wydrukowania wniosku o udzielenie pożyczki czy oświadczenia pracownika. Rysunek 29. Lista wniosków - wydruki W kolumnie „Dane pożyczki” znajdują się linki pozwalające na otwarcie okna pożyczki. Nie ma więc potrzeby przełączania się do widoku pracowników, aby skorygować ewentualnie dane pożyczki wygenerowanej na podstawie wniosku. Wnioski można również dodawać ręcznie i je poprawiać. W oknie można określić wszystkie dane związane z pożyczką. Dodatkowo można zaktualizować numer konta (jeśli pracownik je podał). Rysunek 30. Okno wniosku Temat 3. Kartoteka Pożyczki Kartoteka Pożyczki daje dostęp do wszystkich pożyczek. Znajdują się tu standardowe operacje dodawania, poprawiania i kasowania. Dodatkowo dzięki filtrowi można w łatwy sposób odnaleźć pożyczkę. Obok przycisków edycyjnych znajdują się: - Drukuj – pozwala na wydrukowanie wszystkich druczków związanych z pożyczkami (wnioski, aneksy), po zaznaczeniu wybranych wierszy można uzyskać wydruk dla wielu pożyczek - Przelew – opcja zapisuje informację o przelewie, po zaznaczeniu wybranych wierszy akcja jest wykonywana dla wielu pożyczek (jeśli do pożyczki był już wystawiony przelew zostanie on pominięty) - Eksport pozwalający na zapis widocznych danych o pożyczkach do pliku Excela (wcześniej można więc pożyczki przefiltrować i wyeksportować tylko te, których użytkownik potrzebuje). W górnej części znajdują się informacje o: - Rachunek bankowy – stan środków na wszystkich kontach oznaczonych jako „Konto rachunku bankowego” (program nie ujmuje lokat, chyba że zostaną też oznaczone jako konto rachunku bankowego) - Niezaksięgowane pożyczki – pokazuje liczbę i kwotę niezaksięgowanych pożyczek. Kwota nie powinna przekraczać kwoty na rachunku bankowym. Dodatkowo dzięki linkom w kolumnach Zaksięgowana i Zaksię. Uzupel. Można w szybki sposób przejść do okna dokumentu. W nawiasie pomocniczo podano numer pozycji na dokumencie, aby można było szybko ją odnaleźć. Program umożliwia wyszukiwanie pożyczki poprzez filtr „spłacone”, „niespłacone”, „wszystkie”, „Zabezpieczenie wekslowe” - (filtr widoczny po włączeniu w Ustawienia->Parametry opcji “Zabezpieczenie wekslowe”) Temat 4. Kartoteka Przelewy Kartoteka Przelewy umożliwia przygotowanie i przesłanie przelewów do wybranego systemu bankowego. Przelewy przygotowane z poziomu kartoteki Pracownicy oraz Lista zapomóg trafiają właśnie do kartoteki Przelewy. Dodatkowo z tego poziomu Użytkownik może przygotować dodatkowe przelewy. Przygotowane przelewy można wyeksportować do systemu bankowego. Mamy możliwość eksportu wszystkich niewystawianych lub tylko zaznaczonych. Rysunek 32. Ekport przelewów do banku Po wybraniu jednej z opcji zostanie pokazane pytanie z informacją o liczbie zaznaczonych pozycji i ich kwocie. Po odpowiedziu twierdząco na pytanie zostanie utworzony na dysku plik, który następnie można wczytać w systemie bankowym. W oknie przelewów istnieje także możliwość wydrukowania druczku z przelewem 2 lub 4 odcinkowym. Konfiguracji systemu bankowego oraz wydruku druczków przelewów należy dokonać z poziomu Ustawienia >> Parametry, zakładka Przelewy. Temat 5. Kartoteka Listy Kartoteka Listy składa się z dwóch kartotek Lista potrąceń i Lista zapomóg, umożliwiających generowanie comiesięcznych list potrąceń (w podziale na osoby, działy i jednostki) oraz okresowych list zapomóg. Temat 6. Kartoteka Listy potrąceń Kartoteka Lista potrąceń składa się dwóch części, góra to menu z przyciskami funkcjnym, a poniżej spis list potrąceń z danego roku. Listy potrąceń tworzone są w systemie w pełni automatycznie, poprzez wybranie opcji Nowy. Proces tworzenia nowej listy został szczegółowo omówiony w dalszej części opracowania. Dostępne opcje menu w kartotece Listy potrąceń to: - Nowy – umożliwia wygenerowanie nowej listy, - Popraw - umożliwia modyfikowanie zawartości listy, • Usuń – umożliwia skasowanie listy, jeżeli nie jest zamknięta, ani zaksięgowana, • Przelicz – umożliwia ponowne naliczenie wartości na liście, • Zaksięguj – umożliwia stworzenie dokumentu księgowego z pozycjami listy potrąceń, • Importy – umożliwia zaimportowanie danych do uprzednio stworzonej list (system zapewnia w ten sposób współpracę z zewnętrznymi systemami kadrowo-płacowymi) oraz eksport danych do plików Excel, • Szczegóły importu – informacje o różnicach między kwotami wyliczonymi przez program PKZP a wartościami zaimportowanymi z pliku Excel • Wydruk – umożliwia przygotowanie wydruku list w układzie podstawowym lub rozszerzonym oraz eksport do Excela. Listy potrąceń Temat 1. Przygotowanie listy potrąceń W celu utworzenia listy potrąceń należy w lewym bocznym menu wybrać Listy i Listy potrąceń. Listy potrąceń tworzone są w systemie w pełni automatycznie. Chcąc utworzyć nową listę należy wybrać przycisk Nowy. W oknie Nowa lista potrąceń należy określić rok i miesiąc, na który lista ma być naliczona, jej nazwę i kryteria przygotowania. Kryteriami przygotowania są: czy lista ma zostać przygotowana dla konkretnego działu i/lub jednostki, czy ogólnie w dla wszystkich pracowników ale w podziale na działy i/lub jednostki. Dzięki opcji w podziale program utworzy tyle list do ilu działów i/lub jednostek w programie przypisano pracowników. Rysunek 34. Okno tworzenia nowej listy potrąceń. Po wybraniu przycisku Zatwierdź programu utworzy listy potrąceń według określonych wcześniej parametrów i automatycznie obliczy kwoty wpisowego, wkładów, dodatkowych potrąceń oraz rat KT i DT. W celu sprawdzenia utworzonej listy należy podświetlić listę i wybrać przycisk Popraw. Użytkownik może modyfikować wyliczone kwoty ręcznie poprzez podświetlenie danego pracownika wybranie przycisku Popraw. Poprawne kwoty należy wpisać na samym dole okna. Kwoty wpisowego, wkładów i dodatkowych potrąceń pobierane są z kartoteki Pracownicy. Kwota wpisowego będzie pobierana na listę tylko w miesiącu wskazanemu w oknie pracownika przy polu z kwotą wpisowego. Kolumna dodatkowe potrącenia będzie obliczana albo tylko na liście z miesiąca równego dacie zapisu do KZP albo co miesiąc. Zachowanie programu zależy od ustawień parametru znajdującego się w części Naliczanie list potrąceń - dodatkowe potrącenia naliczane co miesiąc. Kwota wkładów jest naliczana na każdej liście potrąceń poczynając od miesiąca z daty zapisu do KZP. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy pracownik został zawieszony. Zawieszenie ewidencjonuje się w kartotece Pracownicy, w danych szczegółowych zakładka Zawieszenia. Raty DT i KT naliczone są bazując na harmonogramie zaksięgowanych pożyczek przypisanych do danego pracownika. Kolumna Razem to łączna kwota potrąceń dla danego pracownika, uwzględniająca kwotę wpisowego, wkładów, dodatkowych potrąceń, rat DT/KT. Saldo KT/DT jest obliczone na dwa sposoby, jeżeli lista jest zaksięgowana to brane są pod uwagę tylko dokumenty księgowe, natomiast jeżeli lista nie jest zaksięgowana to saldo pożyczki obliczone na podstawie dokumentów pomniejszane jest o kwotę raty z bieżącej listy. Rysunek 35. Okno edytowania listy potrąceń. Po sprawdzeniu poprawności listy potrąceń należy oznaczyć ją jako zamkniętą. Dzięki temu można uniknąć przypadkowego zmodyfikowania. Jeżeli jednak zaistnieje konieczność poprawienia zamkniętej listy to w oknie edycji listy należy najpierw odnaczyć fistaszek Zamknięta, a następnie wybrać przycisk Zapisz (pozycje listy będą ponownie aktywne). Zamkniętą listę można w kolejnym kroku wydrukować i przekazać do działu kadrowo-placowego, w celu wydrukowania należy zamknąć szczegóły danej listy i wybrać przycisk Wydruk. Listę można wydrukować w dwóch układach podstawowym i szczegółowym. Kolejną opcją jest Zaksięguj powoduje stworzenie dokumentu księgowego na podstawie listy. Do księgowania listy wykorzystywane są Szablony księgowe. Okno księgowania listy potrąceń jest analogiczne jak przy księgowaniu wypłaty pożyczki. Jeżeli Użytkownik ręcznie modyfikował listę, a następnie chce przywrócić wartości pierwotnie obliczone przez program dla danej listy lub kwoty w harmonogramie spłat pożyczek uległy zmianie to można takiej aktualizacji dokonać automatycznie podświetlając daną listę i wybierając opcję Przelicz. Operację można wykonać jeżeli lista nie jest zamknięta. Temat 2. Możliwość przesłania danych z listy potrąceń do systemu kadrowo-płacowego pracodawcy. W celu usprawniania przesyłania danych pomiędzy osobą prowadzącą księgowość kasy, a działem kadrowo-płacowym pracodawcy, w systemie została wprowadzona opcja Import z Excela. Dzięki niej można wyeksportować listę potrąceń do formatu Excela, a następnie, po wprowadzaniu zmian przez dział płacowy, można dane zaktualizować poprzez import. Opcja jest szczególnie przydatna w przypadku dużej ilości członków oraz regularnie powtarzających się sytuacjach niepełnych kwot potrąceń dla rat pożyczkek oraz wkładów (np. jeśli należy korygować kwoty potrąceń na podstawie listy płac i dodatkowych zobowiązań). W celu wyeksportowania listy należy ją oznaczyć fistaszkiem, a następnie wybrać opcję Eksport listy, która jest dostępna po kliknięciu na strzałkę znajdującą się na przycisku Import z Excela. Po skorygowaniu pliku z listą potrąceń przez dział płacowy można ją ponownie zaimportować wybierającą opcję Import z Excela >> Import listy. Najbardziej optymalnym rozwiązaniem, redukującym możliwość popełnienia błędu, jest zaimportowanie przygotowanego przez system PKZP pliku w systemie płacowym pracodawcy, a po naliczeniu płac przez system wyeksportowanie jej i ponowne zaimportowanie w systemie PKZP. Wymaga to jednak integracji rozwiązania informatycznego kadrowo-płacowego z systemem PKZP. Temat 3. Księgowanie list potrąceń Listę potrąceń można zaksięgować automatycznie podświetlając listę i wybierając opcję Zaksięguj, znajdującą się w górnym menu kartoteki. Opcja umożliwia utworzenie dokumentu księgowego. Użytkownik może tak utworzony dokument dalej „ręcznie” modyfikować. Rysunek 36. Automatyczne księgowanie listy potrąceń. Po wywołaniu opcji pojawi się okno Księgowanie, gdzie Użytkowni określą: - Szablon – jest to lista wyboru ze zdefiniowanymi uprzednio szablonami, należy wybrać właściwy do rozszerzania listy potrąceń, domyślnie szablon nazwa się Lista potrąceń, dodatkowo program podpowiada w tym miejscu szablon, które zawiera pozycje posiadające następujące rodzaje operacji: wkłady, wpisowe, pozostałe potrącenia, spłata pożyczki DT, spłata pożyczki KT oraz zbiorcze potrącenia. - Akcja – do wyborania są dwie opcje, program może utworzyć nowy dokument z daną operacją albo dodać kolejną pozycję do już istniejącego dokumentu, - Dokument – pole to będzie aktywne tylko jeżeli w polu Akcja zostanie wybrana opcja Dopisz do istniejącego, w takim wypadku na rozwijanej liście będą widoczne dokumenty księgowe z roku z aktywnych miesięcy z górnego lewego rogu i należy wskazać do jakiego dokumentu program ma dodać kolejne pozycje, - Numer dokumentu – pole jest aktywne tylko jeżeli w polu Akcja została wybrana opcja Utwórz nowy dokument, należy w nim podać numer dokumentu księgowego z jakim ma zostać stworzony nowy dekret w kartotece Księgowość >> Dokumenty, - Data dokumentu - pole jest aktywne tylko jeżeli w polu Akcja została wybrana opcja Utwórz nowy dokument, należy określić z jaką datą ma zostać utworzony nowy dekret w kartotece Księgowość >> Dokumenty, - Kwota – pole to jest nieedytowalne i informuje o kwocie jaka zostanie zaksiegowana w dokumencie księgowym. Po wypełnieniu wszystkich pól należy wybrać przycisk Zatwierdź, aby program zaksięgował automatycznie listę potrąceń. Jeśli potrzebujemy zaksięgować grudniową listę potrąceń w styczniu to należy skorzystać z filtra, który umożliwia pokazanie w nowym roku list potrąceń z grudnia roku poprzedniego. Temat 4. Listy zapomóg Kartoteka Listy zapomóg służy do ewidencjonowania zapomóg losowych udzielanych członkom kaszy. Rysunek 37. Okno kartoteki Listy >> Listy zapomóg. Poszczególne opcje: - Przelicz - przelicza kwoty wszystkich pozycji listy zapomóg wg określonej stawki Kwota świadczenia - Zamknij – powoduje zablokowanie edycji listy zapomóg (można operację cofnąć poprzez wejście w Popraw, odznaczenie „Zamknięta” i zapisanie zmian) - Zaksięguj – tworzy dokument w księgowości na podstawie szablonu rozkłosięgowującego listy zapomóg - Przelew - powoduje zapisanie w kartotece z przelewami informacji o przelewach dla pracowników znajdujących się na liście zapomóg. W kolumnie „Przelewy” widać ile przelewów zostało utworzonych i łączną liczbę pozycji na liście zapomóg. Program generuje wpisy tylko dla tych pracowników, którzy mają uzupełnione numery rachunków bankowych - Wydruk – pozwala na wygenerowanie raportu z listą zapomóg. W celu wprowadzania nowej listy zapomóg należy przejść do kartoteki Listy >> Listy zapomóg, otwarte zostanie okno zawierające wszystkie listy zapomóg stworzone w danym roku. Następnie należy wybrać przycisk Nowy. Nowo otwarte okno składa się z trzech części: górnej, która jest nagłówkiem listy, środkowej, gdzie znajduje się lista pracowników, którym przyznano zapomogę oraz dolnej, gdzie można edytować dane podświetlonego wiersza. W niej należy określić nazwę, miesiąc na jaki jest robiona oraz kwotę świadczenia i stawkę podatku. Pierwsze dwa pola z wymienionych są obligatoryjne pozostałe opcjonalne. Po ich wypełnieniu należy wybrać przycisk Zapisz. Poniżej tworzona jest lista z osobami, którym przyznano zapomogi, oprócz imienia i nazwiska osoby widoczna jest również kwota zapomogi, podatku oraz wysokość świadczenia do wypłaty. Rysunek 38. Okno edycji listy zapomóg. Poniżej znajdują się szczegółowe dane podświetlonej pozycji, w tym miejscu możliwe jest poprawianie uprzednio wprowadzonych danych. W tym celu należy najpierw w środkowej części okna podświetlić wybrany wiersz i wybrać przycisk Popraw. Natomiast rozpoczynając tworzenie nowej listy po zapisaniu nagłówka należy wybrać przycisk Nowy i przejść do dolnej części okna aby wskazać jakiemu pracownikowi zapomoga zostanie udzielona, jej kwota zostanie zaproponowana na podstawie danych określonych w nagłówku z możliwością zmiany przez Użytkownika. Jeżeli wszystkie dane są poprawne należy wybrać przycisk Zapisz, następnie w celu dodania kolejnej pozycji ponownie kliknąć na przycisk Nowy. Za pomocą przycisku Sprawdź ostatnią zapomogę można sprawdzić kiedy ostatni raz pracownik otrzymał zapomogę. Jeżeli lista zapomóg została sprawdzona i jest poprawna należy dodatkowo zaznaczyć fistaszka w polu Zamknięta. Na podstawie zamkniętej listy można stworzyć dokument księgowy, wybierając opcję Zaksięguj, znajdującą się w głównym oknie Listy zapomóg. Rysunek 39. Opcje znajdujące się w kartotece Listy zapomóg. Dodatkowo z tego poziomu Użytkownik może wydrukować stworzoną listę zapomóg, wybierając z górnego menu przycisk Wydruk. Natomiast wybierając opcję Przelicz ponownie program obliczy kwoty zapomóg dla wszystkich pracowników z listy według kwot zadeklarowanych w nagłówku danej listy (opcja jest aktywna jeżeli lista nie została zamknięta). Opcja Przelew umożliwia przygotowanie przelewów dla wszystkich osób z listy. ![Okno Dane przelewu](image) Rysunek 40. Okno Dane przelewu. W oknie tworzenia przelewu należy zdefiniować konto zleceniobiorcy, datę z jaką ma być wykonany oraz jego tytuł. Dodatkowo należy określić miejsce zapisu pliku z przelewem, jeżeli nie została ona uprzednio określona w Ustawienia >> Parametry, zakładka Przelewy. Konta, które mają być uznane program pobierze z danych każdego z członków kasy (kartoteka Osoby >> Pracownicy, dane szczegółowe, zakładka Inne). Księgowość Temat 1. Opis kartoteki Księgowość Wszystkie funkcje związane z prowadzeniem księgowości kasy znajdują się w kartotece Księgowość. Kartoteka ta składa się z sześciu podkartotek: - Plan kont – zawiera listę zdefiniowanych kont księgowych - Dokumenty – zawiera listę grup dokumentów, dokumentów księgowych oraz umożliwia księgowanie, - Grupy dokumentów – lista z definicją typów dokumentów wykorzystywanych do księgowania, - Szablony - wykorzystywane np. do automatycznego księgowania np. list potrąceń. - Wykaz błędów - znalezione błędy popełnione przez użytkownika programu - Zbiorcze konto potrąceń - przedstawia zaksięgowane listy potrąceń i pozwala na kontrolę stanu konta 240. Temat 2. Ustalenie planu kont Plan kont znajduje się w kartotece Księgowość >> Plan kont. Plan kont został zdefiniowany domyślnie przez program. W momencie rozpoczynania pracy należy sprawdzić konta pod względem zgodności z obowiązującym planem kont i dokonać ewentualnych zmian. Tworząc plan kont lub modyfikując go należy szczególną uwagę zwrócić na Rodzaj konta. Jeżeli kasa nie korzysta z któregoś konta z listy np. status PKZP nie przewiduje pożyczek krótkoterminowych to można je wykasować już w momencie rozpoczynania pracy z systemem. W celu skasowania konta należy je podświetlić i wybrać przycisk Usuń. Skasowanie będzie możliwe jeżeli dane konto nie uczestniczyło jeszcze w żadnych operacjach księgowych. Natomiast jeśli różnica w planie kont zdefiniowanym w programie, a tym funkcjonującym w PKZP to numer konta lub Użytkownik chce uszczegółowić nazwę konta, to należy takie konto podświetlić i wybrać przycisk Popraw, a następnie w dolnej części okna wprowadzić właściwe wartości. W dodatkowej zakładce z operacjami księgowymi użytkownik ma wgląd do operacji powiązanych z danym kontem. Wykorzystując filtry w nagłówkach poszczególnych kolumn można w łatwy sposób znaleźć konkretne pozycje księgowe, co jest przydatne przy wyszukiwaniu niezgodności na koncie. Rysunek 42. Operacje księgowe na koncie. \| Numer konta \| Opis \| \|------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| 101 \| Konto kasowy \| \| \| Konto służy do ewidencji gotówki znajdującej się w kasie. Na stronie Wn ujmuje się wpływy gotówki oraz nadwyżki kasowe, a na stronie Ma roszczenia gotówki. Konto powinno wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków w kasie. Dla operacji na koncie dowodem jest raport kasowy. \| \| 131 \| Rachunek bieżący \| \| \| Konto służy do ewidencji stanu środków PKZP oraz obrotów na rachunku bankowym. Na stronie Wn ujmuje się wpływy środków z tytułu spłaty pożyczek, wpłat wkładów i wpisowego, odsetek od rachunków bankowych w korespondencji z kontami 240 i 800. Na stronie Ma ujmuje się wydatki na wypłaty pożyczek, opłaty za prowadzenie rachunku bankowego, wypłaty wkładów w korespondencji z kontem 240. Konto powinno wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków na rachunku bieżącym. Dla operacji na koncie dowodem są wyciąg bankowy. \| \| 139 \| Lokaty terminowe \| \| \| Konto służy do ewidencji środków na innych rachunkach bankowych, którymi są lokaty terminowe. Na stronie Wn ujmuje się wpływy środków pieniężnych – założenie lokaty. Na stronie Ma ujmuje się wypłatę lokaty oraz odsetek w korespondencji z kontami 140, 131. Konto powinno wykazywać saldo Wn, które oznacza stan środków na lokacie. Dla operacji na koncie dowodem jest wyciąg bankowy. \| \| 140 \| Środki pieniężne w drodze \| \| \| Konto służy do ewidencji środków pieniężnych w drodze. \| \| 234-1 \| Rozrachunki z członkami kasy – pożyczki DT \| \| \| Konto służy do ewidencji należności i zobowiązań z członkami kasy z tytułu zaciągniętych pożyczek długoterminowych (ponad miesiąc). Po stronie Wn ujmuje się należności oraz spłatę i zmniejszenie zobowiązań, po stronie Ma ujmuje się powstałe zobowiązania oraz spłatę i zmniejszenie należności (spłaty pożyczek). Konto może wykazywać dwa salda. Saldo Wn oznacza stan należności członków, a saldo Ma stan zobowiązań. Analityka do konta tworzy się automatycznie podczas księgowania, gdyż do konta 234-1 wymagane jest wskazanie pracownika. \| \| 234-2 \| Rozrachunki z członkami kasy – pożyczki KT \| \| \| Konto służy do ewidencji należności i zobowiązań z członkami kasy z tytułu zaciągniętych pożyczek krótkoterminowych (jeden miesiąc). Konto funkcjonuje na takich samych zasadach jak konto 234-1. \| \| 240 \| Rozrachunki z zakładami pracy \| \| \| Konto służy do ewidencji należności i zobowiązań z zakładami pracy. \| \| 800 \| Fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy \| \| \| Konto służy do księgowania wkładów członkowskich stanowiących własność członków. Po stronie Ma ujmuje się wpłaty wkładów, po stronie Wn wypłatę wkładów. Konto powinno wykazywać saldo Ma oznaczające stan wkładów członków. Analityka do konta tworzy się automatycznie podczas księgowania, gdyż do konta 800 wymagane jest wskazanie pracownika. \| \| 810 \| Fundusz rezerwowy \| \| \| Konto służy do ewidencji wpływów określonych w statucie (np. z wpisowego, nie podjętych wkładów, darowizn, subwencji, odsetek od lokat i zasądzonej). Po stronie Ma księguje się wszystkie wpłaty, zaś po stronie Wn umorzenie należności z tytułu pożyczek, a także przelewy na fundusz zapomogowy. \| Konto powinno wykazywać saldo Ma oznaczające stan funduszu rezerwowego. \| 850 \| Fundusz zapomogowy \| \|-----\|-------------------\| \| Konto służy do ewidencji wpływów tworzących ten fundusz (wg statutu kasy), a także wypłat zapomóg. Po stronie Wn umieszcza się np. przelewy z funduszu rezerwowego czy dobrowolne wpłaty. Po stronie Ma księguje się wypłaty zapomóg członkom kasy w szczególnych sytuacjach losowych. Konto powinno wykazywać saldo Ma oznaczające stan środków na zapomogi. \| Jeśli lista potrąceń księgowana jest na podstawie WB to nie ma potrzeby korzystania z konta 240. Należy wówczas zmodyfikować szablon księgowy o nazwie „Lista potrąceń” i zamiast konta 240 wprowadzić w szablonie przy pozycji „Zbiorcze potrącenia” konto 131. Istnieje możliwość dodania do planu konta konta z rodzajem „konto pozostałych rozrachunków”. Może być ono pomocne w sytuacji wprowadzania pierwszego BO, kiedy pracownik ma nadpłatę do zwrotu. Temat 4. Definiowanie grup dokumentów Grupy dokumentów znajdują się w kartotece Księgowość >> Dokumenty >> Grupy dokumentów. Grupy dokumentów zostały zdefiniowane domyślnie w programie. W momencie rozpoczynania pracy należy dostosować ich nazewnictwo do własnych (np. wcześniej wykorzystywanych). Rysunek 43. Okno Grupy dokumentów. W czasie edytowania grup dokumentów należy zwrócić uwagę na pole Rodzaj. System wyróżnia dwa rodzaje dokumentów: bilans otwarcia i inny dokument. Pierwszy rodzaj powinien być wykorzystywany tylko do grupy dokumentów, w której będzie księgowane przeniesienie sald kont z roku poprzedniego. Przy pozostałych grupach należy wybierać rodzaj inny dokument. Temat 5. Kartoteka dokumentów Okno dokumentów zawiera listę dokumentów księgowych. Każdy dokument posiada swój numer, datę, nazwę, opis i status. Kwota wyliczana jest na podstawie pozycji, które znajdują się wewnątrz dokumentu. W oknie dokumentów dostępne są podstawowe przyciski edycyjne (Nowy, Popraw, Usuń) oraz Zamknij miesiąc, Rozpoczęcie nowego roku, Grupy dokumentów, Operacje (Import wyciągu bankowego), Wydruk. Rysunek 44. Okno dokumentów Zamknij miesiąc – powoduje zablokowanie edycji dokumentów w zamykanym miesiącu i nadanie numerów w dzienniku dokumentów. W aplikacji nie ma wymogu aby zamykać miesiąc przed rozpoczęciem wprowadzania dokumentów w kolejnym miesiącu. To użytkownik decyduje kiedy zamyka miesiąc i tworzy komplet wydruków z dziennikiem dokumentów. Zamknięcie miesięcy jest wymagane przed wygenerowaniem bilansu otwarcia na nowy rok. Rozpoczęcie nowego roku – zawiera listę opcji przeznaczonych do przygotowania danych księgowych na nowy rok. Opcje należy wywoływać w takiej kolejności w jakiej znajdują się w menu. Przeniesienie planu kont – powoduje skopiowanie aktualnego planu kont i przeniesienie go do nowego roku (opcja nie wymaga zamknięcia miesięcy). Przeniesienie grup dokumentów – powoduje skopiowanie aktualnych grup dokumentów i przeniesienie ich do nowego roku (opcja nie wymaga zamknięcia miesięcy). Przeniesienie szablonów – powoduje kopiowanie szablonów księgowania do nowego roku (opcja nie wymaga zamknięcia miesięcy). Przygotuj bilans otwarcia – powoduje wyliczenie sald na ostatni dzień roku i przeniesienie ich w jednym dokumencie do nowego roku. Opcja jest dostępna po zamknięciu miesiąca listopad (nie trzeba koniecznie zamykać miesiąca grudzień, daje to możliwość wygenerowania testowego bilansu, który można usunąć). Operacje – zawiera opcję Import wyciągów bankowych, która pozwala na zaimportowanie danych z banku w formacie MT940 (program uzupełnia kwoty, konto rachunku bankowego oraz opisy – należy ręcznie uzupełnić konto przeciwstawne do rachunku bankowego). Aktualnie obsługiwane są banki: ING, PKO BP, Alior Bank, Pekao S.A., BZ WBK, mBank, City Handlowy, Plus Bank, BGŻ BNP Paribas, Krakowski Bank Spółdzielczy, Bank Ochrony Środowiska, Bank Gospodarstwa Krajowego. Grupy dokumentów zostały omówione wcześniej. Wydruk zawiera dwa wydruki: Dekretka oraz Polecenie księgowania. Dekretka może być z podsumowaniem syntetycznym lub bez. Przedstawia ona poszczególne operacje w dokumencie. Polecenie księgowania – prezentuje szczegółowe informacje dokumentu ale w innej formie. Przed pokazaniem wydruku użytkownik może nadać inny numer PK (jeśli w programie prowadzona jest inna numeracja). Temat 6. Księgowanie dokumentów Dokumenty można księgować w kartotece Księgowość >> Dokumenty. Okno księgowania dokumentu składa się z trzech części: nagłówka, listy pozycji i szczegółów podświetlonej pozycji gdzie można edytować daną pozycję lub wprowadzać nową pozycję księgową. Dodawanie nowego dokumentu należy rozpocząć od wybrania przycisku Nowy w oknie głównym Dokumenty, zostanie otwarte okno umożliwiające wprowadzenia dokładnych danych dekretu (Rysunek 45. Okno księgowania). ![Rysunek 45. Okno księgowania](image) W oknie należy w nim określić dane nagłówka tzn. datę dokumentu, jego numer oraz do jakiej grupy dokumentu ma przynależeć, opis jest polem opcjonalnym. Po wypełnieniu wszystkich pól należy wybrać przycisk Zapisz i przejść do dodawania pozycji dokumenty. W tym celu należy wybrać przycisk Nowy. Księgowanie w programie odbywa się albo równolegle tzn. oba konta są wypełnione (konto WN i MA) albo schodkowo tzn., że wypełnione jest tylko jedno pole konta. W zależności od typu konta, na którym odbywa się księgowanie w danej pozycji określa się albo tylko kwotę operacji i opis, albo dodatkowo dane pracownika którego ta operacja dotyczy albo dane jednostki i/lub działu albo jednocześnie dane pracownika i dane jednostki i/lub działu. Program w momencie zapisywania pozycji sprawdza czy wszystkie wymagane dla danej pozycji pola są wypełnione. I tak dla kont o rodzaju pożyczki KT (krótkoterminowej), pożyczki DT (długoterminowej), fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy konieczne jest określenie danych pracownika poprzez wypełnienie pola Pracownik. Po wypełnieniu wszystkich pól danej pozycji należy wybrać przycisk Zapisz. Wprowadzone dane zostaną zapamiętane. W celu rozpoczęcia księgowania kolejnej pozycji należy wybrać przycisk Nowy lub kombinację klawiszy Ctrl + Insert. Po wprowadzeniu wszystkich pozycji dla danego dokumentu należy wybrać z górnego menu przycisk Zamknij. W celu wprowadzenia kolejnego nowego dokumentu należy ponownie w oknie głównym kartoteki Dokumenty wybrać przycisk Nowy. W przypadku księgowania na kontach o rodzaju: konto pożyczki KT, konto pożyczki DT w dolnej części okna Szczegóły dokumentu pojawia się informacja do jakiej pożyczki jest to księgowanie. Pożyczkę można wskazać za pomocą małego kwadratowego przycisku po prawej stronie pola Pożyczka (program pokazuje tylko niespłacone pożyczki, trzymając przycisk CTRL program pokaże wszystkie). Rysunek 46. Szczegóły pozycji księgowej. W związku z powyższym należy pamiętać, że nie można zaksięgować równolegle, w jednym wierszu, dwóch kont o rodzaju pożyczki KT, DT lub jednego o rodzaju pożyczka KT a drugiego o rodzaju pożyczka DT. W przypadku księgowania po stronie Wn z kontem pożyczki DT/KT przy polu „Konto Wn” pojawi się dodatkowe pole na określenie typu operacji: - Wyplata pożyczki - Wyplata pożyczki uzupełniającej - Zwrot nadpłaty - Zwiększenie salda Wartości Wyplata pożyczki oraz Wyplata pożyczki uzupełniającej – mogą być wypełnione tylko jeden raz dla każdej z pożyczek. Należy je wskazać tylko w sytuacji, gdy pożyczka jest uruchamiana (wypłacana). Wartość Zwrot nadpłaty – można używać wielokrotnie, stosuje się ją w sytuacji zwrotu środków. Wartość Zwiększenie salda – należy wykorzystywać w BO w celu naniesienia w nowym roku salda dla pożyczki (o ile była już wcześniej wypłacona). Temat 7. Wprowadzanie bilansu otwarcia Dokument bilans otwarcia wprowadza się analogicznie jak pozostałe dokumenty księgowe. Ważne jest aby w polu grupa dokumentów wybrać grupę o rodzaju bilans otwarcia. Rozpoczynając pracę z systemem od 01.01 należy wprowadzić salda kont jako bilans otwarcia. Pożyczki przy pracownikach również powinny zawierać kwoty pozostałe do spłaty na dzień 01.01. Można wprowadzić je ręcznie lub importem). Natomiast w przypadku rozpoczęcia pracy w ciągu roku należy stworzyć dwa dokumenty: bilans otwarcia z saldami na 01.01 i polecenie księgowania z obrotami na dzień rozpoczęcia pracy w systemie. Wprowadzane w takim wariancie pożyczki (ręcznie lub importem) muszą zostać wprowadzone również z saldami na dzień 01.01 (czyli kwota pozostała do spłaty na dzień 01.01). W dokumencie księgowym przy pozycjach z kontem 234 po stronie WN powinna zostać wybrana informacja „Wypłata pożyczki” (każda bowiem pożyczka musi być raz wypłacona w aplikacji PKZP). Dodatkowo istnieje możliwość importu bilansu otwarcia w formacie Excela. W tym celu należy utworzyć nowy dokument wypełniając tylko dane nagłówka (zatwierdzając przyciskiem Zapisz), a następnie wybierając opcję Importu z Excela. Przykładowy plik można pobrać przy pomocy opcji Import z Excela z podopcją Utwórz przykład importu. W pliku kolorem szarym zostały zaznaczone kolumny, które muszą być wypełnione. Istotne jest aby dla kont o rodzaju fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy, pożyczki KT lub DT wypełnić kolumnę z numerem ewidencyjnym członka kasy. Zapewnia on jednoznaczną identyfikację członka. Dla pozostałych kont pole to powinno pozostać puste. Wprowadzając dane do bilansu otwarcia należy: - dla takich kont jak kasa, rachunek bankowy, lokata inne konta zespołu 1, fundusz zapomogowy, fundusze specjalne wypełnić pole Konto WN albo MA w zależności od salda jakie to konto wykazuje, Kwota i Opis, - dla konta fundusz oszczędnościowy (np. 800) wypełnić pole Konto MA, Kwota i Opis oraz pole Pracownik, konto to wystąpi w BO tyle razy ilu członków posiada kasa, - dla konta pożyczki KT/DT wypełnić pole Konto WN albo MA w zależności od salda jakie to konto wykazuje, Kwota i Opis, Pracownik oraz Pożyczka. Pole pożyczka jest automatycznie wypełniane przez system, ale należy upewnić się czy zostało to zrobione. Konta te wystąpią tyle razy ile w systemie jest zaewidencjonowanych pożyczek. Przed rozpoczęciem księgowania pożyczek należy wcześniej wprowadzić wszystkie pożyczki w kartotece Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki. System rozróżnia pożyczki KT i DT na podstawie ilości rat, które zostały określone w czasie jej ewidencjonowania (w oknie „Pracownicy” w zakładce „Udzielone pożyczki”). Dlatego jeżeli w momencie rozpoczynania pracy z system pracownik posiadał do spłacenia tylko jedną ratę to należy taką pożyczkę zaksięgować na koncie dla pożyczki KT (w przykładowym planie kont jest to 234-2). Wkładы na koncie 800 należy księgować po stronie MA, niespłacone pożyczki na koncie 234-1/234-2 po stronie WN. Przykład bilansu otwarcia znajduje się poniżej: \| Poz. \| Nr ewidencyjny \| Imię i nazwisko \| Konto Wn \| Konto Ma \| Kwota \| \|------\|----------------\|-----------------------\|----------\|----------\|---------\| \| 11 \| 09 \| Mikołaj Nastala \| \| 800 \| 3 300,00\| \| 12 \| 10 \| Bogusława Bondar \| \| 800 \| 980,00 \| \| 13 \| 11 \| Marcin Gryka \| \| 800 \| 980,00 \| \| 14 \| 12 \| Piotr Dąb \| \| 800 \| 2 500,00\| \| 15 \| 13 \| Kamil Fabok \| \| 800 \| 1 690,00\| \| 16 \| 15 \| Mateusz Damianowski \| \| 800 \| 2 100,00\| \| 17 \| 17 \| Marian Matkowski \| \| 800 \| 2 500,00\| \| 18 \| 18 \| Iwona Sachowska \| \| 800 \| 3 600,00\| \| \| \| Zygmunt Nowaczyński \| \| 800 \| 4 000,00\| Razem: 50 500,00 Różnica: 0,00 Pracownik Zygmunt Nowaczyński Konto Wn (brak) Konto Ma 800 Kwota 4 000,00 Opis Bilans otwarcia Rysunek 47. Dokument bilans otwarcia. Temat 8. Tworzenie szablonów księgowania Szablony księgowania znajdują się w kartotece Księgowość >> Szablony księgowania. Szablony księgowania są wykorzystywane jako wzorce księgowe, automatyzujące księgowanie przyznanej pożyczki, przeksięgowanie wkładów, wycofanie wkładów, listy potrąćeń czy listy zapomóg. Domyślnie w programie zostały zdefiniowane wszystkie niezbędne szablony. Użytkownik rozpoczynając pracę powinien przejrzeć zawartość tej kartoteki i dostosować ją do indywidualnych potrzeb. Szablony są automatycznie aktualizowane w przypadku zmiany numeru konta, który w nich występuje. Rysunek 48. Okno z listą szablonów księgowania. W celu sprawdzenia ustawień szablonów należy podświetlić dany szablon i wybrać przycisk Popraw. Rysunek 49. Okno Szablony księgowania. Okno z danymi szablonu składa się z trzech części, górna jest nagłówkiem szablonu, zawierającym nazwę, grupę dokumentów – do wyboru z listy i opis. Środkowa część okna zawiera listę pozycji szablonu, czyli wzorcowe pozycje na podstawie, których powstaną w dokumencie pozycje. Natomiast dolna część okna służy do definiowania pozycji szablonu. W celu dodania nowej pozycji należy wybrać przycisk Nowy i w dolnej części okna wypełnić pola Rodzaj operacji oraz jedno z kont albo WN albo MA, albo oba oraz pole Opis. Pole Rodzaj operacji określa jakiej operacji księgowej będzie dotyczyła dana pozycja. Lista rodzajów operacji jest zamknięta, dostępne rodzaje to: - Udzielanie pożyczki KT/DT – powinien być wykorzystywany do księgowania pozycji związanej z wypłatą pożyczki na konto pracownika, - Siplata pożyczki KT/DT - powinien być wykorzystywany do księgowania pozycji związanej z spłatą pożyczki przez pracownika, może mieć zastosowanie przy księgowaniu list potrączeń, spłaty pożyczki z wkładów lub indywidualnej wpłaty pracownika na konto bankowe PKZP lub dla kasy, - Zapomoga losowa - służy do księgowania udzielonej pracownikowi zapomogi losowej, dany rodzaj dotyczy tylko kwoty wypłacanej na konto pracownika, - Podatek – służy do księgowania naliczonego na liście zapomóg podatku, - Wpisowe - powinien być wykorzystywany do księgowania potrącania opłaty wpisowej z wynagrodzenia czyli w czasie księgowania listy potrączeń, - Wkłady - powinien być wykorzystywany do księgowania potrącania comiesięcznych wkładów z wynagrodzenia czyli w czasie księgowania listy potrączeń, - Pozostałe potrącenia - powinien być wykorzystywany do księgowania ewentualnych dodatkowych potrąceń z wynagrodzenia czyli w czasie księgowania listy potrączeń, - Wyksięgowanie wkładów – umożliwia wyksięgowanie wkładów do wypłaty lub w celu przeksięgowania wkładów na poczet zaciągniętej pożyczki, - Zbiorcze potrącenia – służy do księgowania zbiorczej kwoty jaką zakład pracy ma przekazać na konto PKZP, czyli będzie wykorzystywany w czasie księgowania listy potrączeń, - Opłata za udzielenie – wykorzystywana w szablonie księgowania udzielenia pożyczki oraz listy potrączeń, pozwala na potrącenie dodatkowego kosztu prowizji za np. przelew wypłaty pożyczki - Inne – we wszystkich przypadkach nie opisanych powyżej. Jeśli lista potrączeń księgowana jest na podstawie WB to nie ma potrzeby korzystania z konta 240. Należy wówczas zmodyfikować szablon księgowy o nazwie „Lista potrąceń” i zamiast konta 240 wprowadzić w szablonie przy pozycji „Zbiorcze potrącenia” konto 131. ### Temat 9. Korzystanie z szablonów księgowania Zdefiniowane w programie szablony można wykorzystywać w następujących miejscach: - w kartoteka Pracownicy: - poprzez opcję Zaksięguj >> Wycofanie wkładów, Przeksięgowanie wkładów, - poprzez zakładkę Udzielone pożyczki, opcja Zaksięguj, - w kartotece Listy potrąceń, poprzez opcję Zaksięguj, - w kartotece Lista zapomóg, poprzez opcję Zaksięguj. Wywołanie opcji Zaksięguj w jednym z wyżej wymienionych miejsc umożliwia automatyczne stworzenie dokumentu księgowego. Dokument utworzony w ten sposób można następnie modyfikować. Opcja Wycofania wkładów znajdująca się w kartotece Pracownicy, umożliwia zaksięgowanie wypłaty części lub wszystkich zgromadzonych przez pracownika wkładów na jego konto bankowe lub poprzez kasę. (zależy to od konta księgowego ustalonego w szablonie). Po wybraniu wyżej wymienionej opcji wywołane zostanie okno, gdzie Użytkownik musi określić: - Szablon – jest to lista wyboru ze zdefiniowanymi uprzednio szablonami, należy wybrać ten, który został zdefiniowany w danym celu, domyślnie szablon nazwa się Wycofanie wkładów, dodatkowo program podpowiada w tym miejscu szablon, który zawiera pozycje o rodzaju Wy księgowanie wkładów, - Akcja – do wyborania są dwie opcje, program może utworzyć nowy dokument z daną operacją albo dodać kolejną pozycję do już istniejącego dokumentu, - Dokument – pole to będzie aktywne tylko jeżeli w polu Akcja zostanie wybrana opcja Dopisz do istniejącego, w takim wypadku na rozwijanej liście będą widoczne dokumenty księgowego z roku z aktywnych miesięcy z górnego lewego rogu i należy wskazać do jakiego dokumentu program ma dodać kolejne pozycje, - Numer dokumentu – pole jest aktywne tylko jeżeli w polu Akcja została wybrana opcja Utwórz nowy dokument, należy w nim podać numer dokumentu księgowego z jakim ma zostać stworzony nowy dekret w kartotece Księgowość >> Dokumenty, - Data dokumentu - pole jest aktywne tylko jeżeli w polu Akcja została wybrana opcja Utwórz nowy dokument, należy określić z jaką datą ma zostać utworzony nowy dekret w kartotece Księgowość >> Dokumenty, - Kwota – w tym polu program domyślnie proponuje kwotę aktualnie posiadanych przez Pracownika wkładów, Użytkownik może ją zmienić na niższą jeżeli tylko część wkładów jest wycofywana. Rysunek 50. Okno księgowania z wykorzystaniem szablonu księgowania dla opcji Wycofanie wkładów. Po wybraniu przycisku Zatwierdź program utworzy nowy dokument księgowy lub doda kolejne pozycje do już istniejącego dokumentu. Opcja Przeksięgowanie wkładów znajdująca się w kartotece Pracownicy, umożliwia przeksięgowanie części lub wszystkich zgromadzonych przez pracownika wkładów na zaciągniętą przez pracownika pożyczkę. Po wybraniu wyżej wymienionej opcji wywołane zostanie okno Księgowanie, które wygląda funkcjonuje analogicznie jak to wykorzystywane przy opcji Wycofania wkładów, dodatkowo posiada jedno dodatkowe pole Pożyczka. W polu Pożyczka należy wybrać z listy jaką pożyczką pracownika płaca z wkładów. Rysunek 51. Okno księgowania z wykorzystaniem szablonu księgowania dla opcji Przeksięgowanie wkładów. Opcja Zaksięguj znajdująca się w zakładce Udzielone pożyczki z kartoteki Pracownicy umożliwia utworzenie nowego dokumentu księgowego lub dodanie pozycji do istniejącego dokumentu z operacją wypłaty pożyczki. Operacja zostanie zaksięgowana na kontach określonych w szablonie. Domyślnie podpowiadany jest szablon o nazwie Księgowania udzielenia pożyczki. Szablon wykorzystywany przy tej opcji powinien zawierać operację o rodzaju Udzielenie pożyczki KT lub DT, może zawierać również oba rodzaje. Wykorzystując opcję Zaksięguj, znajdującą się w kartotece Listy potrąceń użytkownik może w sposób automatyczny zaksięgować wybraną listę potrąceń. Wywołanie wyżej wymienionej opcji spowoduje uka-żanie się okna Księgowanie, w którym należy określić szablon według, którego lista ma zostać rozksięgowana, domyślnie podpowiadany jest szablon o nazwie Lista potrąceń. Struktura szablonu zależy od rodzajów potrąceń występujących w danej kasie. Poniższa tabela zawiera zestawienie pokazujące jakie rodzaje operacji powinny wystąpić w szablonie, w zależności od typów potrąceń występujących w danej kasie. \| Lp. \| Nazwa potrącenia \| Nazwa rodzaju operacji w szablonie \| \|-----\|----------------------------------\|--------------------------------------------\| \| 1 \| Wpisowe \| Wpisowe \| \| 2 \| Wkłady \| Wkłady \| \| 3 \| Dodatkowe potrącenia \| Pozostałe potrącenia \| \| 4 \| Raty KT \| Spłata pożyczki KT \| \| 5 \| Raty DT \| Spłata pożyczki DT \| \| 6 \| Łączna kwota potrąceń, jaką pracodawca ma zbiorcze potrącenia przełać na konto kasę \| \| Przykładowa struktura szablonu wykorzystywanego przy księgowaniu listy potrąceń została zaprezentowana na rysunku poniżej. Rysunek 52. Wzór szablonu do księgowania listy potrąceń. Operacje o rodzajach: wpisowe, wkłady, pozostałe potrącenia, spłata pożyczki KT, spłata pożyczki DT są automatycznie księgowane w podziale na osoby, natomiast rodzaj zbiorcze potrącenia księgowane są według ustawionych w kartotece Ustawienia >> Parametry opcji. Rysunek 53. Parametry naliczania listy potrąceń. Zbiorcza kwota potrąceń może być dzielona: - wg działów – jeżeli zostanie oznaczony parametr zbiorcze potrącenia po działach, - wg jednostki – jeżeli zostanie oznaczony parametr zbiorcze potrącenia po jednostkach, - wg działów i jednostek – jeżeli zostaną zaznaczone oba parametry, - łącznie, bez podziału – żaden z parametrów nie powinien być oznaczony. Opcja Zaksięguj z kartoteki Lista zapomóg umożliwia utworzenie dokumentu księgowego z wypłatą świadczeń. Okno Księgowanie funkcjonuje analogicznie jak we wcześniej omówionych przypadkach. Szablon powinien zawierać operacje o rodzaju zapomoga losowa oraz podatek (jeżeli zgodnie z przepisami od danej zapomogi kasa zobligowana jest do odprowadzenia podatku). W programie domyślnie zdefiniowano dwa szablony służące do księgowania listy zapomóg, różnią się one sposobem wypłaty zapomogi: - Wypłata zapomogi – kasa – służy do księgowania wypłaty wsparcia dla pracownika poprzez kasę, - Wypłata zapomogi – przelew - służy do księgowania wypłaty wsparcia dla pracownika poprzez rachunek bankowy. Temat 10. Wykaz błędów Widok prezentuje znalezione błędy popełnione przez użytkownika programu. Podzielone są one na zakładki: Pozycje dokumentów, Dokumenty, Pożyczki, E-maile, Konta. Jeśli program znajdzie jakieś nieprawidłowości to w odpowiedniej zakładce pokaże się znak ostrzegawczy i pozycje opisujące miejsce wystąpienia problemu. Część z nich aplikacja może samodzielnie naprawić jednak większość należy poprawić samodzielnie. Program ułatwia przejście do odpowiedniego okna którym można dokonać poprawy (np. do okna dokumentu, pożyczki). W kolumnie komunikat błędu znajduje się opis. Rysunek 54. Widok z wykazem błędów Jeśli opcja „Wykaz błędów” nie jest widoczna w księgowości należy wejść w widok Ustawienia->Użytkownicy i przypisać użytkownikowi prawa do tego widoku. Temat 11. Rozpoczęcie nowego roku (zamknięcie poprzedniego) Przed przystąpieniem do rozpoczęcia pracy w nowym roku księgowym należy zadbać o zamknięcie miesiąca w starym roku. Będąc w starym roku (rok można zmieniać w górnym prawym rogu głównego okna aplikacji PKZP) należy wejść do widoku Księgowość->Dokumenty i za pomocą opcji Zamknij miesiąc pozamykać miesiące do listopada włącznie (chyba że jesteśmy na 100% pewni że już żadnych zmian nie będziemy wprowadzać to również grudzień). Zamknięcie bowiem miesiąca blokuje możliwość wprowadzania zmian w dokumentach oraz dodawania nowych. Następnie można przystąpić do wyboru 4 opcji z Rozpoczęcie nowego roku (w kolejności od góry do dołu). Przy wybraniu opcji Przygotuj bilans otwarcia zostanie pokazane okno w którym należy określić datę (np. 1 styczeń) dokumentu i grupę (koniecznie bilans otwarcia). Po wygenerowaniu BO należy sprawdzić salda na kontach np. poprzez porównanie raportów „Zestawienie obrotów i sald kont” oraz „Zestawienie potrąceń i sald wg pracowników” (koniecznie należy zaznaczyć „z bilansem otwarcia”) w starym i nowym roku. Jeśli okaże się, że zaszła potrzeba wprowadzenia np. brakującego WB w starym roku (lub inna przyczyna wprowadzenia zmian) to po wprowadzeniu zmian (możliwe tylko jeśli nie zamknęliśmy miesiąca grudzień w starym roku) należy usunąć w nowym roku BO i w starym roku ponownie uruchomić opcję Przygotuj bilans otwarcia. Jeśli zostawiliśmy miesiąc grudzień otwarty to po zweryfikowaniu, że salda w nowym roku są prawidłowe (i upewnieniu się że nie zapomnialiśmy o jakis grudniowych operacjach WB/PK/LP) można zamknąć miesiąc grudzień w starym roku (pojawią się wtedy pytania o przeniesienie planu kont, grup dokumentów, szablonów i przygotowanie BO – na wszystkie pytania należy odpowiedzieć NIE, gdyż wcześniej operacje te zostały już wykonane, ponowne wykonanie tych operacji nie spowoduje zdublowania wpisów, gdyż program PKZP to sprawdza). Po przejściu do nowego roku można wydrukować niezbędne raporty za stary rok lub zapisać je w formie elektronicznej i zarchiwizować. Rozpoczęcie nowego roku jest również dobrym momentem na wykonanie archiwum bazy danych (w aplikacji z hostingiem w firmie Casco jest ona wykonywana automatycznie każdego dnia). Temat 12. Zbiorcze konto potrąceń Widok przedstawia zaksięgowane listy potrąceń i pozwala na kontrolę stanu konta 240 (zbiorcze konto potrąceń). Można w widoku określić czy chcemy analizować stan konta 240 w podziale na jednostki lub działy. Kolorem czerwonym oznaczone są jednostki/działy (zależy w jakim podziale chcemy mieć wgląd na konto 240), które wykazują saldo (po zaksięgowaniu WB z przelewami od pracodawcy konto 240 powinno wykazywać zerowe saldo). ![Zbiorcze konto potrąceń](image) Rysunek 55. Widok 'Zbiorcze konto potrąceń'. Poniżej listy z saldami mamy wgląd w poszczególne księgowania związane z kontem 240. Można więc bez zanalizowania wydruków znaleźć przyczynę ewentualnych różnic. Pomocne są również linki podpięte pod numery dokumentów. Po ich kliknięciu program przechodzi do widoku dokumentu lub za pomocą prawego przycisku myszki można otworzyć dokument w nowej zakładce. Temat 13. Przykładowe księgowania Księgowanie wypłaty pożyczki W przypadku księgowania wypłaty pożyczki należy w polu: - Pracownik – wybrać osobę, której pożyczka jest wypłacana - Konto WN – wybrać konto pożyczki KT/DT 234-1/234-2 - Konto Ma – konto rachunku bankowego albo kasę, 101, 130, - Kwota – kwota na jaką udzielono pożyczki, - Opis – dodatkowe informacje - Pożyczka – wskazać pożyczkę, która jest wypłacana, pole jest uzupełniane automatycznie. Przed zaksięgowaniem tej operacji, należy najpierw pożyczkę zaewidencjonować w kartotece Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki. Rysunek 56. Księgowanie wypłaty pożyczki. Księgowanie spłaty raty pożyczki Pożyczka może być spłacona na dwa sposoby: - poprzez indywidualną wpłatę członka kasę na rachunek bankowy lub do kasę W tym wypadku księgowanie odbywa się w następujący sposób: Rysunek 57. Księgowanie spłaty pożyczki. Istotne jest aby oprócz pól konto Wn, konto MA, kwota i opis, wypełnić pole Pracownik i Pożyczka czyli wskazać kto i jaką pożyczkę daną operacją spłacił. - poprzez listę potrączeń ![Rysunek 58. Księgowanie spłaty pożyczki.](image) W przypadku księgowania spłaty pożyczki poprzez potrącenie z wynagrodzenia należy wypełnić pole: - Pracownik – wskazać kto spłaca pożyczkę, - Pożyczka – jaką pożyczkę spłaca, - Konto WN – pozostaje puste, - Konto MA – konto pożyczki DT/KT, 234-1/234-2, - Kwota – wartość raty, - Opis – treść dekretu. Po zaksięgowaniu wszystkich potrąceń zarówno wkładów jak i rat pożyczki dla zbilansowania dokumentu należy zaksięgować po stronie WN na koncie 240 łączną kwotę potrąceń. Konto to służy do rozliczania należności z pracodawcą. Zostanie zbilansowane w momencie, gdy pracodawca przeleje środki potrącone z wynagrodzenia na konto PKZP. Jeśli lista potrąceń księgowana jest na podstawie WB to zamiast konta 240 należy użyć konta rachunku bankowego 131. Księgowanie wpłaty wkładów Księgowanie wpłaty wkładów może również odbywać się na dwa sposoby: - poprzez indywidualną wpłatę członka kasy na rachunek bankowy lub do kasy W takim przypadku księgowanie odbywa się bezpośrednio na rachunek bieżący lub kasy: Rysunek 60. Księgowanie wpłaty wkładów. - poprzez listę potrąceń Rysunek 61. Księgowanie listy potrąceń. W przypadku księgowania wpłaty wkładów poprzez potrącenie z wynagrodzenia należy wypełnić pole: - Pracownik – wskazać kto płaci pożyczkę, - Pożyczka – jaką pożyczkę płaci, - Konto WN – pozostaje puste, - Konto MA – konto funduszu oszczędnościowo-pożyczkowe, 800, - Kwota – wartość wkładów, - Opis – treść dekretu. Po zaksięgowaniu wszystkich potrąceń zarówno wkładów jak i rat pożyczki dla zbilansowania dokumentu należy zaksięgować po stronie WN na koncie 240 łączną kwotę potrąceń. Konto to służy do rozliczania należności z pracodawcą. Zostanie zbilansowane w momencie, gdy pracodawca przeleje środki potrącone z wynagrodzenia na konto PKZP. Jeśli lista potrąceń księgowana jest na podstawie WB to zamiast konta 240 należy użyć konto rachunku bankowego 131. ### Księgowanie kosztów prowadzenia rachunku bankowego Jeżeli zakład pracy pokrywa koszty obsługi bankowej: \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|-----------------------\| \| 240 \| 131 \| Koszt prowadzenia rachunku \| \| 131 \| 240 \| Refundacja kosztów przez zakład pracy \| Jeżeli PKZP samo pokrywa koszty obsługi bankowej: \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|-----------------------\| \| 400 \| 131 \| Koszt prowadzenia rachunku \| Na koniec roku saldo 400 należy przeksięgować w ciężar funduszu rezerwowego, czyli \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|-----------------------\| \| 820 \| 400 \| Przeksięgowanie kosztów \| Jeżeli część kosztów pokrywa zakład, a część PKZP należy: \| Konto Wn \| Konto Ma \| Kwota (przykład) \| Opis \| \|----------\|----------\|------------------\|------\| \| 400 \| 131 \| 100 \| Koszt prowadzenia rachunku \| \| 240 \| 400 \| 45 \| Naliczenie kosztów prowadzenia rachunku refundowanych przez zakład prac \| \| 131 \| 240 \| 45 \| Przelew na rachunek bankowy PKZP opłaty za prowadzenie rachunku, refundowanej przez zakład \| \| 820 \| 400 \| 55 \| Przeksięgowanie w końcu roku w ciężar funduszu rezerwowego kosztów prowadzenia rachunku niezrefundowanych przez zakład pracy \| Księgowanie lokaty \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|------\| \| 139 \| 131 \| Utworzenie lokaty \| \| 131 \| 139 \| Likwidacja lokaty \| Księgowanie odsetek \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|------\| \| 139 \| 810 \| Bank naliczył odsetki \| W zależności od zapisów w statucie KZP odsetki mogą być przeznaczone na fundusz zapomogowy lub rezerwowy. Błędny numer konta (zwrot środków na rachunek bankowy) \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|------\| \| 131 \| 242 \| Zwrot środków na rachunek bankowy PKZP (wybieramy pracownika którego dotyczył) \| W następnym miesiącu zaś wysyłamy kolejny przelew na poprawny rachunek bankowy, a księgowanie zapisujemy. \| Konto Wn \| Konto Ma \| Opis \| \|----------\|----------\|------\| \| 242 \| 131 \| Ponowny przelew środków (wybieramy pracownika którego dotyczył) \| Jeśli „cofnięty” przelew dotyczył pożyczki to nie należy wybierać przy ww księgowaniach pożyczki. Nie trzeba również ponownie księgować pożyczki. Program nie pozwoli na drugie wypłacenie tej samej pożyczki. Pozostałe ustawienia Temat 1. Audyt Okno pozwala na dostęp do informacji zbieranych przez aplikację przy włączonych w ustawieniach audycie (Ustawienia->Parametry w zakładce Audyt). Jeśli opcje audytu będą włączone na poszczególnych obszarach danych (np. Listy potrąćen, Dokumenty, Pożyczki) to przy każdej zmianie dokonanej przez użytkownika programu aplikacja będzie zapisywała dane o dokonanych zmianach i osobie które je dokonała. Rysunek 62. Okno audytu Dane można filtrować, wyeksportować do Excel’a, podglądać szczegóły zmian (widoczne pod tabelą): Rysunek 63. Informacje w szczegółach Temat 2. Historia logowań Widok przeznaczony dla administratora, który pozwala na sprawdzanie, kto i kiedy logował się do aplikacji. Po naciśnięciu prawym przyciskiem myszki na tabeli jest możliwość wydrukowania lub wyeksportowania danych. Kolorem czerwonym oznaczone są nieudane próby logowań. Temat 3. Zgody Umożliwia na zdefiniowanie zgód (obowiązkowych lub nie), które będą widoczne przez pracowników po zalogowaniu się do aplikacji internetowej do panelu pracownika. Dodatkowe pola z treściąmi: Wstęp (tekst widoczny na stronie): jest to tekst prezentowany pracownikom na stronie www nad listą zgód do akceptacji. E-mail początek: treść jaką będzie zawierać na początku e-mail rozsyłany do pracowników z prośbą o wyrażenie zgody. E-mail zakończenie: treść jaką będzie zawierać na końcu e-mail rozsyłany do pracowników z prośbą o wyrażenie zgody. Opis pól: Tytuł – widoczny dla logujących się pracowników (max 100 znaków) Data Od, Data do – za pomocą dat można zawęzić grupę pracowników do której chcemy skierować wyrażenie zgody (np. jeśli tylko dla nowych pracowników od dnia 2017-11-09 to powinniśmy wprowadzić w pole ‘Data Od’ 2017-11-09) na podstawie daty przystąpienia do PKZP przez pracownika, jeśli chcemy skierować żądanie wyrażenia zgody do wszystkich (starych i nowych pracowników) to należy pozostawić pola puste. Tylko pracownicy – zaznaczone nie będzie wymuszać wyrażenia zgody na użytkownikach, których konto nie jest przypisane do pracownika (np. Administrator). Obowiązkowa – jeśli zostanie zaznaczona to pracownik po zalogowaniu do konta internetowego będzie miał zablokowany dostęp do opcji dopóki nie zaakceptuje zgody. Aktywna – opcja zaznaczona powoduje uaktywnienie wyrażania zgody po stronie aplikacji internetowej. Uwaga należy zaznaczyć ‘Aktywna’ dopiero jeśli uzupełnimy wszystkie pola i upewnimy się że treść zgody jest poprawna. Treść – treść zgody widoczna przez pracowników po zalogowaniu do konta internetowego. Uwaga nie należy zmieniać treści zgody po jej aktywacji (ewentualnie poprawki stylistyczne). Rysunek 64. Okno zgód Opcja ‘Wydruk’ pozwala na wygenerowanie raportu z informacjami o osobach, które: wyraziły zgodę, nie wyraziły zgody lub wszystkich razem. W widoku „Zgody” można również rozsyłać powiadomienia na adres e-mail z prośbą o wyrażenie zgody. W tym celu należy: - uzupełnić adresy e-mail przy pracownikach (można wyeksportować dane pracowników do Excela, w Excelu uzupełnić adresy i następnie ten sam plik zaimportować) - wprowadzić w Ustawienia->Parametry konfigurację konta pocztowego z którego będą rozsyłane wiadomości i wykonać test wysłania wiadomości (przycisk „Test konfiguracji”) - aktywować konta pracownikom - zdefiniować treść wstępu i zakończenia e-maila (w widoku „Zgody”) - uruchomić akcję „Wyślij prośby o potwierdzenie” w widoku „Zgody” Po wysłaniu pokaże się okno z informacjami do ilu osób został e-mail wysłany. Operację można powtarzać a za pomocą liczby dni podawanej w oknie można pominać osoby do których w przeciągu określonej liczby dni e-mail był już wcześniej wysłany. Jeśli zostanie dodana zgoda i będzie ona aktywna to Pracownik po zalogowaniu zobaczy informację: Zgody do zatwierdzenia Przystępując do PKZP musisz wyrazić zgodę na poniższe punkty: ZGODA NA PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH W związku z czynnościami w Pracowniczce Kasa Zapomogowo-Pożyczkowej działającej przy Casco w Gdyni, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych. Oświadczam, iż przyjmuję do wiadomości, że: 1) administratorem tak zebranych danych osobowych jest Pracowniczka Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa działająca przy Casco w Gdyni, 2) moje dane osobowe będą przetwarzane wyłącznie w celach statutowych PKZP Casco w Gdyni, 3) podanie danych jest dobrowolne, aczkolwiek odmowa ich podania jest równoznaczna z brakiem możliwości czynności PKZP Casco w Gdyni, 4) mam prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Wyrażenie zgody jest obowiązkowe. Bez akceptacji opcje są ZABLOKOWANE. Jeśli zgoda została oznaczona jako obowiązkowa to przy próbie wybrania opcji z menu użytkownik trzyma informację: Brak uprawnień Zatwierdź wymagane zgody Jeśli zgoda nie jest obowiązkowa to opcje w menu będą odblokowane. Wydruki Temat 1. Opis kartoteki Wydruki Program zawiera bogatą gamę wydruków, w tym również zestawienia wymagane ustawą o rachunkowości, można je znaleźć w kartotece Wydruki. W celu lepszej czytelności lista zawiera kolumnę „Rodzaj”. \| Rodzaj \| Nazwa \| \|-----------------\|--------------------------------------------\| \| Księgowość \| Analityka kont wg dokumentów \| \| Księgowość \| Analityka pracowników wg dokumentów \| \| Księgowość \| Dziennik dokumentów \| \| Księgowość \| Księga główna \| \| Księgowość \| Zestawienie obrotów i sald kont \| \| Księgowość \| Zestawienie obrotów i sald - zbiorcze konto potrąceń \| \| Księgowość \| Zestawienie potrąceń i sald wg pracowników \| \| Księgowość \| Zestawienie potrąceń i sald wg jednostek / działów \| \| Księgowość \| Zestawienie sald wg pracowników \| \| Księgowość \| Zestawienie sald wg jednostek/działów \| \| Księgowość \| Zakonczenie roku - Sprawozdanie finansowe \| \| Pożyczki \| Lista wy płacanych pożyczek \| \| Pożyczki \| Lista wniosków \| \| Pożyczki \| Zestawienie operacji wyplat: \| \| Pożyczki \| Zestawienie pożyczek i stan harmonogramu rat\| \| Pożyczki \| Zestawienie osób bez wplat \| \| Inne \| Statystyczne sprawozdanie PKZP - zakonczenie roku \| \| Inne \| Statystyczne sprawozdanie PKZP - szczegóły \| \| Inne \| Porównanie zaksięgowanych i zaplanowanych wkładów oraz rat pożyczek \| \| Inne \| Zestawienie potencjalnych pożyczycieli \| Rysunek 65. Okno Dane główne kartoteki Wydruki Kartotekę tę można podzielić na trzy części. Na samej górze znajdują się przyciski funkcyjne Drukuj oraz Eksport, które umożliwiają wygenerowanie pliku pdf do wydruku lub innego formatu jak: excel, word, html, rtf, open office (word, calc). Poniżej znajduje się lista wydruków: - Analityka kont wg dokumentów - Analityka pracowników wg dokumentów - Dziennik dokumentów - Księga główna - Zestawienie obrotów i sald kont - Zestawienie obrotów i sald - zbiorcze konto potrąceń - Zestawienie potrąceń i sald wg pracowników - Zestawienie potrąceń i sald wg jednostek/działów • Zestawienie sald wg pracowników • Zestawienie sald wg jednostek/działów • Porównanie zaksięgowanych i zaplanowanych wkładów oraz rat pożyczek • Zestawienie operacji wypłat • Lista wniosków • Lista wypłaconych pożyczek • Zestawienie pożyczek i stan harmonogramu rat - posiada filtr na pożyczki z zabezpieczeniem wekslowym) • Zakonczenie roku - Sprawozdanie finansowe • Statystyczne sprawozdanie z działalności PKZP - zakończenie roku • Statystyczne sprawozdanie z działalności PKZP – szczegóły • Zestawienie potencjalnych poręczycieli • Zestawienie osób bez wpłat. Natomiast pod listą znajdują się Parametry zestawienia umożliwiające określenie parametrów przygotowania wydruku, są one indywidualne dla każdego wydruku. W celu przygotowania wybranego wydruku należy podświetlić go na liście, następnie określić parametry przygotowania i wybrać przycisk funkcyjny Drukuj. Dodatkowo, w celu usprawnienia pracy w systemie, zestawienia związane bezpośrednio z daną kartoteką można znaleźć właśnie w niej (np. Osoby -> Pracownicy). Do wywołania wydruku służy przycisk w menu górnym każdej z kartotek – Wydruk. W kartotece Pracownicy można znaleźć następujące wydruki: • Karta osoby, • Lista członków, • Potwierdzenie salda, • Operacje finansowe, • Wniosek o częściowe wycofanie wkładów, • Wniosek o przeksięgowanie wkładów. Wydruk oraz e-mail z potwierdzeniem salda może zawierać dodatkowo pozycję z kwotą pobieraną z konta o rodzaju "Konto pozostałych rozrachunków" - tytuł tej pozycji można ustawić w Ustawienia->Parametry, zakładka "Podstawowe", pole "Pozostałe rozrachunki na potwierdzeniu salda". Dodatkowo w zakładce Udzielone pożyczki znajdują się wydruki Umowy pożyczki, Wniosku o pożyczkę oraz Oświadczenie pracownika o wyrażeniu zgody na potrącanie z wynagrodzenia rat pożyczki, Wniosek o zawieszenie spłaty pożyczki, Wniosek o wcześniejszą spłatę pożyczki. Wydruki te znajdują się w dolnej części okna Pracownicy w zakładce Udzielone pożyczki, pod przyciskiem Drukuj. W kartotece Listy >> Listy potrąceń, podświetlając uprzednio wprowadzoną listę, można ją wydrukować albo w układzie podstawowym, albo szczegółowym. Natomiast w kartotece Listy >> Listy zapomóg, po wybraniu przycisku Wydruk, z górnego menu, można wydrukować uprzednio przygotowaną listę. Również w kartotece Księgowość >> Dokumenty są dostępne wydruki jak polecenie księgowania oraz tzw. „Dekretka”. W celu przygotowania jednego z wymienionych wydruków należy oznaczyć fistaszkiem wybrane dokumenty i wybrać przycisk Wydruk >> Dekretka lub Wydruk >> Polecenie księgowania. Sprawozdanie finansowe Umożliwia przygotowanie tzw. Bilansu. Przed skorzystaniem z wydruku należy dostosować go do planu kont. Należy wybrać przycisk Popraw by przejść do okna z pozycjami sprawozdania finansowego. Dla każdej pozycji, która nie jest podsumowaniem można przypisać konta, z których program będzie wyliczać kwoty. Rysunek 66. Sprawozdanie finansowe (Bilans) Po wybraniu przycisku Ustaw konta (przycisk aktywny po zaznaczeniu pozycji, która nie jest podsumowaniem) pojawi się okno edycji kont, z których mają być pobierane do pozycji ze sprawozdania finansowego. Rysunek 67. Edycja pozycji ze sprawozdania finansowego Za pomocą standardowych przycisków edycyjnych Nowy, Popraw, Usuń można ustalić z jakich kont mają być wyliczane kwoty do każdej pozycji na sprawozdaniu finansowym. Domyślne sprawozdanie jest dostosowane do domyślnego planu kont, tak więc do poszczególnych pozycji są przypisane odpowiednie konta. Jeśli użytkownik modyfikował plan kont to należy również poprawić numery kont w sprawozdaniu finansowym. Po wprowadzeniu zmian należy pamiętać aby w każdym oknie nacisnąć przycisk Zapisz zmiany. Inaczej dokonane zmiany w sprawozdaniu finansowym nie zostaną zapisane. Edytor druczków – instalacja i edycja na przykładzie wniosku o udzielenie pożyczki W celu zmodyfikowania szaty graficznej oraz treści wydruku wniosek o udzielenie pożyczki oraz oświadczenie pracownika należy przejść do kartoteki Wydruki >> Druki. Oprogramowanie pozwala zarówno na edycję wydruków, jak również importowanie oraz eksportowanie gotowych szablonów z pliku. Pierwszym krokiem jest zainstalowanie Edytora druczków, poprzez wybranie opcji Zainstaluj edytor. Po kliknięciu przeglądarka pobierze plik setup.exe. Należy go uruchomić i rozpocznie się pobieranie plików i instalacja edytora druczków. Na Windowsie 10 pokazują się ostrzeżenia. Następnie należy w oknie wybrać „Zainstaluj” i rozpocznie się pobieranie plików i instalacja. Po instalacji nastąpi uruchomienie i na Windowsie 10 pojawi się okno z ostrzeżeniem. Po zakończeniu na pulpicie pojawi się ikona programu edytora. Program powinien pojawić się w zasobniku systemowym Windows (w prawym dolnym rogu będzie widoczna ikona aplikacji edytora druczków). Instalację edytora przeprowadzamy tylko jednokrotnie. Domyślnie w oknie Druczki znajdują się tylko wzory druków systemowych, których nie można modyfikować. Na ich podstawie użytkownik może przygotować własne. W tym celu należy podświetlić druczek na podstawie, którego ma zostać stworzony nowy druk (np. „Wniosek o udzielenie pożyczki”) i wybrać przycisk Nowy. Następnie należy określić opis dla tworzonego druczku i wybrać Zatwierdź. Pole „Dostępność” oznacza czy druczek będzie dostępny do użycia i wykonania wydruku. Póki nie dostosujemy jego wyglądu pole powinno mieć wartość „Nie”. Dopiero zaprojektowaniu druczka w edytorze należy zmienić wartość na „Tak”. Na liście druczków pojawi się nowa pozycja, którą należy podświetlić i wybrać przycisk Edytor. Zostanie otwarte okno Edytor druczka umożliwiające dostosowanie wyglądu i układu zawartości danego druczka. Edytor druczków można porównać do edytora dokumentów tekstowych w zakresie wyglądu oraz częściowo funkcjonalności. Edytor zawiera podstawowe opcje związane z formatowaniem tekstu (góra zakładka Edycja), wstawianiem obrazków czy tabel (góra zakładka Wstawianie) oraz możliwość dodawania pól, które na wydruku będą automatycznie pobierały dane z bazy programu. Lista pól, które można wykorzystać w danym druczku znajduje się po prawej stronie. W celu wykorzystania danego pola należy je przeciągnąć z prawej części okna, na środek, w żądane miejsce w treści druku. Pola, które pobierają dane są oznaczone w nawiasach kwadratowych np. [Pracownik.Imie] – pobiera imię pracownika, dla którego przygotowywany jest dany druk, a pole [Pracownik.Nazwisko] pobiera nazwisko pracownika. Po wprowadzeniu wszystkich zmian należy wybrać przycisk Zapisz znajdujący się w zakładce Narzędzia główne. Powoduje to zapis zmian na serwerze. Szablony można również eksportować do pliku oraz importować z wcześniej przygotowanego pliku. Tak przygotowany druczek będzie można wykorzystać przy wywołaniu danego wydruk w kartotece Osoby >> Pracownicy, zakładka Udzielone pożyczki. Przykład. Jeżeli została przygotowana nowa szata graficzna dla wydruku Oświadczenie to po wybraniu przycisku Drukuj i opcji Oświadczenie, z zakładki Udzielone pożyczki znajdującej się w kartotece Osoby >> Pracownicy, pojawi się okno, w którym należy wskazać, z którego wzoru program ma korzystać. W naszym przypadku są dwa wzory tego druku, jeden systemowy, taki druk zawsze w nazwie będzie miał anotację, że jest drukiem systemowym, a drugi zdefiniowany przez Użytkownika. Wybieramy, z listy rozwijanej, wzór Użytkownika i klikamy na przycisk Zatwierdź. Program przygotuje podgląd wydruku, zgodnie z ustalonym uprzednio wzorem. Rysunek 68. Okno wskazania wzoru druczku	945ee9e3-9568-4cf4-a834-f83b9c0104bf	finepdfs	2.134766	CC-MAIN-2023-50	https://lublin.eu/gfx/lublin/userfiles/_users/a.podgajna/instrukcje/kasa_zapomogowo_pozyczkowa.pdf	2023-12-08T09:22:46+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100739.50/warc/CC-MAIN-20231208081124-20231208111124-00285.warc.gz	423,103,349	0.998638	0.999975	0.999975	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	true	[ 21, 299, 526, 4125, 6583, 9270, 11984, 12197, 12403, 12644, 15765, 18728, 21845, 24661, 27409, 29510, 30766, 32744, 33295, 34870, 35515, 38196, 39676, 40607, 41606, 43725, 45538, 47364, 47857, 49486, 50470, 52833, 53737, 55285, 56388, 58306, 61...	1	0
Akcja lato 2017 dom kultury "jubilat" I turnus - [26-30.06.2017] / 7:30-16:00 26.06 27.06 28.06 29.06 30.06 Gry i zabawy integracyjne, turniej gier planszowych, warsztaty plastyczne Kino w Galerii Malta, konkurs wiedzy o filmie Wycieczka do DELI Parku w Rosnówku: warsztaty edukacyjne, zabawy na terenie parku Mini-golf nad Maltą, place zabaw Konkurs talentów, Słuchowisko „Bajania”, czyli baśnie i legendy z różnych stron świata, dyskoteka II turnus - [3-7.07.2017] / 7:30- 16:00 3.07 4.07 5.07 6.07 7.07 Gry i zabawy integracyjne, turniej gier planszowych, zabawy na świeżym powietrzu, warsztaty taneczne Bowling w Galerii Posnania, zabawy świetlicowe Olimpiada sportowa na Spółdzielczym Stadionie "OLIPM" na os. Rusa, zabawy świetlicowe Konkurs talentów, konkurencje sportowo-rekreacyjne, dyskoteka, konkurs plastyczny Pontony nad Maltą, place zabaw U W A G A !!! ZE WZGLĘDU NA REMONT DK "JĘDRUŚ", MIEJSCEM PRZYPROWADZANIA (W GODZ. 7.30-9.00) I ODBIORU ( W GODZ.15.00-16.00) DZIECI BĘDZIE KLUB „TĘCZA": OS. BOHATERÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ 76. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W NAKRYCIE GŁOWY, WODĘ I PROWIANT NA CAŁY DZIEŃ, OBUWIE NA ZMIANĘ, OBUWIE I ODZIEŻ ADEKWATNE DO POGODĘ, KREM Z FILTREM UV. W GODZ. 7.30-8.30 - ZBIÓRKA, W GODZ. 15.00-16.00 - ODBIÓR DZIECI PRZEZ OPIEKUNÓW / SAMODZIELNY POWRÓT DZIECI DO DOMU. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W OBUWIE NA ZMIANĘ. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DO ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII. Akcja lato 2017 dom kultury "jubilat" III turnus - [10-14.07.2017] / 7:30-16:00 10.07 11.07 12.07 13.07 14.07 Kino w Galerii Malta, konkurs wiedzy o filmie Wycieczka do Krainy Zabawy BOGILU w Wiosce: zabawy na placach Letni tor saneczkowy nad Maltą, place zabaw Gry i zabawy integracyjne, turniej gier planszowych, zabawy na świeżym powietrzu, warsztaty taneczne Konkurs talentów, konkurencje sportowo-rekreacyjne, dyskoteka, konkurs plastyczny IV turnus - [17-21.07.2017] / 7:30 - 16:00 17.07 18.07 19.07 20.07 21.07 Gry i zabawy integracyjne, turniej gier planszowych, zabawy na świeżym powietrzu, warsztaty taneczne Bowling w Galerii Posnania, zabawy świetlicowe Wycieczka do Innowacyjnego Centrum Bezpieczeństwa Skoda AUTOLAB w Poznaniu - zajęcia edukacyjne Konkurs talentów, konkurencje sportowo-rekreacyjne, dyskoteka, konkurs plastyczny Kolejka górska nad Maltą, place zabaw U W A G A !!! ZE WZGLĘDU NA REMONT DK "JĘDRUŚ", MIEJSCEM PRZYPROWADZANIA (W GODZ. 7.30-9.00) I ODBIORU ( W GODZ.15.00-16.00) DZIECI BĘDZIE KLUB „TĘCZA": OS. BOHATERÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ 76. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W NAKRYCIE GŁOWY, WODĘ I PROWIANT NA CAŁY DZIEŃ, OBUWIE NA ZMIANĘ, OBUWIE I ODZIEŻ ADEKWATNE DO POGODĘ, KREM Z FILTREM UV. W GODZ. 7.30-8.30 - ZBIÓRKA, W GODZ. 15.00-16.00 - ODBIÓR DZIECI PRZEZ OPIEKUNÓW / SAMODZIELNY POWRÓT DZIECI DO DOMU. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W OBUWIE NA ZMIANĘ. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DO ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII. Akcja lato 2017 dom kultury "jubilat" V turnus - [24-28.07.2017] / 7:30-16:00 24.07 25.07 26.07 27.07. 28.07 Gry i zabawy integracyjne, turniej gier planszowych, warsztaty plastyczne Kino w Galerii Malta, konkurs wiedzy o filmie Wycieczka do Fundacji Stworzenia Pana Smolenia w Baranówku: jazdy bryczką i konno, zabawy na świeżym powietrzu, ognisko z kiełbaskami Pyrland Park Linowy nad Maltą, gry i zabawy świetlicowe Konkurs talentów, konkurencje sportowo-rekreacyjne, dyskoteka, konkurs plastyczny U W A G A !!! ZE WZGLĘDU NA REMONT DK "JĘDRUŚ", MIEJSCEM PRZYPROWADZANIA (W GODZ. 7.30-9.00) I ODBIORU ( W GODZ.15.00-16.00) DZIECI JEST KLUB „TĘCZA": OS. BOHATERÓW II WOJNY ŚWIATOWEJ 76. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W NAKRYCIE GŁOWY, WODĘ I PROWIANT NA CAŁY DZIEŃ, OBUWIE NA ZMIANĘ, OBUWIE I ODZIEŻ ADEKWATNE DO POGODĘ, KREM Z FILTREM UV. W GODZ. 7.30-8.30 - ZBIÓRKA, W GODZ. 15.00-16.00 - ODBIÓR DZIECI PRZEZ OPIEKUNÓW / SAMODZIELNY POWRÓT DZIECI DO DOMU. PROSIMY ZAOPATRZYĆ DZIECI W OBUWIE NA ZMIANĘ. ORGANIZATOR ZASTRZEGA SOBIE PRAWO DO ZMIANY W PROGRAMIE PÓŁKOLONII.	<urn:uuid:6dc719c1-16f2-45d5-b2e9-5e9c8f4f5fa8>	finepdfs	1.12793	CC-MAIN-2020-50	https://osiedlemlodych.pl/wp-content/uploads/2017/05/akcja-lato-2017-jubilat.pdf	2020-11-25T19:35:47+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141184123.9/warc/CC-MAIN-20201125183823-20201125213823-00308.warc.gz	420,274,850	0.997249	0.997158	0.997158	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1507, 3045, 4189 ]	1	0
STAROSTWO POWIATOWE W ŁOWICZU W PŁYNĘŁO 2006 - 12 - 22 ilość załączników: ____________ podpis: _______________________ Marta OŚWIADCZENIE MAJĄTKOWE członka zarządu powiatu, sekretarza powiatu, skarbnika powiatu, kierownika jednostki organizacyjnej powiatu, osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego powiatową osobą prawną oraz osoby wydającej decyzje administracyjne w imieniu starosty¹ towica, dnia 04.12.2006. (miejscowość) Uwaga: 1. Osoba składająca oświadczenie obowiązana jest do zgodnego z prawda, starannego i zupełnego wypełnienia każdej z rubryk. 2. Jeżeli poszczególne rubryki nie znajdują w konkretnym przypadku zastosowania, należy wpisać "nie dotyczy". 3. Osoba składająca oświadczenie obowiązana jest określić przynależność poszczególnych składników majątkowych, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego i majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. 4. Oświadczenie majątkowe dotyczy majątku w kraju i za granicą. 5. Oświadczenie majątkowe obejmuje również wierzytelności pieniężne. 6. W części A oświadczenia zawarte są informacje jawne, w części B zaś informacje niejawne dotyczące adresu zamieszkania składającego oświadczenie oraz miejsca położenia nieruchomości. CZĘŚĆ A Ja, niżej podpisany(a), Wojciech Paweł Miedziawowski (imiona i nazwisko oraz nazwisko rodowe) urodzony(a) 26.01.1964 r. w Brzozowie (Woda) Stowarzyszenie Powiatowe w Łowiczu Członek Zarządu Powiatu łowickiego (od 01.12.2006) (miejsce zatrudnienia, stanowisko lub funkcja) po zapoznaniu się z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczaniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. Nr 106, poz. 679, z 1998 r. Nr 113, poz. 715 i Nr 162, poz.1125, z 1999 r. Nr 49, poz. 483, z 2000 r. Nr 26, poz. 306 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1688 i Nr 214, poz. 1806), zgodnie z art. 25c tej ustawy oświadczam, że posiadam wchodzące w skład małżeńskiej wspólnoty majątkowej lub stanowiące moją majątek odrębny: I. Zasoby pieniężne: — środki pieniężne zgromadzone w walucie polskiej: ....................................................... ....................................................... ....................................................... nie dotyczą — środki pieniężne zgromadzone w walucie obcej: ....................................................... ....................................................... ....................................................... ule. Dotyczą — papiery wartościowe: ....................................................... ....................................................... ....................................................... nie dotyczą na kwotę: ....................................................... 1. Zgodnie z art. 25c ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1688 i Nr 214, poz. 1806) oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 oraz z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1688 i Nr 214, poz. 1806), zgodnie z art. 25c tej ustawy oświadczam, że posiadam wchodzące w skład małżeńskiej wspólnoty majątkowej lub stanowiące moją majątek odrębny: II. 1. Dom o powierzchni: 40 m², o wartości: 80.000 - tytuł prawny: własność 2. Mieszkanie o powierzchni: 50 m², o wartości: 100.000 - tytuł prawny: własność 3. Gospodarstwo rolne: rodzaj gospodarstwa: wieś, powierzchnia: 10 ha, o wartości: 200.000, rodzaj zabudowy: wieś, tytuł prawny: własność Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym przychód i dochód w wysokości: 4. Inne nieruchomości: powierzchnia: wieś, o wartości: , tytuł prawny: , III. Posiadam udziały w spółkach handlowych – należy podać liczbę i emitenta udziałów: wieś, udziały te stanowią pakiet większy niż 10% udziałów w spółce: wieś, Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: wieś, IV. Posiadam akcje w spółkach handlowych – należy podać liczbę i emitenta akcji: wieś, akcje te stanowią pakiet większy niż 10% akcji w spółce: wieś, Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: V. Nabyłem(am) (nabył mój małżonek, z wyłączeniem mienia przynależnego do jego majątku osobnego) od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego, ich związków lub od komunalnej osoby prawnej następujące mienie, które podlegało zbyciu w drodze przetargu — należy podać opis mienia i datę nabycia, od kogo: wieś, VI. 1. Prowadzę działalność gospodarczą (należy podać formę prawną i przedmiot działalności): — osobiście ................................................................. nie dotyczy — wspólnie z innymi osobami ........................................ nie dotyczy Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym przychód i dochód w wysokości: nie dotyczy 2. Zarządzam działalnością gospodarczą lub jestem przedstawicielem, pełnomocnikiem takiej działalności (należy podać formę prawną i przedmiot działalności): — osobiście ................................................................. nie dotyczy — wspólnie z innymi osobami ........................................ nie dotyczy Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: nie dotyczy VII. 1. W spółkach handlowych (nazwa, siedziba spółki): ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem zarządu (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem rady nadzorczej (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem komisji rewizyjnej (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: ................................................................. nie dotyczy 2. W spółdzielniach: ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem zarządu (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem rady nadzorczej (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy — jestem członkiem komisji rewizyjnej (od kiedy): ................................................................. nie dotyczy Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: ................................................................. nie dotyczy 3. W fundacjach prowadzących działalność gospodarczą: Nie dołączam — jestem członkiem zarządu (od kiedy): — jestem członkiem rady nadzorczej (od kiedy): — jestem członkiem komisji rewizyjnej (od kiedy): Z tego tytułu osiągnąłem(łam) w roku ubiegłym dochód w wysokości: Nie dołączam III. Inne dochody osiągane z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej lub zajęć, z podaniem kwot zyskiwanych z każdego tytułu: Stawostwo Powiatowe w Towlicy Gionek Zangela Powiatu towackiego dochód brutto 5050,40 zł K. Nadanki mienia ruchomego o wartości powyżej 10 000 złotych (w przypadku pojazdów mechanicznych należy podać markę, model i rok produkcji): Nie dołączam Obowiązania pieniężne o wartości powyżej 10 000 złotych, w tym zaciągnięte kredyty i pożyczki oraz warunki, z jakich zostały udzielone (wobec kogo, w związku z jakim zdarzeniem, w jakiej wysokości): Nie dołączam Powyższe oświadczenie składam świadomym(a), iż na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy grozi kara pozbawienia wolności. Towica, 04.12.2006 r. (miejscowość, data) (podpis) 1 Niewłaściwe skreślić. 2 Nie dotyczy działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w formie i zakresie gospodarstwa rodzinnego. 3 Nie dotyczy rad nadzorczych spółdzielni mieszkaniowych.	<urn:uuid:fe6263be-f39c-4829-9be9-3eb1fcd8485a>	finepdfs	1.106445	CC-MAIN-2021-04	https://www.bip.powiat.lowicz.pl/plik,2289,oswiadczenie-majatkowe-czlonka-zarzadu-powiatu-lowickiego-wojciecha-miedzianowskiego.pdf	2021-01-27T14:05:18+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610704824728.92/warc/CC-MAIN-20210127121330-20210127151330-00610.warc.gz	663,255,814	0.99994	0.999981	0.999981	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3528, 4801, 6880, 7773, 8216 ]	1	0
IGRZYSKA WIEJSKICH SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH Prószków 4 czerwca 2005 WYNIKI KOŃCOWE \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Szymańska Małgorzata \| PG Dąbrowa ( Dąbrowa ) \| 1989 \| 12,90 \| 12,60 \| 12,90 \| \| 2 \| Sleziona Damiana \| PB Izbicko \| \| \| 13,40 \| 13,10 \| \| 3 \| Schoenberg Patrycja \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1989 \| 13,80 \| 13,30 \| 13,20 \| \| 4 \| Dębicka Justyna \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 14,57 \| 13,50 \| 13,50 \| \| 5 \| Hałoń Agnieszka \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 14,34 \| 13,40 \| 13,60 \| \| 6 \| Siwczyk Justyna \| PG Ligota Książęca \| 1991 \| 14,16 \| 13,50 \| 13,90 \| \| 7 \| Szlachetka Karolina \| PG Pokój \| 1991 \| 13,84 \| 13,60 \| \| \| 8 \| Młotek Natalia \| PG Wilków \| 1991 \| 14,37 \| 13,90 \| \| \| 9 \| Rzepka Małgorzata \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1989 \| 14,30 \| 14,00 \| \| \| 10 \| Bilewicz Joanna \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 15,21 \| 14,20 \| \| \| 11 \| Kozioł Angelika \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 15,07 \| 14,50 \| \| \| 12 \| Dobosz Małgorzata \| PG Domaszowice \| 1991 \| 14,62 \| 14,40 \| \| \| - \| Kozakowska Beata \| PG Kup ( Dobrzeń Wielki ) \| 1990 \| 14,30 \| - \| \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Skwarczyński Jakub \| PG Olszanka \| 1990 \| 11,90 \| 11,64 \| 11,60 \| \| 2 \| Zakrzewski Krzysztof \| PG Stare Siołkowice ( Popielów ) \| 1990 \| 11,80 \| 11,61 \| 11,62 \| \| 3 \| Misa Paweł \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 12,20 \| 11,60 \| 11,66 \| \| 4 \| Tomczyk Tomasz \| PG Pokój \| 1990 \| 11,86 \| 11,71 \| 11,75 \| \| 5 \| Słowik Kamil \| PG Pakosławice ( Pakosławice ) \| \| 12,50 \| 11,70 \| 11,91 \| \| 6 \| Ziental Mateusz \| PG Wilków \| 1990 \| 12,10 \| 11,70 \| 12,00 \| \| 7 \| Michalik Kamil \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| 1990 \| 12,30 \| 11,74 \| - \| \| 8 \| Bieruta Adam \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 12,56 \| 12,20 \| - \| \| 9 \| Ogonowski Adrian \| PG Smogorzów \| 1989 \| 11,70 \| 12,60 \| \| \| 10 \| Marks Marcin \| PG Walce ( Walce ) \| 1990 \| 12,20 \| 12,70 \| - \| \| - \| Gościński Piotr \| PG Dobrzeń Wielki ( Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 12,50 \| - \| - \| \| - \| Misa Mariusz \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 12,58 \| - \| - \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Sleziona Damiana \| PG Izbicko \| \| \| - \| 44,02 \| \| 2 \| Marawietz Brygida \| PG Walce ( Walce ) \| 1990 \| 48,60 \| - \| 45,91 \| \| 3 \| Drapiewska Aleksandra \| PG Pokój \| 1990 \| 49,28 \| - \| 47,46 \| \| 4 \| Teuerle Justyna \| PG Ligota Książęca \| 1990 \| 49,53 \| - \| 47,90 \| \| 5 \| Frąsiak Izabela \| PG Domaszowice \| 1991 \| 50,00 \| - \| 47,83 \| \| 6 \| Młotek Natalia \| PG Wilków \| 1991 \| 49,64 \| - \| 48,07 \| \| 7 \| Marciszczuk Anna \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 53,61 \| - \| 48,48 \| \| 8 \| Kuboń Katarzyna \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1990 \| 51,10 \| - \| 49,09 \| \| 9 \| Pakosz Renata \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1990 \| 51,40 \| - \| 49,08 \| \| 10 \| Knapek Anna \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 56,46 \| - \| 50,41 \| \| 11 \| Buńko Iwona \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 52,08 \| - \| 50,75 \| \| 12 \| Ciesielska Aleksandra \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 53,59 \| - \| 52,58 \| \| - \| Biedroń Sara \| PG Żelazna ( Dąbrowa ) \| \| 48,90 \| - \| - \| \| 300 m chłopców \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| PKT \| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| \| 1 \| Misa Paweł \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 39,50 \| - \| 38,05 \| 16,0 \| \| 2 \| Marks Marcin \| PG Walce ( Walce ) \| 1990 \| 41,40 \| - \| 38,74 \| 15,0 \| \| 3 \| Michalik Kamil \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| 1990 \| 41,50 \| - \| 38,94 \| 14,0 \| \| 4 \| Rosa Piotr \| PG Chróścina ( Dąbrowa ) \| 1990 \| 41,50 \| - \| 39,09 \| 13,0 \| \| 5 \| Woźnica Krzysztof \| PG Izbicko ( Izbicko ) \| 1989 \| 42,00 \| - \| 39,16 \| 12,0 \| \| 6 \| Jurasz Krystian \| PG Ligota Książęca \| 1990 \| 42,10 \| - \| 39,66 \| 11,0 \| \| 7 \| Olszowski Paweł \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 42,03 \| - \| 39,78 \| 10,0 \| \| 8 \| Ziental Mateusz \| PG Wilków \| 1990 \| 41,35 \| - \| 39,80 \| 9,0 \| \| 9 \| Wilkowski Łukasz \| PG Pokój \| 1989 \| 42,09 \| - \| 40,67 \| 8,0 \| \| 10 \| Basiura Tomasz \| PG Olszanka \| 1989 \| 41,73 \| - \| 40,75 \| 7,0 \| \| - \| Hamulecki Dawid \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 43,04 \| - \| - \| 5,5 \| \| - \| Pientka Rafał \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 44,16 \| - \| - \| 5,5 \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Tokarska Iwona \| PG Skoroszyce ( Skoroszyce ) \| \| 1.55,16 \| - \| 1.54,11 \| \| 2 \| Mika Barbara \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1990 \| 2.01,60 \| - \| 1.55,64 \| \| 3 \| Krzemianowska Magdal. \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 2.00,57 \| - \| 1.58,53 \| \| 4 \| Gadawska Marta \| PG Pokój \| 1989 \| 1.56,70 \| - \| 2.00,30 \| \| 5 \| Socala Marzena \| PG Chróścina ( Dąbrowa ) \| 1990 \| 2.02,40 \| - \| 2.04,49 \| \| 6 \| Pietroczuk Sylwia \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 2.07,68 \| - \| 2.06,49 \| \| 7 \| Nowacka Martyna \| PG Pokój \| 1989 \| 2.03,00 \| - \| 2.07,21 \| \| 8 \| Samborska Kamila \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 2.05,00 \| - \| 2.07,98 \| \| 9 \| Struzik Justyna \| PG Wilków \| 1991 \| 2.00,10 \| - \| 2.08,84 \| \| 10 \| Wystrach Jessica \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1991 \| 2.02,90 \| - \| 2.10,95 \| \| 11 \| Mania Maria \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1990 \| 2.05,40 \| - \| 2.14,76 \| \| - \| \| \| \| \| \| \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Szopa Adam \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1989 \| 3.01,50 \| - \| 2.51,90 \| \| 2 \| Pańkowski Łukasz \| PG Domaszowice \| \| \| - \| 2.52,40 \| \| 3 \| Misa Mariusz \| PG Ścinawa Miała ( Korfantów ) \| \| 2.57,00 \| - \| 2.54,50 \| \| 4 \| Trzaskowski Przem. \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 3.15,00 \| - \| 2.55,30 \| \| 5 \| Kołodziejczyk Sebastian \| PG Wilków \| 1989 \| 2.55,50 \| - \| 3.00,70 \| \| 6 \| Goczałkowski Łukasz \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 2.57,40 \| - \| 3.04,10 \| \| 7 \| Szloser Michał \| PG Smogorzów \| 1990 \| 3.02,40 \| - \| 3.08,40 \| \| 8 \| Lis Artur \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 3.11,00 \| - \| 3.12,50 \| \| 9 \| Kaczmarczyk Mateusz \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1989 \| 3.08,80 \| - \| 3.13,20 \| \| 10 \| Lizoń Łukasz \| PG Chróścice ( Dobrzeń Wielki ) \| 1990 \| 3.10,90 \| - \| 3.13,70 \| \| 11 \| Księżyk Mateusz \| PG Pokój \| 1989 \| 2.54,00 \| - \| 3.16,10 \| \| - \| Bojanowski Milan \| PG Dobrzeń Wielki ( Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 3.10,20 \| - \| - \| \| - \| Zając Szymon \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 3.14,00 \| - \| - \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| 1 \| Muszak Anna \| PG Kościerzyce \| 1991 \| 3.33,40 \| - \| 3.29,24 \| \| 2 \| Herba Paulina \| PG Domaszowice \| 1990 \| 3.32,20 \| - \| 3.32,94 \| \| 3 \| Janczura Agata \| PG Ligota Książęca \| 1990 \| 3.41,60 \| - \| 3.38,11 \| \| 4 \| Korczak Daria \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1989 \| 3,50,90 \| - \| 3,42,50 \| \| 5 \| Koch Natalia \| PG Kup ( Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 3.42,80 \| - \| 3.45,69 \| \| 6 \| Leicht Paulina \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 3.54,00 \| - \| 3.54,44 \| \| 7 \| Chudała Anna \| PG Zimnice Wielkie ( Prószków ) \| 1991 \| 3.57,80 \| - \| 3.55,99 \| \| 8 \| Pawlak Patrycja \| PG Dobrzeń Wielki ( Dobrzeń Wielki ) \| 1990 \| 3.54,30 \| - \| 3.57,18 \| \| 9 \| Gach Paulina \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 3.55,00 \| - \| 4.06,84 \| \| - \| Kujawa Mirela \| PG Skorogoszcz \| 1989 \| 3.48,80 \| - \| - \| \| - \| Doskocz Paulina \| PG Skoroszyce ( Skoroszyce ) \| \| 3.53,00 \| - \| - \| \| - \| Janecka Ewelina \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 3.54,50 \| - \| - \| \| 2.000 m chłopców \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| \| WYNIK \| WYNIK \| WYNIK \| PKT \| \| \| \| \| ROCZ. \| półfinału \| eliminacji \| \| \| \| 1 \| Samborski Arkadiusz \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 7,27,00 \| - \| 6.20,20 \| 16,0 \| \| 2 \| Gołomb Damian \| PG Tarnów Opolski ( Tarnów Opolski ) \| 1989 \| 6.54,00 \| - \| 6.30,45 \| 15.0 \| \| 3 \| Dobrucki Jacek \| PG Stare Siołkowice ( Popielów ) \| 1990 \| 6.52,30 \| - \| 6.33,38 \| 14,0 \| \| 4 \| Stiller Tomasz \| PG Pokój \| 1990 \| 6.50,90 \| - \| 6.37,45 \| 13,0 \| \| 5 \| Biel Radosław \| PG Czarnowąsy ( Dobrzeń Wielki ) \| 1990 \| 6.54,70 \| - \| 6.45,52 \| 12,0 \| \| 6 \| Sucharski Mateusz \| PG Smagorzów \| 1989 \| 6.56,60 \| - \| 6.46,11 \| 11,0 \| \| 7 \| Stadniczuk rzegorz \| PG Ligota Książęca \| 1990 \| 6.52,50 \| - \| 6.47,74 \| 10,0 \| \| 8 \| Zappe Rafał \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1990 \| 7.02,00 \| - \| 6.58,99 \| 9,0 \| \| 9 \| Szmaja Jarosław \| PG Pokój \| 1990 \| 6.52,00 \| - \| 7.04,98 \| 8,0 \| \| 10 \| Jagieła Marek \| PG Pakosławice ( Pakosławice ) \| \| 7.24,00 \| - \| 7.26,86 \| 7,0 \| \| 11 \| Krawczyk Łukasz \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 6.57,00 \| - \| 7.31,42 \| 6,0 \| \| - \| Kulak Daniel \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 7.26,00 \| - \| - \| 5,0 \| 9,0 8,0 7,0 5,5 5,5 \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| 1 \| Koza Natalia \| PG Dobrzeń Wielki (Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 11,20 \| 9,52 \| 9,36 \| 8,70 \| 9,65 \| 9,65 \| \| 2 \| Kubowicz Monika \| PG Kup ( Dobrzeń Wielki ) \| 1990 \| 10,20 \| 7,86 \| 8,20 \| 8,36 \| 7,80 \| 8,36 \| \| 3 \| Rakoczy Anna \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 8,91 \| 7,80 \| 7,53 \| 6,88 \| 7,74 \| 7,80 \| \| 4 \| Szpyrka Wioletta \| PG Szymiszów ( Strzelce Opolskie ) \| 1990 \| 8,94 \| 7,16 \| 7,38 \| 7,47 \| 7,26 \| 7,47 \| \| 5 \| Król Ilona \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 7,57 \| 6,88 \| 7,15 \| 7,00 \| 7,40 \| 7,40 \| \| 6 \| Mazurkiewicz Marta \| PG Kościerzyce \| 1989 \| 8,63 \| - \| 7,37 \| - \| 6,83 \| 7,37 \| \| 7 \| Paluch Alicja \| PG Świerczów \| 1991 \| 8,73 \| 7,02 \| 6,55 \| 6,20 \| 5,97 \| - \| \| 8 \| Kamaryk Monika \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 7,39 \| 6,37 \| 6,51 \| 6,33 \| 6,56 \| 6,56 \| \| 9 \| Tokarczyk Dorota \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 7,49 \| 6,46 \| - \| 5,75 \| 6,28 \| 6,46 \| \| 10 \| Chmielewska Kamila \| PG Pokój \| 1989 \| 10,22 \| - \| 5,85 \| 5,42 \| - \| 5,85 \| \| 11 \| Warsic Patrycja \| PG Chróścina ( Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 8,80 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| 12 \| Kurdziel Marlena \| PG Skoroszyce ( Skoroszyce ) \| \| 8,33 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| 1 \| Szemiczek Krzysztof \| PG Stare Siołkowice ( Popielów ) \| 1990 \| 11,29 \| 10,60 \| 9,90 \| 11,25 \| 10,74 \| 11,25 \| \| 2 \| Wilkowski Mateusz \| PG Pokój \| 1990 \| 13,22 \| 9,42 \| 10,58 \| 10,13 \| - \| 10,58 \| \| 3 \| Tomczyk Tomasz \| PG Pokój \| 1990 \| 12,70 \| 10,49 \| 8,90 \| 10,18 \| 9,82 \| 10,49 \| \| 4 \| Piechowiak Mateusz \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| \| 11,06 \| 10,24 \| 10,06 \| 10,48 \| 10,04 \| 10,48 \| \| 5 \| Polaczek Krzysztof \| PG Izbicko ( Izbicko ) \| \| 10,72 \| - \| - \| 10,35 \| 10,00 \| 10,35 \| \| 6 \| Czołnowski Maciej \| PG Ścinawa Mała ( Korfantów ) \| \| 11,17 \| 9,76 \| 9,60 \| 9,02 \| 9,02 \| 9,76 \| \| 7 \| Woźniakowski Kamil \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 11,47 \| 8,38 \| 9,22 \| 9,75 \| - \| 9,75 \| \| 8 \| Pawłowicz Paweł \| PG Świerczów \| 1990 \| 11,70 \| - \| 9,69 \| - \| 9,65 \| 9,69 \| \| 9 \| Kondrat Michał \| PG Domaszowice \| 1991 \| 11,22 \| 9,04 \| 8,75 \| 8,81 \| 9,26 \| 9,26 \| \| 10 \| Watoła Jacek \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 11,74 \| 8,90 \| 8,99 \| 8,97 \| 9,10 \| 9,10 \| \| 11 \| Szeliga Ignacy \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 11,16 \| - \| 8,02 \| 7,73 \| 8,60 \| 8,60 \| \| - \| Bielecki Grzegorz \| PG Tarnów Opolski (Tarnów Opolski) \| 1989 \| 9,76 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| 1 \| Iłczyk Magda \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 23,75 \| - \| - \| - \| - \| 26,90 \| \| 2 \| Pasternak Anna \| PG Szymiszów ( Szymiszów ) \| 1990 \| 23,00 \| - \| - \| - \| - \| 22,02 \| \| 3 \| Duda Dorota \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 22,66 \| - \| - \| - \| - \| 21,51 \| \| 4 \| Bańczyk Kinga \| PG Pokój \| 1990 \| 20,72 \| - \| - \| - \| - \| 20,32 \| \| 5 \| Ćwik Adriana \| PG Domaszowice \| 1990 \| 19,61 \| - \| - \| - \| - \| 19,72 \| \| 6 \| Jamrórz Marta \| PG Świerczów \| 1990 \| 17,70 \| - \| - \| - \| - \| 19,29 \| \| 7 \| Chmielewska Kamila \| PG Pokój \| 1989 \| 28,00 \| - \| - \| - \| - \| 18,36 \| \| 8 \| Król Ilona \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 15,40 \| - \| - \| - \| - \| 18,30 \| \| 9 \| Kamaryk Monika \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 12,20 \| - \| - \| - \| - \| 18,16 \| \| 10 \| Foltyńska Anna \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1989 \| 21,36 \| - \| - \| - \| - \| 14,60 \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| 1 \| Szczepanik Damian \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 38,80 \| - \| - \| - \| - \| 45,34 \| \| 2 \| Oliwa Karol \| PG Olszanka \| 1990 \| 41,50 \| - \| - \| - \| - \| 43,12 \| \| 3 \| Twardowski Emil \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 32,87 \| - \| - \| - \| - \| 42,91 \| \| 4 \| Hołub Kamil \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 30,42 \| - \| - \| - \| - \| 40,50 \| \| 5 \| Stych Tomasz \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 39,84 \| - \| - \| - \| - \| 38,70 \| \| 6 \| Wiench Tomasz \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 36,62 \| - \| - \| - \| - \| 32,94 \| \| 7 \| Polaczek Krzysztof \| PG Izbicko ( Izbicko ) \| 1989 \| 32,79 \| - \| - \| - \| - \| 32,60 \| \| 8 \| Gruca Paweł \| PG Domaszowice \| 1990 \| 30,27 \| - \| - \| - \| - \| 27,68 \| \| 9 \| Przybyszewski Michał \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 25,30 \| - \| - \| - \| - \| 25,35 \| \| 10 \| Szeliga Ignacy \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 16,60 \| - \| - \| - \| - \| 20,92 \| \| - \| Osioł Tomasz \| PG Żelazna ( Dąbrowa ) \| \| 30,55 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| Skok w dal dziewcząt \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| pkt \| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| \| 1 \| Szymańska Małgorzata \| PG Dąbrowa ( Dąbrowa ) \| 1989 \| 4,66 \| 5,02 \| - \| - \| 4,95 \| 5,02 \| 16,0 \| \| 2 \| Dębicka Justyna ) \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 4,22 \| 4,29 \| 4,45 \| 4,69 \| 4,39 \| 4,69 \| 15,0 \| \| 3 \| Lenartowicz Agata \| PG Domaszowice \| 1990 \| 4,39 \| 4,47 \| 4,39 \| 4,35 \| 4,41 \| 4,47 \| 14,0 \| \| 4 \| Hałoń Agnieszka \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 4,40 \| 4,46 \| 4,18 \| 4,36 \| 4,44 \| 4,46 \| 13,0 \| \| 5 \| Pizuńska Katarzyna \| PG Domaszowice \| 1990 \| 4,37 \| 4,34 \| 4,06 \| 3,60 \| 4,28 \| 4,34 \| 12,0 \| \| 6 \| Drapiewska Ola \| PG Pokój \| 1990 \| 4,53 \| 4.33 \| 3,97 \| - \| 4,18 \| 4,33 \| 11,0 \| \| 7 \| Szulakowska Ewa \| PG Wilków \| 1990 \| 4,29 \| 4,17 \| 4,26 \| 4,10 \| 4,09 \| 4,26 \| 10,0 \| \| 8 \| Dubielczyk Katarzyna \| PG Chróścina ( Dąbrowa ) \| 1990 \| 4,23 \| 3,87 \| 3,88 \| 4,07 \| 4,00 \| 4,07 \| 9,0 \| \| 9 \| Ciesielska Aleksandra \| PG kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 4,10 \| 3,92 \| 3,64 \| 4,03 \| 4,10 \| 4,10 \| 8,0 \| \| 10 \| Sordoń Agnieszka \| PG Komprachcice ( Komprachcice ) \| 1989 \| 4,05 \| 4,01 \| - \| 3,91 \| 4,00 \| 4,01 \| 7,0 \| \| 11 \| Lesiucka Monika \| PG Chróścina ( Dąbrowa ) \| 1991 \| 4,08 \| - \| - \| 3,77 \| - \| 3,77 \| 6,0 \| \| 12 \| Kubiesa Gabriela \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 4,00 \| - \| 3,52 \| 3,65 \| 3,55 \| 3,65 \| 5,0 \| \| Skok w dal chłopców \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| pkt \| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| \| \| \| 1 \| Skwarczyński Jakub \| PG Olszanka \| 1990 \| 5,85 \| 5,42 \| - \| - \| 5,90 \| 5,90 \| 16,0 \| \| 2 \| Fałat Piotr \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 4,95 \| 5,39 \| 5,28 \| 5,25 \| 5,59 \| 5,59 \| 15,0 \| \| 3 \| Kałwa Paweł \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| \| 5,40 \| 5,41 \| 5,07 \| 5,30 \| 5,55 \| 5,55 \| 14,0 \| \| 4 \| Czekaj Tomasz \| PG Domaszowice \| 1988 \| 5,51 \| 5,13 \| 5,38 \| 5,31 \| 5,53 \| 5,53 \| 13,0 \| \| 5 \| Wilkowski Mateusz \| PG Pokój \| 1990 \| 5,56 \| 5,31 \| 5,42 \| 5,48 \| 5,49 \| 5,49 \| 12,0 \| \| 6 \| Hołub Kamil \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 5,40 \| - \| 5,05 \| - \| 5,36 \| 5,36 \| 11,0 \| \| 7 \| Lakwa Mateusz \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| \| 5,27 \| - \| 4,56 \| 5,05 \| 5,21 \| 5,21 \| 10,0 \| \| 8 \| Roguski Dariusz \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 5,18 \| - \| - \| 4,75 \| 5,10 \| 5,10 \| 9,0 \| \| 9 \| Oleksy Celestyn \| PG Jarnołtów ( Otmuchów ) \| \| 5,05 \| 5,08 \| 4,99 \| 4,96 \| 4,96 \| 5,08 \| 8,0 \| \| 10 \| Malec Radosław \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 5,00 \| 4,21 \| 4,66 \| 4,91 \| 4,44 \| 4,91 \| 7,0 \| \| - \| Cwięląk Krzysztof \| PG Stare Siołkowice ( Popielów ) \| 1989 \| 5,33 \| - \| - \| - \| - \| - \| 5,5 \| \| - \| Gościński Piotr \| PG Dobrzeń Wielki (Dobrzeń Wielki ) \| 1989 \| 5,13 \| - \| - \| - \| - \| - \| 5,5 \| \| Skok wzwyż dziewcząt \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| pkt \| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 125 \| 130 \| 135 \| 140 \| \| \| \| 1 \| Pizuńska Krystyna \| PG Domaszowice \| 1991 \| 141 \| X0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 155 \| 16,0 \| \| 2 \| Pawleta Aleksandra \| PG Żelazna ( Dąbrowa ) \| 1990 \| 135 \| X0 \| X0 \| X0 \| X0 \| 140 \| 15,0 \| \| 3 \| Kot Sandra \| PG Pokój \| 1989 \| 141 \| 0 \| 0 \| 0 \| XXX \| 140 \| 14,0 \| \| 4 \| Bilewicz Joanna \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 120 \| 0 \| X0 \| X0 \| XXX \| 135 \| 13,0 \| \| 5 \| Lenartowicz Agata \| PG Domaszowice \| 1990 \| 141 \| 0 \| X0 \| XXX \| \| 130 \| 12,0 \| \| 6-7 \| Dąbrowska Marta \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 145 \| X0 \| XX0 \| XXX \| \| 130 \| 10,5 \| \| 6-7 \| Jędrzejko Karolina \| PG Pokój \| 1989 \| 135 \| 0 \| XX0 \| XXX \| \| 130 \| 10,5 \| \| 8 \| Duda Dorota \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 135 \| 0 \| XXX \| \| \| 125 \| 9,0 \| \| 9-10 \| Kowal Natalia \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 140 \| X0 \| XXX \| - \| \| 125 \| 7,5 \| \| 9-10 \| Bartyla Michaela \| PG Czarnowąsy ( Dobrzeń Wielki ) \| 1991 \| 128 \| X0 \| XXX \| - \| \| 125 \| 7,5 \| \| - \| Kapłon Justyna \| PG Tułowice ( Tułowice ) \| 1990 \| 135 \| - \| - \| - \| \| - \| 5,5 \| \| - \| Gerber Wioletta \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 115 \| - \| - \| - \| \| - \| 5,5 \| \| MIEJSCE \| NAZWISKO I IMIĘ \| SZKOŁA \| Rocz. \| WYNIK \| WYNIKI PRÓB \| \| \| \| WYNIK \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| elimin. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 145 \| 150 \| 155 \| 160 \| \| \| 1 \| Godziek Rafał \| PG Ligota Książęca \| 1989 \| 165 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 160 \| \| 2 \| Czekaj Tomasz \| PG Domaszowice \| 1989 \| 171 \| - \| 0 \| 0 \| X0 \| 160 \| \| 3 \| Gruca Paweł \| PG Domaszowice \| 1990 \| 160 \| 0 \| X0 \| X0 \| 0 \| 160 \| \| 4 \| Jarmarczysk Wojciech \| PG Pokój \| 1990 \| 160 \| 0 \| 0 \| XX0 \| XX0 \| 160 \| \| 5-6 \| Malec Radosław \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 160 \| 0 \| 0 \| 0 \| XXX \| 155 \| \| 5-6 \| Rogulski Dariusz \| PG Łambinowice ( Łambinowice ) \| \| 155 \| 0 \| 0 \| 0 \| XXX \| 155 \| \| 7-8 \| Maziarski Wojciech \| PG Dobrzeń Wielki ( Dobrzeń W. ) \| \| 159 \| 0 \| X0 \| 0 \| XXX \| 155 \| \| 7-8 \| Centromirski Karol \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 155 \| 0 \| X0 \| 0 \| XXX \| 155 \| \| 9 \| Ciasto Adam \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 153 \| X0 \| X0 \| XXX \| - \| 150 \| \| 10 \| Fałat Piotr \| PG Kamiennik ( Kamiennik ) \| \| 150 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| - \| Boczkowski Jakub \| PG Skorogoszcz \| 1990 \| 168 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| - \| Sowada Tomasz \| PG Zimnice Wielkie ( Prószków ) \| 1989 \| 157 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| - \| Owsianka Marcin \| PG Turawa ( Turawa ) \| 1989 \| 155 \| - \| - \| - \| - \| - \| \| M \| Nazwa szkoły \| Eliminacje \| Finał \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Dąbrowa \| 0.56,80 \| 0.56,60 \| \| 2 \| PG Komprachciece \| 0.59,60 \| 0.56,70 \| \| 3 \| PG Domaszowice \| 0.57,90 \| 0.58,10 \| \| 4 \| PG Łambinowice \| 0.59,23 \| 0.58,20 \| \| 5 \| PG Ligota Książęca \| 0.58,87 \| 0.59,40 \| \| 6 \| PG Ścinawa Mała \| 1.02,05 \| 1.07,70 \| \| M \| Nazwa szkoły \| Eliminacje \| Finał \| Pkt. \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Olszanka \| 0.50,25 \| 0.45,50 \| 32,0 \| \| 2 \| PG Pokój \| 0.50,06 \| 0.49,70 \| 30,0 \| \| 3 \| PG Stare Siołkowice \| 0.50,60 \| 0.50,40 \| 28,0 \| \| 4 \| PG Kamiennik \| 0.51,81 \| 0.53,80 \| 26,0 \| \| 5 \| PG Chróścina \| 0.50,90 \| 0.54,80 \| 24,0 \| \| 6 \| PG Skoroszyce \| 0.50,88 \| - \| 22,0 \| \| M \| Nazwa szkoły \| Eliminacje \| Finał \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Kup \| 4.54,60 \| 4.50,50 \| \| 2 \| PG Pokój \| 4.54,80 \| 4.52,60 \| \| 3 \| PG Szymiszów \| 5.01,10 \| 4.58,80 \| \| 4 \| PG Ligota Książęca \| 5.05,01 \| 5.01,60 \| \| 5 \| PG Łambinowice \| 5.12,15 \| 5.04,20 \| \| 6 \| PG Skoroszyce \| 5.10,86 \| - \| \| Sztafeta olimpijska chłopców \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| M \| Nazwa szkoły \| Eliminacje \| Finał \| Pkt. \| \| 1 \| PG Ścinawa Mała \| 3.56,74 \| 3.56,50 \| 32,0 \| \| 2 \| PG Tułowice \| 4.05,50 \| 3.57,00 \| 30,0 \| \| 3 \| PG Stare Siołkowice \| 4.04.60 \| 4.00,10 \| 28,0 \| \| 4 \| PG Domaszowice \| 4.02,50 \| 4.02,20 \| 26,0 \| \| 5 \| PG Ligota Książęca \| 4.03,50 \| 4.07,40 \| 24,0 \| \| 6 \| PG Łambinowice \| 4.04,11 \| - \| 22,0 \| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Szymiszów \| Strzelce Opolskie \| \| 2 \| PG Racławice Śląskie \| Głogówek \| \| 3 \| PG Pokój \| Pokój \| \| Piłka koszykowa chłopców \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| Pkt. \| \| 1 \| PG Szymiszów \| Strzelce Opolskie \| 64,0 \| \| 2 \| PG Racławice Śląskie \| Głogówek \| 60,0 \| \| 3 \| PG Pokój \| Pokój \| 56,0 \| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Gracze \| Niemodlin \| \| 2 \| PG Racławice Śląskie \| Głogówek \| \| 3 \| PG Domaszowice \| Domaszowice \| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Chróścice \| Dobrzeń Wielki \| \| 2 \| PG Lubrza \| Lubrza \| \| 3 \| PG Bogacica \| Kluczbork \| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Komprachcice \| Komprachcice \| \| 2 \| PG Racławice Śląskie \| Głogówek \| \| 3 \| PG Pokój \| Pokój \| \| M \| Nazwa szkoły \| Gmina \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| PG Komprachcice \| Komprachcice \| \| 2 \| PG Świerczów \| Świerczów \| \| 3 \| PG Racławice Śląskie \| Głogówek \|	<urn:uuid:071668a3-5687-4616-a8d3-d5253fbccfda>	finepdfs	1.449219	CC-MAIN-2025-08	https://wzlzsopole.pl/dokumenty/wyniki/biuletyn_igrzyska_2005_szkoly_gimnazjalne.pdf	2025-02-08T12:32:07+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951543.48/warc/CC-MAIN-20250208114257-20250208144257-00788.warc.gz	1,006,625,089	0.999686	0.999112	0.999112	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3368, 6724, 10419, 13951, 18291, 20985, 21951 ]	1	0
SANKTUARIUM JAKO MIEJSCE ZYSKIWANIA ODPUSTÓW Kiedy mówimy o odpustach, nasuwa się nam obraz przykościelnych kramów i uroczystej Mszy świętej zorganizowanej z okazji święta patronki czy patrona. Niestety, dla wielu jest to jedyne rozumienie odpustu. Jan Paweł II odpust nazywa darem i mówi: „W przeszłości był on źródłem licznych nieporozumień, które doprowadziły nawet do naruszenia jedności między chrześcijanami. W kontekście aktualnych postępów w dziedzinie ekumenizmu Kościół uważa, że ta starożytna praktyka, pojmowana jako istotny wyraz Bożego miłosierdzia, powinna być dobrze rozumiana i przyjmowana. Doświadczenie wskazuje bowiem, że odpusty traktowane były niekiedy z lekceważeniem, co prowadziło do marnowania Bożego daru i rzucało cień na prawdy i wartości zawarte w nauczaniu Kościoła”. Niniejsze opracowanie ma na celu przybliżenie znaczenia odpustu, warunków jego zdobywania w kontekście zadań i posłannictwa, jakie w Kościele spełnia sanktuarium. 1. Określenie sanktuarium W Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 17 grudnia 2001 r. czytamy: „Według chrześcijańskiego objawienia najwyższym i jedynym sanktuarium jest Chrystus zmartwychwstały, wokół którego jednoczy się i zbiera społeczność uczniów stanowiąca także nowy dom Pana”. W świetle wiary sanktuaria są pamiątką wydarzeń uważanych za nadzwyczajne, a także świadectwem pobożności i wdzięczności ludu za otrzymane dobrodziejstwa. Są uprzywilejowanymi miejscami Bożej obecności oraz wstawiennictwa Najświętszej Dziewicy, świętych aniołów, świętych i błogosławionych, a zarazem ośrodkiem umacniania wiary i wzrastania w łasce. --- 1 Jan Paweł II, Audiencja generalna (29 września 1999 r.), „L’Osservatore Romano” 21 (2000) nr 1, s. 38-39. 2 Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Zasady i wskazania, Poznań 2003, nr 261, s. 185 (dalej: Dyrektorium). Stanowią zachętę do prawdziwego nawrócenia i są zaproszeniem do życia w miłości, do liczniejszych dzieł miłosierdzia, do prowadzenia życia opartego na naśladowaniu Chrystusa. Ze względu na charakter przesłania ewangelicznego, sanktuaria są szczególną interpretacją i jakby przedłużeniem słowa Bożego, mają też wymiar eschatologiczny, bowiem prowadzą drogami codziennego życia do sanktuarium w niebie. W świetle wiary sanktuarium: – w swoich początkach jest często pamiątką wydarzenia uważanego za nadzwyczajne i stanowiącego motyw wprowadzenia na trwałe nabożeństw, a także świadectwem pobożności i wdzięczności ludu za otrzymane dobrodziejstwa; – ze względu na częste znaki miłosierdzia, które tam się dokonują, jest uprzywilejowanym miejscem Bożej obecności oraz wstawiennictwa Najświętszej Dziewicy, świętych i błogosławionych; – przez swoje usytuowanie, często w miejscach górzystych i samotnych, jest znakiem harmonii kosmosu i odbiciem piękna Boga; – przez głoszone homilie i kazania, stanowiące zachętę do prawdziwego nawrócenia, jest zaproszeniem do życia w miłości, do liczniejszych dzieł miłosierdzia, do prowadzenia życia odznaczającego się naśladowaniem Chrystusa; – przez praktykowane życie sakramentalne jest ośrodkiem umacniania wiary, wzrastania w łasce, ucieczki i nadziei w zmartwieniach; – przez swój charakter przesłania ewangelicznego jest szczególną interpretacją, jakby przedłużeniem słowa Bożego; – przez swój charakter eschatologiczny jest drogowskazem dla wiernych ku nadprzyrodzoności i prowadzi ich drogami codziennego życia do sanktuarium w niebie (por. Hbr 9,11; Ap 21,3). Ojciec Święty Paweł VI w Liście do rektorów sanktuariów maryjnych napisał, że „dzięki zamierzeniom Opatrzności Bożej miejsca święte odznaczają się często wprost zdumiewającym, jakimś szczególnym znamieniem religijnym. Dzieje się tak dlatego, aby pasterze i wierni doznawali zachęty do gorętszego i ufniejszego błagania o wstawiennictwo Najświętszej Maryi Panny oraz do pełnej miłości kontemplacji Jej tajemnicy. Gdy rzesze chrześcijan napływają dziś do tych miejsc, gdzie dusza doświadcza obecności rzeczy niewidzialnych, do miejscowych szafarzy i stróżów należy troska o to, aby rozwijała się prawdziwa pobożność”. --- 3 Por. tamże. 4 Paweł VI, List do rektorów sanktuariów maryjnych (1 maja 1971 r.), „Currenda” 122 (1972), s. 205. Kodeks Prawa Kanonicznego (KPK) przez sanktuarium rozumie „kościół lub inne święte miejsce, do którego – za aprobatą ordynariusza miejsca – pielgrzymują liczni wierni, z powodu szczególnej pobożności”$^5$. W określeniu „z powodu szczególnej pobożności” mieści się dotychczasowy schemat podziału na sanktuaria Pańskie, Maryjne i Świętych. W tym ogólnym określeniu bezpośredniego przedmiotu kultu sanktuaryjnego, prawodawca kodeksowy zadecydował o szczególnie sakralnym profilu każdego sanktuarium. To znaczy, że sanktuarium ze swym specyficznym przedmiotem kultu (obraz, figura, relikwie itp.), musi przede wszystkim już na samym sobie nosić znamiona „szczególnej pobożności”, „odczucia nadprzyrodzonego”, czyli być zdolne samo z siebie wzbudzać u wiernych religijne refleksje i uczucia. Nie wystarczy, że np. obraz czy figura wzbudza podziw jako dzieło sztuki. Przez określenie „z powodu szczególnej pobożności” należy również rozumieć, że sanktuarium musi u wiernych „samorzutnie niejako wyzwalać szczególne przeżycia religijne, pociągać duchowo”$^6$. Pobożność ludowa odznacza się wielką różnorodnością oraz bogactwem ekspresji ciała, gestów i symboli, np. zwyczaj całowania lub dotykania łaskami słynących obrazów, świętych miejsc, relikwii, urządżanie pielgrzymek lub procesji, przebywanie pewnej drogi w sposób szczególny – boso lub na kolanach, składanie ofiar, świec, wotów, noszenie specjalnych strojów, zwyczaj klękania i leżenia krzyżem, noszenia medalików i innych znaków wiary. Wszystkie te zewnętrzne wyrazy pobożności są bezpośrednim, prostym i szczerym wyrazem uczestnictwa w życiu chrześcijańskim i dlatego zasługują na szacunek. Bez takiego wewnętrznego nastawienia istniałoby niebezpieczeństwo sprowadzenia tych symbolicznych zachowań zewnętrznych do pustych zwyczajów, a nawet do zabobonów$^7$. Prawodawca kodeksowy, biorąc pod uwagę szczególny charakter i status prawny sanktuariów, jako specjalnego typu placówek duszpasterskich, nakłada na ich kustoszów nowe i bardzo odpowiedzialne obowiązki duszpasterskie. W sanktuariach powinny być zapewnione wiernym „obfitsze środki zabwienia przez gorliwe głoszenie słowa Bożego, przez odpowiednie ożywienie życia liturgicznego, zwłaszcza przez sprawowanie Eucharystii i pokuty oraz przez kultywowanie zatwierdzonych form pobożności ludowej”$^8$. Prawo kościelne domaga się też zbierania dokumentacji związanej z duszpasterstwem w miejscach świętych, a także zabezpieczenia wotów itp.; nakazuje mianowicie (por. kan. 1234 § 2), aby wota, zwłaszcza artystyczne, łącznie ze sztuką ludową, oraz dokumenty pobożności (prosby i podziękowania, opisy doznanych --- $^5$ KPK, kan. 1230. $^6$ Por. P.M. Gajda, Zadania sanktuariów w posłannictwie Kościoła, „Currenda” 157 (2006), s. 238-239. $^7$ Por. Dyrektorium, nr 15. $^8$ KPK, kan. 1234 § 1. łask) były skrzętnie zbierane i przechowywane w sanktuarach lub miejscach przyległych. Jedne i drugie mają być pilnie strzeżone (muzeum, skarbiec, sala wystawowa itp.). 2. Kanoniczne pojęcie i podział odpustów W Słowniku języka polskiego pod hasłem „odpust” odnajdujemy dwa znaczenia: najpierw jest mowa o lokalnej uroczystości kościelnej, organizowanej zwykle z okazji święta patrona danego kościoła, w połączeniu z kiermaszem i zabawami towarzyskimi. W dalszej kolejności Słownik przytacza znaczenie religijne tego słowa: „Darowanie przez Kościół kary za grzechy pod warunkiem wykonania określonych praktyk religijnych”. Dla nas interesujące jest to drugie znaczenie. A. Krótki rys historyczny odpustów Odpust związany jest ściśle z pojęciem grzechu i praktyką pokuty. Same odpusty są owocem tejże praktyki w Kościele Zachodnim i nie są zrozumiałe bez jej przynajmniej ogólnej znajomości. W centrum kościelnej problematyki pokutnej stoi fakt grzechu, który jest rzeczywistością również wewnętrzkościelną. Niełatwo było Kościołowi pierwotnemu zaakceptować fakt, że w jego łonie są także ludzie grzeszący ciężko. Stąd też początki praktyki pokutnej w Kościele były trudne i pełne napięć. Pierwotne chrześcijaństwo rozumiało grzech jako zerwanie życiodajnej komunii z Bogiem i zarazem z Kościołem – Ciałem Chrystusa. Jeśli Kościół trwający w nauce Apostołów był drogą życia, to grzech był drogą śmierci. Toteż grzesznik traktowany był nie jako człowiek, który złamał prawo, ale jako zbłąkana owca, którą należy sprowadzić z powrotem na drogę życia. Zerwana więź z Bogiem i Kościołem wyrażała się zewnętrznie w wykluczeniu ze wspólnoty chrześcijańskiej. Grzesznik faktycznie sam stawiał siebie poza Kościołem i wykluczenie go było tylko potwierdzeniem tego faktu. Powrót do Boga i Kościoła był możliwy, ale nie dokonywał się za pomocą jakiegoś prostego obrzędu. Kościół stwierdzał, że jeśli chrześcijanin przez lata całe przygotowywany do chrztu w katechumenacie, pomimo to popełnia grzechy ciężkie (za grzechy ciężkie, wykluczające z Kościoła i wymagające procesu pokutnego uważano w zasadzie trzy: odstępstwo od wiary, zabójstwo i cudzołóstwo), to powinien odbyć pewną drogę powrotu, jakby powtórzenie w jakimś stopniu katechumenatu, by znów wejść nie tylko formalnie, ale i sercem we wspólnotę z Bogiem i Kościołem. Taki okres pokuty trwał zwykle kilka lat i miał ściśle określony, etapowy przebieg. Kościół w tym czasie modlił się za pokutnika i pomagał mu słowem Bożym w powrocie. Po ukończeniu procesu pokutnego pokutnik --- 9 Hasło: odpust, w: Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 2, Warszawa 1988, s. 47. był rozgrzeszany przez biskupa i z wielką radością przyjmowany oficjalnie do wspólnoty. Jak więc widać, w Kościele pierwszych wieków pokuta miała charakter przede wszystkim pedagogiczny i zmierzała do odbudowania zerwanej więzi z Bogiem i Kościołem. Nie miała ona charakteru kary za grzechy. W wieku IV praktyka ta zaczyna powoli przeżywać kryzys. Kościół po edykcie mediolańskim (313 r.) staje się coraz bardziej Kościołem masowym, zatruca się jego wspólnotowy charakter i pierwotna publiczna pokuta napotyka na coraz większe trudności. Stopniowo rodzi się praktyka pokuty indywidualnej, polegającej na wyznaniu grzechu przed kapłanem, który potem nakłada pokutę, a po jej wypełnieniu udziela rozgrzeszenia. Praktyka ta, choć z pewnymi oporami, przyjmuje się z czasem w całym Kościele Zachodnim. Jednocześnie grzech zaczyna być pojmowany na sposób jurydyczny, a więc jako przekroczenie prawa i naruszenie zasad sprawiedliwości Boskiej i ludzkiej. Rodzi się tzw. pokuta „taryfowa”. Samo słowo „taryfa” wywołuje może zgrzyt u dzisiejszego słuchacza, nie chodziło tu jednak absolutnie o jakieś taryfy pieniężne. Po prostu z każdym grzechem związana była jakaś określona pokuta. Co więcej, powstają całe księgi pokutne, którymi posługiwały się spowiednicy, by nakładać odpowiednie pokuty, mające zazwyczaj charakter umartwienia i trwające bardzo długo, np. za grzech zabójstwa należało poświęcić o chlebie i wodzie przez 10 lat, a za grzech cudzołóstwa lat 6. Ginie dawny pedagogiczny charakter pokuty, a pojawia się charakter jurydyczno-ekspiacyjny w rozumieniu kary, którą trzeba odbyć, aby przywrócić zniszczony przez grzech porządek i otrzymać rozgrzeszenie. Pokuty za poszczególne grzechy sumują się, granicząc niekiedy z możliwością wypełnienia i odsuwając człowieka na długie lata, a nawet dziesięciolecia, od pełnego uczestnictwa w Eucharystii. Kościół w czasach głębokiego średniowiecza jawi się na pierwszym miejscu jako wielka instytucja pokutna: narzędzie raczej Bożej sprawiedliwości niż miłosierdzia. Dopiero w X w. upowszechniło się udzielanie rozgrzeszenia przed odbyciem pokuty. Mimo łagodzenia form odbycia pokuty, rozgrzeszeni prosili, by spowiednicy modlili się za nich, aby ich dusze nie cierpiały w czyścu. Prośby wiernych sprawiły, że Kościół odczytał to jako znak czasu i zezwolił, by po odmówieniu wyznaczonych modlitw lub uczynieniu jakiegoś dzieła ściśle określonego zyskać skrócenie lub złagodzenie kary po śmierci. Rozwój nauk o czyścu i odpustach sprawił, że ludzie podejmowali wszelkiego rodzaju praktyki religijne, by tylko zyskać odpust. Spowiednicy, idąc za nauką Kościoła, często łagodziли pokutę własnym wstawieniennictwem czy umartwieniem. Od roku 1300 wprowadzono wielkie jubileusze, które obchodzono najpierw co 100 lat, a później co 25 lat. Jubileusze te miały na celu uwrażliwić wiernych jeszcze bardziej na los duszy po śmierci. Jednak pomimo wszelkich starań Kościoła o należyte podejście do odpustów, nie udało się zapobiec praktyce ich kupowania. Wielu ludzi spłynęło naukę o odpustach do pieniędzy. Rezultat praktyki był taki, że ci, których było stać, zyskiwali odpust, a ci, których nie było stać, to nie. Przeciwko tej praktyce wystąpił Marcin Luter, który publicznie wypowiedział się przeciwko takiemu podejściu do spraw duchowych. W 1517 r. Luter ogłosił swoje 95 tez$^{10}$. Papież Leon X uznał początkowo za błędne 6 tez Lutra. Bulla Leona X Cum postquam stanowiła wykładnię doktryny katolickiej na temat odpustów, a jednocześnie szansę dla wyrażenia zmiany stanowiska przez reformatora. Skoro jednak tego nie uczynił – Leon X w bulli Exurge Domine z 15 czerwca 1520 r. uznał naukę Lutra za skandaliczną i heretycką, a w szczególności 41 tez spośród 95. Domagał się, by Luter w ciągu 60 dni odstąpił od swojej nauki. W odpowiedzi Luter 10 grudnia 1520 r. spalił bullę Cum postquam, co w efekcie przyniosło nałożoną na niego przez Leona X w bulli Decet Romanum Pontificem karę ekskomuniki. Dyskusja wokół praktyki odpustów spowodowała ich pierwszą zasadniczą reformę, która dokonała się na Soborze Trydenckim. Sobór miedzy innymi postanowił znieść w całym Kościele urząd jałmużnika, a wraz z nim niepamiętne prawa zwyczajowe, związane z tym urzędem. Zdecydował, iż odpusty i inne łaski duchowe mogą być ogłaszane przez miejscowych ordynariuszy z udziałem dwóch członków kapituły. Im też miały być składane ofiary płynące z miłości, ale wykluczające wszelkie posądzenie o charakter zapłaty. Trzeba przy tym pamiętać, że już sobór w Vienne w 1311 r. sprzeciwił się zbieraniu ofiar z racji odpustów, ale Sobór Trydencki poszedł dalej, gdyż zniósł specjalną funkcję zbierających jałmużny w Kościele. Teologowie, którzy zajęli się poważniej praktyką odpustową na przełomie XII i XIII w. podkreślali konieczność odpowiedniej pokuty za poszczególne grzechy (uzyskanie odpustu nie zastąpi abstynencji i postu za pijaństwo i obżarstwo). Wszak ten, kto żaluje za grzechy, gotów jest spełniać pokutne czyny, a nie ich unikać. Św. Tomasz z Akwinu, choć bronił odpustów, przyznawał, że inne akty zadośćuczynienia są od nich lepsze. Mistycy XIV i XV w. pozostawali wierni Kościołowi, skupiali się jednak na bezpośredniej relacji człowieka do Boga, dystansując się milcząco od odpustowej rachunkowości. Zdecydowanymi przeciwnikami odpustów byli --- $^{10}$ „Należy nauczać chrześcijan, że gdyby papież wiedział o wszystkich szachrajstwach kaznodziejów odpustowych, raczej by w stos popiołów zamienił katedrę św. Piotra, aniżeliby miała być budowana kosztem skóry, krwi i ciała jego owieczek. (50) Należy nauczać chrześcijan, że papież nie szczędziłby swych własnych pieniędzy, chociażby nawet kościół św. Piotra miał być na ten cel sprzedany, byle udzielić wsparcia potrzebującym, od których obecnie kaznodzieje odpustowi wytdząją ostatni grosz. (51) Ci, którzy sądzą, iż mogą zapewnić sobie zbawienie przez listy odpustowe, będą wiecznie potępieni wraz z mistrzami swymi. (32) Odpust zachwalany przez kaznodziejów, jako wielka łaska, jest istotnie łaską wielką, gdyż im przynosi wiele pieniędzy. (67) „Skarb kościoła”, z którego papież czerpie odpust, nie jest dostatecznie ścisłe określony ludowi chrześcijańskiemu ani przezeń znany. (66)”. Cyt. za A. Skowronek, Sakramenty wiary. Sakrament pojednania, t. 2, Włocławek 1995, s. 161-162.169. zwolennicy średniowiecznych herezji, zwłaszcza że krucjaty przeciw nim (np. katarom, husytom) premiowano odpustami. Polemizując z reformacją, Sobór Trydencki stwierdził, że Kościół ma Boskie pełnomocnictwo udzielania odpustów, a praktyka ta potrzebuje tylko oczyszczenia z nadużyć. W barokowej pobożności odpusty odegrały znów wielką rolę w popularyzowaniu bractw, nabożeństw i miejsc pielgrzymkowych. Do pogłębiania teologii odpustów przyczynił się w XX w. Karl Rahner, definiując pojęcie kary doczesnej. Wskazywał, że jest to nie tyle karna aktywność Bożej sprawiedliwości, co konsekwencje grzechu, włączane w bolesny proces dojrzewania i oczyszczania nawróconego, za jego życia czy po śmierci. Projekt Soboru Watykańskiego II dotyczący nauki o odpustach został włączony do tekstu konstytucji apostolskiej Pawła VI (Indulgentiarum doctrina, 1965). Rozpoczęło to dawno oczekiwaną reformę odpustowej praktyki. W konstytucji pominięto odwołanie się do papieskiej władzy jurysdycyjnej, a powołano się na starą kościelną tradycję. Zaakcentowano związek pokutującego z naśladowaniem cierpiącego Chrystusa i wzajemną pomoc poszczególnych członków Ciała Mistycznego. Zaprzestano kalendarzowej miary wobec odpustu cząstkowego, a zatwierdzono (po spowiedzi, Komunii, modlitwie odpustowej) darowanie kar doczesnych, proporcjonalne do kierowanego miłością pokutnego wkładu człowieka. Papież Paweł VI doprowadził do zlikwidowania tzw. odpustów lokalnych i rzeczowych. Przedstawiony przez niego Wykaz odpustów zawiera 70 pozycji (dla porównania Wykaz odpustów mających charakter powszechny zawierał 781 pozycji). Zniknięcie odpustowej matematyki stanowiło powrót do realizmu, jako że wcześniej i tak chyba mało który z „łowców odpustów” miał wymaganą i wtedy, choć słabo akcentowaną, dyspozycję wewnętrzną, potrzebną do pełnego skorzystania z oferty Kościoła$^{11}$. B. Kanoniczne pojęcie odpustu Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza: „Odpust jest to darowanie wobec Boga kary doczesnej za grzechy odpuszczone już co do winy. Otrzymuje je wierny, odpowiednio przygotowany i po wypełnieniu pewnych określonych warunków, przez działanie Kościoła, który jako sługa odkupienia autorytatywnie rozporządza i dysponuje skarbem zadośćuczynień Chrystusa --- $^{11}$ Por. W. W. Baum, Dar Odpustu, „L’Osservatore Romano” 4 (2000), s. 60; B. Glinkowski, Odpusty, Poznań 2005, s. 12–15; P. Ricoeur, Wina, etyka, religia, „Concilium” 6–10 (1970), s. 13; J. Delumeau, Grzech i strach, Warszawa 1994, s. 271–469; A. Skowronek, Sakramenty wiary. Sakrament pojednania, t. 2, Wrocław 1995, s. 161–162; D. Rezza, Skarb, który trzeba odkryć ponownie, „L’Osservatore Romano* 2 (2000), s. 46; E. Sztafrowski, Wykaz odpustów, w: Posoborowe prawodawstwo kościelne, t. 2, z. 4, Warszawa 1970. i świętych”\textsuperscript{12}. Natomiast w \textit{Katechizmie Kościoła Katolickiego} czytamy: „Nauka o odpustach i jej praktyczne zastosowanie w Kościele ściśle łączą się ze skutkami sakramentu pokuty. Odpust jest to darowanie przed Bogiem kary doczesnej za grzechy, zgładzone już co do winy. Dostępuje go chrześcijanin odpowiednio usposobiony i pod pewnymi, określonymi warunkami, za pośrednictwem Kościoła, który jako szafarz owoców odkupienia rozdaje i prawomocnie przydziela zadośćuczynienie ze skarbca zasług Chrystusa i świętych”\textsuperscript{13}. Odpust jest zatem darowaniem kary doczesnej, należnej za grzechy zgładzone już co do winy. Grzech powoduje dwa skutki: stan winy wobec Boga (\textit{retus cupalae}), czyli utratę przyjaźni z Nim, i karę (\textit{retus poenae}). Odwróceniu się od Boga odpowiada kara wieczna. Zaś nieuporządkowane przywiązywanie wiernego do stworzenia pociąga za sobą karę doczesną. Obydwie te kary wpływają z natury grzechu i nie mogą być pojmowane jako rodzaj zemsty, którą Bóg stosuje od zewnątrz\textsuperscript{14}. Przebaczenie grzechów w sakramencie pokuty lub doskonały żal za grzechy połączony z pragnieniem wyspowiadania się dokonuje pojednania grzesznika z Bogiem. Bóg, dając grzesznikowi łaskę uświęcającą, daruje mu karę wieczną. Jednak to usprawiedliwienie grzesznika nie zawsze jest połączone z całkowitym darowaniem mu kar doczesnych\textsuperscript{15}. Po uzyskaniu przebaczenia sakramentalnego należy jeszcze ponieść kary doczesne. Na ten temat wypowiedział się Jan Paweł II: „Kara doczesna oznacza stan cierpienia człowieka, który chociaż jest już pojednany z Bogiem, pozostaje jeszcze naznaczony «śladami» grzechu, które nie pozwalają mu całkowicie otwierać się na łaskę. Dlatego właśnie, aby uzyskać całkowite uzdrowienie, grzesznik wezwany jest do podjęcia drogi oczyszczenia, która doprowadzi go do pełni miłości. Na tej drodze milosierdzie Boże wychodzi człowiekowi naprzeciw i ofiaruje mu szczególną pomoc. Kara doczesna spełnia rolę «lekarstwa» w takiej mierze, w jakiej człowiek czuje się wezwany do głębokiego nawrócenia. Taki jest również sens «zadośćuczynienia» wymaganego przez sakrament pokuty”\textsuperscript{16}. C. Rodzaje odpustów W aktualnym Kodeksie mamy dwa rodzaje odpustów: zupełne i częściowe. Zasadniczą różnicę między nimi podaje prawodawca kościelny, stwierdzając, \begin{footnotesize} \begin{enumerate} \item[12] KPK, kan. 992. Podobnie ujmuje odpust konstytucja \textit{Indulgentiarum doctrina} (nr 1), normy Penitencjarii Apostolskiej z 1968 r., normy Penitencjarii Apostolskiej z 1986 r., a także normy Penitencjarii Aposolskiej z 1999 r. \item[13] \textit{Katechizm Kościoła Katolickiego}, Poznań 1994, nr 1471 (dalej: KKK). \item[14] KKK, nr 1472. \item[15] Por. M. Pastuszko, \textit{Odpusty}, Kielce 2001, s. 10-11. \item[16] Jan Paweł II, Audiencja generalna, „L’Osservatore Romano” 1 (2000), s. 38-39. \end{enumerate} \end{footnotesize} że: „odpust jest częściowy albo zupełny, zależnie od tego, czy uwalnia od kary doczesnej za grzechy w części lub w całości”\textsuperscript{17}. Odpust zupełny polega na całkowitym darowaniu wszystkich kar doczesnych za grzechy zgładzone już co do winy. Można powiedzieć, że osoba, która uzyskała w danym momencie odpust zupełny, jest w danym momencie w takim stanie, jak tuż po chrzcie świętym, a więc, gdyby zmarła, poszłaby wprost do nieba\textsuperscript{18}. Do uzyskania odpustu zupełnego, zgodnie z normami dotyczącym odpustów, wymagane są: – Spełnienie warunków koniecznych do uzyskania odpustów cząstkowych (być ochrzczonym; nie można być ekskomunikowanym; należy znajdować się w stanie łaski uświęcającej; mieć wzbudzoną, przynajmniej ogólną intencję zyskania jakiegokolwiek odpustu; wypełnić w określonym czasie i we właściwy sposób nakazane czynności-warunki). – Spowiedź sakramentalna. (Kilka dni przed lub po wypełnieniu dzieła odpustowego. Po jednej spowiedzi możemy uzyskać więcej niż jeden odpust zupełny). – Komunia Eucharystyczna (przyjęta na kilka dni przed lub po dokonaniu dzieła odpustowego. Po jednej Komunii świętej możemy uzyskać tylko jeden odpust zupełny). – Modlitwa w intencjach Ojca Świętego (Nie chodzi o modlitwę w intencji samego papieża, ale wyznaczanych przez papieża, np. o powołania. Modlitwę tę należy odmówić ustnie, nie ma określonej konkretnej modlitwy, może to być np. Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo). – Brak jakiegokolwiek przywiązania do grzechu, nawet powszedniego – lekkiego. (Przywiązanie nie polega na nieumiejętności wyzwolenia się z jakiejś słabości, przez którą człowiek upada w grzechy lekkie. Słabość – także nabyta, jak na przykład nałóg – nie jest przywiązaniem. Jest brakiem, ulomnością, często skutkiem grzechów swoich własnych czy grzechów cudzych, nad którymi człowiek nie panuje, choć się o to stara, jak może. Jeśli mimo naszych usilnych prośb Bóg jej nam nie zabiera, należy ją – na wzór Apostoła Pawła [por. 2 Kor 12,7-9] – zaakceptować jako narzędzie, poprzez które Pan uczy nas pokory i nieopierania się na sobie samym, lecz na Jego łasce. Taka słabość może nawet, paradoksalnie, pomóc w zyskiwaniu odpustów, jeśli jej owocem jest pokora i miłość do innych braci nieradzących sobie z własnymi słabościami. Przywiązanie do grzechu lekkiego polega natomiast na świadomym i dobrowolnym stosowaniu tzw. „drobnych grzeszków” jako metody radzenia sobie w życiu. \textsuperscript{17} KPK, kan. 993. \textsuperscript{18} B. Glinkowski, \textit{Odpusty}, s. 18-19. Paweł VI postanowił ograniczyć możliwość uzyskiwania odpustów zupełnych, chcąc zmobilizować wiernych, by bardziej je docenili oraz starali się o właściwą dyspozycję (tamże). Jest to w gruncie rzeczy postawa nienawrócenia i paktowania ze złem, które człowieka w ten sposób postępującego wcześniej czy później doprowadzi do grzechów ciężkich). – Wykonanie czynności związanej z odpustem$^{19}$. Tylko w przypadku wypełnienia powyższych warunków można uzyskać odpust zupełny dla siebie lub osoby zmarłej. Można go uzyskać tylko jeden raz w ciągu dnia. Oprócz tych sytuacji zwyczajnych należy mieć na uwadze ewentualne sytuacje nadzwyczajne: – Uzasadniona przeszkoda prawna – wierny na skutek okoliczności nie ma możliwości wypełnienia wszystkich warunków zwyczajnych uzyskania odpustu zupełnego, np. choroba, więzienie, klauzula zakonna czy brak sił moralnych. W takich warunkach spowiednicy mają prawo zamienić dzieła lub warunki odpustowe$^{20}$. Zmiana może objąć wszystkie warunki i dzieła z wyjątkiem okoliczności, które są zasadniczym motywem odpustu, np. dzień tytułu kościoła. – W czasie jubileuszów stosuje się specjalne normy prawne. – Odpust udzielony na godzinę śmierci. Może go udzielić albo kapłan przy sprawowaniu sakramentu namaszczenia chorych, gdy istnieje prawdopodobieństwo bliskiej śmierci, albo gdy przybycie kapłana jest niemożliwe, Kościół udziela takiego odpustu wiernemu, który jest do tego właściwie przygotowany i o ile miał on za życia zwyczaj stałego odmawiania jakichkolwiek modlitw. Ten zwyczaj odmawiania jakichkolwiek modlitw zastępuje w tym wypadku trzy zwyczajne warunki wymagane do uzyskania odpustu zupełnego, a więc spowiedź sakramentalną, Komunię Eucharystyczną oraz modlitwę w intencjach Ojca Świętego. Do uzyskania tego odpustu chwalębną rzeczą jest posłużenie się krucyfiksem lub krzyżem. Taki odpust może uzyskać wierny, mimo że tego samego dnia uzyskał już odpust zupełny$^{21}$. Odpust częściowy uwalnia jedynie od części kary doczesnej za grzechy odpuszczone uprzednio co do winy. Wielkość pozasakramentalnego darowania kary zależy od wartości wykonanego czynu. Do uzyskania odpustu częściowego normy wymieniają, oprócz tych, których się wymaga, by uzyskać jakikolwiek odpust (być ochrzczonym; nie można być ekskomunikowanym; należy znajdować się w stanie łaski uświęcającej; mieć wzbudzoną przynajmniej ogól- --- $^{19}$ Penitenciaria Apostolska, Enchiridion indulgentiarum. Normae et Concessiones, quarta editio, Libreria Editrice Vaticana 1999, nr 20, s. 25; nr 5, s. 48 (dalej: EI) $^{20}$ Por. EI, nr 24, s. 27. $^{21}$ EI, nr 12, s. 58-59. ną intencję zyskania jakiegokolwiek odpustu; wypełnić w określonym czasie i we właściwy sposób nakazane czynności-warunki), dwa zasadnicze warunki: - wykonanie czynności obdarzonej odpustem; - skruchę serca, która powinna temu towarzyszyć$^{22}$. W Kodeksie czytamy także, że „każdy wierny może uzyskiwać odpusty czy to cząstkowe, czy zupełne albo dla siebie, albo ofiarować za zmarłych na sposób wstawiennictwa”$^{23}$. 3. Kto udziela odpustów? W kan. 995 Kodeksu Prawa Kanonicznego ma miejsce odwołanie się do wielowiekowej tradycji, iż władzą udzielania odpustów, przekazaną przez samego Jezusa Kościołowi posługuje się on od najdawniejszych czasów. Tylko Biskup Rzymu może przekazać innym władzę udzielania odpustów i musi to uczynić w sposób wyraźny$^{24}$. Nikt inny takiej władzy nie posiada. Nie ma zatem żadnej wątpliwości, że papież bez ograniczeń posiada władzę udzielania odpustów w odniesieniu do wszystkich chrześcijan na całym świecie. Kompetentnym urzędem Stolicy Apostolskiej w tym, co dotyczy udzielania i praktyki związanej z odpustami, jest Penitencjaria Apostolska. Biskupi eparchowie lub biskupi diecezjalni oraz inni zrównani z nimi w prawie, od czasu podjęcia pasterskiej posługi posiadają władzę udzielania odpustu częściowego na swoim terytorium wszystkim wiernym, natomiast poza własnym terytorium tylko wiernym podległym ich jurysdykcji. Posiadają też na terenie swojej diecezji władzę udzielania błogosławieństwa papieskiego z odpustem zupełnym trzy razy w roku i to nawet wtedy, gdy nie odprawiają uroczystej Mszy świętej. Kardynałom wszędzie przysługuje prawo udzielania odpustu częściowego, ale w poszczególnych przypadkach odpust ten mogą uzyskać tylko obecni$^{25}$. Odpust może być udzielony także na podstawie władzy delegowanej, w ramach otrzymanych uprawnień. Taką władzę mogą posiadać legaci papiescy oraz inni kapłani, którzy otrzymali stosowne zezwolenie. Ojciec Święty nieczęsto korzysta z możliwości udzielania stosownej delegacji$^{26}$. Hierarchowie lub ordynariusze miejsca mogą zezwolić wiernym, wobec których mają władzę, a którzy zamieszkują okolice, gdzie nie można w żaden --- $^{22}$ EI, nr 5, s. 48. $^{23}$ KPK, kan. 994. $^{24}$ Por. KPK, kan. 995. $^{25}$ Por. EI, nr 10, s. 23. $^{26}$ Np. fakt przekazania delegacji uprawniającej do udzielania odpustu zupełnego kałanowi podczas sprawowania sakramentu namaszczenia chorych. Por. Sakrament chorych. Obrzędy i duszpasterstwo, Katowice 1980, nr 167, s. 107. sposób, albo jedynie z wielką trudnością, wyspowiadać się i przyjąć Komunię świętą, by mogli uzyskać odpust zupełny bez aktualnej spowiedzi i Komunii świętej, aby tylko wzbudzili żal doskonały i mieli postanowienie przystąpienia do tego sakramentu, skoro tylko nadarzy się okazja$^{27}$. Proboszcz ani kustosz sanktuarium nie ma żadnego prawa ustanawiania w swoim kościele czy sanktuarium odpustów. 4. Jakie odpusty można zyskiwać w sanktuariach? W bulli Jana Pawła II ogłaszającej Wielki Jubileusz Roku 2000 Incarnationis mysterium czytamy: „Innym szczególnym znakiem, dobrze znanym wierzącym, jest odpust. [...] Objawia się w nim pełnia miłosierdzia Ojca, który wszystkim wychodzi naprzeciw ze swą miłością, wyrażającą się zwłaszcza w odpuszczeniu win. W zwykłych okolicznościach Bóg Ojciec udziela swego przebaczenia przez sakrament pokuty i pojednania. [...] Kościół otrzymał od Chrystusa władzę odpuszczania grzechów w Jego imię (por. Mt 16,19; J 20,23), jest zatem w świecie żywą obecnością miłości Boga. [...] Właśnie przez posługę swojego Kościoła Bóg okazuje miłosierdzie światu, udzielając mu owego cennego daru, który od bardzo dawna nosi miano «odpustu». [...] Od czasów starożytnych Kościół żywił zawsze głębokie przekonanie, że konsekwencją przebaczenia, udzielonego bezinteresownie przez Boga, winna być rzeczywista przemiana życia, stopniowe usuwanie zła wewnętrznego, odnowa własnej egzystencji. Akt sakramentalny musi się łączyć z aktem egzystencjalnym, z rzeczywistym zmazaniem winy, które nazywamy właśnie pokutą. Przebaczenie nie oznacza, że ten proces egzystencjalny staje się zbędny, ale przeciwnie – że zyskuje sens, zostaje zaakceptowany i przyjęty. Jak bowiem wiadomo, mimo pojednania człowieka z Bogiem grzech może pozostawić pewne trwałe skutki, z których należy się oczyścić. Właśnie w tym kontekście nabiera znaczenia odpust dający możliwość przystępu (...) do całkowitego daru milosierdzia Bożego”$^{28}$. Ten dar miłosierdzia Bożego można uzyskiwać także w sanktuariach. Co jakiś czas Kościół ogłasza wykaz odpustów. Najnowszy tego typu dokument zatytułowany Enchiridion indulgentiarum został zaprezentowany przez Penitencjara Większego kard. Wiliama Wakefielda dnia 17 września 1999 r. Według nauki Kościoła, zawartej w jego licznych dokumentach, rola sanktuariów, mimo agresywnej laicyzacji i ateizacji wciąż ma bardzo duże znaczenie. Każde sanktuarium jest miejscem celebracji kultycznych, ewangelizacji, pobożności ludowej, miłości miłosiernej, budzenia i rozwijania powołań, działalności ekumenicznej, miejscem pielgrzymkowym. Do powyższych zadań --- $^{27}$ Por. El, nr 25, s. 27. $^{28}$ Jan Paweł II, Bulla Incarnationis mysterium, 9, „L’Osservatore Romano” 20 (1999) nr 1, s. 10-11. i funkcji sanktuariów należy dodać jeszcze jedno, mianowicie: sanktuarium jest także miejscem zyskiwania odpustów. A. Odpusty zupełne – Pobożny udział w nabożeństwie liturgicznym w dniu powszechnie przeznaczonym na modlitwę w jakimś dobrym celu religijnym (np.: w tygodniu modlitw o jedność chrześcijan, w tygodniu misyjnym, w dniu modlitw o powołania kapłańskie i zakonne, w dniu chorych). – Nawiedzenie i adoracja Najświętszego Sakramentu trwające co najmniej pół godziny. – Adoracja Najświętszego Sakramentu w Wielki Czwartek podczas wystawienia Najświętszego Sakramentu po Mszy Wieczerzy Pańskiej, połączona z pobożnym odmówieniem hymnu Przed tak wielkim Sakramentem wraz z modlitwą (hymn ten jest zawsze odmawiany lub śpiewany w kościołach wspólnie przez wiernych, uczestniczących w liturgii Wielkiego Czwartku, a modlitwę odmawia kapłan). – Pobożny udział w uroczystej procesji eucharystycznej, szczególnie w uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (potocznie nazywanej uroczystością Bożego Ciała), bez względu na to, czy odbywa się w kościele czy poza kościołem. – Przyjęcie Pierwszej Komunii świętej i udział w tym obrzędzie. – Pobożne uczestniczenie w liturgii Wielkiego Piątku połączone z adoracją krzyża. – Pobożne odprawienie Drogi Krzyżowej. Należy zaznaczyć, że dla uzyskania tego odpustu określa się następujące warunki: a) nabożeństwo należy odbywać przed stacjami Drogi Krzyżowej prawnie erygowanymi (zgodnie z przepisami liturgicznymi Kościoła); b) do erygowania Drogi Krzyżowej wymaga się czternastu krzyży, przy których zwykle zamieszcza się z pożytkiem dla wiernych tyleż wizerunków przedstawiających stacje jerozolimskie; c) według powszechnego zwyczaju Droga Krzyżowa składa się z czternastu pobożnych ćwiczeń, do których dodaje się wezwania modlitewne, jednak dla odprawienia Drogi Krzyżowej wymaga się tylko pobożnego rozważania męki i śmierci Pana Jezusa, nie jest zaś konieczne rozważanie o poszczególnych tajemnicach tych stacji; d) wymaga się przechodzenia od jednej stacji do drugiej. Jeżeli praktykę odbywa się publicznie i wszyscy nie mogą się przemieszczać od stacji do stacji bez niedogodności, wystarczy, gdy do poszczególnych stacji przechodzi prowadzący, a inni uczestnicy pozostają na swoich miejscach. – Udział wiernego w świętych misjach i wysłuchanie kilku nauk, jeśli jest połączone z uczestnictwem w uroczystym zakończeniu tychże misji. – Pobożne odmawianie różańca w kościele lub kaplicy (sanktuarium). Dla uzyskania odpustu zupełnego należy spełnić następujące warunki: a) wystarczy --- 29 Por. EI, nr 1-33, s. 21-28. odmówić ustnie jedną z czterech części różańca, ale tę część należy odmówić całą, nie można jej przerwać; b) z modlitwą ustną należy połączyć rozważanie tajemnic różańcowych. Przy publicznym odmawianiu różańca należy zapowiadać poszczególne tajemnice według zatwierdzonego zwyczaju miejscowego. – Udział w publicznym śpiewie lub recytacji hymnu O, Stworzycielu Duchu, przyjdź w uroczystość Zesłania Ducha Świętego. – Udział w publicznym śpiewie lub recytacji hymnu Ciebie, Boże, wysławiamy (Te Deum laudamus) w dniu 31 grudnia, w celu podziękowania Bogu za dobrodziejstwa otrzymane w całym roku. – Celebrowanie Mszy świętej prymicyjnej z udziałem ludu o ustalonej godzinie i uczestnictwo w tej Mszy świętej. – Celebrowanie Mszy świętej jubileuszowej z okazji 25-, 50- i 60-lecia święceń kapłańskich, połączone z odnowieniem wobec Boga postanowienia o wiernym wypełnianiu obowiązków swego powołania i swojego stanu. – Pobożne uczestniczenie wiernego we Mszy świętej jubileuszowej z okazji święceń kapłańskich (25-, 50-, 60-lecie) lub biskupich (25-, 40-, 50-lecie). – Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych w czasie liturgii Wigilii Paschalnej, czyli w Wielką Sobotę wieczorem. Formuła przyrzeczeń musi być zatwierdzona przez Kościół. – Odpust zupełny dla wiernych zmarłych udzielany jest za pobożne nawiedzenie sanktuarium w dniu Wspomnienia Wszystkich Wiernych Zmarłych (2 listopada). Dla zyskania tego odpustu należy odmówić Ojcze nasz i Wierzę w Boga – można się modlić na przemian z osobą towarzyszącą. – Nawiedzenie sanktuarium diecezjalnego, krajowego lub międzynarodowego ustanowionego przez kompetentną władzę i odmówienie tam modlitwy Ojcze nasz i Wierzę w Boga, w następujące dni: a) w dniu uroczystości sanktuarium; b) w dniu wybranym przez wiernego raz w roku; c) w dniu dokonywania zbiorowej pielgrzymki. – Nawiedzenie kościoła parafialnego (sanktuarium) w dniu: święta tytułu tego kościoła oraz 2 sierpnia, to jest w dniu odpustu Porcjunkuli. Należy także odmówić modlitwę Ojcze nasz i Wierzę w Boga. – W dniu 2 sierpnia, gdy przypada odpust Porcjunkuli w bazylice mniejszej, w kościołach katedralnych i parafialnych (sanktuariach) można uzyskać odpust Porcjunkuli, jeśli się odmówi modlitwy Ojcze nasz i Wierzę w Boga. – Pobożne nawiedzenie kościoła (sanktuarium) lub ołtarza w dniu jego poświęcenia połączone z odmówieniem modlitwy Ojcze nasz i Wierzę w Boga. – Nawiedzenie kościoła (sanktuarium) lub kaplicy zakonów, zgromadzeń zakonnych, instytutów życia konsekrowanego i stowarzyszeń życia apostolskiego w dniu poświęconym ich założycielowi, połączone z odmówieniem modlitwy Ojcze nasz i Wierzę w Boga. – Udział w pobożnych praktykach ku czci Bożego Miłosierdzia w II niedzielę Wielkanocy (uroczystość Bożego Miłosierdzia) lub przynajmniej odmówienie przed Najświętszym Sakramentem modlitwy Ojcze nasz i Wierzę w Boga. – Uczestnictwo w nabożeństwie Gorzkich Żałów jeden raz w okresie Wielkiego Postu w jakimkolwiek kościele (sanktuarium) na terenie Polski. – Nawiedzenie bazyliki mniejszej w uroczystość Apostołów Piotra Pawła; w święto tytułu; w dniu 2 sierpnia; jeden raz w roku w dniu określonym według uznania$^{30}$. – 12 stycznia 2002 r. Penitencjaria Apostolska udzieliła odpustu zupełnego pod zwykłymi warunkami wiernemu przebywającemu w granicach Polski, który odmówi Koronkę do Miłosierdzia Bożego w kościele lub kaplicy (sanktuarium) wobec Najświętszego Sakramentu publicznie wystawionego lub też przecho-wywanego w tabernakulum. Jeżeli wierni z powodu choroby lub innej słusznnej przyczyny nie mogą wyjść z domu, ale odmówią Koronkę do Bożego Miłosierdzia z ufnością i pragnieniem miłosierdzia dla siebie oraz z gotowością okazania go innym, to pod zwykłymi warunkami mogą zyskać odpust zupełny. B. Odpusty częściowe, które w określonych okolicznościach stają się zupełnymi$^{31}$ – Wierny, który pobożnie odmawia akt poświęcenia się rodzaju ludzkiego Chrystusowi Królowi O Jezu, Najślodszy Odkupicielu rodzaju ludzkiego, wejrzyj na nas, korzących się u stóp Twego ołtarza, uzyskuje odpust częściowy. Jeżeli zaś odmawia go publicznie, np. w sanktuarium w uroczystość Chrystusa Króla, dostępuje odpustu zupełnego. Oczywiście przy jednoczesnym wypełnieniu wszystkich warunków koniecznych do zyskania odpustu. – Odmówienie aktu wynagradzającego O Jezu, Najślodszy, któremu za miłość bez granic ludzie w niewdzięczny sposób odpłacają tak wielkim zapomnieniem, opuszczeniem i wzgardą!, w ciągu roku zasługuje na odpust częściowy. Publiczne odmówienie (np. w sanktuarium) w uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa jest obdarzone odpustem zupełnym. – Adoracja Najświętszego Sakramentu jest obdarzona odpustem częściowym. Natomiast staje się on zupełnym, gdy wierny: a) adoruje Najświętszy Sakrament przez pół godziny; b) w Wielki Czwartek po Wieczerzy Pańskiej pobożnie recytuje pieśń religijną Przed tak wielkim Sakramentem wraz z wersetem: Daleś nam chleb z nieba. Wszelką rozkosz mający w sobie oraz odpowiednią modlitwę: Boże, Ty w Najświętszym Sakramencie zostawisz nam pamiątkę swej męki, daj nam taką czcią otaczać święte tajemnice Ciała i Krwi Twojej, abyśmy nieustannie doznawali owoców $^{30}$ Jeżeli bazylika mniejsza jest sanktuarium erygowanym zgodnie z prawem, wydaje się, że wierny może dwa razy w ciągu roku, nawiedzając to sanktuarium – bazylikę mniejszą, zyskać odpust zupełny pod zwykłymi warunkami, zgodnie z zasadą prawną, że winna być zastosowana taka interpretacja przywileju, dzięki której ci, którzy otrzymali przywilej, rzeczywiście uzyskaliby jakąś łaskę (kan. 77) $^{31}$ Por. EI, nr 1-33, s. 21-28. Twojego odkupienia. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen; c) pobożnie uczestniczy w procesji z racji uroczystości Bożego Ciała. – Pobożne słuchanie przepowiadania słowa Bożego (homilii, kazania) jest obdarzone odpustem częściowym. Jednak wierny, który w sanktuarium w czasie misji wysłucha kilku nauk i weźmie udział w uroczystym zakończeniu misji, uzyska odpust zupełny. – Odmawianie różańca prywatnie związane jest z odpustem częściowym. Jeśli zaś odmawianie różańca odbywa się w kościele lub kaplicy (sanktuarium) może zyskać odpust zupełny. C. Odpusty częściowe Enchiridion Indulgentiarum wymienia listę odpustów częściowych, które niekonicznie należy zdobywać w kościołach (sanktuariach) czy kaplicach. Zatem równie dobrze można je tam zyskiwać. Możemy wymienić: – Akt poświęcenia rodzaju ludzkiego Jezusowi Chrystusoswi, jako Królowi wszechświata, zaczynający się od słów: O Jezu, Najsłodszym Odkupicielu rodzaju ludzkiego. – Akt wynagrodzenia Najświętszemu Sercu Pana Jezusa zaczynający się od słów: Jezu Najsłodszym. – Modlitwa w dniu powszechnie przeznaczonym dla jakiegoś religijnie szlachetnego celu, np. tydzień modlitw o powołania kapłańskie i zakonne. – Nawiedzenie Najświętszego Sakramentu połączone z odmówieniem hymnu autorstwa św. Tomasza z Akwinu: Zbliżam się w pokorze lub odmówienie modlitwy O Święta Uczto, na której przyjmujemy Chrystusa, odnawiamy pamięć Jego Męki, duszę napełniamy łaską i otrzymujemy zadatek przyszłej chwały. Można też posłużyć się pieśnią Przed tak wielkim Sakramentem wraz z wersetem: Daleś nam chleb z nieba. Wszelką rozkosz mający w sobie oraz odpowiednią modlitwą: Boże, Ty w Najświętszym Sakramencie zostawiłeś nam pamiątkę swej męki, daj nam taką czcią otaczać święte tajemnice Ciała i Krwi Twojej, abyśmy nieustannie doznawali owoców Twojego odkupienia. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen. – Wzbudzenie aktu duchowej Komunii świętej bez względu na używaną formułę, a także dziękczynienie po Komunii świętej, korzystając z modlitwy Duszno Chrystusowa lub z modlitwy: Oto ja, o dobry Jezu. – Dokładny rachunek sumienia, szczególnie przed przystąpieniem do sakramentu pokuty i pojednania oraz wzbudzenie aktu żalu. Chodzi tu zarówno o żal doskonały jak i niedoskonały. Przy wzbudzaniu żalu można się posłużyć np. spo- wiedzią powszechną z liturgii Mszy świętej: Spowiadam się Bogu wszechmogącemu albo Psalmami: 130 – Z głębokości wołam do Ciebie, Panie czy 50(51) – Zmiłuj się nade mną, Boże. 32 Por. tamże. – Udział w miesięcznym dniu skupienia, mającym charakter rekolekcji. – Modlitwa o jedność chrześcijan w formie zatwierdzonej przez Kościół, np.: Wszechmogący, wieczny Boże, Ty gromadzisz rozproszonych i zgromadzonych zachowujesz w jedności, wejrzyj łaskawie na owczarnię Twojego Syna i spraw niech wszyscy, których uświęcił jeden chrzest, złączą się w prawdziwej wierze i braterskiej miłości. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen. – Uważne i pobożne słuchanie słowa Bożego głoszonego w jakikolwiek sposób (homilii, kazania). – Pobożne odmówienie hymnu uwielbienia Najświętszej Maryi Panny: Wielbi dusza moja Pana i raduje się duch mój w Bogu Zbawicielu moim. Bo wejrział na uniżenie swojej Służebnicy. Oto bowiem odtąd błogosławić mnie będą wszystkie pokolenia, gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny, a Jego imię jest święte. Jego miłosierdzie z pokolenia na pokolenie nad tymi, którzy się Go boją. Okazał moc swego ramienia, rozproszył pyszniających się zmysłami serc swoich. Strącił władców z tronu, a wywyższył pokornych. Głodnych nasycił dobrami, a bogatych z niczym odprawił. Ujął się za sługą Izraelem, pomny na swe miłosierdzie, jak obiecał naszym ojcom, Abrahamowi i jego potomstwu na wieki. – Pobożne odmówienie modlitwy Anioł Pański. W okresie wielkanocnym zamiast Anioł Pański odmawia się modlitwę Królowo nieba, wesel się. Alleluja”. – Modlitwy do Matki Bożej: a) Maryjo, Matko łaski, Matko Miłosierdzia, broń mnie od wroga i przyjmij w godzinę śmierci; b) Pomnij, o Najświętsza Panno Maryjo, że nigdy nie słyszano, abyś opuściła tego, kto się do Ciebie ucieka… c) Witaj, Królowo, Matko milosierdzia, życie słodyczy i nadziejo nasza witaj…; d) Święta Maryjo, przybądź z pomocą biednym, wspomóż słabych, pociesz płaczących, módl się za ludem, proś za duchowieństwem, wstawaj się za niewiastami pobożnymi. Niech doświadczą pomocy wszyscy, którzy Cię ze czcią wspominają; e) Pod Twoją obronę. – Pobożne odmówienie modlitwy do Anioła Stróża: a) Aniele Boży, Stróżu mój; b) Wysłuchaj nas, Panie święty, Ojciec wszechmogący, wieczny Boże i racz zesłać z nieba świętego Anioła swego, aby strzegł, osłaniał, chronił, nawiedzał i bronił wszystkich mieszkańców tego domu. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen. – Modlitwa do św. Józefa: Do Ciebie, święty Józefie, uciekamy się w naszej niedoli. – Pobożna modlitwa do świętych czy błogosławionych w dniu przeznaczonym na uczczenie danego świętego czy błogosławionego. Teksty tych modlitw muszą być zatwierdzone przez kompetentną władzę kościelną. – Pobożne uczestniczenie w nowennach. Są one odprawiane przed uroczystością Bożego Narodzenia, przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego i przed uroczystością Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. – Odmówienie jednej z litanii, jeśli ich tekst jest zatwierdzony przez Kościół. Najbardziej znane litanie to: do Najświętszego Imienia Jezus; do Najświętszego Serca Pana Jezusa; do Krwi Przenajświętszej Pana Jezusa Chrystusa; do Matki Bożej; do Świętego Józefa, do Wszystkich Świętych. – Udział w małym oficium (tzw. godzinkach) o Męce Pańskiej, o Najświętszym Sercu Pana Jezusa, o Matce Bożej, o Niepokalanym Poczęciu, o św. Józefie. – Pobożne odmówienie modlitwy za tych, którzy nam dobrze czynią, z racji nadprzyrodzonych, zaczerpniętej z Liturgii Godzin: Racz, Panie, wynagrodzić życiem wiecznym wszystkim, którzy dobrze czynią ze względu na imię Twoje. – Modlitwa za pasterzy Kościoła świętego. Może to być modlitwa za papieża składająca się z dwóch wezwań: Modlmy się za naszego papieża N.N. Niech go Pan strzeże, zachowa przy życiu, darzy szczęściem na ziemi i broni przed nieprzyjaciółmi. Może też być to modlitwa za biskupa: Boże, wiekuisty Pasterzu wiernych, Ty troksliwie kierujesz Kościołem i rządzisz nim z miłością, spraw niech Twój sługa N.N., którego postawiłeś na czele swojego ludu, prowadzi go w imieniu Chrystusa, niech go uświęca sprawując sakramenty i rządzi nim zgodnie z Twoją wolą. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen. – Wyznanie wiary (może być dopełnione przez odmówienie Wierzę w Boga). Odmówienie poszczególnych aktów cnót teologalnych: wiary, miłości i nadziei. Odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych według jakiejkolwiek zatwierdzonej formuły (zawierającej wyrzeczenie się grzechu; tego wszystkiego, co prowadzi do zła; wyrzeczenie się szatana; wyznanie wiary w Boga Trójjednego, np. przez odmówienie Wierzę w Boga). Pobożne przeżegnanie się znakiem krzyża, z wypowiadaniem słów: W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. Zakończenie Odpusty są skarbem Kościoła. Ich rozdzielania nie należy pojmować jako mechanicznej dystrybucji. Jak zauważa Jan Paweł II, są one „wyrazem pełnej ufności Kościoła, że jest wysłuchiwany przez Ojca, gdy ze względu na zasługi Chrystusa, a także – za Jego przyzwoleniem – na zasługi Matki Bożej i świętych, prosi Go o zmniejszenie lub przekreślenie bolesnego aspektu kary, pogłębiając jej wymiar leczniczy poprzez inne rodzaje działania łaski. W niegłębionej tajemnicy Bożej mądrości ten dar wstawiennictwa może być użyteczny również dla wiernych zmarłych, którzy korzystają z jego owoców stosownie do swej sytuacji”$^{33}$. Należy pamiętać, że odpusty nie są „zniżką” zwalniającą z obowiązku nawrócenia, ale stanowią pomoc w bardziej zdecydowanym, ofiarnym i radykalnym realizowaniu tej powinności. Jest ona tak ważna, że stan duchowy potrzebny do uzyskania odpustu zupełnego wyklucza wszelkie przywiązanie do jakiegokolwiek grzechu, nawet powszedniego$^{34}$. --- $^{33}$ Jan Paweł II, Audiencja generalna (29 września 1999 r.), „L’Osservatore Romano” 21 (2000) nr 1, s. 38-39. $^{34}$ Por. EI, s. 25.	d059ffb6-1f0a-403b-913b-44ef194efe31	finepdfs	1.775391	CC-MAIN-2023-23	https://ptm.rel.pl/wp-content/uploads/2023/04/bm14_11kantor.pdf	2023-05-28T03:50:12+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224643462.13/warc/CC-MAIN-20230528015553-20230528045553-00379.warc.gz	527,150,310	0.999929	0.999953	0.999953	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1945, 4295, 7120, 9749, 12652, 16048, 18838, 21779, 24482, 26924, 29422, 32171, 34755, 37387, 40343, 42834, 45552, 48438 ]	1	0
"Uchwała nr […] Rady Nadzorczej spółki Agora S.A. z dnia 12 maja 2016 roku w sprawie oceny sytuacji Spółki w 2015 roku W związku z przyjęciem przez Agorę S.A. ("Spółka") Dobrych praktyk spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. uchwalonych na podstawie § 29 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., Rada Nadzorcza Spółki uchwala, co następuje: 1. Rada Nadzorcza Spółki oceniła sytuację Grupy Agora w roku 2015. Swoją ocenę Rada Nadzorcza formułuje na podstawie przeglądu spraw Grupy Agora ("Grupa") i dyskusji z Zarządem Spółki, prowadzonych na cyklicznych posiedzeniach oraz doraźnych spotkaniach odbywanych z udziałem Zarządu i podczas bieżącej współpracy. Rada bierze także pod uwagę ocenę sprawozdań finansowych za pierwsze półrocze i rok obrotowy 2015 dokonaną przez Komitet Audytu, który odbywał posiedzenia z udziałem audytora Spółki. Ocena sytuacji rynkowej oparta jest o powszechnie dostępne informacje o działaniach innych podmiotów, w związku z czym Rada Nadzorcza zwraca uwagę na jedynie szacunkowy charakter danych i formułowanych na ich podstawie wniosków. W opinii Rady Nadzorczej w 2015 r. Zarząd Spółki skutecznie kontynuował realizację średnioterminowych planów rozwoju Grupy Agora na najbliższe lata. Plany te zostały ogłoszone w pierwszym kwartale 2014 r. Ich realizacja ma skutkować wzrostem skali działalności Grupy poprzez wzrost przychodów, przy jednoczesnej poprawie rentowności. Skuteczna implementacja inicjatyw rozwojowych oraz poprawa kondycji rynku reklamy i rekordowa frekwencja w polskich kinach przyniosły wzrost całkowitych przychodów Grupy w 2015 r. Co ważne, wszystkie biznesy wchodzące w skład Grupy Agora poprawiły swoją rentowność. Stan środków pieniężnych w Grupie na koniec 2015 r. wyniósł 117,0 mln zł, na które składały się gotówka i jej ekwiwalenty w wysokości 31,2 mln zł oraz 85,8 mln zł zainwestowane w krótkoterminowe papiery wartościowe. Dodatkowo Grupa posiadała należności z tytułu złożonych przez spółkę AMS S.A. kaucji pieniężnych w wysokości 29,6 mln zł, stanowiących zabezpieczenie gwarancji bankowych udzielonych w związku z realizacją umowy koncesji na budowę i modernizację wiat przystankowych w Warszawie (z tego 10,8 mln zł jest prezentowane w bilansie w należnościach długoterminowych). Zadłużenie kredytowe Grupy wyniosło 107,6 mln zł (w tym zadłużenie zewnętrzne grupy Helios S.A. („Helios") obejmujące kredyty bankowe i zobowiązania z tytułu leasingu finansowego w wysokości 89,8 mln zł). Na wysokość środków pieniężnych posiadanych przez Grupę na dzień 31 grudnia 2015 r. wpłynęła również realizacja drugiego etapu programu skupu akcji własnych. Spółka nabyła 771 960 akcji własnych po 12,0 zł za akcję poza rynkiem regulowanym. Transakcja nabycia akcji została rozliczona 24 kwietnia 2015 r., a całość wydatków poniesionych na jej przeprowadzenie i rozliczenie wyniosła 9,2 mln zł. Spółki zależne Agory realizowały również duże projekty inwestycyjne związane z ich rozwojem. Sieć kin Helios powiększyła się o 4 kolejne obiekty, a AMS w porozumieniu z miastem stołecznym Warszawa oddał do użytku ponad połowę z planowych 1 580 wiat. i. Rok 2015 był trudnym okresem dla całego rynku prasowego, przynosząc dalsze spadki sprzedaży egzemplarzowej gazet. Gazeta Wyborcza w swojej tradycyjnej formie utrzymała pozycję najpopularniejszego dziennika opiniotwórczego w Polsce, z największym udziałem w wydatkach reklamowych w dziennikach. Bogate oferty wydań dwucenowych oraz płatnego cyfrowego dostępu do treści przygotowywanych przez redakcję pozwoliły po raz kolejny zwiększyć przychody ze sprzedaży Gazety Wyborczej. Proces transformacji cyfrowej Gazety Wyborczej przebiega sprawnie. Na koniec 2015 r. Spółka odnotowała ponad 77 tys. płatnych subskrypcji dziennika, co oznacza, że stawiany przez nią cel zrealizowany został nie tylko lepiej, ale również o rok wcześniej. Zespół segmentu Prasa (obejmującego Gazetę Wyborczą oraz pion Czasopisma i Prasa Bezpłatna) prowadził także intensywne prace nad cyfryzacją treści czasopism oraz nowymi aplikacjami mobilnymi wszystkich tytułów wydawanych przez Spółkę. Segment Prasa wprowadził również do oferty nowe tytuły w wersji papierowej oraz rozwijał ofertę dla reklamodawców. ii. W 2015 r. nastąpił dalszy rozwój branży kinowej w Polsce. Dzięki konsekwentnie prowadzonej polityce inwestycyjnej na koniec 2015 r. sieć kin Helios składała się z 37 nowoczesnych kin wielosalowych z 206 salami projekcyjnymi. W efekcie Helios pozostaje największym operatorem w Polsce pod względem liczby obiektów wielosalowych. Dzięki rekordowej frekwencji w polskich kinach segment Film i Książka (obejmujący spółki Helios S.A. i NEXT FILM Sp. z o.o. oraz pion Projektów Specjalnych) istotnie zwiększył przychody ze sprzedaży biletów i produktów w barach kinowych. Dodatkowo, współpraca z producentem gry Wiedźmin 3: Dziki Gon przyniosła 25,8 mln zł dodatkowych przychodów, przyczyniając się do poprawy wyników tego segmentu. NEXT FILM, spółka z grupy Helios zajmująca się dystrybucją filmów kinowych, wprowadziła na ekrany polskich kin następujące produkcje: Ziarno prawdy, Polskie gówno, Disco Polo, Karbala, Król życia, Obce niebo oraz pierwszy zagraniczny tytuł Ze wszystkich sił. Agora była też koproducentem filmów Ziarno prawdy, Disco Polo, Karbala i Obce niebo. W rezultacie wynik operacyjny segmentu Film i Książka - zarówno na poziomie EBIT, jak i EBITDA - uległ istotnej poprawie. iii. Rynek reklamy zewnętrznej w 2015 r. pozostawał w stagnacji. Jednak segment Reklamy Zewnętrznej Agory (obejmujący spółki AMS S.A. oraz Adpol Sp. z o.o) poprawił wyniki operacyjne dzięki konsekwentnie realizowanej polityce kontroli i ograniczania kosztów operacyjnych w każdym z kwartałów minionego roku. W 2015 r. działalność segmentu Reklamy Zewnętrznej koncentrowała się wokół realizacji przełomowego dla całego rynku outdooru projektu budowy wiat w Warszawie. Do końca 2015 r. na ulicach Warszawy zbudowano 895 wiat, a prawie 800 z nich zostało włączonych do oferty AMS. Był to ważny czynnik wpływający na wzrost przychodów i poprawę wyników operacyjnych segmentu. iv. Miniony rok przyniósł - kolejny raz z rzędu - poprawę wyników działalności internetowej Grupy. Odnotowany poziom przychodów i wynik operacyjny były najlepsze w historii segmentu Internet (obejmującego pion Internet Agory S.A., Trader.com (Polska) Sp. z o.o., AdTaily Sp. z o.o., Sport4People Sp. z o.o. oraz Sir Local Sp. z o.o.). Udało się tego dokonać dzięki istotnie wyższym przychodom segmentu Internet (wzrost o 18,4%). Na ich wzrost wpływ miały m.in.: wyższa sprzedaż reklam internetowych w portalu Gazeta.pl i poprzez sieć reklamy internetowej AdTaily, wzrost sprzedaży reklam na urządzenia mobilne, a także rozwój sprzedaży formatów wideo. W 2015 r. segment Internet intensywnie rozwijał aplikacje mobilne, w tym te związane z portalem Gazeta.pl oraz serwisem Sport.pl. v. Radiostacje wchodzące w skład Grupy Agora po raz kolejny odnotowały istotną poprawę wyniku. Udało się tego dokonać dzięki wzrostowi przychodów segmentu Radio (obejmującego pion radiowy w Agorze S.A., wszystkie radiostacje lokalne i stację ponadregionalną TOK FM) do kwoty 107,7 mln zł. W 2015 r. segment Radio wzbogacił ofertę świadczonych usług - zespół Tandem Media oprócz pośrednictwa w sprzedaży czasu antenowego w stacjach radiowych zajmuje się też sprzedażą powierzchni on-screen i off-screen w sieci kin Helios. Z końcem grudnia 2014 r. Radio Złote Przeboje rozpoczęło nadawanie w Jędrzejowie koło Kielc, a na przełomie pierwszego i drugiego kwartału 2015 r. - w Tarnowie. Swój zasięg zwiększyło także Radio TOK FM. W sierpniu 2015 r. radiostacja rozpoczęła nadawanie w Białymstoku i Częstochowie. W listopadzie 2015 r. Radio TOK FM wygrało konkurs ogłoszony przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji i będzie mogło poszerzyć zasięg o Bydgoszcz i Rzeszów. 12 czerwca 2015 r. Grupa Radiowa Agory (GRA) rozpoczęła nadawanie programu pod marką Radio Pogoda w 3 miastach - Krakowie, Poznaniu i Opolu. Radio Pogoda to czwarta marka w portfolio GRA, obok Radia TOK FM, Złote Przeboje i Rock Radia. Na początku lipca 2015 r. do portfela radiostacji nadających pod marką Radio Pogoda dołączyła czwarta rozgłośnia w Warszawie. W styczniu 2016 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wyraziła zgodę na zmianę nazwy wybranych stacji działających jako Rock Radio na Radio Pogoda i w rezultacie pod tą ostatnią marką funkcjonuje już 7 radiostacji. vi. W 2015 r., dzięki ograniczeniu kosztów o 5,9%, segment Druk (obejmujący pionu Druk Agory S.A. oraz Agorę Poligrafię Sp. z o.o.) istotnie poprawił wynik operacyjny w porównaniu z 2014 r. Zarówno EBIT, jak i EBITDA znacząco wzrosły i wyniosły odpowiednio 2,3 mln zł i 18,1 mln zł [1]. vii. Rada Nadzorcza docenia także wygraną w konkursie na nadawcę programu telewizyjnego uniwersalnego o charakterze lifestyle'owym na MUX-8. To kolejny etap zwiększania obecności Spółki na rynku telewizyjnym, co jest zgodne z ogłoszonymi przez Zarząd Spółki planami rozwoju na najbliższe lata. Rada Nadzorcza z zadowoleniem obserwuje skuteczność realizacji średnioterminowych planów rozwoju Grupy Agora. W 2015 r. inicjatywy zrealizowane przez Zarząd Spółki przyniosły bardzo dobry efekt. Grupa odnotowała nie tylko wzrost przychodów, ale poprawiła także rentowność. Biorąc pod uwagę wyzwania rynkowe, z jakimi Grupa zmierzyła się w 2015 r., a także różnorodne inicjatywy rozwojowe zmierzające do dywersyfikacji źródeł przychodów oraz wejścia na nowe rynki działalności, Rada Nadzorcza pozytywnie ocenia sytuację Spółki i Grupy Agora. 2. Ocena kontroli wewnętrznej, zarządzania ryzykiem, compliance oraz funkcji audytu wewnętrznego w Grupie Agora Rada Nadzorcza wspólnie z Zarządem Spółki na bieżąco analizuje otoczenie rynkowe i czynniki ryzyka, na które narażona jest Grupa Agora. Nowe projekty są analizowane i wyceniane. Grupa utrzymuje płynność i niskie zadłużenie, które pozwalają jej ograniczyć ryzyko finansowe. W przypadku zmian przepisów Grupa odpowiednio reaguje poprzez odpowiednie dostosowanie do nich swojej działalności. Obecnie w Grupie funkcjonuje system kontroli wewnętrznej i system zarządzania ryzykiem. Główne elementy systemu kontroli wewnętrznej są składnikami procesów biznesowych Grupy i obejmują m.in.: - procedury oraz regulaminy dotyczące m.in.: delegowania uprawnień i autoryzacji decyzji, oceny projektów biznesowych, rejestrowania i przetwarzania transakcji gospodarczych, - procesy raportowania i kontroli transakcji oraz wyników poszczególnych obszarów działalności, - kontrole w systemach informatycznych wspierające realizowanie procesów biznesowych oraz monitorujące działanie samych systemów. Kadra zarządzająca realizuje poszczególne zadania wynikające z systemu kontroli wewnętrznej oraz stałego nadzoru nad jego efektywnością w ramach zarządzania poszczególnymi segmentami Grupy. Ponadto, w Spółce funkcjonuje dział Audytu wewnętrznego, którego zadaniem jest między innymi identyfikacja ryzyk z zakresu kontroli wewnętrznej i bezpieczeństwa oraz rekomendowanie Zarządowi działań zmierzających do ich ograniczenia. Rada Nadzorcza odbywa regularne spotkania z Audytorem Wewnętrznym Spółki, na których omawia raporty dotyczące wybranych obszarów działalności oraz uzgadnia konkretne działania. W 2015 r. przedstawiciele Rady Nadzorczej spotkali się sześciokrotnie z Audytorem wewnętrznym Spółki. Rada Nadzorcza ustala wspólnie z Audytorem Wewnętrznym plan prac na cały rok oraz szczegółowy harmonogram działań. Zakres informacji przekazywanych na spotkaniach z Audytorem Wewnętrznym, w opinii Rady Nadzorczej, pozwala jej nie tylko zrozumieć główne obszary ryzyka, na które narażona jest Spółka, ale również rekomendować sposoby, dzięki którym można poszczególne ryzyka najefektywniej zaadresować. Dział Audytu wewnętrznego wspomaga również kontrolę efektywności systemu poprzez systematyczne badanie wybranych obszarów działalności Spółki w celu eliminacji ewentualnych ryzyk. Na system zarządzania ryzykiem składają się: system kontroli wewnętrznej oraz stały i wielostopniowy nadzór Zarządu i kadry kierowniczej nad poszczególnymi segmentami biznesowymi. Ponadto, na bieżąco dokonywana jest ocena czynników ryzyka dla realizacji poszczególnych celów biznesowych wynikających z przyjętej przez Zarząd strategii. W odpowiedzi na identyfikowane ryzyka Zarząd oraz kadra kierownicza dokonują na bieżąco zmian w obowiązujących procedurach. Na podstawie informacji przekazanych Radzie Nadzorczej oraz dyskusji z Zarządem i przedstawicielami działu Audytu Wewnętrznego, Rada Nadzorcza uważa, że funkcjonujący system kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem sprawdził się w dotychczasowej działalności Spółki i Grupy. W ramach Spółki nie został wyodrębniony dział Compliance. Rolę tą spełnia dedykowany sprawom korporacyjnym zespół w dziale prawnym Spółki, który nadzorowany jest bezpośrednio przez Dyrektora Grupy Agora ds. Prawnych. Rada Nadzorcza pozytywnie ocenia zarówno kompetencje merytoryczne, jak i zaangażowanie w pracę wspomnianego zespołu, w szczególności w obliczu dynamicznie zmieniającego się otoczenia legislacyjnego oraz zróżnicowania obszarów, w których funkcjonują spółki Grupy Agora. 3. Ocena sposobu wypełniania przez spółkę obowiązków informacyjnych Rada Nadzorcza nie ma zastrzeżeń do sposobu realizacji przez Spółkę obowiązków informacyjnych zarówno tych dotyczących stosowania zasad ładu korporacyjnego, określonych w Regulaminie Giełdy, jak i tych wymaganych przez przepisy dotyczące informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych. W opinii Rady Nadzorczej działania Spółki przy wypełnieniu tych obowiązków charakteryzują się najwyższą starannością i przejrzystością. 4. Ocena racjonalności prowadzonej przez spółkę polityki sponsoringowej, charytatywnej lub innej o zbliżonym charakterze. Spółka wdrożyła przedmiotową Politykę działań społeczno-sponsoringowych zgodnie z wymogami DPSN 2016 od 1 stycznia 2016 r. W opinii Rady Nadzorczej trudno jest sformułować ocenę powyższej polityki po upływie tak krótkiego czasu, a tym bardziej ocenić w pełni czy służy ona interesom spółki i jej akcjonariuszy. Niemniej jednak z dotychczasowych obserwacji Rady Nadzorczej wynika, iż działania społeczno-sponsoringowe w Grupie Agora w większości przypadków realizowane są na poziomie poszczególnych mediów wchodzących w skład Grupy i wspierają cele związane z rozpoznawalnością marek Agory oraz budowaniem jej pozytywnego wizerunku. Działania te mają zarówno charakter ogólnopolski, jak i lokalny, dedykowany potrzebom mieszkańców poszczególnych regionów Polski. Dodatkowo, media i przedsięwzięcia Agory realizują szereg projektów prospołecznych, patronują wielu inicjatywom i włączają się w kampanie realizowane przez inne podmioty. Wszystkie te działania koncentrują się wokół najważniejszych zagadnień społecznych - są nimi: Projekt uchwały z posiedzenia Rady Nadzorczej z 12 maja 2016 r. 1. edukacja, rozwój indywidualny i społeczny; 2. kształtowanie postaw obywatelskich i dbałość o prawa człowieka; 3. promocja kultury i powszechnego dostępu do niej; 4. promocja zdrowia i zdrowego stylu życia; 5. troska o środowisko naturalne; 6. troska o innych wyrażająca się w akcjach charytatywnych i pomocowych. Większość projektów społecznych realizowanych przez media i przedsięwzięcia Agory to działania własne. Część prowadzona jest z podmiotami zewnętrznymi na zasadzie wzajemnej wymiany świadczeń, patronatów czy partnerstw. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Spółki działania stricte sponsoringowe to niewielka część realizowanych przez Grupę projektów. W opinii Rady Nadzorczej działania społeczno-sponsoringowe Grupy Agora są wyrazem jej społecznej odpowiedzialności oraz troski o losy regionów, w których funkcjonuje Grupa. Działania te mają też na celu budowanie pozytywnego wizerunku Grupy i jej marek jako podmiotów przyjaznych ludziom oraz zaangażowanych w życie społeczności. [1] EBIT oraz EBITDA dla segmentów Prasa, Druk, Internet oraz Film i Książka wyliczane są po kosztach bezpośrednio przypisanych do danego segmentu operacyjnego Grupy, bez alokacji kosztów ogólnofirmowych Spółki (np. kosztów zarządu, większości kosztów pionów wspomagających Spółki), które są zawarte w pozycjach uzgadniających.	<urn:uuid:8779d7b4-b06e-4406-b928-210b75b0e37a>	finepdfs	1.643555	CC-MAIN-2022-40	https://www.agora.pl/download/pobierz/sprawozdanie-z-dzialalnosci-rn-w-2016-r-4	2022-10-06T17:44:26+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030337853.66/warc/CC-MAIN-20221006155805-20221006185805-00456.warc.gz	694,700,609	0.999978	0.999986	0.999986	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3496, 7251, 10853, 14860, 16257 ]	1	3
Uchwała Nr IV-326/2013 Zarządu Powiatu Wołomińskiego z dnia 8 listopada 2013 r. w sprawie: zmian w budżecie Powiatu Wołomińskiego na rok 2013 Na podstawie art. 257 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 282/2013, Nr 274/2013, Nr 273/2013 z dnia 14 listopada 2013 r. - Zarząd Powiatu Wołomińskiego uchwala co następuje: § 1 Dokonuje się zmian w budżecie Powiatu Wołomińskiego po stronie dochodów i wydatków zgodnie z załącznikiem Nr 1 niniejszej uchwały. § 2 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Zarząd Powiatu: 1) Piotr Uściński 2) Konrad Rytel 3) Izabella Dziewiątkowska 4) Marek Szafrański 5) Andrzej Olszewski \| Dział \| Rozdział \| Tytuł dochodów \| Zwiększenie \| Zmniejszenie \| \|-------\|----------\|----------------\|-------------\|--------------\| \| 754 \| 75411 \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 40 000 \| 21 257 \| Komendy powiatowe/miejskie Państwowej Straży Pożarnej Dochody bieżące, w tym: - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat - na wydatki bieżące w Komendach powiatowych/miejskich Państwowej Straży Pożarnej \| 852 \| 85213 \| Pomoc społeczna \| 0 \| 21 257 \| Dochody bieżące, w tym: - Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej \| 852 \| 85231 \| Pomoc dla cudzoziemców \| 0 \| 100 \| Dochody bieżące, w tym: - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat - na opłacenie składek na ubezpieczenia zdrowotne dla cudzoziemców realizujących indywidualne Programy Integracyjne \| 852 \| 85231 \| Pomoc dla cudzoziemców \| 0 \| 100 \| Dochody bieżące, w tym: - Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat - dofinansowanie pomocy dla cudzoziemców przyznane i wypłacane ubrania cudzoziemców, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany na terytorium RP \| \| \| Razem \| 40 000 \| 21 257 \| Ogółem plan dochodów zmniejsza się o kwotę 18 743 zł. \| Dział \| Rozdział \| Tytuł wydatków \| Zwiększenie \| Zmniejszenie \| \|-------\|----------\|--------------------------------------------------------------------------------\|-------------\|--------------\| \| 754 \| \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 40 000 \| 21 257 \| \| \| 75411 \| Komendy powiatowe/miejskie Państwowej Straży Pożarnej \| 40 000 \| 0 \| \| \| \| Wydatki osobowe niezaliczone do uposażeń wypłacane żołnierzom i funkcjonariuszom \| 40 000 \| 0 \| \| 852 \| \| Pomoc społeczna \| 0 \| 21 257 \| \| \| 85213 \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej \| 0 \| 100 \| \| \| \| Wydatki bieżące, w tym: \| 0 \| 100 \| \| \| \| Składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za cudzoziemców realizujących indywidualne Programy Integracyjne \| 0 \| 100 \| \| 85231 \| \| Pomoc dla cudzoziemców \| 0 \| 21 157 \| \| \| \| Wydatki bieżące, w tym: \| 0 \| 21 157 \| \| \| \| Świadczenia społeczne przeznaczone na pomoc dla cudzoziemców, przyznanie i wypłacenie ubrania cudzoziemców, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowny na tereniu RPP \| 0 \| \| \| \| \| Razem \| 40 000 \| 21 257 \| Ogółem plan wydatków zmniejsza się o kwotę 18 743 zł [Podpis] WZ. STAROSTY KONRAD RYVEL MIESZCZANIN RSTA Uzasadnienie: Zarząd Powiatu Wołomińskiego zatwierdza zmiany w budżecie Powiatu na rok 2013. I. 1. Plan dochodów zwiększa się o kwotę 40.000 zł z następujących źródeł: 1) w dziale 754 Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa zwiększa się plan o kwotę 40.000 zł z tytułu dotacji celowej otrzymanej na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 282/2013 z dnia 14.11.2013 r. z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat na wydatki bieżące w Komendach powiatowych/miejskich Państwowej Straży Pożarnej 2. Plan dochodów zmniejsza się o kwotę 21.257 zł z następujących źródeł: 1) w dziale 852 Pomoc społeczna zwiększa się plan o kwotę 15.938 zł z następujących źródeł: - w rozdziale 85213 Skladki na ubezpieczenie zdrowotne opłacone za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej zmniejsza się plan dochodów o kwotę 100 zł z tytułu dotacji celowej otrzymanej na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 273/2013 z dnia 14.11.2013 r. z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat na opłacenie składek na ubezpieczenia zdrowotne dla cudzoziemców realizujących Indywidualne Programy Integracyjne, - w rozdziale 85231 Pomoc dla cudzoziemców zmniejsza się plan dochodów o kwotę 21.157 zł z tytułu dotacji celowej otrzymanej na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego Nr 274/2013 z dnia 14.11.2013 r. z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami realizowane przez powiat na dofinansowanie pomocy dla cudzoziemców przyznanie i wypłacenie ubrania cudzoziemców, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany na terytorium RP Ogółem zmniejsza się dochody o kwotę 18.743 zł. II. 1. Plan wydatków zwiększa się o kwotę 40.000 zł w następujących podziałkach klasyfikacji budżetowej: 1) w dziale 754 Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa zwiększa się plan o kwotę 40.000 zł na wydatki osobowe niezaliczone do uposażeń wypłacane funkcjonariuszom Komendy Powiatowej PSP w Wołominie. 2. Plan wydatków zmniejsza się o kwotę 21.257 zł w następujących podziałkach klasyfikacji budżetowej: w dziale 852 Pomoc społeczna zmniejsza się plan wydatków o kwotę 21.257 zł z następujących źródeł: - w rozdziale 85213 Skladki na ubezpieczenie zdrowotne opłacone za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej zmniejsza się plan wydatków o kwotę 100 zł składek na ubezpieczenia zdrowotne opłacone za cudzoziemców realizujących Indywidualne Programy Integracyjne, - w rozdziale 85231 Pomoc dla cudzoziemców zmniejsza się plan wydatków o kwotę 21.157 zł z świadczenia społeczne przeznaczone na pomoc dla cudzoziemców, przyznanie i wypłacenie ubrania cudzoziemców, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany na terytorium RP Ogółem zmniejsza się wydatki o kwotę 18.743 zł. wz. STAROSTY Konrad Rytel WICESTAROSTA	7eb23ef1-945f-4335-85e4-9ee437eb1683	finepdfs	1.189453	CC-MAIN-2024-42	http://www.bip.powiat-wolominski.pl/pliki/MAGDA/Uchwaly%20zarzadu/2013/listopad/28.11/326.pdf	2024-10-06T09:48:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253412.0/warc/CC-MAIN-20241006091553-20241006121553-00010.warc.gz	37,658,259	0.999884	0.999979	0.999979	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 727, 2491, 4550, 7786 ]	1	0
## OCENA SKUTKÓW REGULACJI ### 1. Jaki problem jest rozwiązywany? 1. Konieczność implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 w sprawie niektórych aspektów prawa spółek, Dz.U.UE.L.2017.169.46, (w zakresie w jakim dyrektywa przewiduje ustanowienie systemu integracji rejestrów, z ang. Business Registers Interconnection System, BRIS), wymagającej umożliwienia wymiany informacji i dokumentów rejestrowych w postaci elektronicznej. Zważywszy na anachroniczność systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Sądowego (zbudowanego przed 2001 r.), wymaga to wprowadzenia szeregu rozwiązań prawnych i technicznych. 2. Funkcjonowanie w obrocie podmiotów pozbawionych organu uprawnionego do reprezentacji (np. gdy po wytoczeniu powództwa bądź wszczęciu postępowania egzekucyjnego zarząd jest odwoływany bądź wszyscy jego członkowie składają skuteczne rezygnacje, a ze względu na brak organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu postępowania są zawieszane; analogicznie może też wyglądać porzucenie spółki). Konieczność dostosowania art. 42 § 1 k.c. i art. 69 k.p.c. do zmieniających się warunków społeczno-gospodarczych. 3. Nieefektywność instytucji kuratora rejestrowego, powołanego na podstawie art. 26 ustawy o KRS. 4. Trudności ze znalezieniem kandydata do pełnienia funkcji kuratora powołanego w trybie art. 42 k.c. (zmian wymaga regulacja kosztów działania i wynagrodzenia kuratora). 5. Nieobjęcie regulacją art. 18 § 2 k.s.h. prokurentów – skazani, których nie można powołać do zarządów mogą, jako prokurenci, de facto kierować działalnością spółki. 6. Pracochnołność sposobu ustalania czasu trwania zakazu zasiadania w organach spółki (5 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary) - w wielu przypadkach wymaga to bezpośredniego kontaktu z sądem nadzorującym wykonanie kary. 7. Potrzeba zwiększenia pewności obrotu gospodarczego przez ułatwienie powszechnego dostępu do danych i wszystkich dokumentów składanych do KRS. 8. Konieczność wydawania przez sąd postanowienia o wpisie do rejestru, jego uzasadnienie i doręczenie uczestnikowi postępowania – w przypadku tzw. „wpisów ewidencyjnych” do działu IV rejestru przedsiębiorców (ich istotą jest ujawnienie w rejestrze informacji o orzeczeniach wydanych przez inny sąd lub organ administracyjny albo egzekucyjny). W wielu tego typu postępowaniach, ze względu na brak informacji o miejscu pobytu uczestnika nie ma możliwości skutecznego doręczenia postanowienia o wpisie – zachodzi zatem konieczność ustanowienia kuratora, co generuje dodatkowe koszty i powoduje, że prosta z założenia sprawa staje się czasochłonna. 9. Mała efektywność postępowań o wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych (dalej RDN) dla bezpieczeństwa obrotu, co jest spowodowane niewielkim zainteresowaniem uczestników obrotu gospodarczego danymi z RDN oraz niewspólmiernie wysokimi kosztami prowadzenia postępowań o wpis do tego rejestru. 10. Brak podstawy prawnej do wykreślenia wpisu w RDN, gdy po jego dokonaniu zapadło orzeczenie lub decyzja, z których wynika, że wpisana do rejestru należność nie istnieje lub wygasło zobowiązanie, z którego ona wynika. 11. Praktyka wnioskowania o wpis do działu IV rejestru przedsiębiorców i RDN przez naczelników urzędów skarbowych lub oddziały ZUS, gdy zaległości nie przekraczają kilkudziesięciu złotych. Ponieważ zgodnie z treścią art. 41 i art. 57 ust. 1 i 2 ustawy o KRS jeden wpis może być dokonany na podstawie jednego tytułu wykonawczego, koszty jego dokonania przewyższają wartość ujawnianej w rejestrze zaległości. 12. Bardzo duże obciążenie sądów rejestrowych w okresach sprawozdawczych (czerwiec-październik) obowiązkiem weryfikowania sprawozdań finansowych. 13. Długotrwałość postępowań przed sądem rejestrowym, w szczególności w sytuacjach, gdy sąd wzywa stronę do uzupełnienia braków wniosku. 2. Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji, i oczekiwany efekt W celu rozwiązania ww. problemów konieczne jest rozwiązanie legislacyjne, gdyż przedmiotowa materia regulowana jest przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz innych ustaw. W związku z powyższym rekomendowane jest przyjęcie nowelizacji ustawy o KRS oraz niektórych innych ustaw (m. in. Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu cywilnego, Kodeksu spółek handlowych i Prawa o notariacie), wprowadzającej następujące rozwiązania: 1. Przyspieszenie i usprawnienie postępowania rejestrowego oraz ułatwienie kontaktu strony z sądem przez wprowadzenie następujących rozwiązań prawnych i informatycznych: a. wprowadzenie obowiązku składania wniosków o wpis do rejestru przedsiębiorców KRS z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego z dniem 1 marca 2020 r., b. elektronizacja kontaktu z sądem rejestrowym (np. wezwania do uzupełnienia braków, doręczeń elektronicznych, składanie pism oraz środków zaskarżenia drogą elektroniczną) – wyeliminuje to konieczność osobistego kontaktu wnioskodawcy z sądem, np. telefonicznego), c. prowadzenie, od dnia 1 marca 2020 r., akt rejestrowych w postaci elektronicznej, udostępnianie ich w postaci elektronicznej w czytelni akt oraz w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych, d. wprowadzenie obowiązku sporządzania i składania sprawozdań finansowych w postaci elektronicznej w odpowiednim formacie danych, automatyzacja wpisu wzmianki o złożeniu sprawozdania; likwidacja obowiązku składania sprawozdań finansowych do urzędu skarbowego i automatyzacja przekazywania sprawozdania finansowego z KRS do Ministerstwa Finansów, e. stworzenie elektronicznego repozytorium aktów i protokołów notarialnych, z którego elektroniczne wypisy aktów i protokołów notarialnych będą automatycznie przekazywane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i dołączane do wniosku (bez konieczności fizycznego złożenia przez stronę), f. techniczne powiązanie systemu w którym składane są wnioski w formie elektronicznej z systemem wpisów (obecnie, wymaga to drukowania i przepisywania wniosków w sądzie), g. integracja Krajowego Rejestru Sądowego z systemem BRIS. Rozwiązanie wskazane w pkt g znajdzie zastosowanie w zakresie implementacji dyrektywy 2017/1132/UE, zaś rozwiązania opisane w pkt a-f co do zasady wzmożnią sprawność postępowania rejestrowego, ale pośrednio przyczyniają się również do bardziej efektywnej implementacji dyrektywy 2017/1132/UE. 2. Stworzenie sądom rejestrowym możliwości zdyscyplinowania osób zobowiązanych do powołania reprezentantów podmiotu, gdy uchylią się oni od wykonania ciążących na nich obowiązków (wezwanie, nałożenie grzywny¹, powołanie kuratora w trybie art. 42 k.c. – który mógłby prowadzić czynności zwykłego zarządu i reprezentować podmiot do czasu powołania zarządu). 3. Likwidacja instytucji kuratora rejestrowego. Rozszerzenie kompetencji kuratora ustanawianego na podstawie art. 42 k.c. W uzasadnionych przypadkach umożliwienie sądowi procesowemu ustanawiania z urzędu kuratora na podstawie art. 69 k.p.c. 4. Regulacja kosztów działania i wynagrodzenia kuratora powołanego w trybie art. 42 k.c. Zarówno w przypadku ustanowienia kuratora na wniosek jak i z urzędu tymczasowo koszty jego działania ponosić będą odpowiednio wnioskodawca i Skarb Państwa, zaś ostatecznie kosztami tymi obciążeni zostaną solidarnie: podmiot, dla którego kurator został ustanowiony i osoby zobowiązane/uprawnione do wyboru organu uprawnionego do reprezentacji. 5. Rozszerzenie zakresu podmiotowego art. 18 § 2 k.s.h. o prokurentów, oraz wyraźne wskazanie, że przepis ten znajduje zastosowanie także do osób sprawujących analogiczne funkcje w spółkach osobowych. --- ¹ Stosownie do treści art. 1052 zd. 3 k.p.c., zgodnie z którym w razie wykonania czynności przez dłużnika grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu. 6. Wprowadzenie zasady, że zakaz, o którym mowa w art. 18 § 2 k.s.h., ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, chyba, że wcześniej nastąpiło zatarcie skazania. 7. Stworzenie ogólnodostępnego portalu internetowego umożliwiającego stronom i pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego dostęp do wszystkich dokumentów składanych do KRS oraz umożliwienie pobierania pełnego odpisu z KRS ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości. 8. Po przesłaniu do sądu rejestrowego odpisu orzeczenia sądu albo organu administracji publicznej, na dotychczasowych zasadach będzie on badał, czy zostały spełnione przesłanki dokonania wpisu do działu IV rejestru przedsiębiorców. W przypadku dokonania wpisu ewidencyjnego postanowienie nie będzie podlegało doręczeniu i będzie niezaskarżalne. 9. Zaprzestanie dokonywania wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych od 1 lutego 2019 r. i zastąpienie go bardziej efektywnymi instytucjami: - w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości od 1 lutego 2019 r. (art. 456 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne) będą ujawniane informacje o osobach wymienionych w art. 55 pkt 1, la, 2 i 4 ustawy o KRS oraz informacje o wszelkich innych osobach wobec których umorzoną egzekucję sądową lub administracyjną ze względu na jej bezskuteczność; - przewiduje się rezygnację z wpisu dłużników, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku w trybie przepisów k.p.c. (art. 55 pkt 3 ustawy o KRS) ze względu na znikomą skuteczność tych wpisów do RDN, oraz rezygnację z wpisów na wniosek wierzyciela (art. 56 ustawy o KRS), gdyż funkcja tych wpisów została przejęta na rynku przez Biura Informacji Gospodarczej. 10. Wpisy dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy pozostaną w rejestrze przez okres 7 lat od daty ich dokonania, wobec skrócenia okresu ujawnienia wpisu w RDN z 10 do 7 lat. Ponadto przewiduje się wprowadzenie możliwości wykreślenia dłużnika z RDN, gdy po dokonaniu wpisu zapadło orzeczenie lub decyzja, z których wynika, że wpisana do rejestru należność nie istnieje lub wygasło zobowiązanie, z którego ona wynika. 11. Określenie minimalnej kwoty zaległości (2 000 zł) podlegającej wpisowi do działu 4 rejestru przedsiębiorców z jednoczesnym umożliwieniem dokonania jednego wpisu na podstawie kilku tytułów wykonawczych (pozwoli to na wpisywanie do rejestru dłużników, którzy regularnie nie płacą swoich niewielkich zobowiązań, wyeliminuje zaś wpisywanie drobnych zaległości mających charakter incydentalny). 12. Odciąganie sądów rejestrowych związane z wprowadzeniem obowiązku składania sprawozdań finansowych wyłącznie w postaci elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego oraz automatycznego wpisu do rejestru wzmianki o złożeniu sprawozdania finansowego. 3. Jak problem został rozwiązany w innych krajach, w szczególności krajach członkowskich OECD/UE? Implementacja dyrektywy 2017/1132/UE jest obowiązkowa dla wszystkich państw Unii Europejskiej – aktualnie trwają prace w tym zakresie. Niemcy W Niemczech funkcję rejestru spółek spełnia Unternehmensregister, który stanowi część rejestru handlowego (Handelsregister). Handelsregister podobnie jak polski KRS, oprócz części przeznaczonej na wpisy przedsiębiorców zawiera także część zarezerwowaną dla innych podmiotów np. spółdzielni i stowarzyszeń. Rejestr przedsiębiorców jest prowadzony przez sądy pierwszej instancji w formie elektronicznej. Prawo umożliwia składanie informacji i dokumentów w formie elektronicznej. Możliwe jest również uzyskiwanie informacji w formie elektronicznej. Część informacji zgromadzonych w rejestrze dostępna jest także za pośrednictwem Internetu. Rejestr jest prowadzony w języku niemieckim, jednak dokumenty mogą być dodatkowo składane także w językach urzędowych innych krajów członkowskich UE. Estonia W Estonii funkcjonuje Centralny Rejestr Handlowy (Central Commercial Register) oparty na centralnej bazie estońskich wydziałów sądów rejestrowych. Zawiera on m.in. cyfrowe dane z rejestru handlowego, rejestru stowarzyszeń non-profit i fundacji oraz handlowego rejestru zastawów. Ponadto stworzono specjalny portal internetowy rejestracji firmy (Company Registration Portal). Serwis internetowy umożliwia przedsiębiorcom składanie wniosków elektronicznych, dokumentów oraz rocznych raportów do Rejestru Handlowego. Wnioski mogą być podpisywane m.in. za pomocą dowodu tożsamości (ID Wskazany portal internetowy może być wykorzystywany do założenia nowej firmy lub organizacji non-profit, a także do składania wniosków dotyczących zmiany, likwidacji lub usunięcia danych rejestrowych. Portal rejestracyjny zawiera również środowisko e-raportowania, które może być wykorzystane do sporządzania, podpisywania i składania rocznych sprawozdań. Dodatkowo portal rejestracyjny zawiera proste internetowe oprogramowanie księgowo e-fakturowanie, który pomaga nowopowstającym i małym firmom komfortowo organizować swoją księgowość. Czechy Zgodnie z § 42 ustawy Nr 304/2013 o rejestrach publicznych osób prawnych i fizycznych, do Rejestru handlowego zapisywane są korporacje handlowe (spółki prawa handlowego oraz spółdzielnie). Wniosek o rejestrację składa się w Sądzie Rejestrowym na formularzu w formie papierowej lub elektronicznej. Rejestracji może dokonać również bezpośrednio notariusz, który sporządził umowę spółki lub kartę założycielską. Francja Dotychczas, nie wprowadziła żadnych szczególnych procedur dedykowanych rozwiązaniom wynikającym z dyrektywy 2017/1132/UE. ### 4. Podmioty, na które oddziałuje projekt \| Grupa \| Wielkość \| Źródło danych \| Oddziaływanie \| \|--------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Wydziały KRS sądów rejonowych \| 27 Wydziałów KRS (43 obsadzone etaty sędziowskie; 345 etatów referendarskich; 612 etatów urzędniczych; 3,5 etaty asystentów sędziów) \| Statystyki MS (MS-S20KRS) za 2015 r. \| Zwiększenie efektywności wykorzystania kadr, zarówno orzeczniczych jak i urzędniczych poprzez wprowadzenie obowiązku składania wniosków w formie elektronicznej, uproszczenie i ulatwienie dokonywania tzw. wpisów ewidencyjnych (także przez automatyzację niektórych wpisów), a także automatyczne zamieszczanie w KRS wzmianki o złożeniu sprawozdania finansowego bez potrzeby badania wniosku przez orzecznika i wydawania orzeczenia. Zmniejszenie obciążenia wydziałów KRS o około 80 000 spraw rocznie w związku z zaprzestaniem dalszych wpisów do RDN. \| \| Podmioty dokonujące wpisów do KRS \| Podmioty dokonujące pierwszego wpisu Rejestr przedsiębiorców: ok. 63 tys. Rejestr stowarzyszeń: ok. 13,3 tys. Podmioty dokonujące zmiany w KRS Rejestr przedsiębiorców: ok. 466 tys. Rejestr stowarzyszeń: ok. 50 tys. \| Statystyki MS (MS-S20KRS) za rok 2015 \| Usprawnienie kontaktu z sądem rejestrowym (np. oszczędność czasu poświęcanego obecnie na osobiste lub telefoniczne śledzenie przebiegu postępowania w przedmiocie wpisu do KRS) Obniżenie kosztów dokonywania wpisów do KRS oraz skrócenie czasu trwania postępowań (oczekiwane zwiększenie efektywności sądów). \| --- 2 Źródło informacje IWS. \| Podmioty wpisywane do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych \| ok. 80 tys. podmiotów \| Statystyki MS (MS-S20KRS) za rok 2015 \| Rezygnacja z dokonywania wpisów do RDN. Automatyczne wykreślenie z RDN wpisów dokonanych przed dniem 1.02.2019 r. po upływie 7 lat od daty dokonania wpisu. \| \|--------------------------------------------------------\|----------------------\|--------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------------\| \| Ogół podmiotów i osób fizycznych uczestniczących w obrocie gospodarczym \| \| \| Skrócenie czasu trwania postępowań (oczekiwane zwiększenie efektywności sądów, dzięki eliminacji zbędnych czynności), wzmocnienie pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, dzięki umożliwieniu powszechnego dostępu do danych i wszystkich dokumentów zawartych w rejestrze (oraz możliwość śledzenia na bieżąco przebiegu postępowań w przedmiocie wpisu do KRS i uzyskania natychmiastowej informacji o rozstrzygnięciu sądu), umożliwienie pobierania w formie elektronicznej odpisów pełnych ze strony MS (obecnie taka możliwość dotyczy tylko odpisów aktualnych). Ułatwienie dostępu do sprawozdań finansowych w postaci elektronicznej - ułatwiającej dalsze przetwarzanie danych. Obniżenie kosztów komunikacji z sądem w wyniki zmiany modelu doręczeń, zakładającego rezygnację z tradycyjnej korespondencji pocztowej. \| \| Prokurenci \| \| \| Rozszerzenie zakresu podmiotowego art. 18 § 2 KSH – konieczność weryfikacji w KRK. \| \| Krajowa Rada Notarialna \| \| \| Konieczność stworzenia oraz sfinansowania centralnego repozytorium elektronicznych wypisów aktów notarialnych i protokołów notarialnych w systemie teleinformatycznym z własnych środków. \| 5. Informacje na temat zakresu, czasu trwania i podsumowanie wyników konsultacji Projekt został zamieszczony w Biuletynie informacji Publicznej na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, stosownie do wymogów art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 248) oraz zgodnie z § 52 ust. 1 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. - Regulamin Pracy Rady Ministrów (M.P. z 2016 r. poz. 1006 i 1204) projekt został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Projekt został skonsultowany z następującymi podmiotami: 1. Krajowa Rada Sądownictwa, 2. Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia”, 3. Stowarzyszenie Sędziów „Themis”, 4. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Referendarzy Sądowych, 5. Krajowa Rada Radców Prawnych, 6. Naczelna Rada Adwokacka, 7. Krajowa Rada Notarialna, 8. Krajowa Rada Komornicza, 9. Business Centre Club, 10. Krajowa Izba Gospodarcza, 11. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, 12. Pracodawcy RP, 13. Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, 14. Federacja Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia „Porozumienie Zielonogórskie”, 15. Związek Rzemiosła Polskiego, 16. Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”, 17. Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, 18. Forum Związków Zawodowych, 19. Porozumienie samorządów zawodowych i stowarzyszeń prawniczych, 20. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów. Wyniki konsultacji publicznych zostały szczegółowo omówione w raporcie z konsultacji publicznych, który został udostępniony na BIP RCL. ### 6. Wpływ na sektor finansów publicznych \| (ceny stałe z 2016 r.) \| Skutki w okresie 10 lat od wejścia w życie zmian [mln zł] \| \|------------------------\|----------------------------------------------------------\| \| \| 0 \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 (2026) \| Łącznie (0-10) \| \| Dochody ogółem \| 0 \| 0 \| 0 \| -19,8 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -171 \| \| Budżet państwa (Uchylenie opłaty stałej od wniosku o wpisanie dłużnika do RDN) \| 0 \| 0 \| 0 \| -19,8 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -21,6 \| -171,00 \| \| JST \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,00 \| \| Wydatki ogółem \| 0,036 \| 3,47 \| 0,67 \| 0,41 \| -0,44 \| -1,25 \| -1,26 \| -1,25 \| -1,32 \| -1,26 \| -1,26 \| -3,45 \| \| Budżet państwa, w tym: \| 0,036 \| 1,2 \| 0,67 \| 0,41 \| -0,44 \| -1,25 \| -1,26 \| -1,25 \| -1,32 \| -1,26 \| -1,26 \| -5,72 \| \| Modyfikacja systemu obsługującego KRS,* \| 0 \| 0,35 \| 0,47 \| 0,63 \| 0,63 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 2,08 \| \| Bezpośrednia implementacja dyrektywy 2017/1132/UE \| 0,036 \| 0,18 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,22 \| \| Modyfikacja systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Karnego \| 0 \| 0,2 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,20 \| \| Modyfikacja systemu Centralnego Rejestru Danych Podatkowych \| 0,5 \| 0,3 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,80 \| \| Zmiana modelu dorczeń wobec wnioskodawców \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| -0,83 \| -1 \| -1 \| -1 \| -1 \| -1 \| -1 \| -6,83 \| \| Automatyzacja niektórych wpisów \| 0 \| -0,03 \| -0,1 \| -0,11 \| -0,11 \| -0,12 \| -0,13 \| -0,12 \| -0,19 \| -0,13 \| -0,13 \| -1,17 \| \| Rezygnacja (od II 2019 r.) z dokonywania wpisów do RDN (zmniejszenie kosztów korespondencji) \| 0 \| 0 \| 0 \| -0,11 \| -0,13 \| -0,13 \| -0,13 \| -0,13 \| -0,13 \| -0,13 \| -0,13 \| -1,02 \| \| JST \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,00 \| \| Zakład Ubezpieczeń Społecznych \| 0 \| 2,27 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| 2,27 \| \| Saldo ogółem \| -0,036 \| -3,47 \| -0,67 \| - \| 20,21 \| 21,16 \| 20,35 \| 20,34 \| 20,35 \| 20,28 \| 20,34 \| -167,55 \| \| budżet państwa \| -0,036 \| -1,2 \| -0,67 \| - \| 20,21 \| 21,16 \| 20,35 \| 20,34 \| 20,35 \| 20,28 \| 20,34 \| -165,28 \| Źródła finansowania** (W związku z faktem, że część wydatków związanych z wejściem w życie przedmiotowej ustawy, dot. bezpośredniej implementacji dyrektywy 2017/1132/UE, poniesione zostały w 2016 r. i w celu holistycznego wskazania kosztów procedowanych zmian – został on wskazany jako tzw. „rok zerowy” pomimo faktu, że planowane wejście w życie ustawy planuje się na rok 2017). - Planowana jest realizacja przedmiotowych projektów przy współfinansowaniu ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój, - System Informatyczny KRS – Modyfikacje na kwotę 13,20 mln zł. Podział źródeł finansowania zostanie dokonany zgodnie z ogólnym standardem: 84,28% - środki Unii Europejskiej (11,12 mln zł), 15,72% - budżet państwa w części 37 (2,08 mln zł), - Business Registers Interconnection System (Bris) – Koszt stworzenia systemu 1,630 mln zł. Podział źródeł finansowania zostanie dokonany zgodnie z ogólnym standardem: 84,28% budżet UE – 1,374 mln zł, 15,72% budżet państwa – 0,215 mln zł, część 37 budżetu państwa. Beneficjentem powyższych projektów będzie Ministerstwo Sprawiedliwości. Pozostałe koszty wykonania ww. systemów będących we właściwości Ministra Sprawiedliwości zostaną zrealizowane w ramach dotychczas posiadanych środków w części 37 budżetu państwa i nie będą stanowić podstawy do ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa. Modyfikacja systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Karnego – której jednostkowy koszt oszacowano na 0,2 mln zł* - zostanie zrealizowana w ramach zawartej umowy o wykonywanie nadzoru nad eksploatacją, świadczenie serwisu i wsparcia technicznego oraz wykonanie rozbudowy Systemu Teleinformatycznego Krajowego Rejestru Karnego. Modyfikacja Centralnego Rejestru Danych Podatkowych prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oszacowana na 800 tys. zł zostanie zrealizowana ze środków zabezpieczonych na ten cel, w części 19 budżetu państwa, przez Ministerstwo Finansów. Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń Koszty dla SFP: Modyfikacja systemów teleinformatycznych W tabeli powyżej wskazano oszacowane, przez Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych oraz Biuro Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości, koszty modyfikacji systemów teleinformatycznych związanych z nowelizacją przedmiotowej ustawy. Wykazane koszty modyfikacji systemu informatycznego KRS wykazane łącznie, zawierają zarówno koszty zakupu niezbędnego sprzętu komputerowego, jak i stworzenia i utrzymania ogólnodostępnego portalu internetowego. W ramach ww. prac zostaną stworzone również narzędzia umożliwiające składania sprawozdań finansowych bez pośrednictwa sądu oraz automatycznego wpisu wzmianki o złożeniu sprawozdania finansowego. Ponadto, wejście w życie rozwiązań proponowanych przedmiotową ustawą spowoduje, konieczność dostosowania systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Karnego, jak również prowadzonego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej Centralnego Rejestru Danych Podatkowych w celu umożliwienia wymiany danych z KRS za pośrednictwem systemów teleinformatycznych. Doprecyzowanie zakresu kompetencji i przesłanek ustanowienia kuratora Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw doprecyzowuje zakres kompetencji i przesłanek ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c., jak również umożliwia na podstawie art. 69 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ustanowienie w uzasadnionych przypadkach kuratora z urzędu dla osoby prawnej. Proponowane zmiany przewidują, że powołany kurator nie tylko podejmie czynności zmierzające do powołania lub uzupełnienia składu organu osoby prawnej uprawnionej do jej reprezentacji, ale również będzie reprezentował oraz prowadził sprawy osoby prawnej do czasu powołania jej organów lub likwidacji. Określone zostały również przepisy regulujące wynagrodzenie kuratora ustanowionego na podstawie art. 42 § 1 k.c. (zawarte m.in. w art. 603$^2$ oraz 603$^4$ k.p.c.). Zakładają one, że sąd przyznaje kuratorowi należne mu koszty, zasądzając od wnioskodawcy należność w części w jakiej kurator działał w zakresie wynikającym z żądania wniosku, natomiast w części, w jakiej kuratora upoważnił do działania sąd z urzędu (co będzie dopuszczalne w uzasadnionych przypadkach) – zasądzi tymczasowo stosowną kwotę od Skarbu Państwa. Zarówno wobec wnioskodawcy jak i wobec Skarbu Państwa ostatecznie to osoba prawna dla której kurator został ustanowiony oraz osoby zobowiązane/uprawnione do wyboru zarządu zostaną solidarnie obciążone obowiązkiem zwrotu kosztów działania kuratora. W odniesieniu do kuratora ustanawianego przez sąd procesowy w wyjątkowych przypadkach z urzędu (na podstawie art. 69 Kodeksu postępowania cywilnego) to w pierwszej kolejności kosztami działania tego kuratora obciążona zostanie strona przegrywająca proces. Należy również uwzględnić, że sam fakt istnienia tej regulacji powinien zniechęcić przynajmniej niektóre podmioty do odwoływania zarządu w trakcie trwania procesu, gdyż zabieg ten nie będzie już skuteczną metodą torpedowania postępowania, skoro w uzasadnionych przypadkach sąd będzie mógł ustanowić kuratora z urzędu i postępowanie kontynuować. Ponadto ustanowienie kuratora przez sąd z urzędu (na podstawie art. 69 k.p.c.) jest wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą kuratora ustanawia się na wniosek strony przeciwnej i może mieć miejsce wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z danymi statystycznymi MS w 2015 r. kuratora ustanowiono w 353 przypadkach, zaś w pierwszych III kwartałach 2016 r. w 236 przypadkach. Ze względu na to, że przedmiotowa instytucja stanowi novum, nie istnieje możliwość oszacowania jak często dochodzić będzie do ustanowienia kuratora „z urzędu” zarówno na podstawie art. 42 k.c. jak i 69 k.p.c. oraz w ilu przypadkach egzekucja kosztów, tymczasowo wyłożonych przez budżet państwa, okazać się niemożliwa. Biorąc jednak pod uwagę, że instytucja ustanowienia kuratora procesowego z urzędu będzie mieć charakter wyjątkowy, przewiduje się, że zarówno koszty poniesione przez budżet państwa tytułem tymczasowo wyłożonych kosztów kuratorskich, jak również dochód budżetu państwa, tytułem zwrotu zasądzonych kosztów stanowić będą kwoty pomijalne w skali szacunków OSR. Uchylenie opłaty stałej od wniosku o wpisanie dłużnika do RDN Przedmiotowy projekt zakłada rezygnację (od 01.02.2019 r.) z dokonywania wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W związku z powyższym konieczne jest uchylenie art. 54 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który określa opłatę stałą w wysokości 300 z ł od wniosku o wpisanie dłużnika do RDN. Spowoduje to zmniejszenie dochodów SFP z powodu spadku wpływu z tytułu ww. opłaty stałej. W celu jego oszacowania przyjęto: - na podstawie szacunku eksperckiego, że ok. 80% wpisów jest dokonywanych na wniosek; - że średnia roczna liczba wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w ubiegłych latach wyniosła ok 72 tys. rocznie; Pozwala to na przyjęcie spadku dochodów SFP rzędu 19,8 mln zł w 2019 r. oraz 21,6 mln w latach kolejnych. Koszty dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: W związku ze zmianą art. 61a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przewidzianej przedmiotowym projektem, zachodzi konieczność stworzenia przez ZUS interfejsu do przekazywania danych o umorzonych postępowaniach do rejestru w sposób automatyczny. Jego koszt został oszacowany na kwotę 2,272 mln zł. Należy jednakże mieć na uwadze, że jest to kwota szacunkowa i może ulec zmianie w zależności od wyników postępowania przetargowego związanego z realizacją zamówienia. Korzyści dla SFP: Zmiana modelu doręczeń wobec wnioskodawców Korzyści finansowe wynikające ze zmiany modelu doręczeń zostały oszacowane w oparciu o metodologię zaproponowaną przez Departament Sądów, Organizacji i Analiz Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości, na postawie liczby spraw odpowiedniej kategorii, kosztów przesyłek sądowych oraz czasu pracy niezbędnego do wykonania określonych czynności. Obecnie sąd rejestrowy wykonuje doręczenia orzeczeń i pism sądowych klasycznie, co wymaga jego aktywności w zakresie przygotowania przesyłki sądowej i jej wysłania do adresata. Elektronizacja komunikacji sądu rejestrowego w doprowadzi do zmniejszenia wydatków dla SFP ponoszonych tytułem kierowanej korespondencji. Zgodnie ze sprawozdaniem MS-S20KRS w sprawach rejestrowych, w roku 2015 do sądu rejestrowego wpłynęło w sumie ponad 593 tys. spraw o wpis lub zmianę w Rejestrze Przedsiębiorców oraz Rejestrze Stowarzyszeń. \| 2015 r. \| Rejestr Przedsiębiorców \| Rejestr Stowarzyszeń \| \|-------------------------\|--------------------------\|----------------------\| \| Pierwszy wpis \| 63 630 \| 13 260 \| \| Zmiana wpisu (w tym wykreślenie) \| 466 105 \| 50 224 \| \| Suma \| 529 735 \| 63 484 \| Przedmiotowy projekt zakłada obligatoryjną w przypadku spraw dotyczących Rejestru Przedsiębiorców, komunikację sądu z interesariuszem za pomocą systemu teleinformatycznego. W przypadku wniosków dotyczących Rejestru Stowarzyszeń zakłada się, pozostawienie wyboru formy kontaktu interesariuszowi. Jednakże w przypadku wyboru komunikacji elektronicznej zakłada się dalszą obligatoryjność tej formy. Biorąc pod uwagę korzyści płynące z komunikacji z sądem za pośrednictwem systemu, w postaci mniejszych kosztów korespondencji oraz znacznie krótszego czasu potrzebnego na jej dostarczenie, szacuje się, że ok 85% wniosków o wpis do Rejestru Stowarzyszeń zostanie złożonych w ten sposób (ok. 54 tys. spraw rocznie). Biorąc pod uwagę obecny koszt, ponoszony przez sąd, wysłania przesyłki z UPO wynoszący 1,69 zł/szt. proponowana zmiana, wchodząca w życie w marcu 2020 r. pozwoli na faktyczne oszczędności finansowe rzędu ok 1 mln zł. rocznie. (584 tys. sztuk korespondencji x 1,69 zł [koszt jednostkowy]= 0,988 mln zł). Proponowana zmiana przyczyni się również do oszczędności czasu pracy urzędników sądowych poświęcanych dotychczas na przygotowywanie korespondencji z interesariuszami oraz na kontakt z nimi. Na potrzeby szacunku przyjęto minimalny czas niezbędny na przygotowanie przesyłki na poziomie 10 min. (w zakres tych czynności wchodzi wydrukowanie, kopertowanie, przygotowanie listy nadawczej itp.). Zakładając bardzo ostrożnie doręczenie tylko jednego pisma do wnioskodawcy w każdej z tych spraw - pozwoli na zaoszczędzenie ok. 97333 godzin pracy rocznie. Przyjmując 40 godzinny dzień pracy urzędnika sądowego oraz 47 tygodniowy rok pracy stanowi to ekwiwalent pracy ok. 52 etatów urzędniczych rocznie. W związku z tym osoby te będą mogły zostać przeniesione do wykonywania innych zadań. Przeprowadzony w celach informacyjnych szacunek wartości tego zaoszczędzonego czasu pracy zakładający minimalne wynagrodzenie zasadnicze urzędnika sądowego, na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku 2016 – tj. 2000 zł brutto, (52 etaty x 2000 zł x 13 miesięcy) – wskazuje na ok. 1,352 mln zł oszczędności rocznie. Na skutek elektronizacji kontaktu z sądem rejestrowym, oczekuje się również oszczędności czasu pracy urzędników sądowych – poświęcanego do tej pory na kontakt osobisty (np. telefoniczny) ze stronami. Umożliwi im to wykonywanie innych zadań, a przez to przyczyni się do poprawy sprawności postępowan. Przeprowadzony w celach informacyjnych szacunek wartości tego zaoszczędzonego czasu pracy zakłada (zachowawczo), że w każdej sprawie (zarówno o pierwszy jak i kolejny wpis) jest wymagany jeden, 15 minutowy kontakt urzędnika sądowego z interesariuszem, wykonany przez urzędnika sądowego. Przyjmując 40 godzinny dzień pracy urzędnika sądowego oraz 47 tygodniowy rok pracy stanowi to ekwiwalent pracy ok. 78 etatów urzędniczych rocznie. Przyjmując minimalne wynagrodzenie zasadnicze urzędnika sądowego, na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę w roku 2016 – 2000 zł brutto (78 etatów x 2000 zł x 13 miesięcy) – pozwoli to na oszczędność rzędu ok. 2,028 mln zł rocznie. Automatyzacja niektórych wpisów (zmniejszenie kosztów korespondencji) W obecnym stanie prawnym wykreślenie danych z Rejestru dłużników musi być poprzedzone wydaniem przez sąd rejestrowy z urzędu postanowienia o wykreśleniu wraz z uzasadnieniem. Postanowienie zaś musi zostać doręczone uczestnikowi postępowania. Uwzględniając techniczny charakter takiego wykreślenia z rejestru, którego jedyną przesłanką jest upływ czasu, wprowadza się system automatycznego usuwania wskazanych informacji po upływie oznaczonego terminu, bez konieczności wydawania przez sąd postanowienia. Pozwoli to ograniczyć koszty korespondencji związane z doręczeniem postępowani podmiotom znajdującym się w rejestrach. Ponadto, przepisy ustawy o KRS przewidują z dniem wejścia w życie ustawy skrócenie z 10 do 7 lat okresu po którym wpisy dokonane w RDN podlegają wykreślению z urzędu. Poniższy wykres ilustruje szacunkową liczbę spraw o wykreślenie podmiotu z RDN w latach 2016 – 2026 (szacunek na podstawie liczby wpisów w latach 2005-2015 oraz za pierwsze półrocze 2016 r. Liczbę wpisów do RDN w latach 2017-2018 oszacowano na podstawie trendu lat ubiegłych). W celu oszacowania zmniejszenia wydatków płynących z automatyzacji wykreślania wpisów z RDN przyjęto liczbę wniosków w poszczególnych latach jak na wykresie powyżej, oraz konieczność dokonania jednego doręczenia (1,69 zł) w każdym z nich. Przedmiotowa regulacja ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy, w związku z czym w tym roku oszacowano oszczędność proporcjonalnie dla 3 miesięcy obowiązywania regulacji. Spowoduje to zmniejszenie wydatków rzędu 0,03-0,19 mln zł w poszczególnych latach. Należy oczekiwać, że rzeczywiste korzyści finansowe będą wyższe – ze względu na konieczność dokonywania więcej niż jednego doręczenia lub ustanowienia kuratora w niektórych sprawach (50-100 zł) – jednak ze względu na brak danych nie jest możliwe przedstawienie szacunku w tym zakresie. - rezygnacja (od II 2019) z dokonywania wpisów do RDN (zmniejszenie kosztów korespondencji) W celu oszacowania korzyści finansowych płynących z zaprzestania dokonywania wpisów do RDN przyjęto: - średnią roczną liczbę wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych w ubiegłych latach – ok. 72 tys. osób rocznie, oraz - konieczność skierowania do dłużnika jednej sztuki korespondencji. Jej cenę jednostkową ustalono na poziomie 1,69 zł. Powyższe założenia wskazują na możliwość poczynienia oszczędności na poziomie: - w 2018 r. – 111,5 tys. zł. (72 tys. wniosków x 1,69 zł [koszt przesyłki] x 11/12 roku) - w kolejnych latach – 132 tys. zł rocznie, (72 tys. wniosków x 1,69 zł [koszt przesyłki]) Ponadto proponowane zmiany będą wiązały się ze znacznym zwiększeniem efektywności pracy sędziów, referendarzy oraz urzędników w wydziałach KRS, co przyczyni się do korzyści dla SFP, które mogą być wykazane wyłącznie w ujęciu niepieniężnym: - Rezygnacja z wpisywania dłużników do RDN będzie oznaczała znaczne i wymierne oszczędności czasu pracy orzeczników i urzędników sądowych – pozwalające im zająć się sprawami o większym znaczeniu dla obrotu gospodarczego. Przyjmując, na podstawie szacunków eksperckich, że typowa sprawa o wpis do RDN angażuje ok. 30 min. pracy orzecznika (najczęściej referendarza) i ok. 60 min. pracownika sekretariatu, można oszacować w celach informacyjnych wartość tych oszczędności: Orzecznicy: 30 min. x 72 000 spraw rocznie x 46 zł (średnia stawka godzinowa referendarza z uwzględnieniem DWR) = 1,66 mln zł rocznie, Urzędnicy: 60 min. x 72 000 spraw rocznie x 24 zł (średnia stawka godzinowa urzędnika z uwzględnieniem DWR) = 1,73 mln zł rocznie. Dodatkowe Wynagrodzenie Roczone Ponadto wprowadzona automatyzacja przenoszenia danych z formularza do Systemu Wpisów przyczyni się także do oszczędności czasu pracy urzędników sądowych – poświęcanego obecnie na przepisywanie informacji z pól formularza do systemu. Na obecnym etapie prac nie jest jednak możliwe podanie szacunkowych wartości tych oszczędności. Należy jednakże pamiętać, że oszczędności w zakresie etatów –wykazane wyłącznie w celach informacyjnych, w żadnym wypadku nie mogą być utożsamiane z „uwalnianiem” etatów, gdyż wskazane czynności nie muszą angażować pełnych etatów konkretnych pracowników. Co więcej, wskazać należy, że zgodnie z dostępnymi danymi statystycznymi Ministerstwa Sprawiedliwości (MS-20KRS), Wydziały Gospodarcze Krajowego Rejestru Sądowego posiadają znaczną i rosnącą zaległość w załatwieniu spraw. Szczegóły prezentuje wykres poniżej: Jest to sytuacja wyjątkowo niekorzystna dla sprawnego funkcjonowania sądownictwa. W związku z powyższym, etaty urzędnicze które w szacunku przedstawionym OSR mogą zostać „uwolnione” w wyniku zmniejszenia obciążenia pracą, w pierwszej kolejności skierowane zostaną do innych zadań mających na celu redukcję zaległości. Warto również wskazać, że przepis art. 20 ust. 1i, na podstawie którego wpis informacji o otwarciu likwidacji, zakończeniu likwidacji, ogłoszeniu upadłości, zakończenia postępowania upadłościowego oraz wykreślaniu przedsiębiorcy zagranicznego, ma podlegać zamieszczeniu w Krajowym Rejestrze Sądowym, wynika z implementacji dyrektywy 2017/1132/UE i nie występował dotychczas w systemie prawnym. W związku z tym, zwolnienie tej kategorii wniosków od opłat za wpis nie spowoduje skutków dla SFP. ### 7. Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców oraz na rodzinę, obywateli i gospodarstwa domowe \| Czas w latach od wejścia w życie zmian \| Skutki \| \|----------------------------------------\|--------\| \| W ujęciu pieniężnym (w mln zł, ceny stałe z 2016 r.)* \| \| \| przedsiębiorstwa (w tym MŚP), organizacje podlegające wpisowi do krajowego rejestru sądowego \| \| \| korzyści z tytułu zmiany modelu korespondencji z sądem \| 0 0 0 0 3,62 3,62 25,34 \| \| rezygnacja (od II 2019 r.) z dokonywania wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych \| 0 0 0 19,8 21,6 21,6 171,0 \| \| Krajowa Rada Notarialna \| -4,218 -2,328 -2,328 -2,328 -3,168 -2,38 -26,01 mln zł \| Elektronizacja Sprawozdań finansowych Ocenia się, że konieczność jednorazowego dostosowania księgowych systemów informatycznych, w związku z koniecznością konwersji danych księgowych na format, w którym będą one mogły zostać przekazane, w wersji elektronicznej, do Krajowego Rejestru Sądowego może spowodować dodatkowe koszty dla części z podmiotów zobowiązanych do składania dokumentów do KRS w wersji elektronicznej. Należy jednak zauważyć, że już w chwili obecnej w większości z tych podmiotów, księgi rachunkowe prowadzone są powszechnie w formie elektronicznej, za pomocą stosownego oprogramowania księgowego, opracowywanego przez jeden z wielu podmiotów komercyjnych. W związku z powyższym oczekuje się, że stosowne dostosowanie formatów danych wykorzystywanych przez ww. oprogramowanie do wymagań KRSu nastąpi w ramach aktualizacji oprogramowania, dostarczonej tym podmiotom w ramach obecnie posiadanych subskrypcji oraz licencji. W związku z tym zarówno liczbę podmiotów które będą musiały przeprowadzić proces dostosowawczy jak i łączny koszt należy uznać za relatywnie nieznaczny w skali OSR, nie mniej jednak ani Ministerstwo Sprawiedliwości ani Ministerstwo Finansów nie dysponują danymi. \| Niemierzalne \| Skrócenie czasu trwania postępowań (oczekiwane zwiększenie efektywności sądów, dzięki eliminacji zbędnych czynności), wzmocnienie pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, dzięki umożliwieniu powszechnego dostępu do danych i wszystkich dokumentów zawartych w rejestrze. Oszczędność czasu związana z umożliwieniem uzyskiwania w formie elektronicznej zarówno odpisów aktualnych (obecnie) jak i pełnych (stan proponowany) - średnio w ciągu roku wydaje się ok. 800 tys. odpisów. Łatwy dostęp do sprawozdań finansowych w formie elektronicznej ułatwiającej dalsze przetwarzanie danych. \| \| Dodatkowe informacje, w tym wskazanie źródeł danych i przyjętych do obliczeń założeń \| Korzyści korzyści z tytułu zmiany modelu korespondencji z sądem Obecnie doręczenia dokumentacji i pism sądowych wymaga klasycznej formy papierowej, co wymaga aktywności przedsiębiorcy w zakresie przygotowania przesyłki sądowej i jej wysłania do adresata. Elektronizacja komunikacji z sądem rejestrowych doprowadzi do zmniejszenia wydatków ponoszonych tytułem kierowanej korespondencji. Na potrzeby szacunku dla obywateli oraz sektora przedsiębiorstw dokonano obliczeń w oparciu o założenia analogiczne jak w przypadku kosztów ponoszonych z tego tytułu przez sądy. Biorąc pod uwagę obecny koszt, wysłania przesyłki z UPO, zgodny z cennikiem Poczty Polskiej wynoszący 6,20 zł proponowana zmiana pozwoli na faktyczne oszczędności finansowe rzędu ok 3,62 mln zł. rocznie. (584 tys. sztuk korespondencji x 6,20 zł [koszt jednostkowy]= 3,62 mln zł). Zakładając bardzo ostrożnie doręczenie tylko jednego pisma do sądu w każdej z tych spraw pozwoliło by to na zaoszczędzenie ok. 97333 godzin pracy. Przyjmując 40 godzinny dzień pracy oraz 47 tygodniowy rok pracy stanowi to ekwiwalent pracy ok. 52 etatów rocznie. W związku z tym osoby te będą mogły zostać przeniesione do wykonywania innych zadań. Przeprowadzony w celach informacyjnych szacunek wartości tego zaoszczędzonego czasu pracy zakładający wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowe w 2015 r. na poziomie 3900 zł brutto (52 etatów x 3900 zł x 12 miesięcy) – wskazuje na ok. 2,433 mln zł oszczędności rocznie. korzyści z tytułu eliminacji konieczności telefonicznego kontaktu z sądem Na skutek elektronizacji kontaktu z sądem rejestrowym, oczekuje się również oszczędności czasu pracowników – poświęcanego do tej pory na kontakt osobisty (np. telefoniczny) z sądem. Umożliwi to na skierowanie ich do wykonywania innych zadań. Przeprowadzony w celach informacyjnych szacunek wartości tego zaoszczędzonego czasu pracy zakłada (zachowawczo), że w każdej sprawie (zarówno o pierwszy jak i kolejny wpis) wymagany jest jeden, 15 minutowy kontakt pracownika z sądem. Przyjmując 40 godzinny dzień pracy oraz 47 tygodniowy rok pracy stanowi to ekwiwalent pracy ok. 78 etatów rocznie. Przyjmując przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowe w 2015 r. na poziomie 3900 zł brutto (78 etatów x 3900 zł x 12 miesięcy) – pozwoli to na poczynienie oszczędności rzędu ok. 3,650 mln zł rocznie. Przedmiotowy projekt zakłada rezygnację (od II 2019 r.) z dokonywania wpisów do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W związku z powyższym konieczne jest uchylenie art. 54 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który określa opłatę stałą w wysokości 300 zł od wniosku o wpisanie dłużnika do RDN. Spowoduje to oszczędność po stronie podmiotów dokonujących wniosków o wpis do RDN. Spowoduje to zmniejszenie kosztów (analogicznie do spadku dochodu SFP) rzędu 19,8 mln zł w 2019 r. oraz 21,6 mln w latach kolejnych. Koszty Utworzenie Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych przez Krajową Radę Notarialną. Przedmiotowy projekt przewiduje utworzenie Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych realizowanego za pomocą systemu teleinformatycznego. Rozwiązanie to pozwoli zgromadzić w jednym miejscu kompleksowe informacje o wypisach aktów notarialnych (oraz treściach tych wpisów) w sposób zapewniający z jednej strony fizyczne bezpieczeństwo zgromadzonych danych (przede ich utratą, nieuprawnionym dostępem oraz przetwarzaniem), a z drugiej strony zagwarantuje niezaprzeczalność tych danych, rozumianą jako zespół mechanizmów pozwalających na stwierdzenie w dowolnym momencie, że treść dokumentu jest treścią oryginalną. Zgromadzone dane udostępniane będą m.in. sądom, organom administracji państwowej oraz innym, uprawnionym instytucjom zgodnie z obowiązującymi przepisami. W pierwszym etapie realizacji, w systemie będą rejestrowane jedynie wypisy będące następstwem czynności notarialnych związanych z Krajowym Rejestrzem Sądowym. Po pomyślnym przejściu tego etapu system będzie mógł być rozbudowany (etapowo lub całościowo) i docelowo powinien gromadzić/udostępniać informacje o wszystkich dokumentach będących następstwem czynności notarialnych. Krajowa Rada Notarialna oszacowała, że utworzenie przedmiotowego systemu będzie wymagać następujących inwestycji: - jednorazowych wydatków inwestycyjnych związanych m.in. z budową niezbędnej infrastruktury technicznej oraz sprzętowej, procesem wdrożenia oraz szkoleniami – 1,89 mln zł, - jednorazowych wydatków inwestycyjnych związanych z modernizacją i wymianą infrastruktury, przewidziana po 5 latach funkcjonowania systemu – 0,84 mln zł, - wydatków eksploatacyjnych w kwocie ok. 0,194 mln zł miesięcznie (2,328 mln zł rocznie). Wyliczone kwoty są (oprócz kosztów wynagrodzeń) kwotami netto i nie obejmują podatku VAT w wysokości 23%. Oprócz kosztów operacyjnych (kolokacja, nadzór techniczny, nadzór autorski), sporą część kosztów generują infolinia, administracja oraz księgowość co jest pochodną konieczności realizacji rozproszonego systemu poboru płatności. ### 8. Zmiana obciążeń regulacyjnych (w tym obowiązków informacyjnych) wynikających z projektu - [ ] nie dotyczy Wprowadzane są obciążenia poza bezwzględnie wymaganymi przez UE (szczegóły w odwróconej tabeli zgodności). - [ ] tak - [ ] nie - [ ] nie dotyczy \| zmniejszenie liczby dokumentów \| zwiększenie liczby dokumentów \| \| zmniejszenie liczby procedur \| zwiększenie liczby procedur \| \| skrócenie czasu na załatwienie sprawy \| wydłużenie czasu na załatwienie sprawy \| \| inne: \| inne: \| Wprowadzane obciążenia są przystosowane do ich elektronizacji. - tak - nie - nie dotyczy Komentarz: System teleinformatyczny Krajowego Rejestru Sądowego, zbudowany przed 2001 rokiem nie wykorzystuje dotychczas w pełni nowoczesnych technologii informatycznych. Aktualny poziom rozwoju informatyki pozwala na jej zastosowanie w szerokim zakresie łącznie z automatyzacją wielu czynności, które dziś są wykonywane ręcznie i pochłaniają zarówno stronom jak i pracownikom sądów wiele czasu. Ułatwienia będą dotyczyły przedsiębiorców dokonujących wpisu do rejestru – sama elektronizacja kontaktu z sądem rejestrowym w przedmiocie wpisu do KRS (dotychczas konieczny był kontakt osobisty, np. telefonicznie) będzie wiązała się ze zmniejszeniem obciążeń administracyjnych. Wykorzystanie nowych technologii w relacji strony z sądem skróci czas trwania postępowania. W szczególności w sytuacji, gdy sąd kieruje do strony wezwanie brakowe obieg korespondencji trwa nawet kilka tygodni. W przypadku wykorzystania komunikacji elektronicznej czas ten ulegnie znacznemu skróceniu. 9. Wpływ na rynek pracy Przedmiotowy projekt nie oddziałuje w sposób bezpośredni na rynek pracy. 10. Wpływ na pozostałe obszary \| środowisko naturalne \| demografia \| informatyzacja \| \| sytuacja i rozwój regionalny \| mienie państwowe \| zdrowie \| \| inne: \| Omówienie wpływu Proponowane zmiany prowadzą m.in. do ułatwienia dostępu do informacji zarówno o podmiocie jak i o prowadzonym przez sąd rejestrowy postępowaniu. Wykorzystanie nowych technologii w relacji strony z sądem znacznie skróci czas trwania postępowania. W szczególności w sytuacji, gdy sąd kieruje do strony wezwanie brakowe obieg korespondencji trwa nawet kilka tygodni. W przypadku wykorzystania komunikacji elektronicznej czas ten ulegnie znacznemu skróceniu. 11. Planowane wykonanie przepisów aktu prawnego Wykonanie przepisów aktu prawnego będzie realizowane etapami: - zmiany niewymagające modyfikacji systemu teleinformatycznego KRS oraz zmiany związane z implementacją dyrektywy 2017/1132/UE, - umożliwienie wpisu do działu VI rejestru informacji o rozwiązaniu podmiotu na podstawie art. 25d ustawy o KRS, - przepisy dotyczące Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych, wejdą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia ustawy; - przepisy przewidujące składanie sprawozdań finansowych w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.; - przepisy dotyczące ustaw podatkowych oraz zmiany art. 18 Kodeksu spółek handlowych wejdą w życie z dniem 1 października 2018 r. - zmiany obejmujące zaprzestanie dokonywania wpisów do RDN: termin wejścia w życie 1 lutego 2019 r. - wprowadzenie obowiązku składania wniosków za pośrednictwem systemu teleinformatycznego i związane z tym zmiany (rozwiązania opisane wyżej w pkt 2 ppkt 1 lit. a-f): termin wejścia w życie - marzec 2020 r. 12. W jaki sposób i kiedy nastąpi ewaluacja efektów projektu oraz jakie mierniki zostaną zastosowane? Można oczekiwać, że projektowane zmiany znajdą odzwierciedlenie w wynikach badania Doing Business opracowywanego przez Bank Światowy – w kategorii Starting a Business. W ocenie Banku Światowego rejestracja spółki z o.o. w Warszawie zajmuje obecnie 30 dni (DB2016). Oczekuję się, że wejście w życie proponowanych zmian skróciłoby 13. Załączniki (istotne dokumenty źródłowe, badania, analizy itp.) - IMPACT ASSESSMENT to the Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council amending Directives 89/666/EEC, 2005/56/EC and 2009/101/EC as regards the interconnection of central, commercial and companies registers - [http://ec.europa.eu/internal_market/company/docs/business_registers/20110224_impact_en.pdf](http://ec.europa.eu/internal_market/company/docs/business_registers/20110224_impact_en.pdf) - System informacji o wiarygodności płatniczej w obrocie gospodarczym. Zielona Księga - [http://www.mg.gov.pl/files/upload/19254/Zielona%20Ksi%C4%99ga%20o%20systemie%20informacji%20o%20wiarygodn%C5%82atniczej%202013.10.25.pdf](http://www.mg.gov.pl/files/upload/19254/Zielona%20Ksi%C4%99ga%20o%20systemie%20informacji%20o%20wiarygodn%C5%82atniczej%202013.10.25.pdf) - Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej - Informacja o realizacji ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w 2014 r.; - [https://ettevotjaportaal.rik.ee/index.py?chlang=eng;](https://ettevotjaportaal.rik.ee/index.py?chlang=eng;)	<urn:uuid:1351f5d7-e099-49bc-a70d-88e46702a315>	finepdfs	2.294922	CC-MAIN-2018-09	https://legislacja.rcl.gov.pl/docs/2/12291650/12387535/12387536/dokument315983.pdf	2018-02-24T22:15:11Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-09/segments/1518891815951.96/warc/CC-MAIN-20180224211727-20180224231727-00728.warc.gz	687,634,250	0.984649	0.999982	0.999982	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3453, 7810, 12209, 15485, 17863, 21548, 24394, 27882, 30417, 34133, 36231, 38172, 40596, 43659, 46613, 50188, 51287 ]	2	0
dr Steven Phillips, Dana Parish we współpracy z Kristin Loberg CHOROBY PRZEWLEKŁE DIAGNOZA I NATURALNE LECZENIE Potwierdzone naukowo konwencjonalne kuracje i terapie alternatywne, które złagodzą objawy i przywrócą zdrowie CHOROBY PRZEWLEKŁE DIAGNOZA I NATURALNE LECZENIE dr Steven Phillips Dana Parish CHOROBY PRZEWLEKŁE DIAGNOZA I NATURALNE LECZENIE we współpracy z Kristin Loberg Potwierdzone naukowo konwencjonalne kuracje i terapie alternatywne, które złagodzą objawy i przywrócą zdrowie Książka ta rzuca niepokojące światło na infekcje, które powodują choroby przewlekłe. Przepełnione wiedzą Choroby przewlekłe są wnikliwym wezwaniem do zwrócenia większej uwagi na tę plagę XXI wieku. dr Sanjay Gupta Redakcja: Monika Muszyńska Projekt okładki: Krzysztof Nierodziński Skład: Krzysztof Nierodziński Tłumaczenie: Agata Parafjańczuk Wydanie I Białystok 2022 ISBN 978-83-8272-299-4 Tytuł oryginału: Chronic: The Hidden Cause of the Autoimmune Pandemic and How to Get Healthy Again Copyright © 2020 by Steven Phillips, MD, and Dana Parish Published by special arrangement with HarperCollins Publishers LLC. © Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2021 All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form. Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek" obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach. Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod. 15-762 Białystok 85 662 92 67 – redakcja ul. Antoniuk Fabr. 55/24 85 654 78 06 – sekretariat 85 654 78 35 –www.vitalni24.pl– detal strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl Więcej informacji znajdziesz na portaluwww.odzywianie24.pl 85 653 13 03 – dział handlowy – hurt PRINTED IN POLAND Dla tych, którzy zostali złamani. Oby ta książka dała Wam siłę do poskładania się na nowo. Najsilniejsze dusze wykuwa się w cierpieniu; najmocarniejsze charaktery pokryte są bliznami. – Edwin Hubbel Chapin Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat. – Nelson Mandela Spis treści CZĘŚĆ II Panaceum Wstęp Wyobraź sobie epidemię, której ofiarą padło pięćdziesiąt milionów Amerykanów. Nikt nie zna jej przyczyny, więc nie ma na nią lekarstwa. Nikt nie jest na nią odporny i nie można się przed nią nigdzie ukryć. Rozprzestrzeniła się już nie tylko w pięćdziesięciu stanach, ale rozpełzła się na cały świat. Z łatwością możemy sobie wyobrazić, że to scenariusz powieści Michaela Crichtona czy Stephena Kinga. Na nasze nieszczęście, to nie jest fikcja. WChoroby przewlekłe – diagnoza i naturalne leczenie dr Steven Phillips i Dana Parish biją na alarm. Epidemia chorób autoimmunologicznych niszczy Amerykę oraz inne części świata. Szacowana liczba 50 milionów Amerykanów cierpiących na tego rodzaju schorzenia nie wzięła się z głowy jakiegoś pseudospeca od mediów społecznościowych. Pochodzi ona ze statystyk przygotowanych przez American Autoimmune Related Diseases Association (Amerykańskie Stowarzyszenie Badawcze Chorób Autoimmunologicznych). Wydawać by się mogło, że agencje rządowe będą pracować dzień i noc, aby odkryć przyczynę chorób, które z roku na rok pochłaniają coraz więcej ofiar, jednak tak się nie dzieje. To działanie zupełnie przeczące głównym założeniom nowoczesnej medycyny bazującej na stwierdzeniu, iż skuteczne leczenie wymaga zrozumienia pierwotnej przyczyny wystąpienia schorzenia. Jak możemy spodziewać się wyleczenia, jeśli nie mamy pojęcia, z czym w ogóle mamy do czynienia? Ich wysiłki można by określić jako anemiczne, szczególnie jeśli porównamy je z działaniami dążącymi do znalezienia lekarstwa na schorzenie autoimmunologiczne, które zabijało dziesiątki tysięcy ludzi w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Bez tego nigdy nie odkrylibyśmy wirusa HIV i powodowanego przez niego AIDS i nie rozwinęlibyśmy terapii HAART, która pomogła skutecznie opanować chorobę. I tutaj należy postawić najważniejsze pytanie, jakie zostało zawarte w tej książce – dlaczego lekarze przepisują pacjentom cierpiącym na autoimmunologiczne zapalenia leki, które osłabiają działanie układu odpornościowego. Dlaczego działają wyłącznie w celu złagodzenia objawów, a nie poszukują głównej przyczyny. I dlaczego, działając w taki sposób, narażają swoich pacjentów na zachorowanie na jeszcze poważniejsze choroby, takie jak infekcje zagrażające życiu czy nowotwory? W niniejszej książce Phillips i Parish dostarczają czytelnikowi dowodów na to, że infekcje odgrywają ważką rolę w rozprzestrzenianiu się epidemii autoimmunologicznej. Opowiadają, że stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, fibromialigia i inne schorzenia to zaledwie wachlarz nazw przeróżnych symptomów, za którym kryje się prawdziwa przyczyna. Z tej książki dowiecie się także, że wzrost częstotliwości występowania infekcji łączy się z epidemią schorzeń autoimmunologicznych. wstęp [x] Smutna rzeczywistość jest taka, że pacjenci cierpiący na niezidentyfikowane infekcje są określani jako chorzy na schorzenia autoimmunologiczne i skazywani na leczenie immunosupresyjne trwające do końca życia. Ich lekarzom nie mieści się w głowach, że to patogeny są podstawową przyczyną ich schorzeń. A niektórzy z tych specjalistów wyśmiewają swoich pacjentów, którzy pokładają w nich zaufanie i powierzają im swoje życie i zdrowie, na samą sugestię o przeprowadzeniu testów. Ja sam przetrwałem chorobę przewlekłą, która niemal mnie zabiła. Do tego mam niemal trzydzieści lat doświadczenia medycznego na koncie. I nie pozostaje mi nic innego, niż załamać ręce nad umierającą Sztuką Medyczną. Dr Phillips jednak o niej nie zapomniał i do dzisiejszego dnia polega na swoich umiejętnościach i trzeźwej ocenie sytuacji. Znam Stevena osobiście i mogę potwierdzić, że spędza ze swoimi pacjentami całe godziny, uważnie ich obserwując i słuchając. Ślepa wiara w to, co serwuje ci medyczne lobby, jest antytezą światłego umysłu i samodzielnego poszukiwania prawdy. Ta książka otworzy ci oczy. Jest po brzegi wypełniona użytecznymi informacjami, które będą zrozumiałe także dla czytelników bez wykształcenia medycznego. Wszelkie zawarte w niej wiadomości opierają się na ekstensywnych badaniach. Możesz do woli dzielić się nimi ze swoim lekarzem, rodziną i przyjaciółmi. Dr Phillips dostosowuje metody leczenia indywidualnie do każdego ze swoich pacjentów. To spersonalizowana medycyna w najczystszej formie. W szczegółowy sposób opisuje dlaczego i w jaki sposób używa konkretnych antybiotyków i równie wiele uwagi poświęca innego rodzaju specyfikom i leczniczym ziołom. W niniejszej publikacji pacjent nie jest odczłowieczany i nie zapomina się również o jego zdrowiu emocjonalnym. Autorzy wielokrotnie podkreślają, że uzdrowienie ciała i ducha jest równie ważne. Ta książka to niesamowita mieszanka poglądów dwojga szanowanych specjalistów, którzy wywodzą się z różnych środowisk, ale idą w tym samym kierunku. Każdy, kto zna Danę Parish, nie będzie miał wątpliwości, jak bardzo wpłynęła na finalny kształt tego tekstu. Jej pełne miłości do ludzi spojrzenie piosenkarki i autorki tekstów, która całe życie zmagała się z przewlekłymi chorobami, jest wyraźnie widoczne. Dzięki temu zresztą poznała Stevena i od tego czasu wzajemnie na siebie wpływają i dzielą się wiedzą. Jej piosenka „I See You" dedykowana Idinie Menzel stała się nieoficjalnym hymnem cierpiących w milczeniu, wyobcowanych i zapomnianych. Dana sprawiła, że ci ludzie stali się znacznie bardziej widoczni dla reszty społeczeństwa. Brałem udział w badaniach nad nowotworami w wiodących ośrodkach akademickich. Publikowaliśmy w najważniejszych branżowych periodykach. Miałem też zaszczyt objąć kierownicze stanowisko w dwóch projektach mających na celu stworzenie nowych terapii onkologicznych, które zostały zaaprobowane przez FDA. Byłem świadkiem powstawania prawdziwej Nauki, ale widziałem też wielu ludzi, którzy byli mocni w gębie, ale nie mieli absolutnie żadnych argumentów na poparcie swoich wydumanych twierdzeń. Jeśli szukasz książki, która dostarczy ci rzetelnych argumentów, które będziesz mógł wykorzystać w trakcie sporów, które nieuchronnie się pojawią, jeśli chcesz zrozumieć, jak działają patogeny i w jaki sposób mogą one powodować schorzenia autoimmunologiczne, w jaki sposób niszczą układ nerwowy i powodują choroby psychiczne – nie musisz szukać dalej. Co więcej, znajdziesz w niej także informacje o tym, w jaki sposób doskonały specjalista leczy swoich pacjentów w sposób kompleksowy, biorąc pod uwagę zarówno ich ciała, jak i dusze. dr Neil Spector, Onkolog / Specjalista Biologii Nowotworów Duke Universty School of Medicine RO Z D Z I A Ł 4 Dlaczego w medycznym świecie nikt nic z tego nie rozumie Prawda jest niezmienna. Można atakować ją ze złośliwością, można wyśmiewać ją z ignorancją, ale na końcu to ona przetrwa. – Winston Churchill Nikt nie powinien musieć cierpieć tak jak wielu z nas. Nieznośny, nieskończony ból i długa lista niewyjaśnionych objawów sprawia, że prawie się załamujemy, bo nigdzie nie ma ulgi, nigdzie nie ma lekarstwa. A kiedy instytucje, o których myśleliśmy jak o Świętym Graalu medycyny, nie dają nam żadnych odpowiedzi i nie są w stanie nam pomóc, przegrywamy po raz kolejny. Wiemy, jak to jest. Każdy, kto zgubił się w labiryncie współczesnej medycyny, wie, że powiedzenie „Po pierwsze nie szkodzić" mocno straciło na aktualności. Zbyt często robi się komuś krzywdę w imię procesu naukowego, ukrytego za pięknymi słowami, takimi jak „medycyna bazowana na dowodach naukowych". Byliśmy tam i dlatego możemy opowiedzieć ci historię tej tragedii i podzielić się inspiracją i siłą. Mamy nadzieję, że dzięki temu zauważysz, gdzie medycyna ponosi porażkę, i zdobędziesz wiedzę, dzięki której znajdziesz pomoc. Większość lekarzy ma jak najlepsze intencje i stara się podejmować jak najlepsze decyzje. Trzeba jednak pamiętać, że lekarz pierwszego kontaktu przyjmuje nawet 25 lub więcej pacjentów w ciągu dnia. Czy jest zatem w stanie naprawdę podjąć najkorzystniejszą dla pacjenta decyzję, jeśli widzi go zaledwie przez kilka minut? A może po prostu posługuje się algorytmem, zaprojektowanym tak, aby czas tej wizyty był jak najkrótszy? Aby efektywnie zająć się tymi wszystkimi ludźmi, lekarze podążają za protokołami dostarczonymi przez NIH i CDC. Chcą jak najszybciej postawić diagnozę. A jednak w tych wytycznych często zdarzają się luki, a nawet poważne błędy. Mamy tu także do czynienia z konfliktem interesów. W tej książce przedstawiamy ci fakty i robimy to słowami zrozumiałymi dla „zwykłego" człowieka. Dysponujemy także dowodami medycznymi na poparcie swoich twierdzeń. A jeśli dostałeś już diagnozę – być może powiedziano ci, że masz fibromialgię, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane czy inną chorobę autoimmunologiczną (jednak nikt nie powiedział ci, jaka jest przyczyna tego schorzenia) – jesteś w dobrym miejscu. HISTORIA LUBI SIĘ POWTARZAĆ „Nawet biorąc pod uwagę tak szybki rozwój medycyny, jej historia może się powtarzać" – napisano w artykule zatytułowanym „Historia medycyny się powtarza" opublikowanym w 1941 roku 1 . Wystarczy szybkie spojrzenie, aby mieć pewność, że lekarze mogą się przerażająco mylić. W XIX wieku niemowlakom i „niegrzecznym" dzieciom podawano syropy uspokajające, które w rzeczywistości je narkotyzowały. A w połowie XX stulecia lekarze leczyli depresję i stany lękowe (oraz nastoletnie bunty) za pomocą [x] lobotomii, czyli „wbijania szpikulca do lodu w oko". Upuszczanie krwi było niegdyś ogromnie popularne i stosowano je nad wyraz długo – od starożytności aż do XIX wieku, jako lekarstwo na… wszystko. Jeśli czułeś się gorzej, to prawdopodobnie dlatego, że miałeś za dużo krwi. (Obecnie nadal stosuje się przystawianie pijawek, jednak nie ma to nic wspólnego z upuszczaniem krwi. Pijawki mają w sobie peptydy i białka, które zapobiegają krzepnięciu krwi i są używane w niektórych częściach Europy do zapobiegania komplikacjom w przypadku operacji). Pamiętajmy też, że papierosy były niegdyś „polecane przez lekarzy" i wmawiano nam, że lepiej jest jeść „zdrową" margarynę, wypakowaną tłuszczami trans, zamiast masła. A to tylko niektóre z bardziej niewinnych przykładów. Ale są też gorsze rzeczy. Jedną z nich jest badanie nad syfilisem przeprowadzone w Tuskegee. W 1932 roku setki biednych czarnych mężczyzn z Alabamy zatrudniono do eksperymentu medycznego. Nie zdradzono im, na czym ma polegać i nie poinformowano ich o jego naturze na tyle, aby mogli wyrazić świadomą zgodę 2 . Badano ich, aby udokumentować, w jaki sposób rozwija się nieleczony syfilis i nigdy nie podano im antybiotyków. Badania te były sponsorowane przez U.S. Public Health Service, część Department of Health and Human Services oraz wspierane przez CDC oraz American Medical Association (AMA). Pomimo tego, że penicylina została zarekomendowana jako lekarstwo na syfilis w osiem lat po rozpoczęciu badań i pomimo tego, iż udowodniono, że może ona zapobiegać rozwinięciu się choroby w stadia niemożliwe już do wyleczenia, kończące się demencją i śmiercią, nigdy nie podano jej uczestnikom eksperymentu. Trwał on przez czterdzieści lat i w 37 lat po jego rozpoczęciu nadal był wspierany prze CDC i AMA. 16 maja 1997 roku prezydent Clinton przeprosił za to okrucieństwo. Pewnie, część błędów miała miejsce dlatego, że lekarze głęboko wierzyli w skuteczność stosowanych przez siebie terapii, ale w końcu nauka zwyciężyła. A jednak i dziś zdarzają się ludzie zaprzeczający faktom – że HIV/AIDS to nie jest prawdziwa choroba, że Holocaust nigdy nie miał miejsca, że palenie papierosów nie powoduje raka, czy że nikt nigdy nie wylądował na Księżycu. Ciasne umysły lubią zaprzeczać prawdzie. Pascal Diethelm, aktywista antynikotynowy i ekonomista, wraz z Martinem McKee z London School of Hygiene and Tropical Medicine w swoim fascynującym artykule zatytułowanym „Denialism" opublikowanym w 2009 roku w „European Journal of Public Health" definiują to zjawisko jako „korzystanie z retorycznej argumentacji, aby nadać twierdzeniu pozorów debaty, bez pozostawiania na nią miejsca; egzekwowanie z góry założonego odrzucenia propozycji" 3 . 1. Teorie spiskowe. Kiedy naukowe dane wykazują, że coś jest prawdziwe, denialiści nie przyznają, że badacze samodzielnie studiowali temat i odkryli dowody na potwierdzenie tezy. Będą raczej twierdzić, że ci naukowcy są zaangażowani w skomplikowany i sekretny spisek. Ci, którzy zaprzeczają istnieniu chronicznej postaci boreliozy, ignorują dowody. Dla przykładu, według wykładni IDSA „Borelioza nie wykazuje właściwości schorzeń chronicznych, które wymagają dłuższej farmakoterapii, jak choćby… te wywołane przez patogeny wewnątrzkomórkowe" 4 . A jednak istnieje wiele badań, niecytowanych przez IDSA, które udowodniły, że B. burgdoferi jest wewnątrzkomórkowym patogenem (wewnątrzkomórkowe patogeny to takie, które mogą rozmnażać się w środku Identyfikują oni pięć cech denializmu opracowanych na bazie twierdzeń Chrisa i Marka Hoofnagle'ów, dwóch braci, z których jeden był profesorem prawa w Berkley, a drugi chirurgiem w Marylandzie. Oto one: [x] komórek). IDSA jest także zdania, że cystyczne, okrągłego kształtu formy bakterii (obecnie nazywane przetrwalnikami) mogą istnieć w ludzkim ciele i nie należy się nimi przejmować. IDSA zupełnie ignoruje badania, które udowadniają, że jest inaczej. Już całe dekady temu przeprowadzono eksperymenty (IDSA o nich nie wspomina), które udowodniły, że przetrwalniki bakterii nie tylko mogą powodować infekcje, ale powrócić do formy spiralnej, w której są w stanie z łatwością się przemieszczać 5 . W 2019 roku badacze z Johns Hopkins i Tulane zauważyli, że myszy, u których wykryto przetrwalniki, cierpią na bardziej złożony i poważniejszy reumatyzm boreliotyczny, niż obiekty, w których organizmach rozprzestrzeniały się bakterie w formie krętek 6 . Kiedy Trepo nema pallidum, bakteria wywołująca syfilis, była prawdziwym zagrożeniem dla zdrowia społecznego, jej przetrwalniki były uznawane za ważny objaw zakażenia 7 . 2. Niedoinformowani eksperci. To osoby, które pozują na specjalistów – i w jakimś polu naprawdę mogą nimi być – a ich wiedza nie jest zgodna z najnowszymi odkryciami. Ich ignorancja w połączeniu z arogancją sprawiają, że dyskredytują oni nawet wyniki doskonale przeprowadzonych badań, mówiąc, że to „śmieci, nie nauka". Niektórzy reumatolodzy i neurolodzy, do których przychodzą cierpiący na boreliozę+ pacjenci, nie zdają sobie sprawy z tego, jak skomplikowane i złożone mogą być schorzenia wektorowe, i zaprzeczają, jakoby źródłem objawów mogła być infekcja, więc nie są w stanie dotrzeć do podstaw choroby. Zamiast tego skłaniają pacjentów do przyjmowania silnych leków, a ich choroba nadal się rozwija i nikt nie ma nad nią kontroli. Szkody, jakie takie podejście wyrządziło pacjentom na całym świecie, to wystarczający powód, aby napisać tę książkę. wydawnictwovital.pl Dr Steven Phillips jest znanym lekarzem i naukowcem, który wykłada w wielu krajach świata. Regularnie pojawia się w mediach jako ekspert od boreliozy i innych przewlekłych infekcji. W ramach prywatnej praktyki od 1996 roku leczył pacjentów z blisko dwudziestu krajów. Jego gabinet mieści się w Wilton w stanie Connecticut. Dana Parish – wielokrotnie nagradzana piosenkarka i autorka tekstów dla Sony Music Publishing. Zmagała się z niewydolnością serca wywołaną przez boreliozę. Życie uratował jej dr Phillips. Od tego momentu stała się rzeczniczką zmian w dziedzinie leczenia boreliozy. Mieszka w Nowym Jorku. Kristin Loberg jest profesjonalną pisarką, która specjalizuje się w przekształcaniu wiedzy i pomysłów ekspertów w publikacje przyjazne czytelnikowi. Wiele książek, nad którymi współpracowała, trafiło na listy bestsellerów New York Timesa, Wall Street Journal, Amazona iUSA Today. Choroby autoimmunologiczne i neurodegeneracyjne zyskały miano epidemii XXI wieku. Do gabinetów lekarskich trafia coraz więcej pacjentów, u których zdiagnozowano chorobę Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów czy choroby tarczycy. Ich leczenie jest długotrwałe i najczęściej opiera się na łagodzeniu objawów. Dlaczego? Zwykle schorzenia tego typu uznaje się za nieuleczalne lub dziedziczne. Nic dziwnego, że lekarze czują się wobec nich bezradni. Jednak autorzy książki stawiają rewolucyjną tezę, która może zmienić podejście do takich chorób. Dzięki tej książce poznasz prawdziwe przyczyny chorób przewlekłych. Zrozumiesz, dlaczego infekcje są kluczem do ich wyjaśnienia, a leczenie boreliozy może okazać się wstępem do uzdrowienia. Jednocześnie otrzymasz zestaw sprawdzonych strategii, które ułatwią łagodzenie stanów zapalnych i poprawę zdrowia. W publikacji zawarte są również wskazówki, jak: nie dać się przytłoczyć diagnozom, wybrać najlepszy sposób leczenia i poradzić sobie z nieuniknionymi podczas choroby kryzysami. Poznaj prawdziwą przyczynę chorób przewlekłych i pokonaj je! Patroni: Cena: 79,70 zł	<urn:uuid:3f9be2a6-7dbc-4c58-8ea5-b9e9c4669115>	finepdfs	1.753906	CC-MAIN-2024-46	https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2022/05/Choroby-przewlekle-diagnoza-i-naturalne-leczenie-Steven-Phillips-Dana-Parish-MG-m.pdf	2024-11-14T14:58:57+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028657.76/warc/CC-MAIN-20241114130448-20241114160448-00304.warc.gz	973,169,587	0.999916	0.999954	0.999954	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 224, 274, 711, 2636, 2728, 2941, 2954, 2973, 3897, 5761, 7634, 9488, 10605, 12263, 14107, 15920, 17698, 19767 ]	1	0
Klub Strzelecki "Krokus" LOK w Nowym Sączu REZULTATY Puchar Nowego Sącza Nowy Sącz, 19 maja 2018 roku OBSADA SĘDZIOWSKA: Michał Mardyła, s.kl. II 4083/II/13 Robert Chronowski, s. kl. I 3163/I/13 Agnieszka Tabaszewska, s. kl. II 5615/II/16 Sędziowie biura obliczeń: Marcin Oświęcimka, s. kl. III 9329/III/17 Sędziowie stanowiskowi: Bogusław Szura, s.kl. III 9334/III/17 Sędzia Główny Zawodów: Obserwator MZSS: Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej: PROTOKÓŁ NR 1 Pistolet sportowy 20 strzałów część dokładna \| Miejsce \| Nazwisko i imię \| Klub \| 1 \| 2 \| Wynik \| 10x \| Uwagi \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| CSORICH Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 93 \| 95 \| 188 \| 2 \| \| \| 2 \| MUCHA Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 92 \| 94 \| 186 \| 5 \| \| \| 3 \| MATEJSKI Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 89 \| 89 \| 178 \| 4 \| \| \| 4 \| ZAJICZEK Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 87 \| 88 \| 175 \| 2 \| \| \| 5 \| JANUR Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 83 \| 88 \| 171 \| 1 \| \| \| 6 \| ŻOŁĄDŹ Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 93 \| 77 \| 170 \| 2 \| \| \| 7 \| KOŻUCH Piort \| GRUNWALD - Poznań \| 84 \| 85 \| 169 \| \| \| \| 8 \| GAGATEK Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 80 \| 88 \| 168 \| 1 \| \| \| 9 \| SAŁAPA Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 87 \| 78 \| 165 \| 1 \| \| \| 10 \| OGÓREK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 86 \| 77 \| 163 \| 1 \| \| \| 11 \| HOJDYS Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 81 \| 81 \| 162 \| 1 \| \| \| 12 \| URBAN Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 77 \| 84 \| 161 \| \| \| \| 13 \| BASTA Janusz \| KROKUS - N.Sącz \| 84 \| 72 \| 156 \| \| \| \| 14 \| SZURA Bogusław \| KROKUS - N.Sącz \| 79 \| 75 \| 154 \| \| \| \| 15 \| ZAWISZA Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 81 \| 72 \| 153 \| 2 \| \| \| 16 \| WŁOSIŃSKI Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 72 \| 80 \| 152 \| 2 \| \| \| 17 \| DOBROWOLSKI Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| 80 \| 149 \| 1 \| \| \| 18 \| KLIMEK Jacek \| KROKUS - N.Sącz \| 86 \| 62 \| 148 \| 1 \| \| \| 19 \| SZAREK Czesław \| KROKUS - N.Sącz \| 65 \| 82 \| 147 \| 1 \| \| \| 20 \| TOMOŃSKI Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 74 \| 72 \| 146 \| \| \| \| 21 \| KALIŃSKI Leszek \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| 75 \| 144 \| 1 \| \| \| 22 \| SZUREK Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 68 \| 74 \| 142 \| 1 \| \| \| 23 \| MARDYŁA Jerzy \| KROKUS - N.Sącz \| 67 \| 72 \| 139 \| 1 \| \| \| 24 \| IGIELSKI Krzysztof \| KROKUS - N.Sącz \| 70 \| 69 \| 139 \| \| \| \| 25 \| GÓRKA Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 65 \| 73 \| 138 \| \| \| \| 26 \| KOWALCZYK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 72 \| 63 \| 135 \| \| \| \| 27 \| WADOWSKI Waldemar \| KROKUS - N.Sącz \| 80 \| 55 \| 135 \| \| \| \| 28 \| LEGUTKO Edward \| KROKUS - N.Sącz \| 71 \| 61 \| 132 \| 1 \| \| \| 29 \| BOCHENEK Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 75 \| 56 \| 131 \| \| \| \| 30 \| SKALNY Sebastian \| KROKUS - N.Sącz \| 54 \| 74 \| 128 \| \| \| \| 31 \| CICHOSTĘPSKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 57 \| 69 \| 126 \| \| \| \| 32 \| DYNGOSZ Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 63 \| 61 \| 124 \| \| \| \| 33 \| SZUMAL Stanisław \| KROKUS - N.Sącz \| 58 \| 64 \| 122 \| \| \| \| 34 \| GIZICKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 59 \| 59 \| 118 \| 1 \| \| \| 35 \| BARTYZEL Bartosz \| KROKUS - N.Sącz \| 78 \| 40 \| 118 \| \| \| \| 36 \| KOSAR Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 56 \| 56 \| 112 \| \| \| \| 37 \| BRACH Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 46 \| 45 \| 91 \| 1 \| \| \| 38 \| UKLEJA Tomasz \| KROKUS - N.Sącz \| 31 \| 48 \| 79 \| \| \| \| 39 \| CHOJNACKI Witold \| KROKUS - N.Sącz \| 38 \| 33 \| 71 \| \| \| Nowy Sącz, 19.05.2018 Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej Agnieszka Tabaszewska, s. kl. II PROTOKÓŁ NR 2 Pistolet centralnego zapłonu 20 strzałów część dokładna \| Miejsce \| Nazwisko i imię \| Klub \| 1 \| 2 \| Wynik \| 10x \| Uwagi \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| MUCHA Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 91 \| 91 \| 182 \| \| \| \| 2 \| CSORICH Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 89 \| 91 \| 180 \| 1 \| \| \| 3 \| KOŻUCH Piort \| GRUNWALD - Poznań \| 85 \| 87 \| 172 \| 5 \| \| \| 4 \| WŁOSIŃSKI Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 85 \| 86 \| 171 \| \| \| \| 5 \| MATEJSKI Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 84 \| 84 \| 168 \| 1 \| \| \| 6 \| SZAREK Czesław \| KROKUS - N.Sącz \| 82 \| 83 \| 165 \| 3 \| \| \| 7 \| TOMOŃSKI Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 84 \| 81 \| 165 \| \| \| \| 8 \| GAGATEK Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 85 \| 79 \| 164 \| 2 \| \| \| 9 \| HOJDYS Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 76 \| 85 \| 161 \| 1 \| 3x10 \| \| 10 \| JANUR Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 76 \| 85 \| 161 \| 1 \| 2x10 \| \| 11 \| SAŁAPA Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 79 \| 79 \| 158 \| \| \| \| 12 \| SZURA Bogusław \| KROKUS - N.Sącz \| 77 \| 71 \| 148 \| 1 \| \| \| 13 \| IGIELSKI Krzysztof \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| 77 \| 146 \| \| \| \| 14 \| BASTA Janusz \| KROKUS - N.Sącz \| 73 \| 73 \| 146 \| \| \| \| 15 \| URBAN Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 70 \| 75 \| 145 \| \| \| \| 16 \| DOBROWOLSKI Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 75 \| 69 \| 144 \| \| \| \| 17 \| GÓRKA Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 77 \| 67 \| 144 \| \| \| \| 18 \| OGÓREK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 65 \| 77 \| 142 \| \| \| \| 19 \| ŻOŁĄDŹ Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 87 \| 53 \| 140 \| 1 \| \| \| 20 \| MARDYŁA Jerzy \| KROKUS - N.Sącz \| 66 \| 72 \| 138 \| \| \| \| 21 \| CICHOSTĘPSKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 71 \| 66 \| 137 \| \| \| \| 22 \| KOSAR Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 61 \| 62 \| 123 \| \| \| \| 23 \| ZAWISZA Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 56 \| 65 \| 121 \| 1 \| \| \| 24 \| SMAJDOR Tomasz \| KROKUS - N.Sącz \| 64 \| 57 \| 121 \| \| \| \| 25 \| DYNGOSZ Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 67 \| 52 \| 119 \| 1 \| \| \| 26 \| VUCKOVIC Milos \| KROKUS - N.Sącz \| 52 \| 57 \| 109 \| \| \| \| 27 \| SKALNY Sebastian \| KROKUS - N.Sącz \| 54 \| 47 \| 101 \| \| \| \| 28 \| UKLEJA Tomasz \| KROKUS - N.Sącz \| 49 \| 46 \| 95 \| 1 \| \| \| 29 \| KALIŃSKI Leszek \| KROKUS - N.Sącz \| 43 \| 50 \| 93 \| \| \| \| 30 \| GONCIARZ Michał \| KROKUS - N.Sącz \| 46 \| 47 \| 93 \| \| \| \| 31 \| SZUREK Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 47 \| 45 \| 92 \| \| \| \| 32 \| ZAJICZEK Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 35 \| 43 \| 78 \| \| \| \| 33 \| BARTYZEL Bartosz \| KROKUS - N.Sącz \| 36 \| 42 \| 78 \| \| \| \| 34 \| BRACH Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 39 \| 37 \| 76 \| \| \| \| 35 \| GAGATEK Marek \| KROKUS - N.Sącz \| 40 \| 35 \| 75 \| \| \| \| 36 \| CHOJNACKI Witold \| KROKUS - N.Sącz \| 21 \| 46 \| 67 \| \| \| \| 37 \| MĘDREK Jonasz \| KROKUS - N.Sącz \| 24 \| 28 \| 52 \| \| \| \| 38 \| LEGUTKO Edward \| KROKUS - N.Sącz \| 29 \| 19 \| 48 \| \| \| \| 39 \| MAZUR Rafał \| KROKUS - N.Sącz \| 24 \| 22 \| 46 \| \| \| \| 40 \| HAJDUGA Bartosz \| KROKUS - N.Sącz \| 23 \| 15 \| 38 \| \| \| \| 41 \| SMAJDOR Daniel \| KROKUS - N.Sącz \| 4 \| 23 \| 27 \| \| \| \| 42 \| BOCHENEK Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 0 \| 13 \| 13 \| \| \| \| 43 \| GIZICKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 10 \| 0 \| 10 \| \| \| Nowy Sącz, 19.05.2018 Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej PROTOKÓŁ NR 3 Pistolet pneumatyczny 10 strzałów \| Miejsce \| Nazwisko i imię \| Klub \| Wynik \| 10x \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| KOŻUCH Piort \| GRUNWALD - Poznań \| 89 \| 3 \| \| 2 \| MUCHA Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 83 \| 1 \| \| 3 \| URBAN Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 79 \| \| \| 4 \| PRUSZYŃSKI Jerzy Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 75 \| \| \| 5 \| MARDYŁA Jerzy \| KROKUS - N.Sącz \| 74 \| 1 \| \| 6 \| OGÓREK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| 1 \| \| 7 \| CABALA Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| \| \| 8 \| POREMBA Łukasz \| KROKUS - N.Sącz \| 69 \| \| \| 9 \| ZAJICZEK Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 62 \| \| \| 10 \| BRACH Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 60 \| \| \| 11 \| DOBROWOLSKI Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 57 \| 1 \| \| 12 \| WŁOSIŃSKI Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 57 \| \| \| 13 \| SAŁAPA Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 56 \| \| \| 14 \| KOWALCZYK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 56 \| \| \| 15 \| SZUMAL Stanisław \| KROKUS - N.Sącz \| 48 \| \| \| 16 \| CICHOSTĘPSKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 43 \| \| \| 17 \| KOSAR Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 42 \| \| \| 18 \| BARTYZEL Bartosz \| KROKUS - N.Sącz \| 41 \| \| \| 19 \| GIZICKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 33 \| \| \| 20 \| CHOJNACKI Witold \| KROKUS - N.Sącz \| 30 \| \| \| 21 \| BOCHENEK Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 29 \| \| \| 22 \| SKALNY Sebastian \| KROKUS - N.Sącz \| 24 \| \| \| 23 \| KLIMEK Jacek \| KROKUS - N.Sącz \| 8 \| \| Nowy Sącz, 19.05.2018 Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej Agnieszka Tabaszewska, s. kl. II PROTOKÓŁ NR 4 Karabin pneumatyczny 10 strzałów \| Miejsce \| Nazwisko i imię \| Klub \| Wynik \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| PRUSZYŃSKI Jerzy Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 92 \| \| 1 \| URBAN Dawid \| KROKUS - N.Sącz \| 92 \| \| 3 \| CSORICH Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 91 \| \| 4 \| MIKA Krzysztof \| KROKUS - N.Sącz \| 91 \| \| 5 \| MUCHA Adam \| KROKUS - N.Sącz \| 91 \| \| 6 \| BARTYZEL Bartosz \| KROKUS - N.Sącz \| 89 \| \| 7 \| BOCHENEK Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 85 \| \| 8 \| KOWALCZYK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 84 \| \| 9 \| DOBROWOLSKI Wojciech \| KROKUS - N.Sącz \| 83 \| \| 10 \| CABALA Bartłomiej \| KROKUS - N.Sącz \| 83 \| \| 11 \| SKALNY Sebastian \| KROKUS - N.Sącz \| 81 \| \| 12 \| SZUMAL Stanisław \| KROKUS - N.Sącz \| 80 \| \| 13 \| ZAJICZEK Paweł \| KROKUS - N.Sącz \| 80 \| \| 14 \| OGÓREK Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 78 \| \| 15 \| CHOJNACKI Witold \| KROKUS - N.Sącz \| 78 \| \| 16 \| BRACH Zbigniew \| KROKUS - N.Sącz \| 78 \| \| 17 \| SAŁAPA Piotr \| KROKUS - N.Sącz \| 77 \| \| 18 \| MARDYŁA Jerzy \| KROKUS - N.Sącz \| 77 \| \| 19 \| CICHOSTĘPSKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 76 \| \| 20 \| KOSAR Andrzej \| KROKUS - N.Sącz \| 76 \| \| 21 \| KLIMEK Jacek \| KROKUS - N.Sącz \| 76 \| \| 22 \| UKLEJA Tomasz \| KROKUS - N.Sącz \| 75 \| \| 23 \| WŁOSIŃSKI Marcin \| KROKUS - N.Sącz \| 75 \| \| 24 \| GIZICKI Dariusz \| KROKUS - N.Sącz \| 74 \| \| 25 \| LEGUTKO Edward \| KROKUS - N.Sącz \| 70 \| \| 26 \| IGIELSKI Krzysztof \| KROKUS - N.Sącz \| 54 \| Nowy Sącz, 19.05.2018 Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej Agnieszka Tabaszewska, s. kl. II Komunikat klasyfikacyjny zawiera protokoły z następujących konkurencji: 1. Pistolet sportowy 20 strzałów część dokładna 2. Pistolet centralnego zapłonu 20 strzałów część dokładna 3. Pistolet pneumatyczny 10 strzałów 4. Karabin pneumatyczny 10 strzałów Zawody przeprowadzono zgodnie z przepisami i regulaminem zawodów. Protestów nie składano. Sędzia Główny Zawodów Michał Mardyła, s.kl. II Obserwator MZSS Robert Chronowski, s. kl. I Nowy Sącz, 19 maja 2018 roku Przewodniczący Komisji Klasyfikacyjnej Agnieszka Tabaszewska, s. kl. II	<urn:uuid:c84c2099-6964-4daa-9fef-204f0d11a0be>	finepdfs	1.180664	CC-MAIN-2018-43	http://mzss.pl/uploads/kalendarz/2018-05-19_R_Krokus.pdf	2018-10-15T17:38:00Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583509336.11/warc/CC-MAIN-20181015163653-20181015185153-00510.warc.gz	248,487,853	0.998115	0.998832	0.998832	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 104, 471, 3251, 6238, 7631, 9086, 9634 ]	1	1
Wrocław, dnia 01.03.2021 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Dotyczące zakup wraz z montażem rolet I. Zamawiający 1. Gmina Wrocław – jednostka organizacyjna Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego (WCRS) z siedzibą przy pl. Dominikańskim 6 we Wrocławiu. 2. Do niniejszego postępowania nie stosuje się przepisów ustawy z 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1919 z późn.zm.). 3. Postępowanie prowadzone jest w trybie zapytania ofertowego. II. Nazwa i zakres przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zakup wraz z montażem rolet materiałowych, zaciemniających, blackout, montowanych do sufitu, na wałku: Szerokość 185, wysokość 310 – 2 sztuki, kolor biały Szerokość 140, wysokość 245 – 1 sztuka, kolor biały Szerokość 140, wysokość 240 – 12 sztuk, kolor biały lub szary (proszę o wycenę obu kolorów) Płatność: przelewem w terminie do 14 dni licząc od dnia dostarczenia Zamawiającemu prawidłowo wystawionej faktury. Wykonawca udziela Zamawiającemu gwarancji niezmienności ceny na cały czas trwania umowy. Warunki dotyczące gwarancji: Dostawca zapewnia gwarancję na rolety, przypadku ukrytych wad Wykonawca zobowiązany będzie do ich wymiany. Wykonawca oświadcza, że nie będzie dochodzić od Zamawiającego żadnych roszczeń w przypadku zamówienia przez Zamawiającego mniejszej ilości rolet. Termin realizacji zamówienia: od 15.04.2021 r. do 28.05.2021 r. Termin związania ofertą: Wykonawcy będą związani ofertą przez okres 14 dni. Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. Słownik zamówień Publicznych: 39515410-2 – Rolety wewnętrzne III. Sposób przygotowania oferty: Ofertę należy sporządzić zgodnie z formularzem ofertowym stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszego zapytania. Koszty związane z przygotowaniem oferty ponosi składający ofertę. Ewentualne poprawki w ofercie muszą być naniesione czytelnie oraz opatrzone czytelnym podpisem osoby/osób sporządzających ofertę. Forma pisemna oferty: Ofertę sporządzoną w języku polskim, w formie pisemnej, należy umieścić w zamkniętej kopercie opisanej: nazwa i adres Zamawiającego, nazwa i adres oferenta, napis: „Zakup i montaż rolet dla WCRS”. Z uwagi na epidemię skrzynka odbiorcza znajduje się: przy wejściu od ul. Janickiego (przez parking). Forma elektroniczna: Ofertę w formie elektronicznej jest oferta złożona za pośrednictwem poczty elektronicznej. Oferta elektroniczna winna być przygotowana tak jak oferta składana w formie pisemnej – skany dokumentów podpisanych przez osobę/osoby upoważnione należy przesłać na adres mailowy pracownika Zamawiającego wskazanego do kontaktów w sprawie procedury zamówienia. W tytule maila powinna znaleźć się informacja o tym, że mail zawiera ofertę na niniejsze zapytanie ofertowe. Oferta wybranego wykonawcy, która była przesłana w formie elektronicznej, musi zostać załączona do umowy w oryginale. Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę. Prawidłowe ustalenie stawki podatku VAT (jeżeli dotyczy) należy do obowiązków Wykonawcy. Zamawiający nie uzna za oczywistą pomyłkę i nie będzie poprawiał błędnie wystawionej stawki podatku VAT. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych. IV. Kryteria wyboru oferty 1. Wybór najkorzystniejszej oferty dokonany zostanie na podstawie kryterium: A) Całkowita cena zamówienia brutto 90% \[ \text{CENA} = \frac{\text{najniższa oferowana cena brutto}}{\text{cena badanej oferty brutto}} \times 90\% \times 100 \text{ pkt} \] B) Termin gwarancji na rolety Punkty zostaną przyznane w następujący sposób: - 12 miesięcy gwarancji – 0 punktów - 24 miesiące gwarancji – 5 punktów - 36 miesięcy gwarancji – 10 punktów Maksymalna liczba punktów, jaką można uzyskać w tym kryterium jest równa 10 pkt. Za ofertę najkorzystniejszą zostanie uznana oferta, która uzyska największą liczbę punktów. C) Zamawiający odrzući oferty złożone po terminie, niespełniające wymagań określonych w niniejszym zapytaniu lub obejmujących wyłącznie część przedmiotu zamówienia. D) Cena powinna zawierać wszystkie koszty związane z realizacją zamówienia. E) Zamawiający złoży zamówienie u Wykonawcy, który przedłoży najkorzystniejszą ofertę wynikającą z przyjętych w/w kryteriów. V. Osoba upoważniona do kontaktu z Wykonawcami Osobą upoważnioną przez Zamawiającego do kontaktowania się z Wykonawcami jest Anna Lech-Ćwirzeń, tel. 71 77 24 900 e-mail: firstname.lastname@example.org VI. Miejsce i termin składania ofert Termin składania ofert upływa w dniu 01.04.2021 r. godz. 15.00 Decydujące znaczenie dla oceny zachowania powyższego terminu ma data i godzina wpływu oferty do Zamawiającego, a nie data jej wysłania. Oferty można składać: - mailowo na adres: email@example.com - listownie na adres: Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego, pl. Dominikański 6, 50-159 Wrocław, - skrzynce podawczej znajdującej się w wejściu, do budynku Wrocławskiego Centrum Rozwoju Społecznego, od ul. Janickiego (przez parking). VII. Pozostałe informacje: Zamawiający zastrzega sobie prawo do: - zmiany lub odwołania niniejszego ogłoszenia, - zmiany warunków lub terminów prowadzonego postępowania ofertowego, - unieważnienia postępowania na każdym jego etapie bez podania przyczyny, a także do pozostawienia postępowania bez wyboru oferty. Zapytanie ofertowe nie stanowi oferty w rozumieniu art.66 § 1k.c. Wykonawcy uczestniczą w postępowaniu ofertowym na własne ryzyko i koszt, nie przysługują im żadne roszczenia z tytułu odstąpienia przez Zamawiającego od postępowania ofertowego. Dyrektor / Zastępca Dyrektora Załączniki: 1. Formularz ofertowy 2. Klauzula informacyjna RODO Dyrektor Dorota Felić FORMULARZ OFERTOWY 1. Imię i nazwisko/nazwa firmy: …………………………………………………………………………………… z adresem zam. /siedzibą w …………………………………………………………………………………… nr telefonu/fax-u ………………………… mail: ………………………………………………………………………… Odpowiadając na ogłoszenie w sprawie dotyczące zakupu wraz z montażem rolet 2. Oferuję/my: Kwota netto:… Kwota brutto:… Czas gwarancji: 12 miesięcy/24 miesiące/36 miesięcy niepotrzebne skreślić ………………………………………….. podpis Wykonawcy 4. Ponadto oświadczamy, że: a. zapoznałem/am się z opisem przedmiotu zamówienia oraz wymogami Zamawiającego i nie wnosimy do nich żadnych zastrzeżeń; b. uważam się związany/a niniejszą ofertą 14 dni licząc od dnia upływu terminu składania oferty; c. Posiadamy zdolność techniczno-organizacyjną niezbędną do realizacji przedmiotowego zamówienia, zgodnie z wymaganiami niniejszego zapytania; d. Zapoznałem/am się z klauzulą informacyjną RODO – zał. nr 3 ………………………………………….. data, miejscowość ………………………………………….. podpis Wykonawcy/ nazwa firmy, pieczęć i podpis Klauzula Informacyjna RODO 1. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej RODO, Zamawiający informuje, że: 1) Administratorem przekazanych w ofercie oraz wszelkiej dokumentacji wytworzonej na potrzeby przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego danych osobowych jest Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego z siedzibą pl. Dominikański 6, 50-159 Wrocław. 2) W każdej sprawie dotyczącej przetwarzania danych osobowych oraz korzystania z przysługujących praw związanych z przetwarzaniem danych można kontaktować się z naszym Inspektorem Ochrony Danych: - listownie na adres: pl. Dominikański 6, 50-159 Wrocław - przez e-mail: firstname.lastname@example.org - telefonicznie: +48 71 77 24 900 3) Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej z dnia 26 września 2001 r. oraz inne podmioty upoważnione na podstawie przepisów ogólnych. 4) Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b i c RODO w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym w procedurze zapytania ofertowego, obejmującego czynności związane w szczególności z uzyskaniem, weryfikacją i oceną informacji wskazanych w złożonych ofertach, w tym w celu: b) przeprowadzenia czynności kontrolnych, w tym przedłożenia organom kontrolnym, na potrzeby krajowych instytucji uprawnionych do podejmowania czynności kontrolnych związanych ze sprawdzeniem zgodności postępowania o udzielenie zamówienia z przepisami ustawy; c) wypełnienia obowiązków wynikających z dostępu do informacji publicznej, zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej; 4) Dane osobowe będą przetwarzane i przechowywane: Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane na podstawie przepisów prawa, przez okres niezbędny do realizacji celów przetwarzania, lecz nie krócej niż okres wskazany w przepisach o archiwizacji. 5) Podanie danych osobowych jest dobrowolne, jednakże niepodanie danych uniemożliwia prawidłowe złożenie oferty w ramach niniejszego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. 6) Posiada Pani/Pan: - na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących; - na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania Pani/Pana danych osobowych ; - na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO ; - prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO; 7) Nie przysługuje Pani/Panu: - w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO - prawo do usunięcia danych osobowych; - prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO; - na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. b i c RODO. Wyjaśnienie: skorzystanie z prawa do sprostowania nie może skutkować zmianą wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ani zmianą postanowień umowy oraz nie może naruszać integralności protokołu oraz jego załączników. ** Wyjaśnienie: prawo do ograniczenia przetwarzania nie ma zastosowania w odniesieniu do przechowywania, w celu zapewnienia korzystania ze środków ochrony prawnej lub w celu ochrony praw innej osoby fizycznej lub prawnej, lub z uwagi na ważne względy interesu publicznego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego.	<urn:uuid:df59d5f7-2345-45c3-8e3e-215f8c0b8a4e>	finepdfs	1.037109	CC-MAIN-2023-14	https://bip.wcrs.wroclaw.pl/attachments/download/637	2023-03-24T22:11:05+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296945289.9/warc/CC-MAIN-20230324211121-20230325001121-00606.warc.gz	166,648,293	0.999982	0.999983	0.999983	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2552, 5134, 5699, 6764, 9617, 10717 ]	2	0
Raport z badania rynku Środki ochrony indywidualnej układu oddechowego, oczu, twarzy, głowy i słuchu oraz maski medyczne Warszawa 2021 Raport z badania rynku Środki ochrony indywidualnej układu oddechowego, oczu, twarzy, głowy i słuchu oraz maski medyczne Informacje dla użytkowników CIOP PIB Warszawa 2021 Opracowano i wydano na podstawie wyników V etapu programu wieloletniego „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy”, finansowanego w zakresie zadań służb państwowych ze środków Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, zadanie nr 4.SP.24 pt. Opracowanie diagnozy i prognozowanie trendów rozwoju rynku środków ochrony indywidualnej i zbiorowej w Polsce. Koordynator Programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy Projekt graficzny THE NEW LOOK ISBN 978-83-7373-363-3 © Copyright by Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy Warszawa 2021 Egzemplarz bezpłatny Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (22) 623 36 98, www.ciop.pl Spis treści Przedmowa ................................................................. 5 Środki ochrony indywidualnej w Polsce – podstawowe uregulowania prawne .................. 7 Kategoryzacja środków ochrony indywidualnej ....................................................... 11 Obowiązki podmiotów gospodarczych odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu środków ochrony indywidualnej .............................. 13 Procedury oceny zgodności ................................................................. 17 Znakowanie środków ochrony indywidualnej i informacje producenta .................... 21 Badanie rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych ............... 23 Cel, zakres i metodologia badania ............................................................. 25 Charakterystyka dostawców środków ochrony indywidualnej ........................... 29 Charakterystyka dostawców masek medycznych ........................................... 33 Charakterystyka odbiorców środków ochrony indywidualnej i masek medycznych ................................................................. 39 Potencjał innowacyjny rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych ................................................................. 45 Podsumowanie i wnioski ................................................................. 51 Od ponad 70 lat CIOP-PIB prowadzi działalność badawczo-rozwojową oraz wdrożeniową na rzecz kształtowania bezpieczeństwa i higieny pracy. Na co dzień współpracujemy z pracodawcami oraz pracownikami służby bhp, którzy są odpowiedzialni za tworzenie warunków pracy z dbałością o bezpieczeństwo i zdrowie pracowników oraz zapewnianie ciągłości działalności gospodarczej. Szanowni Państwo Zapraszamy do zapoznania się z raportem prezentującym ogólne wyniki diagnozy oraz prognozy rozwoju rynku producentów/dostawców i odbiorców środków ochrony indywidualnej stosowanych w środowisku pracy do ochrony oczu, twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego pracowników, a także masek medycznych. Opracowanie to jest efektem zrealizowanych w 2021 r. przez Centralny Instytut Ochrony Pracy — Państwowy Instytut Badawczy prac, których celem było określenie kierunku zmian na rynku środków ochrony indywidualnej. Od ponad 70 lat CIOP-PIB prowadzi działalność badawczo-rozwojową oraz wdrożeniową na rzecz kształtowania bezpieczeństwa i higieny pracy. Na co dzień współpracujemy z pracodawcami oraz pracownikami służby bhp, którzy są odpowiedzialni za tworzenie warunków pracy z dbałością o bezpieczeństwo i zdrowie pracowników oraz zapewnianie ciągłości działalności gospodarczej. Jednocześnie wspieramy rząd w odpowiadaniu na współczesne wyzwania społeczne oraz w tworzeniu rozwiązań systemowych w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Ponadto Instytut realizuje szereg działań upowszechniających, skierowanych zarówno do osób aktywnych na rynku pracy, jak i członków ich rodzin — zwłaszcza dzieci i młodzieży, czyli przyszłych pracowników. Z jednej strony wpływ czwartej rewolucji przemysłowej i zmian w gospodarce oraz na rynku pracy stawia coraz to nowsze, złożone wyzwania w obszarze zapewniania bezpieczeństwa, ergonomii i zdrowia w środowisku pracy, z drugiej strony globalne zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz ciągłości procesów produkcyjnych i usługowych przekładają się na nowe problemy i wyzwania dla środowiska pracy. W rezultacie dostęp do informacji odgrywa kluczową rolę zarówno w budowaniu przewagi konkurencyjnej, jak i w tworzeniu strategii zrównoważonego rozwoju, uwzględniających potrzeby wszystkich interesariuszy, w szczególności pracowników. Oddając w Państwa ręce niniejszy raport, dziękujemy wszystkim osobom, które zechcieli podzielić się swoją wiedzą oraz doświadczeniem na etapie projektowania, realizacji i opracowywania wyników raportu. Wiktor M. Zawieska Dyrektor CIOP-PIB Środki ochrony indywidualnej w Polsce – podstawowe uregulowania prawne Pracownik jest zobowiązany stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego zgodnie z ich przeznaczeniem. Związane z tym obowiązki ciążą również na osobie kierującej pracownikami, która jest zobowiązana (art. 212) do dbania o sprawność środków ochrony indywidualnej (i zbiorowej) oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi odpowiedzialność pracodawca (Kodeks pracy, art. 207 § 1). Jest on zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 207 § 2). W przypadku występowania zagrożeń w środowisku pracy powinien on: - postarać się zmienić technologię na nie stwarzającą zagrożeń, a gdy nie można tego zrobić: - zastosować środki ochrony zbiorowej (np. obudowy, odciągi), a gdy nie można tego zrobić: - zastosować zmiany organizacyjne, a gdy nie można tego zrobić: - zapewnić środki ochrony indywidualnej i egzekwować ich stosowanie. Pracownik natomiast jest zobowiązany stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego zgodnie z ich przeznaczeniem. Związane z tym obowiązki ciążą również na osobie kierującej pracownikami, która jest zobowiązana (art. 212) do dbania o sprawność środków ochrony indywidualnej (i zbiorowej) oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem. Zatem środki ochrony indywidualnej (zwane dalej ŚOI) powinny być niezbędnym elementem wyposażenia każdego pracownika, którego praca wiąże się z zagrożeniem zdrowia lub życia. Ich stosowanie pozwala go chronić przed zagrożeniami. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez zapewnienia mu niezbędnego na danym stanowisku wyposażenia w środki ochrony indywidualnej, które powinny być dostarczane nieodpłatnie. Odpowiednie dla określonych stanowisk (i zagrożeń) rodzaje środków ustala pracodawca po konsultacjach ze specjalistami ds. bhp, a także z pracownikami lub ich przedstawicielami. Prawidłowy ich dobór powinien zostać poprzedzony oceną ryzyka zawodowego. Środki ochrony indywidualnej pod względem konstrukcji oraz ich ogólnego przeznaczenia dziel się na dziewięć grup: 1. odzież ochronna, m.in. ochraniacze brzucha, klatki piersiowej, barku, 2. środki ochrony kończyn dolnych, m.in. ochraniače stóp, obuwie ochronne, ochraniače kolan, 3. środki ochrony kończyn górnych, m.in. ochraniače łokci, dłoni, 4. środki ochrony głowy, m.in. hełmy, 5. środki ochrony twarzy i oczu, m.in. okulary ochronne, 6. środki ochrony słuchu, m.in. nauszniki, wkładki przeciwhałasowe, 7. środki ochrony układu oddechowego, m.in. maski przeciwpyłowe, 8. środki izolujące cały organizm, m.in. kombinowany gazoszczelne, 9. środki chroniące przed upadkiem z wysokości, m.in. kaski, szelki, liny. --- 1 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320). 2 R. Pilarski, Środki ochrony indywidualnej. Rozporządzenie 2016/425, Biuletyn Euro Info 2018, nr 4 (181), s. 12-15. Do środków ochrony indywidualnej zalicza się również: - zespoły składające się z kilku urządzeń lub rodzajów wyposażenia, które zostały ze sobą połączone w celu ochrony człowieka przed jednym lub wieloma jednocześnie występującymi zagrożeniami, - urządzenia lub wyposażenie ochronne, połączone z nieochronnym środkiem wyposażenia indywidualnego noszonym lub też trzymanym przez osobę w celu wykonania określonych czynności, - wymienne składniki środków ochrony indywidualnej, które są istotne dla ich właściwego funkcjonowania, używane wyłącznie do takich środków. Do środków ochrony indywidualnej nie zalicza się natomiast m.in. środków używanych przez służby mundurowe, wyposażenia stosowanego przez służby ratownicze oraz środków ochronnych stosowanych na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym. Podstawowym przepisem dotyczącym środków ochrony indywidualnej jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej oraz uchylenia dyrektywy Rady 89/686/EWG, które zostało przyjęte 9 marca 2016 r., weszło w życie dnia 21 kwietnia 2016 r., a jest stosowane od 21 kwietnia 2018 r. (przepisy dotyczące sankcji – od 21 marca 2018 r.). Rozporządzenie to przewiduje też inne okresy wdrożenia jego poszczególnych postanowień: - od 21 października 2016 r. mają zastosowanie przepisy dotyczące notyfikacji jednostek oceniających zgodność ŚOI oraz procedura komitetowa, - do 21 kwietnia 2019 r. do obrotu mogły być wprowadzane wyroby objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/686/EWG, które są zgodne z tą dyrektywą, - do 21 kwietnia 2023 r. zachowują ważność certyfikaty badania typu UE i decyzje o zatwierdzeniu wydane na podstawie dyrektywy 89/686/EWG, chyba że ich ważność wygasa przed tą datą. Rozporządzenie określa wymagania w zakresie projektowania i produkcji środków ochrony indywidualnej, a także ustanawia zasad dotyczących ich swobodnego przepływu w Unii. Jednocześnie wprowadza zmiany w definicjach terminów używanych przez uprzednią dyrektywę, definiując następujące pojęcia: - dystrybutor – osoba fizyczna lub prawna w łańcuchu dostaw, inna niż producent lub importer, która udostępnia środki ochrony indywidualnej na rynku, - importer – osoba fizyczna lub prawna, mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii, wprowadzająca do obrotu na rynku unijnym środki ochrony indywidualnej z państwa trzeciego, - ocena zgodności – proces wykazujący, czy zostały spełnione zasadnicze wymagania dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa dotyczące środków ochrony indywidualnej określone w rozporządzeniu, - oznakowanie CE – oznakowanie, poprzez które producent wskazuje, że środki ochrony indywidualnej spełniają mające zastosowanie wymagania określone w unijnym prawodawstwie harmonizacyjnym przewidującym jego umieszczenie, - producent – osoba fizyczna lub prawna, która wytwarza środki ochrony indywidualnej lub która zleca ich projektowanie lub wytworzenie oraz wprowadza je do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym, - środki ochrony indywidualnej – wyroby zaprojektowane i wyprodukowane do noszenia lub trzymania przez osobę w celu ochrony przed jednym lub większą liczbą zagrożeń dla zdrowia lub bezpieczeństwa tej osoby (...), - udostępnienie środków ochrony indywidualnej na rynku – każde dostarczenie środków ochrony indywidualnej w celu dystrybucji lub użytkowania na rynku w ramach działalności komercyjnej, odpłatnie lub nieodpłatnie, - wprowadzanie środków ochrony indywidualnej do obrotu – pierwsze udostępnienie środków ochrony indywidualnej na rynku. Zmiany wprowadzone przez rozporządzenie 2016/425 powinny mieć pozytywny wpływ na rynek środków ochrony indywidualnej. Rozporządzenie pomaga w poprawie bezpieczeństwa tych wyrobów, a także wpływa na zmniejszenie w obrocie liczby wyrobów niezgodnych z wymaganiami UE. --- 3 Ibidem. 4 Ibidem. Środki ochrony indywidualnej w Polsce – podstawowe uregulowania prawne Kategoryzacja środków ochrony indywidualnej Zmianie kategoryzacji podlegają środki chroniące przed przecięciem przez przenośną pilarkę lańcuchową, szkodliwym hałasem oraz szkodliwymi czynnikami biologicznymi, które dotychczas były kwalifikowane według dyrektywy do kategorii II, a według rozporządzenia należą do kategorii III. W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/425 wprowadzono zmianę w kategoryzacji środków ochrony indywidualnej lub dodano nowe zagrożenia. Zmianie kategoryzacji podlegają środki chroniące przed przecięciem przez przenośną pilarkę łańcuchową, szkodliwym hałasem oraz szkodliwymi czynnikami biologicznymi, które dotychczas były kwalifikowane według dyrektywy do kategorii II, a według rozporządzenia należą do kategorii III. Dodatkowo uwzględniono środki chroniące przed utonięciem, strumieniem pod wysokim ciśnieniem, ranami postrzałowymi lub pchnięciem nożem, które zaliczono do kategorii III. Z kolei środki zapewniające ochronę przed cieplem (do powszechnego użytku), które były wyłączone z zakresu dyrektywy 89/686/EWG, aktualnie zostały objęte wymaganiami nowego rozporządzenia. W odniesieniu do tych wyrobów w związku ze zmianą kategoryzacji następuje również zmiana w procedurach oceny zgodności, które są wymagane, zanim wyroby zostaną wprowadzone do obrotu na rynek UE. Zgodnie z rozporządzeniem nr 2016/425 środki ochrony indywidualnej są klasyfikowane według następujących zagrożeń: - Kategoria I obejmuje wyłącznie zagrożenia minimalne, takie jak: - powierzchowne urazy mechaniczne, - kontakt ze środkami czyszczącymi o słabszym działaniu lub dłuższy kontakt z wodą, - kontakt z gorącymi powierzchniami o temperaturze nieprzekraczającej 50°C, - uszkodzenie wzroku w wyniku narżenia na działanie światła słonecznego (innego niż podczas obserwacji słońca), - czynniki atmosferyczne, które nie mają charakteru ekstremalnego. - Kategoria II obejmuje zagrożenia inne niż wymienione w kategoriach I i III. - Kategoria III obejmuje wyłącznie zagrożenia, które mogą mieć bardzo poważne konsekwencje, takie jak śmierć lub nieodwracalne szkody na zdrowiu związane z: - niebezpiecznymi dla zdrowia substancjami i mieszaninami, - atmosferą o niedostatecznej zawartości tlenu, - szkodliwymi czynnikami biologicznymi, - promieniowaniem jonizującym, - środowiskiem o wysokiej temperaturze, którego skutki są porównywalne do działania powietrza o temperaturze wynoszącej co najmniej 100°C, - środowiskiem o niskiej temperaturze, którego skutki są porównywalne do działania powietrza o temperaturze wynoszącej –50°C lub niższej, - upadkiem z wysokości, - porażeniem prądem elektrycznym i pracami pod napięciem, - utonięciem, - przecięciami przez przenośną pilarkę łańcuchową, - strumieniem pod wysokim ciśnieniem, - ranami postrzałowymi lub pchnięciem nożem, - szkodliwym hałasem. Na producenta spoczywa obowiązek przeprowadzenia oceny ryzyka w celu zidentyfikowania wszystkich zagrożeń, które mają zastosowanie do danego środka ochrony indywidualnej. Zatem wyroby zakwalifikowane do III kategorii obejmują: - środki stosowane do ochrony przed przecięciem ręczną pilarką łańcuchową, m.in. odzież, obuwie i rękawice, - kamizelki ratunkowe, - kamizelki kuloodporne, kamizelki chroniące przed uderzeniem nożem, igłą lub kolcem, - środki ochrony indywidualnej stosowane podczas cięcia wysokociśnieniowego, - środki ochrony słuchu. --- 1 Ibidem. Obowiązki podmiotów gospodarczych odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu środków ochrony indywidualnej Dystrybutorzy muszą zapewniać, aby w czasie, w którym to na nich spoczywa odpowiedzialność za środki, warunki ich przechowywania i transportu nie zagrażały ich zgodności z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w rozporządzeniu. Jeżeli dystrybutor uznaje lub ma powody, aby uważać, że środki nie są zgodne z mającymi do nich zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa zawartymi w rozporządzeniu, powinien on zapewnić podjęcie odpowiednich działań naprawczych lub ich wycofania z obrotu lub odzyskania. W rozporządzeniu nr 2016/425 zostały wskazane obowiązki poszczególnych podmiotów gospodarczych, które są odpowiedzialne za wprowadzanie do obrotu czy udostępnianie na rynku unijnym środków ochrony indywidualnej. Wprowadzony został podział obowiązków pomiędzy poszczególne podmioty gospodarcze. Zgodnie z tym rozporządzeniem producent środków ochrony indywidualnej jest odpowiedzialny m.in. za: - zaprojektowanie i wytworzenie środków zgodnie z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w rozporządzeniu, - sporządzenie dokumentacji technicznej oraz przeprowadzenie lub zlecenie przeprowadzenia odpowiedniej procedury oceny zgodności; w przypadku wykazania zgodności środków z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa poprzez przeprowadzenie odpowiedniej procedury, producenci sporządzają deklarację zgodności UE i umieszczają oznakowanie CE na wyrobie, - przechowywanie dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności UE przez 10 lat po wprowadzeniu ŚOI do obrotu, - zapewnienie, aby wprowadzane przez niego do obrotu wyroby były odpowiednio oznakowane, - dołączenie do wyrobu instrukcji oraz informacji określonych w rozporządzeniu, - przekazanie, na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego, wszelkich informacji i dokumentacji — w formie papierowej lub elektronicznej — niezbędnych do wykazania zgodności środków z rozporządzeniem, w języku łatwo zrozumiałym dla tego organu; na żądanie tego organu współpracowanie z nim w działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają ŚOI wprowadzone do obrotu przez producenta. Upoważniony przedstawiciel producenta jest odpowiedzialny za wykonywanie zadań, które zostały określone w pełnomocnictwie otrzymanym od producenta. Do obowiązków upoważnionego przedstawiciela należy co najmniej: - przechowywanie deklaracji zgodności UE i dokumentacji technicznej do dyspozycji krajowych organów nadzoru rynku przez 10 lat po wprowadzeniu środków do obrotu, - na uzasadnione żądanie właściwego organu krajowego przekazywanie mu wszelkich informacji i dokumentacji, niezbędnych do wykazania zgodności środka z wymaganiami rozporządzenia, - na żądanie właściwych organów krajowych współpracowanie z nimi we wszelkich działaniach podjętych w celu usunięcia zagrożeń, jakie stwarzają wyroby objęte pełnomocnictwem upoważnionego przedstawiciela. Importerzy są odpowiedzialni za: - wprowadzanie do obrotu wyłącznie ŚOI zgodnych z wymaganiami rozporządzenia, - zapewnienie, że wprowadzane do obrotu wyroby zostały poddane przez producenta odpowiedniej procedurze oceny zgodności, o której mowa w rozporządzeniu, oraz że producent sporządził dokumentację techniczną, - a środki zostały oznakowane znakiem CE i towarzyszą im wymagane dokumenty określone w rozporządzeniu, - umieszczenie na wyrobie, a jeżeli nie jest to możliwe — na opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym swoich danych, - zapewnienie, aby ŚOI zostały zaopatrzone w instrukcję oraz informacje określone w rozporządzeniu, - zapewnienie, aby w czasie, w którym to na nich spoczywa odpowiedzialność za dany wyrob, warunki ich przechowywania i transportu nie zagrażały ich zgodności z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w rozporządzeniu. Jeżeli importer uznał lub ma powody, aby uważać, że środki nie są zgodne z mającymi do nich zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa zawartymi w rozporządzeniu, nie wprowadza ich do obrotu, dopóki ich zgodność nie zostanie zapewniona. Ponadto jeżeli wyroby te stwarzają zagrożenie, importer powinien o tym fakcie poinformować producenta oraz organy nadzoru rynku. Importerzy powinni przechowywać kopię deklaracji zgodności UE do dyspozycji krajowych organów nadzoru rynku przez 10 lat po wprowadzeniu środków ochrony indywidualnej do obrotu oraz powinni zapewniać udostępnienie dokumentacji technicznej tym organom na żądanie. Jeśli właściwy organ krajowy wystąpi z uzasadnionym żądaniem, importer powinien przekazać mu wszelkie informacje i dokumentację w formie papierowej lub elektronicznej, która będzie niezbędna do wykazania zgodności wyrobu z wymaganiami rozporządzenia 2016/425. Również na żądanie wspomnianego organu importerzy powinni z nim współpracować we wszelkich działaniach mających na celu usunięcie zagrożeń, które stwarzają środki wprowadzone przez nich do obrotu. Z kolei dystrybutorzy przed udostępnieniem środków na rynku sprawdzają, czy są one oznakowane znakiem CE, czy towarzyszą im wymagane dokumenty i instrukcje oraz informacje określone w rozporządzeniu, a także czy producent i importer spełnili wymagania określone w rozporządzeniu. Podobnie jak w przypadku importera, jeżeli dystrybutor uznał lub ma podstawy, by uważać, że środki nie są zgodne z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami zdrowia i bezpieczeństwa, nie udostępnia tych środków na rynku, dopóki ich zgodność nie zostanie zapewniona. Jeżeli wyroby te stwarzają zagrożenie, dystrybutor informuje o tym producenta lub importera oraz organy nadzoru rynku. Dystrybutorzy muszą zapewniać, aby w czasie, w którym to na nich spoczywa odpowiedzialność za środki, warunki ich przechowywania i transportu nie zagrażały ich zgodności z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w rozporządzeniu. Jeżeli dystrybutor uznał lub ma powody, aby uważać, że środki nie są zgodne z mającymi do nich zastosowanie zasadniczymi wymaganiami dotyczącymi zdrowia i bezpieczeństwa zawartymi w rozporządzeniu, powinien on zapewnić podjęcie odpowiednich działań naprawczych lub ich wycofania z obrotu lub odzyskania. Ponadto jeżeli wyroby te stwarzają zagrożenie, importer powinien o tym fakcie niezwłocznie poinformować właściwe organy krajowe państw członkowskich, w których te wyroby zostały udostępnione na rynku, i podać szczegółowe informacje dotyczące niezgodności oraz podjętych działań naprawczych. Jeśli właściwy organ krajowy wystąpi z uzasadnionym żądaniem, dystrybutor powinien przekazać mu wszelkie informacje i dokumentację w formie papierowej lub elektronicznej, która będzie niezbędna do wykazania zgodności wyrobu z wymaganiami rozporządzenia 2016/425. Również na żądanie wspomnianego organu importerzy powinni z nim współpracować we wszelkich działaniach mających na celu usunięcie zagrożeń, które stwarzają środki udostępnione przez nich na rynku. W przypadkach, gdy importer lub dystrybutor wprowadzają środki ochrony indywidualnej do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub modyfikują Środek znajdujący się już w obrocie w taki sposób, że może to mieć wpływ na zgodność z rozporządzeniem, wówczas są uważani za producenta tych wyrobów i podlegają tym samym obowiązkom co producent. Obowiązki podmiotów gospodarczych odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu środków ochrony indywidualnej Procedury oceny zgodności W odniesieniu do procedur oceny zgodności wprowadzono też pojęcie modułów. Moduły te są zgodne z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. W rozporządzeniu 2016/425 zostały doprecyzowane zasady prowadzenia poszczególnych procedur oceny zgodności, a ich nazewnictwo zostało ujednolicone w stosunku do zasad obowiązujących w Europie w odniesieniu do innych wyrobów niż środki ochrony indywidualnej. Jednak sposób postępowania przy poszczególnych procedurach oceny zgodności nie uległ zasadniczym zmianom. W nowym rozporządzeniu został wskazany okres ważności certyfikatów i minimalny zakres informacji, które powinien zawierać certyfikat. Wymaganie dotyczące dokumentacji technicznej zostało określone dla wszystkich środków ochrony indywidualnej. W odniesieniu do procedur oceny zgodności wprowadzono też pojęcie modułów. Moduły te są zgodne z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. W zależności od kategorii zagrożeń, przed którymi chronią środki, przeprowadza się następujące procedury oceny zgodności: - dla kategorii I: wewnętrzna kontrola produkcji (moduł A, załącznik IV rozporządzenia), - dla kategorii II: badanie typu UE (moduł B, załącznik V rozporządzenia), - po którym następuje badanie zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji (moduł C, załącznik VI rozporządzenia), - dla kategorii III: badanie typu UE (moduł B) oraz jeden z poniższych modułów: - zgodność z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji oraz nadzorowane kontrole produktów w losowych odstępach czasu (moduł C2, załącznik VII rozporządzenia), - zgodność z typem w oparciu o zapewnienie jakości procesu produkcji (moduł D, załącznik VIII rozporządzenia). Zgodnie z rozporządzeniem 2016/425 w przypadku środków ochrony indywidualnej chroniących przed zagrożeniami zaliczanymi do kategorii I producent przeprowadza wewnętrzną kontrolę produkcji, w szczególności zapewnia on i deklaruje, na swoją wyłączną odpowiedzialność, że środki spełniają mające zastosowanie wymagania rozporządzenia oraz sporządza dokumentację techniczną i pisemną deklarację zgodności UE, a następnie umieszcza oznakowanie CE na każdym egzemplarzu środka ochrony indywidualnej. Zmianą w stosunku do dotychczasowej dyrektywy 89/686/EWG jest wymaganie dotyczące dokumentacji technicznej dla SOI. W tej dyrektywie są określone wymagania dotyczące dokumentacji technicznej w odniesieniu do środków podlegających ocenie typu WE, czyli zaliczanych do kategorii II i III. Natomiast według rozporządzenia nr 2016/425 producent środków ochrony indywidualnej jest zobowiązany do przygotowania dokumentacji technicznej, której zakres został określony w rozporządzeniu, niezależnie od kategorii środka ochrony indywidualnej. Zgodnie z tym rozporządzeniem obowiązek sporządzania dokumentacji technicznej nie wchodzi w zakres pełnomocnictwa upoważnionego przedstawiciela, a jest obowiązkiem producenta. W przypadku środków ochrony indywidualnej kategorii II producent zobowiązany jest do zgłoszenia się do wybranej jednostki notyfikowanej, która bada model danego środka oraz weryfikuje i poświadcz, że model ten spełnia odpowiednie wymagania rozporządzenia. Weryfikacja ta jest dokonywana na podstawie oceny dokumentacji technicznej i badań kompletnego egzemplarza wyrobu, w odniesieniu do wymagań odpowiednich norm zharmonizowanych lub innych specyfikacji technicznych. W przypadku gdy typ wyrobu spełnia mające zastosowanie zasadnicze wymagania dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa, jednostka notyfikowana wydaje producentowi certyfikat badania typu UE. Porównując zapisy dyrektywy i rozporządzenia, wprowadzono zmianę dotyczącą terminologii. Potwierdzeniem zgodności z wymaganiami dyrektywy jest certyfikat oceny typu WE, który zgodnie z rozporządzeniem nazywany jest certyfikatem badania UE. W rozporządzeniu nr 2016/425 nowością jest określenie zakresu informacji, które powinny znajdować się w certyfikatach wydawanych przez jednostki notyfikowane, jak również określenie terminu ważności tych certyfikatów (maksymalnie do 5 lat). Po upływie ważności certyfikatu wymagane jest złożenie przez producenta pisemnego wniosku o przedłużenie certyfikatu. Wniosek taki trzeba złożyć nie wcześniej niż 12 miesięcy i nie później niż 6 miesięcy przed upływem terminu ważności certyfikatu badania typu UE. Certyfikaty bezterminowe również muszą zostać ponownie zweryfikowane. Producent środków ochrony indywidualnej ma obowiązek przechowywania kopii certyfikatu badania typu UE oraz załączników i dodatków do niego wraz z dokumentacją techniczną do dyspozycji organów krajowych przez okres 10 lat po wprowadzeniu danego wyrobu do obrotu. Działania realizowane w ramach modułu C oznaczają część procedury oceny zgodności, w ramach której producent wypełnia obowiązki opisane w rozporządzeniu w odniesieniu do wytwarzania środków oraz ich znakowania CE, a także deklaracji zgodności UE. Producent zapewnia ponadto, że środki są zgodne z typem opisanym w certyfikacie badania typu UE i spełniają odpowiednie wymagania zawarte w rozporządzeniu, mające zastosowanie do danego środka. Natomiast w przypadku ŚOI chroniących przed zagrożeniami kategorii III producent musi przedstawić egzemplarz wzoru środka do oceny typu UE – opisanej powyżej – oraz dokonać wyboru jednej z dwóch procedur oceny zgodności, opisanych jako moduł C2 lub D. W ramach modułu C2 producent jest zobowiązany do wewnętrznej kontroli produkcji oraz nadzorowanych kontroli produktów w losowych odstępach czasu, dokonywanych przez jednostkę notyfikowaną. Natomiast w przypadku modułu D producent stosuje zatwierdzony system jakości w odniesieniu do produkcji oraz kontroli produktu finalnego, a także badania środków, oraz podlega nadzorowi jednostki notyfikowanej, która przeprowadza okresowe audyty. Moduł C2 według rozporządzenia 2016/425 odpowiada dotychczasowej procedurze kontroli jakości wyprodukowanych środków ochrony indywidualnej według artykułu 11A dyrektywy 89/686/EWG, natomiast moduł D – procedurze systemu zapewnienia jakości produkcji WE poprzez monitorowanie, według artykułu 11B tej dyrektywy. W rozporządzeniu określono także odstępstwa, tj. w przypadku ŚOI produkowanego jednostkowo i dopasowanego do indywidualnego użytkownika oraz sklasyfikowanego w kategorii III – rozporządzenie dopuszcza możliwość zastosowania procedury oceny zgodności dla ŚOI kategorii II. Deklaracja zgodności UE Porównując wymagania określone w rozporządzeniu 2016/425 i dyrektywie 89/686/EWG można wskazać na pewne zmiany dotyczące deklaracji zgodności. Podstawowa zmiana dotyczy terminologii: według rozporządzenia deklaracja nazywa się deklaracją UE, podczas gdy według dyrektywy była to deklaracja zgodności WE. W deklaracji zgodności według rozporządzenia są powołania na procedury oceny zgodności określone poszczególnymi modułami. W rozporządzeniu podano, że w deklaracji ma być zapisane powołanie na normy zharmonizowane wraz z ich datowaniem, czego nie uściśliła dyrektywa. Ponadto nowym wymaganiem jest umieszczanie zapisu o wydaniu deklaracji na wyłączną odpowiedzialność producenta. W celu zapewnienia łatwego dostępu do deklaracji zgodności przez organy nadzoru rynku rozporządzenie zawiera wymaganie dla producentów dotyczące zapewnienia, aby danemu środkowi ochrony indywidualnej towarzyszyła kopia deklaracji zgodności UE (deklarację zgodności UE powinno się dołączać do każdego egzemplarza wyrobu) lub adres internetowy, pod którym można uzyskać dostęp do tego dokumentu. Deklaracja zgodności może stanowić również element instrukcji użytkowania (informacji producenta). Upoważnieni przedstawiciele, o ile wynika to z ustalonego dla nich pełnomocnictwa producenta, przechowują deklarację zgodności UE do dyspozycji krajowych organów nadzoru rynku przez 10 lat po wprowadzeniu środka do obrotu. Podobny obowiązek przechowywania kopii deklaracji spoczywa na importerach. Znakowanie środków ochrony indywidualnej i informacje producenta Zgodnie z rozporządzeniem nr 2016/425 producenci mają obowiązek opracowania oraz zapewnienia dołączania instrukcji oraz informacji do danego wyrobu. Zakres wymaganych informacji został określony w rozporządzeniu. W odróżnieniu od dyrektywy 89/686/EWG rozporządzenie 2016/425 nakłada na producentów środków ochrony indywidualnej obowiązek znakowania każdego egzemplarza wyrobu nazwą typu, numerem partii lub serii albo inną informacją umożliwiającą jego identyfikację. W przypadku środków ochrony indywidualnej, których wymiary uniemożliwiają naniesienie takiego znakowania, dopuszcza się podanie tych informacji na opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym środkowi. Producenti powinni również umieszczać na wyrobie lub jego opakowaniu albo w dokumencie mu towarzyszącym swoją nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub znak towarowy oraz adres pocztowy, pod którym można się skontaktować z producentem. Dane kontaktowe powinny być podane w sposób zrozumiały dla użytkowników końcowych i organów nadzoru rynku. Również importerzy środków ochrony indywidualnej są zobowiązani do umieszczania na wyrobie, ewentualnie na jego opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym swojej nazwy handlowej lub zarejestrowanego znaku towarowego oraz adresu pocztowego. Oznakowanie CE powinno być umieszczone na środku ochrony indywidualnej w sposób widoczny, czytelny i trwały. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się nanoszenie znaku CE na opakowaniu oraz w dokumentach towarzyszących. Podobnie jak w przypadku zgodności z dyrektywą 89/686/EWG, w rozporządzeniu zostało utrzymane wymaganie dotyczące podawania przy znaku CE numeru jednostki notyfikowanej, która uczestniczy w procedurze oceny zgodności według modułu C2 lub D. Zgodnie z rozporządzeniem nr 2016/425 producenci mają obowiązek opracowania oraz zapewnienia dołączenia instrukcji oraz informacji do danego wyrobu. Zakres wymaganych informacji został określony w rozporządzeniu. Importerzy powinni zapewnić, aby środkom towarzyszyły instrukcje i informacje, o których mowa powyżej. Podobnie dystrybutorzy powinni sprawdzić przed udostępnieniem wyrobu na rynku, czy towarzyszą mu wymagane dokumenty i instrukcje. Informacje dotyczące środka powinny być przygotowane w języku zrozumiałym dla użytkowników w danym państwie członkowskim, w którym mają być one udostępnianie na rynku. W rozporządzeniu pojawiło się wymaganie dotyczące podawania odwołania do zastosowanych norm zharmonizowanych, łącznie z datą ich przyjęcia lub odniesienia do innych specyfikacji technicznych stanowiących podstawę oceny środków ochrony indywidualnej. Informacje producenta powinny również zawierać odwołanie do rozporządzenia 2016/425 oraz – jeśli ma to zastosowanie – do innych przepisów unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego. Dyrektywa nie formułowała takich wymagań. Badanie rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych W ramach tego badania podjęto próbę identyfikacji podmiotów zajmujących się zarówno produkcją, jak i dystrybucją ŚOI oraz masek medycznych. Nie było to łatwe, ponieważ w wykazie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) nie istnieje sekcja ani dział PKD dedykowany produkcji ŚOI (w szczególności chroniących oczy i twarz, głowę, słuch oraz układ oddechowy). W związku z bardzo dynamicznym rozwojem rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych spowodowanym pandemią COVID-19, przeprowadzono badanie rynku. To badanie powstało z uwagi na niewątpliwa potrzebę przeanalizowania tego rynku zarówno pod kątem potrzeb producentów i dystrybutorów, jak i wprowadzania innowacji przez jednostki naukowo-badawcze zajmujące się rozwodem tych środków. Potrzeba tego badania wynikała nie tylko z ww. pobudek, ale również z braku tego rodzaju opracowań na polskim rynku. Brak ten wynika z kolei m.in. z dynamiki zmian gospodarczych w Polsce, szybkiego rozwoju technologicznego środków ochrony indywidualnej i wpływu globalizacji oraz aktywności krajów dalekiego wschodu w zakresie zaopatrywania rynku światowego w te środki. Wyrażane w rozmowach bilateralnych z producentami i ich stowarzyszeniami zapotrzebowanie na tego rodzaju opracowanie było potwierdzeniem spostrzeżeń Instytutu w tym zakresie. Można więc przypuszczać, że ten raport przyczyni się do skutecznego wchodzenia na rynek nowych podmiotów. W ramach tego badania podjęto próbę identyfikacji podmiotów zajmujących się zarówno produkcją, jak i dystrybucją ŚOI oraz masek medycznych. Nie było to łatwe, ponieważ w wykazie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) nie istnieje sekcja ani dział PKD dedykowany produkcji ŚOI (w szczególności chroniących oczy i twarz, głowę, słuch oraz układ oddechowy). Spośród wszystkich sekcji najczęściej producenci objętych badaniem ŚOI mogą zostać sklasyfikowani w następujący sposób: - Sekcja C – Przetwórstwo przemysłowe, - Dział 32 – Pozostała produkcja wyrobów, - Grupa 32.9 – Produkcja wyrobów, gdzie indziej niesklasyfikowana, - Podklasa 32.99.Z – Produkcja pozostałych wyrobów, gdzie indziej niesklasyfikowana. Ww. podklastra obejmuje m.in.: produkcję wyrobów ochronnych, takich jak: ubrania ognioodporne i ochronne; pasy bezpieczeństwa dla monterów i inne pasy do celów zawodowych; urządzenia ratownicze wykonane z korka; kaski ochronne i pozostały sprzęt ochronny do użytku osobistego, z tworzyw sztucznych (np. kaski stosowane przez sportowców); kombinezony przeciwpożarowe; ochronne nakrycia głowy i inny sprzęt ochronny do użytku osobistego, z metalu; zatyczki do uszu i nosa (np. do ochrony podczas pływania i przed halasem), maski gazowe. Jak z powyższego wynika, identyfikacja podmiotów, które mogłyby uczestniczyć w badaniu na podstawie PKD nie była możliwa. Dlatego posikowano się w tym wszelkimi dostępnymi źródłami specjalistycznymi, dzięki czemu przeprowadzenie badania było możliwe. Bazując na technikach opisanych w kolejnym rozdziale, poniżej przedstawiono główne wyniki badania odnoszącego się do ŚOI i masek medycznych. Wyniki szczegółowe, które zawierają aktualną i prognozowaną sytuację dostawców, aktualne i przyszłe zapotrzebowanie odbiorców, konkurencję na rynku, barierę wejścia na rynek oraz kluczowe elementy łańcucha dostaw, a także kierunki rozwoju rynku ŚOI i masek medycznych, są w szczególności przeznaczone dla dostawców (importerów, producentów, upoważnionych przedstawicieli oraz dystrybutorów) i dostępne na zamówienie w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym. W celu ułatwienia korzystania z raportu poniżej przedstawiono słowniczek terminów użytych na potrzeby niniejszego raportu: - ŚOI – środki ochrony indywidualnej oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz ochrony układu oddechowego; w innych opracowaniach termin ten obejmuje wszystkie środki ochrony indywidualnej. - dostawca – importer, producent, upoważniony przedstawiciel oraz dystrybutor, - odbiorca środków ochrony indywidualnej i masek medycznych – przedstawiciel pracodawcy zapewniającego ŚOI i maski medyczne w przedsiębiorstwie, - maska medyczna (chirurgiczna) – wyrób medyczny zakrywający usta i nos, stanowiący barierę minimalizującą bezpośrednie przenoszenie czynników zakaźnych między personelem a pacjentem; maska medyczna nie stanowi środka ochrony indywidualnej (nie chroni osoby, która ją nosi, lecz inne osoby przebywające w pobliżu). Cel, zakres i metodologia badania Do opracowania raportu wykorzystano zróżnicowany zestaw metod i technik badawczych oraz źródeł danych zgodnie z koncepcją triangulacji metodologicznej. Celem badania było dostarczenie informacji na temat polskiego rynku dostawców – zarówno producentów i importerów wyrobów, jak i ich upoważnionych przedstawicieli oraz dystrybutorów środków ochrony indywidualnej oczu, twarzy, głowy, słuchu, układu oddechowego oraz masek medycznych. Istotne było też rozpoznanie i analiza nie tylko podaży, ale też popytu, a więc odbiorców ŚOI i masek medycznych. Na podstawie tego rozpoznania podjęto próbę przeprowadzenia analizy rynku i określenia prognozy trendów – kierunków dalszego rozwoju tego rynku. Zakres badań obejmował odpowiedzi na pytania: 1. Jakich dostawców (importerów, producentów, upoważnionych przedstawicieli, oraz dystrybutorów) ŚOI i masek medycznych można zidentyfikować na polskim rynku oraz jaka jest ich charakterystyka? 2. Jaki poziom konkurencyjności i koncentracji charakteryzuje ten rynek w Polsce (obecnie i w najbliższej przyszłości)? 3. Jaka jest wielkość i wartość wolumenu produkcji i sprzedaży ww. wyrobów w Polsce (dla podmiotów o istotnym udziale w rynku) oraz jakie czynniki kształtują ceny? 4. Jakie bariery wejścia na rynek i kluczowe elementy łańcucha dostaw (z uwzględnieniem krajowych i zagranicznych producentówpółproduktów) można zidentyfikować? 5. Jakich odbiorców ŚOI i masek medycznych można zidentyfikować? 6. Jakie czynniki wpływają na zapotrzebowanie na ww. wyroby? 7. Jaki jest potencjał innowacyjny rynku oraz jakie czynniki otoczenia wpływają na zachowania dostawców oraz odbiorców ŚOI i masek medycznych? Co można rekomendować dostawcom, organom nadzoru rynku i innym podmiotom kontrolnym, jednostkom opracowującym rozwiązania w zakresie ŚOI, przedstawicielom pracodawców odpowiedzialnym za zapewnienie tych środków w przedsiębiorstwach oraz bezpośrednim użytkownikom ŚOI i masek medycznych? Do opracowania raportu wykorzystano zróżnicowany zestaw metod i technik badawczych oraz źródeł danych zgodnie z koncepcją triangulacji metodologicznej. W ramach badania zostały przeprowadzone: - Analiza danych zastanych (tzw. desk research), w ramach której dokonano przeglądu aktów prawnych, danych statystycznych, baz danych instytucji certyfikujących i kontrolnych, sprawozdań finansowych firm oraz opracowań i artykułów branżowych. Ważnym elementem analizy było opracowanie podstawowej bazy dostawców działających na polskim rynku ŚOI i masek medycznych, która zawiera nie tylko dane teleadresowe podmiotów, ale też informacje nt. typu produkowanych/dystrybuowanych ŚOI. - Badanie kwestionariuszowe (badanie ilościowe) mixed-mode (CATI/CAWI) na ogólnopolskiej próbie przedstawicieli dostawców oraz odbiorców ŚOI i masek medycznych. W badaniu zastosowano technikę doboru niełosowego, proporcjonalną w stosunku do liczby podmiotów gospodarczych występujących w danym województwie, wg bazy REGON, z uwzględnieniem wielkości przedsiębiorstw. W badaniu ilościowym wzięło udział łącznie 204 respondentów: \| Odbiorcy ŚOI \| Dostawcy ŚOI \| Dostawcy masek medycznych \| \|--------------\|--------------\|---------------------------\| \| Wielkość przedsiębiorstwa \| 10-49 \| >50 \| Ogółem \| \| Liczebność próby \| 36 \| 18 \| 54 \| \| Dostawcy ŚOI \| 100 \| \| Dostawcy masek medycznych \| 50 \| Źródło: opracowanie BST Sp. z o.o. - Wywiady pogłębione (badanie jakościowe), których celem było uszczegółowienie/potwierdzenie informacji uzyskanych w ramach badania ilościowego CATI/CAWI. W badaniu jakościowym wzięło udział 20 ekspertów, tj. przedstawiciele dostawców oraz odbiorców, w tym przedstawiciele służby bhp lub specjaliści ds. bhp sposa zakładów pracy, przedstawiciel organu nadzoru rynku oraz przedstawiciele środowiska B+R opracowujący rozwiązania z zakresu ŚOI. Bazując na ww. technikach, poniżej przedstawiono główne wyniki badania. Cel, zakres i metodologia badania Charakterystyka dostawców środków ochrony indywidualnej Z analizy kanałów dystrybucji oferowanego asortymentu wynika, że dostawcy ŚOI sprzedają swoje produkty zarówno za pośrednictwem sklepów stacjonarnych, jak i internetowych, przy czym co czwarty dostawca (26%) sprzedaje swoje produkty wyłącznie online. Do scharakteryzowania rynku dostawców ŚOI i masek medycznych posłużyły – oprócz analizy danych zastanych – wyniki badań ilościowych. Z dostawcami ŚOI przeprowadzono 100 wywiadów, natomiast z dostawcami masek medycznych – 50 wywiadów. W badaniu wzięli udział respondenci z całego kraju, a liczba badanych podmiotów z danego województwa była proporcjonalna w stosunku do liczby podmiotów gospodarczych w danym województwie (wg bazy REGON). W badaniu kwestionariuszowym przeprowadzonym wśród dostawców ŚOI 42% badanych podmiotów należało do grupy producentów, a 64% – dystrybutorów, upoważnionych przedstawicieli lub importerów. Wykres 1. Struktura badanych dostawców ŚOI dotyczących oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego (N=100), możliwość wybrania więcej niż 1 odpowiedzi \| Dystrybutor \| 61% \| \|-------------\|-----\| \| Producent \| 42% \| \| Importer lub upoważniony przedstawiciel \| 3% \| Wśród badanych dostawców ŚOI dominowały małe i średnie przedsiębiorstwa, zatrudniające do 49 osób (79%). Ponadto 21% badanych firm zatrudniało więcej niż 50 osób, w tym 1% – powyżej 250 osób. Wskazuje to na stosunkowo duże rozdrobnienie polskiego rynku dostawców. W zdecydowanej większości (90%) w badaniu wzięły udział firmy funkcjonujące na rynku ŚOI co najmniej 5 lat, a żadna z firm nie działała krócej niż 1 rok. Niektóre z podmiotów uczestniczących w badaniu działały w branży ŚOI od kilkudziesięciu lat (30 lat lub dłużej). Wśród ankietyowanych byli również przedstawiciele firm funkcjonujących na rynku relatywnie długo (kilka, czasami kilkanaście lat), które produkcję środków ochrony indywidualnej uruchomili dopiero w 2020 roku. Zmiana branży lub poszerzenie działalności jest niewątpliwie wynikiem wybuchu pandemii i zwiększonego zapotrzebowania na ŚOI. W przypadku większości (61%) badanych dostawców środki ochrony indywidualnej oczu i twarzy, głowy, słuchu i układu oddechowego stanowiły przynajmniej 25% całej oferty produkcyjnej/dystrybucyjnej firmy. Stąd wynika, że firmy, prowadząc działalność w różnych obszarach, poszerzyły swoją ofertę produkcyjną/dystrybucyjną lub przestały się na produkcję/dystrybucję ŚOI w związku ze zwiększoną zapotrzebowaniem rynku na ten asortyment. Wykres 2. Procentowy udział środków ochrony indywidualnej oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego w ofercie produkcyjnej/ dystrybucyjnej dostawców ŚOI (N = 100); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Do 25% oferty - 26-50% oferty - 51-75% oferty - powyżej 75% oferty Produkcja/ dystrybucja Zgodnie z kodami PKD główną działalnością badanych podmiotów zajmujących się dystrybucją środków ochrony indywidualnej (tj. 36 z 74 podmiotów, dla których w ramach tego badania możliwe było zebranie danych finansowych dotyczących przychodów netto ze sprzedaży i zysków netto za 2020 r.) była sprzedaż odzieży i obuwia, następnie sprzedaż niewyspecjalizowana. Wśród producentów ŚOI główna działalność dotyczyła przede wszystkim produkcji: 1. odzieży roboczej (14.12.Z), 2. gotowych wyrobów tekstylnych (13.92.Z), 3. włóknin i wyrobów wykonanych z włóknin, z wyłączeniem odzieży (13.95.Z), 4. wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych (22.23.Z), 5. pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych (22.29.Z), 6. urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych, łącznie z dentystycznymi (32.50.Z), 7. a więc nie tylko samych środków ochrony indywidualnej. Wykres 3. Kanały dystrybucji/ sprzedaży ŚOI przez ich dostawców (N = 95 – ankietowani, którzy nie wskazali odpowiedzi „nie dotyczy”); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Stacjonarnie i online - Wyłącznie stacjonarnie - Wyłącznie online Z analizy kanałów dystrybucji oferowanego asortymentu wynika, że dostawcy ŚOI sprzedają swoje produkty zarówno za pośrednictwem sklepów stacjonarnych, jak i internetowych, przy czym co czwarty dostawca (26%) sprzedaje swoje produkty wyłącznie online. Jest to z pewnością efekt rozwoju technologicznego, ale również pandemii COVID-19 i potrzeby ograniczania kontaktów bezpośrednich. Konkurencja Co drugi ankietowany dostawca (55%) wskazywał, że liczba najważniejszych konkurentów na rynku ŚOI nie przekracza trzech. Z wywiadów pogłębionych z dostawcami ŚOI można wywnioskować, że do najistotniejszych konkurentów zalicza się firmy z ugruntowaną pozycją na rynku, działające w branży od wielu lat. Ekspertci udzielający wywiadów zwracają jednak uwagę na fakt, że na rynek wchodzi duża liczba firm powstających ad hoc ze względu na wzrastające zapotrzebowanie na środki ochrony indywidualnej, którego przyczyną jest pandemia. Ich zdaniem obecni na rynku dostawcy to: „duże korporacje z silnym przebiciem, średnie firmy zachodnie i szereg polskich”. Zdaniem niektórych dostawców z wieloletnim doświadczeniem rynek w ich branży znacznie się powiększył od 2020 roku. Wcześniej, przez wiele lat mieli do czynienia z około 3-4 konkurentami w swoim obszarze. Charakterystyka dostawców masek medycznych W opinii badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych na pewną stabilizację rynku wpływa akcja masowych szczepień przeciw COVID-19 i mniejsza liczba zachorowań na tę chorobę (w czasie bezpośrednio poprzedzającym badanie). Charakteryzując dostawców masek medycznych, warto zwrócić uwagę na różnicę między maskami medycznymi, klasyfikowanymi jako wyrób medyczny, a maskami ochronnymi, będącymi środkami ochrony indywidualnej. Maska medyczna to wyrób medyczny stanowiący barierę minimalizującą bezpośrednie przenoszenie czynników zakaźnych między personelem a pacjentem (nie jest środkiem ochrony indywidualnej). Maska medyczna powinna być oznakowana znakiem CE i posiadać zgodność z: - normą PN EN 14683+AC:2019. Maski medyczne – Wymagania i metody badania, - deklaracją zgodności na zgodność z wymaganiami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lutego 2016 r. w sprawie wymagań zasadniczych oraz procedur oceny zgodności wyrobów medycznych (Dz.U. poz. 211) lub deklaracją zgodności z wymaganiami dyrektywy 93/42/EWG, lub deklaracją zgodności z wymaganiami rozporządzenia (UE) 2017/745. Dyrektywa Rady 93/42/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. dotycząca wyrobów medycznych w załączniku nr 1, pkt. 8.1. szczegółowo wskazuje, iż wyroby medyczne muszą spełniać wymóg czystości mikrobiologicznej, tj.: 8.1. Wyrób oraz procesy jego produkcji muszą być projektowane tak, aby eliminować lub najbardziej ograniczyć zagrożenie infekcji pacjenta, użytkownika i osób trzecich. Konstrukcja musi być łatwa w obsłudze i, w miarę potrzeby, minimalizować skażenie wyrobu przez pacjenta i odwrotnie podczas używania. Na podmioty wprowadzające do obrotu maski przeznaczone do stosowania jako wyroby medyczne jest nalożony obowiązek informacyjny wobec Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Zgłoszenie do URPL powinno wskazywać, że urządzenie jest wyroblem medycznym klasy I wykonanym według reguły 1. Organ nadzoru rynku może dokonać kontroli w zakresie spełnienia tego wymogu. Na podmiotach wprowadzających do obrotu w Polsce maski stanowiące wyrób medyczny spoczywa obowiązek zgłoszenia i rejestracji. Zapewnia to Prezesowi URPL możliwość identyfikacji wprowadzonych do obrotu produktów oraz podmiotów odpowiedzialnych za ich wprowadzenie, jak też możliwość weryfikacji spełnienia przez nie wymaganych standardów jakości i ich bezpieczeństwa. W związku z wybuchem pandemii COVID-19 dnia 9 kwietnia 2020 r. ukazały się w Polsce wytyczne krajowego konsultanta w dziedzinie chorób zakaźnych określające, jakie warunki powinien spełniać produkt definiowany jako maska medyczna. Zgodnie z wytycznymi maska medyczna to produkt o cechach ochronnych, chroniących przed czynnikami biologicznymi, który powinien: - spełniać wymagania normy EN 14683, → skuteczność filtracji bakteryjnej BFE (%) jak dla masek typu II lub IIR, → opór przepływu powietrza (Pa/cm²) jak dla masek typu II lub IIR, → biostatyczność (zachowanie czystości mikrobiologicznej), lub być wykonany z materiału spełniającego powyższe wymagania, - być wykonany z trójwarstwowej tkaniny, - być wiązany z tyłu na troki lub posiadać gumkę umożliwiającą założenie maseczki na uszy, - w części środkowej posiadać zakładki (harmonijkę) umożliwiające dopasowanie maseczki do kształtu twarzy – zakrycie nosa, ust i brody, - w jednej krawędzi posiadać wzmocnienie umożliwiające dopasowanie maseczki do nosa zapewniające szczelność przylegania, - mieć rozmiar co najmniej 17,5 cm x 9 cm ("na płasko"). W zrealizowanym badaniu kwestionariuszowym dostawców masek medycznych w większości respondenci reprezentowali producentów – 78%, 30% – dystrybutorów, a 8% ankietowanych wskazało dwie odpowiedzi, co znaczy, że są zarówno producentami, jak i dystrybutormi masek medycznych. Produkcja / dystrybucja Wykres 5. Związek rozpoczęcia produkcji masek medycznych z wybuchem pandemii COVID-19 (N = 39); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - 80% Tak - 15% Nie - 5% Trudno powiedzieć Spośród badanych producentów masek medycznych zdecydowana większość 80% zadeklarowała, że uruchomiła produkcję w związku z wybuchem pandemii COVID-19. Pandemia naprawdę rozbijała rynek i tych producentów jest mnóstwo i dostępność jest nieograniczona Źródło: Wywiad z odbiorcą ŚOI i masek medycznych Wykres 6. Kontynuacja produkcji masek medycznych uruchomiona w związku z wybuchem pandemii COVID-19 (N = 37); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - 57% Tak - 40% Nie - 3% Trudno powiedzieć W okresie realizacji badania (III kwartał 2021 r.) 57% ankietowanych producentów nadal produkowało maski medyczne 21% badanych producentów nie planowało produkcji masek medycznych w kolejnych pięciu latach. W opinii badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych na pewną stabilizację rynku wpływ ma akcja masowych szczepień przeciw COVID-19 i mniejsza liczba zachorowań na tę chorobę (w czasie bezpośrednio poprzedzającym badanie). (...) w tej chwili, z tego co obserwujemy, z racji szczepień i odpuszczania fal zachorowań, rynek się w jakiś sposób ustabilizował... może nawet ceny minimalne zeszły w dół Źródło: Wywiad z odbiorcą ŚOI i masek medycznych Wykres 7. Plany produkcji masek medycznych przez producentów w kolejnych 5 latach (N = 39); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Raczej tak: 38% - Trudno powiedzieć: 36% - Raczej nie: 13% - Zdecydowanie nie: 8% - Zdecydowanie tak: 5% Wykres 8. Okres funkcjonowania na rynku dostawców masek medycznych (N = 50); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Mniej niż rok: 2% - Od roku do 3 lat: 4% - Powyżej 3 lat do 5 lat: 8% - Powyżej 5 lat: 86% Wśród badanych dostawców masek medycznych zdecydowana większość 86% funkcjonuje na rynku dłużej niż 5 lat, ale co dziesiąta firma 10% prowadzi działalność nie dłużej niż 3 lata 84% dostawców masek medycznych stanowią firmy zatrudniające nie więcej niż 49 osób. Wykres 9. Wielkość zatrudnienia w badanych firmach dostarczających maski medyczne (N = 50); możliwość wyboru 1 odpowiedzi \| Wielkość zatrudnienia \| Procent \| \|-----------------------\|---------\| \| Do 9 osób \| 16% \| \| 10-49 osób \| 68% \| \| 50-249 osób \| 12% \| \| Powyżej 250 osób \| 4% \| Wśród zdecydowanej większości (68%) firm dostarczających maski medyczne, przychód z ich sprzedaży stanowi nie więcej niż 25% przychodów firmy, co wskazuje na dywersyfikację działalności i przychodów firm na polskim rynku. Wykres 10. Procentowy udział przychodów ze sprzedaży masek medycznych w ogóle przychodów wśród badanych dostawców masek medycznych (N = 50); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Do 25%: 68% - 26-50%: 22% - 51-75%: 4% - Powyżej 75%: 6% 75% dostawców masek medycznych wykorzystuje Internet jako kanał sprzedaży, w tym 19% sprzedaje wyłącznie online. Wykres 11. Kanały dystrybucji/sprzedaży masek medycznych przez ich dostawców (N = 39); możliwość wyboru 1 odpowiedzi możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Stacjonarnie i online: 56% - Wyłącznie stacjonarnie: 25% - Wyłącznie online: 19% Charakterystyka dostawców masek medycznych Charakterystyka odbiorców środków ochrony indywidualnej i masek medycznych W opinii badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych na pewną stabilizację rynku wpływ ma akcja masowych szczepień przeciw COVID-19 i mniejsza liczba zachorowań na tę chorobę (w czasie bezpośrednio poprzedzającym badanie). W badaniu kwestionariuszowym odbiorców ŚOI i masek medycznych respondenci (N = 54) reprezentowali podmioty gospodarcze ze wszystkich województw w Polsce, zatrudniające co najmniej w 10 osób. W celu uzyskania informacji od odbiorców dokonujących znaczących zakupów z każdego województwa w badaniu uczestniczyła co najmniej 1 firma zatrudniająca powyżej 50 osób. Wśród ankietowanych odbiorców ŚOI i masek medycznych przeważającą grupę (67%) stanowiły firmy zatrudniające do 49 osób. Ankietowani reprezentowali zarówno przedsiębiorstwa prywatne, jak i sektor publiczny. Na pytanie dotyczącego, kto odpowiada za zakupy ŚOI w firmie, jedynie 13% ankietowanych odbiorców wskazało, że za zakupy odpowiadają specjaliści bhp. Najczęściej wskazywano, że są to inni pracownicy firmy. Wykres 12. Odpowiedzialność za zakupy ŚOI dla firmy (N = 54); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Specjaliści BHP spoza zakładów pracy: 4% - Specjaliści BHP zatrudnieni przez firmę: 9% - Dział zaopatrzenia/logistyki: 33% - Inne osoby: 54% Podmioty zobowiązane do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych$^6$, takie jak m.in. jednostki budżetowe, jednostki samorządu terytorialnego, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej czy uczelnie publiczne, decydując się na zakup ŚOI czy masek medycznych, są zobligowane do wyboru i przeprowadzenia procedury zakupu w ścisłe określony sposób. Przy wymogu przeprowadzenia przetargu na zakup ŚOI w tego rodzaju jednostkach (których przedstawiciele udzielali w badaniu wywiadów pogłębionych) powoływana jest komisja, w skład której wchodzą również specjaliści z poszczególnych dziedzin, znający specyfikę danego stanowiska pracy i wymaganych na nim środków ochrony. Członkami komisji są także osoby niezajmujące się kwestiami bezpieczeństwa pracy lub nie znające specyfiki pracy na danym stanowisku, odpowiadają one jednak za przeprowadzenie procedury zakupu zgodnie z wymogami prawnymi. Być może to częściowo wyjaśnia ww. wyniki badania ankietowego. Wybór asortymentu na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych wymaga określenia odpowiednich parametrów, jakie są brane pod uwagę przy wyborze dostawcy. Udzielający wywiadów pogłębionych – uczestniczący w takich procedurach – wymieniali w badaniu, że istotne znaczenie ma jakość produktu (spełnianie wymogów prawnych, posiadanie niezbędnych certyfikatów i atestów), terminy dostawy (oczywiście im krótsze, tym lepsze), ale także cena, przy czym to ona przeważnie stanowi kryterium przesądzające o wyborze. Procedury przetargowe uniemożliwiają wybór dostawcy (producenta / dystrybutora) na podstawie dobrej współpracy z nim. --- $^6$ Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U z 2021 r. poz. 1129). (...) Z racji ustawy o zamówieniach publicznych nie możemy wybierać producenta. Oczywiście są określone kryteria w przetargach czy w zamówieniach publicznych, czy zapytaniach ofertowych głównie wskazujące jakość danego produktu i wtedy wiadomo, że wystartuje do takiego przetargu dostawca, bo to może być dostawca funkcjonujący na rynku europejskim, który te kryteria spełnia i jest zainteresowany sprzedażą swojego produktu. Jeśli chodzi o konkretnych producentów, to bardziej na zasadzie, kto się najczęściej powtarza, ale z racji ustawy o zamówieniach publicznych nie możemy określać konkretnych producentów. Źródło: Wywiad z odbiorcą ŚOI i masek medycznych Wykres 13. Typ stosowanych środków ochrony przez badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych (N = 54); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Przede wszystkim środki ochrony indywidualnej: 67% - Przede wszystkim środki ochrony zbiorowej: 11% - Oba rodzaje środków: 22% O podobnym trendzie mówili eksperci w wywiadach pogłębiających. Może to wynikać ze specyfiki wykonywanej w przedsiębiorstwach pracy, gdzie stosowanie środków ochrony zbiorowej może być niemożliwe. Z uwagi na specyfikę środków ochrony oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego badani odbiorcy ŚOI w przeważającej większości 67% stosują w pierwszej kolejności środki ochrony indywidualnej 11% Jedynie co dziesiąty badany odbiorca w pierwszej kolejności stosuje środki ochrony zbiorowej Bardzo różnie, gdyż nasi odbiorcy to dystrybutorzy. COVID-19 i braki w środkach ochrony dróg oddechowych spowodowały, że więcej firm inwestowało w środki ochrony zbiorowej. Środki ochrony zbiorowej nie zawsze są możliwe do zastosowania. A nawet jakby były, to często są zbyt drogie. Ale przede wszystkim są miejsca, gdzie nie są możliwe Źródło: Wywiad z dostawcą ŚOI To zależy, na co warunki pozwalają w pracy. Jeżeli faktycznie pozwalają przede wszystkim stosować środki ochrony zbiorowej, to stosujemy zbiorowej, natomiast w innych przypadkach oczywiście indywidualne. Źródło: Wywiad ze specjalistą BHP Wykres 14. Wykorzystywanie przez badanych odbiorców kupowanych ŚOI i masek medycznych (N = 54); możliwość wyboru więcej niż 1 odpowiedzi \| Ochrona układu oddechowego \| 91% \| \|-----------------------------\|-----\| \| Ochrona oczu i twarzy \| 48% \| \| Ochrona głowy \| 30% \| \| Ochrona słuchu \| 15% \| Wykres 15. Wykorzystywanie produkowanych/dystrybuowanych środków ochrony oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego (N = 100); możliwość wyboru więcej niż 1 odpowiedzi \| Ochrona układu oddechowego \| 76% \| \|-----------------------------\|-----\| \| Ochrona oczu i twarzy \| 69% \| \| Ochrona głowy \| 51% \| \| Ochrona słuchu \| 49% \| Odbiorcy ŚOI wskazywali, że na zapotrzebowanie na ten asortyment wpływa przede wszystkim obowiązek wynikający z przepisów (94% wskazań). Wymieniony czynnik był wskazywany jako kluczowy również przez ekspertów podczas wywiadów pogłębiających. W przypadku masek medycznych najważniejszym powodem ich zakupu przez odbiorców wydają się być również wymogi prawne. Ankietywani odbiorcy masek medycznych kupowali je dla swoich pracowników przede wszystkim z powodu istniejącego obowiązku zakrywania twarzy i nosa. Jedynie 4% ankietyowanych podmiotów zadeklarowało, że zakup masek medycznych dla pracowników nie wynikał z obowiązku zakrywania twarzy i nosa. Natomiast zakup masek medycznych dla klientów firm nie jest powszechną praktyką. Takich zakupów dokonuje mniej niż co dziesiąta (9%) badana firma. 91% badanych odbiorców ŚOI wskazała na nabywanie przede wszystkim środków ochrony układu oddechowego, a niemal połowa 48% środków ochrony oczu i twarzy. Z przeprowadzonych badań wynika, że oferta dostawców ŚOI odpowiada zapotrzebowaniu klientów. Wśród badanych dostawców ŚOI 76% posiadało w swojej ofercie środki ochrony układu oddechowego 69% środki ochrony oczu i twarzy 51% środki ochrony głowy 49% środki ochrony słuchu Wykres 16. Decyzje zakupowe odbiorców masek medycznych (N = 54); możliwość wyboru 1 odpowiedzi \| Czy firma kupuje maski medyczne dla pracowników? \| 94% \| 6% \| \|-------------------------------------------------\|-----\|----\| \| Czy zakup masek medycznych dla pracowników wynika z obowiązku zakrywania twarzy i nosa? \| 90% \| 4% 6% \| \| Czy firma kupuje maski medyczne dla klientów? \| 9% \| 78% \| 13% \| Wykres 17. Sektor reprezentowany przez badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych (N = 54); możliwość wyboru 1 odpowiedzi \| Sektor \| Procent \| \|-------------------------------\|---------\| \| Produkcyjny \| 48% \| \| Budowlany \| 35% \| \| Spożywczy \| 11% \| \| Chemiczny i naftowy \| 2% \| \| Inny \| 4% \| Sektory, które są najliczniej reprezentowane wśród badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych, są jednocześnie sektorami, do których w zdecydowanej większości kierują swoją ofertę dostawcy ŚOI. Jak wynika z przeprowadzonych badań, najwięcej (72%) badanych dostawców ŚOI posiada ofertę skierowaną do sektora produkcyjnego. Nieco mniej podmiotów (66%) – dla sektora budowlanego i sektora opieki zdrowotnej (58%). Wykres 18. Sektor, do którego skierowana jest oferta produkcyjna/ dystrybucyjna dostawców środków ochrony oczu i twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego (N = 100); możliwość wyboru więcej niż 1 odpowiedzi \| Sektor \| Procent \| \|-------------------------------\|---------\| \| Produkcyjny \| 72% \| \| Budowlany \| 66% \| \| Opieka zdrowotna \| 58% \| \| Farmaceutyczny \| 54% \| \| Chemiczny i naftowy \| 48% \| \| Spożywczy \| 38% \| \| Naftowy i gazowy \| 36% \| \| Transportowy \| 35% \| \| Inny \| 6% \| Wśród badanych odbiorców ŚOI i masek medycznych najliczniej był reprezentowany 48% sektor produkcyjny oraz 35% sektor budowlany. 80% dostawców ŚOI oferuje swoje produkty odbiorcom zlokalizowanym na terenie całej Polski. 33% kieruje swoją ofertę również do odbiorców zagranicznych. Wykres 19. Lokalizacja odbiorców ŚOI, do których swoją ofertę kierują dostawcy (N = 100); możliwość wyboru więcej niż 1 odpowiedzi - Podmioty z całej Polski: 80% - Podmioty lokalne: 33% - Podmioty z Europy: 29% Dostawcy ŚOI najczęściej wskazywali, że do osiągania przez ich firmę największych dochodów ze sprzedaży przyczyniają się mikro i małe firmy (58% wskazań). Przychody uzyskiwane z zakupów dokonywanych przez osoby prywatne częściej były wskazywane przez badane firmy jako przynoszące najwyższe dochody ze sprzedaży niż zakupy dokonywane przez firmy zatrudniające powyżej 250 osób (odpowiednio 8% i 5% wskazań). Wykres 20. Kategorie odbiorców generujących najwyższe przychody wśród badanych dostawców ŚOI (N = 100); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Osoby prywatne: 29% - Małe firmy (10-49 osób): 29% - Mikro firmy (do 9 osób): 14% - Średnie firmy (50-249 osób): 5% - Duże firmy (pow. 250 osób): 15% Badani dostawcy masek medycznych najczęściej wskazywali, że ich firma notuje największy dochód ze sprzedaży masek medycznych dla sektora biznesowego. 38% Wykres 21. Kategorie odbiorców generujących najwyższe przychody wśród badanych dostawców masek medycznych (N = 50); możliwość wyboru 1 odpowiedzi - Sektor opieki zdrowotnej: 2% - Sektor biznesowy: 32% - Osoby prywatne: 28% - Inny sektor: 38% Potencjał innowacyjny rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych Zdaniem ekspertów, potencjał innowacyjny na rynku ŚOI mają przede wszystkim duże firmy z tradycją. Dla młodszych firm na rynku wprowadzenie innowacji jest trudniejsze ze względu na konieczność ponoszenia kosztów. Z przeprowadzonych badań wynika, że rynek ŚOI posiada wysoki potencjał innowacyjny, jednak istnieją istotne czynniki utrudniające jego rozwój (o czym wspominali eksperci w wywiadach pogłębionych) – zarówno dostawcy: Przez dużych producentów ta innowacyjność produktów jest na wysokim poziomie. Cały czas zwiększają swoje i produktów możliwości produktowe, wprowadzają nowe systemy, rozwiązania. Potencjał jest bardzo duży i wiele można poprawić w branży bhp Źródło: Wywiad z dostawcą ŚOI jak i specjaliści bhp: Jest dużo ośrodków badawczych, jest dużo firm, które mają rozwinięte rozwiązania innowacyjne, zarządzają innowacjami, więc myślę, że ten rynek będzie się rozwijać, jestem przekonany o tym Źródło: Wywiad ze specjalistą BHP oraz przedstawiciele środowiska B+R: Myszę, że w dobrym [tempie będzie wzrastać innowacyjność]. Bardzo dużo pomysłów i dużo ciekawych rozwiązań opracowano właśnie teraz w trakcie pandemii. Bo można te rozwiązania potem przekładać jeszcze na inne aspekty niż tylko maseczki. Weźmy pod uwagę środki bakteriostatyczne, bakteriobójcze i ich wykorzystanie właśnie do funkcjonalizacji środków ochrony osobistej. Tego wcześniej nie było, a dzisiaj praktycznie większość ma atesty, że jest sterylna Źródło: Wywiad z przedstawicielem środowiska B+R Zdaniem ekspertów udzielających wywiadów pogłębionych, motywacją przedsiębiorstw do podjęcia działań w zakresie wprowadzania innowacji jest w bliższej lub dalszej perspektywie chęć zysku. W każdej takiej innowacyjności wiadomo, że trzeba jeszcze zrobić analizę opłacalności wdrożenia Źródło: Wywiad z przedstawicielem środowiska B+R Przedsiębiorcy dążą do zwiększenia innowacyjności produktów przede wszystkim ze względu na potencjalne zyski ze sprzedaży innowacyjnych wyrobów. Firmy posiadają własne działy badawczo-rozwojowe, ale również nawiązują współpracę z instytucjami badawczo-naukowymi. O przebiegu takiej współpracy mówił jeden z ekspertów podczas wywiadu: Są duże zakłady, które mają już własne działy badawczo rozwojowe, mają swoje laboratoria, mogą tam badać. Ale wtedy oni się zamykają też troszeczkę w swoim obszarze. Z drugiej strony jest cała działa nauki, czyli uniwersytety, politechniki czy takie instytuty jak instytuty badawcze, czy instytuty PAN-owskie, które w swoim obszarze wypracowują jakieś rozwiązania. Chodzi o to, żeby po prostu spotkała się nauka z przemysłem. Tylko nauka nie może tworzyć rozwiązań, które będą kompletnie abstrakcyjne dla przemysłu (...) kompletnie nieopłacalne dla przedsiębiorcy. Z drugiej strony, przedsiębiorca też powinien czasami się otworzyć i zobaczyć, co na tych uczelniach dzieje się, co oni takiego badają, czy nie mogliby opracować czegoś dla nich. Są tacy przedsiębiorcy, którzy stwierdzają, że tworzą swój własny dział B+R: mamy już przeszkolonych ludzi, którzy wiedzą, w jakiej branży zajmujemy się, co ewentualnie można zmienić, oni przeszli przez wszystkie działy w firmie, znają wszystkie ciągi technologiczne, znają procedury i może oni wtedy będą mogli wymyślać, w jaki sposób takie procesy, technologie udoskonalać. A są tacy przedsiębiorcy, którzy stwierdzają, że oni nie chcą swojego działu B+R, tylko: będziemy współpracować z jednym lub dwoma instytutami i u nich będziemy wykonywać badania, i przy okazji im będziemy zlecać takie drobne prace, żeby zrobili takie rozeznanie rynku, żeby zrobili takie wstępne pierwsze badania. Także tendencje są różne Źródło: Wywiad z przedstawicielem środowiska B+R Zdaniem ekspertów, potencjał innowacyjny na rynku ŚOI mają przede wszystkim duże firmy z tradycją. Dla młodszych firm na rynku wprowadzenie innowacji jest trudniejsze ze względu na konieczność ponoszenia kosztów. "Działania innowacyjne to się pojawiają w takim momencie, kiedy firmy już dobrze prosperują na rynku, już mają swoich odbiorców, mają pewien wypracowany obrót i jeżeli chcą wprowadzić coś nowego, bo wiedzą, że ten asortyment mimo wszystko trzeba rozszerzać i wejść w jakąś nową działkę, to wtedy właśnie występują, że chcieliby coś takiego nowego wprowadzić" Źródło: Wywiad z przedstawicielem środowiska B+R W ramach przeprowadzonych badań zidentyfikowano czynniki ograniczające wprowadzenie innowacji przez dostawców ŚOI, takie jak: - istniejące wymogi prawne, koszty certyfikatów, konieczność certyfikacji produktów, - ustawa o zamówieniach publicznych, do której muszą stosować się instytucje sektora publicznego kupujące ŚOI, (często stosowanymi kryteriami jest zgodność produktu z przepisami, cena i dostępność; innowacyjność rzadko brana jest pod uwagę), - koszty prowadzenia badań, - czasochłonność badań, - dostępność półproduktów potrzebnych do wykonania nowego produktu, - brak środków finansowych na wprowadzenie innowacji, - brak środków finansowych u odbiorców na kupowanie innowacyjnych produktów (wynikający z procedury przetargowej), - wysoka cena innowacyjnego produktu, która może powodować zmniejszony popyt na produkt, - brak własnych laboratoriów, który sprawia, że producenci, którzy chcą wprowadzić innowacje, muszą oczekiwać na wyniki z akredytowanych laboratoriów, nawet jeśli chodzi tylko o sprawdzenie podstawowych parametrów, - przyzwyczajenia klientów. W związku z powyższym można zauważyć, że nawet subiektywne elementy, takie jak „przyzwyczajenia klientów” determinują możliwość wprowadzania innowacji: „(...) przyzwyczajenia niektórych klientów [utrudniają wprowadzenie innowacji]. Jeśli mają dobry sprawdzony wyrób, to wcale nie oczekują zmian” Źródło: Wywiad z dostawcą ŚOI Istotną przeszkodą we wprowadzaniu innowacji jest również finansowanie badań. W przypadku chęci szybkiego opracowania i wdrożenia rozwiązań innowacyjnych przedsiębiorca zwykle powinien dysponować własnymi środkami. Możliwość skorzystania z dofinansowania wiąże się z koniecznością oczekiwania na fundusze. Natomiast jeżeli producent chce coś u siebie wprowadzić na szybko, to niestety wtedy wykłada swoje pieniądze, nie ma żadnej refundacji. Wtedy wprowadza swoje pieniądze i nawet w ciągu pół roku może sobie wprowadzić taką zmianę. Jeżeli zależy mu, żeby mieć jeszcze dofinansowanie z zewnątrz, wtedy nie zależy mu tak bardzo na czasie, że może to potrwać nawet 2 lata, zanim nastąpi wdrożenie nowego wyrobu, to wtedy może wystartować w konkursie i uzyskać projekt. W ramach tego projektu jeszcze wprowadzić coś innowacyjnego, może jeszcze pociągnąć taki aspekt badawczy Źródło: Wywiad z dostawcą ŚOI Choć eksperci w wywiadach ocenili, że potencjał innowacyjny rynku ŚOI jest wysoki, dla odbiorców innowacyjność produktu nie jest czynnikiem przesądającym o jego zakupie (choćżże firmy, dla których innowacyjność produktu jest ważna, również zdarzają się). W przypadku podmiotów zobowiązanych stosować przetargi na zakup ŚOI, innowacyjność produktu przeważanie nie jest kryterium przesądającym o zakupie, ale w prywatnych firmach – jeżeli jest taka możliwość – wybiera się produkty innowacyjne. U niektórych klientów testujemy innowacyjne produkty, tych bardziej zamożnych albo tych, którzy chcą środki na pewne innowacje przeznaczyć. Zazwyczaj to jest tak, że poza tą innowacją czy testowaniem czegoś innowacyjnego jednak idzie też optymalizacja, czyli z jakiegoś powodu ten innowacyjny produkt ma być dla pracodawcy korzystniejszy, nawet w kwestii cenowej ostatecznie. Z jakiegoś powodu wprowadzają coś, co być może przyspieszy pracę, odciąży pracownika i spowoduje, że będzie mniej zmęczony. (...) mimo że on jest droższy, to zespół będzie bardziej zadowolony z tych środków, bardziej zmotywowany, w konsekwencji bardziej efektywny. Zazwyczaj jest tak, że pracodawcy rzeczywiście w ciemno nie wydają pieniędzy absolutnie i nawet jeżeli szukają innowacji, to gdzieś tam docelowo jest poszukiwanie (...) bardziej efektywnej pracy Wywiad ze specjalistą bhp Wykres 22. Czynniki, które decydują o wyborze sprzedawcy ŚOI przez odbiorców (N = 54); możliwość wyboru więcej niż 1 odpowiedzi \| Ceny produktu \| 59% \| \|----------------\|-----\| \| Dostępność „od ręki” \| 28% \| \| Certyfikat produktu \| 9% \| \| Produkt wybierany w drodze przetargu \| 2% \| \| Innowacyjność produktu \| 2% \| Ponadto 30% dostawców ŚOI zadeklarowało, że wprowadziło innowacje w ostatnich 3 latach. Znacznie mniejszy poziom innowacyjności w ostatnich latach cechował dostawców masek medycznych. Tylko 14% z nich podjęło działania innowacyjne. Z deklaracji dostawców ŚOI i masek medycznych wynika, że poziom innowacyjności może w przyszłości zmniejszać się (odpowiednio z 14% do 2% oraz z 30% do 21%). Wyniki badań kwestionariuszowych z udziałem odbiorców wskazały, że tylko 2% dokonując wyboru produktu, bierze pod uwagę jego innowacyjność. Wykres 23. Podejmowanie działań innowacyjnych przez dostawców ŚOI i masek medycznych w ciągu ostatnich 3 lat; możliwość wyboru 1 odpowiedzi \| Dostawcy masek medycznych (Liczba ankietowanych N=50) \| 14% \| 74% \| 12% \| \|------------------------------------------------------\|-----\|-----\|-----\| \| Dostawcy ŚOI (Liczba ankietowanych N=100) \| 30% \| 60% \| 10% \| Wykres 24. Plany podjęcia działań innowacyjnych przez dostawców ŚOI i masek medycznych w ciągu kolejnych 5 lat; możliwość wyboru 1 odpowiedzi \| Dostawcy masek medycznych (Liczba ankietowanych N=50) \| 2% \| 72% \| 26% \| \|------------------------------------------------------\|----\|-----\|-----\| \| Dostawcy ŚOI (Liczba ankietowanych N=100) \| 21%\| 64% \| 15% \| W ramach badania ilościowego 34% dostawców ŚOI wskazało, że w firmie znajdują się pracownicy zajmujący się działalnością badawczo-rozwojową lub innowacyjną, a 37% stwierdziło, że firma przeznacza środki na finansowanie działalności badawczo-rozwojowej. Podsumowanie i wnioski Zdaniem ekspertów, potencjał innowacyjny na rynku ŚOI mają przede wszystkim duże firmy z tradycją. Dla młodszych firm na rynku wprowadzenie innowacji jest trudniejsze ze względu na konieczność ponoszenia kosztów. W wyniku analizy przeprowadzonych badań (ilościowego i jakościowego) oraz analizy desk-research uzyskano dane dotyczące: - dostawców (importerów, producentów, upoważnionych przedstawicieli oraz dystrybutorów) i odbiorców ŚOI i masek medycznych, których można zidentyfikować na polskim rynku, - obecnego i przyszłego poziomu konkurencyjności oraz koncentracji rynku ŚOI i masek medycznych w Polsce, - wielkości i wartości wolumenu produkcji oraz sprzedaży ww. wyrobów w Polsce, - czynników kształtowania cen, - barier wejścia na rynek i kluczowych elementów łańcucha dostaw, - czynników wpływających na zapotrzebowanie na ww. wyroby, - potencjału innowacyjnego rynku oraz czynników wpływających na zachowania dostawców i odbiorców. Część z ww. danych i ich interpretacji została przedstawionych w ww. raporcie. Wyniki szczegółowe badania są dostępne w suplementie do niniejszego raportu i zawierają: - aktualną i prognozowaną sytuację dostawców ŚOI i masek medycznych, - aktualne i przyszłe zapotrzebowanie odbiorców na ŚOI i maski medyczne, - informacje o konkurencji na rynku ŚOI i masek medycznych, - informacje o barierach wejścia na rynek ŚOI i masek medycznych oraz kluczowych elementach łańcucha dostaw, - dane nt. kierunków rozwoju rynku ŚOI i masek medycznych. Są one w szczególności przeznaczone dla dostawców (importerów, producentów, upoważnionych przedstawicieli oraz dystrybutorów) i dostępne odpłatnie na zamówienie w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym. Na podstawie przeprowadzonych badań dokonano analizy istniejącego rynku środków ochrony indywidualnej stosowanych w środowisku pracy (do ochrony oczu, twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego pracowników), a także – z uwagi na trwającą pandemię COVID-19 – rynku masek medycznych. Zweryfikowano postawione hipotezy badawcze i sformułowano rekomendacje dla odbiorców ww. sprzętu oraz przedsiębiorców (zarówno dostawców, jak i dystrybutorów). Przedstawione wnioski postużyły zarówno do potencjalnego rozwoju i wzrostu innowacyjności projektowanych ww. wyrobów, jak i pozwolą na samodzielną analizę rynku przez przedsiębiorstwa (część nieodpłatna, informacyjna niniejszego raportu, jak również część opłatna – przeznaczona dla potencjalnych inwestorów). Wnioski wynikające z przedstawionych badań można podzielić na 2 główne części: 1. część dotycząca rynku środków ochrony indywidualnej do ochrony oczu, twarzy, głowy, słuchu oraz układu oddechowego pracowników, 2. część dotycząca rynku masek medycznych, których zastosowanie podczas pandemii COVID-19 gwałtownie wzrosło. Wyniki badań wskazują, że zgodnie z oczekiwaniami producentów i dystrybutorów ŚOI, w kolejnych 5 latach (do 2027 roku) produkcja oraz sprzedaż ŚOI będzie się zwiększała. Taka tendencja jest obserwowana już obecnie i zakłada się (zgodnie z deklaracjami respondentów) jej utrzymanie, co potwierdza wykonana prognoza rynku do 2025 roku. Jeszcze w 2018 roku Transparency Market Research (TMR) w opublikowanym raporcie informowało, że rynek ŚOI rozwija się w bardzo szybkim tempie ze względu na globalny rozwój przemysłu oraz takich sektorów jak: transport, produkcja i budownictwo. Tendencja globalna, o której mowa w raporcie TMR, znajduje odzwierciedlenie również w skali krajowej; ww. badanie kwestionariuszowe pokazało, że ok. 70% badanych dostawców ŚOI posiada ofertę skierowaną do sektora produkcyjnego i budowlanego, a ok. 60% – sektora opieki zdrowotnej. Tak więc zapotrzebowanie na ŚOI zwiększyło się w ostatnich latach i nadal powinno się zwiększać. Zaden z odbiorów ŚOI nie wskazał, że ilość kupowanych przez firmę środków ochrony zmniejszyła się w ostatnich 3 latach, a tylko 15% odbiorców prognozowało, że zapotrzebowanie na ŚOI w kolejnych pięciu latach zmniejszy się. Zwiększone zapotrzebowanie na ŚOI w ciągu ostatnich 3 lat wskazywali najczęściej dostawcy środków chroniących oczy i twarz, a także dostawcy środków ochrony układu oddechowego. Jednak oczekiwany wzrost produkcji i sprzedaży ŚOI jest uwarunkowany m.in. wprowadzeniem krótszych łańcuchów dostaw. Wynika to niewątpliwie z dotychczasowych doświadczeń dostawców ŚOI, którzy odczuli zakłócenia w łańcuchu dostaw w latach 2020/2021, co miało wpływ na zmianę ich postaw. Z przeprowadzonych badań wynika, że dostawcy ŚOI i masek medycznych korzystają zarówno z zagranicznych, jak i krajowych dostawców półproduktów. Choć doświadczyli oni problemów związanych z opóźnieniami w realizacji dostaw półproduktów, to jednak wzrastające ceny surowców i transportu sprawiają, że polscy dostawcy będą poszukiwać w kraju atrakcyjnych cenowo dostawców półproduktów. Niewątpliwym efektem pandemii stał się wzrost wiedzy i świadomości społecznej (zarówno u pracowników i pracodawców, jak i decydentów politycznych) w zakresie stosowania nie tylko masek medycznych, ale też roli środków ochrony indywidualnej w zapewnianiu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy. Cytowany wyżej raport Transparency Market Research donosi np. o decyzjach wielu krajów, podejmowanych na szczeblu rządowym, dotyczących przyjęcia restrykcyjnych przepisów i zasad bezpieczeństwa pracy zarówno na terenie zakładów przemysłowych, jak i w innych miejscach pracy. Również eksperci udzielający wywiadów pogłębiających w niniejszym badaniu potwierdzali, że w ciągu ostatnich lat świadomość na temat zagrożeń w miejscu pracy znacznie wzrosła. Rozwój rynku ŚOI niewątpliwie przełożył się na korzyści finansowe dla producentów i dystrybutorów. W badaniu kwestionariuszowym ok. 70% badanych dostawców oceniło aktualną sytuację finansową swojej firmy jako korzystną. Korzystnie swoją sytuację finansową oceniają dostawcy masek medycznych. Również niemal 70% dostawców masek medycznych wskazało, że sytuacja finansowa w ich firmach poprawiła się. Wybuch pandemii COVID-19 zmienił strukturę rynku producentów masek medycznych w Polsce. Pojawiło się też wielu nowych producentów masek medycznych, którzy odnotowali znaczne przychody ze sprzedaży. W wielu przypadkach nastąpiło przebranżowienie. Spowodowało to nadążny wzrost produkcji za zwiększającym się popytem. W tym czasie wzrosła też innowacyjność firm. Od czasu wybuchu pandemii COVID-19 decyzja o zakupie ŚOI i masek medycznych wynikała nie tylko z obowiązujących przepisów prawnych, ale również ze zwiększonej troski pracodawców o zdrowie pracowników i klientów. Jednak mimo zwiększonej świadomości nt. zagrożeń wirusami, deklaracje odbiorców wskazują, że zakup ŚOI wynika przede wszystkim z konieczności przestrzegania obowiązujących przepisów. Jedną z istotnych zmian na rynku, potwierdzoną w badaniach jest rosnąca rola Internetu jako kanału dystrybucji ŚOI i masek medycznych. Wybuch pandemii COVID-19 niewątpliwie spowodował rozwój technologii informatycznych umożliwiających spopularyzowanie tego rodzaju dystrybucji. Co czwarty dostawca ŚOI zadeklarował, że sprzedaje swoje produkty wyłącznie online. W opinii dostawców odbiorcy ich produktów w zdecydowanej większości (niemal 80%) najchętniej zaopatrują się w sklepach internetowych. W przypadku rynku masek medycznych ponad 80% respondentów deklarowała sprzedaż swojego asortymentu za pośrednictwem Internetu. Możliwość dystrybucji przy wykorzystaniu Internetu, poza usprawnieniem i przyspieszeniem procesu sprzedaży otwiera również furtkę nieuczciwym dostawcom, którzy wykorzystują ten kanał do obrotu środkami niespełniającymi norm wskazanych w uregulowaniach prawnych. W związku z możliwością dokonywania tego typu naruszeń istotną rolę pełni Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), który monitoruje rynek i reaguje na nieprawidłowości m.in. poprzez składanie powiadomień o wykryciu niebezpiecznych wyrobów w Europejskim Systemie Szybkiej Wymiany Informacji o Produktach Niebezpiecznych RAPEX. Jako Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, który aktywnie włączył się w realizację działań wspomagających społeczeństwo w walce z pandemią (czego wynikiem jest przeprowadzenie ww. badań umożliwiających nowym inwestorom wsparcie rynku środków ochrony indywidualnej i masek medycznych w Polsce poprzez produkcję nowych wyrobów), planujemy kampanię edukacyjną nt. konieczności stosowania ŚOI w celu odpowiedniej dbałości o zdrowie i życie pracowników. --- 77 Transparency Market Research, Global personal protective equipment market to reach us $72.08 bn by 2025 driven by rapid industrialization, 2018. https://www.transparencymarketresearch.com/pressrelease/personal-protective-equipment.html Materiał opracowano przede wszystkim na podstawie raportu pt. „Badanie rynku dostawców i odbiorców środków ochrony indywidualnej w zakresie ochron oczu i twarzy, głowy, słuchu, ochrony dróg oddechowych (ŚOI) oraz masek medycznych w Polsce”, opracowanego przez Grupę BST Sp. z o.o. oraz opracowania wewnętrznego dr hab. inż. G. Bartkowiak i dr hab. inż. K. Majchrzyckiej, prof. CIOP-PIB. Pozostała literatura jest dostępna w suplementie do raportu. CIOP PIB Raport z badania rynku ISBN 978-83-7373-363-3 www.ciop.pl	1630a00e-7ea9-49d8-ace7-647461b3e243	finepdfs	2.158203	CC-MAIN-2025-08	https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/file/93849/RAPORT_SOI_2021_PL.pdf	2025-02-10T09:14:22+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951655.37/warc/CC-MAIN-20250210084244-20250210114244-00039.warc.gz	656,103,635	0.999944	1.000002	1.000002	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 136, 312, 1062, 2414, 2782, 4925, 5402, 8106, 11962, 12034, 12364, 15479, 16179, 19898, 22989, 23097, 23300, 26965, 29743, 31031, 31311, 33898, 34320, 38368, 38556, 40349, 42288, 42323, 42632, 44842, 46226, 47485, 47749, 51305, 52198, 53342, 54...	1	0
UMOWA Nr ................................................................... o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawarta w dniu ...................................................... pomiędzy: Zakład Usług Wodno-Ściekowych Sp. z o.o. z siedzibą w Słubicach (kod Pocztowy 69-100) przy ul. Krótka 9, wpisany do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Zielonej Górze VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr 0000192465 o kapitale zakładowym 22.033.000,00 PLN, NIP:598-00-03-799, REGON 210516385 reprezentowany przez mgr inż. Kazimierza Górę - Prezesa Zarządu zwanym dalej „Dostawcą", a Imię:............................................................................................................................................................... Nazwisko:...................................................................................................................................................... Firma (nazwa):.............................................................................................................................................. Adres: ………………………………………………………………………………………………………………….. Adres do korespondencji:........................................................................................................................... PESEL / KRS /REGON / NIP:.................................................................................................................................. TELEFON: ………………………………… e-mail: ……………………………………………………… w którego imieniu działa pełnomocnik / zarządca ........................................................................................, ………………………………………………………………………………………………………………………….. zwaną(y / i) dalej „Odbiorcą usług", o następującej treści: § 1 Przedmiot umowy Przedmiotem Umowy jest dostarczanie wody dla: gospodarstwa domowe, przemysł spożywczy, pozostali odbiorcy– niewymienieni w grupach a i b (m.in. cele socjalne, produkcja, budowa, podlewanie),dostarczenie wody do celów budowlanych, osób korzystających z lokalu oraz rozliczeń wodomierza do celów gospodarczych, Oraz: odbiór ścieków bytowych oraz komunalnych nie zawierających ścieków przemysłowych; odbiór ścieków przemysłowych do/z nieruchomości położonej: ......................................................................................................................., do której przysługuje Odbiorcy usług następujący tytuł prawny ………………………...…………........................na potwierdzenie czego przedkłada ........................................................................................./ o nieuregulowanym stanie prawnym. § 2 Oświadczenia stron 1. Przyłącze wodociągowe stanowi własność ................................... oraz znajduje się w posiadaniu …………................... 2. Przyłącze kanalizacyjne stanowi własność .................................... oraz znajduje się w posiadaniu …............................. 3. Strony oświadczają, iż nie jest im znany stan prawny przyłącza wodociągowego / kanalizacyjnego. Strony zgodnie ustalają, iż przyłącze wodociągowe / kanalizacyjne znajduje się w posiadaniu Dostawcy, co może wpływać na wysokość cen i stawek opłat określonych w taryfach. Odbiorca usług przyjmuje powyższe do wiadomości. Odbiorcy usług przysługuje w każdym czasie prawo wystąpienie o przeniesienia posiadania przyłącza wodociągowego/kanalizacyjnego. Jeżeli Odbiorca usług wystąpi o przeniesienie nań posiadania przyłącza, uznaje się, iż z chwilą doręczenia takiego wniosku Dostawcy następuje wydanie przyłącza i przeniesienie jego posiadania. § 3 Miejsce spełnienia świadczenia 1. Dostawca zobowiązuje się dostarczać wodę do zaworu za wodomierzem głównym. 2. Dostawca zobowiązuje się odbierać ścieki, poczynając od ostatniej studzienki licząc od strony budynku, znajdującej się na nieruchomości Odbiorcy usług, a w przypadku braku studzienki, poczynając od granicy nieruchomości Odbiorcy usług. § 4 Rozliczenia 1. Rozliczenie dostarczonej wody lub odprowadzonych ścieków odbywać się będzie zgodnie z Umową, Ogólnymi Warunki Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz taryfami. 2. Na dzień zawarcia Umowy: a) cena za dostawę 1m 3 wody wynosi .............. zł netto powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, stawka opłaty abonamentowej .............. zł netto, powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług; b) cena za dostawę 1m 3 wody wynosi .............. zł netto powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, stawka opłaty abonamentowej .............. zł netto, powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług; c) cena za odprowadzenie 1 m 3 ścieków wynosi .............. zł netto powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, stawka opłaty abonamentowej .............. zł netto, powiększona o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług. 3. Zmiana taryf, w tym wysokości i rodzajów cen i stawek opłat, jak również zmiana grupy taryfowej, do której zaliczony został Odbiorca usług nie wymaga zmiany Umowy i następuje bez wypowiedzenia jej warunków. 4. Okres rozliczeniowy wynosi: a) 1 miesiąc , b ) 3 miesiące. 5. W chwili zawierania Umowy Odbiorca usług należy do następujących grup taryfowych a) gospodarstwa domowe, b) przemysł spożywczy, c) pozostali odbiorcy – niewymienieni w grupach a i b (m.in. cele socjalne, produkcja, budowa, podlewanie), d) osoby korzystające z lokalu. 6. Wyciąg z taryfy obowiązującej w chwili zawarcia Umowy, stanowi załącznik nr 1 do niniejszej Umowy. § 5 Postanowienia dodatkowe 1. Warunki wstępu na nieruchomość Odbiorcy usług przedstawicieli Dostawcy oraz przesłanki odcięcia dostaw wody do nieruchomości Odbiorcy usług lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Aktualnie obowiązujące w tym względzie zasady zawarte są w „Ogólnych Warunkach Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków",. 2. Odbiorca usług oświadcza, iż nieruchomość jest wyposażona w wodomierz dodatkowy: a) lokalowy, b) do podlewania, c) zamontowany na własnym ujęciu wody. § 6 Postanowienia końcowe 1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony / określony do dnia …………………………………….. 2. Integralną część niniejszej Umowy stanowią „Ogólne Warunki Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków", które zostały przedłożone Odbiorcy usług przed zawarciem Umowy. Odbiorca usług oświadcza, iż zapoznał się z ich treścią oraz zobowiązuje się przestrzegać ich postanowień. 3. Odbiorca usług akceptuje fakt, iż zmiana postanowień „Ogólnych Warunków Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków" wchodzi w życie w razie przedłożenia Odbiorcy usług nowej treści „Ogólnych Warunków Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków", o ile Odbiorca usług nie wypowie Umowy w najbliższym terminie jej wypowiedzenia. Zmiana postanowień „Ogólnych Warunków Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków" musi zostać doręczona Odbiorcy usług przynajmniej na miesiąc przed planowaną datą wejścia w życie oraz powinna wskazywać proponowane zmiany wraz z informacją o prawie do wypowiedzenia Umowy,. 4. Zmiana „Ogólnych Warunków Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków" w sposób opisany powyżej może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia ważnych powodów, takich jak: zmiana przepisów prawa dotyczących zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, wydanie prawomocnego orzeczenia przez organy administracji publicznej lub sądy stwierdzającego niezgodność postanowień „Ogólnych Warunków Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków" z przepisami prawa . 5. Odbiorca usług oświadcza, iż przed zawarciem Umowy został poinformowany o obowiązywaniu „Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Słubice oraz sposobach dostępu do jego treści. 6. Niniejsza Umowa wraz z „Ogólnymi Warunki Umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków", stanowią umowę o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. 7. Niniejsza Umowa zastępuje wszelkie dotychczasowe umowy obowiązujące między stronami a dotyczące całości lub w części zakresu przedmiotowego Umowy. 8. Zmiana Umowy może nastąpić w formie pisemnej pod rygorem nieważności. 9. Dostawca informuje, że podane przez Odbiorcę usług dane osobowe będą przetwarzane zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (zwanego dalej RODO) w celu podjęcia niezbędnych działań związanych z wykonywaniem niniejszej Umowy. Administratorem danych jest Dostawca. Odbiorcy usług przysługuje prawo wglądu do danych i ich poprawiania. Podanie danych jest dobrowolne, ale konieczne do realizacji niniejszej Umowy. DOSTAWCA ODBIORCA USŁUG Załączniki: 1. ……………………………………………. 2. ……………………………………………. :	<urn:uuid:f5ac2450-99fe-4867-9e6a-c8aea50e0f8d>	finepdfs	1.095703	CC-MAIN-2022-27	https://zuws.pl/uploaded_files/15874650421000_wzor-umowy.pdf	2022-07-02T18:14:38+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104189587.61/warc/CC-MAIN-20220702162147-20220702192147-00301.warc.gz	1,151,967,061	0.99988	0.999997	0.999997	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3968, 9103 ]	1	1
M AT E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 14 lutego 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów (druk nr 71) USTAWA z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) Art. 3a. [§ 1. (5) W zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, długów celnych powstałych w przypadkach określonych w art. 77 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, str. 1, z późn. zm.), podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych, o których mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 2014 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1123), dopłat, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495), opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 i 1629 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1403), opłat emisyjnych oraz opłat za korzystanie ze środowiska, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, 1403, 1495 i 1501), oraz daniny solidarnościowej, o której mowa w rozdziale 6a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, 1358, 1394 i 1495), stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: 1) z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika; 2) ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego; Objaśnienie oznaczeń: [] kursywa – tekst usunięty przez Sejm 3) z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne; 4) z informacji o opłacie paliwowej; 5) z informacji o dopłatach; 6) (6) z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 7) z rozliczenia zamknięcia, o którym mowa w art. 175 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015, str. 1, z późn. zm.); 8) z informacji o opłacie emisyjnej; 9) z deklaracji o wysokości daniny solidarnościowej; 10) (7) z wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat.] <§ 1. W zakresie zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, długów celnych powstałych w przypadkach określonych w art. 77 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, podatków wykazanych w zgłoszeniu celnym, składek na ubezpieczenie społeczne, opłat paliwowych, o których mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 72), dopłat, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495), opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 i 2020), opłat emisyjnych oraz opłat za korzystanie ze środowiska, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r. poz. 1396, z późn. zm.), daniny solidarnościowej, o której mowa w rozdziale 6a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), opłat, o których mowa w art. 9 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 oraz z 2020 r. poz. …), a także opłaty, o której mowa w art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2365 oraz z 2020 r. poz. …), stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: 1) z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika; 2) ze zgłoszenia celnego złożonego przez zobowiązanego; 3) z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne; 4) z informacji o opłacie paliwowej; 5) z informacji o dopłatach; 6) z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 7) z rozliczenia zamknięcia, o którym mowa w art. 175 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz. Urz. UE L 343 z 29.12.2015, str. 1, z późn. zm.); 8) z informacji o opłacie emisyjnej; 9) z deklaracji o wysokości daniny solidarnościowej; 10) z wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat; 11) z informacji, o której mowa w art. 9 2 ust. 17 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi; 12) z informacji, o której mowa w art. 12g ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym.> § 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli: [1) (8) w deklaracji, w zeznaniu, w zgłoszeniu celnym, w deklaracji rozliczeniowej, w informacji o opłacie paliwowej, w informacji o dopłatach, w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zawiadomieniu o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w rozliczeniu zamknięcia, w informacji o opłacie emisyjnej, w deklaracji o wysokości daniny solidarnościowej, w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego;] <1) w deklaracji, w zeznaniu, w zgłoszeniu celnym, w deklaracji rozliczeniowej, w informacji o opłacie paliwowej, w informacji o dopłatach, w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zawiadomieniu o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w rozliczeniu zamknięcia, w informacji o opłacie emisyjnej, w deklaracji o wysokości daniny solidarnościowej, w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, w informacji, o której mowa w art. 9 2 ust. 17 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, lub w informacji, o której mowa w art. 12g ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym, zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego;> 2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1. USTAWA z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277) Art. 9. 1. Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. 2. Obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi o zawartości do 18% alkoholu może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez marszałka województwa. <Wydawanie zezwoleń, decyzji wprowadzających zmiany w tych zezwoleniach oraz duplikatów tych zezwoleń należy do zadań własnych województw.> 2a. (uchylony). 3. Organ, o którym mowa w ust. 2, wydaje zezwolenie na obrót hurtowy przedsiębiorcom posiadającym siedziby na terenie województwa. 3a. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1 i 2, wydaje się na podstawie wniosku przedsiębiorcy. 3b. Wniosek o wydanie zezwolenia zawiera: 1) oznaczenie przedsiębiorcy; 2) siedzibę i adres przedsiębiorcy; 3) numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP); 4) adresy magazynów stacjonarnych dostosowanych do przechowywania napojów alkoholowych, o ile przedsiębiorca z takich magazynów korzysta; 5) wnioskowany limit - dotyczy wyłącznie wniosku o wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1; 6) wnioskowany termin ważności zezwolenia; 7) oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w ostatnim roku kalendarzowym: a) o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, b) o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu, z wyjątkiem piwa; 8) oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości w celach przechowywania napojów alkoholowych, których adresy zawarte są we wniosku zgodnie z pkt 4. 3c. Minister właściwy do spraw gospodarki lub właściwy marszałek województwa może wydać duplikaty zezwoleń, o których mowa w ust. 1 i 2, w przypadku ich utraty lub zniszczenia. 3d. Do wniosku o wydanie zezwoleń, o których mowa w ust. 1 i 2, należy dołączyć dowód wniesienia opłaty za wydanie zezwolenia, o której mowa w art. 9 2 ust. 1. 3e. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 3b pkt 8, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu uprawnionego do odebrania oświadczenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. 4. (uchylony). . 1. Za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, decyzji wprowadzających w zezwoleniach zmiany oraz duplikatów zezwoleń są pobierane opłaty. 1a. Wydawanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 2, decyzji wprowadzających zmiany w tych zezwoleniach oraz duplikatów tych zezwoleń należy do zadań własnych województw. 2. Opłaty, o których mowa w ust. 1, są wnoszone przed wydaniem zezwolenia lub decyzji na rachunek organu wydającego zezwolenie, z zastrzeżeniem ust. 5. 3. Opłaty za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości 4000 zł dla przedsiębiorców występujących o zezwolenie po raz pierwszy oraz dla tych, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia nie przekroczyła 1 000 000 zł. 4. W przypadku przedsiębiorców, których wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia przekroczyła 1 000 000 zł, opłatę za wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości równej 0,4% wartości sprzedaży w roku poprzednim, z zaokrągleniem do 100 zł. 5. Opłata, o której mowa w ust. 3, jest wnoszona na rachunek organu zezwalającego, po złożeniu pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w ostatnim roku kalendarzowym. 6. Wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych należy obliczać oddzielnie dla każdego rodzaju tych napojów. 7. Opłatę za wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, ustala się w wysokości 22 500 zł za 250 tys. litrów 100% alkoholu, z zastrzeżeniem ust. 8. 8. Opłatę za wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, dla przedsiębiorców prowadzących obrót napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu, polegający wyłącznie na zaopatrywaniu statków, pociągów lub samolotów, ustala się stosownie do deklarowanego obrotu. 8a. Opłatę za wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, dla przedsiębiorców uprawnionych do wyrobu lub rozlewu napojów spirytusowych w ilości do 10 tys. litrów 100% alkoholu rocznie, ustala się stosownie do deklarowanego rocznego obrotu własnymi wyrobami. 9. Opłata za wydanie decyzji wprowadzającej nowe miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększającej ilość tych miejsc w stosunku do wymienionych w wydanych zezwoleniach, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, wynosi 50% stawki określonej dla zezwolenia w dniu jego wydania. 10. Opłata za wydanie innych decyzji, wprowadzających zmiany w zezwoleniach, wynosi 200 zł. 11. Opłata za wydanie zezwolenia na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych o zawartości do 18% alkoholu wynosi 1000 zł. 12. Opłata za wydanie zezwolenia na wyprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu jest pobierana w zależności od ilości litrów 100% alkoholu, zgłoszonej we wniosku, proporcjonalnie do wysokości opłaty określonej w ust. 7. 13. Opłata za zwiększenie limitu, o którym mowa w art. 9 1 ust. 3, jest pobierana w zależności od ilości litrów 100% alkoholu, zgłoszonej we wniosku, proporcjonalnie do wysokości opłaty określonej w ust. 7. 14. Opłata za wydanie duplikatu zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wynosi 50 zł. 15. Zezwolenia i decyzje, o których mowa w ust. 9-14 i art. 9 ust. 1 i 2, nie podlegają opłacie skarbowej.] <Art. 9 2 . 1. Za zezwolenia, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wydawanie decyzji wprowadzających w zezwoleniach zmiany oraz wydawanie duplikatów pobiera się opłaty. 2. Opłaty są wnoszone przed wydaniem zezwolenia, duplikatu lub decyzji na rachunek organu wydającego zezwolenie, po złożeniu oświadczenia, o którym mowa w ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 16–18. 3. Wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych należy obliczać oddzielnie dla każdego rodzaju tych napojów. 4. Opłaty za zezwolenia, o których mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości 4000 zł dla przedsiębiorców występujących o zezwolenie po raz pierwszy oraz dla tych, których wartość sprzedaży w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia nie przekroczyła 1 000 000 zł. Opłaty te są wnoszone na rachunek organu wydającego zezwolenie po złożeniu pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w ostatnim roku kalendarzowym. 5. W przypadku przedsiębiorców, których wartość sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w roku poprzedzającym wygaśnięcie zezwolenia przekroczyła 1 000 000 zł, opłatę za zezwolenia, o których mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ustala się w wysokości równej 0,4% wartości sprzedaży w roku poprzednim, z zaokrągleniem do 100 zł. 6. Opłatę za zezwolenie, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, ustala się w wysokości 22 500 zł za 250 tys. litrów 100% alkoholu, z zastrzeżeniem ust. 7–10. 7. Opłatę za zezwolenie, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, dla przedsiębiorców prowadzących obrót napojami alkoholowymi o zawartości powyżej 18% alkoholu, polegający wyłącznie na zaopatrywaniu statków, pociągów lub samolotów, ustala się stosownie do deklarowanego obrotu. 8. Opłatę za zezwolenie, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3, dla przedsiębiorców uprawnionych do wyrobu lub rozlewu napojów spirytusowych w ilości do 10 tys. litrów 100% alkoholu rocznie ustala się stosownie do deklarowanego rocznego obrotu własnymi wyrobami. 9. Opłata za zezwolenie na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych o zawartości do 18% alkoholu wynosi 1000 zł. 10. Opłata za zezwolenie na wyprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18% alkoholu jest pobierana w zależności od liczby litrów 100% alkoholu, zgłoszonej we wniosku, proporcjonalnie do wysokości opłaty określonej w ust. 6. 11. Opłata za zezwolenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lub 2, dla przedsiębiorcy zaopatrującego przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w napoje alkoholowe w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml wynosi dodatkowo 25 zł za każdy pełny litr 100% alkoholu w tych opakowaniach. Opłatę tę wnosi się również w przypadku dokonywania czynności, o których mowa w ust. 8–10, w stosunku do napojów alkoholowych w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml. 12. W przypadku gdy przedsiębiorca posiadający zezwolenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lub 2, zaopatruje przedsiębiorcę posiadającego jednocześnie zezwolenie na obrót hurtowy i zezwolenie na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, odprowadza opłatę od wszystkich napojów objętych opłatą, ustaloną na podstawie ust. 11, w które zaopatrzył tego przedsiębiorcę. 13. Przedsiębiorca dokonujący zaopatrzenia w napoje alkoholowe, od których zapłacono opłatę, o której mowa w ust. 12, nie jest obowiązany do zapłaty opłaty ustalonej na podstawie ust. 11. 14. Kwotę należnej opłaty w części, o której mowa w ust. 11, pomniejsza się o kwotę opłaty w części naliczonej od zwróconych przez przedsiębiorcę napojów alkoholowych w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml. 15. Obowiązek zapłaty opłaty ustalonej na podstawie ust. 11, powstaje w momencie zaopatrzenia w napoje alkoholowe w opakowaniach jednostkowych o ilości nominalnej napoju nieprzekraczającej 300 ml. 16. Organem właściwym w sprawie opłaty w części, o której mowa w ust. 11, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lub 2. 17. Przedsiębiorca posiadający zezwolenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lub 2, jest obowiązany, odrębnie w odniesieniu do każdego zezwolenia, do: 1) złożenia w postaci elektronicznej informacji, opatrzonej podpisem kwalifikowanym, według wzoru, o którym mowa w ust. 30, organowi, o którym mowa w ust. 16, za pośrednictwem systemu informatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych, 2) obliczenia i wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego opłaty w wysokości, o której mowa w ust. 11 – do końca miesiąca następującego po zakończeniu półrocza. 18. Informacja, o której mowa w ust. 17 pkt 1, zawiera następujące dane: 1) okres, za który jest składana; 2) rodzaj posiadanego zezwolenia, którego informacja dotyczy; 3) miejsce składania informacji: nazwę właściwego urzędu skarbowego; 4) cel składania informacji: a) złożenie informacji, b) korekta informacji; 5) dane przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 lub 2: a) nazwę (firmę) albo imię i nazwisko, b) NIP, c) imię i nazwisko, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej osoby wskazanej do kontaktu; 6) numery faktur lub innych dokumentów potwierdzających zaopatrzenie w napoje, o których mowa w ust. 11, daty ich wystawienia oraz odpowiednio NIP dostawcy albo nabywcy; 7) łączną liczbę litrów 100% alkoholu zawartego w napojach, o których mowa w ust. 11; 8) łączną liczbę opakowań napojów, o których mowa w ust. 11, w podziale na ilość nominalną napoju w opakowaniach i zawartość alkoholu; 9) kwotę opłaty ustaloną na podstawie ust. 11; 10) kwotę pomniejszenia opłaty ustaloną na podstawie ust. 14; 11) kwotę opłaty do zapłaty; 12) pouczenie, że informacja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.). 19. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy do końca miesiąca następującego po terminie, o którym mowa w ust. 17, dokonuje podziału łącznych wpływów z opłaty w części, o której mowa w ust. 11, oraz z dodatkowej opłaty, o której mowa w ust. 21, proporcjonalnie do wpływów uzyskanych przez gminy za I i II kwartał z opłat, o których mowa w art. 11 1 , na podstawie danych publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz przekazuje środki na rachunki bankowe Narodowego Funduszu Zdrowia i gmin. 20. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy do końca kwietnia następnego roku dokonuje podziału łącznych wpływów z opłaty w części, o której mowa w ust. 11, oraz z dodatkowej opłaty, o której mowa w ust. 21, proporcjonalnie do wpływów uzyskanych przez gminy za III i IV kwartał roku ubiegłego z opłat, o których mowa w art. 11 1 , na podstawie danych publikowanych w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz przekazuje środki na rachunki bankowe Narodowego Funduszu Zdrowia i gmin. 21. W przypadku niedopełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 17 pkt 1 lub 2, organ, o którym mowa w ust. 16, ustala, w drodze decyzji, dodatkową opłatę w wysokości: 1) 2000 zł dla przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 1 i 2; 2) 11 250 zł dla przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, o którym mowa w art. 9 1 ust. 1 pkt 3. 22. Dodatkową opłatę wnosi się na rachunek organu, o którym mowa w ust. 16. 23. Do opłat, o których mowa w ust. 11 i 21, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.). 24. W przypadku powstania nadpłaty z tytułu opłaty w części, o której mowa w ust. 11, oraz dodatkowej opłaty, o której mowa w ust. 21, zwrotu nadpłaty dokonuje się ze środków pochodzących z tej części opłaty. 25. Opłata za wydanie decyzji wprowadzającej nowe miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększającej liczbę tych miejsc w stosunku do wymienionych w wydanych zezwoleniach, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, wynosi 50% stawki określonej dla zezwolenia w dniu jego wydania. 26. Opłata za wydanie innych decyzji wprowadzających zmiany w zezwoleniach wynosi 200 zł. 27. Opłata za zwiększenie limitu, o którym mowa w art. 9 1 ust. 3, jest pobierana w zależności od liczby litrów 100% alkoholu, zgłoszonej we wniosku, proporcjonalnie do wysokości opłaty określonej w ust. 6. 28. Opłata za wydanie duplikatu zezwoleń, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, wynosi 50 zł. 29. Zezwolenia i decyzje, o których mowa w ust. 9, 10 i 25–28 oraz art. 9 ust. 1 i 2, nie podlegają opłacie skarbowej. 30. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi i udostępni na elektronicznej platformie usług administracji publicznej wzór dokumentu elektronicznego informacji, o której mowa w ust. 17 pkt 1.> Art. 9 3 . 1. [Opłaty, o których mowa w art. 9 2 ust. 1, mogą być wykorzystane przez zarządy województw wyłącznie na finansowanie:] <Opłaty, o których mowa w art. 9 2 ust. 1, z wyłączeniem opłat, o których mowa w art. 9 2 ust. 11 i 21, mogą być wykorzystane przez zarządy województw wyłącznie na finansowanie:> 1) zadań określonych w art. 4 ust. 1 ustawy; 2) zadań określonych w Wojewódzkim Programie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2019 r. poz. 852, 1655 i 1818); 3) zadań realizowanych przez placówkę wsparcia dziennego, o której mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w ramach wojewódzkich programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Wojewódzkiego Programu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. 2. Zarządy województw mogą zlecać, w drodze porozumień, jednostkom samorządu powiatowego zadania z zakresu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przekazywać środki finansowe na ich realizację. <3. Opłata w części, o której mowa w art. 9 2 ust. 11, oraz dodatkowa opłata, o której mowa w art. 9 2 ust. 21, stanowią w wysokości: 1) 50% dochód gmin, na terenie których jest prowadzona sprzedaż napojów alkoholowych; 2) 50% przychód Narodowego Funduszu Zdrowia. 4. Gmina przeznacza środki, o których mowa w ust. 3 pkt 1, na działania mające na celu realizację lokalnej międzysektorowej polityki przeciwdziałania negatywnym skutkom spożywania alkoholu. 5. Narodowy Fundusz Zdrowia przeznacza środki, o których mowa w ust. 3 pkt 2, na działania o charakterze edukacyjnym i profilaktycznym oraz na świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz innych następstw zdrowotnych spożywania alkoholu, z uwzględnieniem art. 97 ust. 3h ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.). 6. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie później niż do dnia 15 kwietnia przedstawia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia informację o sposobie wykorzystania środków, o których mowa w ust. 3 pkt 2, w poprzednim roku kalendarzowym.> Art. 9 5. 1. Zezwolenia, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki lub właściwy marszałek województwa cofa w przypadku: 1) nieprzestrzegania warunków określonych w art. 9 4 pkt 3, 4 i 7; 2) wprowadzenia do obrotu napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł; 3) popełnienia przestępstwa, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie; [4) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 9 2 ust. 5;] <4) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 9 2 ust. 4;> 5) orzeczenia wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem; 6) zlecania przez przedsiębiorcę, na podstawie umów, prowadzenia obrotu hurtowego napojami alkoholowymi innym przedsiębiorcom. 2. Zezwolenia, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki lub właściwy marszałek województwa może cofnąć w przypadku: 1) nieprzestrzegania warunków określonych w art. 9 4 pkt 2, 5 i 8; 2) powtarzającego się zakłócania porządku publicznego w miejscu obrotu. 3. Zezwolenia, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, wygasają w przypadku: 1) likwidacji przedsiębiorstwa lub zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia obrotu hurtowego napojami alkoholowymi; 2) upływu terminu ważności zezwolenia; 3) zmiany składu osobowego wspólników spółki cywilnej. 4. Na wniosek przedsiębiorcy, którego zezwolenie wygasło z przyczyn wymienionych w ust. 3, minister właściwy do spraw gospodarki lub właściwy marszałek województwa wydaje zezwolenie z określeniem terminu na wyprzedaż posiadanych zapasów napojów alkoholowych. Termin, określony w zezwoleniu na wyprzedaż, nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia wygaśnięcia zezwolenia. Objaśnienie oznaczeń: [] kursywa – tekst usunięty przez Sejm 4a. Minister właściwy do spraw gospodarki określi wzór wniosku, o którym mowa w ust. 4, w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 700, 730, 848 i 1590). 5. Przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, może wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie zezwoleń, o których mowa w art. 9 1 ust. 1, nie wcześniej niż po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o jego cofnięciu. USTAWA z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.) Art. 23. 1. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów: 1) wydatków na: a) nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, b) nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części, c) ulepszenie środków trwałych, które zgodnie z art. 22g ust. 17 powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych - wydatki te, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, są jednak kosztem uzyskania przychodów przy określaniu dochodu z odpłatnego zbycia rzeczy określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d, oraz gdy odpłatne zbycie rzeczy i praw jest przedmiotem działalności gospodarczej, a także w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku związanych z działalnością gospodarczą, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, bez względu na czas ich poniesienia; 2) (uchylony); 3) (uchylony); 4) odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego, dokonywanych według zasad określonych w art. 22a-22o, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę: a) 225 000 zł - w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1124), b) 150 000 zł - w przypadku pozostałych samochodów osobowych; 5) strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1; 6) strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności; 6a) strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych, jeżeli te środki lub wartości zostały przeniesione poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób określony w art. 30da; 7) odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika; kosztem uzyskania przychodów są jednak: a) podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy, b) odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek Funduszu; 8) wydatków na: a) spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów), z tym że kosztem uzyskania przychodów są wydatki na spłatę pożyczki (kredytu) w przypadku, gdy pożyczka (kredyt) była waloryzowana kursem waluty obcej, jeżeli: – pożyczkobiorca (kredytobiorca) w związku ze spłatą pożyczki (kredytu) zwraca kwotę kapitału większą niż kwota otrzymanej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą zwrotu kapitału a kwotą otrzymanej pożyczki (kredytu), – pożyczkodawca (kredytodawca) otrzymuje środki pieniężne stanowiące spłatę kapitału w wysokości niższej od kwoty udzielonej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą udzielonej pożyczki (kredytu) a kwotą zwróconego kapitału, b) spłatę innych zobowiązań, w tym z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń, c) umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów; 9) odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów; 9a) odsetek od udziału kapitałowego wspólnika spółki niebędącej osobą prawną; 10) wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki niebędącej osobą prawną - także małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki; kosztem uzyskania przychodów jest jednak wynagrodzenie małżonka podatnika i małoletnich dzieci podatnika, a w przypadku prowadzenia działalności w formie spółki niebędącej osobą prawną - także małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki, należne z tytułów określonych w art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, 8 i 9 lub z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. z 2018 r. poz. 1244), z zastrzeżeniem pkt 55 i art. 22 ust. 6ba; 10a) wartości pracy osób, o których mowa w art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, na rzecz przedsiębiorstwa w spadku; 11) darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju, z tym że kosztem uzyskania przychodów są koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług, przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje; 12) podatku dochodowego, podatku od spadków i darowizn; 13) jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra oraz dodatkowej składki ubezpieczeniowej w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy; 14) kosztów egzekucyjnych związanych z niewykonaniem zobowiązań; 15) grzywien i kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetek od tych grzywien i kar; 16) kar, opłat i odszkodowań oraz odsetek od tych zobowiązań z tytułu: a) nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska, b) niewykonania nakazów właściwych organów nadzoru i kontroli dotyczących uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; 16a) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1932), z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata produktowa, o której mowa w art. 12 ust. 2 tej ustawy; 16b) dodatkowej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 i 1479), z tym że kosztem uzyskania przychodów są poniesione opłaty, o których mowa w art. 14 ust. 1 oraz art. 28a ust. 1 tej ustawy, z wyłączeniem połowy opłaty ustalonej zgodnie z art. 28a ust. 4 tej ustawy; 16c) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1466 i 1479 oraz z 2019 r. poz. 125), z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata, o której mowa w art. 72 ust. 2 tej ustawy; 16d) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2019 r. poz. 521), z tym że kosztem uzyskania przychodów są poniesione wydatki, o których mowa w art. 37 ust. 4, oraz poniesione opłaty, o których mowa w art. 38 ust. 2 tej ustawy; 16e) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 542), z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata produktowa, o której mowa w art. 34 ust. 2 tej ustawy; <16f) dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 12i ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2365 oraz z 2020 r. poz. …); 16g) dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 9 2 ust. 21 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 oraz z 2020 r. poz. …);> pkt 17 – 66 oraz ust. 2 – 9 pominięto USTAWA z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 865, z późn. zm.) Art. 16. 1. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów: 1) wydatków na: a) nabycie gruntów lub prawa wieczystego użytkowania gruntów, z wyjątkiem opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, b) nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie innych niż wymienione w lit. a środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym również wchodzących w skład nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części, c) ulepszenie środków trwałych, które zgodnie z art. 16g ust. 13 powiększają wartość środków trwałych, stanowiącą podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych - wydatki te, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1, są jednak kosztem uzyskania przychodów, w przypadku odpłatnego zbycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na czas ich poniesienia; 2) (uchylony); 3) (uchylony); 4) odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego, dokonywanych według zasad określonych w art. 16a-16m, w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej kwotę: a) 225 000 zł - w przypadku samochodu osobowego będącego pojazdem elektrycznym w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych (Dz. U. poz. 317, 1356 i 2348), b) 150 000 zł - w przypadku pozostałych samochodów osobowych; 5) strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1; 6) strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności; 6a) strat w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych, jeżeli środki te lub wartości zostały przeniesione poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób, o którym mowa w art. 24f; 7) (uchylony); 8) wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e; 8a) (uchylony); 8b) wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych - do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia - o ile wydatki te, stosownie do art. 16g ust. 3 i 4, nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych; 8c) wydatków poniesionych przez udziałowca (akcjonariusza) spółek łączonych lub dzielonych na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w tych spółkach w przypadku połączenia lub podziału spółek, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 8b; wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej, w wysokości: a) ustalonej na podstawie art. 15 ust. 1k - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny, b) ustalonej zgodnie z pkt 8 - jeżeli udziały (akcje) w spółce przejmowanej lub dzielonej zostały nabyte albo objęte za wkład pieniężny, c) wydatków na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w spółce dzielonej, ustalonych zgodnie z lit. a lub b, w takiej proporcji, w jakiej pozostaje wartość wydzielanej części majątku spółki dzielonej do wartości jej majątku bezpośrednio przed podziałem; pozostała część kwoty tych wydatków stanowi koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) spółki podzielonej przez wydzielenie; 8d) wydatków poniesionych przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) przekazywanych spółce nabywającej w drodze wymiany udziałów; wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodów w przypadku odpłatnego zbycia lub umorzenia otrzymanych za nie udziałów (akcji) spółki nabywającej, ustalony zgodnie z pkt 8 i art. 15 ust. 1k; 8e) wydatków poniesionych przez spółkę nabywającą przy wymianie udziałów; wydatki te - w wysokości odpowiadającej nominalnej wartości udziałów (akcji) wydanych wspólnikom spółki, której udziały są nabywane, powiększonych o zapłatę w gotówce, o której mowa w art. 12 ust. 4d - są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji); 8f) wydatków na nabycie lub wytworzenie składnika majątku, otrzymanego przez wspólnika w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem z takiej spółki, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie; wydatki te są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tego składnika majątku; przepis art. 15 ust. 1t stosuje się odpowiednio; 9) odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika; kosztem uzyskania przychodów są jednak: a) podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy, b) odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek Funduszu, c) (uchylona); 10) wydatków: a) na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów), z tym że kosztem uzyskania przychodów są wydatki na spłatę pożyczki (kredytu) w przypadku, gdy pożyczka (kredyt) była waloryzowana kursem waluty obcej, jeżeli: – pożyczkobiorca (kredytobiorca) w związku ze spłatą pożyczki (kredytu) zwraca kwotę kapitału większą niż kwota otrzymanej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą zwrotu kapitału a kwotą otrzymanej pożyczki (kredytu), – pożyczkodawca (kredytodawca) otrzymuje środki pieniężne stanowiące spłatę kapitału w wysokości niższej od kwoty udzielonej pożyczki (kredytu) - w wysokości różnicy pomiędzy kwotą udzielonej pożyczki (kredytu) a kwotą zwróconego kapitału, b) na spłatę innych zobowiązań, w tym z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń, c) na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów, d) (uchylona), e) z tytułu przekazania przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową funduszowi sekurytyzacyjnemu albo towarzystwu funduszy inwestycyjnych tworzącemu fundusz sekurytyzacyjny środków pochodzących ze spłat kredytów (pożyczek), objętych sekurytyzacją wierzytelności; 11) naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów); 12) odsetek, prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji; 13) odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów; 13a) odsetek od dopłat wnoszonych do spółki w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, a także odsetek od dywidend i innych dochodów z udziału w zyskach osób prawnych; 13b) odsetek od udziału kapitałowego wspólników spółki niebędącej osobą prawną i spółki, o której mowa w art. 1 ust. 3; 13c) u podatnika będącego wspólnikiem spółki niebędącej osobą prawną - wartości pracy własnej innych wspólników tej spółki będących osobami fizycznymi, a także ich małżonków i małoletnich dzieci, z tym że kosztem uzyskania przychodów jest jednak wynagrodzenie małżonków i małoletnich dzieci wspólników tej spółki, należne z tytułów określonych w art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, 8 i 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub z tytułu odbywania praktyk absolwenckich, o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. z 2018 r. poz. 1244), z zastrzeżeniem pkt 57 i art. 15 ust. 4g; 13d) odsetek od pożyczki partycypacyjnej; 13e) kosztów finansowania dłużnego w rozumieniu art. 15c ust. 12 uzyskanego w celu nabycia udziałów (akcji) spółki - w części, w jakiej pomniejszałyby one podstawę opodatkowania, w której uwzględniane są przychody związane z kontynuacją działalności gospodarczej tej spółki, w szczególności w związku z połączeniem, wniesieniem wkładu niepieniężnego, przekształceniem formy prawnej lub utworzeniem podatkowej grupy kapitałowej; 14) darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju, z wyjątkiem wpłat na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej, z tym że kosztem uzyskania przychodów są koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 16 ustawy o podatku od towarów i usług, przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje; 15) podatku dochodowego oraz wpłat z zysku określonych w odrębnych przepisach; 15a) kwot wypłacanych tytułem podziału (rozliczenia) wyniku finansowego jednostki (zysku netto); 16) jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w wysokości określonej przez właściwego ministra oraz dodatkowej składki ubezpieczeniowej w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy; 17) kosztów egzekucyjnych związanych z niewykonaniem zobowiązań; 18) grzywien i kar pieniężnych orzeczonych w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia oraz odsetek od tych grzywien i kar; 19) kar, opłat i odszkodowań oraz odsetek od tych zobowiązań z tytułu: a) nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska, b) niewykonania nakazów właściwych organów nadzoru i kontroli dotyczących uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; 19a) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1932), z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata produktowa, o której mowa w art. 12 ust. 2 tej ustawy; 19b) dodatkowej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r. poz. 578 i 1479), z tym że kosztem uzyskania przychodów są poniesione opłaty, o których mowa w art. 14 ust. 1 oraz art. 28a ust. 1 tej ustawy, z wyłączeniem połowy opłaty ustalonej zgodnie z art. 28a ust. 4 tej ustawy; 19c) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1466 i 1479 oraz z 2019 r. poz. 125), z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata, o której mowa w art. 72 ust. 2 tej ustawy; 19d) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2019 r. poz. 521), z tym że kosztem uzyskania przychodów są poniesione wydatki, o których mowa w art. 37 ust. 4, oraz poniesione opłaty, o których mowa w art. 38 ust. 2 tej ustawy; 19e) dodatkowej opłaty produktowej, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, z tym że kosztem uzyskania przychodów jest poniesiona opłata produktowa, o której mowa w art. 34 ust. 2 tej ustawy; <19f) dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 12i ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2365 oraz z 2020 r. poz. …); 19g) dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 9 2 ust. 21 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 oraz z 2020 r. poz. …);> pkt 20 – 77 oraz ust. 1a – 9 pominięto USTAWA z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.) Art. 97. 1. Fundusz zarządza środkami finansowymi, o których mowa w art. 116. 2. W zakresie środków pochodzących ze składek na ubezpieczenie zdrowotne Fundusz działa w imieniu własnym na rzecz ubezpieczonych oraz osób uprawnionych do tych świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji. 3. Do zakresu działania Funduszu należy również w szczególności: 1) określanie jakości i dostępności oraz analiza kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie niezbędnym dla prawidłowego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej; 2) przeprowadzanie konkursów ofert, rokowań i zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a także monitorowanie ich realizacji i rozliczanie; 2a) finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz w art. 12 pkt 2-4, 6 i 9; 2b) finansowanie świadczeń gwarantowanych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 31d w zakresie określonym w art. 15 ust. 2 pkt 12; 2c) finansowanie leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych przysługujących świadczeniobiorcom, o których mowa w art. 43a ust. 1; 2d) organizacja wspólnych postępowań na zakup leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych przysługujących świadczeniobiorcom, w przypadku, o którym mowa w art. 132 ust. 2a, prowadzonych na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych; 3) finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych świadczeniobiorcom innym niż ubezpieczeni spełniającym kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy; 3a) finansowanie medycznych czynności ratunkowych świadczeniobiorcom; 3b) finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w art. 42j; 3c) dokonywanie zwrotu kosztów w przypadku świadczeń gwarantowanych finansowanych z budżetu państwa, z zastrzeżeniem art. 42b ust. 2, w tym medycznych czynności ratunkowych wykonanych przez zespoły ratownictwa medycznego, o których mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym; 4) opracowywanie, wdrażanie, realizowanie, finansowanie, monitorowanie, nadzorowanie i kontrolowanie programów zdrowotnych; 4a) wdrażanie, finansowanie, monitorowanie i ewaluacja programów pilotażowych, o których mowa w art. 48e ust. 5; 4b) opracowywanie, ustalanie, wdrażanie, finansowanie, monitorowanie, ewaluacja oraz nadzór i kontrola programów pilotażowych, o których mowa w art. 48e ust. 7; 4c) finansowanie informatyzacji świadczeń opieki zdrowotnej oraz szkoleń w tym zakresie; 5) wykonywanie zadań zleconych, w tym finansowanych przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w szczególności realizacja programów polityki zdrowotnej; 6) monitorowanie ordynacji lekarskich; 7) promocja zdrowia i profilaktyka chorób, w tym dofinansowanie programów polityki zdrowotnej na podstawie art. 48d; 8) prowadzenie Centralnego Wykazu Ubezpieczonych; 9) (92) prowadzenie działalności promocyjnej i informacyjnej w zakresie ochrony zdrowia, w tym promowanie Internetowego Konta Pacjenta, o którym mowa w art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia; 10) wyliczanie kwot, o których mowa w art. 4 i art. 34 ustawy o refundacji oraz w art. 102 ust. 5 pkt 29; 11) (93) monitorowanie i koordynowanie realizacji uprawnień wynikających z art. 24a24c. art. 44 ust. 1a-1c, art. 46 ust. 7-9, art. 47 ust. 2 i 2a, art. 47c oraz art. 57 ust. 2 pkt 10, 12 i 13; 12) wykonywanie zadań Krajowego Punktu Kontaktowego do spraw Transgranicznej Opieki Zdrowotnej, zwanego dalej "KPK"; 13) (94) realizacja programów rządowych, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. poz. 2192 oraz z 2019 r. poz. 1622, 1696 i 2473), w zakresie wsparcia zdrowotnego osób niepełnosprawnych; 14) finansowanie zadań, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o Agencji Badań Medycznych (Dz. U. poz. 447), przez przekazywanie środków finansowych Agencji Badań Medycznych w postaci odpisu, o którym mowa w ust. 3e; 15) (95) finansowanie wydawania zaświadczeń, o których mowa w art. 133 § 2b ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, oraz czynności związanych z ich wydawaniem [.] <;> <16) wspieranie zadań finansowanych w ramach Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej, o którym mowa w art. 86 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495); 17) wspieranie zadań z zakresu zdrowia publicznego dotyczących profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych realizowanych ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, o którym mowa w art. 88 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.> 3a. (96) Do zadań Funduszu należy rozliczanie z instytucjami właściwymi lub instytucjami miejsca zamieszkania w państwach członkowskich UE lub EFTA: 1) kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych z budżetu państwa z części pozostającej w dyspozycji ministra właściwego do spraw zdrowia, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4; 2) kosztów medycznych czynności ratunkowych wykonanych przez zespoły ratownictwa medycznego, o których mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym, z wyłączeniem kosztów medycznych czynności ratunkowych wykonywanych przez lotnicze zespoły ratownictwa medycznego - w stosunku do osób uprawnionych do tych świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji. 3b. (97) Minister właściwy do spraw zdrowia, po ostatecznym rozliczeniu ze świadczeniodawcą świadczeń, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4, obciąża Fundusz kosztami tych świadczeń oraz przekazuje niezbędną dokumentację dotyczącą udzielonych świadczeń wraz z kopią dokumentu potwierdzającego prawo do tych świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji. Środki zwrócone przez instytucję państwa członkowskiego UE lub EFTA Fundusz przekazuje na rachunek urzędu ministra właściwego do spraw zdrowia w terminie 14 dni od dnia zidentyfikowania podstawy zwrotu. 3c. (98) W przypadku rozliczania przez Fundusz kosztów medycznych czynności ratunkowych udzielonych osobom uprawnionym do tych świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji przez zespoły ratownictwa medycznego, Fundusz powiadamia właściwego wojewodę o należnościach przysługujących mu z tego tytułu. Środki zwrócone przez instytucję państwa członkowskiego UE lub EFTA Fundusz przekazuje na rachunek urzędu właściwego wojewody w terminie 14 dni od dnia zidentyfikowania podstawy zwrotu. Przepisu nie stosuje się do lotniczych zespołów ratownictwa medycznego, o których mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym. 3d. Fundusz jest instytucją właściwą, instytucją miejsca zamieszkania, instytucją miejsca pobytu oraz instytucją łącznikową w zakresie rzeczowych świadczeń zdrowotnych, w rozumieniu przepisów o koordynacji, oraz prowadzi, w centrali Funduszu, punkt kontaktowy, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, służący do wymiany danych w ramach Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego w zakresie rzeczowych świadczeń zdrowotnych. 3e. W celu realizacji zadania, o którym mowa w ust. 3 pkt 14, Fundusz przekazuje Agencji Badań Medycznych środki finansowe w postaci odpisu w wysokości 0,3% planowanych należnych przychodów z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne na ten rok określonych w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 4, albo ustalonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 5, albo w trybie, o którym mowa w art. 123 ust. 3. 3f. Odpis jest przekazywany do Agencji Badań Medycznych przez Fundusz do dnia 30 stycznia roku kalendarzowego. Od kwoty nieprzekazanego przez Fundusz w terminie odpisu dla Agencji przysługują odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych dla zaległości podatkowych. <3g. W celu realizacji zadania, o którym mowa w ust. 3 pkt 16, Fundusz w terminach nie później niż do 31 stycznia oraz 31 lipca roku kalendarzowego przekazuje, w dwóch równych transzach, na rachunek Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej środki finansowe w łącznej wysokości 117 mln zł, uwzględniane w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 4, albo ustalonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 5, albo w trybie, o którym mowa w art. 123 ust. 3. Od kwoty nieprzekazanych przez Fundusz środków przysługują odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych jak dla zaległości podatkowych. 3h. W celu realizacji zadania, o którym mowa w ust. 3 pkt 17, Fundusz, przekazuje na rachunek Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych środki finansowe w wysokości nie wyższej niż 8% środków uzyskiwanych przez Fundusz w poprzednim roku kalendarzowym zgodnie z art. 9 2 ust. 20 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 oraz z 2020 r. poz. …), uwzględniane w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 4, albo ustalonym w trybie, o którym mowa w art. 121 ust. 5, albo w trybie, o którym mowa w art. 123 ust. 3.> 4. Fundusz prowadzi Centralny Wykaz Ubezpieczonych w celu: 1) potwierdzenia prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego; [] kursywa – tekst usunięty przez Sejm 2) przetwarzania danych o ubezpieczonych w Funduszu; 3) przetwarzania danych o osobach uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji; 4) przetwarzania danych o osobach innych niż ubezpieczeni uprawnionych do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów ustawy; 5) wydawania poświadczeń i zaświadczeń w zakresie swojej działalności; 6) rozliczania kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, w tym udzielanych na podstawie przepisów o koordynacji. 5. Fundusz nie wykonuje działalności gospodarczej. 6. Fundusz nie może być właścicielem podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. 7. (99) Zadania Funduszu określone w ust. 3 pkt 1, 2, 4, 6 i 11 w odniesieniu do podmiotów leczniczych nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, Ministra Sprawiedliwości, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu oraz Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego realizuje komórka organizacyjna oddziału wojewódzkiego Funduszu, o której mowa w art. 96 ust. 4. 8. Fundusz otrzymuje dotację z budżetu państwa na finansowanie kosztów realizacji zadań, o których mowa w ust. 3 pkt 2b i 2c. Dotacja nie uwzględnia kosztów administracyjnych. 8a. Fundusz otrzymuje dotację z budżetu państwa na finansowanie świadczeń gwarantowanych na podstawie art. 131d. W ramach tej dotacji finansuje się również zadania, o których mowa w ust. 3 pkt 2a, 3 i 3b. 8b. (100) Fundusz może otrzymywać dotację celową z budżetu państwa na finansowanie części kosztów realizacji zadania, o którym mowa w ust. 3 pkt 4c. 9. (uchylony). Art. 116. 1. Przychodami Funduszu są: 1) należne składki na ubezpieczenie zdrowotne; 2) odsetki od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie zdrowotne; 3) darowizny i zapisy; 4) środki przekazane na realizację zadań zleconych w zakresie określonym w ustawie; 5) (111) dotacje, w tym dotacje celowe przeznaczone na finansowanie zadań, o których mowa w art. 97 ust. 3 pkt 2b, 2c i 4c; 5a) dotacja podmiotowa z budżetu państwa, o której mowa w art. 97 ust. 8a; 6) środki uzyskane z tytułu roszczeń regresowych; 7) przychody z lokat; 7a) (uchylony); 7b) kwoty, o których mowa w art. 4 ust. 10 ustawy o refundacji; 7c) kwoty, o których mowa w art. 34 ust. 6 ustawy o refundacji; 7d) kwoty z tytułu nałożonych przez ministra właściwego do spraw zdrowia kar pieniężnych, o których mowa w art. 50-52 ustawy o refundacji; 7e) kwoty zwrotu części uzyskanej refundacji, o której mowa w art. 11 ust. 5 pkt 4 ustawy o refundacji; 7f) (112) kwoty, o których mowa w art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym; <7g) środki uzyskane z tytułu opłat, o których mowa w art. 12a ust. 1 oraz art. 12i ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym; 7h) środki uzyskane z tytułu opłat, o których mowa w art. 9 2 ust. 11 i 21 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi;> 8) inne przychody. 1a. Przychody, o których mowa w ust. 1, zmniejsza się o odpis dla Agencji, o którym mowa w art. 31t ust. 5-9. 2. Środki finansowe Funduszu mogą pochodzić również z kredytów i pożyczek. Art. 117. 1. Kosztami Funduszu są: 1) koszty świadczeń opieki zdrowotnej dla ubezpieczonych; 1a) (uchylony); 2) koszty świadczeń opieki zdrowotnej dla osób uprawnionych do tych świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji; 3) koszty refundacji określone ustawą o refundacji; 4) koszt zadania, o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 2a, 3 i 3b; 4a) koszt zadania, o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 4c; <4b) koszty zadania, o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 16; 4c) koszty zadania, o którym mowa w art. 97 ust. 3 pkt 17;> 5) koszty zadań zleconych w zakresie określonym w ustawie; 6) koszty działalności Funduszu, w szczególności koszty amortyzacji, koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, koszty wynagrodzeń wraz z pochodnymi, diet i zwroty kosztów podróży; 7) koszty poboru i ewidencji składek na ubezpieczenie zdrowotne; 8) koszt wypłaty odszkodowań; 9) inne koszty wynikające z odrębnych przepisów. 2. Środki finansowe Funduszu mogą być przeznaczone również na spłatę kredytów i pożyczek. USTAWA z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 i 1495) Art. 86. 1. Tworzy się Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw kultury fizycznej. 2. Fundusz Rozwoju Kultury Fizycznej jest państwowym funduszem celowym. [3. Przychodem Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej jest 75% wpływów z dopłat, o których mowa w art. 80 ust. 1.] <3. Przychodami Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej są: 1) 75% wpływów z dopłat, o których mowa w art. 80 ust. 1; 2) środki stanowiące koszty Narodowego Funduszu Zdrowia, o których mowa w art. 117 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, z późn. zm.).> 4. Wydatki Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej są przeznaczone na przebudowę, remonty i dofinansowanie inwestycji obiektów sportowych, rozwijanie sportu wśród dzieci, młodzieży i osób niepełnosprawnych, rozwój turystyki społecznej sprzyjającej aktywności fizycznej społeczeństwa oraz zadania określone w przepisach o zdrowiu publicznym w zakresie aktywności fizycznej. 5. Koszty obsługi Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej pokrywane są ze środków tego Funduszu. 6. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, ministrem właściwym do spraw zdrowia i ministrem właściwym do spraw turystyki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki uzyskiwania dofinansowania realizacji zadań, o których mowa w ust. 4, tryb składania wniosków oraz przekazywania środków, uwzględniając racjonalność i ciągłość finansowania zadań oraz kontroli sposobu wydatkowania środków funduszu. Art. 88. 1. Tworzy się Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia. 2. Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych jest państwowym funduszem celowym. [3. Przychodem Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych jest 1% wpływów z dopłat, o których mowa w art. 80 ust. 1.] <3. Przychodami Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych są: 1) 1% wpływów z dopłat, o których mowa w art. 80 ust. 1; 2) środki stanowiące koszty Narodowego Funduszu Zdrowia, o których mowa w art. 117 ust. 1 pkt 4c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.> 4. Wydatki Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych są przeznaczone wyłącznie na: 1) prowadzenie działalności informacyjno-edukacyjnej i opracowywanie specjalistycznych ekspertyz, raportów, sprawozdań dotyczących problematyki uzależnień od hazardu lub innych uzależnień niestanowiących uzależnienia od substancji psychoaktywnych; 2) opracowywanie i wdrażanie nowych metod profilaktyki i rozwiązywania problemów wynikających z uzależnień od hazardu lub innych uzależnień niestanowiących uzależnienia od substancji psychoaktywnych; 3) udzielanie finansowej pomocy instytucjom i stowarzyszeniom realizującym zadania związane z rozwiązywaniem problemów wynikających z uzależnień od hazardu lub innych uzależnień niestanowiących uzależnienia od substancji psychoaktywnych, w tym sporządzanie oceny rozpowszechnienia i zagrożenia patologicznym hazardem; 4) prowadzenie działań ukierunkowanych na podnoszenie jakości programów profilaktycznych i terapeutycznych, a także zwiększanie kompetencji zawodowych - 32 - osób zajmujących się leczeniem w celu zwiększenia skuteczności oraz dostępności leczenia uzależnień od hazardu lub innych uzależnień niestanowiących uzależnienia od substancji psychoaktywnych dla osób uzależnionych i ich bliskich; 5) zadania określone w przepisach o zdrowiu publicznym. 5. Koszty obsługi Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych pokrywane są ze środków tego Funduszu. 6. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki uzyskiwania dofinansowania realizacji zadań, o których mowa w ust. 4, tryb składania wniosków oraz przekazywania środków, biorąc pod uwagę priorytety społeczne i konieczność zapewnienia ciągłości realizowanych zadań oraz zasady i zakres informowania o źródle pochodzenia dopłat. USTAWA z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2365) Art. 1. 1. Ustawa określa zadania z zakresu zdrowia publicznego, podmioty uczestniczące w realizacji tych zadań oraz zasady finansowania zadań z zakresu zdrowia publicznego. <1a. Ustawa określa także zasady ustalania i pobierania opłaty od napojów z dodatkiem substancji o właściwościach słodzących, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1, oraz kofeiny lub tauryny w produkcie gotowym do spożycia.> 2. Przez zdrowie publiczne rozumie się zadania określone w art. 2. <Rozdział 3a Opłata od środków spożywczych Art. 12a. 1. Wprowadzanie na rynek krajowy napojów z dodatkiem: 1) cukrów będących monosacharydami lub disacharydami oraz środków spożywczych zawierających te substancje oraz substancji słodzących, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. Urz. UE L 354 z 31.12.2008, str. 16, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 1333/2008", 2) kofeiny lub tauryny – podlega opłacie, zwanej dalej „opłatą". 2. Przez wprowadzenie na rynek krajowy napojów, o których mowa w ust. 1, rozumie się sprzedaż napojów przez podmioty obowiązane do zapłaty opłaty, o których mowa w art. 12d ust. 1, do pierwszego punktu, w którym jest prowadzona sprzedaż detaliczna oraz sprzedaż detaliczna napojów przez: producenta, podmiot, o którym mowa w art. 12d ust. 1 pkt 2, podmiot nabywający napoje w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub importera napoju, albo sprzedaż w przypadku, o którym mowa w art. 12e ust. 3. 3. Przez sprzedaż detaliczną, o której mowa w ust. 2, rozumie się dokonywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w ramach działalności gospodarczej zbywcy, odpłatnego zbywania towarów konsumentom na podstawie umowy zawartej: 1) w lokalu przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2019 r. poz. 134, 730 i 1495), 2) poza lokalem przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – także w przypadku, gdy zbywaniu towaru towarzyszy świadczenie usługi odrębnie niezaewidencjonowanej. Art. 12b. 1. Za napój, o którym mowa w art. 12a ust. 1, uważa się wyrób w postaci napoju oraz syrop będący środkiem spożywczym, ujęty w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w klasach 10.32 i 10.89 oraz w dziale 11, w którego składzie znajduje się co najmniej jedna z substancji, o których mowa w art. 12a ust. 1, z wyłączeniem substancji występujących w nich naturalnie. 2. Opłacie nie podlega wprowadzenie na rynek krajowy napojów: 1) będących wyrobami medycznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 175, 447 i 534); 2) będących suplementami diety w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 26 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1252); 3) będących żywnością specjalnego przeznaczenia medycznego, preparatami do początkowego żywienia niemowląt, preparatami do dalszego żywienia niemowląt, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 (Dz. Urz. UE L 181 z 29.06.2013, str. 35, z późn. zm.); 4) będących wyrobami akcyzowymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 864, z późn. zm.); 5) w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowowarzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego oraz zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g w przeliczeniu na 100 ml napoju; 6) będących roztworami węglowodanowo-elektrolitowymi, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającym wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE L 136 z 25.05.2012, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 432/2012", w których zawartość cukrów jest mniejsza lub równa 5 g w przeliczeniu na 100 ml napoju; 7) będących wyrobami, w których na pierwszym miejscu w wykazie składników znajduje się mleko albo jego przetwory, niezależnie od ich sklasyfikowania w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług. Art. 12c. 1. Opłata oraz dodatkowa opłata, o której mowa w art. 12i ust. 1, stanowią w wysokości: 1) 96,5% przychód Narodowego Funduszu Zdrowia; 2) 3,5% dochód budżetu państwa, w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. 2. Narodowy Fundusz Zdrowia przeznacza środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1, na działania o charakterze edukacyjnym i profilaktycznym oraz na świadczenia opieki Objaśnienie oznaczeń: [] kursywa – tekst usunięty przez Sejm zdrowotnej związane z utrzymaniem i poprawą stanu zdrowia świadczeniobiorców z chorobami rozwiniętymi na tle niewłaściwych wyborów i zachowań zdrowotnych, w szczególności z nadwagą i otyłością. Art. 12d. 1. Obowiązek zapłaty opłaty ciąży na osobie fizycznej, osobie prawnej oraz jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej: 1) podmiotem sprzedającym napoje do punktów sprzedaży detalicznej albo prowadzącym sprzedaż detaliczną napojów w przypadku: producenta, podmiotu nabywającego napoje w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub importera napoju; 2) zamawiającym, w przypadku gdy skład napoju objętego opłatą stanowi element umowy zawartej przez producenta a dotyczącej produkcji tego napoju dla zamawiającego. 2. W przypadku powstania obowiązku zapłaty opłaty na podstawie ust. 1 pkt 2 obowiązek ten spoczywa wyłącznie na zamawiającym, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. 3. Informację o zawarciu umowy, o której mowa w ust. 1 pkt 2, producent zgłasza do organu właściwego w sprawie opłaty na piśmie nie później niż w dniu powstania obowiązku zapłaty opłaty. 4. Informacja o zawarciu umowy zawiera następujące dane: 1) dane producenta oraz podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty: a) nazwę (firmę) albo imię i nazwisko, b) adres siedziby albo miejsce zamieszkania, c) NIP, d) imię i nazwisko, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej osoby wskazanej do kontaktu; 2) informacje o składzie napojów będących przedmiotem umowy, w tym o dodatku kofeiny lub tauryny, substancji słodzących, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1, oraz o zawartości cukrów w przeliczeniu na objętość napojów, w zakresie niezbędnym do obliczenia opłaty, zgodnie z ich etykietą; 3) datę i podpis producenta lub osoby przez niego upoważnionej. Art. 12e. 1. Obowiązek zapłaty opłaty powstaje z dniem wprowadzenia na rynek krajowy napoju, o którym mowa w art. 12a ust. 1. 2. Producent, o którym mowa w art. 12d ust. 1 pkt 2, ma obowiązek przekazywać podmiotowi obowiązanemu do zapłaty opłaty informacje, o których mowa art. 12d ust. 4, w terminie pozwalającym na wypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 12g ust. 1. 3. Obowiązek zapłaty opłaty ciąży na podmiocie sprzedającym napoje, o których mowa w art. 12a ust. 1, podmiotowi prowadzącemu jednocześnie sprzedaż detaliczną oraz hurtową. W takim przypadku opłatę odprowadza się od wszystkich sprzedanych temu podmiotowi napojów objętych opłatą. 4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, pozostałe podmioty wprowadzające na rynek napoje, o których mowa w art. 12a ust. 1, za których wprowadzenie została zapłacona opłata, nie uwzględniają tych napojów w informacji, o której mowa w art. 12g ust. 1 pkt 1. 5. Organem właściwym w sprawie opłaty jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty, o którym mowa w art. 12d ust. 1. Art. 12f. 1. Na wysokość opłaty składają się następujące części: 1) 0,50 zł za zawartość cukrów w ilości równej lub mniejszej niż 5 g w 100 ml napoju, lub za zawartość w jakiejkolwiek ilości co najmniej jednej substancji słodzącej, o których mowa w rozporządzeniu nr 1333/2008, 2) 0,05 zł za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml napoju – w przeliczeniu na litr napoju. 2. Wysokość opłaty dla napojów zawierających powyżej 5 g cukrów w 100 ml napoju stanowi sumę części, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, z wyłączeniem ust. 7. 3. Napoje zawierające dodatek kofeiny lub tauryny są objęte opłatą w wysokości 0,10 zł w przeliczeniu na litr napoju. 4. Wysokość opłaty dla napojów zawierających substancje, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2, oraz kofeinę lub taurynę stanowi odpowiednio sumę części, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2, oraz opłaty, o której mowa w ust. 3. 5. Do obliczenia opłaty zawartość cukrów w 100 ml napoju jest zaokrąglana w górę do pełnego grama. 6. Maksymalna wysokość opłaty wynosi 1,2 zł w przeliczeniu na 1 litr napoju. 7. Napoje: 1) w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowowarzywnego wynosi nie mniej niż 20% składu surowcowego, 2) będące roztworami węglowodanowo-elektrolitowymi, o których mowa w rozporządzeniu nr 432/2012 – zawierające powyżej 5 g cukrów w 100 ml napoju są objęte wyłącznie częścią opłaty, o której mowa w ust. 1 pkt 2. Art. 12g. 1. Podmioty obowiązane do zapłaty opłaty, o których mowa w art. 12d ust. 1, są obowiązane: 1) składać w postaci elektronicznej informację, opatrzoną podpisem kwalifikowanym, według wzoru, o którym mowa w ust. 3, organowi właściwemu w sprawie opłaty za pośrednictwem systemu informatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych, 2) obliczać i wpłacać opłatę – w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja, na rachunek organu właściwego w sprawie opłaty. 2. Informacja, o której mowa w ust. 1 pkt 1, zawiera następujące dane: 1) okres, za który jest składana; 2) miejsce składania informacji: nazwę właściwego urzędu skarbowego; 3) cel składania informacji: a) złożenie informacji, b) korekta informacji; 4) dane podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty: a) nazwę (firmę) albo imię i nazwisko, b) NIP, c) imię i nazwisko, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej osoby wskazanej do kontaktu; 5) kwotę opłaty ustaloną na podstawie art. 12f; 6) kwotę opłaty do zapłaty; 7) informacje o opłacie: a) łączną kwotę opłaty, b) kwotę opłaty za poszczególne napoje określone w art. 12f ust. 1 i 3, c) liczbę litrów napojów, o których mowa w art. 12a ust. 1, sprzedanych w danym okresie – w podziale na poszczególne napoje określone w art. 12f ust. 1 i 3 wraz z informacją o dodatku w składzie kofeiny lub tauryny, lub substancji słodzących, o których mowa w art. 12a ust. 1 pkt 1, oraz o zawartości cukrów w 100 ml napoju, d) numery faktur, daty ich wystawienia, odpowiednio NIP dostawcy albo nabywcy oraz numery partii towaru, jeżeli nie są zawarte na fakturze; 8) datę i podpis podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty lub osoby przez niego upoważnionej; 9) pouczenie, że informacja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.). 3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi i udostępni na elektronicznej platformie usług administracji publicznej wzór dokumentu elektronicznego informacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1. Art. 12h. 1. Organ właściwy w sprawie opłaty przekazuje 96,5% kwoty pobranej opłaty oraz dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 12i ust. 1, na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 30 dni od dnia wpływu środków na rachunek organu właściwego w sprawie opłaty albo przekazania jej na ten rachunek przez organ egzekucyjny. 2. W przypadku powstania nadpłaty w opłacie organ właściwy w sprawie opłaty dokonuje zwrotu nadpłaty ze środków należnych Narodowemu Funduszowi Zdrowia. Art. 12i. 1. W przypadku niedokonania opłaty w terminie, o którym mowa w art. 12g ust. 1, organ właściwy w sprawie opłaty ustala, w drodze decyzji, dodatkową opłatę w wysokości odpowiadającej 50% kwoty należnej opłaty. 2. Dodatkową opłatę wnosi się na rachunek organu właściwego w sprawie opłaty. 3. Do dodatkowej opłaty przepisy art. 12c oraz art. 12h ust. 2 stosuje się odpowiednio. Art. 12j. Do opłaty i dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 12i ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.). Art. 12k. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, nie później niż do dnia 15 kwietnia, przedstawia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia informację o sposobie wykorzystania środków, o których mowa w art. 12c ust. 1 pkt 1, w poprzednim roku kalendarzowym.> Art. 29. 1. W latach 2016-2025 maksymalny limit wydatków budżetu państwa, będących skutkiem finansowym ustawy, wynosi w roku: 1) 2016 - 70,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 2) 2017 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 3) 2018 - 40,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 4) 2019 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 5) 2020 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 6) 2021 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 7) 2022 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 8) 2023 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 9) 2024 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów; 10) 2025 - 80,7 mln zł, w tym 0,7 mln zł w budżetach wojewodów. 2. W latach 2016-2025 maksymalny limit wydatków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych, Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej i Funduszu Zajęć Sportowych dla Uczniów, będących skutkiem finansowym ustawy, wynosi w roku: 1) 2016 - 70 mln zł; 2) 2017 - 60 mln zł; 3) 2018 - 100 mln zł; 4) 2019 - 60 mln zł; [5) 2020 - 60 mln zł; ``` 6) 2021 - 60 mln zł; 7) 2022 - 60 mln zł; 8) 2023 - 60 mln zł; 9) 2024 - 60 mln zł; 10) 2025 - 60 mln zł.] <5) 2020 – 147,75 mln zł; 6) 2021 – 177 mln zł; 7) 2022 – 177 mln zł; 8) 2023 – 177 mln zł; 9) 2024 – 177 mln zł; 10) 2025 – 177 mln zł.> ``` 3. W przypadku gdy wielkość wydatków, o których mowa w ust. 1 i 2, po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie więcej niż 65% limitu wydatków przewidzianych na dany rok, wielkość przyznanych środków przeznaczonych na wydatki obniża się w drugim półroczu o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków. W pierwszej kolejności ogranicza się wydatki na zadania, o których mowa w art. 2 pkt 1, 5, 7 i 8. 4. Organem właściwym do monitorowania wykorzystania limitów wydatków, o których mowa w ust. 1 i 2, jest minister właściwy do spraw zdrowia, a organami właściwymi do wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 3, są odpowiednio minister właściwy do spraw zdrowia, minister właściwy do spraw kultury fizycznej, inni właściwi ministrowie wskazani jako podmioty odpowiedzialne za realizację zadań w Narodowym Programie Zdrowia oraz wojewodowie. 5. Minister właściwy do spraw kultury fizycznej, inni właściwi ministrowie wskazani jako podmioty odpowiedzialne za realizację zadań w Narodowym Programie Zdrowia oraz wojewodowie są obowiązani do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia informacji o stopniu realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, umożliwiających monitorowanie limitu wydatków, o których mowa w ust. 1 i 2, w terminie umożliwiającym wdrożenie mechanizmu korygującego. USTAWA z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2019) Art. 21. 1. Polityka zakupowa państwa określa priorytetowe działania Rzeczypospolitej Polskiej w obszarze zamówień publicznych, a także pożądany kierunek działań zamawiających w zakresie udzielanych zamówień, który obejmuje w szczególności zakup innowacyjnych lub zrównoważonych produktów oraz usług, z uwzględnieniem: 1) aspektów normalizacyjnych; 2) kalkulacji kosztów w cyklu życia produktów; 3) społecznej odpowiedzialności przedsiębiorców; 4) upowszechniania dobrych praktyk i narzędzi zakupowych; 5) stosowania aspektów społecznych <i zdrowotnych> . 2. W polityce zakupowej państwa, określając planowane działania administracji rządowej, uwzględnia się cele i kierunki określone w średniookresowej strategii rozwoju kraju. 3. Politykę zakupową państwa opracowuje się raz na 4 lata. 4. Politykę zakupową państwa przyjmuje Rada Ministrów, w drodze uchwały, na wniosek ministra właściwego do spraw gospodarki. 5. Minister właściwy do spraw gospodarki przygotowuje projekt polityki zakupowej państwa i koordynuje jej realizację. USTAWA z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070) Art. 1. W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 1a: a) po pkt 4c dodaje się pkt 4d w brzmieniu: "4d) należności celnej - rozumie się przez to należność celną, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającym unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, str. 1, z późn. zm.), dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego innego niż jednolity tytuł wykonawczy albo zagraniczny tytuł wykonawczy;", b) pkt 11 otrzymuje brzmienie: "11) składkach na ubezpieczenia społeczne - rozumie się przez to również składki na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych oraz Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych;"; [2) w art. 3a w § 1 we wprowadzeniu do wyliczenia skreśla się wyrazy "(Dz. Urz. UE L 269 z 10.10.2013, str. 1, z późn. zm.)";] pkt 3 – 94 pominięto	<urn:uuid:79cfedf8-40c9-4e95-b3b4-916d54739ee6>	finepdfs	1.213867	CC-MAIN-2022-21	https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatekspertyzy/5461/plik/071m.pdf	2022-05-18T17:02:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662522284.20/warc/CC-MAIN-20220518151003-20220518181003-00210.warc.gz	1,095,560,164	0.999993	1.000004	1.000004	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 1974, 4271, 6216, 8140, 10083, 12336, 14421, 16730, 18600, 20642, 22585, 24595, 26802, 28560, 30695, 33001, 35288, 37098, 39271, 41376, 43603, 45890, 47868, 50083, 52227, 54518, 57074, 59105, 60804, 62507, 64650, 66384, 68460, 70730, 72485, 74477...	1	0
Polska Szkoła im. Jana Pawła II w Lemont STATUT I REGULAMINY MISJA SZKOŁY: Celem Szkoły jest osiągnięcie jak najwyższego poziomu nauczania języka polskiego, poznanie tradycji i kultury naszego narodu, wzbudzanie szacunku do wartości przekazanych przez Patrona naszej szkoły św. Jana Pawła II oraz przygotowanie twórczego obywatela społeczeństwa amerykańsko-polskiego. Artykuł I: Informacje ogólne o Szkole 1. Nazwa Szkoły jest następująca: Polska Szkoła im. Jana Pawła II w Lemont, Illinois. Szkoła obecnie działa na terenie Parafii Świętych Cyryla i Metodego w Lemont, Illinois. 2. Szkoła funkcjonuje w oparciu o niniejszy Statut i Regulaminy. 3. Pod względem organizacyjnym Polska Szkoła im. Jana Pawła II w Lemont stanowi pełną szkołę podstawową i liceum, z programem nauki od przedszkola do klasy jedenastej. 4. Każda klasa ma swój program nauczania i odpowiednie podręczniki, które ustala Rada Pedagogiczna. 5. W szkole zatrudnieni są Nauczyciele z pełnymi kwalifikacjami pedagogicznymi. 6. Zajęcia dydaktyczno-wychowawcze odbywają się według ustalonego na dany rok szkolny harmonogramu. 7. Szkoła oferuje naukę tańca w Kółku Tanecznym „Polanie” oraz zajęcia w kółkach zainteresowań. 8. Szkoła posiada akredytację Illinois State Board of Education. 9. Program nauczania i rejestracja Szkoły w Illinois Board of Education umożliwiają jej absolwentom otrzymanie godzin kredytowych za znajomość języka obcego w amerykańskiej szkole średniej (high school) i na studiach (college and university). 10. Wspomagającą rolę w funkcjonowaniu szkoły pełnią: a. Zjednoczenie Polskie Rzymsko-Katolickie w Ameryce/Polish Roman Catholic Union of America (ZPRKA/PRCUA) b. Klub Polski przy Parafii Świętych Cyryla i Metodego w Lemont, Illinois Artykuł II: Cele i Zadania Szkoły 1. Celem Szkoły jest osiągnięcie jak najwyższego poziomu nauczania, wzbudzanie szacunku do wartości przekazanych przez Patrona naszej Szkoły św. Jana Pawła II oraz przygotowanie twórczego obywatela społeczeństwa amerykańsko-polskiego. 2. Program nauczania obejmuje następujące przedmioty: język polski, historię i geografię Polski. Nauczanie oparte jest na wytycznych programowych Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce oraz wymaganiach Illinois State Board of Education. 3. Regularne zajęcia lekcyjne prowadzone są w języku polskim. Klasy dwujęzyczne prowadzone są w językach polskim i angielskim. 4. Zadaniem Szkoły jest: a. nauczenie uczniów posługiwania się językiem polskim w mowie i piśmie b. zapoznanie uczniów z dziejami narodu polskiego, jego kulturą, historią i geografią c. sprawowanie opieki nad uczniami w czasie zajęć szkolnych d. umożliwienie uczniom zdobycia wiedzy i umiejętności niezbędnych do uzyskania dyplomu ukończenia szkoły Artykuł III: Organizacja Szkoły / Informacje o Szkole 1. Rok szkolny dzieli się na dwa semestry. 2. Rok szkolny zaczyna się w pierwszy weekend po „Labor Day”, a kończy się w sobotę przed „Memorial Day”. 3. Do szkoły przyjmowane są dzieci według wieku. 4. Pierwszeństwo w przyjmowaniu do klas mają dzieci, które uczęszczały do szkoły w roku poprzednim. Dzieci, które uczęszczały do innych szkół polonijnych lub szkół w Polsce są przyjmowane na podstawie świadectwa lub egzaminu kwalifikacyjnego. 5. Zasady rejestracji i opłat za szkołę określone są w Regulaminie Rejestracji i Opłat Szkolnych. 6. Czytanki szkolne są wypożyczane każdemu uczniowi na czas trwania nauki w szkole. Książki są własnością szkoły i za zniszczenie lub zgubienie czytanki odpowiedzialni są Rodzice. Ćwiczenia do lekcji, zeszyty i przybory szkolne kupują Rodzice. 7. Na zakończenie roku szkolnego każdy uczeń otrzymuje Świadectwo ukończenia danej klasy, podpisane przez Dyrektora Szkoły i Wychowawcę. Przed otrzymaniem Świadectwa wszelkie należności względem szkoły, takie jak opłata za szkołę i zwrot czytanek, muszą być uregulowane. 8. Absolwenci klasy VIII otrzymują Świadectwo ukończenia szkoły podstawowej, a absolwenci klasy XI otrzymują Dyplom ukończenia liceum. 9. Uczniowie Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II biorą udział w Paradzie 3-go Maja w Chicago. 10. Informacje o szkolnych wydarzeniach podawane są do wiadomości w postaci miesięcznych komunikatów, które są wysyłane w formie elektronicznej (email), jak również są publikowane na szkolnej stronie internetowej: www.polschool.com oraz na Facebook. 11. Szkoła organizuje coroczne wycieczki do Polski dla klas VIII i XI. Szczegółowe zasady wycieczek do Polski określone są w Regulaminie Wycieczek. Artykuł IV: Organy Szkoły 1. Organami Szkoły są: a. Zarząd b. Dyrektor z Radą Pedagogiczną c. Komisja Rewizyjna 2. Szkoła funkcjonuje pod opieką Zarządu wybieranego przez Rodziców Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont. 3. Wszyscy członkowie Organów Szkoły wraz z całym Gronem Pedagogicznym zobowiązani są do przestrzegania Statutu oraz Regulaminu służąc rozwojowi szkoły przy równoczesnym zachowaniu tajemnicy oraz poufności wszelkich informacji dotyczących działalności Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont. Artykuł V: Zasady funkcjonowania szkoły 1. Struktura organizacyjna szkoły przedstawia się następująco: a. Członkowie Zwyczajni – Rodzice lub prawni opiekunowi dzieci aktualnie uczęszczających do szkoły b. Członkowie Honorowi - Rodzice lub prawni opiekunowi dzieci, których dzieci uczęszczały w przeszłości do szkoły ale obecnie biorą czynny udział w pracach związanych ze szkołą 2. Członek Zwyczajny posiada czynne i bierne prawo wyborcze. 3. Członek Honorowy posiada tylko głos doradczy i nie może głosować oraz pełnić żadnej funkcji w Zarządzie. 4. Zarząd zwołuje Walne Zebranie sprawozdawczo-wyborcze dwa razy w ciągu roku szkolnego, a Zebranie Nadzwyczajne w specjalnych przypadkach. 5. Członkowie Zwyczajni podczas Walnego Zebrania wybierają spośród siebie Zarząd w drodze głosowania zwykłą większością głosów członków obecnych na zebraniu. 6. Członkowie Zarządu odpowiedzialni są przed Rodzicami za wszelką działalność określoną w Statucie Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II. 7. Zarząd wybierany jest na okres jednej trzyletniej kadencji. Członek Zarządu może: a. pełnić dwie kadencje na tym samym stanowisku, pod warunkiem, że ponownie został wybrany na Walnym Zebraniu b. po upływie dwóch kadencji, Członek Zarządu, może ubiegać się o inne stanowisko w Zarządzie Szkoły, pod warunkiem, że zostanie wybrany przez Zwyczajnych Członków na Walnym Zebraniu c. W przypadku rezygnacji Członka Zarządu pozostali członkowie Zarządu przejmują obowiązki do czasu wyborów 8. Skład Zarządu jest następujący: a. Prezes b. Wiceprezes c. Skarbnik d. Sekretarz Protokołowy e. Sekretarz Korespondencyjny f. Organizator Imprez 9. Członek Zarządu nie może równocześnie pełnić funkcji dydaktyczno-wychowawczej w szkole. 10. Członkowi Zarządu, który nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, nie przestrzega Statutu, działa na szkodę Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II, pozostali Członkowie Zarządu mogą udzielić Wotum Niefuności (obowiązuje większość głosów członków). 11. Dwa razy do roku przedstawiciele Zarządu biorą udział w posiedzeniu Rady Pedagogicznej przedstawiając sprawy organizacyjne i finansowe szkoły. 12. Zarząd sprawuje nadzór finansowy nad Kółkiem Tanecznym „Polanie”. 13. Członkowie Zarządu podpisują na początku swojej kadencji zobowiązanie do zachowania tajemnicy oraz poufności dotyczącej działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont. 14. Do obowiązków Zarządu należy: a. zarządzanie szkołą w taki sposób, aby zostały zapewnione odpowiednie warunki finansowe potrzebne do prawidłowego funkcjonowania szkoły zgodnego ze Statutem b. negocjowanie i egzekwowanie umowy wynajmu budynku szkolnego c. organizowanie i przeprowadzanie rejestracji uczniów na następny rok szkolny d. zatwierdzanie i zatrudnienie Dyrekcji, Nauczycieli i osób trzecich w szkole e. podejmowanie decyzji o wysokości wynagrodzenia pracowników szkoły f. zwoływanie zwyczajnych Walnych Zebran dwa razy w ciągu roku szkolnego oraz nadzwyczajnych Walnych Zebrań w zależności od zaistniałych potrzeb g. uczestniczenie w comiesięcznych zebraniach Zarządu h. coroczne odnawianie polisy ubezpieczeniowej szkoły i. współpraca z ZPRKA (PRCUA) oraz Klubem Polskim w Lemont, Illinois j. współpraca z Parafią Św. Cyryla i Metodego w Lemont i przyparafialną Szkołą Katolicką k. prowadzenie korespondencji z Rodzicami oraz przedstawicielami innych szkół i organizacji Artykuł VI: Fundusze Szkoły 1. Fundusze Szkoły stanowią: a. opłaty za szkołę ustalane przez Zarząd Szkoły (tzw. czesne/tuition) b. dochody z imprez szkolnych c. subsydia od ZPRKA (PRCUA) d. donacje osób prywatnych lub organizacji 2. Fundusze Kółka Tanecznego „Polanie” stanowią: a. opłaty za kółko ustalane przez Zarząd Szkoły b. subsydia od ZPRKA (PRCUA) c. donacje osób prywatnych lub organizacji Artykuł VII: Grono Pedagogiczne 1. Grono Pedagogiczne stanowią: Dyrektor, Zastępca Dyrektora i Nauczyciele. 2. Szczegółowe zasady funkcjonowania Grona Pedagogicznego określone są w Statucie Szkoły i Regulaminach. 3. Dyrekcja zwolnia i organizuje Rady Pedagogiczne, podczas których omawiane są sprawy merytoryczne i pedagogiczne szkoły. 4. Na Radzie Pedagogicznej z Grona Pedagogicznego wybierani są kandydaci na stanowiska Dyrektora i Wice-Dyrektora na czteroletnią kadencję w drodze tajnego głosowania. Kandydaci wybierani są większością głosów. 5. Zarząd zatwierdza Dyrektora, Wice Dyrektora, Nauczycieli i pomoce nauczycielskie w następujący sposób: a. w przypadku kandydatów na stanowiska Dyrektora i Wice Dyrektora wybranych podczas Rady Pedagogicznej, Zarząd przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne, a następnie podejmuje decyzję o zatrudnieniu na podstawie kompetencji kandydatów b. w przypadku braku kandydatów na stanowiska Dyrektora lub Wice Dyrektora spośród Grona Pedagogicznego, Zarząd jest zobowiązany znaleźć i zatrudnić kompetentne osoby na te stanowiska c. w przypadku kandydatów na stanowiska Nauczyciela i pomocy nauczycielskiej, Dyrektor Szkoły przeprowadza wstępne rowmowy kwalifikacyjne i przedstawia swoją opinię Zarządowi, który również przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne a następnie razem z Dyrekcją podejmuje decyzję o zatrudnieniu kandydata d. Dyrekcja wraz z Zarządem są odpowiedzialni za uzupełnianie kadry nauczycielskiej 6. Dyrektor, Zastępca Dyrektora, Nauczyciele i pomoce nauczycielskie zatrudniani są na podstawie odnawialnej umowy o pracę na okres jednego roku szkolnego. 7. Decyzje w sprawach pedagogicznych podejmowane są przez Dyrekcję i Nauczycieli, natomiast Zarząd jest o nich informowany. 8. Dyrektor, Wice Dyrektor i Nauczyciele niewykonujący swoich obowiązków i nieprzestrzegający Statutu i Regulaminów podlegają następującej procedurze: a. upomnienie ustne b. nagana pisemna c. stałe zwolnienie z pracy 9. W przypadku nadzwyczajnym, kiedy wszyscy członkowie Grona Pedagogicznego oraz pomoce nauczycielskie nie pracują zgodnie ze Statutem i Regulaminem Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II, mogą być odwołani z pełnionego stanowiska w trybie natychmiastowym. 10. Grono Pedagogiczne podpisuje zobowiązanie do zachowania tajemnicy oraz poufności dotyczącej działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im Jana Pawła II w Lemont przy odnawianiu Umowy o Prace. Artykuł VIII: Uczniowie Szkoły 1. Językiem obowiązującym w szkole jest język polski i oczekuje się od uczniów porozumiewania się w tym języku podczas obecności na zajęciach. 2. Uczeń ma obowiązek godnie reprezentować szkołę oraz Patrona św. Jana Pawła II. 3. Prawa i obowiązki ucznia określone są w Regulaminie Ucznia. Artykuł IX: Rodzice 1. Do obowiązków Rodziców należy: a. uregulowanie pełnej opłaty za Szkołę zgodnie z Regulaminem Rejestracji i Opłat Szkolnych b. sprawdzanie comiesięcznych komunikatów szkolnych, które są wysyłane przez Zarząd w formie elektronicznej (email), zamieszczane na szkolnej stronie internetowej: www.polschool.com oraz na Facebook c. uaktualnianie swoich danych w kartotece szkolnej (adres, telefony, email) i udostępnienie przynajmniej dwóch awaryjnych numerów telefonicznych do kontaktu w razie nagłej sytuacji d. upoważnienie Szkoły do wezwania pogotowia ratunkowego i zabrania dziecka do szpitala w przypadku nagłej medycznej potrzeby e. punktualne przywożenie dzieci na zajęcia szkolne oraz punktualne ich odbieranie f. pisemne lub ustne zwalnianie z zajęć szkolnych i usprawiedliwianie nieobecności dziecka, skierowane do Wychowaczy lub Dyrektora g. poinformowanie Wychowaczy lub Dyrektora o wszelkich uczuleniacach pokarmowych, regularnym zażywaniu lekarstw oraz szczególnym stanie zdrowia swojego dziecka h. aktywne zaangażowanie się w działalność Szkoły polegające na: i. pomocy w klasie oraz przynależności do Trójki Klasowej ii. współpracy z Wychowawcą dziecka w zakresie spraw szkolnych iii. sprawdzaniu pracy domowej oraz pomocy w nauce iv. obowiązkowej obecności na Walnych Zebraniach v. wypełnianiu corocznego dyżuru szkolnego zgodnie z Regulaminem Rejestracji i Opłat Szkolnych – obowiązkiem Rodziców jest sprawdzenie daty swojego dyżuru na szkolnej stronie internetowej: www.polschool.com 2. Szkoła nie ponosi odpowiedzialności za zaginione rzeczy wartościowe oraz pieniądze przynoszone przez uczniów na zajęcia lekcyjne. Artykuł X: Likwidacja Szkoły 1. W przypadku konieczności likwidacji Szkoły wskutek nieprzewidzianych okoliczności lub konieczności przeniesienia jej lokalizacji, Zarząd zwołuje Nadzwyczajne Walne Zebranie, podczas którego zostaje podjęta decyzja w tej sprawie, w drodze głosowania zwykłą większością głosów Członków Zwyczajnych uprawnionych do głosowania i obecnych na zebraniu. 2. W przypadku decyzji o likwidacji Szkoły, Zarząd powołuje Komisję Likwidacyjną składającą się z pięciu Członków Zwyczajnych i wszystkich Członków Zarządu, której zadaniem jest sporządzenie protokołu przekazania majątku Szkoły nad cele ustalone podczas Nadzwyczajnego Walnego Zebrania. Artykuł XI: Statut Szkoły 1. Zmiana postanowień niniejszego Statutu może być dokonana wyłącznie w drodze głosowania zwykłą większością głosów Członków Zwyczajnych uprawnionych do głosowania i obecnych na Walnym Zebraniu mających uregulowaną opłatę za szkołę. 2. Statut wchodzi w życie z dniem jego podpisania przez członków Zarządu po publicznym ogłoszeniu oraz zatwierdzeniu na Walnym Zebraniu. REGULAMINY Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, Illinois REGULAMIN ZARZĄDU SZKOŁY 1. Prezes Zarządu: a. oficjalnie reprezentuje szkołę b. współpracuje z członkami Zarządu i koordynuje ich pracę c. corocznie odnawia rejestrację szkoły jako korporacji d. wraz z Wice-Prezesem negocjuje i podpisuje kontrakt dotyczący wynajmu budynku szkolnego e. wraz z Organizatorem Imprez negocjuje i podpisuje kontrakty szkolne dotyczące imprez szkolnych f. coroczne odnawia wraz z Dyrekcją akredytację Szkoły w Illinois State Board of Education g. wraz z Wice-Prezesem i Dyrekcją ustala kalendarz zajęć lekcyjnych i wydarzeń szkolnych przed rozpoczęciem danego roku szkolnego h. kontroluje kartotekę Rejestru Szkoły i bazę danych Microsoft Access i. kontroluje finanse i ściśle współpracuje ze Skarbnikiem i z Głównym Księgowym (CPA) j. comiesięcznie kontroluje bilans każdego konta bankowego, który jest przygotowany przez Skarbnika k. wraz ze Skarbnikiem ustala roczny budżet szkolny l. Prezes wraz z drugą osobą z Zarządu zatwierdza swoim podpisem czeki wystawiane przez Polską Szkołę im. Jana Pawła II m. współpracuje ściśle z Dyrekcją Szkoły n. zwolnia zebrania Zarządu oraz im przewodniczy o. negocjuje i podpisuje roczne umowy o pracę z Dyrekcją, Nauczycielami i osobami trzecimi zatrudnionymi w szkole p. sprawdza i zatwierdza karty pracy Nauczycieli q. wspólnie z Gronem Pedagogicznym dba o bezpieczeństwo uczniów w szkole r. współpracuje z Klubem Polskim w Lemont s. kontroluje prace całego Zarządu egzekwując wypełnianie wszystkich zasad wymienionych w Statucie Szkoły 2. Wiceprezes: a. w razie nieobecności Prezesa oficjalnie reprezentuje szkołę oraz podejmuje decyzje, o których niezwłocznie informuje Prezesa b. wraz z Prezesem negocjuje kontrakt wynajmu budynku szkolnego c. przygotowuje formularze rejestrowe i jest odpowiedzialny za zorganizowanie rejestracji na kolejny rok szkolny d. prowadzi kartotekę rejestru Szkoły oraz bazę danych Microsoft Access, kontaktuje się z Rodzicami w celu uzupełniania brakujących informacji e. współpracuje ze Skarbnikiem w celu uaktualnienia bazy danych f. ściśle współpracuje ze Proboszczem i Parafią Świętych Cyryla i Metodego g. jest odpowiedzialny za prowadzenie inwentaryzacji mienia szkoły h. w imieniu szkoły egzekwuje nieusłużone opłaty szkolne i wszelkie inne zaległości 3. Skarbnik: a. negocjuje i egzekwuje szkolne komercyjne polisy ubezpieczeniowe b. odnawia coroczne opłaty korporacji c. prowadzi księgowość w programie Quick Books d. przygotowuje i wysyła Rodzicom bieżące rachunki za szkolne opłaty e. przygotowywuje dokumentację finansową na wypłaty pracowników szkoły - payroll f. zatwierdza rachunki szkolne oraz przygotowuje czeki na ich pokrycie g. dokonuje wpłat czeków oraz gotówki na konta szkoły w przeciągu 7-miu dni biznesowych h. współpracuje z Głównym Księgowym (CPA) w celu przygotowania miesięcznych potrąceń podatkowych pracowników Szkoły oraz kwartalnych i rocznych rozliczeń podatkowych korporacji i. balansuje rekordy księgowych z bankiem – miesięczne bilanse dla każdego konta sporządza sprawozdania finansowe i przedstawia je na comiesięcznych zebraniach Zarządu i na Walnych Zebraniach j. prowadzi wszelką korespondencję związaną ze sprawami finansowymi szkoły k. przygotowywuje budżet szkoły oraz kwartalnie uaktualnia go przedstawiając Zarządowi l. nie jest upoważniony do podpisywania czeków m. jest płatnym członkiem Zarządu o stałym miesięcznym wynagrodzeniu przez 12 miesięcy 4. Sekretarz Protokołowy: a. protokołuje i prowadzi książkę protokołów z regularnych, miesięcznych zebran Zrzadu, nadzwyczajnych zebran Zarządu oraz Walnych Zebran b. współpracuje z Prezesem oraz pozostałymi członkami Zarządu w sprawach związanych z komunikacją szkolną oraz pozaszkolną c. opracowuje rozkład dyżurów szkolnych i powiadamia Rodziców bezpośrednio przed datą wyznaczonego im dyżuru d. redaguje w porozumieniu z Zarządem i Dyrekcją comiesięczne komunikaty szkolne i wszelkie inne zawiadomienia wysyłane do Rodziców e. współpracuje ze wszystkimi członkami Zarządu nad opracowaniem agendy zebran Zarządu 5. Sekretarz Korespondencyjny: a. współpracuje w porozumieniu z Zarządem i Dyrekcją przy redakcji komunikatów szkolnych oraz wszelkich innych zawiadomień wysyłanych do Rodziców b. wysyła komunikaty szkolne pocztą elektroniczną (email) c. przy współpracy z Dyrekcją i Zarządem redaguje oraz zamieszcza wszelkie informacje na szkolnej stronie internetowej d. jest odpowiedzialny za wszelką korespondencję pomiędzy Zarządem, Dyrekcją, Gronem Pedagogicznym oraz za wszelką korespondencję pozaszkolną 6. Organizator Imprez: a. Dzień Nauczyciela – zamawia poczęstunek, kupuje kwiaty i drobne upominki b. Zabawa Jesienna – wraz z Prezesem negocjuje umowę odnośnie sali bankietowej, zamawia orkiestrę, drukuje i rozprowadza bilety c. Wycieczka do Polski klas VIII i XI – rezerwuje bilety lotnicze, zbiera dokumenty od uczniów potrzebne do wycieczki, przyjmuje opłaty związane z wycieczką d. Mikołajki – zamawia paczki świąteczne e. Opłatek – współpracuje z Klubem Polskim w przygotowaniu poczęstunku oraz z Kółkiem Tanecznym Polanie w przygotowaniu programu artystycznego, organizuje poczęstunek świąteczny i koordynuje z Dyrekcją i Nauczycielami program artystyczny f. Graduacja klas VIII i XI – zamawia togi, organizuje sesję zdjęciową, rozprowadza bilety g. Dzień Polski – współpracuje z Klubem Polskim w organizowaniu Dnia Polskiego w Lemont h. Święconka – współpracuje z Klubem Polskim w przygotowaniu poczęstunku i z Kółkiem Tanecznym „Polanie” w przygotowaniu programu artystycznego i. Parada 3-go Maja – zamawia autobusy, zakupuje wodę oraz skromny poczęstunek j. Lunch Graduacyjny klasy VIII – wraz z Prezesem negocjuje umowę odnośnie sali bankietowej, drukuje i rozprowadza bilety, współpracuje z wychowawcami klasy VIII k. Bal Maturalny klasy XI – wraz z Prezesem negocjuje umowę odnośnie sali bankietowej, zamawia orkiestrę/DJ, drukuje i rozprowadza bilety, współpracuje z wychowawcami klasy l. uroczyste Zakończenie Roku Szkolnego – zakupuje kwiaty i karty z podziękowaniami dla Dyrekcji i Nauczycieli m. utrzymuje kontakt z Rodzicami w sprawach dotyczących imprez szkolnych REGULAMIN KOMISJI REWIZYJNEJ 1. Komisja Rewizyjna składa się z Przewodniczącego i dwóch Członków. 2. Celem i zadaniem Komisji Rewizyjnej jest kontrola finansów Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont w celu wykrywania i zapobiegania jakichkolwiek błędów finansowych. 3. Do obowiązków Komisji Rewizyjnej należy przeprowadzenie wewnętrznej konkroli (audit): a. Miesięcznie: • dla każdego konta bankowego • dla wypłat pracowników (payroll summary) b. Rocznie: • w lutym po zakończeniu i zamknięciu ksiąg rejestracyjnych • we wrześniu po sfinalizowaniu i zamknięciu poprzedniego roku szkolnego z datą 31 czerwca danego roku 4. Podsumowaniem i zakończeniem każdej kontroli jest pisemny raport z przeprowadzonej pracy Komisji, który przyjmowany jest przez Zarząd. 5. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej przedstawia raport z dokonanych kontroli Rodzicom podczas Walnego Zebrania dwa razy do roku. Członkowie Komisji poświadczają zgodność raportów finansowych własnoręcznym podpisem. 6. Członkowie Komisji Rewizyjnej są rodzicami lub prawymi opiekunami uczniów szkoły i nie mogą jednocześnie być: pracownikami szkoły, członkami Zarządu ani małżonkami tych osób. 7. W przypadku rezygnacji przewodniczącego lub członka, Zarząd mianuje zastępcę do czasu Walnego Zebrania. 8. Praca Komisji polega na kontroli istniejących dokumentów, kopii, balansów, miesięcznych wyciągów z kont bankowych, budżetu, itp. Ze względu na zachowanie tajemnicy i poufności wszelkie kopiowanie dokumentów jest zabronione. 9. W przypadku ujawnienia jakichkolwiek błędów finansowych, Komisja Rewizyjna zobowiązana jest do zaraportowania wszelkich niejasności, do których Zarząd i Dyrekcja powinny ustosunkować się w trybie natychmiastowym. W razie braku odpowiedzi lub nie wyjaśnienia błędu, Komisja jednogłośnie może zwołać nadzwyczajne Walne Zebranie. 10. Wszyscy członkowie Komisji Rewizyjnej podpisują zobowiązanie do zachowania tajemnicy oraz poufności dotyczącej działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II. REGULAMIN DYREKTORA I WICE-DYREKTORA 1. Dyrekcja Szkoły swoją działalnością przyczynia się do rozpowszechniania wiedzy o Polsce, jej kulturze, historii, tradycji oraz osiągnięcia jak najwyższego poziomu nauczania, wzbudzania szacunku do wartości przekazanych przez Patrona naszej szkoły św. Jana Pawła II oraz przygotowania twórczego obywatela społeczeństwa amerykańsko-polskiego. 2. Dyrektor i Wice-Dyrektor powinni posiadać wykształcenie pedagogiczne oraz kwalifikacje w zakresie komunikacji i nauczania. 3. Na Radzie Pedagogicznej z grona nauczycieli wybierany jest kandydat na Dyrektora i Wice-Dyrektora na czteroletnią kadencję podczas tajnego głosowania. Kandydat wybierany jest większością głosów. 4. Dyrektor pełni funkcję administracyjną i nie powinien prowadzić regularnych zajęć lekcyjnych. 5. Wice-Dyrektor prowadzi zajęcia lekcyjne, a w razie nieobecności Dyrektora pełni jego funkcję. 6. Dyrektor posiada dokumentację programów nauczania wszystkich klas, wnosi o przeniesienie uczniów z klasy do klasy, wszelką korespondencję dotyczące spraw merytorycznych szkoły oraz dane personalne uczniów i Nauczycieli. 7. Zarząd ma prawo wglądu do programu nauczania. 8. Obowiązkiem Dyrektora jest przeprowadzanie rozmowy kwalifikacyjnej z kandydatami na stanowiska nauczycieli i przedstawienie swoich rekomendacji do Zarządu. 9. Dyrektor może zaproponować wysokość stawki dla nowego nauczyciela. Natomiast ostateczna decyzja o wysokości stawki płatnej należy do Zarządu. 10. Dyrektor prowadzi listę obecności nauczycieli i oddaje ją Skarbnikowi szkoły w ostatnią sobotę miesiąca. 11. Dyrektor zapewnia zastępstwo lub osobiście prowadzi zajęcia w razie nieobecności Nauczyciela. 12. Dyrektor jest zobowiązany do przeprowadzania wizytacji w klasach. 13. Dyrektor jest zobowiązany do przedstawienia pisemnej ewaluacji Nauczycieli do 1-go kwietnia danego roku szkolnego. 14. Dyrektor jest zobowiązany do interwencji i pomocy Nauczycielom w rozwiązaniu problemów związanych z nauką i zachowaniem uczniów. 15. W przypadkach konfliktowych i skrajnych Dyrektor jest zobowiązany zgłosić problem związany z pracą Nauczyciela do Zarządu. 16. Dyrektor i Wice-Dyrektor są odpowiedzialni za pisemną, telefoniczną i ustną komunikację z Rodzicami w sprawach pedagogicznych. 17. Jako przedstawiciele Polskiej Szkoły, Dyrektor i Wice-Dyrektor zobowiązani są do współpracy ze Szkołą Katolicką, Parafią oraz innymi organizacjami. 18. Dyrektor posiada klucze i jest odpowiedzialny za otwieranie i zamykanie budynku szkolnego oraz klas. 19. Dyrektor zobowiązany jest do inspekcji sal klasowych przed i po zajęciach szkolnych. 20. Dyrektor razem z Wice-Dyrektorem są odpowiedzialni za zamówienie podręczników i ćwiczeń oraz pomocy naukowych dla uczniów i Nauczycieli. 21. Dyrektor jest odpowiedzialny za zamówienie dyplomów i świadectw dla uczniów Szkoły. 22. Dyrektor razem z organizatorem imprez zajmuje się przygotowaniem wyjazdów, konkursów i imprez szkolnych. 23. Dyrektor reprezentuje Szkołę na imprezach szkolnych i pozaszkolnych. 24. Dyrektor reprezentuje szkołę w Zrzeszeniu Nauczycieli Polskich w Ameryce. 25. Dyrektor i Wice-Dyrektor są zobowiązani do uczestnictwa w comiesięcznych zebraniach Zarządu. 26. Dyrektor bierze udział w Walnych Zebraniach. 27. Dyrektor jest zobowiązany corocznie odnowić akredytację Szkoły w Illinois State Board of Education. 28. Dyrektor i Wice-Dyrektor są zatrudnieni na zasadach odnawialnej umowy o pracę na okres jednego roku szkolnego i otrzymują formę do rozliczenia podatkowego. 29. Dyrektor i Wice-Dyrektor podlegają corocznej ewaluacji dokonywanej przez Zarząd do 1-go kwietnia danego roku szkolnego. 30. Dyrektor i Wice-Dyrektor niewykonujący swoich obowiązków i nieprzestrzegający Statutu i Regulaminów podlegają następującej procedurze zastosowanej przez Zarząd: a. upomnienie ustne b. nagana pisemna c. stałe zwolnienie z pracy 31. W przypadku nadzwyczajnym, kiedy Dyrektor lub Wice-Dyrektor nie zachowują się profesjonalnie i nie służą dobremu imieniu Szkoły, mogą być odwołani ze stanowiska przez Zarząd w trybie natychmiastowym. 32. Dyrektor może być zwolniony z pracy na podstawie wniosku złożonego przez Nauczycieli do Zarządu. 33. Dyrektor wraz z Wice-Dyrektorem podpisują zobowiązanie do zachowania tajemnicy oraz poufności dotyczącej działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im Jana Pawła II. REGULAMIN NAUCZYCIELA 1. Nauczyciel powinien posiadać wykształcenie pedagogiczne i kwalifikacje do nauczania języka polskiego, historii, geografii i kultury polskiej oraz osiągnięcie jak najwyższego poziomu nauczania, wzbudzania szacunku do wartości przekazanych przez Patrona naszej szkoły św. Jana Pawła II oraz przygotowania twórczego obywatela społeczeństwa amerykańsko-polskiego. 2. Grono Pedagogiczne składa się z Dyrektora, Wice-Dyrektora i Nauczycieli. 3. Szczegółowe zasady funkcjonowania Grona Pedagogicznego określone są w Statucie Szkoły i Regulaminach. 4. Grono Pedagogiczne uczestniczy w Radach Pedagogicznych. 5. Na Radzie Pedagogicznej z Grona Pedagogicznego wybierani są kandydaci na stanowiska Dyrektora i Wice-Dyrektora na czteroletnią kadencję w drodze tajnego głosowania. Kandydaci wybierani są większością głosów. 6. Nauczyciel jest zatrudniony na podstawie odnawialnej umowy o pracę na okres jednego roku szkolnego i otrzymuje formę do rozliczenia podatkowego. 7. Nauczyciel zobowiązany jest do: a. przybycia do Szkoły conajmniej 15 minut przed rozpoczęciem zajęć b. opracowania programu nauczania dla swojej klasy oraz jego sumiennego wykonania w oparciu o aktualne podręczniki i pomoce naukowe c. szczegółowego prowadzenia dziennika lekcyjnego d. przeprowadzania odpowiednich egzaminów, sprawdzianów, testów oraz wystawiania sprawiedliwych ocen na podstawie stopnia zaawansowania i pilności ucznia w nauce e. utrzymania dyscypliny i porządku w sali lekcyjnej oraz ponoszenia pełnej odpowiedzialności za swoich uczniów oraz swoją klasę, w ciągu zajęć lekcyjnych, przerw, podczas imprez szkolnych i pozaszkolnych f. współpracy z Organizatorem Imprez g. ograniczania zebran klasowych i bieżącej komunikacji z Rodzicami h. zgłoszenia nieobecności w pracy do Dyrektora Szkoły 3 dni przed zajęciami lekcyjnymi, a w przypadkach szczególnych 2 godziny przed rozpoczęciem zajęć i. ścisłej współpracy z Gronem Pedagogicznym oraz Zarządem Szkoły j. przekazywania uczniom komunikatów szkolnych 8. Ze względu na ograniczony czas w szkole, każda lekcja powinna być odpowiednio przygotowana i przekazana uczniom. Należy zwrócić uwagę na niejednolity poziom znajomości języka polskiego wśród uczniów. 9. Nauczyciel podlega Dyrektorowi i bez jego zgody nie może robić żadnych zmian w programie nauczania oraz podejmować samodzielnych decyzji w sprawie przyjęcia, usunięcia lub przesunięcia ucznia do innej klasy. 10. Nauczyciel należy do Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce. 11. Nauczyciel powinien posiadać informacje o stanie zdrowia i wszelkich alergiach swoich uczniów. 12. Nauczyciel niewykonujący swoich obowiązków oraz nieprzestrzegający Statutu i Regulaminów podlega następującej procedurze: a. upomnienie ustne przez Dyrektora b. nagana pisemna przez Dyrektora c. stałe zwolnienie z pracy przez Dyrektora lub przez Zarząd szkoły 13. Nauczyciele podpisują zobowiązanie do zachowania tajemnicy oraz poufności dotyczącej działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II przy odnawianiu Umowy o Pracę. REGULAMIN UCZNIA OBOWIĄZKI UCZNIA 1. Obowiązkiem Ucznia jest: a. porozumiewać się w szkole w języku polskim b. godnie reprezentować szkołę oraz dbać o jej mienie c. punktualnie przychodzić na lekcje d. starannie przygotowywać się do każdej lekcji, aktywnie w niej uczestniczyć, oraz oddawać pracę domową e. podporządkować się poleceniom Nauczyciela f. mieć ze sobą potrzebne podręczniki i przybory szkolne g. posiadać odpowiedni dla ucznia ubiór h. oprawić czytanki i oddać je na koniec roku w dobrym stanie i. odnosić się z szacunkiem do Nauczycieli oraz wszystkich pracowników Szkoły jak również pozostałych uczniów j. szanować własność Szkoły Katolickiej (straty za zniszczone podręczniki, pomoce szkolne, oraz pozostały sprzęt pokrywają Rodzice) 2. Uczniowi nie wolno: a. spożywać jakiekolwiek żywności lub żuć gumę podczas zajęć lekcyjnych b. stosować przemocy fizycznej, używać wulgarnego języka c. przeszkadzać innym podczas lekcji i wychodzić z sali lekcyjnej podczas zajęć d. przebywać na zewnątrz budynku szkolnego podczas zajęć lekcyjnych e. zaśmiecać sal, korytarzy i pozostałych części budynku szkolnego f. przynosić jakichkolwiek przedmiotów zagrażających zdrowiu lub życiu innych g. palić papierosów, używać narkotyków lub alkoholu na terenie szkoły h. używać telefonu komórkowego i innych urządzeń elektronicznych podczas zajęć lekcyjnych i. używać sprzętu sportowego Szkoły Katolickiej 3. Każda nieobecność ucznia w na zajęciach szkolnych musi być zgłoszona i usprawiedliwiona przez Rodziców do Nauczyciela lub Dyrektora Szkoły. 4. Uczeń, który opuści w skali rocznej 30% godzin lekcyjnych (5-6 zajęć lekcyjnych), będzie indywidualnie klasyfikowany i promowany. 5. Uczniowie zobowiązani są do udziału w Paradzie 3 Maja. Uczniowie nieuczestniczący w paradzie biorą udział w regularnych zajęciach szkolnych. PRAWA UCZNIA 1. Uczeń ma prawo do nauki języka polskiego i zdobywania wiedzy o Polsce w języku polskim. 2. Uczeń ma prawo do zgłaszania Nauczycielowi trudności w nauce i uzyskania niezbędnej pomocy. 3. Uczeń ma prawo zgłoszenia do Dyrekcji złego traktowania przez Nauczyciela. 4. Uczeń ma prawo zgłoszenia do Nauczyciela lub Dyrekcji złośliwego zachowania lub zastraszania wobec niego przez innych uczniów (bulling). NAGRODY 1. Uczeń może otrzymać następujące nagrody za pilność, wzorowe zachowanie oraz postępy w nauce: a. wyróżnienie w klasie lub przed całą szkołą b. list pochwalny do Rodziców c. dyplom lub nagrodę książkową KARY 1. Uczeń może być ukarany za niewłaściwe zachowanie w następujący sposób: a. upomnienie w klasie b. uwaga pisemna w zeszycie (wymagany podpis Rodziców) c. rozmowa telefoniczna z Rodzicami ucznia d. wezwanie Rodziców do Szkoły na rozmowę z Dyrekcją e. obniżona ocena z zachowania f. tymczasowe zawieszenie w zajęciach lekcyjnych g. dyscyplinarne usunięcie ze szkoły REGULAMIN WYCIECZEK DO POLSKI KLAS VIII i XI 1. Klasa XI i ich opiekunowie biorą udział w wycieczce do Polski w pierwszym półroczu roku szkolnego, natomiast klasa VIII i ich opiekunowie wyjeżdżają w drugim półroczu szkolnym. 2. Zarząd wspólnie z Dyrekcją wybiera biuro podróży i najbardziej odpowiednią ofertę. 3. Uczniowie wyjeżdżający na wycieczkę i ich Rodzice mają prawo do zbierania dodatkowych funduszy na wycieczkę w formie sprzedaży pieczywa (tzw. bake sale). Sprzedaż odbywa się podczas zajęć lekcyjnych na terenie budynku szkolnego w piątki i w soboty. Sprzedaż dla klasy XI możliwa jest w terminie od września do końca grudnia, natomiast dla klas VIII w terminie od stycznia do maja danego roku szkolnego. Rodzice, których dzieci nie biorą udziału w wycieczce do Polski, nie mogą organizować sprzedaży. 4. Zarząd decyduje o zasadach organizacji zbierania funduszy na wycieczki do Polski. 5. Koszt wycieczki dla opiekunów pokrywają Rodzice. Ilość opiekunów jadących na wycieczkę jest uzależniona od ilości uczniów ale zawsze musi być nie mniej niż dwóch opiekunów - jeden opiekun na 10 uczniów. 6. Zasady wyboru opiekunów wycieczki, którzy posiadają unkończony kurs „Virtus” oraz zaświadczenie o niekaralności, są następujące: a. pierwszeństwo ma Nauczyciel lub Wychowawca danej klasy b. w drugiej kolejności wybierany jest inny Nauczyciel, który był nauczycielem w poprzednich latach danej klasy lub inny chętny nauczyciel szkoły c. w trzeciej kolejności wybierani są chętni członkowie Zarządu lub Komisji 7. W przypadku problemów zdrowotnych ucznia konieczne jest uczestnictwo Rodzica na wycieczce. 8. Uczniowie nieprzestrzegający Regulaminu wycieczki zostaną odesłani z Polski do USA na koszt Rodziców. 9. Uczniowie uczestniczący w wycieczce zobowiązani są do podpisania i przestrzegania Regulaminu pobytu na wycieczce. 10. Rodzice zobowiązani są do wpłaty 50% całkowitej kwoty wycieczki na 60 dni przed datą wylotu, a pozostałe, nie później niż, 30 dni przed wylotem. 11. Rozliczenie końcowe wycieczek i zwrot kosztów następuje po powrocie z wycieczek w terminie do końca danego roku szkolnego. Szkody wyrządzone przez uczestników wycieczki zostaną potrącone z funduszu zwrotów, a w przypadku wyższej szkody niż zwroty, odpowiedzialność finansową ponoszą Rodzice danego ucznia. 12. Podczas Zabawy Jesiennej, uczniowie klasy XI mogą zbierać dodatkowe fundusze na pokrycie kosztów wycieczki. REGULAMIN KÓŁKA TANECZNEGO „POLANIE” 1. Kółko Taneczne „Polanie” zwane dalej Kółkiem, jest zespołem folklorystycznym reprezentującym Polską Szkołę im. Jana Pawła II. 2. Celem Kółka jest nauczanie dzieci i młodzieży tańców regionalnych Polski, jak również tańców nowoczesnych. 3. Przynależność do Kółka Tanecznego jest odpłatna i zobowiązuje do wykupienia członkostwa w PRCUA - organizacji wspierającej Kółko Taneczne „Polanie”. 4. Opłata za Kółko Taneczne Polanie podlega Regulaminowi opłaty za szkołę. 5. Opłata za Kółko dla tańcerza, który nie jest uczniem naszej szkoły jest wyższa o $100. 6. Kostiumy Kółka są własnością Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II i są przechowywane w klimatyzowanym wynajętym magazynie. 7. Dyrektor Artystyczny/Choreograf: a. jest odpowiedzialny za prowadzenie Kółka Tanecznego b. nadzoruje pracę instruktorów tańca c. jest zatrudniony na podstawie jednorocznej umowy o pracę i otrzymuje formę do rozliczenia podatkowego d. współpracuje z Organizatorami, Zarządem Szkoły, Dyrekcją i Rodzicami tancerzy e. jest odpowiedzialny za przygotowanie programu artystycznego/tańców jak również przygotowaniem odpowiedniej muzyki 8. Instruktor nauki tańca: a. jest zatrudniony na podstawie jednorocznej umowy o pracę i otrzymuje formę do rozliczenia podatkowego b. nie może samodzielnie podejmować żadnych decyzji bez konsultacji z Dyrektorem Artystycznem/Choreografem, Organizatorami oraz Zarządem Szkoły c. powinien posiadać kwalifikacje w nauce tańca 9. Organizatorzy Kółka Polanie: a. są wybierani pośród rodziców tancerzy przez rodziców tancerzy na okres 3 lat b. co najmniej jeden z organizatorów jest zobowiązany do obecności podczas nauki tańca, pomocy podczas posiłku oraz przygotowania sali do nauki tańca c. są zobowiązani do współpracy oraz komunikacji z Dyrektorem Artystycznym/Choreografem, Instruktorami, Zarządem Szkoły i Rodzicami tancerzy d. są odpowiedzialni za stan kostiumów Kółka oraz zobowiązani do dostarczenia kostiumów na występy oraz programy artystyczne e. są zobowiązani do przedstawienia Zarządowi Szkoły inwentaryzacji Kółka po zakończeniu roku szkolnego f. są zwolnieni z opłat za Kółko Taneczne dla swojego dziecka/dzieci 10. Tancerze Kółka: a. mają obowiązek punktualnego przybycia na lekcje tańca b. powinni ubierać odpowiedni strój oraz obuwie na lekcje tańca 11. Rodzice: a. mają obowiązek do punktualnego przywożenia jak również odbierania swoich dzieci z lekcji tańca jak również z występów oraz programów artystycznych b. mają prawo do zgłoszenia jakichkolwiek uwag dotyczących ich dzieci do Dyrektora Artystycznego/Choreografa, Organizatorów oraz Zarządu Szkoły REGULAMIN STYPENDIUM im. Michała Grele „Rozwijaj swój talent” 1. Celem Stypendium jest pomoc w rozwoju talentów uczniów Szkoły w dziedzinie języka i kultury polskiej. 2. Stypendium przeznaczone jest dla uczniów trzeciej klasy licealnej Szkoły im. Jana Pawła II, którzy napiszą wypracowanie (essay) na podany przez Nauczyciela temat. Stypendium zarządzają państwo Zofia i Jan Grele (rodzice Michała). 3. Oceny prac licealistów dokonuje: a. członek rodziny Państwa Grele 4. Stypendium przyznawane jest jednorazowo, a jego wysokość jest corocznie ustalana przez Państwo Zofia i Jan Grele. 5. Warunkiem przyznania stypendium jest samodzielność prac kandydatów. 6. Liczba przyznawanych stypendiów jest ogłaszana w trakcie uroczystego Balu Maturalnego lub Mszy Graduacyjnej klasy XI. 7. Ilość przyznawanych stypendiów jest zmienna, w zależności od ilości kandydatów jak również ich osiągnięć. 8. Państwo Zofia i Jan Grele jak również Polska Szkoła im. Jana Pawła II zastrzegają sobie prawo do publikowania prac i informacji o osiągnięciach stypendystów, które zdecydowały o przyznaniu stypendium. 9. Fundacja Michała Grele jest własnością państwa Zofii i Jana Grele i nie jest udostępniona do przyjmowania publicznych donacji. 10. Polska Szkoła im. Jana Pawła II w żadnym przypadku nie decduje o formie oraz nie ma żadnych oczekiwań wobec Fundacji Michała Grele. _________________________________ ____________________________ Zofia Grele Jan Grele ZASADY DYŻURÓW RODZICÓW Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont 1. W celu zapewnienia bezpieczeństwa uczniom, nauczycielom oraz pracownikom w czasie zajęć w polskiej szkole rodzice mają obowiązek odbycia dyżuru. 2. Obowiązek dyżuru dla każdej rodziny polega na: a. Zaplacieniu depozytu $50 przy pierwszej rejestracji do naszej szkoły (nowe rodziny) b. Coroczne odbycie dyżuru we wcześniej wyznaczonym terminie (po odbyciu dyżuru depozyt przechodzi na następny rok szkolny) c. Skontaktowaniu się z osobą odpowiedzialna za dyżury jeśli odbycie dyżuru jest niemożliwe w danym terminie d. W razie nie odbycia dyżuru zapłacenie kary w wysokości $50 (lub stracie depozytu) 3. W dniu dyżuru wyznaczeni rodzice powinni: a. Pojawić się w sekretariacie szkoły 15 minut przed rozpoczęciem zajęć (o godzinie 5:45pm zmiana piątkowa lub 9:45am zmiana sobotnia) b. Podpisać listę obecności oraz zabranie identyfikatora c. Dwoje z nich powinno zająć się kierowaniem ruchu przed budynkiem szkoły (przed i po zajęciach) d. W czasie zajęć szkolnych zając miejsca na korytarzach oraz przy wejściu do budynku e. W razie potrzeby pomagać nauczycielom lub pracownikom szkoły f. W czasie przerwy sprawdzić łażienki oraz klatkę schodową 4. Po zakończeniu edukacji w naszej szkole rodzice powinni poprosić o zwrot depozytu w ciągu 6 miesięcy w przeciwnym razie depozyt zostanie przeznaczony jako donacja do szkoły 5. Rozkład dyżurów znajduje się na stronie szkoły www.polschool.com oraz został wysłany do wszystkich rodziców drogą elektroniczną. Zobowiązanie Członków Zarządu, Grona Pedagogicznego oraz Członków Komisji Rewizyjnej do zachowania Tajemnicy oraz Poufności dotyczących działalności i funkcjonowania Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, IL DZIAŁALNOŚĆ KAŻDEGO CZŁONKA ZARZĄDU, GRONA PEDAGOGICZNEGO ORAZ KOMISJI REWIZYJNEJ WINNA BYĆ ZGODNA ZE STATUTEM I REGULAMINEM POLSKIEJ SZKOŁY IM. JANA PAWŁA II ORAZ SŁUŻYĆ ROZWOJOWI SZKOŁY. 1. Członek Zarządu, Grona Pedagogicznego oraz Członek Komisji Rewizyjnej zobowiązuje się do zachowania tajemnicy i nie rozpowszechniania, w jakiejkolwiek formie, wszystkich dostępnych mu informacji dotyczących działalności oraz funkcjonowania Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, IL. Wszelkie dokumenty, informacje na piśmie i w mowie, do których będzie miał dostęp z tytułu wykonywania swoich obowiązków nie są przedmiotem publicznego rozpowszechniania, zarówno w czasie trwania umowy o pracę lub pełnienia obowiązków jak i po ich wygaśnięciu. 2. Informacje stanowiące tajemnicę Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, IL obejmują w szczególności: poufne informacje o rodzicach, uczniach, pracownikach, wolontariuszach oraz darczyńcach polskiej szkoły. 3. Członek Zarządu, Grona Pedagogicznego oraz Członek Komisji Rewizyjnej nie rozpowszechnia wiadomości, których treść mogłaby naruszyć dobre imię lub interes Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, IL lub jego Klientów, Pracowników, Wolontariuszy, Członków Zarządu oraz Członków Komisji Rewizyjnej. 4. Członek Zarządu, Grona Pedagogicznego oraz Członek Komisji Rewizyjnej nie może prowadzić jakiejkolwiek działalności sprzecznej z interesem oraz dobrym imieniem Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Lemont, IL. 5. Członek Zarządu, Grona Pedagogicznego oraz Członek Komisji Rewizyjnej potwierdza niniejszym, że jest świadomy odpowiedzialności za nieprzestrzeganie powyższego zobowiązania. Imię i Nazwisko: ________________________________ Stanowisko/Funkcja: _____________________________ Podpis: _______________________________________ Data: ________________ REGULAMIN REJESTRACJI I OPŁAT W ZWIĄZKU Z TYM, ŻE KAŻDEGO ROKU ZMIENIAJĄ SIĘ CENY KSIĄŻEK REGULAMIN REJESTRACJI I OPAT BĘDZIE DOSTĘPNY NA STRONIE INTERNETOWEJ ORAZ PODCZAS ZAPISÓW DO SZKOŁY, NIE POŻNIEJ NIŻ 31 MARCA KAŻDEGO BIEŻĄCEGO ROKU. Statut i Regulaminy zostały przegłosowane na Walnym Zebraniu oraz zatwierdzony przez Zarząd Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II, w dniu 31 marca, 2017 oraz wchodzi w życie z powyższą datą. X Prezydent X wiceprezydent X Skarbnik	3d407259-e40a-48aa-a180-11b0dabc6960	finepdfs	1.825195	CC-MAIN-2019-47	http://www.polschool.com/wp-content/uploads/2019/07/StatutSzkoly32717.pdf	2019-11-13T13:19:22	crawl-data/CC-MAIN-2019-47/segments/1573496667260.46/warc/CC-MAIN-20191113113242-20191113141242-00468.warc.gz	250,178,372	0.999954	0.999975	0.999975	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 370, 2752, 5872, 8875, 11616, 14394, 16726, 19724, 22677, 26052, 29313, 32056, 33091, 35517, 38213, 39695, 41254, 43294, 43769 ]	1	0
HURTOWNIA ARTYKUŁÓW PRZEMYSŁOWYCH OFERTA PROMOCYJNA marzec/kwiecień 2025 - Owijka - kalkomania do jajek termokurczałwa a'6 (wzory sakralne) (25) - Barwnik do jajek a'5 (20) - Zestaw barwników + naklejki do jajek (20) - Zestaw 5 barwników + naklejki smoczki (20) - Zestaw barwników + naklejki wyklejanki (20) - Zestaw barwników + naklejki kraszanki (20) - Magiczny pistolet-barwnik - Owijka - kalkomania do jajek termokurczałwa a'10 - Bajeczna pisanka - zestaw do dekoracji pisanek (25) Świeca - walec 5/14cm (12) Świeca - jajko 8/10cm (6) Śmigusówka - jajko (20) Pistolet na wodę 16cm Pistolet na wodę 24cm Pistolet na wodę 26cm Pistolet na wodę 35cm Pistolet na wodę 45cm Pistolet na wodę - tuba 35cm Baranek leżący plastikowy 6cm Baranek leżący plastikowy 9cm Dwojaczek plastikowy kryształ Dwojaczek plastikowy mix kolorów Przyprawnik sól pieprz do koszyka (12) Gałązka ozdobna 40cm bazie Gałązka ozdobna z jajkami a'5 53cm Jajko pisanka metalowe 11cm Kurczak nakręcony 9cm (12) Kurczaki wielkanocne 10cm a'12 Kurczaki wielkanocne 5cm a'24 Kurczaki wielkanocne 2,5cm a'18 Jajka pisanki z zawieszką w koszyku a'4 6,5cm Jajka dekoracyjne koronka a'6 z zawieszką Zawieszka jajko a'6 6cm Jajka dekoracyjne a'6 5cm Jajka dekoracyjne a'12 4cm Jajka dekoracyjne a'24 3cm Jajka dekoracyjne a'36 Jajka do malowania a'5 7cm z farbkami Jajka do malowania a'3 5,5cm Jajka do malowania a'3 12cm Zajaczek do malowania a'5 8cm z farbami Jajka na piku a'6 6cm wzór zajaczek (50) Jajka + piórka 35cm na piku (12) Kurczatka na piku a'3 w gniazdzie (6) Kurczakło na piku (12) Kurczakło filcowe na piku (12) Kurka materiałowa 9cm (12) Kurka z jajkiem 17cm Kpl. 5 koszyków (15, 18, 22, 24, 27cm) Mata - podkładka na stół świąteczna 40x30cm (12) Serwetka świąteczna 33x33 3-warst. a'20 Serwetka krzyżakowa 68x68cm (10) Obrus 160x110cm Obrus serweta 50x100cm (10) Serwetka śr. 28cm (6) Skorupka na rzeźuchę 12cm Z okazji Świąt Wielkiej Nocy składamy Państwu serdeczne życzenia zdrowia, spokoju i miłych spotkań w rodzinnym gronie - Właściciel oraz Pracownicy EKO-DAM 20-343 Lublin, ul. Pawia 49 , tel./fax 81 740 17 06, mobile: 783 998 071 e-mail: email@example.com www.ekodam.pl \| Item Description \| Price (net) \| Price (gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Spinner (24) \| 3,99 zł \| brutto 4 zł \| \| Gniotek antystresowy a/8 mini \| 2,49 zł \| brutto 3 zł \| \| Gniotek z koroną (24) \| 1,99 zł \| brutto 2,15 zł \| \| Gniotek silikonowy LAPKA \| 4,39 zł \| brutto 5 zł \| \| Gniotek ALPAKA \| 3,89 zł \| brutto 4 zł \| \| Piłka gumowa kolor mix \| 2,29 zł \| brutto 2 zł \| \| Piłeczka świecąca OKO (12) \| 3,99 zł \| brutto 4 zł \| \| Piłeczki ping-pong a/6 \| 2,49 zł \| brutto 3 zł \| \| Balony kolorowe duże a/100 \| 17,29 zł \| brutto 21 zł \| \| Miecz banki MIS 35cm \| 1,99 zł \| brutto 2 zł \| \| Banki mydlane (36) \| 30+6 GRATIS \| \| \| Balony na wodę z pompką \| 6,99 zł \| brutto 8 zł \| \| Płyn do banitek mydlanych 1L \| 11+1 GRATIS \| \| \| Pistolet do banitek mydl. na baterie (4xAAA) \| 12,99 zł \| brutto 15 zł \| \| Pistolet do banitek mydl. na bat. (3xAAA) \| 11,99 zł \| brutto 14 zł \| \| Puzzle 60-el. (+3) \| 3,19 zł \| brutto 3 zł \| \| Tablet graficzny 27x21 cm \| 10,99 zł \| brutto 13 zł \| \| Skarbonka ceramiczna AUTO / KOT \| 4,99 zł \| brutto 6 zł \| \| Grzechotka DINOZAUR \| 4,49 zł \| brutto 5 zł \| \| Zestaw samolot z miśem 12cm naciskany \| 6,69 zł \| brutto 8 zł \| \| Rakieta z napędem 7cm \| 2,59 zł \| brutto 3 zł \| \| Krzeselko dziecięce z oparciem metal \| 21,99 zł \| brutto 27 zł \| \| Klocki drewniane 26 elem. \| 3,69 zł \| brutto 4 zł \| \| Auto edukacyjne + akcesoria 20cm \| 18,99 zł \| brutto 23 zł \| \| Zestaw litwuki z cyferkami magnes. 52 elem. \| 19,99 zł \| brutto 24 zł \| \| Klocki zwierzątka 109-el. \| 4,29 zł \| brutto 5 zł \| \| Puzzle drewniane KONIK \| 3,09 zł \| brutto 3 zł \| \| Klocki samochód 104-el. SWAT RACE \| 10,99 zł \| brutto 13 zł \| \| Kolorowanka - lamigówki dla dzieci A4 (12) \| 2,69 zł \| brutto 3 zł \| \| Gra logiczna na baterie \| 9,99 zł \| brutto 12 zł \| \| Gra dentysta-krokodyl \| 6,39 zł \| brutto 7 zł \| \| Latająca kula z ładowarką \| 17,99 zł \| brutto 22 zł \| \| Koszyk z produktami do krojenia \| 19,99 zł \| brutto 24 zł \| \| Flet prosty plastik \| 1,99 zł \| brutto 2 zł \| \| Zestaw do karaoke mikrofony + głośnik \| 22,99 zł \| brutto 28 zł \| \| Lalka 12cm \| 8,69 zł \| brutto 10 zł \| \| Lalka 30cm \| 7,99 zł \| brutto 9 zł \| \| Lalka 28cm z lusterkiem LITTLE FRIEND \| 21,99 zł \| brutto 27 zł \| \| Lalka kosmuczka 30cm \| 15,49 zł \| brutto 19 zł \| \| Lalka bobas 25cm + akcesoria \| 37,99 zł \| brutto 46 zł \| \| Lalka mała 15cm z akcesoriami \| 21,49 zł \| brutto 26 zł \| \| Lalka z butami \| 11,39 zł \| brutto 14 zł \| \| Lalka z akcesoriami 30cm \| 16,49 zł \| brutto 20 zł \| \| Studio paznokci na baterie \| 19,99 zł \| brutto 24 zł \| \| Zestaw fryzjer z suszarką \| 15,49 zł \| brutto 19 zł \| \| Zestaw piękności + lusterko \| 14,49 zł \| brutto 17 zł \| \| Zestaw koralików mały \| 6,99 zł \| brutto 8 zł \| \| Zestaw lekarski ze światłem \| 13,99 zł \| brutto 17 zł \| \| Kasa sklepową św./dzw. \| 45,99 zł \| brutto 56 zł \| \| Zestaw dla lalek 6-el. \| 19,99 zł \| brutto 24 zł \| \| Figurki insekty \| 14,99 zł \| brutto 18 zł \| \| Karty do gry „Piotrus” \| 1,99 zł \| brutto 2 zł \| \| Karty do gry \| 1,89 zł \| brutto 2,12 zł \| \| Zestaw zwierząt safari \| 13,99 zł \| brutto 17 zł \| \| Zestaw ryzerza 3-elem. \| 13,99 zł \| brutto 17 zł \| \| Kolejka na bat. pociąg + tor \| 41,99 zł \| brutto 51 zł \| \| Zestaw narzędzi z wiertarką \| 12,49 zł \| brutto 15 zł \| \| Wiertarka na baterie \| 21,99 zł \| brutto 27 zł \| \| Kreda kolorowa EASY a/20 wiaderko \| 8,99 zł \| brutto 11 zł \| \| Item Description \| Price \| \|------------------------------------------------------\|--------\| \| Zestaw policja garaż parking \| 29,99 zł brutto 36 zł \| \| Auta a'3 z wyrzutnią \| 18,99 zł brutto 23 zł \| \| Lokomotywa 6cm (24) \| 2,49 zł brutto 3 zł \| \| Auto wojskowe przewrotka 11cm \| 9,99 zł brutto 12 zł \| \| Autko metal 7cm mix \| 4,99 zł brutto 6 zł \| \| Auto plastik POLICJA 12cm z napędem \| 6,99 zł brutto 8 zł \| \| Auto policyjne 20cm na radio \| 26,99 zł brutto 33 zł \| \| Auto POLICJA 12cm metal św./dżw. \| 18,49 zł brutto 23 zł \| \| Auto monster truck ze światłem 9cm \| 7,99 zł brutto 9 zł \| \| Auta metal a'3 8cm \| 9,99 zł brutto 12 zł \| \| Auta metalowe 11cm mix \| 11,99 zł brutto 14 zł \| \| Auto laweta 30cm + autka \| 14,99 zł brutto 18 zł \| \| Auto robot \| 18,49 zł brutto 23 zł \| \| Zestaw transportowy mix pojazdów \| 21,99 zł brutto 27 zł \| \| Auto śmieciarka 17cm św./dżw. \| 21,99 zł brutto 27 zł \| \| Konstruktor metalowy 137 el. \| 19,99 zł brutto 24 zł \| \| Auto straż pożarna 28cm z napędem \| 17,99 zł brutto 22 zł \| \| Auto straż pożarna 32cm \| 14,99 zł brutto 18 zł \| \| Auto laweta z koparką 30cm \| 14,99 zł brutto 18 zł \| \| Wyrzutnia samochodów REKIN 26cm \| 19,99 zł brutto 24 zł \| \| Traktor 9cm \| 8,99 zł brutto 10 zł \| \| Traktor z przyczepą 40cm \| 18,99 zł brutto 22 zł \| \| Traktor z przyczepą wywrotką 35cm \| 18,49 zł brutto 22 zł \| \| Traktor - spychacz 25cm \| 18,99 zł brutto 22 zł \| \| Traktor metal 12cm \| 9,99 zł brutto 12 zł \| \| Maszyna rolnicza z przyczepą 27cm \| 9,99 zł brutto 12 zł \| \| Traktor z siewnikiem 32cm św./dżw. GRAVITY \| 23,99 zł brutto 29 zł \| \| Kombajn rolniczy duży 35x22cm \| 26,49 zł brutto 32 zł \| \| Traktor z przyczepą i zwierzętami 30cm \| 12,49 zł brutto 15 zł \| \| Traktor z maszyną 35cm św./dżw. \| 21,99 zł brutto 27 zł \| \| Traktor koparka - spychacz 40cm \| 14,99 zł brutto 18 zł \| \| Traktor z maszynami 58cm \| 23,99 zł brutto 29 zł \| \| Traktor z drewnem 40cm \| 16,99 zł brutto 20 zł \| \| Traktor z maszyną 40cm \| 15,99 zł brutto 19 zł \| \| Traktor z maszynami 38cm \| 26,99 zł brutto 33 zł \| \| Pistolet wyrzutnia ze światłem \| 10,49 zł brutto 20 zł \| \| Karabin na pociski piankowe 45cm \| 14,99 zł brutto 18 zł \| \| Czołg św./dżw. 18cm \| 15,99 zł brutto 19 zł \| \| Zestaw wojsko w tubie \| 16,99 zł brutto 20 zł \| \| Termometr pokojowy drewniany \| 2,99 zł brutto 3 zł \| \| Termometr pokojowy plastik 15,5cm \| 1,99 zł brutto 2 zł \| \| Termometr zewnętrzny BIEDRONKA / OSA / ŻABA \| 6,49 zł brutto 7 zł \| \| Termometr zaokrąglony mały: średni – 5,49 (6,75 brutto); duży – 6,59 (8,60 brutto) \| 3,99 zł brutto 4 zł \| \| Parasolka dziecka z gwizdkiem \| 7,99 zł brutto 9 zł \| \| Parasolka długa MAX \| 19,99 zł brutto 24 zł \| \| Parasolka mini \| 9,99 zł brutto 12 zł \| \| Parasolka automat \| 18,99 zł brutto 23 zł \| \| Płaszcz przeciwdeszczowy uniwersalny \| 4,19 zł brutto 5 zł \| \| Peleryna przeciwdeszczowa duża \| 2,99 zł brutto 3 zł \| \| Flaga polska 60x90cm \| 1,99 zł brutto 2 zł \| \| Kij drewniany naturalny 120cm (50) \| 1,99 zł brutto 2 zł \| \| Item Description \| Price (net) \| Price (gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Papier prezentowy 200x70cm \| 2,19 \| 2,49 \| \| Wstążka prezentowa a'6 5mm x20m \| 5,99 \| 7,11 \| \| Torba prezentowa 18x23cm, 26,5x33cm – 2,29 (2,82 brutto); 32x42cm – 2,99 (3,68 brutto) \| 1,99 \| 2,49 \| \| Torba prezentowa koniak (12) \| 1,99 \| 2,49 \| \| Świeczki urodzinowe \| 1,69 \| 2,09 \| \| Świeczki urodzinowe cyferki 0-9 (12) \| 1,59 \| 1,91 \| \| Świeca biała a'6 stołowa (18) \| 5,49 \| 6,71 \| \| Świeca wotywna walec 5cm a'4 \| 5,99 \| 6,99 \| \| Świeczka podgrzewacz kulki / róże a'12 \| 14,99 \| 18,49 \| \| Świeca podgrzewacz a'50 \| 8,99 \| 11,19 \| \| Podgrzewacz - świeca zapach a'6 \| 2,19 \| 2,69 \| \| Świeca zapachowa w szkle (6) \| 3,99 \| 4,81 \| \| Konfetti wyrzutnia 9-strz. (elektroniczne) \| 73,99 \| 91,11 \| \| Konfetti w tubie 39cm; Konfetti w tubie 59cm – 9,76 (12,00 brutto) \| 6,91 \| 8,39 \| \| Farba do włosów spray mix kolor \| 7,79 \| 9,19 \| \| Piana w sprayu biała \| 2,79 \| 3,31 \| \| Serpentyna w sprayu \| 4,99 \| 6,09 \| \| Fontanna tortowa a'4 12cm (120) \| 5,69 \| 7,09 \| \| Fontanna tortowa a'2 18cm (72) \| 3,49 \| 4,29 \| \| Fontanna tortowa a'2 24cm (36) \| 5,99 \| 7,11 \| \| Kadzidełka zapachowe HEM \| 1,29 \| 1,59 \| \| Kokardki - rozetki a'27 \| 9,99 \| 12,09 \| \| Wstążka dekoracyjna brokatowa szer. 6cm \| 3,49 \| 4,19 \| \| Folia prezentowa 300x70cm \| 2,09 \| 2,51 \| \| Dekoracja - lampa RÓŻA 14cm w osłonie szklanej na baterie \| 7,99 \| 9,31 \| \| Dekoracja - kostki lodu a'10 \| 0,99 \| 1,21 \| \| Ramka na zdjęcie 10x15cm \| 4,69 \| 5,77 \| \| Zestaw oświetleniowy 20 LED 2m \| 2,99 \| 3,59 \| \| Zestaw oświetleniowy 20 LED DRUCIK 2xR6 \| 1,79 \| 2,19 \| \| Zestaw oświetleniowy 20 LED KULE AZUR \| 21,99 \| 27,19 \| \| Lampka nocna MINI LED 11cm (12) \| 3,69 \| 4,59 \| \| Lampka LED 14cm \| 7,99 \| 9,59 \| \| Lampka nocna ILUMI 18x18x31 \| 35,99 \| 44,77 \| \| Lampka nocna stołowa wys. 30cm ceramiczna \| 42,99 \| 52,99 \| \| Lampka nocna stołowa wys. 18cm ceramiczna \| 29,99 \| 36,19 \| \| Dyfuzor z patyczkami TESORI 200ml \| 10,99 \| 13,59 \| \| Portfel męski/ damski LUX – 16,99 (20,90 brutto) \| 12,99 \| 15,99 \| \| Serwetka kolorowa 3-warstw. a'20 (12) \| 2,59 \| 3,19 \| \| Serwetka DAISY 33x33cm a'20 (12) \| 2,99 \| 3,59 \| \| Nawilżacz powietrza kaloryferowy \| 6,39 \| 7,69 \| \| Pochłaniacz wilgoci GEM 400ml (190g) \| 5,89 \| 7,11 \| \| Zegarek budzik \| 5,99 \| 7,11 \| \| Zegar ścienny 20cm \| 10,99 \| 13,59 \| \| Płyta koperta CD-R / DVD-R (10) \| 1,19 \| 1,49 \| \| Wazon szklany 25cm \| 7,49 \| 9,11 \| HIT \| Item Description \| Price \| \|------------------\|-------\| \| Rękawice skórzane \| 5,99 \| \| Rękawice DRAGON \| 2,19 \| \| Rękawice robocze \| 0,69 \| \| Rękawice ochronne \| 2,89 \| \| Rękawice niebiesko-czarne piankowe \| 2,19 \| \| Rękawice ogrodowe gumowane FLOWER \| 1,49 \| \| Rękawice nitryl \| 1,49 \| \| Rękawice FLEX czarno-białe \| 1,49 \| \| Rękawice gospodarcze \| 1,59 \| \| Rękawice ogrodowe z pazurami \| 4,99 \| \| Podłoże do storczyków \| 4,99 \| \| Ziemia universalna \| 6,99 \| \| Ziemia 5L do paproci \| 7,99 \| \| Podłoże kwiatowe \| 4,99 \| \| Podłoże do roślin kwaśnołubnych \| 4,99 \| \| Torf kwaśny \| 4,99 \| \| Ziemia 20L do surfinii \| 6,99 \| \| Keramzyt ogrodniczy \| 6,99 \| \| Podłoże do pikowania i wysiewu z mikrogr. \| 7,99 \| \| Podłoże do warzyw \| 7,99 \| \| Podłoże uniwersalne z mikrogr. \| 33,99 \| \| Doniczka VERO azr. śr. 13cm; 17cm – 6,99 (8,60 brutto); 21cm – 9,99 (12,29 brutto) \| 6,99 \| \| Doniczka TEDI fala z podst. 17cm; 19cm – 6,39 (7,86 br.); 21cm – 7,99 (9,83 br.) \| 6,99 \| \| Doniczka BETI azr. śr. 15cm; 17cm – 8,69 (10,69 brutto); 19cm – 9,89 (12,16 brutto) \| 10,49 \| \| Doniczka CRISTAL wytłaczana \| 4,29 \| \| Doniczka DOUBLE 25cm \| 33,99 \| \| Osłonka na doniczkę wiaderko metal kwadrat \| 5,99 \| \| Osłonka na doniczkę ceramiczna \| 10,49 \| \| Oslonka - doniczka plastik \| 2,69 \| \| Podstawka pod skrzynkę balkonową \| 2,99 \| \| Skrzynka balkonowa \| 5,99 \| \| Doniczka osłonka drewniana a'2 SERCE \| 29,99 \| \| Wieszak metal. na doniczkę sowa \| 15,99 \| \| Odstraszacz ptaków KOT metal \| 12,49 \| \| Doniczki do rozsad \| 7,19 \| \| Agrowłóknina ogrodowa \| 12,49 \| \| Agrowłóknina wiosenna UV \| 5,99 \| \| Podpora do roślin drabinka \| 5,99 \| \| Podpora do roślin pojedyncza pierścień \| 1,99 \| \| Podpora do roślin pojedyncza pierścień \| 4,99 \| \| Tyczka do roślin powlekana \| 1,99 \| \| Tyczka do roślin bambusowa \| 1,59 \| \| Tyczka - palik kokosowy \| 10,49 \| \| Sznurek PP TEX \| 8,99 \| \| Taśma adstraszająca ptaki \| 4,99 \| \| Żyłka tnąca do podkaszarek \| 4,99 \| \| Żyłka do podkaszarek wzmacniana \| 21,99 \| \| Żyłka do podkaszarek ROUND \| 4,59 \| \| Skrzynka - pojemnik gospodarczy składany \| 24,99 \| \| Worek na warzywa raszla z zaciąg. \| 0,33 \| Prices in PLN, excluding VAT. \| Item Description \| Price \| \|------------------\|-------\| \| Figurka TUKAN 19x11x35cm \| 23,99 zł \| \| Figurka KRUK odstraszający ptaki 40x20x13cm \| 10,99 zł \| \| Figurka KACZKA pływająca 13x36cm plastik \| 10,99 zł \| \| Figurka BOCIAN 82cm plastik \| 59,99 zł \| \| Ozdoba ogrodowa - kruk 36x13x8cm \| 8,99 zł \| \| Figurka KRASNAL ceram. sportowiec 29cm \| 21,99 zł \| \| Figurka KRASHAL ceram. 34cm lakierowany \| 30,99 zł \| \| Figurka GRZYB ceram. 20cm \| 22,99 zł \| \| Figurka PSZCZÓŁKA ceram. 20cm \| 17,99 zł \| \| Węgiel drzewny 2kg \| 7,99 zł \| \| Rozpalka a'32 kostka biała (28) \| 3,99 zł \| \| Rozpalka a'32 kostka (45) \| 1,49 zł \| \| Rozpalka płyn (12) \| 3,99 zł \| \| Serwetka biała gastronomiczna a'500 (60) \| 3,59 zł \| \| Obrus papierowy a'3 biały 100x140 (20) \| 4,49 zł \| \| Słomki do napojów 20cm a'24 papierowe (10) \| 1,99 zł \| \| Mata teflonowa na grill a'2 40x33cm \| 5,99 zł \| \| Wykalaczki a'200 (12) \| 1,39 zł \| \| Wykalaczki a'100 (12) \| 0,69 zł \| \| Grill wiszący regulowany na trójnogu 35x35x147cm \| 129,99 zł \| \| Grill węglowy prosty 58x44x72cm na kółkach \| 77,99 zł \| \| Grill ogrodowy 41x33,5x46,5cm \| 29,99 zł \| \| Grill jednorazowy z węglem (21) \| 8,99 zł \| \| Tacka do grilla a'5 okrągła \| 6,49 zł \| \| Tacki do grilla a'3 (30) \| 2,49 zł \| \| Patyczki do szaszyków a'30 (50) \| 1,19 zł \| \| Patyczki do szaszyków 25cm a'200 \| 3,28 zł \| \| Tacki papierowe prostokątne a'20 (20) \| 2,59 zł \| \| Mieszki do zupy a'6 (25) \| 3,49 zł \| \| Talerz papierowy okrągły a'20 (30) \| 5,19 zł \| \| Zestaw piknikowy 16-el. ECO (8) \| 4,78 zł \| \| Kabki papierowe do gorącego a'6 (45) \| 1,42 zł \| \| Widelec plastik a'6 (wielokrotnego użytku) (20) \| 2,28 zł \| \| Noż plastik a'6 (wielokrotnego użytku) (20) \| 1,69 zł \| \| Łyżki plastik a'6 (wielokrotnego użytku) (20) \| 1,99 zł \| \| Widelec drewniany a'6 (20) \| 1,29 zł \| \| Widelec drewniany a'100 \| 8,29 zł \| \| Łyżki drewniane a'100 \| 9,00 zł \| \| Łyżki drewniane a'6 (20) \| 1,42 zł \| \| Rękawice lateksowe a'100 (10) rozm. S, M, L, XL \| 2,28 zł \| \| Rękawice nitylowe a'100 (10) rozm. S, M, L, XL niebieskie \| 1,69 zł \| \| Rękawice czarne nitylowe a'100 rozm. S, M, L (10) \| 1,99 zł \| \| Maseczka ochronna a'50 \| 1,29 zł \| \| Prezerwatywy NEW CARESS MULTI GROSS (48) mix \| 8,29 zł \| \| Woda utleniona kosmetyczna 3% 100g AVENA (48) \| 9,00 zł \| \| Spirytus salicylowy kosmetyczny 100ml plastik (6) \| 1,42 zł \| \| AFM PLASTER TAK-NINA 6cm x 1m \| 2,28 zł \| \| Plasty familijne standardowe a'100 25x72 (26): 19x72 (26): dziecięce MEDICA (8): uniwersalne MEDICA (8), ekonomiczne MEDICA 50cm x 6cm (8), standardowe MEDICA (8), wysokie MEDICA (8) \| 2,28 zł \| \| PRZYLEPIECIEK TKNANIOWY 5x1,25cm (20); 5x2,5cm (10) \| 2,28 zł \| \| GAZA NIEJELAOWA 1m (50): KOMPRESY JAKOWE 7,5 x 7,5cm (20) \| 2,28 zł \| \| OPASKA ODZANA 4x 4,5cm (250), 4x 10cm (150), 4x 15cm (100) \| 2,28 zł \| \| OPASKA ELASTYCZNA 4x10cm (88) \| 2,28 zł \| \| PLASTER ROZGRZEWAJĄCY 12x16cm a'2 FIVAPLAST \| 2,28 zł \| \| Plastyczne opaski na stopy a'10 \| 2,28 zł \| NOWOŚĆ* - Kinoki - Plastyczne opaski na stopy a'10 \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Salaterka szklana LIŚĆ 14x10,5cm NOCTURN \| 3,59 \| 4,14 \| \| Salaterka 20cm prążkowana HARENA 880ml \| 8,89 \| 10,13 \| \| Salaterka ceramiczna 18cm wzór \| 4,99 \| 6,11 \| \| Salaterka szklana 21,7cm KLARA \| 5,49 \| 6,73 \| \| Salaterka szklana FALA 17cm; 20cm – 9,59 (11,80 brutto) \| 5,99 \| 7,17 \| \| Salaterka szklana 18cm KLARA \| 2,99 \| 3,44 \| \| Salaterka szklana prosta 19cm \| 5,29 \| 6,11 \| \| Salaterka szklana 26cm IRENE \| 6,49 \| 7,81 \| \| Salaterka szklana AURORA a'3 15,5x10cm \| 22,99 \| 28,08 \| \| Salaterka szklana AURORA 14cm \| 6,49 \| 7,81 \| \| Półmisek prost. PARMA 20x28cm \| 13,99 \| 17,21 \| \| Talerz szklany na jajka \| 19,99 \| 24,39 \| \| Talerz na jajka plastik 30cm \| 3,99 \| 4,71 \| \| Talerz głęboki 21cm FESTON ARCOPAL (6) \| 4,39 \| 5,19 \| \| Talerz ceramiczny kwadrat 22x22cm \| 5,99 \| 7,17 \| \| Miska porcelanowa 18cm 7" (12) \| 3,39 \| 4,11 \| \| Bułionówka szkło 550ml (6) \| 2,99 \| 3,44 \| \| Talerz szklany deserowy a'3cm 19cm ozdobny \| 9,99 \| 12,24 \| \| Talerz deserowy szklany 15cm VENUS \| 2,99 \| 3,44 \| \| Talerz deserowy śr. 20cm TOLEDO (6) \| 3,29 \| 4,05 \| \| Talerz deserowy 18cm szklany zdobiony \| 2,99 \| 3,44 \| \| Talerz deserowy szklany 15,5cm SOLARIS \| 2,59 \| 3,19 \| \| Talerz oziębiony płaski 25cm ZELIE LUMINARC (6) \| 3,99 \| 4,71 \| \| Talerz hart. AURORA 20,5cm; 31,5cm – 16,99 (20,90 brutto) \| 6,49 \| 7,81 \| \| Kpl. talerzy deserowych 7-el. (talerz 25cm + talerzyki 15,5cm) \| 22,99 \| 28,08 \| \| Półmisek owalny 28x23,6cm HASIR \| 9,99 \| 12,24 \| \| Półmisek okrągły szklany AURORA śr. 21,5cm \| 8,69 \| 10,46 \| \| Waza szklana 2,5L LUMINARC \| 31,99 \| 39,19 \| \| Patera plastik 27cm na nodze \| 8,59 \| 10,32 \| \| Patera obrotowa szklana 30cm płaska SUSAN \| 25,99 \| 31,17 \| \| Dżbanek do filtracji wody 2,8L SIMPLE bez wkładu \| 14,99 \| 18,44 \| \| Filtr do dżbanka B-5 / A-5 okrągły (3) \| 15,99 \| 19,16 \| \| Filtr do dżbanka prostokątny B100-25 (3) \| 9,49 \| 11,17 \| \| Filtr do dżbanka B100-15 okrągły (3) \| 7,99 \| 9,44 \| \| Dżbanek szklany z pokr. 1,5L graverowany \| 11,49 \| 14,14 \| \| Dżbanek żaroodporny z zaparzaczem 1,5L \| 13,49 \| 16,16 \| \| Dżbanek żaroodporny 1,5L \| 12,99 \| 15,59 \| \| Dżbanek zaroodporny 1L z pokr. bambusową \| 18,99 \| 23,16 \| \| Dżbanek szklany 1,3L (12) \| 6,99 \| 8,44 \| \| Dżbanek szklany 1,3L z pokrywką \| 9,99 \| 12,24 \| \| Kpl. obiadowy 18-el. ARCOLAP ZELIE \| 66,99 \| 82,08 \| \| Kpl. obiadowy 18-el. ESTEN LUMINARC \| 78,99 \| 97,18 \| \| Kpl. obiadowy 18-el. VALENCIA \| 112,99 \| 138,44 \| \| Kpl. obiadowy 18-el. okrągły SZARE LIŚCIE \| 84,99 \| 104,44 \| \| Kpl. karaafka z pokr. + 6 szklancek LAV \| 24,49 \| 30,11 \| \| Karafka szklana 850ml kryształ borałfat \| 8,99 \| 11,11 \| \| Kubek szklany filiżanka kryształ 430ml \| 11+1 GRATIS \| \| Kubek szklany filiżanka KWAT 250ml \| 2,59 \| 3,44 \| \| Kubek szklany filiżanka prążkowana 460ml VENUS \| 4,49 \| 5,44 \| \| Kubek filiżanka JUMBO ceramiczna 350ml na stopce \| 8,19 \| 10,17 \| \| Kubek porcelanowy w pudełku z łyżeczką 300ml \| 5,29 \| 6,31 \| \| Kubek na zupę 700ml mix rodzajów \| 11,99 \| 14,33 \| \| Kubek porcelanowy 500ml gładki (6) \| 4,19 \| 5,11 \| \| Szklenki a'6 czarno szare trójkaty 250ml \| 28,99 \| 35,66 \| \| Szklenki a'6 czarno szare trójkaty 350ml \| 28,99 \| 35,66 \| \| Kubek szklany prosty z uchem 250ml (6) \| 11+1 GRATIS \| \| Kubek ceramiczny COFFEE 530ml (6) \| 5,19 \| 6,19 \| \| Kubek kubas 400ml (6) \| 4,79 \| 5,80 \| \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Kpl. 4-element. do kawy (2 filiżanki + 2 spodki) \| 29,49 zł \| 36,27 zł \| \| Szkianki do whisky a'6 280ml (6) \| 19,99 zł \| 24,38 zł \| \| Literatki a'5 150ml KROSMO \| 13,99 zł \| 17,11 zł \| \| Szkianki a'6 gładkie a'6 KROSMO \| 13,99 zł \| 17,11 zł \| \| Kieliszki do wódki a'6 50ml SHOT KROSMO \| 13,99 zł \| 17,11 zł \| \| Kieliszki do wódki a'6 PURE na nożce \| 28,49 zł \| 35,94 zł \| \| Kieliszki do szampana a'6 145ml LUMINARC \| 24,99 zł \| 30,24 zł \| \| Kieliszki a'6 gładkie X 25ml \| 6,99 zł \| 8,66 zł \| \| Kieliszki do wina a'6 340ml LAV EMPIRE \| 24,59 zł \| 30,25 zł \| \| Kieliszki do wódki 25ml a'6 baryłka \| 4,99 zł \| 6,14 zł \| \| Czajnik nierdzewny 3,0L MAX / OLO \| 39,99 zł \| 49,11 zł \| \| Czajnik 3L ALF kolor \| 34,99 zł \| 43,14 zł \| \| Czajnik nierdzewny powlekany 3L EDENBERG \| 49,99 zł \| 61,48 zł \| \| Czajnik nierdzewny MATEO 1,5L kolor mix \| 25,99 zł \| 31,77 zł \| \| Termos plastik PICME UP 0,5L; 0,75L – 30,99 (38,12 brutto); 1L – 34,19 (42,05 brutto) \| 27,99 zł \| 34,19 zł \| \| Kubek termiczny 400ml AMBITION \| 17,99 zł \| 22,11 zł \| \| Termos nierdz. 0,5L; 0,75L – 23,99 (29,51 BRUTTO); 1L – 25,99 (31,97 brutto) \| 17,99 zł \| 22,11 zł \| \| Czajnik BEN 1,4L stal nierdzewna \| 19,99 zł \| 24,38 zł \| \| Czajnik elektryczny 1,7L VICTOR stalowy 1800W BOTTI \| 39,99 zł \| 49,11 zł \| \| Mikser ręczny FABIANO BOTTI 150W \| 49,99 zł \| 61,48 zł \| \| Sandwicz - opieczarka BOTTI SNAC 750W \| 46,99 zł \| 57,98 zł \| \| Garnek alum. powł. marmur. kocielek 6,2L 24cm EDENBERG \| 82,99 zł \| 102,88 zł \| \| Kpl. garnków - kociolki marm. 4-element. (6,2L, 10L) EDENBERG \| 149,99 zł \| 184,18 zł \| \| Kpl. 3 garnków alum. powł. marmur. (2,8L, 4,4L, 6,5L) kwadrat z pokr. EDENBERG \| 192,99 zł \| 237,31 zł \| \| Kpl. 3 garnków alum. z pokr. powł. marmur. (2,1L, 4,5L, 6,8L) EDENBERG \| 172,99 zł \| 212,78 zł \| \| Garnek emalia PYZA JULIA 16cm (2,2L); 20cm (4,2L) – 41,99 (51,65 brutto); 22cm (5,3L) – 49,49 (59,95 brutto) \| 30,99 zł \| 38,32 zł \| \| Kpl. 4 garnków nierz. z pokr. (1,25L+1,75L+2,5L+4,5L) \| 93,99 zł \| 115,11 zł \| \| Kpl. 3 garnków 6-el. (1,8L, 3,5L, 6L) składane rączki \| 103,99 zł \| 127,71 zł \| \| Garnek nierz. z pokr. szklana TULLY 16cm 1,6l; 18cm 2,4l – 26,99 (33,20 br.); 20cm 3,2l – 28,99 (35,66 br.) \| 12,99 zł \| 15,98 zł \| \| Kpl. naczyń emaliowanych 6-element. z pokr. (garnki 1,5L., miska 0,8L, miska 1,125L) \| 34,99 zł \| 43,14 zł \| \| Kpl. 4 garnków emalia gładkie (14, 16, 18, 20cm) \| 97,99 zł \| 120,19 zł \| \| Kpl. 4 garnków emalia wzór (14, 16, 18, 20cm) \| 109,99 zł \| 135,29 zł \| \| Rondel emalia 16cm (1,4L) \| 19,99 zł \| 24,38 zł \| \| Garnek alum. 2,2L 20cm z pokr. AMBITION \| 45,49 zł \| 55,95 zł \| \| Kubek emalia 9cm 0,5L \| 12,99 zł \| 15,98 zł \| \| Patelnia z powł. nieprzew. MAJA 18cm; 20cm – 19,99 (24,59 brutto); 22cm – 21,99 (27,05 brutto); 24cm – 25,99 (31,97 brutto); 26cm – 27,99 (34,43 brutto); 28cm – 31,49 (38,73 brutto) \| 10,99 zł \| 13,52 zł \| \| Patelnia 25cm SANDY do naleśników \| 9,99 zł \| 11,99 zł \| \| Patelnia alum. powł. marmur. głęboka 28X18,5cm EDENBERG \| 44,99 zł \| 55,54 zł \| \| Patelnia alum. z powł. granitową 24cm z pokr. EDENBERG \| 52,99 zł \| 65,11 zł \| \| Patelnia alum. 26cm MASTERPAN z powł. granitową \| 37,99 zł \| 46,73 zł \| \| Kpl. 3 patelni alum. powł. marmur. 20, 24, 28cm ROSA BELLA \| 9,99 zł \| 12,29 zł \| \| Wieszak na pokrywy metal \| 10,99 zł \| 13,52 zł \| \| Brytannia alum. z pokr. pow. marmur.owa 32cm 5,5L EDENBERG \| 9,99 zł \| 11,99 zł \| \| Naczynie żaroodporne 6,5L z pokrywką \| 44,99 zł \| 55,54 zł \| \| HIT Naczynie żaroodporne 5,2L z pokrywką \| 31,99 zł \| 39,15 zł \| \| Forma żaroodporna na tartę 27x27x4cm \| 19,59 zł \| 24,19 zł \| \| Forma do tarty czarna 26cm LIKORIS \| 9,99 zł \| 12,29 zł \| \| Tortownica a'3 (24, 26, 28cm) \| 22,49 zł \| 27,44 zł \| \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Blacha do ciasta duża 25x40cm (10) \| 5,59 zł \| 6,88 zł \| \| Tacka alum. pastzet a'5 985ml 23,6x10,3x6cm \| 2,99 zł \| 3,68 zł \| \| Tortownica metalowa kwadratowa 24cm \| 14,39 zł \| 17,19 zł \| \| Tortownica metalowa (10) 24cm; 26cm – 10,49 (12,90 brutto) \| 9,69 zł \| 11,52 zł \| \| Tortownica a'3 silikonowa (18, 20, 24cm) \| 16,49 zł \| 20,38 zł \| \| Brytfanna 36x23x5cm powlekana bez pokrywki LUKRECJA \| 13,49 zł \| 16,59 zł \| \| Blacha do ciasta keksówka czarna LIKORIS 21x11x7cm; 26x11x7cm – 8,39 (10,32 brutto); 31x11x7cm – 8,99 (11,06 brutto) \| 7,79 zł \| 9,68 zł \| \| Forma do pieczenia 3-elem. (2x25x13 / 37x25cm ANTIGO \| 38,99 zł \| 47,56 zł \| \| Blacha do ciasta czarna 32x22x5cm \| 9,99 zł \| 12,28 zł \| \| Blacha do ciasta - wyjmowane dno 360x245mm \| 14,99 zł \| 18,18 zł \| \| Ciastkowiec - forma na ciastka z maszynki \| 3,49 zł \| 4,31 zł \| \| Forma karbowana na babkę z tuleją \| 7,29 zł \| 8,97 zł \| \| Forma na muffinki - 6szt. stalowa \| 6,99 zł \| 8,68 zł \| \| Foremkę papierową na muffinki sr. 10cm x 50 \| 2,99 zł \| 3,68 zł \| \| Dekorator do ciast worek - metalowe końcówki - mały \| 2,99 zł \| 3,68 zł \| \| Dżbanek do miksuowania 2L z pokr. \| 10,99 zł \| 13,28 zł \| \| Trzepaczka - ubijaczka obrotowa do jajek \| 3,89 zł \| 4,81 zł \| \| Przesiewacz do mąki plastik \| 6,19 zł \| 7,61 zł \| \| Wyciskarka - praska do ziemniaków \| 18,89 zł \| 23,23 zł \| \| Tarka metalowa czworoboczna (6) \| 4,19 zł \| 5,11 zł \| \| Łopatka + pędzelek silikon \| 2,69 zł \| 3,31 zł \| \| Łopatka do potraw plastik \| 2,49 zł \| 3,08 zł \| \| Thuczek do ziemniaków (4) \| 4,99 zł \| 6,14 zł \| \| Walek do ciasta \| 6,99 zł \| 8,68 zł \| \| Zestaw wykraczać do ciasta a'10 plastik \| 7,89 zł \| 9,90 zł \| \| Sitka metalowe a'3 z rączką (6, 7, 9cm) \| 2,19 zł \| 2,68 zł \| \| Kpl. łyżek do sałaty a'2 FUTURE \| 2,69 zł \| 3,31 zł \| \| Łyżka drewniana (10) \| 1,69 zł \| 2,09 zł \| \| Łyżka do ciasta nierdz. \| 3,19 zł \| 3,91 zł \| \| Łopatka drewniana (10) \| 4,79 zł \| 5,80 zł \| \| Szufelki - miarki kuchenne a'3 \| 2,49 zł \| 3,08 zł \| \| Wyciskacz do czosnku plastik \| 4,99 zł \| 6,14 zł \| \| Zgniatacz do czosnku stal nierdz. \| 5,19 zł \| 6,31 zł \| \| Wyciskacz do czosnku metal chrom. 15cm \| 9,99 zł \| 12,28 zł \| \| Dżbanek pojemnik z miarką 1,5L \| 2,69 zł \| 3,31 zł \| \| Miska cedzak \| 3,19 zł \| 3,91 zł \| \| Durszlak plastik sr. 23cm z uchwytami \| 4,79 zł \| 5,80 zł \| \| Kpl. 4 misek okrągłych plastik (0,5L+1,3L+3L+5,2L) \| 3,59 zł \| 4,41 zł \| \| Miska szwedzka a'3 \| 2,49 zł \| 3,08 zł \| \| Obieraczka do warzyw stalowa rączka - pionowa (6) \| 11,99 zł \| 14,79 zł \| \| Nożyk do warzyw 15cm a'20 \| 1,69 zł \| 2,09 zł \| \| Nożyk do warzyw a'12 \| 5,99 zł \| 7,37 zł \| \| Krajalnica do warzyw \| 2,49 zł \| 3,08 zł \| \| Krajalnica do jaj \| 11,99 zł \| 14,79 zł \| \| Osełka ovalna 225mm \| 1,69 zł \| 2,09 zł \| \| Ostrzałka do noży 3-etapowa \| 5,99 zł \| 7,37 zł \| \| Kpl. 3 noży powlekanych ANTRACYT (9, 11, 20cm) \| 21,99 zł \| 27,51 zł \| \| Kpl. noży w drewnianym bloku 6-el. AMBITION \| 64,99 zł \| 79,94 zł \| FISKARS \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Kpl. 2 noży (7, 12cm) FISKARS \| 27,99 zł \| 34,31 zł \| \| Item Description \| Price \| Quantity \| \|------------------\|-------\|----------\| \| Łyżeczka do herbaty a'6 \| 1,99 \| 2 szt. \| \| Łyżka obiadowa a'6 \| 3,99 \| 4 szt. \| \| Nóż obiadowy a'3 \| 2,99 \| 3 szt. \| \| Widelec obiadowy a'3 \| 3,99 \| 4 szt. \| \| Kpl. sztućców 24-elem. MILANO / ONTARIO / LONDON \| 39,99 \| 1 szt. \| \| Kpl. sztućców 24-elem. ROSE GOLD \| 55,99 \| 1 szt. \| \| Kpl. sztućców 72-el. walizka \| 169,99 \| 1 szt. \| \| Nożyczki domowe \| 3,49 \| 4 szt. \| \| Korkociąg do butelek chromowany \| 7,99 \| 9 szt. \| \| Korkociąg drewniany do butelek \| 2,19 \| 2 szt. \| \| Szatkownica drewniana 2-ostrożowa 25x13cm \| 27,99 \| 34 szt. \| \| Wyciskarka do cytrusów szklana \| 4,59 \| 5 szt. \| \| Mlecznik - pojemnik szklany z miarką 150ml \| 3,99 \| 4 szt. \| \| Solniczka szklana z klapką plastikową \| 1,39 \| 1 szt. \| \| Kpl. do przypraw 4-elem. szklany \| 14,99 \| 18 szt. \| \| Cukiernica szkl. z pokr. 210ml + mlecznik szkl. 200ml \| 11,99 \| 14 szt. \| \| Cukiernica kryształowa bombonierka \| 7,49 \| 9 szt. \| \| Puszka okrągła dekor. na art. spożywcze a'3 \| 3,09 \| 3 szt. \| \| Pojemn. szkl. herm. na żywność 15x10x5cm \| 8,99 \| 10 szt. \| \| Pojemnik szkl. herm. z pokr. bambusowa 12cm; 17cm – 8,69 (10,69 brutto); 20cm – 9,99 (12,29 brutto) \| 7,69 \| 9 szt. \| \| Pojemnik - słój do żywn. kwadrat z pokr. plastik 0,2l; 0,9l – 6,99 (8,60 brutto); 1,3l – 7,69 (9,46 brutto) \| 3,09 \| 3 szt. \| \| Pojemnik MULTIBOX prost. 1l; 1,5l – 5,99 (7,37 brutto); 2l – 6,99 (8,60 brutto); 5l – 12,49 (15,36 brutto) \| 5,39 \| 6 szt. \| \| Pojemnik kwadrat MULTIBOX 0,55l; 1,2l – 4,99 (6,14 brutto); 2,4l – 6,99 (8,60 brutto) \| 3,09 \| 3 szt. \| \| Pojemnik okrag. MULTIBOX 1l; 1,2l – 3,99 (4,91 brutto); 2,1l – 6,49 (7,98 brutto) \| 3,39 \| 4 szt. \| \| Kpl. 3 pojemników kwadrat. MULTIBOX (0,55+1,2+2,4l) \| 5,99 \| 7 szt. \| \| Pojemnik prostokątny TREND BOX 1,2l; 2l – 5,39 (6,63 brutto) \| 39,99 \| 49 szt. \| \| Kpl. 3 pojemników prost. MULTIBOX (0,6+1,2+2L) \| 20,99 \| 25 szt. \| \| Kpl. 3 pojemników okrągłych TREND BOX (0,7+1,1+1,75L) \| 16,99 \| 20 szt. \| \| Pojemnik do lodówki plastikowy 20x28x4cm; 28x20x9cm – 10,99 (13,52 brutto) \| 8,39 \| 10 szt. \| \| Pojemnik do lodówki plastikowy 27x10x4,5cm; 28x10x9,5cm – 6,99 (8,60 brutto) \| 5,99 \| 7 szt. \| \| Fartuch kuchenny \| 14,99 \| 18 szt. \| \| Pojemnik na ciasto prost. piętrowy 27x38cm z uchwytem DOLCE \| 6,99 \| 8 szt. \| \| Pojemnik na ciasto 36x36x10 kwadrat DOLCE \| 3,69 \| 4 szt. \| \| Pojemnik plastik prost. na ciasto 43x29,5x10,5cm \| 2,69 \| 3 szt. \| \| Pojemnik na ciasto okrągły 34cm (wys. 16cm) \| 4,19 \| 5 szt. \| \| Deska do krojenia plastikowa a'4 19x29cm \| 16,99 \| 20 szt. \| \| Deska do krojenia bambus 15x22cm \| 6,19 \| 7 szt. \| \| Deska do krojenia 24x35cm szkło hartowane \| 23,99 \| 29 szt. \| \| Deska do krojenia plastik 16x23cm \| 27,99 \| 34 szt. \| \| Taca okrągła plastik 30cm plecionka \| 0,45 \| 0 szt. \| \| Taca prost. metalowa 22x32cm kolor \| 3,19 \| 31 szt. \| \| Spieniacz do mleka \| 4,99 \| 6 szt. \| \| Koszyk ovalny pleciony 16x23cm \| 31,99 \| 31 szt. \| \| Waga kuchenna elektr. 5kg \| 0,45 \| 0 szt. \| \| Waga lazienkowa elektroniczna \| 4,99 \| 6 szt. \| \| Sitko do zlewu plastik (50) \| 0,45 \| 0 szt. \| \| Suszarka do naczyń podwójna metal 50cm \| 31,99 \| 31 szt. \| \| Ociekacz na sztućce - tuba nierdz. \| 4,99 \| 6 szt. \| \| Item Description \| Quantity \| \|------------------\|----------\| \| Wieszaki gumowe na przysawkę a'12 \| 12 \| \| Przepychacz do zlewu guma / drewno \| 1 \| \| Kpl. do wc plastik MODERN \| 1 \| \| Podkładki pod meble flicowe 5 rozmiarów \| 5 \| \| kpl. do wc plastik \| 1 \| \| Szczotka do butelek (35) \| 35 \| \| Wieszak na ubrania a'10 (3) plastik \| 3 \| \| Wieszak metal. powlek. a'8 duży \| 1 \| \| Zmywak plastikowy a'3 (150) \| 150 \| \| Zmywak FORTE KUCHCK (24) \| 24 \| \| Gabka - zmywak magiczny \| 1 \| \| Zmywak naleśnik a'2 (100) \| 100 \| \| Zmywak metalowy KUCHCK a'3 (200) \| 200 \| \| Zmywak spiralny metalowy SPIRO (200) \| 200 \| \| Zmywak spiralny MAX (100) \| 100 \| \| Zmywak metalowy MAX (100) \| 100 \| \| Zmywak gąbka MAXI a'S (45) \| 45 \| \| Zmywak gąbka MIDI a'10 (63) \| 63 \| \| Zmywak do teflonu KUCHCIK a'2 (24) \| 24 \| \| Zmywak MAXI PLUS KUCHCIK a'S (40) \| 40 \| \| Zmywak gąbka YORK MAXI a'S (50) \| 50 \| \| Trzepaczka do dywanów \| 1 \| \| Miotelka do kurzu teleskopowa \| 1 \| \| Myjka do szyb z gąbką (24) \| 24 \| \| Ściągaczka do szyb 30cm (24) \| 24 \| \| Czyścik kuchenny nasączony mydłem a'6 (144) \| 144 \| \| Ściereczka gąbczasta a'3 (5) \| 5 \| \| Ściereczki z mikrofibry 2+1 gratis CENTI (40) \| 40 \| \| Ściereczka mikrofibra a'S zdobiony brzeg AZUR (48) \| 48 \| \| Ściereczka KUCHCIK 25x40 rolka a'40 (24) \| 24 \| \| Ściereczka LUX bawełna a'8+2 (18) \| 18 \| \| Ściereczki uniwersalne a'10 (20) \| 20 \| \| Ściereczka do podłogi (24) \| 24 \| \| Ściereczka podłogowa szara \| 1 \| \| VILEDA ściereczka uniwersalna 27x32cm ACTIFIBRE \| 1 \| \| VILEDA ściereczka do szyb 36x32cm ACTIFIBRE (20) \| 20 \| \| Ściereczka do naczyń 19cm (12) \| 12 \| \| Rolka do ubrań + 4 wkłady (24) \| 24 \| \| Ściereczka domowa a'3 (20) \| 20 \| \| Folia aluminiowa gruba tłoczona 0,65-0,8kg (6) \| 6 \| \| Folia aluminiowa 10m (32) \| 32 \| \| Folia aluminiowa 20m (32) \| 32 \| \| Ściereczki mikrofibra a'S 26x30cm \| 1 \| \| Ściereczki kuchenne wzór 50x70cm (10) \| 10 \| \| Ściereczki kuchenne (12) \| 12 \| \| Ściereczka podłogowa 50x60cm mikrofibra (30) \| 30 \| \| Papier do pieczenia brązowy kartonik 6m szeroki 36cm (28) \| 28 \| \| Papier do pieczenia silikonowany 50m CLARINA \| 1 \| \| Papier do pieczenia (30) \| 30 \| \| Papier do pieczenia brązowy kartonik 6m (24) \| 24 \| \| Rękaw do pieczenia 3m kartonik (24) \| 24 \| \| Woreczki na mrożonki niebieskie 3L a'50 \| 50 \| \| Woreczki z suwakiem 1,5L a'16 20x28cm; 3L a'10 30x24cm \| 16 \| \| Torebki do pieczenia 5 szt. 35x40cm \| 5 \| \| Folia spożywcza CATERING 180m x 29cm \| 1 \| \| Folia kuchenna do żywności 30m (28) \| 28 \| \| Woreczki na mrożonki 3,5L a'50; 6L a'30 \| 50 \| \| Woreczki do lodu samozam. kulki 192 (50) \| 50 \| \| Woreczki śniadaniowe 18x28cm; 17x24 (100) \| 100 \| \| Woreczki śniadaniowe 22x33cm a'200 wyciągane \| 200 \| \| Papier śniadaniowy rolka 40 ark. (25) \| 25 \| \| Torebki śniadaniowe a'50 KUCHCIK (50) \| 50 \| \| Papier śniadaniowy składka (50) \| 50 \| \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Worki na śmieci 12L a'20 białe łazienkowe (50) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Worki na śmieci czarne extra mocne 35L a'15 (35); 60L a'10 (40) \| 4,99 \| 6,19 \| \| Worki na śmieci z taśmą 60L (50) \| 2,99 \| 3,59 \| \| Worki na śmieci USZATKI 35L a'15; 60L a'10 (50) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Worki na śmieci 120L a'10 (40); 160L a'10 (20) \| 7,14 \| 8,79 \| \| Worki na śmieci 35L a'15 (35), 60L a'10 (40) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Worki na śmieci 120L a'10 (30); 240L a'10 (10) \| 8,79 \| 10,59 \| \| Szczotka + szufelka z gumką GREY (24) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Szczotka + szufelka LENIUCH (15) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Zestaw do sprzątania COMBI GREY (6) \| 6,49 \| 7,79 \| \| Szczotka-miotła z kijem DECOR (12) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Szczotka + szufelka DECOR (24) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Szczotka plastik CARLA z trzonkiem (24) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Miotła do szorowania TWINGO (12) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Miotła z trzonkiem SUNNY GARDEN (20) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Miotła słomiana sorgo mini (20) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Miotła słomiana sorgo (10) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Szczotka - zamiatacz GRAND (9) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Szczotka zamiatacz plastik AZUR (30) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Miotła ulicówka 40cm (12) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Miotła LAURA z kijem ulicówka (12) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Szczotka - żelazko duża (36) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Szczotka ryżowa (20) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Szczotka ryżowa szrober na kij (24) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Mop płaski szenilowy z kijem (24) \| 7,14 \| 8,79 \| \| Mop płaski z kijem (24) \| 7,14 \| 8,79 \| \| Kij do mopa plastik 120cm (5) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Zapas do mopa płaskiego 36cm na zatrzaski \| 3,59 \| 4,39 \| \| Zapas de mopa płaskiego mikrofibra frędzle \| 3,59 \| 4,39 \| \| Zapas do mopa płaskiego (24) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Końcówka do mopa paski kolor (18) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Końcówka do mopa paski mikrofibra (24) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Końcówka do mopa mikrofibra WRAP (24) \| 2,39 \| 2,89 \| \| Końcówka do mopa paskowa KUCHCIK (30) \| 9,49 \| 11,69 \| \| Końcówka do mopa sznurek ZEBRA duża \| 3,59 \| 4,39 \| \| Końcówka do mopa sznurek duża uniwersalna (40) \| 3,59 \| 4,39 \| \| Końcówka do mopa suknika mikrof. RUBI (24) \| 9,99 \| 12,29 \| \| Gąbka kapielowa do masażu (10) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Szczotka do mycia pleców (24) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Suszarka na bieliznę teleskopowa REA 108-176 x35x94cm \| 3,59 \| 4,39 \| \| Suszarka na bieliznę teleskopowa ANGELA 108-190x56x95cm \| 3,59 \| 4,39 \| \| Suszarka na bieliznę stojąca OLA 180x45x97cm \| 3,59 \| 4,39 \| \| Suszarka na bieliznę ogrodową 4-ramienna 50m \| 6,49 \| 7,79 \| \| Linka powlekana do bielizny 20m PERLA \| 5,99 \| 7,19 \| \| Linka stalowa powlekana do bielizny 20m \| 3,69 \| 4,49 \| \| Sznurek pleciony do bielizny 20m (12) \| 1,99 \| 2,39 \| \| Klamerki bambusowe a'20 \| 9,99 \| 12,29 \| \| Klamerki do bielizny a'20 (100) \| 9,99 \| 12,29 \| \| Zraszacz - spryskiwacz 0,5L \| 6,49 \| 7,79 \| \| Wieszak obrotowy z klamerkami \| 8,79 \| 10,59 \| \| Gąbka kapielowa prostokątna duża (40) \| 8,79 \| 10,59 \| \| Wiadro z wyciskaczem 12L (5) \| 15,49 \| 19,19 \| \| Miska prostokątna 8L; 11L – 7,99 (9,83 brutto) \| 3,69 \| 4,49 \| \| Miska okrągła 4L; 6,2L – 4,69 (5,77 brutto); 9L – 6,39 (7,86 brutto); 13,5L – 8,99 (11,06 brutto); 20L – 12,29 (15,12 brutto) \| 3,69 \| 4,49 \| \| Miska SOLIDNA 10L; 15L – 12,59 (15,49 brutto); 20L – 16,79 (20,65 brutto); 25L – 19,69 (24,22 brutto); 30L – 23,69 (29,14 brutto) \| 9,99 \| 12,29 \| \| Wiadro plastik 10L z przykrywką \| 6,49 \| 7,79 \| \| Wiadro oczynkowane 10L \| 15,49 \| 19,19 \| \| Item Description \| Price (Net) \| Price (Gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Kpl. dywaników łazienkowych 2-elem. 45x45 cm + 45x75 cm \| 19,99 \| brutto 24,99 \| \| Obrus płótnopodany poliester 140x110 cm; 140x120 cm \| 11,99 \| brutto 14,39 \| \| Obrus cerata FINESIA 3D 100x140 (5) \| 9,99 \| brutto 12,39 \| \| Obrus folia koronka 137x100 cm (5) \| 9,99 \| brutto 12,39 \| \| Obrus folia 90x130 (10) \| 2,99 \| brutto 3,68 \| \| Obrus folia biały 90x130 cm biały (10) \| 2,99 \| brutto 3,68 \| \| Obrus cerata 100x140 (5) \| 8,19 \| brutto 10,27 \| \| Obrus cerata tkana brokat 100x137 cm (5) \| 9,99 \| brutto 12,29 \| \| Obrus cerata 160x140 duża (5) \| 12,99 \| brutto 15,99 \| \| Obrus cerata - rolka 140x2000 \| 139,99 \| brutto 172,19 \| \| Mata - podkładka na stół 40x30 cm (12) \| 1,69 \| brutto 2,18 \| \| Mata na stół 100x60 LUX (10) \| 3,79 \| brutto 4,84 \| \| Worki do odkurzacza ZELMER a'4; uniwersalne – 10,99 (13,52 brutto); ELECTROLUX/PHILIPS a'4 – 10,99 (13,52 brutto) \| 8,99 \| brutto 11,19 \| \| Kosz na pranie 41L BRISEN \| 28,99 \| brutto 35,99 \| \| Wycieraczka filcowa 40x60 cm QUATRO – 5,99 (7,37 brutto) \| 5,99 \| brutto 7,37 \| \| Wycieraczka trawa – składana 36,5x55 cm (5) – 11,40 (14,13 brutto) \| 11,40 \| brutto 14,13 \| \| Wycieraczka gumo-filc DECOR 45x75 cm – 12,99 (15,98 brutto) \| 12,99 \| brutto 15,98 \| \| Wycieraczka filcowa 40x60 cm prążkowana – 4,89 (6,01 brutto) \| 4,89 \| brutto 6,01 \| \| Wycieraczka gumowa COMPOS plaster miód 50x100 12 mm – 25,39 (31,23 brutto) \| 25,39 \| brutto 31,23 \| \| Wycieraczka gumowa plaster miód 40x60 cm 16 mm (15) – 7,99 (9,83 brutto) \| 7,99 \| brutto 9,83 \| \| Torba na zakupy z nadrukiem 25x26x22 cm \| 2,19 \| brutto 2,68 \| \| Torba na zakupy ekologiczna 34x60 cm CHROŃ PLANETĘ \| 1,79 \| brutto 2,29 \| \| Torba na zakupy 34x25x10 cm z nadrukiem mix \| 1,69 \| brutto 2,18 \| \| Torba na zakupy z nadrukiem stokrotki 34x34x18 (20) \| 2,69 \| brutto 3,31 \| \| Torba na zakupy zwijana (12) \| 3,99 \| brutto 4,89 \| \| Wózek na zakupy 87x34,5x28 cm \| 29,99 \| brutto 36,99 \| \| Sznurek wędliniarski biały 100 g \| 3,69 \| brutto 4,51 \| \| Siatka wędliniarska woreczek 2 m 150/48; 5 m 125/48 – 7,59 (9,34 brutto) \| 3,49 \| brutto 4,32 \| \| Regał 1-pultowy 180x10x10 cm metal a'2 \| 125,99 \| brutto 154,71 \| \| Reklamówki foliowe a'100 \| 17,5 \| brutto 21,4 \| \| Reklamówki a'50 51ml/5 kg (25x45); 51ml 10 kg (30x55) \| 17,5 \| brutto 21,4 \| \| Papier pakowy - ryza \| 17,5 \| brutto 21,4 \| \| Reklamówka na rolce 5kg a'200 (20) \| 2,99 \| brutto 3,68 \| \| Torba papierowa 26x17x24, 32x16x42 \| 1,99 \| brutto 2,48 \| \| Opakowanie jednor. okrągłe 500 ml a'100 na surowkę \| 1,16 \| brutto 1,45 \| \| Kubki jednorazowe 200 ml a'100 (30) \| 3,99 \| brutto 4,89 \| \| Opakowanie jednor. prost. na ciasto 13x13x4cm, 16x22cm, 25x17x6cm, 21x15x4cm a'30 \| 2,29 \| brutto 2,81 \| \| Folia stretch rolka (6) \| 3,29 \| brutto 4,08 \| \| Rolka termiczna a'10 57mm x 15mb (12); 57mm x 30mb (12); 57mm x 60mb (6); 57mm x 100mb (3) \| 2,59 \| brutto 3,11 \| \| Etykiety 40x30 żółte, zielone, czerwone, pomarańczowe a'5; etykieta ZIP a'5; etykiety T2P a'5 pomarańczowe \| 4,39 \| brutto 5,31 \| \| Pasta do butów KWIK czarna / brązowa (12) \| 2,49 \| brutto 3,08 \| \| Wkładki do butów aluterma (10) \| 1,99 \| brutto 2,48 \| \| Wkładki do butów filcowe (10) \| 1,16 \| brutto 1,45 \| \| Łyżka do butów metalowa duża \| 3,99 \| brutto 4,89 \| \| Szczotka do butów mazak (16) \| 2,29 \| brutto 2,81 \| \| Szczotka do obuwia polyskówka (24) \| 3,29 \| brutto 4,08 \| \| Gąbka do butów polyskówka (12) \| 2,59 \| brutto 3,11 \| \| Pasta do butów w płynie 75ml czarna / brązowa / beżowa (3) \| 4,39 \| brutto 5,31 \| \| Pasta do butów czarna / brązowa / neutralna beżowa (12) \| 2,49 \| brutto 3,08 \| 8+4 GRATIS Pasta do butów KWIK czarna / brązowa (12) \| Product \| Description \| \|---------\|-------------\| \| BROS plaski \| 100g (15) \| \| BROS pasta na myszy i szczury 150g \| (12) \| \| BROS granulat na myszy i szczury 1kg \| \| \| BROS granulat na myszy 140g \| (12) \| \| BROS ziarno na myszy 1kg (5x200g) \| (4) \| \| BROS ziarno na myszy 1kg \| \| \| BROS granulat na myszy 1kg 5x200g \| (12) \| \| BROS granulat na myszy 2,3kg \| \| \| BROS lep na myszy i szczury \| (12) \| \| BROS kostka na myszy i szczury 250g \| (12) \| \| BROS Pulapka metalowa na myszy; pulapka drewniana na myszy \| \| \| DRAGON pulapka klejowa na myszy \| 12x18 (12) \| \| BROS MUCHOSPRAY 400ml \| (12) \| \| BROS pulapka na mole spożywcze \| (20) \| \| BROS zawieszka na mole \| (30) \| \| BROS pulapka na mole odzieżowe \| (20) \| \| BROS karbid granulowany na kresły 500g \| (12) \| \| BROS płyn odstraszający kręty 500ml \| \| \| BOPON - HYDROŻEL 90g (inteligentny magazyn wody) \| \| \| BOPON nawóz 0,5l (6) do roślin zielonych, do roślin kwitnących, do storczyków, do pelargonii, do surfinii, uniwersalny \| (6) \| \| Paleczki nawozowe a'30 (10) do roślin zielonych, kwitnących, uniwersalne, do storczyków, do roślin osłabionych a'10 \| \| \| BOPON Nawóz uniwersalny 1kg; do trawników; do truskawek/ poziomek; do tuji/cyprysów; do hortensji; do pelargonii i kw. balkon. 0,5kg \| \| \| BOPON wapno granulowane 1kg \| \| \| BOPON trawa uniwersalna 1kg \| \| \| Kropelki przeciw pchłom i kleszczom dla psa 5-10kg, 10-20kg, 20-40kg HAPPS \| (6) \| \| Obroża dla kota przed pchłom i kleszczem bio-bójca HAPPS 35cm \| (6) \| \| Obroża dla psa przed pchłom i kleszczem 35cm, 60cm HAPPS \| (6) \| \| Szampon dla psów 200ml; sierść ciemna / jasna / mieszana HAPPS \| (6) \| \| Preparat do szamb MICROBEC tabletki a'16 \| \| \| Preparat do szamb MICROBEC ULTRA a'18 saszetka \| \| \| Preparat do szamb MICROBEC 1kg + żel 0,5L gratis \| \| \| Preparat do usuwania sadzy MORUS 50g a'10 \| \| \| Karma dla kota sucha 400g (20) ryba / drob / wołowina \| \| \| Karma dla kota saszetka 85g a'4 drob / wołowina \| (9) \| \| Karma dla kota w puszcze 415g drob / wołowina / ryba \| (10) \| \| Karma dla psa w puszcze 415g drob / wołowina \| (10) \| \| Obroża dla psa odblaskowa \| (6) \| \| Zabawka dla psa pileczka a'3 \| \| \| Zabawka dla psa kurczak 16cm \| (12) \| \| Smycz dla psa sznur 120cm \| \| \| Smycz dla psa automatyczna 3m \| \| \| Smycz + szelki dla psa \| \| \| Worki na odpady psa a'2 z podajnikiem \| \| \| Miska dla zwierząt plastik podwójna duża \| \| \| Szczotka dla zwierząt dwustronna \| \| \| Zwierzę zbrylający SUPER BENEK SL \| \| \| Produkt \| Cena brutto \| \|---------\|-------------\| \| Krem do golenia LIDER / WAIS (24) \| 2,99 szt. \| \| Żel do golenia GILLETTE 200ml (6) \| 8,99 szt. \| \| Pędzel do golenia (6) \| 3,69 szt. \| \| Pianka do golenia BOND 250ml \| 6,79 szt. \| \| Pianka do golenia BOND 250ml \| 6,79 szt. \| \| Pianka do golenia VENUS 200ml (12) \| 7,69 szt. \| \| Pianka do golenia GILLETTE 200ml (6) \| 7,99 szt. \| \| Maszynka na żyłetkę WILKINSON \| 13,79 szt. \| \| Golarka BIC SOLEIL damska 4-ozstr. a'10 (4) \| 49,99 szt. \| PROMOCJA przy zakupie 48 szt. GRATIS Golarka POLSILVER (48) Płyn do naczyń FAIRY 69L \| Produkt \| Cena brutto \| \|---------\|-------------\| \| Golarka POLSILVER 2-ozstr. a'10 \| 16,99 szt. \| \| Golarka GILLETTE (48) \| 1,36 szt. \| \| Golarka BIC FLEX 4-ozstr. a'10 (4) \| 49,99 szt. \| \| Golarka BIC BLUE 3 a'10 (12) \| 24,99 szt. \| \| Żyletki WILKINSON a'5 (20) \| 3,45 szt. \| \| Żyletki SUPER IRYDIUM / BIC a'5 (20) \| 3,45 szt. \| \| Balsam po goleniu BOND 150ml (14) \| 6,99 szt. \| \| Produkt \| Cena brutto \| \|---------\|-------------\| \| Płyn po goleniu BI-ES 100ml \| 9,49 szt. \| \| Płyn po goleniu ADIDAS 100ml (10) \| 18,99 szt. \| \| Płyn po goleniu KORSARZ 100ml (14) \| 8,89 szt. \| \| Balsam po goleniu NIVEA 100ml \| 19,99 szt. \| \| Zestaw damski CZTERY PORY ROKU DARY NATURY 2-el. (balsam + mgiełka) \| 11,99 szt. \| \| Zestaw męski DENIM 2-elem. z kosmetyczką (pl. po gol. + deo) \| 28,99 szt. \| \| Zestaw męski DENIM 3-el. (płyn po gol. + deo + żel) \| 23,79 szt. \| ceny od 12,99* \| Produkt \| Cena brutto \| \|---------\|-------------\| \| Zestaw damski C-THRU 2-elem. (deo 150ml + żel 250ml); (woda 10ml + żel 250ml) – 20,99 (25,82 brutto) \| 19,99 szt. \| \| Zestaw męski STR8 2-elem. (deo atom. + deo) \| 19,99 szt. \| \| Zestaw damski TESORI 2-el. (deo 150ml + woda toaletowa) \| 26,99 szt. \| \| Woda toaletowa ADIDAS 100ml (3) \| 25,49 szt. \| \| Woda toaletowa damska / męska mix pojemności \| 9,99 szt. \| \| Woda toaletowa CUBA męska 100ml (6) \| 19,99 szt. \| \| Woda toaletowa CUBA damska 100ml \| 20,99 szt. \| \| Deo REKONA damski 150ml (6) \| 8,89 szt. \| \| Deo BI-ES damski / męski 150ml (12) \| 5,99 szt. \| \| Deo CPR 150ml (10) \| 9,99 szt. \| \| Deo NIVEA 150ml (6) damski / męski \| 7,99 szt. \| \| Deo STR8 męski 150ml (6) \| 7,99 szt. \| \| Deo BI-ES damski 75ml atomizer (6) \| 5,99 szt. \| \| Deo BOND 150ml (12) \| 2,69 szt. \| \| Deo IMPULS damski 100ml \| 2,69 szt. \| \| Deo CUBA męski GOLD 200ml \| 12,5 szt. \| \| Deo ADIDAS 150ml (6) damski / męski \| 12,6 szt. \| \| Deo ADIDAS damski / męski roll-on 50ml (6) \| 0,89 szt. \| \| Deo NIVEA roll-on 50ml (6) damski / męski \| 3,49 szt. \| \| Deo NIVEA roll-on 50ml (6) damski / męski \| 4,99 szt. \| \| Produkt \| Cena brutto \| \|---------\|-------------\| \| Zestaw do manicure w etui 7-elem. \| 1,49 szt. \| \| Lakier do paznokci bezbarwny 10g (5) \| 1,39 szt. \| \| Lakier do paznokci GLAMOUR 12g (30) \| 3,49 szt. \| \| Zmywacz do paznokci 50ml (20) \| 4,99 szt. \| \| Zmywacz do paznokci kwiatek LADY 60ml (30) \| 6,99 szt. \| \| Płniczek do paznokci papierowy (10) \| 3,69 szt. \| \| Radelko do skórek \| 1,39 szt. \| \| Nożycki do paznokci (12) \| 33,99 szt. \| Obcinacz do paznokci (12) Pumek kosmetyczny kolor / kwarcowy biały (10) Szczoteczka do rąk a'3 Lusterko okrągłe stojące 16cm 7" Lusterko prostokątne dwustronne 12x15cm Zestaw turystyczny (4) Kubek toaletowy THUMBLER 0,5L Maszynka do włosów elektr. OPTIMUM \| Produkt \| Cena brutto \| Cena netto \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------\|------------\| \| Pomadka ochronna MELISA \| 4,29 zł \| 5,24 zł \| \| Pomadka ochronna (25) \| 1,59 zł \| 1,98 zł \| \| Krem do rąk CZTERY PORY ROKU 130ml (24) \| 4,99 zł \| 6,04 zł \| \| Krem BAMBINO (4) \| 7,29 zł \| 8,77 zł \| \| Krem do rąk GARNIER intensywna pielęgnacja (6) \| 10,79 zł \| 13,17 zł \| \| Krem NIVEA 50ml (10) \| 4,19 zł \| 5,14 zł \| \| Krem NIVEA SOFT 200ml (3) (24) \| 11,99 zł \| 14,11 zł \| \| Krem do rąk 125ml \| 1,99 zł \| 2,41 zł \| \| Krem ZIAJA KOZIE MLEKO 1 / 2 – nawilżający i odżywczy \| 8,49 zł \| 10,06 zł \| \| Krem do twarzy 50ml GRACJA (10) \| 7,99 zł \| 9,11 zł \| \| Krem p/zmarszczkom 37ml URODA (12) \| 7,99 zł \| 9,11 zł \| \| Krem ZIAJA oliwkowy 50ml (20) \| 4,69 zł \| 5,77 zł \| \| Płyn mleczny MARION 150ml (15) do twarzy i oczu \| 8,89 zł \| 10,10 zł \| \| Płyn do demakijażu oczu MARION dwufazowy 150ml (15) \| 8,89 zł \| 10,10 zł \| \| JEDWAB do włosów MARION 50ml \| 15,49 zł \| 19,01 zł \| \| Oliwka BAMBINO 150ml (6) \| 11,49 zł \| 14,11 zł \| \| Saszetki koloryzujące MARION mix kolorów (6) \| 3,89 zł \| 4,84 zł \| \| Odżywka do włosów błyskawiczna MARION 150ml (12) \| 7,89 zł \| 9,31 zł \| \| Kuracja do włosów olejek arganowy MARION 50ml (12) \| 15,49 zł \| 18,59 zł \| \| Spray do włosów termo-objętość MARION 130ml (12) \| 8,69 zł \| 10,10 zł \| \| Mgiełka do włosów termochronna MARION 130ml (12) \| 8,69 zł \| 10,10 zł \| \| Żel do włosów biały (12) \| 1,39 zł \| 1,71 zł \| \| Lakier do włosów VENUS VOLUME 270ml (12) \| 7,59 zł \| 9,11 zł \| \| Lakier do włosów TAFT 250ml (10) \| 11,99 zł \| 14,73 zł \| \| Lakier do włosów PROFESSIONAL 26,5ml różowy (12) \| 6,99 zł \| 8,39 zł \| \| Lakier do włosów SUPER SILK żel 250ml (12) \| 7,89 zł \| 9,31 zł \| \| Spinki do włosów a'12 \| 3,19 zł \| 3,79 zł \| \| Grzebień sferyczny (10) \| 1,49 zł \| 1,81 zł \| \| Grzebień szpilkowiec CARMEN (10) \| 1,29 zł \| 1,55 zł \| \| Grzebień damski duży z rączką (10) \| 1,29 zł \| 1,55 zł \| \| Grzebień do modelowania widelec (10) \| 1,69 zł \| 2,09 zł \| \| Szczotka do włosów \| 4,79 zł \| 5,75 zł \| \| Pasta COLGATE TOTAL CHARCOAL 75ml (12) \| 4,99 zł \| 6,11 zł \| \| Pasta AQUAFRESH FRESH MINTY 3W1 75ml (12) \| 3,99 zł \| 4,83 zł \| \| Pasta COLGATE-MAX WHITE 75ml (12) \| 5,79 zł \| 7,11 zł \| \| Papier toaletowy ALMUSSO DECORATO a'6 (6) \| 8,19 zł \| 9,89 zł \| \| Papier toaletowy ALMUSSO CAMILLA a'8 (8) \| 6,59 zł \| 8,11 zł \| \| Papier toaletowy ALMUSSO MATI a'4 (12) \| 7,99 zł \| 9,59 zł \| \| Ręcznik ALMUSSO CLASSICO a'2 (24) \| 2,79 zł \| 3,31 zł \| \| Ręcznik ALMUSSO MEGA STAR a'2 (12) \| 5,59 zł \| 6,69 zł \| \| Chusteczki higieniczne ALMUSSO 10x10 (24) \| 2,59 zł \| 3,19 zł \| \| Ręcznik ALMUSSO XXL a'1 (6) \| 7,99 zł \| 9,59 zł \| \| Ręcznik ALMUSSO BRAVO DECOR a'3 niebieski (8) \| 11,29 zł \| 13,51 zł \| \| Ręcznik uniwersalny KUCHNIA 300 liściów (6) \| 6,49 zł \| 7,99 zł \| \| Chusteczki FOXY a'60 COTTON CUBE (20) \| \| \| \| Chusteczki kosmetyczne FOXY COTTON a'90 (12) \| \| \| \| Chusteczki higieniczne FOXY 10x9 (24) \| \| \| \| Chusteczki kosmetyczne FOXY MEGA a'200 (8) \| \| \| \| Chusteczki higieniczne FOXY 10x9 hipoalergiczne (24) \| \| \| \| Chusteczki higieniczne FOXY 10x10 z kremem (16) \| \| \| \| Papier toaletowy FOXY CAMILLA a'8 (7) \| \| \| \| Papier toaletowy FOXY JEDWAB a'8 (7) \| \| \| \| Ręcznik FOXY a'2 CARTAPAGLIA (bardzo chłonny) (14) \| \| \| \| Ręcznik jednorazowy u'2 FOXY MEGA (6) \| \| \| \| JOANNA Lotion spray do układania włosów 150 ml \| 8,29 zł \| 10,01 zł \| \| JOANNA Myja stylizująca i wygładz. 150 ml \| 8,29 zł \| 10,01 zł \| \| JOANNA Spray do włosów termochronny i wygładzający 150 ml \| 9,39 zł \| 11,19 zł \| \| JOANNA Spray do loków utrwalający skręt 150 ml \| 8,29 zł \| 10,01 zł \| \| JOANNA Spray do włosów większa objętość 150 ml \| 9,39 zł \| 11,19 zł \| \| JOANNA płukanka do włosów niebieska / srebrna (8) \| 7,99 zł \| 9,59 zł \| \| Jedwab do włosów JOANNA 30ml \| 16,39 zł \| 20,01 zł \| \| JOANNA lakier do włosów 250ml \| 10,69 zł \| 13,11 zł \| \| JOANNA pianka do włosów 150g (6) \| 11,99 zł \| 14,73 zł \| \| JOANNA farba NATURIA COLOR \| 6,99 zł \| 8,39 zł \| \| Rozjaśniacz JOANNA proteinowy paseczka i baląż 6 tonów (6) \| 8,69 zł \| 10,10 zł \| \| Rozjaśniacz JOANNA proteinowy w pasemek - maska 5-6 tonów \| 9,99 zł \| 12,19 zł \| \| Rozjaśniacz do włosów JOANNA do całych/maseczka 4-5 tonów \| 10,49 zł \| 12,91 zł \| \| Rozjaśniacz do włosów JOANNA do całych 9 tonów \| 7,49 zł \| 9,11 zł \| \| Wierdka JOANNA MEN wzmacniająca 100ml \| 5,29 zł \| 6,31 zł \| \| Szampon JOANNA 2w1 500ml \| 8,99 zł \| 11,11 zł \| \| JOANNA Żel pod prysznic 300ml \| 5,99 zł \| 7,11 zł \| \| JOANNA Żel pod prysznic 300ml \| 7,59 zł \| 9,11 zł \| \| Odżywka do włosów JOANNA rzepa / pokrywa 300ml \| 7,99 zł \| 9,59 zł \| \| JOANNA Żel pod prysznic 300ml \| 7,49 zł \| 9,11 zł \| \| Odżywka do włosów JOANNA keratyna 200ml \| 8,99 zł \| 11,11 zł \| \| Item Description \| Price (net) \| Price (gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Chusteczki nawilż. odświeżające a'15 LIDER (36) \| 0,89 zł \| 1,19 zł \| \| Chusteczki nawilż. FRESH BABY z klipsem a'72 (30) \| 3,29 zł \| 4,09 zł \| \| Chusteczki nawilż. WHITE DAY z klipsem a'72 (30) \| 2,59 zł \| 3,19 zł \| \| Papier toaletowy nawilżany AQUA WIPES a'40 (36) \| 5,29 zł \| 6,61 zł \| \| Chusteczki odplamiające WHITEDAY a'20 (12) \| 6,99 zł \| 8,89 zł \| \| Chusteczki nawilż. do delikatnej skóry a'60 AQUA WIPES (24) \| 7,39 zł \| 9,19 zł \| \| Ręczniki mokre czyszczące a'100 z klipsem XXL FRESH (6) \| 12,99 zł \| 15,99 zł \| \| Pianka do golenia ECI 200ml (24) \| 4,99 zł \| 6,19 zł \| \| Mydło w płynie kremowe CLEAVA 500ml (10) \| 6,89 zł \| 8,47 zł \| \| Zawieszka do wc WOOM barwiąca a'2 (10) \| 4,99 zł \| 6,19 zł \| \| Odmierzacz powietrza w kulkach JELLY PEARLS 350 ml (6) \| 5,59 zł \| 6,80 zł \| \| Odsiewacz zapas do dozownika GREEN FRESH 250ml (24) \| 6,49 zł \| 7,99 zł \| \| Odsiewacz 400ml GREEN FRESH (12) \| 4,99 zł \| 6,19 zł \| \| Żel odkamieniacz CALGON 750ml \| 13,99 zł \| 17,19 zł \| \| Proszek odkamieniacz CALGON 500g (10) \| 9,49 zł \| 11,67 zł \| \| GENERAL Płyn do mycia paneli/drewna TL (12) \| 5,19 zł \| 6,38 zł \| \| GENERAL Płyn do mycia kuchni SPLASH 500ml (12) \| 5,39 zł \| 6,59 zł \| \| Płyn do szyb CLIN z rozpylaczem (10) \| 6,39 zł \| 7,99 zł \| \| Płyn do szyb MILL 3w1 1,22l (9) \| 6,99 zł \| 8,99 zł \| \| Mleczko do czyszczenia CIF 500g (8) \| 5,99 zł \| 7,19 zł \| \| GENERAL Odkamieniacz w proszku SPLASH 20g (14) \| 1,39 zł \| 1,71 zł \| \| GENERAL Płyn do mycia kabiny prysznic. SPLASH 500ml (12) \| 5,19 zł \| 6,38 zł \| \| Odkamieniacz MEGLIO 650ml (12); odtłuszczacz z wybielaczem (12); płyn do czyszczenia łazienki (12) \| 10,49 zł \| 12,91 zł \| \| Płyn do łazienk DASTY 700ml spray (12) \| 9,99 zł \| 12,29 zł \| \| Odkamieniacz DASTY 700ml spray (12) \| 9,59 zł \| 11,99 zł \| \| Odplamiacz DASTY 600ml spray (12) \| 10,19 zł \| 12,51 zł \| \| Odtłuszczacz DASTY 700ml spray (12) \| 8,89 zł \| 10,99 zł \| \| Odtłuszczacz uniwersalny MEGLIO 750ml (16) \| 10,49 zł \| 12,91 zł \| \| Płyn CILLIT BANG 750ml KAMIEŃ I BRUD (6) \| 8,69 zł \| 10,89 zł \| \| Płyn CILLIT BANG 750ml WYBIELANIE (6) \| 8,69 zł \| 10,89 zł \| \| Pasta BHP do mycia rąk 500g ze ścierniwem (4) \| 2,69 zł \| 3,31 zł \| \| Pasta do czyszczenia SAM 90 250g (18) \| 1,99 zł \| 2,49 zł \| \| Pasta BHP do mycia rąk mydlano-detergentowa 500g (4) \| 3,29 zł \| 4,19 zł \| \| GENERAL Sól do zmywarek 1,5kg (8) \| 7,79 zł \| 9,49 zł \| \| GENERAL Odsiewacz do zmywarek (20) \| 2,35 zł \| 2,99 zł \| \| GENERAL Płyn do czyszczenia zmywarek 250ml (16) \| 5,19 zł \| 6,38 zł \| \| GENERAL Nabłyszczacz do zmywarek (10) \| 4,89 zł \| 6,19 zł \| \| Płyn do naczyń DUAL POWER 1000ml z pompką \| 7,99 zł \| 9,99 zł \| \| Płyn do naczyń FAIRY 0,9l (12) \| 8,49 zł \| 10,49 zł \| \| Płyn do naczyń LUDWIK 450g mięta / cytryna (20) \| 3,29 zł \| 4,19 zł \| \| Płyn do naczyń LUDWIK 5kg \| 23,99 zł \| 29,11 zł \| \| Płyn do naczyń PUR 750ml (20) \| 5,79 zł \| 7,19 zł \| \| Ściereczki nawilżane TAK a'32 do łazienki; do mebli; uniwersalne \| 3,99 zł \| 4,91 zł \| \| Spray do usuwania plenii SAVO 500ml (20) \| 9,99 zł \| 12,79 zł \| \| GENERAL Płyn SPEC SUPER odkamieniacz /odtluszczacz 500ml atomizer (12) \| 6,99 zł \| 8,69 zł \| \| Domestos ZERO KAMIEŃIA 750ml (12) \| 9,99 zł \| 12,59 zł \| \| Żel do wc DR. PRAKTI 750ml (8) \| 4,49 zł \| 5,31 zł \| \| Płyn PAŁEMKA do wc YPLON 1L (8) \| 5,29 zł \| 6,61 zł \| \| Udrażniacz do rur KRET GRANULKI duży 560g (20) \| 8,49 zł \| 10,49 zł \| \| Udrażniacz do rur MELT płyn 750ml (12) \| 26,79 zł \| 32,99 zł \| DZIAŁ NATYCHMIAST \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| VOIGT BRUDPUR do tłustego brudu 1L VC 242 (12) \| 5,99 szt. brutto 7,17 \| \| VOIGT środek do mycia podłóg VC 241 ORANGE 1L (12) \| 9,49 szt. brutto 11,67 \| \| VOIGT środek PIKASAT do czyszczenia wc 1L VC 120 (12) \| 10,49 szt. brutto 12,96 \| \| VOIGER żel do wc 750ml (12) \| 8,79 szt. brutto 10,51 \| \| VOIGER mleczko do czyszczenia 500ml (20) \| 1,89 szt. brutto 2,32 \| \| VOIGER odkamieniacz w płynie 500ml (czajnik/ekspres) (20) \| 8,99 szt. brutto 11,06 \| \| VOIGT NANO GLASS środek do szyb i luster 0,6L VC 176 (12) \| 4,99 szt. brutto 6,16 \| \| VOIGT GASTRO-SEPT VG621N dezynfekcyjno-myjący 0,6L (12) \| \| \| VOIGER spray do czyszczenia kuchni/lazienki 500ml (20) \| \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Mleczko -spray do mebli TAK 300ml (25) \| 5,49 szt. brutto 6,51 \| \| PLEDGE do mebli spray 250ml (6) \| 4,49 szt. brutto 5,32 \| \| PRONTO spray do mebli 400ml \| 6,39 szt. brutto 7,66 \| \| GENERAL Pianka do pielęgnacji mebli 300ml \| 1,96 szt. brutto 2,41 \| \| Formit do mebli (30) \| 0,96 szt. brutto 1,18 \| \| VANISH płyn do dywanów (6) \| 3,39 szt. brutto 4,17 \| \| Szampon do dywanów TAK 500ml (15) \| 18,99 szt. brutto 23,16 \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Szyft do czyszczenia żelazka (50) \| 4,99 szt. brutto 6,14 \| \| Woda deminer. perfumowana do żelazek MILL 1,22L (9) \| 5,99 szt. brutto 7,17 \| \| GENERAL Krążek żelowy strzykawka wc 60ml \| 11,99 szt. brutto 14,35 \| \| GENERAL Kostka do spłuczki morska/lesna (14) \| 5,49 szt. brutto 6,52 \| \| Kostka do wc MATI zapas 40g (24) \| 5,49 szt. brutto 6,52 \| \| GENERAL Wkład do odkurzacza (24) \| 3,79 szt. brutto 4,66 \| \| Odświeżacz powietrza ONE SHOT (neutralizator zapachów) 600ml (12) \| 6,69 szt. brutto 8,11 \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| GENERAL Odświeżacz powietrza MAGICZNA SZYSZKA zapas 40ml (15) \| 2,79 szt. brutto 3,49 \| \| Odświeżacz powietrza MAGICZNA SZYSZKA 40ml (15) \| 2,59 szt. brutto 3,19 \| \| Odświeżacz powietrza elektryczny (8) \| 2,69 szt. brutto 3,31 \| \| Zapas do odświeżacza elektrycznego (24) \| 10,99 szt. brutto 13,52 \| \| GENERAL Odświeżacz powietrza MINI SPRAY 15ml (5) \| 5,39 szt. brutto 6,61 \| \| GENERAL Odświeżacz powietrza MINI SPRAY zapas (24) \| \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Olejek do wc FORCE 200ml spray (10) \| \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Pochłaniacz zapachów do lodówki (12) \| 2,79 szt. brutto 3,49 \| \| GENERAL Odświeżacz powietrza w żelu DYNIA (10) \| 2,59 szt. brutto 3,19 \| \| GENERAL Zawieszka do wc TRI FORCE barwiąca 45g (12) \| 2,69 szt. brutto 3,31 \| \| Zawieszka do muśli BREF 3x50g (9) \| 10,99 szt. brutto 13,52 \| \| Węglarka \| 22,49 szt. brutto 27,86 \| \| Łopatka do węgla \| 5,39 szt. brutto 6,61 \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Zapalniczka piezo olejką (50) \| 1,22 szt. brutto 1,50 \| \| Zapalniczka BIC J26 MAXI (50) \| 3,99 szt. brutto 4,91 \| \| Zapalniczka krzesiwo CRICKET ED-1 (50) \| 2,19 szt. brutto 2,66 \| \| Zapalniczka żarowa (50) \| 1,95 szt. brutto 2,40 \| \| Zapalniczka piezo z łatarką (25) \| 1,25 szt. brutto 1,54 \| \| Zapalarka do gazu wysuwana (25) \| 1,99 szt. brutto 2,41 \| \| Zapałki a'100 (10) \| 11,49 szt. brutto 14,11 \| \| Product Description \| Price \| \|---------------------\|--------\| \| Gilzy papierosowe a'100 (5) \| 1,69 szt. brutto 2,08 \| \| Gilzy papierosowe a'250 (2) \| 3,99 szt. brutto 4,91 \| \| Gilzy papierosowe a'1000 (5) \| 15,59 szt. brutto 19,19 \| \| Gilzy papierosowe miętowe a'200 (5) \| 3,49 szt. brutto 4,39 \| \| Gaz do zapalniczek (12) \| 2,49 szt. brutto 3,18 \| \| Nabijarka do gilz \| 4,49 szt. brutto 5,52 \| \| Papierośnica otwierana (12) \| 5,19 szt. brutto 6,18 \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Róża 3 kwiaty 80cm \| 7,49 zł brutto 5zł \| \| Róża pojedyncza 50cm \| 1,99 zł brutto 2zł \| \| Róża wysoka 6 kwiatów 65cm \| 7,19 zł brutto 8zł \| \| Eustoma 5 gałązek 65cm \| 6,49 zł brutto 7zł \| \| Eustoma z pąkami 6 gałązek 65cm \| 7,89 zł brutto 9zł \| \| Lilia 2 kwiaty 70cm \| 6,89 zł brutto 8zł \| \| Climaty 3 kwiaty 80cm \| 9,89 zł brutto 12zł \| \| Magnolia 3 kwiaty 70cm \| 8,49 zł brutto 10zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Jaskry z ozdobami 6 gałązek \| 4,99 zł brutto 6zł \| \| Goździk 6 kwiatów 23cm \| 7,29 zł brutto 8zł \| \| Piwonie 3 kwiaty 45cm \| 6,49 zł brutto 7zł \| \| Szafranek 7 gałązek 27cm \| 2,99 zł brutto 3zł \| \| Hortensja wysoka 2 gałązki 85cm \| 5,99 zł brutto 7zł \| \| Hortensja pojedyncza 76cm \| 6,19 zł brutto 7zł \| \| Dalia 2 kwiaty 60cm \| 7,59 zł brutto 9zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Lavenda 7 gałązek 36cm \| 2,89 zł brutto 3zł \| \| Czosnek pojedynczy 65cm \| 2,69 zł brutto 3zł \| \| Gerbera pojedyncza 40cm \| 1,79 zł brutto 2zł \| \| Forsycja 45cm \| 2,29 zł brutto 2zł \| \| Galążka chmielu 5 gałązek 30cm \| 2,99 zł brutto 3zł \| \| Galążka dekor drabine kuli 7 gałązek 33cm \| 3,69 zł brutto 4zł \| \| Galążka cyprys 5 gałązek 30cm \| 2,49 zł brutto 3zł \| \| Eukaliptus drobny 6 gałązek 36cm \| 2,99 zł brutto 3zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Galążka listki ruskus 5 gałązek 34cm \| 4,59 zł brutto 5zł \| \| Liście paproci 7 gałązek 36cm \| 0,99 zł brutto 1zł \| \| Trawa 6 gałązek 37cm \| 3,19 zł brutto 3zł \| \| Galążka kulki 9 gałązek 45cm \| 2,29 zł brutto 2zł \| \| Galążka ozdobna zatrwanie 5 gałązek 30cm \| 2,59 zł brutto 3zł \| \| Galążka przywrotnik 7 gałązek 34cm \| 2,69 zł brutto 3zł \| \| Galążka ozdobna bambus 7 gałązek 70cm \| 26,59 zł brutto 32zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Chryzantema 5 kwiatów 30cm \| 7,89 zł brutto 5zł \| \| Chryzantema bukiet 3 kwiaty 94cm \| 20,99 zł brutto 25zł \| \| Chryzantema bukiet 5 kwiatów 35cm \| 2,39 zł brutto 2zł \| \| Słonecznik 3 kwiaty 130cm \| 11,69 zł brutto 14zł \| \| Słonecznik 3 kwiaty 80cm \| 9,49 zł brutto 11zł \| \| Storczyk w doniczce 37cm (12) \| 7,79 zł brutto 9zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Żonkil 3 kwiaty 45cm \| 4,19 zł brutto 5zł \| \| Żonkil duży 3 kwiaty 40cm \| 8,59 zł brutto 10zł \| \| Żonkil 3 kwiaty 37cm \| 3,49 zł brutto 4zł \| \| Żonkil 3 gałązki 38cm \| 17,99 zł brutto 22zł \| \| Żonkil 18 kwiatów \| 12,99 zł brutto 15zł \| \| Żonkil silikonowy 5 kwiatów 30cm \| 3,59 zł brutto 4zł \| \| Krokus 6 gałązek 35cm \| 4,69 zł brutto 5zł \| \| Kwiaty i rośliny \| Ceny \| \|------------------\|------\| \| Trawa kwitnąca 5 gałązek 36cm \| 2,39 zł brutto 2zł \| \| Galążka ozdobna listki 5 gałązek 35cm \| 3,19 zł brutto 3zł \| \| Peonia 4 kwiaty 50cm \| 7,49 zł brutto 9zł \| \| Narcyz 3 gałązki 40cm \| 5,39 zł brutto 6zł \| \| Ostróżka 7 gałązek 40cm \| 3,99 zł brutto 4zł \| \| Kosmoss 3 kwiaty 70cm \| 5,49 zł brutto 6zł \| \| Kalina pojedyncza 32cm \| 1,69 zł brutto 2zł \| \| Item Description \| Price (net) \| Price (gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Gazon GRZEŚ 21cm (10) \| 7,29 zł \| 8,10 zł \| \| Flakon - wazon plastik F4 28cm (10) \| 5,19 zł \| 6,10 zł \| \| Pianka florystyczna 23x13x9cm FLORET koszyk do żywych kwiatów \| 5,49 zł \| 6,31 zł \| \| Pianka florystyczna 23x11x7cm (20) do żywych kwiatów \| 1,99 zł \| 2,10 zł \| \| Pianka florystyczna 23x11x7cm (20) do kwiatów sztucznych \| 2,99 zł \| 3,14 zł \| \| Doniczka stroikowa zalewana z igliwem „5,5” śr. 18cm \| 7,39 zł \| 9,10 zł \| \| Doniczka stroikowa zalewana z igliwem „8” leżka 25cm \| 9,19 zł \| 11,10 zł \| \| Podkład pod wieńiec „6” 20x40cm \| 7,99 zł \| 9,10 zł \| \| Podkład pod wieńiec „10” 55x30cm \| 13,69 zł \| 16,10 zł \| \| Podkład pod wieńiec „17” 63x36cm \| 19,19 zł \| 23,00 zł \| \| Doniczka mix 15cm \| 3,99 zł \| 4,31 zł \| \| Znicz pisanka BAZIE J2 (9) 25cm \| 5,19 zł \| 6,10 zł \| O PROMOCJE ZAPYTAJ PRZEDSTAWICIELA HANDLOWEGO EKO-DAM \| Item Description \| Price (net) \| Price (gross) \| \|------------------\|------------\|--------------\| \| Lampka krzyżyk LED 3xR6 \| 5,89 zł \| 7,10 zł \| \| Figurka LED - MATKA BOSKA 3xR6 \| 5,49 zł \| 6,31 zł \| \| Wkład do znicza HAKIR T-90 ~32h (28) \| 1,69 zł \| 2,10 zł \| \| Wkład do znicza HAKIR T-150 ~36h (24) \| 1,99 zł \| 2,10 zł \| \| Wkład do znicza HAKIR T-3 ~44h (24); \| 2,39 zł \| 2,81 zł \| \| Wkład do znicza HAKIR T-4 ~66h (24) \| 3,39 zł \| 4,11 zł \| \| Wkład do znicza HAKIR T-70 ~60h (15) \| 3,99 zł \| 4,71 zł \| \| Znicz 468bz (15) \| 2,89 zł \| 3,31 zł \| \| Znicz 421APL (8) \| 9,79 zł \| 12,10 zł \| \| Znicz 58 (9) \| 5,89 zł \| 7,10 zł \| \| Znicz 478 (8) \| 7,99 zł \| 9,10 zł \| \| Wkład do znicza elektr. SUBITO S1 1200h 2xR6 (12) \| 3,69 zł \| 4,34 zł \| \| Wkład do znicza ADEUSS 3D (30); 4D (30); 5D (24); 6D (24) \| 5,89 zł \| 7,10 zł \| \| Świeca płomień stary LED 8cm (24) lampa naftowa \| 2,59 zł \| 3,10 zł \| \| Świeca płomień stary LED 4,5cm (24) \| 0,89 zł \| 1,09 zł \| \| Świeca płomień stary LED 12cm latarenka (12) \| 3,89 zł \| 4,71 zł \| \| Świeca płomień stary LED 9cm (24) motyw biblijny: 10cm – 2,49 (3,06 brutto) \| 1,89 zł \| 2,10 zł \| \| Świeca płomień stary LED 13cm latarenka (12) \| 5,89 zł \| 7,10 zł \| \| Lampion kominek LED 13cm (12) \| 4,59 zł \| 5,10 zł \| \| Świeca stołowa płomień stary LED 25cm (12) 2xR6 \| 4,49 zł \| 5,12 zł \| \| Świeca płomień stary LED a’3 (5,5cm, 7cm, 8,5cm) \| 7,99 zł \| 9,10 zł \| \| Świeca płomień stary LED 14cm (z krzyżykiem) \| 7,49 zł \| 9,10 zł \| \| Pasta MINOS płynna 270ml (20) \| 7,49 zł \| 9,10 zł \| \| Płyn do mycia i pielęgnacji nagrobków koncentrat 40ml ampulka a’25 \| 45,99 zł \| 56,12 zł \| RÓŻNE RODZAJE Bateria TOSHIBA R20 (2); R14 (24) Bateria PANASONIC 3R12 Bateria TOSHIBA 23A 12V a'5 Bateria TOSHIBA RED alk. LR06 (2) (40)/LR03 (2) (60) Bateria RAVIVAC PR48 13 / PR 413 312 1,45V a'8 do aparatów słuchowych (10) Bateria DURACELL LR03 / LR06 (16) 19,99 szt. brutto 24zł Rozgałęźnik 2-gniazda, z uziem. + USB (A, C) z wyl. 5,39 szt. brutto 6zł Rozgałęźnik potrójny bez uziemienia (10) 4,39 szt. brutto 5zł Wtyczka prosta z uziemieniem 9,99 szt. brutto 12zł Rozgałęźnik potrójny z uziemieniem (10) 4,79 szt. brutto 5zł Wtyczka kątowa z uziemieniem (10) 6,29 szt. brutto 7zł Rozgałęźnik listwa 3 gniazda z uziemieniem 6,29 szt. brutto 7zł Rozgałęźnik kostka 3 gniazda z uziemieniem Przedłużacze elektryczne RÓŻNE RODZAJE ceny od 12,69 szt. brutto 15zł 3,29 szt. brutto 4zł Łatarka LED ładowana ręcznie 9,99 szt. brutto 12zł Łatarka SPARK 303 (12) 14,99 szt. brutto 18zł Lampa solarna naścienna 18x11cm 2,99 szt. brutto 3zł Łatarka laser LED z karabinczykiem (24) 10,99 szt. brutto 13zł Łatarka ładowalna LED RF28-2501 14,99 szt. brutto 18zł Łatarka ładowalna 7 LED TS-2256 2,49 szt. brutto 3zł Łatarka COB nr 320 (3x13) (24) 5,99 szt. brutto 7zł Słuchawki 4,99 szt. brutto 6zł Kamizelka odblaskowa (10) 1,49 szt. brutto 1zł Opaśka odblaskowa duża (10) 4,49 szt. brutto 5zł Zestaw naklejek i opasek odblaskowych 24,99 szt. brutto 30zł Opona rowerowa 24x1,75; 26x1,75 – 24,99 (30,74 brutto); 28x1,75 – 29,99 (36,89 brutto) 9,69 szt. brutto 11zł Dętka rowerowa 24"x1,75/2,125 HV40: 26"x1,75/2,125 HV40/mm – 10,89 (13,39 brutto); 28"x1,75 HV-48mm – 10,99 (13,52 brutto) 6,99 szt. brutto 8zł Kpl. lampek rowerowych a'2 (przednia-tylna) 2,89 szt. brutto 3zł Zestaw naprawczy do rowerów 6,99 szt. brutto 8zł Zapięcie rowerowe + 2 klucze 12,9 szt. brutto 15zł Skrobaczka do szyb lopatka 16,99 szt. brutto 20zł Preparat WD 40 200ml (36) 3,29 szt. brutto 4zł Odświeżacz samochodowy tleń (20) 5,99 szt. brutto 7zł Zapach samochodowy buteleczka (14) 2,99 szt. brutto 3zł Gąbka do mycia samochodu prostokątna 6,39 szt. brutto 7zł Szampon samochodowy z voskiem K2 1l 59,99 szt. brutto 73zł Kompresor samochodowy 12V 100W 3,49 szt. brutto 4zł Ścierki nawiązane do kokpitu a'20 MILO CAR 11,99 szt. brutto 14zł Olej do smarowania łańcuchów pil PILAK 1L 15,99 szt. brutto 19zł Olej do siln. 2-suwo-nych 1L JASOL 2,69 szt. brutto 3zł Olej do siln. dwusuwowych 100ml 10,69 szt. brutto 13zł Olej do siln. cztero-suwowych 600ml 182 szt. brutto 2zł Woda destylowana 1L (6); 5L (4) – 4,49 (5,52 brutto) 14,99 szt. brutto 18zł Preparat do korekcji MOJE AUTO 750ml świeży 39,99 szt. brutto 49zł Rękawice nitrofowe MAX GRIP a'100 L/M/XL czarne / pomarańczowe	275b8835-0b43-4f63-a17e-7c13eb56ab81	finepdfs	1.03125	CC-MAIN-2020-50	http://ekodam.pl/images/gazetki/g3/gazetka_3.pdf	2020-12-05T00:19:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141745780.85/warc/CC-MAIN-20201204223450-20201205013450-00070.warc.gz	31,279,369	0.98944	0.992993	0.992993	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2169, 5540, 9813, 12250, 14389, 17360, 20712, 24473, 27645, 30839, 33647, 37067, 40744, 43180, 46493, 54352, 57870, 61633, 64629, 67174, 69858 ]	2	0
INFORMACJA KOMISARZA WYBORCZEGO W WAŁBRZYCHU I z dnia 16 kwietnia 2019 r. Na podstawie art. 16 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684) Komisarz Wyborczy w Wałbrzychu I przekazuje informację o numerach oraz granicach obwodów głosowania, wyznaczonych siedzibach obwodowych komisji wyborczych oraz możliwości głosowania korespondencyjnego i przez pełnomocnika w wyborach do Parlamentu Europejskiego zarządzonych na dzień 26 maja 2019 r.: \| Nr obwodu głosowania \| Granice obwodu głosowania \| Siedziba obwodowej komisji wyborczej \| \|----------------------\|--------------------------\|-------------------------------------\| \| 1 \| Burkatów, Bystrzyca Dolna, Bystrzyca Górna, Lubachów, Modliszów \| Świetlica wiejska, Bystrzyca Góra 23, 58-114 Lubachów \| \| 2 \| Gogołów, Jagodnik, Miłochów \| Świetlica wiejska, Gogołów 1, 58-124 Marcinowice \| \| 3 \| Boleścin, Grodzisce, Krzczonów, Krzyżowa, Wieruszów \| Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II, Grodzisce 63 A, 58-112 Grodzisce Lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych \| \| 4 \| Lutomia Dolna, Lutomia Górna, Lutomia Mała, Stachowice, Stachowiczki \| Szkoła Podstawowa, Lutomia Dolna 12, 58-113 Lutomia Dolna Lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych \| \| 5 \| Mokrzeszów \| Świetlica wiejska, Mokrzeszów 107, 58-160 Świebodzice Lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych \| \| 6 \| Bojanice, Jakubów, Makowice, Opoczka \| Świetlica wiejska, Opoczka 30, 58-100 Świdnica \| \| 7 \| Pszenno \| Świetlica wiejska, ul. Wrocławska 1, 58-125 Pszenno Lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych \| \| 8 \| Słotwina \| Świetlica wiejska, Słotwina 36, 58-100 Świdnica \| \| 9 \| Niegoszów, Panków, Sulisławice, Wilków, Wiśniowa, Zawiszów \| Świetlica wiejska, Wilków 32, 58-125 Pszenno \| \| 10 \| Komorów, Pogorzała, Witoszów Dolny, Witoszów Górný \| Szkoła Podstawowa im. Ludwiki Wawrzyńskiej, Witoszów Dolny 59 - 60, 58-100 Świdnica Lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych \| Głosować korespondencyjnie mogą wyborcy posiadający orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w tym także wyborcy posiadający orzeczenie organu rentowego o: 1) całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnnej egzystencji; 2) całkowitej niezdolności do pracy; 3) niezdolności do samodzielnnej egzystencji; 4) o zaliczeniu do I grupy inwalidów; 5) o zaliczeniu do II grupy inwalidów; a także osoby o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Zamiar głosowania korespondencyjnego powinien zostać zgłoszony do Komisarza Wyborczego w Wałbrzychu I najpóźniej do dnia 13 maja 2019 r. Głosować przez pełnomocnika mogą wyborcy którzy najpóźniej w dniu głosowania ukończą 75 lat lub posiadający orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w tym także wyborcy posiadający orzeczenie organu rentowego o: 1) całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnnej egzystencji; 2) całkowitej niezdolności do pracy; 3) niezdolności do samodzielnnej egzystencji; 4) o zaliczeniu do I grupy inwalidów; 5) o zaliczeniu do II grupy inwalidów; a także osoby o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. Wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa powinien zostać złożony do Wójta Gminy Świdnica najpóźniej do dnia 17 maja 2019 r. Głosowanie w lokalach wyborczych odbywać się będzie w dniu 26 maja 2019 r. od godz. 7:00 do godz. 21:00. Komisarz Wyborczy w Wałbrzychu I Dariusz Pająk	<urn:uuid:a898eb44-1666-4860-8513-d27c370d52c9>	finepdfs	1.157227	CC-MAIN-2024-10	https://bip.gmina.swidnica.pl/component/attachments/download/6302	2024-02-22T23:49:20+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947473871.23/warc/CC-MAIN-20240222225655-20240223015655-00063.warc.gz	123,529,345	0.999996	1.000004	1.000004	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2180, 4020 ]	1	1
WSTĘP I PODZIĘKOWANIA Któregoś jesiennego popołudnia, nudząc się bardzo i popijając szóstą herbatę z miodem, przeszukując Wattpada, natrafiłam na pewną książkę. Było to „Miasto Zmor". Zaciekawiona opisem i prologiem zaczęłam czytać dalej. Czytałam do czwartej nad ranem, nie będąc w stanie przestać. Po pewnym czasie naprawdę zainteresowałam się uniwersum opanowanego przez zmory Ignis. Nawiązałam także dobry kontakt z jego stworzycielką, Dravelią. To opowiadanie jest moją wersją dalszych losów bohaterów „Miasta Zmor". Bo książka Dravelii nie jest jeszcze skończona, a ona sama zapowiedziała kolejną część przygód Alexa, Thaniela i reszty ekipy z Podziemnego Ignis. Chcę bardzo podziękować Autorce za pozwolenie na wykorzystanie jej utworu do tej pracy. Dziękuję również za wszystkie wytyczne i wskazówki przy pisaniu tego wszystkim Czytelniczkom tej książki. Przed dostarczeniem na konkurs literacki zostanie ona opublikowana na portalu wattpad.pl. PROLOG Nazywam się Thaniel Fox. Mam dwadzieścia trzy lata. Dziś mija rok, od kiedy wziąłem siedemnastoletniego wówczas Alexandra Morningstara na ucznia. Chłopak przekonał mnie do wysypiania się zamiast picia mikstur energetycznych — odpowiedników kawy w Podziemiu — i rysowania Znaków odpędzających zmęczenie. Odkąd jestem jego mentorem i przewodnikiem po świecie Łowców, czuję się inaczej. Nie muszę już pić tylu eliksirów na ból psychiczny, żeby nie planować samobójstwa. Znalazłem kogoś, kogo będę chronić za wszelką cenę i dbać, żeby nic nie groziło jego szczęściu. Zawsze i mimo wszystko. Mam wrażenie, że póki jest przy mnie, ja sam będę szczęśliwy. Gdy przechodził „operację", pewnego rodzaju Rytuał dla Łowców, nie mogłem spać. Gdzieś w głowie kołatała mi myśl, że jeśli coś pójdzie nie tak — a często tak właśnie bywało — to żadne eliksiry, żadna magia mi nie pomogą. Że to będzie koniec całego mojego świata. Zdałem sobie sprawę, ile dla mnie znaczy ten niepozorny na pierwszy rzut oka szatyn o głębokich, zielonych oczach w kształcie migdałów. I nie wiem, co zrobię, kiedy mi go zabraknie… Zamknąłem notes, oprawiony w okładkę starego tomiska dla ochrony przed oczami niepowołanych, i odłożyłem pióro. Wziąłem jeszcze „Historię tworzenia i powstawania Znaków", leżącą obok, i odstawiłem przedmioty na regał. Usłyszałem pukanie do drzwi. To nie był Alex, rozpoznałbym jego charakterystyczny sposób zapowiadania swoich wizyt. — Proszę! — zawołałem, wstając i pospiesznie naciągając koszulę na swoje ciało. Skrzywiłem się lekko, gdy mój wzrok prześlizgnął się po dwóch starych już, ciemnych Znakach na brzuchu. Ktoś wpadł jak burza do mojego mieszkania. — Kapitanie Fox! — wydyszał młody, może dwunastoletni chłopiec, podając mi wiadomość zwiniętą w rulonik i obwiązaną zieloną wstążką. — Słyszę — powiedziałem, chwyciwszy przesyłkę. — Możesz odejść. Chłopak szybko opuścił moje mieszkanie, a ja usiadłem przy stole, zamknąwszy za nim drzwi. Rozwiązałem i zacząłem czytać wiadomość. W miarę jak docierał do mnie sens napisanych słów, mój oddech przyspieszał. — Nie... To nie może być... ~~1~~ Jak oparzony chwyciłem uprząż do manewru trójwymiarowego, część munduru Łowcy, którym jestem, i szybko zapiąłem wszystkie sprzączki. Jeśli zwołano Radę Podziemia w takim tempie i tak nagle, to sprawa musi być wyjątkowo poważna, zwłaszcza jeśli chodzi o niego . Szybko nabazgrałem wiadomość do Alexa, żeby się o mnie nie martwił, i zostawiłem ją na stole, razem z liścikiem z pieczęcią Rady. Miałem nadzieję, że mój uczeń nie będzie się o mnie martwił. Chłopak był wyczulony na każdą zmianę mojego nastroju i zawsze próbował jakoś poprawić mi humor, kiedy nie czułem się najlepiej. Gdy wyszedłem, zatrzasnąłem za sobą drzwi. Nie zwykłem zamykać ich na klucz, ponieważ na framudze znajdują się pewne Znaki, które uniemożliwiają osobom niepowołanym wtargnięcie i zdemolowanie mojej kwatery. Miałem zamiar pobiec prosto na zebranie, lecz po drodze wpadłem na kogoś. A tym kimś okazał się dobrze znany mi osiemnastolatek. Chłopak, tak samo zresztą jak ja, był zaskoczony. Jego oczy i usta były szeroko otwarte, a brwi wysoko uniesione. Zupełnie nie spodziewałem się go tutaj. — Alex! — wypaliłem. — Idę na zebranie Rady, nie martw się o mnie. Poczekaj w mieszkaniu, aż wrócę. Popędziłem dalej, nie czekając na odpowiedź szatyna. Wybrałem najkrótszą trasę do położonego piętro niżej pomieszczenia Rady. Po kilku minutach dotarłem do rzeźbionych, wierzbowych podwoi. Otworzyłem je i wszedłem do wielkiej sali. Na ścianach połyskiwały srebrem tysiące Znaków, między innymi wyciszających i ochronnych — w tym pomieszczeniu nie można było użyć broni. Zapobiegało to zabójstwom na obradach, bo jeśli chodzi o pewne sprawy, Łowcy potrafili zaciekle bronić swojego zdania. Salę zabezpieczono także przed zmorami. — Dobrze, że jesteś, Thanielu — powiedziała przewodnicząca Rady na mój widok. Skinąłem jej głową, choć średnio za nią przepadałem. Nakazywało mi to jednak prawo, do którego miałem obowiązek się stosować. Usiadłem na przeznaczonym dla mnie miejscu przy okrągłym stole z wąską przerwą, która zazwyczaj służyła do wprowadzenia więźnia lub przesłuchiwanego do środka kręgu. Gertrude Oaktree, przewodnicząca Rady Podziemia, usiadła na środku łukowatego stołu, naprzeciwko szczeliny między jego krańcami. Była to nieprzeciętnie wysoka kobieta o krótkich, nierówno przyciętych i przypalonych na końcówkach fioletowych włosach i różowych oczach. Splotła palce przed sobą i powiodła po zebranych beznamiętnym wzrokiem. Siedzieli już wszyscy, to ja przyszedłem ostatni. — Wezwałam was, gdyż dostałam wiadomość, że zmory zachowują się dziwnie. Nie atakują ludzi i trzymają się blisko siebie. Nawet zazwyczaj rywalizujące gatunki nie walczą ze sobą nawzajem. — Przerwała na moment. — Dlatego kazałam kogoś przyprowadzić. Kogoś, kto może nam to wszystko wyjaśnić. Drzwi naprzeciwko Gertrude, wychodzące dokładnie na przerwę w okrągłym stole, otworzyły się z hukiem. Do sali wprowadzono zakutego w kajdany chudego, wysokiego siedemnastolatka. Szare włosy opadały na równie szare oczy, a policzki były jeszcze bardziej zapadnięte niż zwykle. Mimo swojego położenia chłopak trzymał głowę wysoko, a w jego spojrzeniu nie doszukałem się strachu. Zachary. Wiedziałem, że go tu spotkam. Gdyby nie on, nie musiałbym tu biec. Po sali przeszły szmery. Nie mogłem w to uwierzyć. Nie dość, że skuty, to jeszcze wyglądał na skazańca. Chociaż… tłumaczyć ten widok mógłby spór, który już pod wielu wieków dzieli Łowców i osoby z rodu Bonesów. Gertrude spojrzała na niego zimno. Ręce miała splecione na blacie stołu, a na jej twarzy nie widać było uczuć. Zawsze miała ten sam, władczy ton, wiecznie zimny i nieprzystępny, wiecznie wyprany z uczuć, pusty. — I co, Bones? Nadal zostajesz przy tym, żeby nic nam nie zdradzać? Wystarczy, że wytłumaczysz nam to zachowanie zmor. To nic trudnego. Zachary milczał, bynajmniej nie z nieśmiałości czy strachu. On po prostu twardo stał na swoim. Ta cisza trwała kilka minut. — Doprawdy, Zachary, nie wiem, czy cię podziwiać za niezłomność, czy współczuć głupoty. — Także tego nie wiem — odezwał się w końcu więzień. — Wiesz, co będzie, jeśli nic nam nie powiesz? — spytała, patrząc w oczy nastolatka. — Zostaniesz skazany za odmowę pomocy Łowcom. Czeka cię śmierć. — Doprowadziliście do samobójstw mojej siostry, matki, ojca, wuja i ciotki — powiedział Bones, patrząc Gertrude prosto w oczy. — Woleli umrzeć niż zdradzić wam tajemnicę rodu. — Milczał przez chwilę, jakby układając nowe zdanie. — Myślicie, że zastraszony procesem i wyrokiem śmierci cokolwiek wam powiem? Nawet z rozkoszą pójdę na śmierć, by dołączyć do rodziny. Siedemnastolatek poruszył rękami w kajdanach, które ledwo skuwały jego chorobliwie chude nadgarstki. Podwinął rękaw wiszącej luźno na jego ciele koszuli, ukazując przedramię. Było na nim pełno długich blizn i jeszcze niewyleczonych, głębokich ran. — Już dawno straciłem nadzieję, że się stąd wyrwę. Naprawdę nie będę żałował swojej śmierci. I gratuluję podejścia — powiedział zjadliwie, z doskonale słyszalną nienawiścią w głosie. — Wygląda na to, że tajemnica mojego rodu umrze razem ze mną. — Bzdury! Muszą być inni Bonesowie! — Nie ma. Jestem ostatnim. — Zachary opuścił rękaw i ręce swobodnie, o ile do „swobodnie" można zaliczyć to, kiedy ma się skute nadgarstki. Głowę miał wysoko, a minę obojętną. Jakby pogodził się ze swoją śmiercią. — Myślisz, dzieciaku, że takie puste słowa zrobią na mnie jakiekolwiek wrażenie?! — wybuchła Gertrude. Nie odezwał się. — Myślę, że to nie są puste słowa, Gertrude — odezwałem się po dłuższej chwili ciszy. — Byłem dowódcą jego grupy treningowej. Nie odzywał się, jeśli nie było to absolutnie konieczne. A kiedy już coś mówił, pewne było, że nie kłamie. Dlatego wątpię, żeby teraz oszukiwał. — Może masz rację, Thanielu, ale potrzebujemy tych informacji. I musimy je zdobyć. Za wszelką cenę — odparła zimno kobieta. Strażnik cisnął Zacharego prosto na podłogę, zmuszając go do klęku. — Zabijcie mnie, jeśli chcecie — powiedział chłopak. Wciąż patrzył prosto w oczy Gertrude. — I tak niczego się nie dowiecie. — Powiesz nam wszystko, powiesz… Ja już o to zadbam. Zachary milczał. Nie spuścił wzroku mimo przeszywającego na wskroś spojrzenia Oaktree. — Jestem pod wrażeniem, Zachary Bonesie. Niewielu wytrzymuje w takich warunkach bez krzty strachu czy chociażby niepokoju. A powinieneś się bać. — Dlaczego nic nie mówisz, smarkaczu?! — wrzasnął jeden z obecnych na sali mężczyzn. — Nie wybrałem sobie rodziny, w której się urodziłem, ale do niej należę. I nie zdradzę żadnej z jej tajemnic. Nawet jeśli przyjdzie mi za to umrzeć. — Zobaczymy, Bones, zobaczymy… Gertrude wykonała charakterystyczny gest szybkiego przekręcenia i zgięcia palców swojej opalonej prawej dłoni. Na ten znak Zachary został powalony i przyciśnięty przez strażnika kolanem do chropowatej, kamiennej podłogi. Skrzywiłem się. Bardzo nie lubiłem brutalności stosowanej na przesłuchaniach i procesach. Niestety nie miałem nic do powiedzenia. — To jak? Powiesz nam, dlaczego zmory zachowują się inaczej niż zwykle? — Kiedy Zachary się nie odezwał, dodała: — Wtedy może cię oszczędzimy. Szarowłosy wciąż milczał. Rozluźnił mięśnie szyi i pozwolił swojej głowie bezwładnie opaść na podłogę. — Jestem naprawdę pod wrażeniem tego chłopaka — szepnęła do mnie rudowłosa, czterdziestoletnia Venia Blue. — W tym momencie każdy się łamie i błaga o litość. A on? On stoi na swoim, mimo przegranej pozycji. Nie poddaje się jej. Grozi mu proces i śmierć, a on nic! — Zmuszę cię do gadania! — krzyknęła Oaktree. Leżący na podłodze chłopak zamknął oczy. — Nie cackaj się z nim, Gertrude! Widzisz, że on sobie z ciebie kpi! — Masz rację, Orionie. Ruch jej poharatanej dłoni w górę zakomunikował, żeby podnieść Zacharego. Strażnik brutalnie podciągnął więźnia do pionu. Chłopak otworzył oczy na ten nagły ruch. — Szykuj się na proces, Zachary Bonesie. Siedemnastolatek stał, jak stał wcześniej, zupełnie niewzruszony wiszącym nad nim widmem śmierci. — Albo nie. Proces przeprowadzę natychmiast. Właśnie wtedy drzwi do sali otworzyły się z hukiem. A w nich pojawiła osoba, której za nic w świecie bym się nie spodziewał. ~~2~~ Wszyscy odwrócili się w stronę drzwi. Stał w nich mojego wzrostu szatyn o zielonych oczach. Twarz osiemnastoletniego chłopaka była jasna i rumiana, choć teraz wykrzywiona grymasem strachu. Miał na sobie wygniecioną, ciemnozieloną koszulę i spodnie z dużymi kieszeniami po zewnętrznych stronach kolan. Na jego nogach były również wysokie oficerki, których sznurówki plątały mu się koło stóp, zawiązane na szybko. Przez materiały widać było zarysy mięśni. — Zachary! — krzyknął. Gertrude przywołała gestem strażników z końca sali. — Idź, Alex! Mnie już nic nie pomoże! Uciekaj! — wołał rozpaczliwie Bones. Spojrzałem na Zacharego. W jego szarych oczach błyszczały łzy. Zawsze perfekcyjnie ukrywał uczucia, a teraz? Naprawdę wiele musiało się dziać w jego sercu, umyśle i całym jego ciele, skoro teraz nie potrafił zapanować nad odruchami. — Widzę, że on dużo dla ciebie znaczy… Doskonale. Brać go — rozkazała przewodnicząca Rady. Łowcy chwycili Alexa za ramiona. Szarpał się, próbując uwolnić, lecz to nie przyniosło żadnych efektów prócz mocniejszego uścisku mężczyzn. Poczułem, że łzy mi się cisną do oczu. Odwróciłem głowę, żeby nikt nie widział słonych kropli, obficie zdobiących moje policzki. — Zobaczymy, co teraz nam wyśpiewasz, Bones — zwróciła się do szarowłosego Gertrude. — On jest niewinny! — zaprotestował Zachary, a Oaktree spojrzała na niego zimno. Jego twarz nie zdradzała żadnych uczuć, ale ręce mu drżały; bał się o Alexa. On naprawdę musiał być dla Zacharego kimś ważnym. — Powiedziałam, że musimy zdobyć informacje za wszelką cenę. A jeden niedoświadczony Łowca nie jest wiele wart. Chciałem krzyknąć z rozpaczy, gdy zrozumiałem sens jej słów. Chciała go zabić. Mojego ucznia. Mojego Alexa, z którym tyle przeszedłem, mojego przyjaciela, mojego troskliwego opiekuna… Mój sens życia… Chciała mi go po prostu zabrać. Nagle wszyscy odwrócili się w moją stronę. Dotarło do mnie, że ja nie „chciałem krzyknąć", a „krzyknąłem"… — Coś się stało? — zapytała mnie Venia. — Alex… Alex to mój uczeń… — Co się tak przejmujesz, Fox? — zapytał obojętnie Joshua Blow, niski trzydziestolatek o białych włosach i czarnych jak węgiel oczach. — Swoim uczniem przestałem się interesować, gdy tylko ukończył szkolenie. I jakoś Patrick nie czuje się z tego powodu skrzywdzony. Z moich oczu strugami kapały łzy. Alex… Mój mały Alex… Szatyna zaprowadzono przed oblicze bezlitosnej Gertrude Oaktree. Stęknął, gdy rzucono nim tuż pod nogi fioletowowłosej kobiety. — A może ty coś wiesz, skoro tyle znaczysz dla obecnego tu Zacharego Bonesa, co? — Może wiem… Ale i tak niczego wam nie powiem — powiedział zdecydowanie. Zakryłem sobie usta, żeby nie wywrzeszczeć czegoś, czego będę później żałował, ale nie próbowałem ukrywać łez. Mój uczeń, mój Alex… Mój Aleksiu może nie dożyć jutra. Coś we mnie pękło. — Przepraszam, Thaniel… Ale nie mogę. Obiecałem to Zacharemu. Jeśli grozi mi śmierć za milczenie, to będę musiał umrzeć. Odsłoniłem swoje usta. Byłem kompletnie blady; nie wiedziałem co robić. Bałem się o niego. Przecież coś mu obiecałem… Że będę się o niego troszczył… Mój oddech stał się urywany. W mokrych od łez, które spływały już teraz swobodnie po policzkach, oczach pojawiały się srebrne plamki. Była to część przemiany w drugą formę Łowcy, która zachodziła podczas walki lub odczuwania silnych emocji. A całym moim ciałem targał teraz bezbrzeżny smutek. — Alex… Alex, nie… — wyszeptałem. — Czyli, jak rozumiem, nic nie powiesz, Morningstar? — Nie — odparł krótko. — A więc jest mi to chwilowo na rękę. Mam podstawy, żeby cię skazać. — Gertrude, nie… — zaprotestowałem. — Milcz, Fox! Nie masz tu nic do powiedzenia. Łowcy muszą mieć te informacje, a to czasem wymaga poświęceń. Musisz poświęcić swojego ucznia, bardzo mi przykro. — Po jej kpiącym uśmiechu widać było, że wcale nie jest jej przykro. Wręcz przeciwnie, jakby rozkoszowała się moim bólem psychicznym. — Informacje wymagają poświęceń, wiedza wymaga ofiar. To zdanie powtarzała na każdej rozprawie tuż przed ogłoszeniem wyroku… Nie, nie, nie, NIE! — Dlatego skazuję cię, Alexandrze Morningstar, na śmierć przez wykrwawienie za odmowę udzielenia informacji Radzie Podziemia. To musi być sen! Zaraz obudzę się w swoim łóżku, z Alexem obok… I wszystko będzie jak dawniej. To sen, to sen... Alex będzie mnie pocieszał, mówił, że to tylko zły sen, tylko koszmar… Nie powstrzymałem się. Wrzasnąłem z rozpaczy. Mój głos przeszył powietrze w sali i odbił się echem od jej ścian. Dlaczego musi tak być?! Dlaczego nie mogę nic zrobić?! Łzy spływały po mojej twarzy i paliły ją; z policzków kapały na prawie przemoczoną już koszulę. Wtedy przypomniałem sobie o pewnym prawie. Prawie, z którego praktycznie nikt nigdy nie skorzystał. Wstałem. — Paragraf ósmy prawa trzynastego. Chcę przejąć na siebie wyrok skazanego Alexandra Morningstara — powiedziałem pewnie. — Zabraniam! — wrzasnęła Gertrude. — Jako członek Rady Podziemia mam prawo przejąć wyrok dowolnej osoby na siebie. — Thaniel… — wyszeptał Alex. — Thaniel, nie… — Nie pozwalam ci przejąć jego wyroku — powiedziała twardo przewodnicząca Radzie kobieta. — Jesteś jednym z najlepszych Łowców, a Znaków stworzyłeś więcej niż ktokolwiek inny! Dlatego nie mogę się zgodzić, żebyś wymienił swoje życie za istnienie jakiegoś początkującego smarkacza! Alex został uderzony w ramię. Krzyknął, a w moich oczach wezbrało jeszcze więcej łez. Bolał mnie jego ból. Mógłbym dla tego niepozornego chłopaka zrobić wszystko. Wszystko. Cieszyłem się z jego radości i płakałem, gdy był smutny. Teraz miałem ochotę pobiec do chłopaka i otulić go ramionami; nigdy więcej nie pozwolić, by ktoś kiedykolwiek go skrzywdził… — Przygotujcie salę sześćdziesiąt sześć C, tę przeznaczoną do bolesnych egzekucji. Zaprowadźcie tam tych dwóch — rozkazała, wskazując Alexa i Zacharego. — Wkrótce wyśpiewają wszystko, co chcę wiedzieć. Strażnicy skinęli głowami. Gertrude wyszła z pomieszczenia, trzaskając wierzbowymi drzwiami. Nie myśląc o konsekwencjach, podjąłem decyzję w ułamku sekundy i podbiegłem do Alexa. Zamknąłem go w swoich ramionach. Zaskoczeni Łowcy puścili go. Mój uczeń wtulił się we mnie, mocząc moją koszulę swoimi łzami. — T-thaniel… — wyszeptał wprost do mojego ucha. — Ja nie chcę umierać… Ale to jedyne wyjście. Chciałbym być przy tobie każdego dnia… Ale to niemożliwe. Nie mogę nic im zdradzić. Nie chcę. A jeśli oni mają zamiar mnie za to zabić, to niech zginę. — Aleksiu… — powiedziałem zapłakany — ja bez ciebie nie wytrzymam psychicznie… Jesteś częścią mojego życia. Ważną częścią. Trzymasz mnie w kupie, gdy wszystko jest nie tak. Moje łzy kapały na jego plecy. Każda błyszczała srebrzyście w locie. — Właśnie dlatego nienawidzę Łowców — odezwał się Zachary. — Niszczą i zabijają dlatego, że potrzebują informacji. A gdyby potrafili myśleć, już dawno by się zorientowali, co się święci. Ale przecież łatwiej jest zmusić do gadania tych, którzy domyślili się wcześniej. Nagle mnie olśniło. Jest tylko jedna rzecz, która może tłumaczyć takie zachowanie zmor… — Pomogę wam uciec — wyszeptałem tak cicho, że jedynie Alex i Zachary mnie usłyszeli. — Nie wierzę ci — powiedział ledwo słyszalnie wyższy. — Udajesz, bo myślisz, że w geście wdzięczności wszystko ci powiemy. — Nie chcę nic wiedzieć. Chcę po prostu uratować niewinnych. — Jeśli ktoś się dowie, grozi ci śmierć. Nikt tak nie ceni życia innych. Wszyscy dbają o tylko swoje. Pokręciłem głową. — Oddałbym swoje życie za szczęście Alexa. — I tu jest problem — stwierdził szatyn. — Bo ty stanowisz jego fundament. Wtuliłem go w siebie. Jego łkania tłumiła moja koszula. Słone łzy siedemnastoletniego Morningstara wsiąkały w i tak już mokry materiał. Jego ciałem wstrząsały dreszcze. Na samą myśl, że to serce, które kołacze teraz niesamowicie szybko w jego piersi, to serce, które czuję tuż przy swoim… Że to serce wkrótce zabije ostatni raz, a jego właściciel zgaśnie, umrze… Na samą myśl o tym… odechciewa mi się żyć. Nie mogę sobie wyobrazić życia, w którym nie będę słyszał tego dźwięku, tak uspokajającego… — Będę przy tobie do końca. Obiecuję — wyszeptałem prosto w jego ucho. — Dlaczego? Dlaczego to robisz, Thanielu Foksie? — zapytał Zachary cichym, chrapliwym głosem, patrząc na nas. Dobra, teraz albo nigdy. Tak się bałem… To był jeszcze inny strach niż ten przed śmiercią. Bałem się, że zielone oczy, w które tak lubiłem patrzeć… Że zamkną się na zawsze, nie patrząc na mnie nigdy więcej tak, jak patrzyły choćby tydzień temu. Z taką troską, poczuciem bezpieczeństwa… Wiarą, że będę go bronił… Taką nadzieją… Wahałem się, ale… jeśli teraz mu tego nie powiem, już nigdy tego nie zrobię. Odsunąłem chłopaka kawałek od siebie. Tak, żeby móc spojrzeć w jego oczy. Teraz to ja patrzyłem w nie z ufnością. Ufałem, miałem nadzieję, że nie każe mi tak po prostu odejść… — Bo jest dla mnie całym światem. — Odetchnąłem głęboko, ważąc słowa. — Bo go kocham. ~~3~~ Spodziewałem się wybuchu złości i nienawiści, tego, że odrzuci mnie na drugi koniec pomieszczenia, że wykrzyczy mi w twarz, że mam odejść, ale nic takiego nie nastąpiło. Alex jedynie przyciągnął mnie mocno do siebie. Na jego ustach pojawił się ledwo widoczny uśmiech. W jego oczach była nadzieja i niema prośba. Objąłem go mocno i przytuliłem do serca. Zastygliśmy w bezruchu, chłonąc siebie nawzajem. — Nie puszczaj mnie nigdy… — poprosił cicho. Alex wtulił się we mnie. Czułem jego twarz na swojej szyi. — Nie puszczę. I nikt mnie do tego nie zmusi. — A jeśli ci każą? Jeśli mnie zabiją? — Wtedy zginę razem z tobą. Jesteś sensem mojego życia. A skoro cię skazali… Skoro do tego dopuściłem, to zawaliłem. Przysiągłem cię chronić… I nie ochroniłem. Alex uwiesił mi ręce na szyi. — Nieważne, że zawaliłeś. Ważne, że jesteś przy mnie… — szepnął. Strażnik brutalnie złapał mnie za kark. Żelazny uścisk sprawił, że krzyknąłem. Łowca usiłował odczepić mnie od szatyna. Objąłem Alexa mocniej, wpatrując się w jego zielone oczy. Były piękne jak zawsze, choć teraz pełne łez. Nasze twarze dzieliły centymetry, czułem jego szybki, płytki oddech na swoich ustach. — Aleksiu… Gdziekolwiek trafimy, zawsze będziesz tutaj. — Chwyciłem delikatnie jego rękę i położyłem ją sobie na piersi. — Tu zawsze będzie miejsce tylko dla ciebie. — Och… Słodziutko… — stwierdziła ochrypłym głosem Gertrude tuż za moimi plecami. — Szkoda, że tego chłopaczka czeka śmierć. Bolesna śmierć… Ale cóż, sam jest sobie winien. — Gertrude… Jeśli nie mogę umrzeć za niego, to daj mi umrzeć razem z nim. — Nie mogłem opanować drżącego głosu. Bałem się. O Alexa, o siebie... Co ja bez niego będę miał? Żyłem dla niego. Żeby go bronić. Żeby być przy nim zawsze, gdy tego zapragnie... Żeby go pocieszać i ocierać jego łzy. A teraz nagle nie umiałem go pocieszyć. Nie umiałem kłamać. Sam ledwo się nie załamałem. Nie mogę dopuścić, żeby mój Alex był sam. Nigdy na to nie pozwolę. Nigdy nie dopuszczę, żeby czuł się sam. Opuszczony. — Nie, Fox. Z moich oczu popłynęły łzy. Jak może to robić? Jak może być tak bezwzględna i okrutna? Jak może ignorować wszystko, co jest ważne dla innych? Po co? Żeby zdobyć coś, czego mogła się domyślić. — To pozwól mi chociaż być przy nim… — Nie. Będziesz patrzył, ale nie wolno ci będzie go wspierać. Wtedy powie, co chcemy wiedzieć. Co potrzebujemy wiedzieć. Przycisnąłem ciało ucznia do siebie. Nie mogę do tego dopuścić! — Gertrude… Nie rób mi tego… — załkałem. — Pozwól mi trzymać go za rękę… Proszę. Alex płakał bezgłośnie w moje ramię. Przytrzymywałem go przy swojej piersi, jakbym trzymał w rękach całe swoje popękane serce i usiłował je skleić. Przytrzymać w całości… To nie całkiem mijało się z prawdą. — Nie. Nie wolno ci okazać mu żadnego wsparcia. On musi nam powiedzieć, czego chcemy. — Gertrude. — Wstałem, trzymając Alexa przy sercu. Trzymałem go pod kolanami i plecami jak księżniczkę. — Alex wziął wszystkie kawałeczki mojego serca i każdym swoim czynem powoli je sklejał… I zostawił w nim siebie… Nie zabieraj mi go… Błagam… — Milcz, Fox! — krzyknęła na mnie. — Nie karz go za to, że nie chciał powiedzieć ci czegoś, czego już dawno powinnaś się domyślić. — Grabisz sobie — zaskrzeczała ostrzegawczym tonem. — Nie obchodzi mnie to. Taka jest prawda. — Wyroku nie można cofnąć, kochanieńki. — Cmoknęła i uśmiechnęła się wrednie. — Bardzo mi przykro. — W takim razie mnie również jest przykro — powiedziałem, tuląc Alexa. — Bo będziesz musiała pożegnać się z „jednym z najlepszych Łowców", jak to wcześniej ujęłaś. — Zabraniam ci! — Nagle jej ton stał się władczy. Taki, którego ciężko nie posłuchać. Była też jakby... Zdenerwowana? — Nic mi nie możesz zrobić. — Mogę zaostrzyć wyrok Morningstara! Alex pisnął przerażony i przytulił się do mnie mocno. Czułem, jak jego paznokcie wbijają się w skórę na moich ramionach i w pierś przez koszulę. Jak okrutnym trzeba być, by skrzywdzić taką bezbronną istotkę? — Właśnie nie możesz. Jeśli zaproponowałem wymianę żyć, to nie możesz zaostrzyć kary. Takie jest prawo. Wsunąłem dłoń pod koszulkę na plecach Alexa. Palcami rysowałem Znaki na jego skórze. Mocno kłuło mnie w sercu i całym ciele, ale nie przejąłem się tym. Twarz Alexa zwilgotniała przez łzy. On też to czuł. — C-co ty robisz? — Łączę swoje życie z twoim — odparłem. — Jeśli umrzesz, ja też umrę. Mogę też przekazać ci swoją energię życiową. Jeśli będziesz o krok od śmierci, będę mógł oddać ci życie. I to dosłownie. — Thaniel… — Nie mogę całego, bo wtedy umrę. A ze mną umrzesz ty i… To by nie miało sensu… — wyszeptałem w jego usta. — Natomiast mógłbym ci oddać wiele. Prawie wszystko. Osłabnę… Ale wolę być przez jakiś czas słaby niż pozwolić ci umrzeć. — To boli… Serce… Boli… — Wiem. Mnie też. Zaraz przestanie. — Rysowałem już ostatnie symbole, w tym nasze imiona i nazwiska w języku Znaków. — T-thaniel… Ja… Ja jestem skazańcem. Umrę nie później niż za dwa dni. Dlaczego to robisz? Dlaczego złączyłeś swoje życie z moim, skoro za chwilę zostanę stracony? — pytał ze łzami w oczach. Jego spojrzenie wyrażało ogromny ból. Nie potrafiłem uwierzyć, że to te same oczy, które śmiały się jeszcze kilka dni temu. Nawet jeszcze wczoraj. Nie mogłem uwierzyć. Nie chciałem. Że w tych samych oczach potrafi kryć się tyle uczuć… — Bo cię kocham, Aleksiu. Jesteś moim największym szczęściem. Nie wyobrażam sobie życia bez ciebie. Dlatego wolę umrzeć niż żyć sam. Objąłem go mocno; chłopak wbił paznokcie w moje plecy. — Obiecałem sobie kiedyś, dawno temu, że jeśli kogoś pokocham… Tak, że byłbym w stanie oddać życie za niego… Prawdziwie. Tak jak w twoim przypadku, Aleksiu. Obiecałem sobie wtedy, że gdy znajdę… Wtedy jeszcze bliżej nieokreśloną osobę, narysuję jej te Znaki. Połączę nasze życia. Tą osobą jesteś ty. Teraz to wiem i widzę wyraźnie. Te symbole rysowałem pierwszy raz. Szatyn wtulił się we mnie i doprowadził do dość obfitego krwawienia, wbijając paznokcie głębiej w moje ciało. Był przerażony. A ostry głos Gertrude straszył go jeszcze bardziej. Nie dziwiłem mu się. — Jak śmiałeś?! Wymuszasz na mnie anulowanie wyroku! — Nic nie wymuszam. Jeśli chcesz go zabić, to zabij, ale ja zginę razem z nim. Trzymając go za rękę. — Odnalazłem dłoń Alexa i złapałem ją, skończywszy rysować łączące nasze istnienia Znaki. — Nie pozwolę sobie tego zabronić. — A ja ci zabraniam! — Odwróciła się i przez ramię rzuciła rozkaz do strażników: — Obezwładnić go! Łowcy ruszyli w moją stronę. Czułem się jak osaczone zwierzę. Alex pisnął przerażony i próbował jakoś ukryć się w moich ramionach. ~~4~~ Zacząłem się cofać. — Zostawcie ich — powiedział Zachary; jego oczy błyszczały od łez, które powstrzymywał chyba ostatkiem woli. — Powiem wam to, co chcecie ze mnie wycisnąć, chociaż myślałem, że potraficie używać mózgów. Powiem wam, tylko ich zostawcie. Proszę… — Pod koniec głos mu się załamał. Z jego oczu wypłynęły słone krople. Został uderzony w twarz. — Jak śmiesz nam rozkazywać?! Ktoś odciągnął moje ręce za plecy. Krzyknąłem, bo Alex spadł na podłogę, gdy już nie mogłem podtrzymywać jego ciała. — Alex! — Zachary ewidentnie chciał rzucić się pod Alexa i go złapać, ale nie mógł; był skuty. Osiemnastolatek upadł tuż pod moje stopy z okrzykiem bólu. Jego ręka była nienaturalnie wygięta. Nic nie mogłem zrobić. Nowe łzy spłynęły mi po policzkach. — Przepraszam, Alex... Tak cię przepraszam... — łkałem. Skuto mi dłonie i łokcie za plecami. Z oczu leciały mi łzy. Szarpałem się, choć nie miałem nadziei na uwolnienie. — Masz usunąć te Znaki Morningstarowi. Już! — nakazała Oaktree. — Nie. — Jak śmiesz?! — Nie zamierzam być już na każdy twój rozkaz. — Musisz! — Bo co? Bo mnie zabijesz? — W moim głosie ledwo było słychać kpinę. — To niesubordynacja! — Jesteś tyranką, Gertrude. Nie powinnaś przewodniczyć Radzie. Karasz wszystkich i za wszystko. Jak tylko coś ci nie pasuje, skazujesz na śmierć każdego jak leci. Skazujesz za nic. Wyciskasz z innych oczywiste fakty podczas tortur. Wściekła moją mową Gertrude dała mi w twarz. Moja głowa odskoczyła w prawo. Gdybym nie miał skutych rąk, zapewne bym jej oddał. Jak można być tak okrutnym człowiekiem?! Czy ona jeszcze w ogóle nim jest? Czy już wyzbyła się ostatków człowieczeństwa i moralności? — Zabrać go razem z tą dwójką! Niech będą w trzech kątach pokoju! — wrzasnęła. Zaciągnięto nas do trójkątnej sali z mnóstwem narzędzi tortur. Zostałem przykuty plecami do ściany metr nad kamienistą podłogą tak jak Alex. — Alex… — szeptałem imię chłopaka, by dodać sobie otuchy. Płakałem, gdy noże wbijały się w jego ciało i krzyczałem, gdy przeszywały moje. Nie wiedziałem, ile to trwało, ale cierpieliśmy długo. — Zostawcie… ich… — dyszał Bones. Syczał, ale nie krzyczał z bólu. — W-wytłumaczę wam to zachowanie zmor, tylko ich zostawcie! — wrzeszczał zrozpaczony szarowłosy. Spojrzałem na niego. Twarz miał mokrą od potu, ciało zmasakrowane. Nawet gorzej niż ja i Alex razem wzięci. Koszula w strzępach leżała na podłodze u stóp jego katów. Pierś szpeciły długie pręgi od bicza, na plecach głębokie cięcia. Spodnie splamiła jego krew, a skóra była bledsza niż zazwyczaj. Dotarło do mnie, co się działo. Wykrwawiał się. Umierał. W pionie trzymały go tylko kajdany na rękach zaczepione o sufit. — Błagam… Zostawcie… ich… Proszę… — dyszał ciężko Zachary. Włosy koloru popiołu kleiły mu się do głowy. Oberwałem jeszcze raz po brzuchu, a potem upadłem bezwładnie na podłogę, gdy zniknęły więzy. Byłem wykończony. Na moich plecach powycinano wzorki, a gdzieniegdzie brakowało fragmentów skóry. Moje ciało było posiniaczone i całe czerwone od krwi. Z koszuli zostały tylko jakieś strzępy przylegające do ran. Reszta leżała na podłodze w kawałkach. Z trudem się podniosłem; musiałem oprzeć się o ścianę, żeby nie upaść. Usłyszałem stęknięcie Alexa. Także upadł. Spojrzałem w jego stronę. Był w lepszym stanie niż ja. Miał kilka ran kłutych i parę płytkich cięć. Ponadto kilka siniaków na żebrach i ledwo widoczną fioletową pręgę na szyi. — No, a teraz gadaj, Bones. Wypuścimy tamtych dwóch. Zachary spojrzał mu w oczy bez strachu. — To oznacza wojnę, Łowco. Kaci wyszli z pomieszczenia. — Ha! Mówiłem, że wyśpiewa! Alex podbiegł do Zacharego; spojrzał w jego wymęczone bólem szare oczy. — Mam mało czasu, Alex. Słuchaj uważnie, bo nie wiem, czy dam radę powtórzyć. — Zachary… Nie… — Alex, zaopiekuj się rodziną. Znajdź mój dom za Murem i zabierz tam wszystkich. W razie czego ciocia Vittoria wskaże ci drogę. Poproś ją, żeby opowiedziała ci o Bonesach. Zrób to, proszę. — Zrobię. Przysięgam. — Thanielu… Podejdź, proszę. Podszedłem do słabnącego młodzieńca nieco niepewnie. Ledwo trzymałem się na nogach. Gdy znalazłem się bliżej szarowłosego, dostrzegłem, że z ran wciąż tryska ciemnoczerwona krew. Na jego ciele nie było całych płatów skóry. Jak można w ten sposób traktować człowieka…? — Słucham, Zachary. — Broń Alexa. Chroń go. Tak jak dziś to pokazałeś. Ceń go. — Alex jest dla mnie najważniejszy i najcenniejszy na świecie. Nie dam nikomu go skrzywdzić. — Złapałem Alexa za rękę. — Jeszcze jedno. Jesteś jedynym Łowcą, którego mógłbym obdarzyć zaufaniem. Dlatego chcę ci coś dać. Podejdź do mnie. Podszedłem niepewnie. Zachary stanął chwiejnie o własnych siłach. — Zdejmij mi to, proszę. — Po chwili kajdany za sprawą magii opadły. — Dziękuję. — Roztarł nadgarstki. — Zostało mi niewiele czasu. Daj mi prawą rękę i puść Alexa. Podałem mu ją bez wahania, ale dłoń mojego ucznia puściłem niechętnie. Zachary palce położył na moim czole. Drugą dłonią przycisnął moją prawą rękę do miejsca, gdzie biło serce, swoją zimną dłoń położył na mojej. Poczułem ogromny ból, mało brakowało, bym krzyknął. Krew w moim ciele krążyła niesamowicie szybko, więc serce przyspieszyło co najmniej dziesięciokrotnie. Jakaś nieznana mi substancja pojawiała się w moich ranach i płynęła w głąb organizmu, rozpychając się w żyłach. Tęczówki Zacharego ciemniały. Stawały się też coraz bardziej szkliste. Po kilku minutach obezwładniający ból minął. Wyrównałem oddech. — Co zrobiłeś? — zapytałem. — Zmieniłem cię w Bonesa. W ten sposób będziesz mógł lepiej chronić Alexa. Zachwiał się, mówiąc to. Podtrzymałem go, by nie upadł na podłogę. — Dlaczego? Dlaczego to zrobiłeś? To cię wykończyło… — Thanielu… Ja i tak umieram. Wolę oddać umiejętności i wiedzę tobie. Żegnaj, Alex. Łowcy wykończyli całą moją rodzinę. Matkę, ojca, siostrę… A teraz także mnie. Choć ty przeżyj, Alex. Przeżyj i bądź szczęśliwy. Wiem, że z Thanielem będziesz. Żegnajcie. Zgasł. Osunął się po moim ramieniu na podłogę. Nie oddychał, jego serce już nie biło, ciało stygło. Przyciągnąłem do siebie Alexa i objąłem go. — P-przytul mnie… — wyszeptał. Zacieśniłem uścisk, patrząc na zwłoki nastolatka. Wokół ciała Zacharego pojawiła się szarosrebrzysta, siedmioramienna gwiazda. Jednocześnie moja lewa łopatka boleśnie zapiekła. Syknąłem. Ból był taki, jakby ktoś zaszywał mi tam ranę. Wręcz czułem kłucie i prześlizgającą się pod skórą nić. Po chwili ból minął. A wraz z nim zniknęło ciało siedemnastoletniego Bonesa. Kroki. Jeden za drugim. Coraz szybciej. Coraz bliżej. Ścisnąłem mocno Alexa, zamknąłem w swoich ramionach. Wtulił się we mnie. Bałem się, po raz kolejny tego dnia, było pewne, że nie dam rady obronić szatyna w tym stanie. A nie mogłem dopuścić do tego, by ktoś go skrzywdził. W oczach zarówno moich, jak i Alexa wciąż były łzy; Zachary przecież wcale nie musiał ginąć! Chciałem jakoś pocieszyć Alexa, ale sam ledwo się trzymałem. Ścisnąłem pocieszająco dłoń osiemnastolatka. Gertrude wpadła do sali z mordem w oczach. Alex aż pisnął z przerażenia. — Odejdź, Gertrude. On się boi. — Och, a może to ty się boisz? — Tak, boję się. Zadowolona? — Nie. Ty żyjesz. On żyje. Nie będę zadowolona, póki on nie będzie martwy. — Będę bronił jego życia nawet za cenę własnego. Jest moim przyjacielem. Jest dla mnie wyjątkowy i ważny. — Alex spąsowiał. — Ślicznie się rumienisz, Aleksiu — szepnąłem mu do ucha, tak żeby Łowczyni tego nie widziała. Chłopak w odpowiedzi wtulił twarz w moją szyję. Złapałem go mocniej w pasie. — Nie skrzywdzę go. I nie pozwolę, by ktokolwiek to zrobił. Ani Orion, ani Cedric, ani ty. Za kobietą pojawił się jakiś cień. Zaczął się powoli i bezgłośnie materializować. Gertrude tego nie widziała. Zmiennokształt cienisty. Najbardziej zabójcza i niepowstrzymana zmora, przybierająca, w przeciwieństwie do drugiej swojej odmiany, kształt dowolnego zwierzęcia. I nie była widoczna jedynie w lustrze, bo gdy spojrzała w lustro, umierała. Bez tego odbijającego rzeczywistość szkiełka pokonał ją tylko przodek Zacharego, który postanowił przyłączyć się do Łowców, Romé Bones. Zmora zawarczała i przybrała postać wielkiego, czarnego lwa. Uderzyła Gertrude potężną łapą. Kobieta upadła na podłogę, a na jej plecach odznaczały się wyraźnie trzy głębokie rany po pazurach, wypełnione jakąś ciemną substancją. Wściekle różowy sweterek przewodniczącej Rady szybko zabarwiła jej krew. Oczy bestii zabłyszczały intensywną czerwienią. Wyczułem dreszcze na poranionych ramionach Alexa. Przycisnąłem go mocniej do swojej klatki piersiowej, chociaż i mnie poraził strach. ~~5~~ Poczwara obnażyła kły, powoli zbliżając się do Gertrude. Kobieta wstała i panicznie szukała lusterka po licznych kieszeniach spodni i swetra. Nie znalazła go. Nie znalazła również żadnej innej broni przeciwko zmorom. Była bezbronna, więc zaczęła się cofać. Lew poszedł w jej stronę, kompletnie ignorując mnie i szatyna. Zaryczał, a Gertrude przytuliła plecy do ściany; z jej oczu wypłynęły łzy przerażenia. Zwierzę stanęło na dwóch łapach niczym spłoszony koń. Pazury opadającej na ścianę bestii o centymetry minęły tętnicę szyjną kobiety, która wrzasnęła rozdzierająco. Zmora otworzyła paszczę i przystawiła ją do szyi Gertrude. Objąłem Alexa mocniej, kuląc się na podłodze; uznałem, że tak będzie bezpieczniej. No i na pewno nie przewrócimy się, jeśli zasłabnę. Zasłoniłem mu oczy i sam odwróciłem wzrok, wtulając twarz w jego miękkie włosy. Właśnie przyszedł czas na śmierć tej, która karze śmiercią. Po chwili z Gertrude zostały jedynie jakieś zakrwawione strzępy ubrań Łowczyni, choć jej krzyk wciąż niósł się echem po pomieszczeniu. Zmora podeszła do mnie i Alexa. Ku mojemu zdziwieniu, zaczęła się łasić, jakby prosiła o pogłaskanie. Nieśmiało podrapałem ją za uchem. Jednocześnie bałem się tej zmory i byłem jej wdzięczny za uratowanie życia mnie i Alexowi. To było dziwne uczucie — jednocześnie bać się i być wdzięcznym tej samej istocie. Alex ostrożnie wyjrzał spomiędzy więzienia moich ramion. Poczwara odeszła kawałek i się przeistoczyła. — Z-Zachary? — wyjąkałem. Zmora wyglądała zupełnie jak on, tylko była kompletnie wyprana z kolorów. Przydługie z tyłu, szare włosy opadały na bladoszarą skórę, a równie popielate co włosy oczy przewiercały na wylot. Skóra wokół nich była ciemniejsza. Na wyblakłym ciele luźno wisiała czarna koszulka z symbolem nieskończoności, wytartym tu i ówdzie, natomiast ciasne spodnie ściśle przylegały do chudego ciała. Postać podeszła do nas. ``` — Owszem. — Głos dochodził ze wszystkich stron. — Nazywam się Zachary Bones. — A-a-ale jak? ``` — Gdy moje ciało zniknęło, stałem się zmorą. Jestem z tobą połączony, Thanielu Foksie. Nie zawsze jestem obok, ale czasami tak. Możesz mnie wezwać, gdy będziesz mnie potrzebował. — Nie poruszał ustami. — Potrafię się komunikować tylko z Bonesami… A więc teraz także z tobą. — Zniknął. Objąłem Alexa ściśle swoimi ramionami i przerzuciłem go sobie przez bark. — Trzymaj się mocno — wyszeptałem. Pobiegłem w nadludzkim, Łowieckim tempie do drzwi sali, a potem korytarzem na zewnątrz skrzydła sądowniczego. Strażnicy i pozostali Łowcy usiłowali mnie zatrzymać, ale unikałem ich dłoni i samych osób; biegłem dalej. Popędziłem dalej przez labirynt podziemnych tuneli, aż skręciłem do najbliższego wyjścia na powierzchnię. Na szczęście użyłem dość rzadko używanych tuneli, więc teraz nie biegła za mną cała gromada Łowców z zaklętymi ostrzami. Po drodze wpadłem jeszcze do magazynu z zapasami; chwyciłem zapasowe ubrania i pierwszą lepszą torbę z eliksirami. Może znajdę coś, co nam pomoże. * Po godzinie bezustannego biegu z Alexem w ramionach dotarłem na światło dnia. Słońce, którego tak dawno nie widziałem, prażyło mocno i oświetlało nawet najciemniejsze zakamarki zaułka, do którego wbiegłem. Ciemne ściany ze zbutwiałego drewna jeszcze jakoś się trzymały. Tutaj nie było ludzi; nikt nie chodził w takie miejsca w obawie przed zmorami i zawaleniem się drewnianych budynków. Już od początku towarzyszyły nam pogardliwe spojrzenia nielicznych emerytów i dzieci wracających ze szkół. Większość sklepów i biur jeszcze nie zakończyła pracy, dlatego trudno było spotkać tu wielu dorosłych o tej porze. — Aleksiu… Wiesz, jak stąd dojść do Alei Tysiąca Gwiazd? Do twojego domu? Gwiazdy są w jego oczach. Widzę to za każdym razem, gdy w nie patrzę. Są piękne. Pokazują, że nie ma się czego bać. Że ciemność nie jest tak straszna... Przecież oświetlają ją gwiazdy. Przynoszą nadzieję na nowy, lepszy dzień. — To już blisko. Trzecia ulica w prawo, dalej będzie rynek, wtedy w północną ścieżkę do rozgałęzienia alei… — Dość, dość, wystarczy. Wolniej. Pogubiłem się. Jeszcze raz. Powoli i po kolei. — Dobrze. Możesz mnie postawić? — Szarpnął się lekko. — Nie. — Uśmiechnąłem się. — Czyli teraz trzecia ulica w prawo, tak? Do rynku? — Właśnie tak. Poszedłem w wyznaczoną stronę. Wciąż trzymałem Alexa mocno, chociaż na pewno strasznie nim trzęsło. Praktycznie nie było tu ludzi, a nawet jeśli byli, to omijali nas szerokim łukiem, odwracając wzrok. — Gdzie teraz? — W północną. — Czyli piąta na lewo? — Tak, Thanielku. Trzy staruszki zgorszone aż taką bliskością między mną i Alexem ruszyły ku nam z parasolkami, wstając wcześniej z parkowych ławek w cieniu drzew. Gołębie, które karmiły przy ploteczkach, odleciały na szczyty bloków, których cienie otaczały park. Chociaż była to raczej nędzna imitacja niż park, ale lepsze pięć drzew na krzyż niż nic. Ominąłem zgrabnie staruszki oraz ich parasolki i dalej ruszyłem już szybszym krokiem w stronę klatki schodowej do mieszkania rodziny Alexa zgodnie z jego wskazówkami. Po dziesięciu minutach stałem pod blokiem Alexa. Był śnieżnobiały, pomijając lekkie zabrudzenia i szyby w niektórych oknach. Jak okiem sięgnąć, widać było tylko chodnik i trawę. Wszedłem po wykruszonych i popękanych schodkach pod daszek przy wejściu i zadzwoniłem pod numer mieszkania jego rodziny. — Mamo, to ja. Alex — powiedział zielonooki do domofonu. Potem zwrócił się do mnie: — Nie zamierzasz mnie postawić, prawda? Na jego twarzy odgrywała się bitwa. Jego oczy zwilgotniały. No tak, w końcu nie widział rodziny od dobrego roku. I teraz tu wraca. Sam nawet bym nie przypuszczał, że tak się stanie. Poprzednio też nie obyło się bez łez. Przytuliłem go mocno do siebie. — Nie, mój skarbie. — Obdarzyłem go półuśmiechem. Drzwi się otworzyły. Przytrzymałem je odrobiną magii i wszedłem z Alexem na rękach na klatkę. Wszedłem na drugie piętro, po czym zapukałem do drzwi. Otworzyła mi Veronica, matka Alexa. Syknęła niezadowolona na mój widok. — Zostaw go, Łowco. — Jej źrenice zwęziły się w pionowe kreski. — Spokojnie, mamo. On nic nie zrobi ani mnie, ani tobie. Wiedziałem, że tak będzie; mimo tego zrobiło mi się przykro. Po wyrazie twarzy Alexa stwierdziłem, że i on czuje się niekomfortowo w tej sytuacji. Doskonale widziałem jego smutek. Tak tęsknił za rodziną, a teraz, gdy w końcu ją spotyka... To jego matka, zamiast cieszyć się, że jest cały i prawie zdrowy, krzyczy na mnie. Widziałem, że w oczach zbierają mu się łzy. Wiedziałem tylko jedno — za żadne skarby nie skrzywdzę Alexa. — Skąd możesz to wiedzieć? Ja też kiedyś zaufałam Łowcom. Pożałowałam po czasie. Nie zdążyłam uciec, zanim zrobili mi to. Odciągnęła rękaw sukienki, ukazując wypalony symbol na przedramieniu. Przypominał fantazyjnie nakreślone W. Wokół litery znajdowało się mnóstwo małych Znaków, głównie ochronnych. Jeden przypominał spiralę, drugi z kolei złączone ze sobą litery V, wyglądające jak X, z tym że widać było wyraźną przerwę pomiędzy nimi. Trzeci był trzema prostymi, przecinającymi się kreskami, a czwarty… Czwartego już nie dostrzegłem, bo kobieta opuściła rękaw. — Odejdź, zanim cię do tego zmuszę. Alex, zejdź z niego i odsuń się — rozkazała. — Mamo! Wysłuchaj mnie! — zawołał błagalnie mój uczeń. — Odejdź od niego. To jest Łowca! Nie chcę, żeby cię skrzywdził. Tak jak inni Łowcy mnie i moją rodzinę. Siostrę, brata, siostrzenicę… — Nazywała się pani Vittoria Bones, prawda? Była pani ciotką Zacharego? — C-co? Skąd to wiesz?! — Jej oczy błyszczały strachem i wściekłością. — Mamo! Wysłuchaj mnie wreszcie! — No co, Alex? — zapytała zniecierpliwiona. — Zachary nie żyje! — Prawie wykrzyczał jej to w twarz. — Łowcy go wykończyli! Tylko Thaniel ochronił mnie przed podobnym losem! Serce mi się krajało, gdy słuchałem tej kłótni. Miałem ochotę po prostu zostawić tu Alexa i odejść, ale zauważyłem jego błagalny wzrok. „Zostań w moim życiu. Proszę" — zdawał się mówić. — Co? Nie dowierzała słowom Alexa. Przez chwilę patrzyła na syna w szoku. Następnie zwróciła twarz w moją stronę. — Uratowałeś go? Uratowałeś moje dziecko? — Nie. Nie uratowałem go. Chciałem go uratować, nawet bardzo… Zaproponowałem nawet swoje życie za Alexa… Ale to nie dało praktycznie nic. Jedyne, co tym osiągnąłem to to, że nie mogli zaostrzyć wyroku pani syna — powiedziałem cicho. — Sam też zostałem skazany. Dlatego, że chciałem wspierać Alexa podczas jego egzekucji… Wtuliłem osiemnastolatka w siebie. Do oczu podeszły mi łzy na wspomnienie ostatnich godzin. Wydarzyło się zbyt wiele złych rzeczy, żeby to zbagatelizować. Zbyt wiele cierpienia czaiło się gdzieś w zakamarkach umysłu, by zapomnieć. Za bardzo ceniłem Alexa, żeby po prostu obojętnie patrzeć na jego śmierć. Tego wszystkiego było zbyt dużo. — Alex? To prawda? — Tak, mamo. Robił wszystko, żeby mnie wesprzeć. Próbował pomóc w ucieczce mnie i Zacharemu. Próbował nas ratować… Zacharego też… Ale to on uratował mnie i Thaniela. Sam stracił życie — wyszeptał. — Pokaż plecy — rozkazała mi. Jej głos się załamywał. Dostrzegłem łzy w jej zielonych oczach. Oddech kobiety był płytki i szybki. Całe ciało matki Alexa drżało w bezgłośnym szlochu. Straciła kolejną osobę z rodziny. A wszystko przez takich jak ja… ! Zaskoczony odwróciłem się do niej tyłem. Podciągnęła mi koszulę, którą naprawiłem w biegu za pomocą magii, by wyglądać jak cywilizowany człowiek wśród ludzi z Nadziemnego Ignis. Jej oczom ukazały się moje poranione plecy. Wiele ran podczas biegu znów się otworzyło. Torba, którą ze sobą zabrałem, była kompletnie nieprzydatna, zważywszy na to, że ostała się jedna buteleczka, zawierająca eliksir szybkiej śmierci. Reszta była pusta. — On… On ci zaufał… — wyszeptała. — On zamienił cię w jednego z nas… Jesteś Bonesem. Masz na lewej łopatce nasz symbol. Siedmioramienną gwiazdę Bonesów. — Przysiągłem Zacharemu, że zaopiekuję się pani synem. Zamierzam dotrzymać słowa. — Wpuścisz nas, mamo? — wtrącił się Alex. — Och, tak, wchodźcie. — Pozwoliła mi przejść, przechodząc do ciasnego pokoju, który wyglądał na kuchnię. — Kawy, herbaty? Rozejrzałem się po pomieszczeniu. Było małe, ale jasne ściany zwiększały je optycznie. Wszystko było schludne i czyste, chociaż w nielicznych miejscach zobaczyłem rozsypane na blacie przyprawy czy białą mąkę znaczącą czarne płytki podłogi. — Poproszę kawę — powiedziałem, pozwalając Alexowi stanąć na własnych nogach. — Ja herbatę — dodał chłopak, stając pewniej. — Mamo… A gdzie Adam? Gdzie Arthur i Annith? Kobieta posmutniała. — Arthur poszedł cię szukać tydzień po twoim zniknięciu. Nic o tym nikomu nie powiedział. Po prostu jednego dnia był, a drugiego już nie. Jeden z uczniów liceum zauważył coś w rzece przy Chmielnej. To był łańcuszek, który Arthur zawsze nosił ze sobą. Srebro pokrywała zaschnięta krew. A Adam… Wciąż leży w szpitalu. To cud, że przeżył spotkanie ze szwędaczem dziennym. Obronił trójkę pierwszoklasistów, a sam ledwo uszedł z życiem. Annith jeszcze nie wróciła ze szkoły. Twój ojciec, Lysander, do końca tygodnia ma dyżur w szpitalu na drugim końcu miasta. Wróci za kilka dni. Zastanawiało mnie, skąd matka Alexa tyle wie o zmorach. Przeciętny mieszkaniec Nadziemnego Ignis nie wiedział nawet połowy tego, co ona. Może to ma związek z tą legendarną wiedzą i niezbadanymi umiejętnościami Bonesów? Przez długą chwilę panowała cisza, którą przerwał dopiero gwizd czajnika. Kobieta potrząsnęła głową i wstała, by zalać herbatę i kawy rozpuszczalne wrzątkiem. Po chwili na stoliku obok stały trzy napoje — dwie kawy i herbata. Wziąłem jeden z kubków i upiłem łyk gorzkiego napoju. — Zbliża się wojna — powiedziałem wprost. — Tak. Zbliża się wojna ze zmorami. Ale żeby je pokonać, tak doszczętnie… Musicie wiedzieć, z czego się zrodziły. ~~6~~ Veronica chwyciła swój kubek i podała Alexowi ten z herbatą. Usiadłem, a chłopak usadowił się na moich kolanach i wtulił plecami w moją pierś. — Znacie fałszywą wersję tego, jak powstało Ignis — zaczęła — oraz formacja Łowców. — Cóż, słuchamy w takim razie — powiedziałem. — Jak wszyscy, wy myślicie, że Łowcy pojawili się, dopiero gdy zaatakowały zmory. To nieprawda. Dawniej Łowcy i Bonesowie zgodnie rządzili nadziemnym światem, a Podziemie nie istniało, bo nie było potrzebne, gdyż zmor było ledwo kilka gatunków i rzadko atakowały ludzi. Dlatego nie było setek Łowców, a co najwyżej z pięćdziesiąt osób. Jak duża rodzina. Jednak gdy Łowcy zdradzili jednego z Bonesów, próbując siłą wydrzeć mu sekret rodu, rozpętało się piekło. Nastała apokalipsa, którą przeżyli tylko nieliczni. Cały świat, jaki wówczas znano, stanął w płomieniach. Alex, tak samo jak ja, słuchał jej słów z uwagą i otwartymi ustami. Nie miałem pojęcia, że właśnie w ten sposób zaczęła się historia miasta i społeczeństwa żyjącego pod nim. Twarz Alexa wyrażała tysiące niewerbalnych pytań. Pytań, na które na razie nie znaliśmy odpowiedzi. Dlaczego? Jak? Skąd? Dlaczego wcześniej nie znaliśmy tej wersji? Dlaczego Łowcy inaczej kreują rzeczywistość? — Z jego popiołów narodziły się potwory. Kolejne, bardziej zabójcze zmory powstały ze zgliszczy dawnego świata. Łowcy zniknęli pod ziemią, a ludność, i tak wykończona końcem starego świata, musiała sobie radzić sama. Wcześniej pomagali jej Bonesowie, ale ludzie nie chcieli ich widzieć. Obwiniali ich za wywołanie apokalipsy i śmierć bliskich oraz przyjaciół. Wybudowali Mur, odgradzając nim powstające miasto od reszty świata. Od Bonesów również. W taki sposób powstało Ignis. Jako miasto na zgliszczach dawnego świata. Opowieść matki Alexa wywarła na mnie duże wrażenie. Nie chciało mi się wierzyć, że to wszystko wina takich jak ja i Alex. Ludzi, którzy mnie szkolili i wychowywali. Co, jeśli popełnię błąd, a historia znów zatoczy koło? Jeśli z mojej winy zniknie w płomieniach cały ten świat? Wszyscy, których kocham, tak po prostu umrą? — Czym tak właściwie są zmory? — spytał szatyn. — Potworami z popiołów. Dziećmi ciemności, synami cienia i córkami cierpienia, wrogami litości. Zmory są ucieleśnieniem całego zła tego świata, nieczułymi, niepowstrzymanymi bestiami. — Jak je można pokonać? — zapytałem zaniepokojony. — Tu jest problem. Zniszczyć zmory mogą tylko Łowcy i Bonesowie razem. Muszą współpracować. Nie oczekiwać od siebie niczego w zamian, chcieć jedynie uwolnić ludzi od plagi tych stworzeń. Kilka razy próbowaliśmy dojść z nimi do porozumienia. Jednak Łowcy stali się chciwi. Chcieli znać nasze sekrety za wszelką cenę, zaproponowali pomoc kilku swoich ludzi w zamian za te informacje. Nie rozumieli pojęć takich jak „tajemnica" i „prywatność". Chcieli wiedzieć wszystko, nie zważając na koszty, jakie musieliby ponieść. — Jak mamy to zrobić? Jak nawiązać współpracę z Bonesami? — zapytał mój uczeń. — Nie wiem, Alex. Ostatniego Bonesa wykończyli na waszych oczach. — A ty, mamo? — Ja zostałam wyklęta z rodu — stwierdziła beznamiętnie. — Więc jak mamy zapobiec kolejnej apokalipsie? — zapytałem, martwiąc się, że tego nie dokonamy i świat po raz drugi pogrąży się w chaosie. — Niewykluczone, że nigdy tego nie zrobimy, Łowco. Alex odwrócił się i wtulił we mnie mocno. Bał się, widziałem to w jego oczach. Ja też się bałem. Że nie dam rady. Że stchórzę. Że z powodu mojego błędu ktoś zginie. Że wszyscy, na których mi zależy, nie dożyją kolejnego dnia… Objąłem Alexa w pasie i przycisnąłem do serca, mając nadzieję, że gdy to wszystko się skończy, i Alex, i wszystkie inne ważne dla mnie osoby będą bezpieczne, całe i zdrowe. Wiedziałem, że dołożę wszelkich starań, żeby tak właśnie było. — Alex, cokolwiek się stanie, zawsze będę cię chronił. Przysięgam. Jesteś dla mnie najważniejszy na świecie i nie pozwolę, żeby cokolwiek ci się stało — wyszeptałem mu czule do ucha. — Nigdy nie spotkałam kogoś takiego, Thanielu — powiedziała Veronica, patrząc na nas. — Twój dotyk uspokaja Alexa, a w słowach nie ma śladu kłamstwa. Nikt nie traktował go wcześniej jak największego skarbu na świecie. A ty… po prostu przyszedłeś do jego życia i rozjaśniłeś je od środka. Takie mam wrażenie. Jestem ci za to bardzo wdzięczna. — Za wiele dla niego znaczę, żeby sobie pójść, a on zbyt wiele znaczy dla mnie, żebym odszedł. Zostanę z nim do końca świata. I nikt i nic tego nie zmieni. Żadna zmora, nawiedzona dziewczyna ani wściekła przewodnicząca Rady Podziemia. — Kochasz go? To pytanie jeszcze bardziej utwierdziło mnie w przekonaniu o tym, co powinienem odpowiedzieć. Nie wahałem się ani chwili. — Tak — odpowiedziałem pewnie. — Oddałbym za niego własne życie. — Ale nie zrobisz tego? — zapytał przestraszony Alex. Widziałem po jego twarzy, że nie dałby rady tego zdzierżyć. Bał się o mnie. O mnie. O to, czy będę mógł budzić go rano z uśmiechem na ustach i chronić przed wszystkimi, którzy chcą jego krzywdy. W oczach błyszczały iskierki nadziei, że nigdy go nie opuszczę, że nigdy nie będzie musiał znosić smutków sam. Że będzie miał z kim dzielić się swoją radością. Wiedziałem, że nie mógłbym mu tego zrobić. Poświęcić swojego życia za niego i tak po prostu odejść. Zniknąć z jego życia i nigdy nie wrócić. Przecież i on wtedy umrze. — Nie zrobię. Nie mogę. — Nic nie rozumiem — stwierdziła zdezorientowana Veronica. — Przed chwilą mówiłeś, że oddałbyś za niego życie, a teraz mówisz, że nie możesz. Zdecyduj się. — Nasze istnienia są połączone. Jeśli umrze jeden, umrze też drugi. Dlatego nie poświęcę za niego życia, ale to nie zmienia faktu, że sercem należę tylko do Alexa. — Czym sobie zasłużyłem? — zapytał, z lekka zaskoczony. Patrzył na mnie poważnie, choć miał lekkie rumieńce na policzkach. — Nie kocham cię „za coś". Kocham cię, bo chcę kochać i chronić mimo wszystko. — Uśmiechnąłem się do Alexa i z czułością pogłaskałem go po policzku. — Dziękuję… — Wracając do tematu… Poczułem ból w sercu, co oznajmiło mi, że iluzja, która jako tako doprowadzała do porządku mnie i Alexa, zniknęła. Byłem zbyt słaby, żeby ją podtrzymywać. Nasze ubrania były na powrót postrzępione, a otwarte przez bieg rany na rękach znów się ukazały. Ubrania prawie natychmiast zaczęły przesiąkać krwią. — Alex! Panie Fox! Wyglądacie strasznie! — krzyknęła na nasz widok młoda siostra Alexa, ośmioletnia Annith Morningstar o inteligentnym spojrzeniu. Rzuciła plecak w kąt i szybko ściągnęła niebieskie, skórzane buciki z nóg. Podbiegła do nas. Faktycznie, z moich ramion leciała krew i barwiła zieloną koszulę, a uprząż do manewru trójwymiarowego się przekrzywiła. Spodnie Alexa poplamiła posoka. Brązowo-zielona koszula była podziurawiona i postrzępiona, widać było poranioną skórę. Jego uprząż trzymała się na ostatnich nitkach. — Jaka ja głupia jestem. Bądź tak miły, Thanielu, i połóż Alexa na łóżku, opatrzymy was. Zrobiłem, o co prosiła. Nie miałem wystarczająco dużo sił, by uleczyć magią i siebie, i Alexa. Nie byłbym w stanie uzdrowić siebie, bo czułbym się winny, a gdybym uleczył Alexa, sam pewnie zginąłbym z wycieńczenia, a ze mną Alex. Błędne koło. Młoda blondyneczka wróciła z apteczką, położyła ją między mną a Alexem. Wzięła szmatkę i ostrożnie namaczała przyschnięte do ciała ubrania. Odczepiła ode mnie koszulę i ściągnęła ją szybko. Zaczęła przemywać każdą ranę spirytusem i owijać bandażami, poważniejsze ostrożnie zszywała. Syczałem z bólu. Veronica tak samo postępowała z Alexem. Po dwóch godzinach oboje wyglądaliśmy jak mumie, choć nie było to aż tak konieczne. — Prześpijcie się. Mamy co prawda tylko jedno łóżko dla gości, to należące wcześniej do Alexa… — To nie będzie konieczne, Annie. Thaniel doskonale się sprawdza jako materac, chociaż może akurat nie tym razem. Z drugiej strony, mam przecież szerokie łóżko, w końcu kiedyś dzieliłem je z tobą, siostrzyczko. Złączyłem nasze czoła w wyrazie czułości. — Dla ciebie wszystko, Aleksiu. Wstałem i podniosłem go delikatnie, choć z trudem. Zaciskałem zęby, żeby nie syknąć. Zaniosłem szatyna do wskazanego mi przez dziewczynkę pokoju. Położyłem go na miękkim, jednoosobowym łóżku; sam ulokowałem się obok i za pomocą magii okryłem nas kołdrą. Było ciasno, ale jakoś się zmieściliśmy. Objąłem go ramionami. — Śpij, Aleksiu. W razie czego będę blisko — wyszeptałem mu do ucha. Po chwili wyczułem zmianę jego oddechu. Stał się równy, głęboki; chłopak zasnął. Wtuliłem twarz w jego włosy i, zanim się obejrzałem, sam oddaliłem się w krainę snów. ~~7~~ Zmory. ``` Pełno ich. Wszędzie wokół mnie. Wokół Alexa. Wokół nas. Alex. Alex i jego rozszarpany przez zmorę bark. Jego krzyk. Moje łzy. Jego ból. Moje cierpienie. Jego błagania. Moja bezradność. Zmora wgryzająca się w moją szyję. Ból. Krzyk Alexa. Ciepło jego ciała przy mnie. Jego ostatni oddech na mojej szyi. Jego śmierć. Moje ostatnie "kocham cię, Aleksiu". Ciemność. Silne ramiona, potrząsające moim ciałem, i głos słyszany jak przez mgłę. — Thaniel! Thaniel, obudź się! Obudziłem się, gwałtownie podrywając do siadu. Byłem zlany potem. Alex z wyrazem przerażenia na twarzy siedział na mnie, nieco poniżej linii bioder. ``` Wtulił mnie w siebie nagle i niespodziewanie. Jego oczy były pełne łez. Nawet w ciemności dostrzegałem jego zielone tęczówki, błyszczące jeszcze przed chwilą smutkiem, a teraz ulgą. Zadziwiające, ile oczy mówią o człowieku. O jego uczuciach i o tym, co dla niego jest ważne. Dla tego akurat szatyna ważny jestem ja. Nie sądziłem, że aż tak się mną przejmie. Nie sądziłem, że aż tyle mogę dla kogoś znaczyć. — Thanielku… Tak się o ciebie bałem… Nie mogłem cię obudzić. Położył swoją głowę na moim ramieniu, a jego łzy moczyły moją koszulę. Objąłem go drżącymi ramionami. — Miałem koszmar, Aleksiu — wyszeptałem. Bardzo wiele dla mnie znaczyło, że tak się o mnie troszczy. Że tak dba. Zależy mu na mnie jak nikomu innemu. Widziałem to. W każdym jego czynie, słowie i każdym spojrzeniu zielonych oczy. — Dziękuję, że mnie obudziłeś. — Koszmar? Opowiesz? Szatyn odkleił się ode mnie i spojrzał mi w oczy. Po chwili oparł się o mnie ponownie, tym razem bokiem. Złączyłem nasze czoła. — Byliśmy sami, wokół nas tylko zmory. Całe tysiące. Jedna z nich rozszarpała ci bark. Krzyknąłeś, a ja cierpiałem razem z tobą. Nie mogłem ci pomóc. — W moich oczach zaczęły zbierać się łzy. Nie hamowałem ich, niech płyną. — Błagałeś mnie o to, ale nie byłem w stanie nic zrobić. W końcu inna zmora wgryzła się w mój kark. Poczułem jeszcze ciepło twojego ciała obok siebie, zanim… zanim wyszeptałem swoje ostatnie słowa. — Głos mi się załamywał; mówiłem coraz ciszej i słabiej. — Były skierowane do ciebie, ale już ich nie usłyszałeś, bo byłeś martwy. — Po moich policzkach spływały łzy; nie potrafiłem ich zatrzymać. — Jakie słowa? — Czułym gestem otarł mi łzy kciukiem, po czym przytulił mnie mocno do siebie. — „Kocham cię, Aleksiu". Sekundę po wypowiedzeniu tych słów ogarnęła mnie ciemność. Potem usłyszałem twój głos. Wybudził mnie z koszmaru. Do pokoju weszła Annith; zapaliła światło. Niosła tacę z dwoma porcjami jajecznicy z pomidorem i kromką chleba. A przynajmniej według Alexa tak to się nazywa. Przypominała trochę naszą papkę z Podziemia, ale była żółto-biała. Obok znajdowały się jakieś czerwone kuleczki, to pewnie właśnie te pomidory. Leżący obok miękki, gąbczasty, cienki placek o chrupiących brzegach, bo tak właśnie wyglądał ten „chleb", miał w sobie jakieś ziarenka. — Jak się czujecie? — zapytała, położywszy tacę na stoliku nocnym. — Już lepiej, siostrzyczko. Chodź no tu do mnie. — Zielonooki wyciągnął ręce do małej istotki, schodząc wcześniej z moich kolan. Dziewczynka odrzuciła za ramię swoje jasne włosy, teraz zaplecione w luźnego warkocza do tyłu, ukazując rumianą dziecięcą buźkę i uwydatniając spojrzenie inteligentnych, poważnych oczu. Dziwne połączenie, wygląda na mniej niż ma lat, a rozumie więcej niż niejeden dorosły. Dziewczynka z uśmiechem się w niego wtuliła. Długie jak na jej wiek włosy rozlewały się swobodnie po klatce piersiowej Alexa. — Rzadko kiedy spotyka się takie rodzeństwo — stwierdziłem. — Naprawdę jesteście dla siebie wsparciem. — To jak jest zazwyczaj? — spytała Annith, patrząc na mnie wielkimi oczami. — Częściej, znacznie częściej, pomiędzy bratem i siostrą wygląda to tak, że oboje robią wszystko, byle tylko uprzykrzyć życie drugiemu. — Ja tam się cieszę, że mam takiego brata jak Alex. Chłopak pocałował ją w czoło delikatnie. Nagle cały świat, no, przynajmniej blok, w którym była cała nasza trójka, zatrząsł się w posadach. Alex natychmiast przypadł do mnie i mocniej objął siostrę. Jego oczy wyrażały tylko strach. Natomiast dziewczynka, mimo przerażenia, że budynek zawali jej się na głowę, zastanawiała się nad powodem tej niecodziennej sytuacji. Zamknąłem szatyna i blondynkę w swoich ramionach, bojąc się o te ważne dla mnie osoby. Nie mogłem dopuścić, żeby im się coś stało. Gdy wstrząsy ustały, wyszedłem z Alexem i Annith z pokoju. Oboje trzymali się za mną. Czułem potrzebę ochrony tej dwójki i ta potrzeba przeważyła nad strachem. Mną też targał strach, ale miałem za sobą w końcu więcej doświadczenia w walce ze zmorami niż Alex i na pewno więcej niż jego siostra. — Cokolwiek się stanie, obronię was — zapewniłem rodzeństwo, wtulające się w siebie tuż za moimi plecami. Wyjąłem z buta mały nóż i powoli, ostrożnie parłem naprzód. Przekroczyłem próg korytarza. Wychyliłem się za framugę dębowych drzwi i omiotłem pokój wzrokiem. Wygląd salonu znacznie się zmienił. Meble były lekko zwęglone; najwidoczniej jakaś eksplozja w pomieszczeniu rozrzuciła je pod ściany pokoju, bo leżały tam bez żadnego ładu. Na środku siedziała na piętach matka Alexa w czarnoszarej, długiej do kostek, lekko rozkloszowanej sukience. Jej siwiejące, brązowe włosy zmieniły kolor — teraz przy głowie były popieliście szare, a od szyi stopniowo przechodziły w czerń sadzy. Kaskadami rozlewały się po podłodze przy stopach Veroniki, odzianych w kompletnie niepasujące szare oficerki. Na kolanach miała rozłożoną wielką, zapewne starą, bo o pożółkłych stronach, prawie rozpadającą się księgę. — …a ventu e blicei zingeleb evenuar eigleb a enua e vici voni cemeni genutuar alebia… Matka Alexa i Annith najwyraźniej czytała jakieś zaklęcie. Zrozumiałem część słów. To był bardzo stary język, nieliczni go znali, a nikt w całości. …a kiedy noc stanie się dniem, przybądźcie, ażeby wspomóc zwycięstwo przyjaciela uważanego za wroga… — …auelbia avis exiuri eptem nemel avaita ulebnum cones… …a poczwary z popiołów nigdy się nie odrodzą… ``` — …a venoi ventino ven cin aleunai vittorito eten aulevis cintatum… …pozostaną popiołem aż po kres czasów i ostateczne zwycięstwo… — …auelum vistin alenve enxia alinia amoe… …panów nad swymi tworami… ``` Księga z hukiem się zatrzasnęła. Od środka pokoju zawiał porywisty wiatr. Włosy Veroniki tworzyły teraz wokół niej coś w rodzaju płaszcza. Siła podmuchu odrzuciła mnie, Annith i Alexa z powrotem za framugę drzwi. Włosy dziewczynki samoistnie splątały się w warkocz, a Alexa lekko poszarzały na końcach. Dopiero teraz zauważyłem, że suknia pani Morningstar klei się do jej przedramienia. Odsunęła materiał delikatnie i pozwoliła czerwonej krwi skapnąć na okładkę księgi. W locie połyskiwała srebrno, a po zetknięciu z wypłowiałą skórą czerwona ciecz zmieniała kolor na błękitny. Rana, z której kapała krew, miała kształt koślawych, wyciętych sztyletem liter V i B. Ja, blondynka i szatyn byliśmy biernymi obserwatorami. Nie mogliśmy nawet wejść do pokoju, groziło to wywianiem za okno, które już dawno pożegnało się z szybą. Teraz zauważyłem, że jedna kropla krwi spłynęła w określone miejsce. W wyhaftowaną literę Z. Następnie Veronica przeniosła nadgarstek nad fantazyjny kształt litery J. Na nią także spłynęła tylko kropla. Dwie krople krwi wsiąkały w nici haftu, barwiąc je. Rana zasklepiła się sama z siebie. Meble wróciły do poprzedniego stanu, gdy tylko ustał wiatr. Jedyne, co wyglądało niepokojąco, to przemiana Veroniki. Włosy najpierw całkiem jej poszarzały i barwą przypominały popiół, tak samo jak włosy Zacharego. Potem stopniowo zaczęły zmieniać kolor — przez ognistoczerwony aż do prawie białego blondu. Suknia skróciła się i zmieniła kolor na szary, choć nadal pozostała rozkloszowana. Kobieta odwróciła się w naszą stronę. Wszystkie zmarszczki zniknęły, a tęczówki, wcześniej zielone, stały się szaroróżowe. Uśmiechnęła się do nas lekko. Bardzo mnie niepokoiło to, co miało miejsce przed chwilą, ale miałem nadzieję, że wkrótce się wszystko wyjaśni. Na swój sposób byłem tym zaciekawiony, zafascynowany… i bałem się tego. Mimo że na codzień używałem magii, to takie rzeczy były dla mnie nowe. Chciałem się dowiedzieć czegoś więcej, ale uznałem, że przyjdzie jeszcze na to czas. Ktoś zaczął wyważać drzwi do mieszkania. Stłumione odgłosy kopania butami wojskowymi w heban drzwi wystarczały, by to ocenić. Właśnie wtedy, gdy drzwi uległy i z hukiem spadły na kafelki w przedpokoju, wybiła szesnasta. ~~8~~ Dzwon zadzwonił po raz ostatni, a naszym oczom ukazała się… Dziewczynka. Chociaż nazywanie jej dziewczynką było raczej nie na miejscu. W Podziemiu, z którego pochodziła, była znana jako „żelazna panna Valentine". I tak właśnie było. Białe włosy do pasa miała związane w dwa ciasne warkocze; skórę w kolorze śniegu znaczyło mnóstwo zadrapań, a czerwone oczy pałały żądzą mordu. Czyli wszystko w normie. Szarozielone oficerki były mocno zawiązanie na jej nogach, opatulając przy okazji spodnie moro z kieszeniami naszytymi jedna na drugą. Szara bluzka wciśnięta w spodnie wychodziła z nich lekko po lewej stronie. Mimo swojego wieku piętnastoletnia Helodia Valentine była już Łowczynią. Schowała dwa zaklęte sztylety do pochew na wysokości talii. Jej ruchy były stanowcze jak ona sama. Kreowała się na taką, która nie boi się niczego i nikogo. Było niewiele osób, na których jej zależało, ale gdy już znaczyło się dla niej coś więcej… Mogła zrobić wszystko, by zadbać o jego szczęście. W Podziemiu nawet o wiele starsi i bardziej doświadczeni Łowcy się jej bali, zresztą powinni. Była bezwzględna. Annith i Alex, przerażeni, przypadli do ściany za mną. Ośmiolatka ze strachem wpatrywała się w nieznajomą dziewczynę, próbując ocenić jej zachowanie i przypisać jej cechy, które powinna mieć. Szatyn natomiast po prostu starał się ukryć przed albinoską, która o mało co go nie zabiła… w sumie już kilka razy. Nic dziwnego, że czuł strach. — Thanielu Foksie! — zagrzmiała wysokim głosem, podchodząc do mnie i podnosząc mnie za kołnierz. Nie przeszkadzał jej w tym fakt, że była o pół głowy niższa ode mnie. — Szukałam cię po całym Podziemiu i całym Ignis! Co ty sobie wyobrażasz?! — Wybacz, Helodio, ale byłem zajęty próbami ratowania Alexa. — Próbami ratowania Morningstara? Co znowu narobił? — warknęła, łypiąc groźnie na Alexa. — Właściwie, to świętej pamięci Gertrude skazała go na śmierć za to, że był ważny dla Zacharego. — I? — Uniosła jedną brew, jakby nie do końca mi wierzyła. — I jakoś tak wyszło, że skazała również mnie. Bo chciałem go wspierać. — A to wredna jędza. — Helodia puściła mnie. — Dobry — warknęła do rodziny mojego ucznia, co miało być miłym powitaniem. Veronica postanowiła się w końcu odezwać. Oderwała się od nerwowego przeplatania długich włosów w swoich smukłych palcach i odrzuciła je na plecy. Zaczęła przemawiać do Helodii władczym i zimnym jak lód tonem. — Kim jesteś, dziewczyno? Pominę już fakt, że Łowczynią. Więc...? — Chwila… wiesz, kim jestem? Skąd? — Nie mam zbyt przyjemnych wspomnień z takimi jak ty — odpowiedziała oschle kobieta. — Ale wiem, kim jesteście i czym się trudnicie. Helodia odrzuciła dwa warkocze do tyłu. Przypatrzyła się Veronice uważnie, marszcząc przy tym brwi. Dostrzegała pociągłą, owalną twarz o miękko zakreślonych rysach, duże, głębokie oczy, które przewiercały ją wzrokiem na wylot. Wpatrywała się w nią dłuższą chwilę, jakby widziała osobę, z którą nie rozmawiała od kilku dobrych lat, której wygląd prawie zapomniała, a jednak gdzieś w głębi umysłu wiedziała, że ta osoba jest dla niej ważna. — Przypomina pani moją dawną przyjaciółkę — powiedziała bez powodu. — Pamiętam jej ostatnią prośbę, zanim się rozstałyśmy na zawsze. Veronica zainteresowała się, tym, co właśnie powiedziała moja przyjaciółka. Jej czoło wygładziło się, brwi lekko się uniosły w wyrazie zdziwienia, a mięśnie w całym ciele się rozluźniły. — Jaką prośbę? Na razie, Helodia nie zwracała uwagi na Alexa i Annith, a oni, korzystając z jej nieuwagi, prędko wycofali się w głąb korytarza. Ich ruchy były bardzo nerwowe i gwałtowne. Brat starał się osłaniać Annith przed wzrokiem demonicznej Łowczyni. Wiedziałem, że będzie jej bronił, zawsze. — Mimo że jestem Łowczynią, nigdy nie zgadzałam się z decyzjami Rady Podziemia tak całkowicie — zaczęła dziewczyna. — Wiele, a nawet większość ich decyzji nie przynosi nic oprócz śmierci niewinnych. — Starała się zatrzymać na twarzy obojętny wyraz, ale kąciki jej ust i oczu, które zaszkliły się od łez, same wędrowały w stronę podłogi. — Widzę, że szykuje się dłuższa opowieść. Siadaj. Veronica podsunęła jej krzesło. Helodia usiadła, a naprzeciwko niej ulokowała się starsza kobieta. — Możliwe — mruknęła albinoska. Mimo że byłem ciekaw opowieści Helodii, czułem się jak intruz. Miałem wrażenie, że bez zaproszenia wnikam w jej życie i poznaję jej tajmnice, choć o to nie prosiła. Nie chcąc przeszkadzać dziewczynie przy wyznaniu, postanowiłem dołączyć do rodzeństwa Morningstar, ale zatrzymał mnie głos przyjaciółki. — Usiądź z nami, Thanielu. Ty też powinieneś usłyszeć tę historię. Używając magii, przywołałem sobie krzesło. Usiadłem obok Helodii i Veroniki. Martwiłem się o Alexa i jego siostrę, ale byłem pewien, że sobie poradzą. Ciekawiła mnie też opowieść białowłosej demonicy, jak niektórzy ją nazywali. — W takim razie słucham — powiedziałem, przybierając jak najwygodniejszą pozycję. — Nie jest to szczęśliwa opowieść — podjęła panna Valentine. — Miałam wtedy dziewięć lat. Do Podziemia przyprowadzono całą rodzinę. Według władz podziemnego Ignis mieli ważne informacje o zmorach, ale ja nie wierzyłam w to. Brutalnie ich przesłuchiwano. Wypuszczano ich swobodnie do Podziemia tylko wtedy, gdy wszystkie drogi na powierzchnię były zamknięte. Właśnie któregoś takiego dnia spotkałam tę dziewczynę. Zawiązała się między nami nić porozumienia, mimo dzielących nas pięciu lat. Obiecałam, że będę jej pomagać. Zauważyłem, że ledwo powstrzymuje łzy. Słone krople czaiły się w kącikach jej oczu; usta drżały, tak samo jak ręce. Oddech przyspieszył, a klatka piersiowa unosiła zdecydowanie zbyt szybko. Opowiedzenie tej historii musiał ją kosztować naprawdę dużo nerwów i bólu. Wiedząc, że nie lubi okazywać słabości, nie wypominałem jej tego zachowania. Veronica wsłuchiwała się w jej słowa, każde dokładnie analizując. — I co dalej? — dopytywała kobieta. — Któregoś dnia przyszła w nastroju innym niż zwykle. Miała czarną sukienkę, choć zwykle nosiła raczej kolorowe, a czarnoszare włosy upięła na szczycie głowy. Była smutna, mimo że się uśmiechała. Ale oczy nie. To był smutny uśmiech. Najsmutniejszy, jaki pamiętam. Zaproponowała mi spacer. Zgodziłam się, ale udzielił mi się jej depresyjny nastrój. Zaprowadziła mnie do starej, nieużywanej sali treningowej. Wyciągnęła nóż, jeden konkretny. — Helodia sięgnęła pod koszulę. — Chciała cię zabić? — zapytałem przestraszony. Akurat ta piętnastolatka wiele dla mnie znaczyła. Była dla mnie jak siostra, znałem ją od urodzenia. Nie wybaczyłbym sobie, jeśli ktokolwiek próbował ją skrzywdzić, a ja nic z tym nie zrobiłem. Tak jak ona potrafiła dla mnie zrobić wszystko, łącznie z założeniem sukienki, tak i ja wiele bym dla niej poświęcił. — Nie. Podała mi go do ręki. — Ściągnęła do tej pory niewidoczny srebrny łańcuszek z szyi. Znajdowała się na nim mała, skórzana pochwa, z której wystawała metalowa rękojeść cienkiego sztyletu; w jelec wprawiono szary kamień w kształcie litery B. Dziewczyna podała go Veronice. — To właśnie ten. I jedyna pamiątka po niej. — Co się stało? — zapytała Veronica, wyjmując nożyk z pochwy. Traktowała go z ogromną czcią, jakby to była jakaś relikwia albo bardzo stara pamiątka, którą już kiedyś widziała. Może nawet ona go komuś dała? Jej twarz wyrażała zachwyt, w oczach czaiły się iskierki... choć nie byłem pewien, czego. Szczęścia? Wzruszenia? A może jednego i drugiego? — Wypełniłam jej ostatnią prośbę. Choć nie w standardowy sposób. — O co cię prosiła? — Kobieta przyjrzała się dokładnie połyskującej błękitem klindze. Przesunęła palcem po ostrzu, a metal zabrudziła krew. — Przy okazji, bardzo dbałaś o ten nóż. Ma ponad tysiąc lat. — Widząc moje zaskoczenie, które było wyraźnie widoczne na mojej twarzy przez uniesione brwi i lekko rozchylone usta, dodała: — Potem wytłumaczę. — Prosiła mnie o to, żebym ją zabiła — powiedziała cicho Helodia — ale nie byłam w stanie. Zbyt wiele dla mnie znaczyła. — Otarła łzę. — Wtedy zapytała, czy jej ufam. Ufałam. Wstała i odwróciła się do nas plecami. Dziewczyna podciągnęła koszulkę, ukazując zapięcie stanika i nagie, umięśnione łopatki. Widniało na nich ciemniejsze od białej skóry znamię w kształcie siedmioramiennej gwiazdy. — I zrobiła mi to. Powiedziała, że przekazuje mi swoją wiedzę i umiejętności w ten sposób. I że to ma być tajemnica przed Łowcami. I była, aż do dziś. — I zrobiła mi to. Powiedziała, że przekazuje mi swoją wiedzę i umiejętności w ten sposób. I że to ma być tajemnica przed Łowcami. I była, aż do dziś. — Do dziś? — zdziwiłem się. — Tak. Teraz ty o tym wiesz. A jesteś Łowcą, tak czy nie? — No tak. — Nie byłem pewien, do czego zmierza. — Więc… Potem… Potem po prostu padła martwa na podłogę; w miejscu jej serca pojawiła się wielka rana. A w środku nóż. Ja go jej nie wbiłam, po prostu się pojawił. Tak znikąd. — Jej głos drżał, lecz nawet nie próbowała nad nim zapanować. Zbyt silne emocje nią targały. Zawsze wiedziałem, że gdzieś pod tą skorupą bezwzględnej Łowczyni kryje się mała dziewczynka, po prostu nikomu jej nie pokazywała. Spojrzałem na Veronikę; kobieta była blada jak ściana, jej źrenice tworzyły pionowe szparki. Wargi miała rozchylone, zastygłe w wyrazie zaskoczenia. Helodia odwróciła się i z powrotem usiadła. — Jak się nazywała? — zapytała starsza kobieta spokojnym, prawie pustym głosem. — Julia. Nie poznałam jej nazwiska. ~~9~~ Zacząłem łączyć fakty. Kiedyś przecież czytałem akta dotyczące samobójstw w określonej rodzinie. Należała do niej jakaś Julia. Ale skoro Helodia ma taki sam znak na plecach, jaki mnie zrobił Zachary… To niemożliwe… — Bones — wyszeptałem osłupiały. Oczy prawie wyszły mi na wierzch. — Co? — Helodia zmarszczyła brwi. — Jej nazwisko — wyjaśniłem. — Skąd możesz wiedzieć? — zapytała oschle dziewczyna. Wstałem i pokazałem swoją lewą łopatkę, ściągnąwszy lekko przygniecioną koszulę i odwróciwszy się tyłem do nich. Na mojej skórze widniał taki sam znak, jaki miała Helodia, tylko w przeciwieństwie do niej jaśniejszy od reszty ciała. — Bo mnie Zachary zrobił to samo. Uniosła brwi. Jej oczy zdradzały, że była zdezorientowana i nieco zagubiona. — Zachary? Ten szarowłosy chłopak z twojej grupy treningowej? Zawsze milczący? — Ten sam — przytaknąłem. — Julia Bones była jego siostrą aż do… — …swojego samobójstwa sześć lat temu — dokończyła za mnie Veronica. — Żądza zdobycia informacji przez Łowców doprowadziła do śmierci praktycznie całej rodziny. Właśnie dlatego nienawidzę Łowców. Niszczą i zabijają tylko dlatego, że potrzebują informacji. — Nieświadomie wypowiedziała słowa, które nawet całkiem niedawno wypłynęły z ust Zacharego. — Muszą wiedzieć wszystko o wszystkich i na wyłączność. Gdyby nie ta żądza wiedzy zatrzymanej tylko dla siebie, Łowcy i Bonesowie mogliby żyć w symbiozie, jak przed erą zmor. — Nie wszyscy tacy są — zaoponowałem. — Nie wszyscy, to prawda, ale ci najważniejsi owszem. — Spojrzała na mnie beznamiętnie. — Niestety tak. Teraz musimy zastanowić się nad tym, co możemy zrobić — stwierdziła Helodia. — Teraz… Teraz trzeba jakoś pogodzić Łowców i Bonesów. — Veronica potarła skronie. — Nawet jeśli sami pokonamy zmory albo zrobimy to razem, ale pod przymusem, to nic nie da. — Dlaczego? — zapytał Alex, nieśmiało wyglądając z korytarza. Za nim chowała się Annith. Powoli, niepewnie weszli do pokoju. Dziewczynka ukrywała się, wciąż niepewna zamiarów nieznajomej. — Zmory powstały z popiołów… Ale jak powstały? To kłótnie sprawiły, że zmory odrodziły się takie, a nie inne. Zmarszczyłem brwi. — Odrodziły? To istniały wcześniej? — Tak, tylko pod inną postacią. Pod dobrą postacią. — Dobrą postacią? — powtórzyła z wątpliwością w głosie Helodia. — Ventiny to takie istoty, które stanowią fundament naszego świata. Gdy stary świat się kończy, z jego popiołów odradzają się w jednej ze swoich postaci i sprawują pieczę nad nowym. Jedną z ich postaci jest zmora, uosobienie kłótni. Dąży do spaczenia świata złem i czernią. Zmory zabijają dobrych ludzi, żywią się ich szczęściem i tęsknotą ich bliskich. Niektóre potrafią nawet wyssać z człowieka czy Łowcy całą radość i życie samym dotykiem. — A ta dobra strona? — Dobra strona ventinów nazywana jest marami. — Właśnie, dlaczego ventiny? — spytał Alex, lokując się na moich kolanach. — Ich charaktery i one same są zmienne jak wiatr. Mogą być lekkim wietrzykiem przyjemnie rozwiewającym włosy i chłodzącym twarz… Ale mogą być też niszczycielską wichurą, która demoluje drogi, zrywa dachy, burzy domy i bloki. — I życie mieszkańców Ignis. — Otóż to, Annie. Wracając, mary rodzą się, gdy na świecie panuje zgoda. Na przykład, kiedy nie ma sporów i pewnego rodzaju nawet wojen między Łowcami i Bonesami. Swoją drogą, to właśnie mary przekazały Łowcom wiedzę o swojej złej naturze i jak mogli z nią walczyć. — A Bonesowie? Im nie powiedziały? — zdziwiłem się. — Zmory, jak i mary, obie formy ventinów są bezwzględnie posłuszne naszemu rodowi. Prynajmniej były. — Mamo, opowiesz o marach? — zapytała blondynka, siadając na kolanach Veroniki. — Oczywiście, Annie. Objąłem Alexa rękami w pasie. Przymknął oczy i położył głowę na moim ramieniu. Serce prawie wyskoczyło mi z piersi ze szczęścia. Starałem się uważnie słuchać słów pani Morningstar, ale nie do końca mi to wychodziło; moje myśli teraz zajmował jej syn. Veronica zaczęła opowieść, która brzmiała jak przedziwna baśń. — Mary były kobietami w lekkich i zwiewnych szatach połyskujących na wietrze. Wręcz promieniowały odbitym przez swoje ubrania światłem słońca. Miały jedwabne spodnie i bluzki. Oprócz tego obwiązane były tiulowymi, prześwitującymi szalami. Włosy miały w każdym kolorze, dosłownie. Od czerni po biel przez żółty, różowy, zielony i niebieski. Wszystko, co miały na sobie było w jednym kolorze. Były dobrymi duchami odradzającego się świata. One też zrodziły się z popiołów, a jednak tak bardzo różnią się od zmor… — To tak jak ludzie — stwierdziła Annith. — Jedni odbierają życie, a inni je ratują. I znów inteligencja tej młodej blondynki mnie zadziwiła. Tak jak rok temu, gdy widziałem ją pierwszy raz, w jej oczach był ten specyficzny błysk. Jakby cała wiedza świata na chwilę przebiegła przez umysł dziewczynki. — Więc co teraz możemy zrobić? — zapytała Helodia, powoli rozplatając swoje warkocze. — Czekać — odpowiedziała Veronica. — I wymyślić jakiś sposób na zgodę między Łowcami i Bonesami. — Właściwie to co to było? To sprzed chwili? Jakieś zaklęcie? — spytałem. — Owszem. Konkretniej wyjaśnić nie potrafię, ale zrozumiecie jutro o świcie. Lekko zsunąłem Alexa ze swoich kolan i wstałem, by założyć uprząż i zaklęte ostrza, które przytargała tu ze sobą panna Valentine. Zanim jednak zdążyłem zrobić choćby krok w stronę komody, na której leżały elementy munduru Łowcy, Helodia przycisnęła mnie do krzesła. — Ty masz odpoczywać — warknęła, dociskając moją klatkę piersiową do oparcia. Alex odskoczył od nas; z prędkością błyskawicy był już pod ścianą. Zawsze tak reagował, gdy Helodia zachowywała się agresywnie. Zazwyczaj nie był aż tak zestresowany i nie próbował jak najszybciej się ulotnić. Dobrze wiedziałem, że ma traumatyczne wspomnienia związane z tą dziewczyną. Annith schowała się za bratem. No tak, przecież panna Valentine była dla niej jeszcze kompletnie obcą osobą, więc podchodziła do niej z dystansem. — Dobrze, dobrze, Helodio. Tylko nie strasz Alexa i jego siostry, ładnie proszę. — Co do Alexa, zarówno on, jak i ty macie dziś leżeć w łóżkach! Nie dociera do was, jak wyglądacie?! — powiedziała głośno, patrząc na mnie gniewnie. Spojrzałem na siebie, a potem na Alexa. Faktycznie, spod pogniecionych bluzek wystawały brązowoczerwone od zaschniętej krwi bandaże. Były przyklejone do skóry. — Masz rację, nie najlepiej. Przy okazji, czy mogłabyś ze mnie zejść? Chyba przyda nam się zmiana bandaży. — I zapewne prysznic — dodała Annith. Alex się zaśmiał, ale natychmiast urwał. Zgiął się wpół, a rana przy jego ustach na powrót się otworzyła. W jednej chwili zrzuciłem z siebie albinoskę i znalazłem się przy chłopaku. Zacisnął powieki i prawie osunął się na podłogę. Podparłem go. Oparł się na mnie całym swoim ciężarem, ale utrzymałem go. Po kilku sekundach wziąłem biedaka na ręce i troskliwie ukryłem w swoich ramionach. Bardzo się o niego bałem. Był wykończony, mimo że dopiero co wstaliśmy. To zadziwiające, jak tortury mogą zmęczyć człowieka. W oczach jego siostry widziałem niemą prośbę o opiekę nad chłopakiem. Muszę się o niego zatroszczyć, w końcu jest dla mnie całym światem. Nie wybaczyłbym sobie jego zaniedbania. — Zajmę się nim — powiedziałem do matki szatyna, na co skinęła głową. — Dobrze się nim zaopiekujesz, Thanielu. Jestem tego pewna. Poszedłem w stronę pokoju chłopaka. Po drodze wstąpiłem jeszcze do łazienki i położyłem osiemnastolatka na ławeczce przy wannie. — Umyj się, a ja pójdę po apteczkę. Zaraz wrócę do ciebie, Aleksiu. Uważaj na siebie. Nie przewróć się. Tak się o niego martwiłem, że zostałbym przy nim, ale… Nie chciałem mimo wszystko naruszać jego prywatności. Ostatni raz spojrzałem na niego z troską i miłością, po czym ruszyłem przez korytarz, zastanawiając się nad wyrazem twarzy Alexa. Widziałem, że kąciki jego ust unosiły się lekko, jakby odczytując mój wzrok, pomimo że miał zamknięte oczy. Będąc już w pokoju szatyna, przestawiłem jego łóżko na środek, żeby mieć lepszy dostęp do Alexa, gdy już go na nim położę. Wziąłem apteczkę z korytarza i położyłem na stoliku nocnym. Wróciłem pod łazienkę, a po chwili wyszedł z niej Alex z mokrymi włosami, przylegającymi do twarzy, i klejącymi się do ciała ubraniami. Wziąłem go na ręce, ponieważ wciąż był słaby, i zaniosłem na łóżko. — Poczekaj chwilę, zrobię ci herbatę, a ty w tym czasie zdejmij koszulkę. Gdy wrócę, to cię opatrzę. — A co z tobą? — zapytał cicho. — Mną się nie prze-… — Nie dał mi dokończyć. — Właśnie będę się przejmował! Dbasz o mnie, doceniam to, ale nie możesz przy tym ignorować swoich potrzeb! Usiadłem obok niego na łóżku i delikatnie objąłem mojego ukochanego. — Oj, Aleksiu… Nie martw się tak o mnie. — Będę! — powiedział uparcie. — Jesteś dla mnie ważny i nie pozwolę ci się zaniedbywać! Przytuliłem jego głowę do siebie. Nikt przedtem nie wypowiedział w moją stronę takich słów. To było... Takie inne, ale miłe uczucie. Poczułem się potrzebny, doceniony i ważny. Było to też wzruszające, zważywszy na to, że wypowiedziała te słowa osoba, która była bardzo ważna dla mnie, ponieważ stanowiła cały mój świat i była podstawą szczęścia. — Jeśli chcesz, to możesz mnie opatrzyć, gdy już zaopiekuję się tobą i umyję. — Chcę — powiedział stanowczo. — Zaraz wracam, Alex. Poszedłem do kuchni zrobić mu ciepłą herbatę, która na pewno mu nie zaszkodzi. W moim sercu po raz kolejny pojawiło się miłe ciepło. Zależy mu na mnie… ~~10~~ — To takie cudowne uczucie. Wiedzieć, że komuś na tobie zależy — szepnąłem w stronę Alexa, gdy, klęknąwszy obok łóżka, otwierałem apteczkę. Wziąłem przyniesioną razem z herbatą butelkę z wodą i namoczyłem nią czysty ręcznik. Delikatnie przyłożyłem mokry materiał do przyklejonych do skóry bandaży. Odgarnąłem z twarzy szatyna kosmyki niesfornych i wciąż wilgotnych włosów, rozlewających się teraz na czerwonej poduszce. Nawet osłabiony Alex wyglądał pięknie. Czerwień poduszki kontrastowała z zielenią jego oczu i uwydatniała je. Chłopak zamachał mi dłonią przed twarzą. Na jego obliczu malowało się zaniepokojenie. — Thaniel! Thaniel, halo! Wpatrujesz się we mnie od dobrych pięciu minut! Zamrugałem i lekko potrząsnąłem głową, wyrywając się z lekkiego otępienia. — Och, przepraszam… Zapatrzyłem się. Zdębiał. Jego oczy wytrzeszczyły się nieco, a brwi uniosły się wysoko do góry; usta lekko rozchylił, nie dowierzając mi. W końcu, po dość długim czasie, zamrugał i zapytał po prostu: — Czyli…? — Uważam, że jesteś piękny. Zapatrzyłem się na ciebie. Zdjąłem ręcznik z jego piersi. Delikatnie odczepiłem resztę zaschłej krwi od bandaża i odłożyłem materiał na bok. Gdy sięgałem po wodę utlenioną, poczułem dłoń na policzku. Jego palec delikatnie musnął moje usta. — Ty też jesteś piękny, Thanielu — szepnął Alex z lekkim uśmiechem. Namoczyłem gazę płynem i przykładałem do każdej z jego ran. Szatyn syczał cicho z bólu, zdjąwszy swoją dłoń z mojego policzka. Głaskałem go drugą ręką po włosach, by go uspokoić. Gdy obmyłem głębokie rany, zszyte przez matkę Alexa, nieco podleczyłem je magią, tylko trochę, żeby nie wyczerpać swoich sił. Spłyciły się dzięki temu zabiegowi. Podniosłem chłopaka do półsiadu i zacząłem mocno, ale troskliwie obwiązywać jego ciało bandażami. Starałem się nim nie szarpać, ale i tak kiwał się na boki. Mocno zawiązałem końcówki materiału i pomogłem mu się położyć. — Zaraz wracam, Aleksiu. Jak chcesz, to pij powoli herbatkę, a ja pójdę się umyć. — Czule pogłaskałem jego policzek i odgarnąłem kilka niesfornych kosmyków brązowych włosów za jego ucho. — Dobrze. — Delikatnie przebiegł palcami po mojej dłoni. — Pamiętaj jedno. Zawsze i bez względu na wszystko. — Tak? — Jesteś dla mnie przede wszystkim troskliwym przyjacielem, a ja chcę nim być dla ciebie, bo jesteś dla mnie ważny. Najważniejszy. — Spojrzał głęboko w moje błękitne oczy, w których zaczęły pojawiać się srebrne plamki. — I zrobię wszystko, żebyś był szczęśliwy. Przytuliłem jego głowę do siebie, a z oczu wypłynęła mi jedna łza. Alex widząc ją, ostrożnie przyłożył palec tuż pod nią, a kropla spłynęła na jego skórę. — Kocham cię, Thanielu — szepnął. Przez chwilę napawałem się jego słowami. Sprawiały mi taką przyjemność, że czułem, iż moje serce zaraz zrobi fikołka ze szczęścia, wyskoczy mi z piersi, wzleci pod niebo i, wykończone, w końcu wróci, żeby być blisko osoby, która była dla mnie całym światem. — Ja kocham cię bardziej. I zawsze będę cię chronił, Aleksiu — odszepnąłem. Położyłem go na powrót na materacu. Wstałem ostrożnie i cmoknąłem go w czoło niczym troskliwy ojciec. Nakryłem go kocem, a obok położyłem jedną z jego koszulek. Była zielona, a przy kołnierzu miała haft z jego imieniem i nazwiskiem w kolorze niebieskim. — A właśnie, Alekś, mogę pożyczyć twoje ciuchy? — Jasne, częstuj się. Zaśmialiśmy się oboje. Śmiech Alexa był tak piękny, że gdy usłyszałem go po raz pierwszy, obiecałem sobie, że zrobię wszystko, co w mojej mocy, żeby częściej widzieć uśmiech na jego ustach. Wziąłem pierwsze lepsze dresy i niebieską koszulkę z krótkim rękawem, po czym skierowałem się do łazienki. * Ubrawszy spodnie po kąpieli, złapałem koszulkę i wróciłem do Alexa. Zdjęte po prysznicu, odmoczone bandaże dokładnie oczyściłem i powiesiłem na grzejniku. Wiedziałem, że Alex też mógłby to zrobić, gdy się mył, ale stwierdziłem, że lepiej zrobię to sam i poprosiłem, żeby ich nie dotykał. Osiemnastolatek czekał na mnie przed drzwiami swojego pokoju. Już miał na sobie koszulkę. Idealnie współgrała z jego oczami. — A teraz się kładź. Zajmę się tobą. — Jego wargi ozdobił nieśmiały uśmiech. Posłusznie wszedłem do pokoju i położyłem na plecach na prześcieradle stojącego na środku pokoju łóżka. Szatyn wziął gazę i namoczył ją w wodzie utlenionej; przyłożył materiał do skaleczeń i dokładnie je przemył. Szczypało niemiłosiernie, ale uśmiechałem się, patrząc na rozpromienioną twarz Alexa. Następnie zielonooki przytrzymał mnie w półsiadzie i owijał troskliwie bandażami. — Możesz zacisnąć mocniej — powiedziałem, delikatnie miętoląc w palcach jego włosy. Bez słowa zaczął owijać mój tors mocniej, ale wciąż troskliwie, jakbym był z porcelany. Po chwili zawiązał materiał i delikatnie, stopniowo pochylał mnie na łóżko, podkładając poduszkę pod głowę. Gdy już całkiem leżałem na materacu, odgarnął mi włosy z twarzy i sięgnął po koc. Okrył mnie cienkim, gładkim w dotyku kocykiem troskliwie. Materiał był milutki; wyszyto na nim dwa koty… Właściwie to jeden bardziej przypominał niebieskookiego lisa polarnego. Drugi miał ciemną sierść i jasną gwiazdę na grzbiecie. Patrzył na mnie zielonymi, inteligentnymi oczami. Oba zwierzątka leżały wtulone w siebie na zielononiebieskim tle. — Śpij, Thanielku. — Tylko jeśli tu zaśniesz. — Odchyliłem zapraszająco koc. — Chodź do mnie. Chłopak z uśmiechem wczołgał się między moje ramiona. Objąłem go czule i obróciłem się na plecy. Alex leżał na mojej piersi. Na powrót przykryłem nas miękkim materiałem. Chciałem już zawsze otaczać go czułością, zawsze się o niego troszczyć i dbać, by nic nie zagrażało jego szczęściu. Sam byłem szczęśliwy, dając mu szczęście. — Śpij, Aleksiu — szepnąłem. — Kocham cię. Już prawie zasypiałem, gdy usłyszałem cichą odpowiedź, która sprawiła, że ogarnęło mnie wewnętrzne ciepło. — Ja ciebie też kocham… — Nikomu się do tego nie przyznam, ale uwielbiam być twoim materacem. Dobranoc, skarbie. Zasnąłem z uśmiechem na ustach, tuląc do siebie najważniejszą osobę mojego życia. ~~11~~ Widziałem kobietę w klatce strzeżonej przez cztery zmory. Miała na sobie postrzępione, wyblakłe ubrania; krótki, sztywny top był pogięty, a wiele miejsc po kamieniach szlachetnych w jej stroju było pustych. Próbowała się wydostać. Mówiła coś, ale jej głos słychać było jak przez mgłę — przytłumiony, ale dość zrozumiały. Ręce były skute łańcuchami i poranione, oczy pozbawione blasku. Po jasnych policzkach spływały kryształowe łzy. Usta miała sinawe, została na nich tylko resztka dawnego malinowego koloru. Szyję zdobiła krwawa pręga, przechodząca również przez ramiona. Krzywiła się z bólu z każdym słowem. ~ Uratuj nas! Pochodnie w ścianach nagle się zapaliły. Zobaczyłem kolejne kobiety. One również były zabiedzone. Posiniaczone ciała i blade twarze doskonale dawały o tym znać. Dotarło do mnie, że były to mary i, choć zabiedzone, nadal były duchami dobra. A to, że w tak złym stanie, świadczyło tylko o stanie tego przesiąkniętego egoizmem i kłótniami świata. Ktoś na mnie wpadł. Złapałem owego ktosia, zanim upadł na kamienną posadzkę. Przez miękki materiał koszuli wyczułem blizny i rany. Znałem je. Sam opatrywałem je nie tak dawno temu. — Alex? — Podniosłem go do pionu. — Co ty tutaj ro-...? Przerwał mi rozpaczliwy krzyk mar. Aż włoski zjeżyły mi się na karku, tak przeraźliwie wysokie dźwięki z siebie wydawały. ~ Uratujcie nas! — Jak mamy to zrobić? ~ Uwolnijcie nas z więzów naszych umysłów! Zmory zaczęły się zbliżać. Ukryłem Alexa w swoich ramionach. — Uratujemy, obiecuję. Pokonamy zmory i przywrócimy do postaci, jakie im odebrano. Przywrócimy w a s. Kobieta, której strzegły aż cztery zmory, uśmiechnęła się słabo. ~ Uratuj mój lud. Wybaw nas. Otworzyłem powoli oczy. Zamrugałem. Brązowe włosy wchodziły mi do oczu. Chwila… Brązowe? Spróbowałem się podnieść. Teraz do mnie dotarło, że jestem czyimś materacem. Czyimiś, a konkretnie właściciela brązowych kłaków. Alex. Ucałowałem go lekko we włosy, przymknąwszy oczy. — Śpij, Aleksiu. — Położyłem rękę na jego piersi i delikatnie ją gładziłem. Czułem, jak unosi się i opada. Nasze oddechy były spokojne, a nie urywane. Przyłapałem się na tym, że dostosowałem swój oddech do tego Alexa, ale jakoś mi to nie przeszkadzało. Zasnąłem szybciej, niż się spodziewałem, a potem pamiętałem tylko jedno — to był przyjemny sen. * Co mnie obudziło? Kłucie pod żebrami. Zaspany otworzyłem oczy, by ujrzeć zarumienioną twarz osiemnastoletniego szatyna. Mimowolnie się uśmiechnąłem. — Dzień dobry, A-… — Nawet nie wiesz, jak długo czekałem, żeby cię tak obudzić. — Uśmiechnął się niewinnie. — Zwykle to ty budziłeś mnie w ten sposób, pamiętasz? — Pamiętam, Aleksiu. Uwielbiałem cię tak budzić. Miałeś wtedy taki piękny róż na policzkach… — Objąłem go lekko w pasie. — Uwielbiam budzić się przy tobie, Alex — szepnąłem. — I uwielbiam budzić ciebie. Widzieć twój słodki rumieniec już od pierwszych chwil dnia. Poprawia mi humor. Ty poprawiasz mi humor, Aleksiu. — Nie kłamałem; każdy jego uśmiech, nawet najmniejszy rumieniec skutecznie odpędzał ode mnie smutek. Tak jak teraz czułem się na swoim miejscu. W odpowiedzi położył głowę na moim ramieniu i wtulił twarz w zagłębienie mojej szyi. Chyba zapomniał, że mam tam łaskotki. — Alekś, t-to łaskocze… — Doprawdy? — Uśmiechnął się, na chwilę odrywając twarz od mojej skóry. Zaraz jednak znów przysunął nos i usta do tego strategicznego punktu, jakby koniecznie chciał mnie tak torturować, a ja nie miałem serca go odepchnąć. — Ja mam gorzej — powiedział cicho po chwili. Muskał wargami moją szyję. — Nie cierpię budzić się bez ciebie. Położyłem ręce na jego plecach, przytuliłem delikatnie i zbliżyłem usta do jego ucha. Chciałem go bronić i dbać o chłopaka. Jak najczęściej zmieniać jego smutek w radość. Niby proste słowa, a dla mnie znaczyły więcej niż najdroższy prezent. — Obyś nigdy nie musiał. Nieśmiało położył swoje ręce na moich kolanach; jedną ze swoich dłoni położyłem na jego prawej ręce. Alex splótł nasze palce. — Jesteś dla mnie najważniejszy — szepnął. — Bardzo mi na tobie zależy… — Co ci się śniło? — zapytałem ni z tego, ni z owego, bawiąc się jego palcami. — Nie jestem pewien, ale chyba mary. Były w klatkach, a wokół nich… Wokół nich było pełno zmor. Pilnowały mar. Gdy te usiłowały się wydostać, biły je po rękach. Cały czas biegłem w jednym kierunku, mijając kolejne uwięzione postacie. Wtedy wpadłem na kogoś. To byłeś ty. Razem obiecaliśmy marom, że je uratujemy, uwolnimy spod władzy zmor. — Aleksiu… Wygląda na to, że mieliśmy ten sam sen… Tylko widziany z różnych perspektyw. — Ciężko mi było uwierzyć, że coś takiego jest możliwe, ale najwidoczniej tak się stało. Po wyrazie twarzy Alexa poznałem, że jego także to dziwi, ale uniesione brwi i szeroko otwarte oczy nie przeszkodziły uśmiechowi we wtargnięciu na jego usta. — Zrobimy śniadanie? — zapytał radośnie chłopak, który mógł się poszczycić mianem całego mojego świata. — Mam nadzieję, że nie spalę kuchni. Jedyne, co umiem gotować, ma postać płynną i jest znane pod nazwą tlenek wodoru. Tłumił śmiech. Niespecjalnie mu to wychodziło, słyszałem jego chichot. — Śmiej się, śmiej, ale gotowanie wody to niezbędna umiejętność! — oburzyłem się. Alex pstryknął mnie w nos. Zamrugałem zaskoczony. — Jesteś uroczy — stwierdził. — I w dodatku twój na własność. Zawsze będę się o ciebie troszczyć i dbać. Chcę, żebyś był szczęśliwy. — Będę. Póki będziesz obok, ja będę szczęśliwy. — Położył swoją głowę na moich kolanach. Spojrzał na mnie, a jego włosy rozpływały się na jasnych spodniach od dresu. Pogłaskałem go po głowie. — Więc mnie nie zostawiaj. — Nie zostawię nigdy. Zbyt wiele dla mnie znaczysz. Zbyt wiele znaczę dla ciebie — powiedziałem pewnie. Tak pewnie, jakbym mówił, że w tym momencie oddycham i żyję. Alex nie potrzebował słów, by to potwierdzić. Splecione dłonie i ufne spojrzenie wystarczyły. Nawinąłem sobie jego włosy na palec; były mięciutkie i gładkie. Piękne. Bawiłem się nimi i przeplatałem je między palcami. — Może nie zdajesz sobie z tego sprawy, Aleksiu, ale… Potrzebuję cię. Podniósł dłoń do mojego policzka i pogłaskał go czule. — Ja też cię potrzebuję, Thanielu. Bardzo. Przytuliłem go delikatnie, ale próbowałem przekazać tym jak najwięcej miłości, troski i zaufania. Chciałem przekazać mu jak najwięcej siebie w tym czułym geście. — Jesteś fundamentem mojego szczęścia — powiedzieliśmy prawie równocześnie. Poczułem, jak policzki mnie palą; Alex miał je jeszcze bardziej rumiane niż zwykle. Jego usta zdobił delikatny uśmiech. — To jak, wstajemy? — zapytałem. — Jeszcze chwilka — mruknął, przymykając oczy i układając się wygodniej na moich kolanach. Zaśmiałem się cicho i oparłem o ramę łóżka. — Początkowo, gdy Helodia cię znalazła, wziąłem cię za dziewczynę — szepnąłem. — Byłeś tak kruchy, tak delikatny… Przysiągłem sobie, że za wszelką cenę będę cię chronił. Teraz jesteś silniejszy, a ja coraz bardziej się starzeję. Jeszcze chwila, a to ty będziesz bronił mnie. — Chroń mnie. — Znów złączył nasze palce. — Chcę się z tobą zestarzeć. — Będę. Zawsze. Jesteś moim największym skarbem, a skarbów się broni. I dziękuję. — A ty… Jeśli będziesz czuł się niepotrzebny, to pamiętaj… Pamiętaj, że zawsze jest i będzie ktoś, kto cię potrzebuje… Ktoś, dla kogo będziesz sensem życia… Z moich oczu popłynęły dwie małe łzy wzruszenia i szczęścia. Po krótkiej chwili było ich już znacznie więcej. — Pamiętaj, ż e zawsze, gdy będziesz czuł się samotny i opuszczony, zawsze, zawsze, zawsze będziesz mógł się zwrócić do mnie. Dostrzegłem, że jego zielone oczy błyszczą od słonych kropli. — Gdy będziesz myślał, że nie został ci już nikt… Ja będę tuż obok ciebie… Kocham cię i chcę, żebyś wiedział, że zawsze będę gotowy ci pomóc. We wszystkim. Przytuliłem jego głowę do siebie. — Gdy będziesz myślał, że nie masz już nikogo… Że nie masz wyjścia innego, niż życie samemu, zostanę przy tobie, choćby się waliło i paliło. Zawsze zostanę. Łzy płynęły mi z oczu. Te słowa… Były tak piękne… Chciałem je pamiętać do końca życia. Chciałem je nosić w sercu każdego dnia i słyszeć codziennie z tych pięknych ust mężczyzny, którego kocham. Chciałem je zawsze kojarzyć z tą specjalną, najważniejszą dla mnie osobą. — Kiedykolwiek, gdy będziesz przy mnie… Będę czuł się najszczęśliwszy na świecie. Tak jak teraz. Nigdy nie będę samotny, mając cię obok. Nigdy nie pomyślę, że nie został mi już nikt, gdy będziesz przy mnie… ~~12~~ Delikatnie otarłem łzy chłopaka. Objął mnie drżącymi rękami. Jego słowa wypełniały teraz całego mnie. Były tak czułe… Trafiały w sam środek mojego serca i rozgrzały je; były dla mnie cenniejsze niż najcenniejszy skarb, zwłaszcza z ust tego konkretnego szatyna. — Nie obchodzi mnie, co myślą mieszkańcy Ignis — szepnął. — Jeśli to nie jest miłość, to ona nie istnieje. Jeśli to nie jest głęboka więź pomiędzy dwoma osobami, to nie wiem, co nią jest. Podniosłem jego ciało i przytuliłem do siebie. Położył głowę na moim ramieniu i spojrzał mi w oczy. — Potrzebuję cię. — Przeczesałem jego włosy dłonią. — Z kim się będę budził? O kogo będę się troszczył? O kogo będę dbał? Kto będzie mnie przytulał i pocieszał? Kto będzie przy mnie mimo wszystko? — Ja — powiedział cicho. — Zawsze. Poczułem, że coś mnie unosi. Spojrzałem pod siebie; wisiałem dobre dwadzieścia centymetrów nad łóżkiem. Razem z Alexem zaczęliśmy sunąć w powietrzu w stronę wyjścia na korytarz, a następnie do kuchni. Chłopak trzymał mnie za ręce, a jego głowa leżała na mojej piersi; miał przymknięte oczy, a na czoło wtargnęły mu brązowe kosmyki. Wyplątałem jedną dłoń z jego uścisku i zgarnąłem je z jego skóry. Stanąłem pewnie na podłodze już po kilku minutach, postawiwszy na niej Alexa. — Czy ty dajesz mi do zrozumienia, że powinniśmy zrobić coś do jedzenia, Alex? — Może gofry? — Uśmiechnął się niewinnie. — Pomogę ci. — To jakie składniki? — zapytałem z uśmiechem. Nie miałem pojącia, czym są owe gofry, ale skoro Alex je zaproponował to musiały być pyszne. Widmo ostatnich dni zaczęło odchodzić gdzieś w głąb mojego umysłu. Alex dyktował mi przepis, a ja łączyłem produkty zgodnie z jego instrukcją. Wsłuchiwałem się w jego ciepły głos. Gdy wlałem gotowe ciasto do gofrownicy, zerknąłem za okno. Słońce jeszcze nie pokazało się na nieboskłonie. Zostało około godziny do wschodu. — Wyspaliście się za wsze czasy. — Helodia stanęła za nami, opierając się o stół. — Odpoczywaliście prawie cały dzień i noc aż dotąd. — Przerwała na chwilę. — Ale to dobrze. Musicie dojść do siebie. — Uśmiechnęła się krzywo. — Jak rany? — Nie jest tak źle. Jeszcze może ze dwa dni i dam radę wyleczyć nas obu magią. — Zrobiłabym to sama, ale ledwo zdołałam uleczyć siebie, zanim tu dotarłam. — Na jej twarzy zagościł cierpiętniczy wyraz. Spuściła głowę. — Przepraszam. — Nie mam do ciebie o to żalu, Helodio. — Nałożyłem gofry dziewczynie i Alexowi. Nalałem kolejne. — Thanielu, ty też zjedz. — Szatyn przekroił swojego gofra na pół i jedną z dwóch części położył na talerzu przeznaczonym dla mnie. Swoją część rumianego ciasta posmarował dżemem truskawkowym, a przynajmniej tak było napisane na słoiku, i położył łyżeczkę na moim kawałku. — Przecież zaraz będę miał swojego, Aleksiu. Ta troska mnie rozczuliła. Tak jakoś ciepło mi się na sercu zrobiło, gdy zauważyłem, jak bardzo się o mnie troszczy. Dlaczego wcześniej nie zauważałem tych wszystkich małych rzeczy, którymi ciągle mnie obdarowywał? Chociażby troski o zdrowie? Zakaz picia eliksirów energetycznych zamiast snu? — Zjedz. Inaczej ja nie zjem. Przewróciłem oczami, choć w głębi serca bardzo dobrze się czułem, gdy się mną opiekował, nawet w taki sposób. Usiadłem obok niego. Gdy miałem wziąć kawałek puszystego ciasta do ust, usłyszałem kliknięcie, oznajmiające, że druga porcja jest już rumiana i paruje w gofrownicy, czekając na zjedzenie. Wstałem i nałożyłem jednego sobie, a drugiego Annith, która właśnie siadała do stołu, pokroiwszy jabłka dla całej naszej czwórki. — Naprawdę nie mogę się nadziwić samodzielności tej ośmiolatki — westchnąłem. Alex wprosił mi się na kolana i zbliżył widelec z gofrem do moich ust. — Leci samolocik, leci! Otwórz buzię — powiedział słodko. Zaśmiałem się. Otworzyłem usta, pozwalając chłopakowi mnie nakarmić. Ciasto było miękkie, smakowało trochę jak waniliowa papka z Podziemia, ten smak cudownie przeplatał się z owocową nutką truskawki. — Wyszły pyszne — stwierdziłem, gdy zjadłem ostatnią daną mi przez mojego ucznia porcję. Pstryknął mnie w nos. — No oczywiście, że pyszne. Przecież robiliśmy je razem. Przytuliłem go sobie do serca. Nieważne dokąd pójdzie, zawsze będzie tam mieszkał. Zawsze znajdę dla niego miejsce w swoim życiu. Zawsze. Zawsze znajdę dla niego czas. — Chcę być przy tobie, Aleksiu... Będę zawsze, gdy o to poprosisz. — Te słowa płynęły tak po prostu z moich ust. Jakby serce przemawiało przez moje ciało. Wtulił twarz w zagłębienie mojej szyi. Otuliłem go ramionami z troską. — Jeśli zechcesz, Thanielku... — szepnął — to zostanę twoim chłopakiem. — Nieśmiało cmoknął mnie w policzek, uniósłszy nieco głowę. — Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin. Dziś trzynasty kwietnia. W moich oczach pojawiły się łzy wzruszenia i szczęścia. Nie mogłem uwierzyć, że zapamiętał datę, o której wspomniałem ledwo raz. Tym razem czułem radość z powodu tego dnia, nie poczucie winy za śmierć tamtej kobiety, która oddała za mnie życie, nie zwątpienie, czy nie zrobiła tego na darmo, nie smutek z powodu cierpienia Claudiusa, który również wspominał swoją narzeczoną w ten dzień. — Pamiętałeś... A przecież ja ci to mówiłem rok temu! — Zależy mi na tobie. Przez całe zeszłoroczne szkolenie myślałem tylko o moim mentorze. O jedynej osobie, która była w stanie posiąść moje serce na własność — szepnął czule. Po moich policzkach już spływały łzy wzruszenia i radości. Przytuliłem jego głowę do siebie. — Chcę, Aleksiu. Chcę, żebyś został moim chłopakiem. — Pogłaskałem go po włosach. — I ja chcę być twoim. Chcę być przy tobie i zawsze cię wspierać we wszystkim. Chcę cię chronić przed wszystkim, co mogłoby cię skrzywdzić. Chcę dawać ci szczęście i dbać o ciebie. Charakterystyczny klik powiadomił mnie o kolejnej zrobionej porcji gofrów. Nie miałem serca zrzucać z siebie Alexa i już miałem prosić Helodię o wyjęcie dwóch pachnących wanilią wypieków, gdy chłopak szybciutko zszedł ze mnie i wyjął rumiane już ciasto. Nalał ostatnią porcję i coś majstrował przy gotowych gofrach. Postawił je przed piętnastoletnią albinoską i mną. Spojrzałem na talerz; ujrzałem na nim dwa serduszka wycięte z ciasta i czerwone od malin, właściwie to jakiejś różowoczerwonej papki, na której leżały małe kuleczki w podobnym odcieniu. Kiedyś Alex pokazywał mi podobne owoce na krzakach w Ignis. Szatyn wprosił mi się na kolana i objął mnie czule. Jego dotyk był delikatny, taki nieśmiały... A jednak tak pewny. Mój dotyk uspokaja Alexa, a ten jego na mojej skórze... Daje mi szczęście. Położyłem swoje dłonie na jego plecach. Pod cienkim materiałem koszulki wciąż wyczuwałem rany, szwy i blizny. Mimowolnie do oczu podeszły mi łzy, a kilka skapnęło na koszulkę chłopaka. Otarł mi słone krople z policzków. — Już dobrze, Thanielku — szeptał. — To nic takiego. Już prawie nie boli. — Uśmiechnął się delikatnie. Wierzyłem, że nie kłamie, tak jak mi obiecał rok temu. W tej chwili poczułem pierwsze promienie porannego słońca na twarzy. Spojrzałem za okno. Nagle czyste dotąd niebo przeszył błysk, który na moment oślepił wszystkich w pomieszczeniu, w którym się znajdowałem. Nawet dziewczyny, siedzące tyłem do okna przy sześcioosobowym stole, zamknęły oczy odruchowo. Gdy blask osłabł, o mało nie odskoczyłem na drugi koniec małej kuchni. Pod oknami stały dwie osoby, które uważałem za martwe... A śmierć jednej z nich widziałem na własne oczy ledwo kilka dni temu. ~~13~~ Długie, popielate włosy falami spływały po ramionach niższej postaci. Różowe tęczówki, twarz jasna i rumiana. Długie rzęsy współgrały z mocno zarysowanymi, ciemnymi brwiami; sylwetkę miała szczupłą, ale nie wychudzoną. Na ramiona narzucony ciemny materiał, przypięty jakoś do rękawów wyjątkowo kolorowej sukienki; rękawy i górna część przy dekolcie były czarne, a później stopniowo przechodziły w kolorową mieszankę barw. Trudno było zobaczyć, gdzie kończy się jedna barwa, a zaczyna druga. Materiał rozkloszowanej, kolorowej sukienki kończył się nieco poniżej kolan, a zaczynały białe, cienkie rajstopy. Na stopach miała czarne, niewysokie obcasy zapinane na szeroki pasek na wysokości kostki. Helodia i Annith jeszcze przecierały oczy. Spojrzałem na drugą z postaci; przydługie szare włosy opadające na oczy i czoło mogły należeć tylko do jednej osoby. Chorobliwie blade ciało nie było już tak wychudzone, jak wtedy, gdy widziałem tego człowieka po raz ostatni. Poczułem pieczenie na łopatce, ale zignorowałem je, wciąż wpatrzony w dwie postacie. Skórę siedemnastoletniego chłopaka znaczyły blade blizny i czerwone kreseczki jeszcze niezagojonych ran. Miał na sobie wyciągniętą, czarną koszulkę z nadrukiem białego miecza, którego klinga przechodziła przez jedno oko symbolu nieskończoności w tym samym kolorze, oraz szare spodnie. Uśmiechał się; odkryłem, że podczas tego w jego policzkach pojawiają się dołeczki. Wcześniej nie można było tego dostrzec, bo jego policzki były zapadnięte, a on sam nie słał uśmiechów na prawo i lewo. Przedtem wcale się nie uśmiechał. Alex szturchnął mnie w bok. O dziwo, nie poczułem bólu, jaki wcześniej dawała mi rana, ba, zamiast rany wyczuwałem tylko długą bliznę. Miałem niejasne wrażenie, że miało to związek z owym pieczeniem w okolicy znamienia, jakie kilka dni temu zostało wyryte na mojej skórze za sprawą Zacharego. — Tak, Aleksiu? — Spojrzałem na niego, oderwawszy wzrok od dwójki cudem ożywionych nastolatków. Nie dostrzegłem na ciele mojego chłopaka żadnej rany, jedynie pełno blizn. Przytuliłem go mocno do siebie; na jego plecach i żebrach nie wyczułem ran ani szwów, które jeszcze godzinę temu szpeciły jego skórę i sprawiały mu ból. Bardzo, bardzo się cieszyłem, że Alex już nie będzie cierpiał. Zerknąłem także na siebie. Na mojej skórze zostały tylko blizny i pomniejsze rany w miejscu poprzednich głębokich cięć. Nie mogłem w to uwierzyć, ale najwyraźniej to światło, które przywołało tu Bonesów, uleczyło nas. — To… Zachary? — spytał szeptem. Niepewnie kiwnąłem głową. Dwójka stojących pod oknem postaci zachowywała się swobodnie, jakby spotkali dawno niewidzianego przyjaciela. Uśmiechy na ich ustach były szerokie i pewne; w ich oczach tańczyły iskierki, a włosy lśniły w promieniach wschodzącego słońca. Kątem oka zauważyłem, że Helodia powoli odwraca się w stronę okna. Warga zaczęła jej drżeć, a źrenice się rozszerzyły. Oczy zaszkliły się; mrugała szybko, nie chcąc pozwolić łzom wypłynąć. Jej klatka piersiowa unosiła się zdecydowanie zbyt szybko, by można to było uznać za normalne. — J-j-julia... — wyjąkała słabo „demonica" o białych włosach. Dziewczęca postać spod okna podeszła do niej sprężystym krokiem i porwała ją w swoje ramiona. Helodia nie dała rady, rozpłakała się i wtuliła w ramię starszej. — J-juliś, myślałam, że nie żyjesz! — łkała ze wzruszenia. — Żyję, kochana, żyję. Teraz już tak. Wiedziałam, że jesteś silna, Helusiu. Zawsze wierzyłam, że sobie poradzisz — szepnęła Julia, czule tuląc swoją przyjaciółkę do serca. Jej czarnoszare włosy opadły na plecy Łowczyni, ukrywając łzy, które zapewne zdobiły policzki obu dziewczyn. Zachary powoli podszedł do mnie i Alexa. Wciąż się uśmiechał, co było niecodziennym widokiem. — Dziękuję, Thanielu. — Przysunął sobie krzesło i usiadł obok mnie i Alexa. Jego głos był ciepły; nie przypominał jego sposobu mówienia sprzed kilku dni. Mimowolnie się uśmiechnąłem. W Podziemiu był jakby wyzuty ze szczęścia, a teraz wręcz nim emanował. — Dziękuję, że zaopiekowałeś się Alexem. Wiem, że zawsze będziesz go bronił. Ja też to wiedziałem. Będę go bronił ile dam radę, będę chronił zawsze, kiedy będę mógł. Był dla mnie najcenniejszym skarbem. Tą częścią mojego świata, której nie pozwolę sobie odebrać. Spojrzałem na mojego ukochanego. — Zawsze będę gotów cię bronić, Aleksiu. Jego oczy błyszczały miłością. Miłością skierowaną do mnie. Prawie rozpłakałem się ze szczęścia. — Jeśli będziesz mnie potrzebował, zawsze znajdę się obok ciebie. Gdziekolwiek będziesz. Po prostu poproś. — Jesteś… — Wtulił się we mnie. — Nie musisz nic mówić, Aleksiu. I tak wiem, co chcesz powiedzieć. „Jesteś beznadziejny w gotowaniu". Parsknął śmiechem. I ze sto razy jeszcze powtórzę taki niedorzeczny żart jak ten, by tylko usłyszeć ten dźwięk, piękniejszy niż wszystko, co kiedykolwiek usłyszałem. Delikatnie głaszcząc jego skórę, złapałem go za rękę. — Nie! — powiedział, opanowawszy głośny śmiech do cichego chichotu. — Jesteś… Znów mu przerwałem. — Twoim prywatnym ochroniarzem. — Nie! — Znów zaśmiał się głośniej, a ja chciałem ze szczęścia wzlecieć pod sufit. — Jesteś najcudowniejszym mężczyzną, jakiego znam. Jego słowa były dla mnie muzyką, a ich sens napawał mnie wewnętrznym ciepłem oraz poczuciem bycia kochanym i potrzebnym. — Mógłbym ci powiedzieć to samo. Kocham cię, Aleksiu. Czułym gestem zmierzwiłem jego włosy i złączyłem nasze czoła. Alex objął moją szyję i przyciągnął do siebie; nasze usta znajdowały się o milimetry od siebie. — I nie pozwolę nikomu tego zmienić. Mój oddech muskał jego wargi, a chłopak rumienił się ogniście. Złapałem go w pasie i przytuliłem sobie do serca. — Nie pozwól — wyszeptał. Jego wargi nienachalnie muskały moje; były tak miękkie i delikatne… Zatraciłem się w tym przelotnym dotyku jego ust na swoich. Zapragnąłem więcej. Złapałem jego podbródek drugą ręką, unosząc go; spojrzałem z miłością w jego oczy. — Kocham cię — powiedziałem cicho, łącząc nasze wargi w nieśmiałym pocałunku. Alex nie odsunął mnie od siebie, wręcz przeciwnie, jeszcze bardziej mnie przyciągnął. Jego usta były ciepłe; chłonąłem chciwie ich smak, aż zabrakło nam powietrza. Wówczas delikatnie odsunąłem twarz Alexa od swojej; chłopak mógł usłyszeć mój przyspieszony oddech i zobaczyć srebrne plamki w moich niebieskich oczach. Nie czekając ani chwili dłużej, wprosił mi się na kolana i pocałował mnie jeszcze raz. Zatraciłem się w tym uczuciu, w odczuwaniu jego warg na swoich już po raz kolejny. Przekazywał tym wszystko, co dotąd ujmował tylko słowami. Potrzebę czucia mnie przy sobie, miłość, jaką mnie darzył, troskę o moje zdrowie i przywiązanie, które czyniło nas praktycznie jednością. Oboje wiedzieliśmy, że jeden stanowi część życia i duszy drugiego. Nie wyobrażaliśmy sobie życia bez siebie. Zamknąłem oczy. Chciałem, żeby to uczucie pochłonęło całego mnie. Gdy w końcu oderwaliśmy się od siebie, wyszeptałem tylko jedno zdanie: — Nie żałuję, kochany. Na powrót złączyłem nasze czoła i dłonie. Chciałem już zawsze gładzić jego delikatną skórę, teraz poznaczoną bladymi bliznami, ale wciąż piękną. Już zawsze chciałem czuć na swoich tylko jego usta. Annith siedziała cicho, pozwalając cieszyć się chwilą mnie, Alexowi, Helodii i Julii. Zachary patrzył na nas z uśmiechem. Czas jakby przestał biec; dla mnie teraz liczył się tylko Alex. Istniały tylko jego dłonie, miękkie włosy i szczupła sylwetka. Coraz większe mięśnie, silne ręce obejmujące mnie… Delikatny dotyk jego palców na mojej skórze… Mógłbym trwać tak wiecznie. Nigdy nie puszczać jego ciała, zasypiać przy nim, trzymając tego najważniejszego dla mnie szatyna za dłoń. Chciałem budzić się przy Alexie i dzielić z nim moje dni; całować jego dłonie na powitanie i porywać osiemnastolatka w swoje ramiona. W swoich ramionach trzymałem teraz cały mój świat. Alex. Jedno imię, jedna krucha istota, a jednak fundament mojego szczęścia. ~~14~~ Nie wiem, ile minęło czasu; ja i szatyn po prostu chłonęliśmy siebie. Z zamkniętymi oczami rozkoszowaliśmy się wzajemnym dotykiem. Moje dłonie delikatnie gładziły jego zabliźnione, choć wciąż piękne ciało. Próbowałem go zapamiętać, żeby już zawsze mieć chłopaka przed oczyma. Czułem jego spokojny i równy oddech na swojej szyi; łaskotało mnie to, więc chichotałem cicho. Po kolejnych kilku minutach nie wytrzymałem i zacząłem się śmiać. — A-a-alex! — mamrotałem, na wpół się śmiejąc, na wpół płacząc. — P-przecież mam łaskotki! — Otworzyłem oczy. — Naprawdę? — zapytał, śmiejąc się. Zszedł ze mnie, ale już wyczuwałem, że to tylko cisza przed burzą. Prawie natychmiast pociągnął mnie na podłogę i usiadł mi na biodrach, skutecznie mnie unieruchamiając. Po chwili zaczął łaskotać najwrażliwsze obszary mojego ciała. Śmiałem się tak głośno, jak tylko mogłem; wierciłem się pod szatynem, a oczy miałem załzawione ze śmiechu. — A-alex! P-przestań! — zacząłem cicho krzyczeć; nie panowałem nad oddechem. Delikatne palce szatyna łaskotały mnie, nawet przez koszulę czułem jego dotyk. — B-błagam! M-m-miejże li-itość! Po jeszcze pięciu minutach, które dla mnie były wiecznością, zlitował się nade mną i zaprzestał tortur. Pomógł mi się podnieść do siadu. — Jeszcze się zemszczę — warknąłem gniewnie, ale na moich ustach był uśmiech. Alex roześmiał się tylko; wiedział, że nie umiem się na niego złościć, przynajmniej niezbyt długo. Jego śmiech znów przywołał bezpodstawną radość i szczęście. Cieszyłem się, że razem przeżywamy ten dzień. Złapał mnie za rękę i podciągnął z nagrzanej już od mojego ciała podłogi z białych kafelków. — Kocham cię, Aleksiu… — powiedziałem do chłopaka czule, odgarniając za ucho niesforny kosmyk jego włosów. Wsunąłem w nie nos; objąłem ich właściciela ramionami i przytuliłem do siebie. — Wiem — odpowiedział szeptem. Przysiągłbym, że się uśmiecha. — Ja ciebie też. Serce zaczęło mi szybciej bić, jak zawsze, gdy słyszałem z tych pięknych, różowiutkich i miękkich ust podobne słowa. Trafiały wprost do mojej duszy. Poczułem, jak dobrze mi znane dłonie wędrują po moim ciele, żeby spocząć na plecach nieco pod łopatkami. Chłopak przyciągnął mnie do siebie. Spojrzałem nad nim w stronę okna; słońce było już wysoko. Helodia wciąż stała przy Julii, która ją obejmowała i lekko kołysała w swoich ramionach. Albinoska wciąż płakała w ramię ciemnowłosej dziewczyny; wciąż była wzruszona powrotem swojej przyjaciółki. — Jestem, Helusiu, jestem. Zawsze byłam — mówiła wyższa uspokajającym tonem. — Zawsze byłam przy tobie i chroniłam cię. Jestem z ciebie taka dumna… — szeptała. — Dotarłaś tak daleko… Tak daleko możesz jeszcze dotrzeć… Uratowałaś tyle istnień… Tyle jeszcze uratujesz… Doszłaś do tego wszystkiego sama… Jesteś silna, Helusiu, zawsze to wiedziałam. — J-juliś… — szepnęła białowłosa, oddalając się nieznacznie od dziewczyny, tylko na tyle, żeby spojrzeć jej w oczy. — Nie umieraj więcej. — Annie, gdzie mama? — zapytał Alex po chwili. — Tutaj jestem, Alexandrze Morningstar — odezwał się kobiecy głos za nami, u wejścia do kuchni. Odwróciliśmy się. — I muszę przyznać… Na jej słowa zestresowałem się lekko; jeśli widziała to wszystko, to raczej nie przypadło jej to do gustu. Dobrze wiedziałem, jak jest na powierzchni. Społeczeństwo nie było zbyt tolerancyjne, w przeciwieństwie do mieszkańców Podziemia, gdzie widok dwóch całujących się mężczyzn albo dwóch kobiet idących za rękę był zupełnie na miejscu. Podziemie było miejscem na każdą inność, którą potępiano w Ignis. — Mamo… — wyszeptał błagalnie Alex, nie dając mi się puścić ani odsunąć. — ...że jestem zadowolona z waszego związku. Przecież jej tutaj nie było, gdy zostaliśmy parą. Ona ma wszędzie oczy? Wszystko wie? — W życiu nie chodzi o to, żeby dostosowywać się do wyobrażeń społeczeństwa, tylko o to, żeby być szczęśliwym na swój własny sposób. Ty jesteś, Alex, mimo że niektórzy mogą tego nie zaakceptować. Jesteście inni, tak, ale we dwójkę szczęśliwi i tylko to powinno się liczyć, a nie opinie ludzi wokół. Uśmiechnęła się, podchodząc bliżej nas, a mnie kamień spadł z serca. Dość duży kamień. Poczułem ogromną ulgę; stres zniknął w ułamku sekundy. Mocniej przytuliłem szatyna znajdującego się między moimi ramionami. — Alex jest nie tylko pani synem — powiedziałem do ubranej w długą, czarną suknię matki Alexa. Włosy miała jeszcze w nieładzie; długie pasma wystawały z warkocza i sterczały wokół głowy. — Jest też moim skarbem i sensem mojego życia. Kobieta rozpostarła ramiona i objęła naszą dwójkę. Przyciągnęła mnie i Alexa do serca. — Witaj w rodzinie, Thanielu. Wiem, że razem jesteście i będziecie szczęśliwi. To widać. — Jesteśmy — odpowiedział za mnie szatyn. Jego brązowe włosy opadały mi na oczy; położyłem głowę na jego ramieniu, odwróciwszy się tyłem do chłopaka. Objął mnie ramionami i przyciągnął jeszcze bliżej siebie, przez co plecami wtulałem się w twardą od rzeźbiących się mięśni klatkę piersiową. — I zawsze będziemy — dodałem. — Już ja zadbam o to, żeby Alex był szczęśliwy. Jego szczęście jest moim szczęściem. — Uśmiechnąłem się. Veronica złapała mnie za dłoń. — Wytrwałości na nowej drodze życia… — Z jej tonu dało się jednoznacznie wywnioskować, że się nad czymś zastanawia. — ...synu. W oczach momentalnie stanęły mi łzy. Byłem tak szczęśliwy… Nie dość, że jestem w związku z miłością mojego życia, po pierwszym pocałunku z Alexem, to jeszcze mam nową rodzinę! Veronica odsunęła się nieznacznie, uśmiechając się do nas. Łzy spływały po mojej twarzy strumieniami, zatrzymując się na chwilę na podbródku, a potem wędrując dalej po szyi ku koszuli. Chcąc rozładować jakoś kłębiące się we mnie emocje, podniosłem wysoko Alexa i okręciłem wokół siebie jak baletmistrz swoją partnerkę. Gdy chłopak z powrotem stanął na własnych nogach, złączyłem nasze czoła w wyrazie czułości i troskliwości. Swoje dłonie położyłem na jego plecach, nieco poniżej łopatek. Alex swoje zawiesił na mojej szyi. Jego jasne usta tak blisko moich strasznie kusiły… Kołysaliśmy się chwilę w rytm uderzeń naszych serc; każde z nich biło dla drugiego, oba grały jednym rytmem. Matka w tym czasie podeszła do Annith, Zacharego, Helodii i Julii, która wciąż trzymała albinoskę w swoich ramionach. Chłopak wstał, a kobieta natychmiast mocno go przytuliła. — Miło cię znowu widzieć, ciociu — powiedział z uśmiechem. — Wcale się nie zmieniłaś przez te lata. — Ty za to się zmieniłeś — odpowiedziała Veronica. — Dorosłeś i zmężniałeś. Jestem z ciebie dumna, bratanku. Bardzo. Bones przerastał ją o głowę, kobieta więc wtuliła twarz w jego ramię. Szare włosy siedemnastolatka muskały szyję jego ciotki. Kiedyś faktycznie musieli być blisko. Dwie przyjaciółki odsunęły się od siebie nieco; oczy obu dziewcząt były załzawione. Ciemne włosy dwudziestolatki prawie splatały się z białymi kosmykami Helodii. Wyglądały razem jak uosobienie tęsknoty. — Tęskniłam, Juliś — powiedziała młodsza drżącym głosem. — Ja też, Helusiu. Ja też — szepnęła druga. — Tylko ty możesz tak na mnie mówić — głos Helodii stał się wręcz groteskowo groźny, więc wszyscy w pomieszczeniu, włącznie z „demonicą", wybuchnęli śmiechem. — Witaj z powrotem, Julio. — Veronica objęła ją delikatnie. — Ileż to czasu minęło… — Minęło, minęło, ciociu Vittorio. A teraz musimy zjednoczyć Łowców i nas, ostatki rodziny Bonesów. Inaczej pochłoną nas ciemności. — A więc… — zaczęła Helodia, ocierając już ostatnie łzy. — … pora zapolować na sojuszników — dokończył za nią szarowłosy siedemnastolatek. ~~15~~ Około dziesiątej całą siódemką wyszliśmy z bloku na ciemne uliczki zachmurzonego miasta. Ja, Helodia, Alex i Zachary — czyli ci z nas, którzy ukończyli szkolenie na Łowcę — mieliśmy na sobie specyficzne mundury zabójców zmor. Ciemnozielone spodnie z kieszeniami były wpuszczone w wysokie oficerki, wiązane mocno tuż pod kolanami, a na szarozieloną bluzkę założona skórzana uprząż do manewru trójwymiarowego. Do niej, jak zresztą do każdego możliwego miejsca, przytroczono zaklęte ostrza — główną broń przeciwko zmorom. Annith miała na sobie granatowe dres y i zieloną koszulkę z rękawem do trzech czwartych ręki. Włosy splotła w dwa ciasne i schludne blond warkocze. Jej matka ubrała się w luźną bluzę z szerokim rękawem narzuconą na ciemnoczerwony podkoszulek. Prawie białe blond teraz włosy — z czekoladowych zmieniły barwę pod wpływem zaklęcia, które wypowiedziała — rozpuściła i niemal zamiatała nimi ulicę. Na nogach miała ciemnozielone spodnie. Obie założyły sportowe buty przed kostkę. Julia założyła czarno-szary, kamuflujący kombinezon i ciemnozielone, ubłocone trapery. Ona i Helodia miały dwa długie kucyki zarzucone na plecy. Place i ulice wydawały się opustoszałe. Niepokoiło mnie to, nawet bardzo. Nawet ptaki nie śpiewały; jedynym słyszalnym dźwiękiem był cichy szum wiejącego wiatru. Wszystko zdawało się martwe. Alex złapał mnie za rękę, szukając otuchy; chciał poczuć kogoś żywego wśród tej martwej ciszy. Uścisnąłem jego dłoń i przyciągnąłem go do siebie. Będę bronił go za wszelką cenę. Nie pozwolę nikomu go skrzywdzić, choćbym miał uwięzić szatyna w swoich ramionach. Wyszliśmy na główny plac w centrum Ignis. Potem mieliśmy wejść do Podziemia jednym z częściej używanych przejść, jednak zanim zdążyliśmy się choćby obejrzeć, cała nasza siódemka została otoczona. Wszystkie drogi ucieczki odciął nam pierścień zbliżających się Łowców po naszej prawej stronie i zmor po lewej. Przycisnąłem Alexa mocniej do siebie. Bałem się o niego; oddychałem szybko. Muszę go obronić. Nie mogę pozwolić go sobie odebrać. Nie teraz, nie kiedy w końcu jesteśmy razem. Nie teraz, gdy jesteśmy tak szczęśliwi! Przebiegłem wzrokiem po Łowcach. To byli ci najbardziej wpływowi, ale także najbardziej niebezpieczni. Aż musiałem przetrzeć oczy ze zdziwienia, gdy zauważyłem piętnastolatka, który wyglądał zupełnie jak Alex. Brązowe włosy sterczały lekko, tak samo jak mojemu chłopakowi. Opadały na czoło i zielone oczy. Na jego twarzy był ten sam wyraz, jaki gościł na obliczu Alexa, gdy ten kazał mi iść do łóżka, zamiast pić eliksir. Ściągnięte brwi, tak samo jak lekko rozchylone usta, świadczyły o skupieniu. W dłoniach trzymał dwa zaklęte sztylety. — To… To Arthur — szepnął uwięziony w moich ramionach szatyn. Jego twarz wyrażała zdumienie, ale i ulgę. — On żyje. — Tak, żyje i chce nas zabić — warknęła Helodia. — Kim jesteście?! — zakrzyknął stojący na przodzie mężczyzna donośnym głosem. Czarne włosy i oczy jak węgiel jednoznacznie przypominały mi postać Oriona Wolffa. Pociągnąłem Alexa za siebie. Nie mieliśmy z nim zbyt dobrych wspomnień. Veronica wystąpiła do przodu, a z nią Annith, Julia, Zachary i Alex. Wzrok kobiety nakazał mi puścić szatyna, co uczyniłem z niechęcią. — Jesteśmy ostatnimi żyjącymi Bonesami — powiedziała tak głośno, żeby było ją słychać. — Chcemy zawrzeć z wami pokój! Kilku Łowców ruszyło w ich stronę, ale rodzina się nie cofnęła. Inni zbliżyli się również do Helodii, mnie za to nikt nie zauważał. — Niby po co?! — Orion zdawał się kipieć wściekłością. — Żeby raz na zawsze pożegnać istnienie zmor. Nawet jeśli sami je pokonacie, to one się odrodzą. — Veronica wciąż mówiła spokojnie. — Zmory istnieją w takiej ilości właśnie ze względu na spór pomiędzy Łowcami i Bonesami! Helodia została unieruchomiona magią przez otaczających ją Łowców; nie mogła się bronić. Julia, dostrzegając Łowców tuż za plecami dziewczyny, chwyciła ją za dłoń. Odciągnęła ją jak najdalej, choć tym samym sama wpadła prosto w ręce Łowców. Żeby odsunąć przyjaciółkę wystarczająco daleko, musiała zająć jej miejsce. Byli zbyt blisko, nie miała już szans na żadną obronę. Albinoska, odciągnięta przez dwudziestolatkę, wpadła na Zacharego. Mocno ją złapał, patrząc ze łzami w oczach, jak Łowcy wloką jego obezwładnioną siostrę po kocich łbach ulicy. „Demonica" odzyskała kontrolę nad swoim ciałem; próbowała się wyrwać. — Puść mnie! To moja przyjaciółka! Muszę jej pomóc! Zachary patrzył żałośnie na Julię. Dopiero co odzyskał siostrę, a teraz Łowcy tak po prostu mu ją odebrali. — Helodio… — Głos mu się załamywał, ale mówił dalej. — Julia to moja siostra… Gdyby to cokolwiek dało… Pobiegłbym z tobą, przysięgam. Tylko że to nic nie da, Łowczyni. Dobrze o tym wiesz. Krąg zmor z naszej lewej strony zacieśniał się coraz bardziej. Alex wycofał się w moją stronę, tym samym zbliżając do poczwar znacznie bardziej, niż powinien. Słyszałem szepty Łowców na temat ofiary Julii. Zaczęli wychodzić z szeregów. — Ja dołączę — powiedziała Adrienne Wagner. Była to kobieta około trzydziestki, jasne włosy w lekko poszarpanych strąkach spływały po obu stronach jej szczupłej, kobiecej sylwetki. Spojrzała na Helodię intensywnie swoimi czekoladowymi oczami. Nic dziwnego, że spojrzała właśnie na nią, Helodia była jej córką. Mała gwiazdka, wytatuowana pod lewym okiem Adrienne, kryła w sobie symboliczne cechy jej właścicielki. Kobieta w idziała to, czego inni nie widzieli; była wieszczką oraz moją dobrą przyjaciółką. — Dołączę do was. Ten spór od początku nie miał sensu. — Adrienne podeszła do Veroniki i złapała ją za dłoń. Miałem wrażenie, że ten gest czarodziejki zapoczątkował lawinę kolejnych osób, które pragnęły zgody. Helodia wciąż usiłowała wyrwać się Zacharemu. Z doskonale widocznym na twarzy bólem unieruchomił ją magią. — Nie damy rady jej pomóc, Helodio, przykro mi. Dziewczyna łkała, a Zachary usiłował ją pocieszać. Objął ją ramionami, choć nie dało to nic, oprócz jeszcze większego szlochu panny Valentine. Ktoś wyszedł z tłumu Łowców, którzy teraz stali tylko w jednej uliczce. Niósł na rękach nieprzytomną, dwudziestoletnią dziewczynę. Julię. Nie dostrzegłem Alexa. Powinno mnie to zaniepokoić, ale byłem zbyt zapatrzony w rozgrywającą się scenę. Zachary natychmiast wypuścił Helodię, uwolniwszy najpierw piętnastolatkę spod działania magii. Podbiegł do siostry i zabrał ją od Łowcy na własne ramiona. — Dziękuję — powiedział cicho, przytulając siostrę do serca. Gdy w końcu odwróciłem głowę w stronę Alexa, było już za późno. Chłopak bronił się ostatkami sił. Zmor było za dużo. Popędziłem do niego, choć wiedziałem, że już nie zdążę mu pomóc tak, żeby nikt nie ucierpiał. ~ Ooon albooo tyyy… ~ usłyszałem nieco stłumione słowa w swoim umyśle. Musiał je wypowiedzieć dzieciołap, będący kiedyś Łowcą z mocą telepatii. ~ Ja ~ odpowiedziałem bez wahania. Mocno odepchnąłem Alexa w stronę grupy Bonesów; trafił w ramiona Adrienne. Próbował się wyrywać i protestować, ale nie słuchałem go. Nie mogłem, jeśli on miał żyć. Wiedziałem, że nie pokonam potworów. Zawsze, kiedy walczyłem, realnie szacowałem swoje szanse. Przeciwników było za dużo jak na jednego Łowcę. Dwie humanoidalne — poruszające się na dwóch kończynach — zmory obezwładniły mnie i chwyciły pod ramiona. Z oczy popłynęły mi dwie łzy, gdy zaczęły mnie wlec po ulicy. — Alex… Kocham cię — szepnąłem w stronę szatyna, od którego się oddalałem. Zapewne nie dosłyszał moich słów. Przez moją nieuwagę chłopak, który ma na własność całe moje serce, prawie zginął! Moje dłonie za plecami zostały opatulone przez kajdany z zestalonej ciemności. Były zimne, piekielnie wręcz zimne; powoli odmrażały mi ręce, jednak nawet nie jęknąłem. Muszę zrobić wszystko, żeby chronić Alexa. Prawie wszystko. Nie mogę dać się zabić. Nie zniosę swojej śmierci. Nie zniosę, bo wtedy umrze i Alex, a na to nie mogę pozwolić. Nie mogę pozwolić, żeby to serce, tak mocno bijące w jego piersi, gdy się całowaliśmy albo chociażby trzymaliśmy za ręce, żeby to serce, które bije dla mnie, przestało pracować. Nie mogę pozwolić, żeby jego zielone jak szmaragdy oczy zaszły mgłą. Nie mogłem stracić tego serca, którego potrzebowałem do szczęścia; nie mogłem pozwolić, żeby te piękne oczy, zawsze wyrażające miłość i troskę o mnie, gdy ich właściciel kazał mi iść spać, zamiast pić kolejny eliksir energetyczny, zaczęły matowieć. Żeby utraciły wszystko, co tak kochałem. To ciepło, radość, ufność i miłość. Zawsze ulegałem spojrzeniu Alexa. Chcę ulegać dalej, niech te oczy świecą dla mnie! Zostałem wtrącony do celi z fizycznej ciemności, która natychmiast pochłonęła moje nadgarstki. Nie próbowałem się szarpać. Miałem jedynie nadzieję, że Alex jest bezpieczny… ~~16~~ Minęły trzy dni, a ja nadal nic nie wymyśliłem. Poznałem tylko powód mojego uwięzienia. Tylko ja mogłem na dobre zakończyć zaczynającą się dopiero wojnę, a do tego zmory nie mogły dopuścić — to byłby ich koniec, raz na zawsze. Dziwiło mnie jedynie, że mnie nie zabiły, ale nie zamierzałem na to narzekać. Wciąż wierzyłem, że to wszystko dobrze się skończy. Siedziałem bezczynnie i mogłem jedynie myśleć o Alexandrze Morninstarze, żeby nie oszaleć. Nie szarpałem się; już wcześniej się przekonałem, że nie warto. Klatka pochłonęła wtedy całe moje ręce aż do barków. Już nie dawałem rady. Nienawidziłem bezsilności. Chociaż… z dwojga złego wolałem być bezsilny niż walczyć, mając świadomość, że zabijam tym Alexa. Wszystko bym wolał niż to. Wojna jest coraz bliżej, a ja nic nie mogę zrobić! Powinienem teraz pomagać przyjaciołom! Powinienem teraz chronić Alexa! A co robię? Dałem się złapać jak jakiś idiota! I teraz siedzę tu, zamiast pomagać im zażegnać ten spór! Niedaleko pilnujących mnie ośmiu zmor, w zaułku, pojawił się jakiś cień na ścianie budynku. Po chwili pomiędzy prętami mego więzienia dostrzegłem osobę, do której należał. To na pewno był człowiek, może nawet Łowca. Postać przystanęła i przyklęknęła, przyglądając się klatce, w której byłem uwięziony, i pilnującym mnie zmorom. Jej oczy błyszczały w ciemności intensywną zielenią. W dłoni postaci coś lśniło srebrzystym blaskiem. Było długie, wąskie i lekko zakrzywione. Żaden metal tak nie skrzył w ciemności. Żaden oprócz zaklętej stali ostrz Łowców. Wtedy mnie olśniło. Przecież ja znam te oczy… Postać bezszelestnie, powoli się zbliżała. Patrzyłem ufnie na jej poczynania. Znałem i pamiętałem każdy odcień plamek w jej oczach. Ciemność przy mojej twarzy zaczęła się rozpraszać, coś ją rozjaśniało. Zostały tylko nieliczne ciemniejsze plamy, układające się w zdanie „zamknij oczy". Wiedziałem, od kogo pochodzi polecenie; wykonałem je posłusznie. Nawet przez powieki dostrzegłem rozbłysk bardzo intensywnego światła. Poczułem słaby powiew wiatru na plecach. Wyczułem, że kajdany zniknęły, tak samo jak kraty z ciemności, a ja opadam na posadzkę. Jednak nie doszło do bliskiego spotkania mojej potylicy z ulicą. Podtrzymała mnie czyjaś silna dłoń. Nie wiem jakim cudem, ale rozpoznałem ten dotyk. Alex. Mój mały Alex. Chłopak pomógł mi podnieść się do siadu. Oślepiające światło zdecydowanie straciło na swojej sile. Gdy zniknęło całkowicie, otworzyłem oczy i zamrugałem. Mój wzrok w ciemności natrafił na zielone tęczówki, widziałem każdą jaśniejszą plamkę w nich dokładnie, tak jak jeszcze przed kilkoma minutami we własnym umyśle. Wokół nas nie dostrzegłem żadnej zmory, jedynie ich popioły na ulicy. Alex objął mnie mocno i podciągnął na nogi. — Thaniel… Ja bez ciebie oszaleję — wyszeptał. — Całe trzy dni moje myśli zajmowałeś tylko ty. Tylko ciebie widziałem. — To zupełnie tak jak ja. — Pozwoliłem mu uwięzić mnie w klatce jego ramion. Szczerze mówiąc, nie chciałem się wydostać z tej niewoli. — Tylko myśli o tobie pozwoliły mi nie zwariować. Szatyn zarumienił się. Żołądek skręcił mi się z głodu, co Alex chyba usłyszał, bo podał mi dość duże pudełko, po czym wziął mnie na ręce niczym księżniczkę. Pomimo zamknięcia moje nozdrza uderzył smakowity zapach czekolady. — Jedz, Thany. — Czule musnął nosem mój policzek. — Thany? — zapytałem, otwierając śniadaniówkę. Zajrzałem do środka. Była w niej naprawdę spora porcja brązowej papki i mała łyżka. Chwyciłem element zastawy w dłoń. — Nigdy nie myślałeś nad zdrobnieniem do twojego imienia? — Nosem dotknął mojej szyi. — Nie, ale to akurat mi się podoba. Szczególnie słyszane z twoich ust. — Zacząłem powoli jeść, choć apetyt miałem nieziemski. Wiedziałem, że nie mogę połykać za szybko. Powoli spożywałem niezachęcająco wyglądającą, ale pyszną papkę o konsystencji budyniu. Alex niósł mnie ulicami wcześniej tętniącego życiem, a teraz ponurego Ignis. Na niebie nad miastem wisiały czarne chmury. Chmury zwiastujące wojnę i deszcz. Kiedy zjadłem wszystko i odłożyłem łyżeczkę, pozwoliłem swoim mięśniom się rozluźnić. Przez to wisiałem bezwładnie na rękach mojego chłopaka. Nawet nie zauważyłem, kiedy zapadłem w sen, wymęczony prawie trzema dobami bez odpoczynku. Ostatnim, co poczułem przed odpłynięciem w krainę Morfeusza, był delikatny pocałunek w czoło. * Obudziłem się, opatulony kokonem koców i kołder w pokoju Alexa, który zdążyłem już zapamiętać. Leżałem na zastraszająco wysokiej wieży z poduszek. Spadłbym z niej, gdyby ręka, głaszcząca mnie wcześniej po policzku, nie zsunęła się na moje plecy. — Słodziutko wyglądasz, Thanielku. — Pochylający się nade mną szatyn pstryknął mnie w nos. — Aleksiu… — Tak? — Zaczął się bawić moimi włosami. — Będziesz łaskaw uwolnić mnie z tych kołder? Oplatają mnie jak macki topielca. Czule złączył nasze czoła i przymknął oczy. Jakimś sposobem włożył dłonie pod kołdry i sunął nimi po moim ciele, ściągając ze mnie kokon. — Kocham cię — szepnął, a jego usta muskały przy tym moje. Wpatrywałem się w jego oczy, tak lśniące i tajemnicze. Tak przepełnione miłością. Zawsze troskliwe i pełne dobra. Jak sam ich właściciel. Podniosłem dłoń i pogłaskałem go po policzku. — Ja ciebie też. — odszepnąłem. Alex pochylił się mocniej, a nasze wargi ostrożnie kosztowały siebie nawzajem. Chłopak przełożył swoją rękę na moją szyję. Zanurzyłem dłoń w jego brązowych kosmykach, przeplatałem je sobie między palcami. Były tak miękkie jak przed kilkoma dniami. A jego oczy… Ach… Mógłbym utonąć w tych szmaragdowych tęczówkach. Każda jaśniejsza plamka w nich byłaby dla mnie tlenem niezbędnym do życia w odmętach jego spojrzenia. Znów zatraciłem się w jego ciepłych i miękkich, malinowych wargach i delikatnym dotyku palców na mojej skórze. Odnalazłem jego dłoń i splotłem nasze palce. — Nie przeszkadzam wam, gołąbeczki? — warknęła Helodia, którą dopiero teraz zauważyłem w drzwiach. Jej kucyki były poplątane, a ubrania pogniecione. Czyli dopiero wstała. — Stoję tu od pięciu minut! W końcu oderwaliśmy się od siebie. — Naprawdę? — Alex swobodnie usiadł na swoim łóżku, stojącym pośród czerwonych i czekoladowobrązowych ścian. Przestał bać się panny Valentine? Nie sądziłem, że tego dożyję. — Trochę przeszkadzasz. — Uśmiechnąłem się do białowłosej. — Przypominam, że mamy wojnę! — Piętnastolatka rzuciła w moją stronę mundurem Łowcy. Złapałem go w locie , chwiejąc się niebezpiecznie na poduszkowej wieży. — Masz dziesięć minut na ogarnięcie się! Potem i ciebie, i Morningstara chcę widzieć gotowych w naszych szeregach! — Dobrze, dobrze, nie denerwuj się tak. Zaraz będziemy. — Zacząłem podnosić się z łóżka Alexa. Z ubraniami i uprzężą w dłoni ruszyłem do łazienki. ~~17~~ Po szybkim prysznicu naciągnąłem na siebie mundur i zapiąłem sprzączki uprzęży do manewru trójwymiarowego. Przeczesałem lekko wilgotne włosy ręką i wyszedłem z pomieszczenia. Wychodząc z łazienki, prawie zderzyłem się z przechodzącym nieopodal Alexem. On, tak jak ja, miał na sobie mundur Łowcy, a dodatkowo pomiędzy skórzanymi paskami uprzęży zamocował zaklęte ostrza. Podał mi kilka. Kiedy on tak dorósł? Już nie przypomina tego siedemnastolatka, którym był rok temu. Przyjąłem broń z wdzięcznością i kiwnąłem chłopakowi głową. Skierowałem się do przedpokoju w domu szatyna. Przyklęknąłem, wsunąwszy stopy w wojskowe buty, do których włożyłem po dwa ostrza. Mocno zawiązałem sznurówki. Kilka zaklętych sztyletów włożyłem też pomiędzy inne elementy ubioru. Gdy uniosłem głowę, zobaczyłem uśmiechającego się pocieszająco szatyna. — Przeżyjemy, Alex. Zobaczysz, jeszcze wszystko będzie dobrze. — Będzie. Musi. Nie wyobrażam sobie innej drogi. Po prostu nie. Chłopak zamrugał szybko, odpędzając łzy. — Powodzenia na łowach, Thanielu — szepnął lekko drżącym głosem. — Wróć do mnie. Kocham cię. — Przytulił mnie lekko na pożegnanie. — Ja też cię kocham. Bardziej niż cokolwiek, co istnieje na tym świecie. Powodzenia na łowach, Aleksiu. — Wyplątałem się z jego objęć, choć z niechęcią. Mógłbym wtulać się w niego całymi dniami i wciąż byłoby mi mało. Ruszyłem po schodach w dół klatki. W dłoni trzymałem zaklęty sztylet. Gdy doszedłem na parter, lekko pchnąłem drzwi. Wyszedłem przez nie, a na mój widok stojący w uporządkowanych szeregach Łowcy utworzyli pomiędzy sobą przejście do pierwszej linii. Stało tam ledwie kilkoro ludzi. Ruszyłem pomiędzy Łowcami. W pierwszych szeregach dostrzegłem tę czwórkę, która razem ze mną, Alexem i Annith zapoczątkowała rewolucję — zgodę między Bonesami i organizacją Łowców. Wszyscy, stojący na przedzie — Helodia, Zachary, Julia i Veronica, a właściwie już Vittoria Bones — mieli na sobie dopasowane, ale niekrępujące ruchów mundury Łowców. Gestem zaprosili mnie, żebym wyszedł przed nich. — To ty byłeś napędem do tego, co właśnie się stało, Thanielu. Do zjednoczenia Łowców i rodu Bonesów — przemówiła matka Alexa, odrzucając jasnoblond warkocze na plecy. Oczy osadzone w pociągłej twarzy zabłyszczały. — Dziękuję. To jednak nie tylko moja zasługa. Stanąłem na przedzie teraz już piątki wojowników — Alex biegł tuż za mną. Stanął między Vittorią i Helodią, osłaniając moje plecy. Przy piętnastolatce, oprócz Alexa, znalazła się również Julia, a ze strony Vittorii był to Zachary. Annith nie było nigdzie widać. Lepiej dla niej, jest jeszcze zbyt młoda na wojnę. Na horyzoncie dostrzegłem zmory, każdy możliwy gatunek. Od dachołazów, przez topielce, do dzieciołapów i błędnych ogników. Wzdrygnąłem się na pierwsze wspomnienie z tym ostatnim. To przez jedną ze zmor tego gatunku na moim brzuchu widnieją te ciemne, wklęsłe Znaki, których tak nie lubię. Potrząsnąłem głową. Na samo wspomnienie tego, co przeszedłem przez tę zmorę, przeszły mnie ciarki, a dłonie stały się mokre. Noże zaczęły wyślizgiwać mi się z rąk, więc chwyciłem je mocniej. Wielokrotnie próbowałem pokonać strach przed błędnymi ognikami, ale wszystkie próby kończyły się tak samo. Zmory przybierały postać Alexa, a ja… ja nie potrafiłem go skrzywdzić. Nie potrafiłem wbić mu ostrza w brzuch, chociaż miałem świadomość, że jeśli ja nie zabiję jego, to on zabije mnie. To właśnie tak mnie przerażało. To, że musiałem skrzywdzić ukochaną osobę. To, że w walce mogę skrzywdzić prawdziwego jego, a nie zmorę. Muszę się skupić, inaczej zawiodę. Nie mogę zawieść. Nie mogę zawieść Alexa. Zbyt wiele przecież przeszliśmy, tyle razem przeżyliśmy… Nie mogę go zawieść i pozwolić mu umrzeć. Jeśli ja umrę, on umrze. Nie może umrzeć. Moje światełko ukryte w jego oczach i sercu nie może zgasnąć! Moja mała poranna Gwiazdka nie może spaść z mojego prywatnego nieba! Wziąłem głęboki wdech i wyciągnąłem z buta drugie krótkie ostrze, a następnie ustawiłem w pozycji bojowej, czekając na atak. Zmory, zupełnie się nie spiesząc, ruszyły w naszą stronę. Przed oczami zaczęły mi migać obrazy wykrwawiającego się Alexa, którego nie zdążyłem uratować… Jego oczy zaczęły zachodzić mgłą… NIE! Thaniel, skup się! Nic nie zdziałasz, zatracając się w tym, co szepcze ci umysł! Potrząsnąłem głową, już po raz kolejny. Poczułem dłoń zaciskającą się na mojej. Rozpoznałem ten dotyk, tak dodający mi otuchy w godzinie próby. Alex. Spojrzałem w tył; chłopak mocno zaciskał palce na rękojeści sztyletu. — Jeśli nie dasz rady sam… To damy radę razem. — W jego spojrzeniu pełno było miłości i troski. — Już nigdy nie będziesz sam. Już nigdy nie będziesz walczył samotnie. Chwyciłem ostrze mocniej, splatając nasze palce. — Nigdy. — Odwróciłem wzrok od jego twarzy i spojrzałem przed siebie. Zmory znajdowały się dziesięć metrów przed nami. Bałem się okropnie, ale starałem się ukryć te uczucia gdzieś w głębi swojej świadomości. Wyciągnąłem sztylet przed siebie i mocno zacisnąłem na nim palce. W moją stronę zmierzał Alex, ale w jego tęczówkach już nie było miłości, którą zawsze w nich widziałem. Nogi zmiękły pode mną, a wzrok stawał się nieobecny. Nie umiałem skrzywdzić szatyna, choć wiedziałem, że może mnie to kosztować życie. Poczułem szybki i płytki oddech na mojej szyi i palce zaciskające się mocniej na broni w mojej dłoni. Zmora zaczęła na mnie szarżować, a ja nie mogłem nic zrobić. — Zabij ją — usłyszałem szept Alexa. Jego głos i pewny dotyk dodały mi sił. Nagle poczwara pod postacią szatyna zatrzymała się tuż przede mną. Wyjęła ze swojego munduru zaklęte ostrze i przystawiła pod swoją szyję. — Zabij się. — Głos zmory był dokładnym odzwierciedleniem głosu Alexa, delikatny, miękki, a jednocześnie stanowczy. — Albo ja się zabiję! — W jego oczach dostrzegłem szaleństwo, a do moich napłynęły łzy. — Alex… Alex, nie rób tego — próbowałem go przekonać. Logiczne myślenie dawno znikło. Poczułem mocniejszy ucisk na mojej dłoni; stojący przede mną szatyn przycisnął broń do swojej szyi, po której w konsekwencji spłynęła strużka krwi. Nie mógłbym sobie wybaczyć śmierci Alexa… Moja dłoń bezwiednie powędrowała ostrzem sztyletu w moje serce. A raczej chciała. Inne dłonie trzymały ją w miejscu. — Ani mi się waż, Thaniel! — Głos, który zawsze napawał mnie poczuciem szczęścia i wewnętrznego ciepła, dobiegający zza moich pleców, był poddenerwowany, ale przepełniony troską, którą tak kochałem w jego właścicielu. Alex. On zawsze był dla mnie światłem. — To jest tylko złudzenie. To błędny ognik, Thany… Ja stoję za tobą. Chłopak stojący tuż przede mną jeszcze bardziej przycisnął nóż do swojej skóry, a cała jego szyja natychmiast zalała się krwią. Drugi Alex, ten za mną, siłą powstrzymywał mnie od wciśnięcia sztyletu w moje serce, by ognik pod postacią najważniejszego dla mnie człowieka i Łowcy się nie zabił. — Thaniel! Thanielku, wysłuchaj mnie! To zmora, nie ja! — Czyjaś dłoń przekręciła moją; czubek ostrza celował teraz w serce zielonookiego, który już prawie dotarł sztyletem do swojej tętnicy. Postać stojąca za mną z zaskoczenia wcisnęła ostrze prosto w serce zmory, dokładnie między żebra. Ta straciła kształt mojego ukochanego, po czym z głośnym wrzaskiem spłonęła błękitnym ogniem. Jedyne co po niej pozostało, to zaklęte ostrze, które opadło z brzękiem na chodnik u moich stóp. Upadłem na kolana. Zbliżały się kolejne zmory, a ja tylko trząsłem się po stracie, jak mi się wydawało, osoby, którą kochałem nad życie. — A-a-alex… — mamrotałem. Ktoś klęknął obok. — N-nie dałem rady… cię o-obro-nić… — Thaniel… — Znów usłyszałem jego głos. Alex… On żyje. — Jestem tu… przy tobie, Thanieku. — Otarł łzy, obficie spływające po moich policzkach. — Nie masz racji. Obroniłeś mnie. To była tylko zmora. Zabiłaby nas obu, gdyby nie ty. Jego głos, te słowa z jego ust i dotyk — z sekundy na sekundę podnosiły siłę wzbierającą we mnie. — A-alex… — szepnąłem. Przyciągnąłem go mocno do siebie, nie pytając o zgodę, co zwykle robiłem. Teraz po prostu musiałem go poczuć przy sobie. Poczuć, że żyje. Że jest tutaj, przy mnie. — N-nie opuszczaj mnie… — Nie opuszczę. — Wstał i pomógł mi to zrobić. Ponownie złapał moją dłoń, splatając nasze palce, zaciśnięte na sztylecie. W lewej trzymał dłuższe ostrze. Ja w prawej ręce miałem taką samą dłoń, jak w lewej, tej, za którą trzymał Alex. — Przeżyjemy. Będziemy walczyć i przeżyjemy. Razem. Zacisnąłem palce na rękojeściach. Powietrze przeszył przeraźliwy skrzek krukoszy — zmor, które z wyglądu przypominały wielkie ptaki. Ogromne, pierzaste skrzydła, jak i całe ptasie ciało, były czarne jak noc, a oczy przypominały fioletowe paciorki. Długie szyje i masywne dzioby pozwalały na dużą swobodę ruchów przy szarpaniu ofiary. Ich wrzask był tak przeraźliwy, że od samego jego dźwięku można było oszaleć; prawie fizycznie rozrywał serce i duszę, zostawiając ludzi na ostatku wytrzymałości. Z szeregu Łowców, stojących za mną i Alexem, wyleciała strzała, która trafiła skrzeczącego krukosza w oko, uśmiercając go w ułamku sekundy. Oczy tych stworów były bardzo wrażliwe, wystarczyłaby pojedyncza igiełka wbita w to miejsce, a krukosz już nigdy więcej by się nie poruszył. Ciało poczwary zwaliło się ciężko z gałęzi wysokiej brzozy, paląc się czarnym ogniem w locie. Na ulicę opadł tylko popiół. W tym momencie rozpętało się prawdziwe piekło na Ziemi… ~~18~~ Wszystkie zmory uderzyły naraz, prawie łamiąc szyki Łowców. Z szeregów wyleciały liczne strzały o zaklętych grotach; większość docierała do celów i kładła kres życiom potworów. Na mnie i szatyna zaczęła szarżować smuga — zmora o wyglądzie czarnej galarety z małymi, paciorkowatymi czerwonymi oczami i grubymi, niechwytnymi na pierwszy rzut oka rękami. To wszystko sprawiało wrażenie ociężałości, jednak ta zmora wcale taka nie była. Smugi były zwinne, szybkie i niebezpieczne, mimo mało przerażającej nazwy. Alex zaatakował w jednej chwili ze mną. Przez ten moment miałem wrażenie, że jesteśmy jednością, działaliśmy jakby zsynchronizowani — kiedy on dźgał, ja wyciągałem sztylet z ciała zmory i na odwrót. Niedługo smuga leżała martwa u naszych stóp, a my ruszyliśmy dalej. Kroiliśmy, siekaliśmy i pozbawialiśmy życia istoty zrodzone z ciemności i kłótni, sami nabawiając się kilku, niektórych poważnych, niektórych mniej, ran. Właściwie tylko ja, bo to ja wystawiałem się na każdy cios, każdy przyjmowałem na siebie, stanowiąc żywą tarczę dla zielonookiego Morningstara. Miałem wrażenie, że koszulka na moich plecach była rozerwana do połowy, ale nie miałem czasu, by to sprawdzić; zbyt wiele zmor się wokół nas stłoczyło. Zresztą to i tak była koszulka do polowania, wzmocniona Znakami i magią. Po ramieniu spłynęła mi struga krwi. Alex już chciał coś zrobić, ale pociągnąłem go na ziemię i wbiłem sztylet w brzuch zmory, szarżującej na jego plecy, ratując go przed pazurami i szczękami potwora. Stwór rozpadł się na kawałki. — Nie ma czasu, Alex — szepnąłem, pomagając mu wstać. Od razu musiałem zasztyletować kolejną zmorę, a w naszą stronę wciąż napływały kolejne. Już powoli traciłem siły… ale wtedy… wtedy miałem przed oczami uśmiech Alexa, który nie pozwolił mi się poddać. Musiałem walczyć. Musiałem przeżyć. Dla niego, dla mojego Aleksia, żeby znów zobaczyć ciepło i miłość w jego oczach. Z niewielkimi trudnościami trafiałem w wyuczone czułe punkty każdego znanego gatunku zmor, podobnie Alex. Potwory albo zwalały się z łoskotem na ulicę, albo paliły się ogniem w każdym możliwym kolorze. Krzyczały okropnie, hałas byłby nie do zniesienia, gdyby było się tylko biernym obserwatorem wydarzeń. Alex i ja walczyliśmy ramię w ramię. Robiłem wszystko, żeby oszczędzić szatynowi ran. Wklęsłe Znaki na brzuchu z każdą zabitą zmorą piekły mnie coraz bardziej, ale ignorowałem to. Musiałem pozbyć się każdej poczwary. Nie mogłem dopuścić do tego, by któraś skrzywdziła Alexa. Ze strony Alexa usłyszałem głos Annith. — Alex! Pomóż! — Dziewczynka miała poszarpane ubranka, a jej głos był piskliwy i dziwnie zwielokrotniony. W jej stronę zmierzał dzieciołap. Chłopak puścił moją dłoń i wyciągnął z buta krótkie ostrze, które chwycił tą ręką, którą wcześniej trzymał na mojej. Pobiegł na pomoc siostrze. Tylko coś mi tu nie pasowało… Nie miałem jednak czasu się nad tym zastanawiać, bo otoczyły mnie trzy zmory. Dźgałem czułe miejsca, ale powoli już nie dawałem rady. Jedna poczwara leżała przede mną wyczerpana, ale wciąż niemartwa. Przez tę samotną potyczkę nabawiłem się kolejnych, w większości poważnych, ran. Przez linię otaczających mnie stworów przedarła się jasnowłosa Łowczyni. — Adrienne! — krzyknąłem. — Nie powinno cię tu być! Jesteś uzdrowicielką, a nie wojowniczką! Kobieta, wbrew moim wrzaskom, wyciągnęła ostrze i zadźgała jedną z dwóch wciąż zagrażających mi, a teraz także Adrienne, zmor. — Nie jestem, ale jestem twoją przyjaciółką, a ty potrzebujesz pomocy! — powiedziała uparcie, dobijając prawie martwą już zmorę. Tej ostatniej, która stanowiła bezpośrednie zagrożenie dla mnie i wieszczki, wbiłem sztylet w brzuch. Nie zdążyłem się wycofać; pazury bestii rozorały bok mojej szyi, ale na szczęście dość płytko. Sekundę później spłonęła krwistoczerwonym płomieniem. Podniosłem sztylet. Te kilka sekund kosztowało Adrienne życie. Usłyszałem tylko ostatni krzyk rozrywanej na strzępy przez przyczajonego wcześniej niedaleko szarpca wieszczki. Chciałem jej pomóc, ale… było już za późno. Moja przyjaciółka już nie żyła, a jej krew plamiła czarną kostkę ulicy. W jednej chwili odebrałem życie potworowi, który uśmiercił uzdrowicielkę. Miałem ochotę skulić się na ziemi i płakać, ale nie miałem na to czasu. Może jestem w stanie chociaż uratować innych… Chwileczkę… Alex! Popędziłem do niego, przedzierając się przez zaspy martwych ciał, zarówno Łowców, jak i zmor oraz popiołów tych drugich. Gdy byłem kilka metrów od szatyna, dostrzegłem, że jego siostra wyciągała do niego ręce. Tylko one… migotały czernią. O nie… — Alex! Jedyne, co mogłem zrobić, to rzucić się na Alexa, zwalając go z nóg. Błędny ognik, którego ofiarą prawie padł mój ukochany, rozszarpał mi bark. Krzyknąłem z bólu. Krew opuszczała moje ciało zdecydowanie zbyt szybko; wypływała z każdej rany. Dostrzegłem, że zielonooki, którego tak kochałem, zabił błędnego ognika, który spłonął tym razem czarnofioletowym ogniem. Wokół nie było już ani jednej zmory; ta najwyraźniej była ostatnia. Alex upadł na kolana tuż obok mnie. Usiłował tamować mój krwotok. Ściągnął koszulkę i podarł ją na pasy. Z desperackim pośpiechem obwiązał nimi mój bark jak bandażami, ale krew przesiąkała przez materiał. — Wygraliśmy… Wygraliśmy… — mamrotałem. — Tak, Thanielu. Wygraliśmy… ale za jaką cenę…? Obraz zaczął mi się zamazywać przed oczami, a powieki nagle stały się zatrważająco ciężkie; oddech krótki, wciąż brakowało mi powietrza. Z mięśni nagle jakby uleciała cała siła. Nie miałem jej dość, żeby się nawet podnieść. — Złap mnie za rękę — poprosiłem ledwo słyszalnym szeptem. Alex chwycił ją i gładził delikatnie. Zebrałem resztki sił i zacisnąłem palce na dłoni mojego chłopaka. Z trudem użyłem magii i zerwałem połączenie pomiędzy naszymi duszami. Wiedziałem, że dla mnie nie ma już ratunku. Niech… niech przynajmniej on żyje. — Alex… — Tak, Thanielu? — Szatyn przeniósł spojrzenie załzawionych oczu na moją twarz. Słone krople z jego podbródka kapały na moje policzki. — Alex… żyj. Proszę. Nawet jeśli… Ja umrę… — Zdania wypływające z moich ust były krótkie i urywane. Nie starczało mi już oddechu. W każdej chwili mogłem umrzeć, każde słowo mogło być tym naprawdę ostatnim. — Proszę… Bądź szczęśliwy… Dla mnie… Kocham cię. Zamknąłem oczy, by już nigdy więcej ich nie otworzyć. Gasłem. Życie opuszczało moje ciało szybko, zabierając duszę ze sobą z tego świata. — Thaniel… Thaniel, nie umieraj! — Łzy rozpaczy Alexa kapały na moją twarz. On sam w tej chwili był ucieleśnieniem smutku i cierpienia. — Thaniel… proszę, nie umieraj… Kocham cię… To było ostatnie zdanie, jakie usłyszałem. Lecz dzięki niemu z uśmiechem na ustach odszedłem. To była dla mnie najsłodsza ze śmierci. Umarłem, chroniąc osobę, którą kochałem nad własne życie… EPILOG „Chcę być przy tobie, Aleksiu… Będę zawsze, gdy o to poprosisz…". Choć proszę, Ty nie przychodzisz. Wciąż wierzę, że jesteś przy mnie, że wciąż mnie chronisz i tylko to trzyma mnie przy zmysłach. Tylko to pozwala nie oszaleć z tęsknoty. Płaczę co noc, ale nie potrafię zapomnieć. Nie chcę zapomnieć. Chcę pamiętać Cię takiego, jakiego znałem… Jakiego kochałem… Jakiego wciąż kocham… Tego, który… Który ofiarował się za mnie. Trzykrotnie to zrobiłeś, Thanielu, a za trzecim razem przypłaciłeś to życiem. Mogłem odskoczyć… Nie patrzyłbym, jak umierałeś… Obraz Twojego płonącego ciała nie nawiedzałby mnie każdej nocy… Nie odwiedzałbym cmentarza Łowców codziennie przez ostatni rok. Twoja… Twoja śmierć była tylko i wyłącznie moją winą… Wygraliśmy, ale… Teraz na Twoim grobie leżą i schną dziesiątki, jeśli nie setki róż. Kiedyś zabrałeś mnie na Powierzchnię, pamiętasz? Pokazywałem Ci wszystkie kwiaty na łąkach i polach, lasach… Najpiękniejsze dla Ciebie były właśnie róże. Teraz, zamiast w wazonie, leżą na Twoim grobie i schną. Są błękitne jak Twoje oczy, błyszczące złotem jak Twoje włosy i czerwone… jak Twoja krew. Jak krew, która opuściła Twoje zbyt młode ciało zbyt szybko. Sam usycham od środka, dokładnie jak te kwiaty. Chciałbym znów poczuć Twoją dłoń na swoim policzku… Ale już nigdy nie poczuję. Po Twoim ciele pozostał popiół. Prosiłeś, żebym był szczęśliwy… ale bez Ciebie nie potrafię. Zatracam się w wirze pracy, pomocy ludziom… ale gdy to się kończy, znów cierpię, wtulając twarz w poduszkę. Tylko że… to powinno być Twoje ramię… Alexander Morningstar Dziewiętnastoletni szatyn o zielonych, wymęczonych łzami oczach drżącą dłonią zamknął i schował notes, ten sam, w którym niegdyś pisał Thaniel Fox, pod poduszkę. Alexander — teraz już nie używał zdrobnienia i nikomu nie pozwalał tego robić — objął własnoręcznie zrobionego ze zszytych ubrań mężczyzny, tak dla niego ważnego, wypchanego watą manekina. Odzienie pachniało swoim dawnym właścicielem pomimo całego roku, który upłynął. Ten pluszak był jedynym, co pozostało Alexandrowi po jego chłopaku oprócz notesu, który znalazł w kwaterze Foxa. Morningstar przyciągnął fałszywego Thaniela do siebie i objął mocno nogami i rękami. Nawet nie liczył, który to raz jego łzy moczyły materiał miękkiego ciała lalki. Nie wiedział, ile jeszcze razy to zrobi, zanim zapomni… bo przecież nigdy by się z tym nie pogodził… Ale Alexander nie zapomni. Nigdy nie zapomni o tej jedynej osobie, którą pokochał prawdziwie. ta wersja rozdziału osiemnastego i epilogu była wyłącznie dodatkiem. Nie przedłużając, zapraszam na właściwą wersję. ~~18~~ Wszystkie zmory uderzyły naraz, prawie łamiąc szyki Łowców. Z szeregów wyleciały liczne strzały o zaklętych grotach; większość docierała do celów i kładła kres życiom potworów. Na mnie i szatyna zaczęła szarżować smuga — zmora o wyglądzie czarnej galarety z małymi, paciorkowatymi czerwonymi oczami i grubymi, niechwytnymi na pierwszy rzut oka rękami. To wszystko sprawiało wrażenie ociężałości, jednak ta zmora wcale taka nie była. Smugi były zwinne, szybkie i niebezpieczne, mimo mało przerażającej nazwy. Alex zaatakował w jednej chwili ze mną. Przez ten moment miałem wrażenie, że jesteśmy jednością, działaliśmy jakby zsynchronizowani — kiedy on dźgał, ja wyciągałem sztylet z ciała zmory i na odwrót. Niedługo smuga leżała martwa u naszych stóp, a my ruszyliśmy dalej. Kroiliśmy, siekaliśmy i pozbawialiśmy życia istoty zrodzone z ciemności i kłótni, sami nabawiając się kilku, niektórych poważnych, niektórych mniej, ran. Właściwie tylko ja, bo to ja wystawiałem się na każdy cios, każdy przyjmowałem na siebie, stanowiąc żywą tarczę dla zielonookiego Morningstara. Miałem wrażenie, że koszulka na moich plecach była rozerwana do połowy, ale nie miałem czasu, by to sprawdzić; zbyt wiele zmor się wokół nas stłoczyło. Zresztą to i tak była koszulka do polowania, wzmocniona Znakami i magią. Po ramieniu spłynęła mi struga krwi. Alex już chciał coś zrobić, ale pociągnąłem go na ziemię i wbiłem sztylet w brzuch zmory, szarżującej na jego plecy, ratując go przed pazurami i szczękami potwora. Stwór rozpadł się na kawałki. — Nie ma czasu, Alex — szepnąłem, pomagając mu wstać. Od razu musiałem zasztyletować kolejną zmorę, a w naszą stronę wciąż napływały kolejne. Już powoli traciłem siły… ale wtedy… wtedy miałem przed oczami uśmiech Alexa, który nie pozwolił mi się poddać. Musiałem walczyć. Musiałem przeżyć. Dla niego, dla mojego Aleksia, żeby znów zobaczyć ciepło i miłość w jego oczach. Z niewielkimi trudnościami trafiałem w wyuczone czułe punkty każdego znanego gatunku zmor, podobnie Alex. Potwory albo zwalały się z łoskotem na ulicę, albo paliły się ogniem w każdym możliwym kolorze. Krzyczały okropnie, hałas byłby nie do zniesienia, gdyby było się tylko biernym obserwatorem wydarzeń. Alex i ja walczyliśmy ramię w ramię. Robiłem wszystko, żeby oszczędzić szatynowi ran. Wklęsłe Znaki na brzuchu z każdą zabitą zmorą piekły mnie coraz bardziej, ale ignorowałem to. Musiałem pozbyć się każdej poczwary. Nie mogłem dopuścić do tego, by któraś skrzywdziła Alexa. Ze strony Alexa usłyszałem głos Annith. — Alex! Pomóż! — Dziewczynka miała poszarpane ubranka, a jej głos był piskliwy i dziwnie zwielokrotniony. W jej stronę zmierzał dzieciołap. Chłopak puścił moją dłoń i wyciągnął z buta krótkie ostrze, które chwycił tą ręką, którą wcześniej trzymał na mojej. Pobiegł na pomoc siostrze. Tylko coś mi tu nie pasowało… Nie miałem jednak czasu się nad tym zastanawiać, bo otoczyły mnie trzy zmory. Dźgałem czułe miejsca, ale powoli już nie dawałem rady. Jedna poczwara leżała przede mną wyczerpana, ale wciąż niemartwa. Przez tę samotną potyczkę nabawiłem się kolejnych, w większości poważnych, ran. Przez linię otaczających mnie stworów przedarła się jasnowłosa Łowczyni. — Adrienne! — krzyknąłem. — Nie powinno cię tu być! Jesteś uzdrowicielką, a nie wojowniczką! Kobieta, wbrew moim wrzaskom, wyciągnęła ostrze i zadźgała jedną z dwóch wciąż zagrażających mi, a teraz także Adrienne, zmor. — Nie jestem, ale jestem twoją przyjaciółką, a ty potrzebujesz pomocy! — powiedziała uparcie, dobijając prawie martwą już zmorę. Tej ostatniej, która stanowiła bezpośrednie zagrożenie dla mnie i wieszczki, wbiłem sztylet w brzuch. Nie zdążyłem się wycofać; pazury bestii rozorały bok mojej szyi, ale na szczęście dość płytko. Sekundę później spłonęła krwistoczerwonym płomieniem. Podniosłem sztylet. Te kilka sekund kosztowało Adrienne życie. Usłyszałem tylko ostatni krzyk rozgrywanej na strzępy przez przyczajonego wcześniej niedaleko szarpca wieszczki. Chciałem jej pomóc, ale… było już za późno. Moja przyjaciółka już nie żyła, a jej krew plamiła czarną kostkę ulicy. W jednej chwili odebrałem życie potworowi, który uśmiercił uzdrowicielkę. Miałem ochotę skulić się na ziemi i płakać, ale nie miałem na to czasu. Może jestem w stanie chociaż uratować innych… ``` Chwileczkę… Alex! ``` Popędziłem do niego, przedzierając się przez zaspy martwych ciał, zarówno Łowców, jak i zmor oraz popiołów tych drugich. Gdy byłem kilka metrów od szatyna, dostrzegłem, że jego siostra wyciągała do niego ręce. Tylko one… migotały czernią. O nie… — Alex! Jedyne, co mogłem zrobić, to rzucić się na Alexa, zwalając go z nóg. Błędny ognik, którego ofiarą prawie padł mój ukochany, rozszarpał mi bark. Krzyknąłem z bólu. Krew opuszczała moje ciało zdecydowanie zbyt szybko; wypływała z każdej rany. Dostrzegłem, że zielonooki, którego tak kochałem, zabił błędnego ognika, który spłonął tym razem czarnofioletowym ogniem. Wokół nie było już ani jednej zmory; ta najwyraźniej była ostatnia. Alex upadł na kolana tuż obok mnie. Usiłował tamować mój krwotok. Ściągnął koszulkę i podarł ją na pasy. Z desperackim pośpiechem obwiązał nimi mój bark jak bandażami, ale krew przesiąkała przez materiał. — Wygraliśmy… Wygraliśmy… — mamrotałem. — Tak, Thanielu. Wygraliśmy… ale za jaką cenę…? Obraz zaczął mi się zamazywać przed oczami, a powieki nagle stały się zatrważająco ciężkie; oddech krótki, wciąż brakowało mi powietrza. Z mięśni nagle jakby uleciała cała siła. Nie miałem jej dość, żeby się nawet podnieść. — Złap mnie za rękę — poprosiłem ledwo słyszalnym szeptem. Alex chwycił ją i gładził delikatnie. Zebrałem resztki sił i zacisnąłem palce na dłoni mojego chłopaka. — Zapomnij o mnie. Wypłacz się, ale zapomnij. — Nie zapomnę, Thanielu. Będę płakał za tobą każdej nocy, jeśli umrzesz, i nic tego nie zmieni. Nigdy sobie tego nie wybaczę, jeżeli pozwolę ci teraz umrzeć. Kocham cię, Thaniel! Stałeś się podstawą mojego życia! — mówił ze łzami w oczach. Widziałem w nich doskonale miłość i strach o mnie. O moje życie. Nadal próbował tamować krwotok z mojego barku, ale to niewiele dało; krew wciąż wypływała z moich ran. Miałem wrażenie, że coraz mniej życia we mnie zostało. Przecież nie mogę się poddać! Muszę żyć! Muszę żyć dla Alexa! Potrzebuje mnie! Ja potrzebuję jego! Nie mogę tak po prostu umrzeć! Nie teraz! Z każdym oddechem było mi trudniej utrzymać przytomność, ale wiedziałem, że jeśli zamknę oczy, to już ich nie otworzę. Alex musi dać radę. Musi dać radę mnie uratować, zanim zgaśnie ostatni płomień życia w moim ciele i duszy. W akcie desperacji położył dłonie na moim sercu i przycisnął swoje wargi do moich siniejących ust. Jego łzy, które widziałem z tak bliska, błyszczały teraz zielenią oczu Alexa. Usta chłopaka były miękkie… Dawały ukojenie skołatanej duszy. Odesłały ból na dalszy plan. Teraz liczył się tylko Alex i jego pocałunek. Umysł rozjaśniał się, a serce zwolniło swój rytm, więc i mniej krwi wypływało z ran. Po chwili dotarło do mnie, co robił Alex. On… oddawał mi życie. Bladł, tracił kolory, ale wciąż ofiarowywał mi więcej. Z moich oczu mimowolnie wypływały łzy, a wraz z nimi to, co pozbawiało mnie sił, opuszczało moje ciało. Krew wracała do tętnic i żył, a rany się zasklepiały. Oddech stał się głębszy, pewniejszy; słuch wyostrzył się, słyszałem każde uderzenie serca Alexa i swojego, które powoli przyspieszało do normalnego tempa pracy. Coraz lepiej widziałem zielone tęczówki chłopaka, za którego dałbym się pokroić. Odruchowo mocniej zacisnąłem palce na dłoni szatyna; wyczuwałem w nich każdą bruzdę i wzniesienie — blizny, jakie zostały mu po torturach. Gładziłem je czule, wciąż mocno trzymając jego ręce. Dopiero gdy Morningstar miał pewność, że nic już nie grozi mojemu życiu, odczepił się ode mnie. Pomógł mi wstać, po czym przytulił mnie mocno. — Nie waż mi się umierać, Thaniel — szepnął wprost do mojego ucha. — Nigdzie się bez ciebie nie wybieram. A zwłaszcza na tamten świat — odpowiedziałem. Chłopak złączył nasze czoła. Na moje plecy wskoczył jakiś mały zwierzaczek. Po chwili wszedł mi na głowę, a jego biały ogon z czarną końcówką zwisał mi koło nosa. Wtedy odetchnąłem z ulgą w duchu, wcześniej nie wiedziałem, czy to jednak nie zmora. Chociaż… gdyby to stworzenie był potworem i ja, i Alex leżelibyśmy martwi, o ile cokolwiek by z nas pozostało. Alex zaśmiał się i wyciągnął ręce do istotki. Kocię, a może lisiątko, które mogło mieć około trzech miesięcy, wskoczyło mu na ramiona i oparło się łapkami o jego pierś. Na niebie zaczęły się pojawiać się pierwsze gwiazdy. Niebo całkiem się rozpogodziło, po szarych chmurach nie było nawet śladu. Księżyc w pełni oświetlał Ignis swoim blaskiem. Dostrzegłem, że z popiołów zmor powstają świetliste kobiece postacie, nie przyglądałem się im jednak. — Jak go nazwiemy? — zapytał Alekś. Mój Alekś. Jego głos był dla mnie najpiękniejszą melodią świata. — Przypomina białego liska. — Przyjrzał się dokładniej pyszczkowi istotki. — Wokół oczu i na końcówkach uszu i ogona ma ciemniejsze futerko, a i chyba nas polubił. Alex wyciągnął rękę spod ciała zwierzątka i chciał je pogłaskać. Lisek jednak zaczął ocierać się pyszczkiem o jego dłoń. — Co powiesz na Starfox? — Odgarnąłem brązowe włosy za ucho mojego chłopaka. — Gwiezdny lis? Lis w ramionach Alexa polizał mój palec w wyrazie zgody. — Będzie idealne. Objąłem chłopaka w pasie. Oboje spojrzeliśmy na rozgwieżdżony nieboskłon. Po raz pierwszy od kilkunastu ostatnich dni poczułem ogarniający mnie spokój. Jakby już zawsze miało tak zostać. Tylko ja i Alex, no i nasz lisek pośród cichego śpiewu nocnych ptaków i tego pięknego, rozgwieżdżonego nieba. Powietrze pachniało lasem. Jakby właśnie przeszedł życiodajny deszcz. Chciałem, żeby tak było już zawsze. Pogłaskałem mojego chłopaka po policzku. — Zawsze chciałeś zobaczyć gwiazdy, Aleksiu. Teraz je widzisz. — Z tobą. Odsunął się kawałek, po czym wtulił się we mnie plecami. Objąłem go obiema rękami od tyłu. Osiemnastolatek położył głowę na moim ramieniu i spojrzał mi w oczy. — Nigdy mnie nie opuszczaj — szepnął. Nie chciałem i nie zamierzałem. Wiedziałem, że nigdy nie opuszczę tego mężczyzny, bo Alexander Morningstar był i jest dla mnie całym światem. EPILOG Wszystko się zmienia… Ostatnio na lepsze. Moje szczęście siedzi obok mnie i patrzy na to, co piszę. Jego brązowa czupryna i zielone oczka są wręcz cudowne! Właśnie wyrwałem pióro blondynowi, a on tylko się zaśmiał i mnie przytulił. Thaniel położył swoją dłoń na moich palcach, trzymających pióro. ``` Teraz będziemy pisać razem, Alekś. Thaniel… Nawet nie wiesz, jak się cieszę, że żyjemy. Ja też, Aleksiu, ja też. Kocham cię. O czym to mieliśmy napisać w tym twoim notatniku? O, właśnie! Więc… Nie zaczyna się zdania od „więc", Thaniel! Eh… Aleksiu mój Ty... Teraz mi nie przeszkadzaj. ``` Dokładnie rok temu zakończyła się era zmor. Niestety, podczas walki zginęło wielu Łowców, w tym nasi przyjaciele, osoby, które znałem. Alex długo nie mógł się pogodzić ze stratą ojca i dwóch braci, a ja i Helodia do dziś wspominamy Adrienne. Znowu. Wieszczka jest już drugą osobą, która oddała swoje życie za moje. Łowcy, którzy nie są już potrzebni do obrony mieszkańców przed potworami, pomagają teraz ludności Ignis, używając swoich umiejętności. Szkolą również nowych, ale już nie w podziemiach, a na powierzchni; jeśli zmory wrócą, nowe pokolenie Łowców będzie wiedziało, jak stawić im czoło. Otóż to! A jeśli o ciebie chodzi, Thaniel, to masz się wysypiać! Przy tobie zawsze, Alex. Razem będziemy pomagać ludziom w Ignis. Tak, razem. Już zawsze razem. Spojrzałem na łóżko, chwyciwszy Alexa jak księżniczkę. Lisek leżący na dużym, dwuosobowym łóżku w mojej… a właściwie już naszej, bo mojej i Alexa, kwaterze, wygiął się w łuk i przeciągnął. Otworzył pyszczek i wykonał coś na wzór ziewnięcia, wstając i jeżąc się z zimna, po czym ponownie zwinął się w kłębek na pościeli, ugniótłszy ją łapami. Położyłem ubranego już w piżamę Alexa na pościel i sam po chwili do niego dołączyłem. Objąłem go w pasie i przyciągnąłem do siebie. Chłopak poczochrał moje jasne włosy i wsunął w nie nos. — Kocham cię, Alekś — szepnąłem, wtulając się w niego. — Cokolwiek by się nie stało, przeżyjemy. — Razem. — Alex zaczął mówić ze mną, nasze głosy zlały się w jeden. — Przeżyjemy i będziemy szczęśliwi. Nasze usta odnalazły się i kosztowały nienachalnie przez kilka chwil. — Dobranoc, Thanielku. Kocham cię. — Szatyn położył mi dłoń na plecach, przyciągając do siebie. Nasze serca biły spokojnym, równym rytmem, a jedno pracowało dla drugiego. Jak co wieczór przez ostatni rok zasnąłem z uśmiechem na ustach — w ramionach osoby, która mnie kochała. W ramionach młodego mężczyzny, którego kocham nad życie. KONIEC	<urn:uuid:a3110319-d51c-4df1-8201-49000982c7b8>	finepdfs	1.09375	CC-MAIN-2024-33	http://podkowa-szkola.pl/wp-content/uploads/2019/08/MIASTO-NA-ZGLISZCZACH.docx.pdf	2024-08-03T19:15:16+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640377613.6/warc/CC-MAIN-20240803183820-20240803213820-00283.warc.gz	22,730,529	0.999944	0.999942	0.999942	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 957, 3067, 5839, 8500, 10698, 11176, 13469, 15896, 18275, 20051, 22301, 24331, 26602, 28561, 30901, 33076, 35166, 37778, 40195, 42894, 45447, 46875, 49835, 52523, 55129, 55367, 56476, 59254, 61775, 63831, 66338, 69166, 72353, 73170, 75314, 77957,...	1	0
Wniosek o przyjęcie do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Polskich Żołnierzy Września 1939r. w Pieńsku w roku szkolnym 2019/2020 I. Dane osobowe Imię i nazwisko kandydata Drugie imię kandydata Data i miejsce urodzenia PESEL w przypadku braku nr PESEL seria i nr paszportu lub innego dowodu tożsamości Adres zamieszkania kandydata Adres zameldowania kandydata Imiona i nazwiska rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Adres zamieszkania rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Telefony kontaktowe rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Tel. kontaktowy w przypadku braku możliwości połączenia się z numerami wskazanymi powyżej: ................................................................................................................................................ Kontakt e-mail Wybrane szkoły w kolejności preferencji Szkoła I wyboru Szkoła II wyboru Szkoła III wyboru II. Kryteria naboru dla kandydatów zamieszkałych poza obwodem szkoły brane pod uwagę w postępowaniu rekrutacyjnym do klas pierwszych szkół podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Pieńsk. \| Lp. \| Nazwa kryterium \| Dokumenty potwierdzające spełnianie kryterium \| Ta k \| Nie \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Kandydat zamieszkuje poza obwodem szkoły na terenie gminy Pieńsk \| Oświadczenie rodzica/opiekuna prawnego kandydata \| \| \| \| \| \| złożeniem wniosku) ze strony internetowej CEIDG lub KR, -zaświadczenie wydane z Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzające podleganie w okresie składania wniosku rekrutacyjnego ubezpieczeniu społecznemu rolników. \| \|---\|---\|---\| \| 3 \| Kandydat uczęszczał do oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, d której składany jest wniosek \| Oświadczenie rodzica/opiekuna prawnego kandydata \| \| 4 \| Kandydat, którego rodzeństwo w roku szkolnym, na który jest prowadzona rekrutacja, będzie kontynuował naukę w wybranej szkole podstawowej \| Oświadczenie rodzica/opiekuna prawnego kandydata \| \| 5 \| Na terenie obwodu szkoły zamieszkują krewni dziecka tj. babcia, dziadek wspierających \| Oświadczenie rodzica/opiekuna prawnego kandydata \| III. Objaśnienia 1) Kartę zgłoszenia wypełniają rodzice/prawni opiekunowie. Dane osobowe należy wpisywać na podstawie metryki urodzenia lub dowodu osobistego. 2) W chwili składania karty zgłoszenia w sekretariacie szkoły rodzice/prawni opiekunowie zobowiązani są do przedstawienia do wglądu dokumentów poświadczających poprawność wpisanych danych: dowód osobisty, odpis aktu urodzenia dziecka, poświadczenie stałego zameldowania dziecka (jeżeli jest inne niż w dowodzie osobistym rodzica). 3) Rodzice/prawni opiekunowie dziecka zobowiązani są zawiadomić o każdej zmianie, która dotyczy dziecka, tj. zmianie imion, nazwiska, adresu zamieszkania, adresu zameldowania, zmianach w realizacji obowiązku szkolnego. IV. Dodatkowe dane o uczniu V. Oświadczenie woli Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Żołnierzy Września 1939r. w Pieńsku jako administrator danych osobowych informuje, że podanie danych i złożenie wniosku jest dobrowolne, jednak konieczne do realizacji procesu rekrutacji. W przypadku złożenia wniosku dane osobowe w nim zawarte oraz zgromadzone w związku z udostępnieniem danych będą przetwarzane wyłącznie w celach związanych z rekrutacją i realizacją celów statutowych szkoły, jak również archiwalnych i statystycznych. Dane te nie będą przedmiotem sprzedaży i udostępniania innym podmiotom, z wyjątkiem podmiotów i okoliczności ich ujawnienia przewidzianych przepisami prawa. Podstawa prawna: art. 23 ust. 1 pkt 2,4 i 5 oraz art. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.). Oświadczam, że informacje zawarte we wniosku są zgodne ze stanem prawnym, przyjmuję Jednocześnie do wiadomości powyższą informację oraz akceptuję przetwarzanie przez szkołę danych osobowych mojego dziecka dla potrzeb wymienionych powyżej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. * Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez szkołę niezamówionych informacji na moją skrzynkę pocztową, zgodnie z ustawą o oświadczeniu usług drogą elektroniczną. * Wyrażam zgodę na publikację danych dotyczących dziecka i jego osiągnięć na tablicy i/lub na stronie internetowej szkoły, w lokalnych mediach, w związku z działaniami informacyjnymi oraz marketingowymi szkoły. * Wyrażam zgodę na wykorzystanie i rozpowszechnianie przez szkołę prac dziecka wytworzonych pod kierunkiem nauczyciela na zajęciach szkolnych lub dla celów szkolnych. * Wyrażam zgodę na udostępnienie - w oparciu o art. 155 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.) w powiązaniu z art. 27 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.) - danych o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka oraz danych osobowych mojego dziecka podmiotom świadczącym opiekę pielęgniarską na terenie szkoły. * Wyrażam zgodę na wykorzystywanie wizerunku mojego dziecka przez Szkołę wraz z wizerunkami innych osób poprzez rozpowszechnianie ich w mediach elektronicznych, w szczególności na stronach internetowych, w prasie, broszurach, ulotkach, gazetkach, itp. ...................................., dnia...................... ....................................................... Podpisy rodziców (prawnych opiekunów) DECYZJA KOMISJI REKRUTACYJNEJ: Komisja Rekrutacyjna na posiedzeniu w dniu ........................ na podstawie uzyskanej ilości punktów: ................................., zakwalifikowała/nie zakwalifikowała* w/w dziecko do przedszkola/oddziału przedszkolnego w Szkole Podstawowej nr……. im…………………………………..……….. w …………………... Uzasadnienie odmowy zakwalifikowania: ..................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... Podpisy członków Komisji Rekrutacyjnej: 1. ..................................................................... 2. ..................................................................... 3. ..................................................................... 4. ..................................................................... 5. ..................................................................... .........................................., dnia ....................................... Wnioskodawcy przysługuje prawo złożenia odwołania do Komisji Rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyników. Karta zgłoszenia do klasy pierwszej Szkoły Podstawowej nr 1 im. Polskich Żołnierzy Września 1939r. w Pieńsku w roku szkolnym 2019/2020 I. Dane osobowe Imię i nazwisko kandydata Drugie imię kandydata Data i miejsce urodzenia PESEL w przypadku braku nr PESEL seria i nr paszportu lub innego dowodu tożsamości Adres zamieszkania kandydata Adres zameldowania kandydata Imiona i nazwiska rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Adres zamieszkania rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Telefony kontaktowe rodziców matki/opiekunki prawnej ojca/opiekuna prawnego Tel. kontaktowy w przypadku braku możliwości połączenia się z numerami wskazanymi powyżej: ................................................................................................................................................ Kontakt e-mail II. Objaśnienia 1) Kartę zgłoszenia wypełniają rodzice/prawni opiekunowie. Dane osobowe należy wpisywać na podstawie metryki urodzenia lub dowodu osobistego. 2) W chwili składania karty zgłoszenia w sekretariacie szkoły rodzice/prawni opiekunowie zobowiązani są do przedstawienia do wglądu dokumentów poświadczających poprawność wpisanych danych: dowód osobisty, odpis aktu urodzenia dziecka, poświadczenie stałego zameldowania dziecka (jeżeli jest inne niż w dowodzie osobistym rodzica). 3) Rodzice/prawni opiekunowie dziecka zobowiązani są zawiadomić o każdej zmianie, która dotyczy dziecka, tj. zmianie imion, nazwiska, adresu zamieszkania, adresu zameldowania, zmianach w realizacji obowiązku szkolnego. III. Dodatkowe dane o uczniu \| Czy kandydat/ kandydatka będzie uczęszczać do świetlicy szkolnej? \| TAK/NIE* \| \|---\|---\| \| Czy kandydat/kandydatka będzie korzystać z obiadów w szkole? \| TAK/NIE* \| \| Czy kandydat/kandydatka posiada opinię/orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej? \| TAK/NIE* \| IV. Oświadczenie woli Szkoła Podstawowa nr 1 im. Polskich Żołnierzy Września 1939r. w Pieńsku jako administrator danych osobowych informuje, że podanie danych i złożenie wniosku jest dobrowolne, jednak konieczne do realizacji procesu rekrutacji. W przypadku złożenia wniosku dane osobowe w nim zawarte oraz zgromadzone w związku z udostępnieniem danych będą przetwarzane wyłącznie w celach związanych z rekrutacją i realizacją celów statutowych szkoły, jak również archiwalnych i statystycznych. Dane te nie będą przedmiotem sprzedaży i udostępniania innym podmiotom, z wyjątkiem podmiotów i okoliczności ich ujawnienia przewidzianych przepisami prawa. Podstawa prawna: art. 23 ust. 1 pkt 2,4 i 5 oraz art. 32 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.). Oświadczam, że informacje zawarte we wniosku są zgodne ze stanem prawnym, przyjmuję Jednocześnie do wiadomości powyższą informację oraz akceptuję przetwarzanie przez Szkołę danych osobowych mojego dziecka dla potrzeb wymienionych powyżej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. * Oświadczam, że podane dane dotyczące adresu zamieszkiwania są zgodne ze stanem faktycznym oraz jestem świadomy (a) odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. * Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez szkołę niezamówionych informacji na moją skrzynkę pocztową, zgodnie z ustawą o oświadczeniu usług drogą elektroniczną. * Wyrażam zgodę na publikację danych dotyczących dziecka i jego osiągnięć na tablicy i/lub na stronie internetowej szkoły, w lokalnych mediach, w związku z działaniami informacyjnymi oraz marketingowymi szkoły. * Wyrażam zgodę na wykorzystanie i rozpowszechnianie przez szkołę prac dziecka wytworzonych pod kierunkiem nauczyciela na zajęciach szkolnych lub dla celów szkolnych. * Wyrażam zgodę na udostępnienie - w oparciu o art. 155 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.) w powiązaniu z art. 27 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.) - danych o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka oraz danych osobowych mojego dziecka podmiotom świadczącym opiekę pielęgniarską na terenie szkoły. * Wyrażam zgodę na wykorzystywanie wizerunku mojego dziecka przez Szkołę wraz z wizerunkami innych osób poprzez rozpowszechnianie ich w mediach elektronicznych, w szczególności na stronach internetowych, w prasie, broszurach, ulotkach, gazetkach, itp. ...................................., dnia...................... ....................................................... Podpisy rodziców (prawnych opiekunów) * W przypadku braku zgody proszę skreślić	<urn:uuid:be43bc1a-ac92-4331-9c6a-259ba5bf3954>	finepdfs	1.411133	CC-MAIN-2019-13	http://www.sp1piensk.edu.pl/dokumenty/wniosek_kl1.pdf	2019-03-26T20:53:16Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-13/segments/1552912206016.98/warc/CC-MAIN-20190326200359-20190326222359-00245.warc.gz	371,241,888	0.999915	0.999949	0.999949	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1403, 3640, 7066, 8985, 11875 ]	1	0
Aktualne na dzień 1 stycznia 2017 Ogólne warunki Ubezpieczenia AWP P&C S.A., oddział w Holandii, w ramach pakietu assistance Klikochron dla rowerów zwykłych i elektrycznych INFORMACJA DO OGÓLNYCH WARUNKÓW UBEZPIECZENIA przez producenta. AWP P&C S.A. oddział w Holandii, w ramach pakietu assistance Klikochron dla rowerów zwykłych i elektrycznych, zgodnie z art. 17 ustawy o działalności Ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej \| Rodzaj informacji \| Nr zapisu OWU \| \|---\|---\| \| 1. Przesłanki wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub wartości wykupu Ubezpieczenia \| § 2 ust. 1 § 3 ust. 1, 2 \| \| 2. Ograniczenia oraz wyłączenia odpowiedzialności zakładu Ubezpieczeń uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia \| § 2 ust. 2, 3 § 3 ust. 4, 5 § 4 ust. 9 § 5 ust. 1, 2 § 13 ust. 1, 2 \| Wskazówka: Wszystkie zawiadomienia i oświadczenia przeznaczone dla Ubezpieczyciela (np. zgłoszenia szkody) rekomendujemy kierować do Simplesurance GmbH za pomocą portalu internetowego www. klikochron.pl. W sprawie jakichkolwiek pytań prosimy skierować się do serwisu dla klientów Simplesurance GmbH Telefon: 800 / 707 041 (bezpłatnie) Ubezpieczyciel: AWP P&C S.A., oddział w Holandii, Poeldijkstraat 4, 1059 VM Amsterdam Dalej zwane AWP Simplesurance: simplesurance GmbH, Am Karlsbad 16, D - 10785 D – Berlin, agent AWP. Simplesurance jest upoważniony do przyjmowania zawiadomień, oświadczeń woli i płatności Ubezpieczonego oraz zobowiązany do przekazywania ich niezwłocznie Ubezpieczycielowi. Wpływ u Simplesurance jest pod kątem prawnym równoznaczny z wpływem u Ubezpieczyciela. Ubezpieczony: Właściciel pojazdu dwukołowego, na rzecz którego została zawarta umowa Ubezpieczenia, wymieoniony imiennie w certyfikacie Ubezpieczenia. Ogólne warunki Ubezpieczenia w ramach pakietu assistance Klikochron dla rowerów zwykłych i elektrycznych AVB FRS B2C 16 §1 Jakie urządzenia mogą zostać objęte Ubezpieczeniem? Kim jest osoba Ubezpieczony? 1. Ubezpieczony może Ubezpieczyć w ramach pakietu assistance Klikochron dla rowerów niżej wymienione nowe i używane pojazdy dwukołowe (łącznie z częściami trwale połączonymi z rowerem), które w momencie zawarcia umowy Ubezpieczeniowej są wolne od szkód, w ciągu maksymalnie 3 miesięcy od zakupu: a) rowery; b) rowery elektryczne: chodzi tutaj o niepodlegające rejestracji pojazdy dwukołowe ze wspomaganiem elektrycznym pedałowania. 2. Pojazd dwukołowy jest używany, jeśli nie został Ubezpieczony w ciągu 14 dni od daty zakupu jako pojazd nowy. W przypadku objęcia pakietem assistance Klikochron roweru używanego (który nie może być starszy niż 3 miesięcy) ochrona Ubezpieczeniowa rozpoczyna się po upływie czasu oczekiwania liczonego od daty podanej w dokumentacji Ubezpieczeniowej: Wiek pojazdu dwukołowego w chwili 3. Nie podlegają Ubezpieczeniu części pojazdu dwukołowego, które nie są z nim trwale związane, a także zakupione dodatkowo wyposażenie, np. foteliki rowerowe dla dzieci, urządzenia GPS, tachografy, koszyki rowerowe, torby na bagaż, przyczepki, mocowane oświetlenie roweru, wszelkiego rodzaju narzędzia, wady transportowe pojazdów dwukołowych oraz rowery elektryczne, które nie są objęte definicją roweru elektrycznego, ponieważ po naciśnięciu przycisku jadą również bez wspomagania pedałowania i/lub podlegają obowiązkowi rejestracji. 4. Ubezpieczony jest interes Ubezpieczonego Postanowienia dotyczące Ubezpieczonych szkód i Ubezpieczonego ryzyka pozostają nienaruszone. Ubezpieczony jest posiadaczem certy katu Ubezpieczenia. Pakiet assistance dla rowerów może zostać przeniesiony na inną osobę tylko przez poinformowanie w formie pisemnej Simplesurance. 5. Za prawidłowość danych pojazdu dwukołowego zawartych w certyfikacie Ubezpieczenia (np. numer seryjny ramy) odpowiadaUbezpieczony. Ubezpieczonypowinien sprawdzić te dane niezwłocznie po otrzymaniu certyfikatu Ubezpieczenia i natychmiast powiadomić Simplesurance o wszelkich nieprawidłowościach, wysyłając e-mail na adres email@example.com. Jeżeli Ubezpieczony zaniedba to i dane identyfikacyjne pojazdu dwukołowego będą niezgodne z danymi zawartymi w certyfikacie, ochrona Ubezpieczeniowa nie będzie obowiązywać. 6. W odniesieniu do pakietu assistance Klikochron dla rowerów obowiązują wyłącznie warunki Ubezpieczenia określone w niniejszym dokumencie §2 Ryzyko i szkody Ubezpieczone i nie Ubezpieczone 1. Ubezpieczyciel (AWP) świadczy odszkodowanie w zależności od wybranej i wskazanej w certyfikacie Ubezpieczeniowym taryfy za nieprzewidywalne uszkodzenia lub zniszczenia Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego (szkody rzeczowe) oraz w wypadku jego utraty w wyniku Ubezpieczonego wydarzenia. Ponadto dla rowerów elektronicznych oferowana jest możliwość ochrony elektroniki oraz silnika przed szkodami rzeczowymi. Szkody są nieprzewidywalne, jeżeli nie mogą zostać przewidziane przez Ubezpieczonego lub jego przedstawicieli ani z odpowiednim wyprzedzeniem, ani na podstawie wiedzy fachowej wymaganej do prowadzenia działalności. Ubezpieczone wydarzenia zostały wymienione w odnośnej taryfie zgodnie z poniższym wykazem: Pakiet assistance dla rowerów: a) Pakiet assistance dla rowerów Classic Ochrona Ubezpieczeniowa obejmuje * utratę Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem czy rabunku; * uszkodzenie wskutek aktu wandalizmu. b) Pakiet assistance dla rowerów Plus Ochrona Ubezpieczeniowa obejmuje * utratę Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem czy rabunku; * uszkodzenie wskutek aktu wandalizmu, upadku lub wypadku, błędów w obsłudze i zużycia (nie dotyczy zużycia hamulców i opon). Pakiet assistance dla rowerów elektrycznych: a) Pakiet assistance dla rowerów elektrycznych Classic Ochrona Ubezpieczeniowa obejmuje * utratę Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem czy rabunku; * uszkodzenie wskutek aktu wandalizmu. b) Pakiet assistance dla rowerów elektrycznych Plus Ochrona Ubezpieczeniowa obejmuje * utratę Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem czy rabunku; * uszkodzenie Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek aktu wandalizmu; * uszkodzenie silnika i elektroniki wskutek - szkód spowodowanych zalaniem - błędów obsługi - zwarcia, przepięcia - zużycia - błędów materiałowych, produkcyjnych i konstrukcyjnych po upływie ustawowego okresu rękojmi wynoszącego 24 miesiące; * zwrot kosztów wymiany akumulatora ma miejsce, jeśli jego pojemność wynosi już tylko 50% lub mniej wartości podanej - 1 - c) Pakiet assistance dla rowerów elektrycznych Premium Ochrona Ubezpieczeniowa obejmuje * utratę Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz trwale połączonych z nim części (np. kierownicy) wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem czy rabunku; * uszkodzenie wskutek aktu wandalizmu, upadku lub wypadku, błędów w obsłudze i zużycia (nie dotyczy zużycia hamulców i opon); * uszkodzenie silnika i elektroniki wskutek - szkód spowodowanych zalaniem - błędów obsługi - zwarcia, przepięcia - zużycia - błędów materiałowych, produkcyjnych i konstrukcyjnych po upływie ustawowego okresu rękojmi wynoszącego 24 miesiące; * zwrot kosztów wymiany akumulatora ma miejsce, jeśli jego pojemność wynosi już tylko 50% lub mniej wartości podanej przez producenta. 2. Ograniczenia ochrony Ubezpieczeniowej a) W przypadku rażącego naruszenia obowiązków AWP jest uprawniony do ograniczenia swoich świadczeń proporcjonalnie do wagi winy. b) Jeśli Ubezpieczony pojazd dwukołowy zostanie utracony w wyniku kradzieży, ochrona Ubezpieczeniowa istnieje tylko wówczas, jeśli pojazd dwukołowy został przypięty za pomocą dopuszczalnego zapięcia rowerowego w stabilny sposóbnp. do słupa latarni. Dopuszczalne są zapięcia rowerowe zabezpieczone przed odmrażaczem do zamków w sprayu (zapięcia zatwierdzone przez niemiecki Związek Ubezpieczycieli Majątkowych klasy A+ lub B+, np. ABUS od klasy ochrony 6, TRELOCK od klasy ochrony 3, spełniają powyższe wymaganie). W odstępstwie od powyższego postanowienia w przypadku pojazdów dwukołowych o cenie zakupu nie przekraczającej 4.400 Złoty dopuszczalne są również zapięcia o minimalnej cenie zakupu wynoszącej 85,80 Złoty. 3. Ubezpieczyciel nie świadczy odszkodowania za poniżej wymienione szkody, niezależnie od ich przyczyn: a) szkody, które wystąpiły w czasie trwania okresu gwarancji producenta, jeżeli w razie wystąpienia szkody musi ją pokryć producent b) szkody wskutek przywłaszczenia, zostawienia, zapomnienia i zagubienia; c) wydatki związane ze szkodą, za które producent lub sprzedawca odpowiada w ramach rękojmi ustawowej; d) usługi wykonane w celu usunięcia niewielkich szkód, które nie utrudniają działania pojazdu dwukołowego (w szczególności uszkodzeń wskutek zadrapania, zarysowania, otarcia, wgniecenia, wgięcia oraz lakierowania, dekorowania itp.); e) usterki, które można usunąć przy pomocy prawidłowych ustawień zgodnie z instrukcją obsługi producenta; f) szkody powstałe wskutek niewystarczającego opakowania sprzętu podczas transportu lub wysyłki; g) szkody wskutek nieprawidłowego montażu, nieprawidłowej naprawy / ingerencji osób trzecich, które nie są autoryzowane przez Ubezpieczyciela, nieprawidłowego, niezgodnego z przeznaczeniem lub nietypowego użytkowania lub czyszczenia pojazdu dwukołowego, w szczególności takie, które nie są zgodne z instrukcjami producenta; h) zużycie opon i hamulców; i) szkody serii oraz akcje nawrotowe producenta; j) szkody wskutek czynności zamierzonych lub zaniechań Ubezpieczonego lub uprawnionego użytkownika pojazdu dwukołowego; k) wydarzenia wojenne, wojna domowa, zamieszki wewnętrzne, akty przemocy o podłożu politycznym, zamachy lub akty terroru, strajk, lokaut lub walki pracownicze, wywłaszczenie lub podobne ingerencje naruszające własność, konfiskata, pozbawienie posiadania, rozporządzenia lub inne ingerencje ze strony organów państwowych oraz zjawiska przyrody i energia jądrowa; l) szkody wskutek nieprawidłowego montażu, nieprawidłowej naprawy / ingerencji osób trzecich, które nie są autoryzowane przez Ubezpieczyciela, nieprawidłowego, niezgodnego z przeznaczeniem lub nietypowego użytkowania lub czyszczenia urządzenia, w szczególności takie, które nie są zgodne z instrukcjami producenta; m) kradzież, jeśli pojazd dwukołowy nie został w sposób należyty zabezpieczony przed kradzieżą; n) uszkodzenia akumulatora, jeśli był on ładowany niezgodnie z informacjami zamieszczonymi przez producenta w instrukcji obsługi; o) szkody, które istniały już przed zawarciem umowy pakietu assistance dla rowerów; p) szkody powstałe podczas wyścigów lub treningów związanych z takimi wyścigami. 4. W przypadku gdy działania gospodarcze, handlowe lub finansowe, wzgl. embarga ze strony Unii Europejskiej lub Królestwa Niderlandów , które mają bezpośredni wpływ na strony umowy, uniemożliwiają zapewnienie ochrony Ubezpieczeniowej, ochrona Ubezpieczeniowa nie obowiązuje. Dotyczy to również działań gospodarczych, handlowych lub finansowych, wzgl. embarg nakładanych przez Stany Zjednoczone, o ile nie są one sprzeczne z przepisami europejskimi lub holenderskim . Pozostałe postanowienia umowne pozostają bez zmian. §3 Zakres świadczeń 1. Zakres świadczeń w przypadku ewentualnej naprawy: W przypadku wystąpienia szkody podlegającej Ubezpieczeniu Ubezpieczyciel pokrywa koszty wymagane w celu naprawy uszkodzonego pojazdu dwukołowego (w tym koszty materiałowe, robocze i transportowe). W celu stwierdzenia szkody niezbędne jest przedłożenie kosztorysu naprawy. W takiej sytuacji są Państwo uprawnieni do przekazania sprzętu do naprawy do wybranego warsztatu. My lub nasz pełnomocnik mamy jednak możliwość skierować Państwa w pojedynczych przypadkach do współpracujących z nami warsztatów naprawczych. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy wybrany przez Państwa warsztat naprawczy nie jest warsztatem autoryzowanym. Koszty sporządzenia kosztorysu zostaną przez nas pokryte. Wobec Ubezpieczyciela nie występują żadne dalsze roszcze- nia. Ubezpieczonyponosi koszty dodatkowe powstałe wskutek dokonania podczas naprawy uzgodnionych zmian lub ulepszeń konstrukcyjnych 2. Zakres świadczenia w przypadku wystąpienia szkody całkowitej lub utraty: Jeżeli koszty naprawy przekraczają wartość Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego ustaloną w czasie wystąpienia szkody lub jeżeli Ubezpieczony pojazd został utracony w wyniku zdarzenia Ubezpieczonego, Ubezpieczony otrzymuje według wyboru Ubezpieczyciela (ewentualnie) używany pojazd dwukołowy zastępczy lub odpowiednią kwotę rekompensaty pieniężnej, przy czym świadczenie Ubezpieczeniowe jest ograniczone do wartości w danym czasie. W razie wystąpienia szkody Ubezpieczonemu nie przysługuje rekompensata pieniężna. 3. W przypadku szkody całkowitej uszkodzony pojazd dwukołowy przechodzi na własność Ubezpieczyciela. 4. W każdym przypadku świadczenie Ubezpieczeniowe na wypadek szkody jest ograniczone do wartości pojazdu dwukołowego w czasie wystąpienia szkody.Wartość w danym czasie oblicza się na podstawie poniższej tabeli (wartością referencyjną jest cena zakupu Ubezpieczonego urządzenia z VAT): Okres od daty zakupu urządzenia przez pierwszego posiadacza do momentu wystąpienia szkody Wartość do 12 miesięcy 90 % od 12 do 24 miesięcy 80 % od 24 do 39 miesięcy 70 % 5. W przypadku umowy leasingowej odszkodowanie ogranicza się do wartości spłaty pojazdu dwukołowego nieprzekraczającej wartości w danym czasie. §4 Jak muszą Państwo postępować przy zawieraniu umowy lub w trakcie trwania umowy i jakie działania muszą Państwo koniecznie podjąć w razie wystąpienia szkody (obowiązki)? Jakie są skutki naruszenia obowiązków? 1. Ubezpieczony jest zobowiązany do dostarczenia wszystkich wyraźnie wymaganych informacji istotnych dla zawarcia umowy Ubezpieczeniowej. Informacje te muszą być prawdziwe i kompletne. 2. W okresie trwania Ubezpieczenia Ubezpieczony powinien zapewnić prawidłowy i gotowy do użytku stan Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego oraz odpowiednio dbać o Ubezpieczony pojazd dwukołowy, aby zapobiec ryzyku jego uszkodzenia lub utraty, lub przynajmniej je ograniczyć. 3. Ubezpieczony jest zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia nas o nastąpieniu wypadku Ubezpieczeniowego, (zalecane w ciągu 7 dni od otrzymania wiadomości o tym wypadku, drogą online. 4. W przypadku uszkodzenia lub zniszczenia Ubezpieczonya jest zobowiązany do przechowania pojazdu dwukołowego, wzgl. do przedłożenia go w celu kontroli. Ponadto Ubezpieczony jest zobowiązany do przekazania nam zdjęć szkód pojazdu dwukołowego. Ubezpieczony jest zobowiązany do przedłożenia nam na wezwanie naszego pełnomocnika kosztorysu usunięcia szkody. W takiej sytuacji są Państwo uprawnieni do przekazania sprzętu do naprawy do wybranego warsztatu. My lub nasz pełnomocnik mamy jednak możliwość skierować Państwa w pojedynczych przypadkach do współpracujących z nami warsztatów naprawczych. Ma to miejsce w szczególności wówczas, gdy wybrany przez Ubezpieczonego warsztat naprawczy nie jest warsztatem autoryzowanym.Po przeprowadzeniu naprawy należy przedłożyć fakturę za naprawę. 5. W przypadku umowy leasingowej, którą objęty jest dany pojazd dwukołowy, w razie nastąpienia wypadku Ubezpieczeniowego należy przekazać nam potwierdzenie przejęcia przedmiotu leasingu. 6. W przypadku wystąpienia Ubezpieczonej szkody wskutek kradzieży, kradzieży z włamaniem, rozboju lub grabieży, wandalizmu albo sabotażu osoba Ubezpieczona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o danym zdarzeniu, drogą online oraz do niezwłocznego zawiadomienia właściwego posterunku policji. Należy przy tym szczegółowo wskazać utracony, zniszczony lub uszkodzony pojazd dwukołowy-oraz podać funkcjonariuszowi policji numer identyfikacyjny ramy oraz numery posiadanych polis Ubezpieczeniowych, takich jak polisa Ubezpieczeniowa roweru lub sprzętu domowego. Kopię zawiadomienia policyjnego należy przesłać do nas lub do naszego pełnomocnika. 7. W przypadku zaginięcia Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego należy przesłać do nas dowód zakupu zapięcia rowerowego oraz, jeżeli nie jest to zapięcie na szyfr, oryginalny klucz zapięcia. (jeśli jest dostępny). 8. Ubezpieczony jest zobowiązany do zatroszczenia się o ograniczenie zakresu każdej szkody oraz do wspierania nas i naszych pełnomocników w zakresie ustalenia i regulacji szkody, a także do składania szczegółowych i zgodnych z prawdą sprawozdań dotyczących szkody oraz informowania o wszystkich okolicznościach powiązanych ze zdarzeniem objętym umową Ubezpieczeniową (na żądanie na piśmie). Ubezpieczony jest również zobowiązany do niezwłocznego przedkładania wymaganych dokumentów. Jeżeli wskutek podania informacji fałszywych lub niezgodnych z prawdą powstaną koszty, które nie powstałyby w przypadku podania informacji zgodnych z prawdą, AWP zastrzega sobie prawo do dochodzenia powstałych kosztów. 9. Jeżeli Ubezpieczony umyślnie nie wypełni obowiązków określonych w pkt. 1 do 8 wspomnianego wykazu obowiązków, Ubezpieczyciel jest zwolniony ze świadczeń. W przypadku rażącego naruszenia obowiązków Ubezpieczyciel jest uprawniony do ograniczenia swoich świadczeń proporcjo- nalnie do wagi winy. Oprócz tego Ubezpieczony musi udowodnić brak rażącego zaniedbania. Poza przypadkiem naruszenia obowiązku w wyniku podstępu Ubezpieczyciel jest jednak zobowiązany do świadczenia, o ile Ubezpieczony udowodni, że naruszenie obowiązku nie było przyczyną wystąpienia zdarzenia objętego umową Ubezpieczeniową ani ustalenia obowiązku świadczenia lub jego zakresu. Jeżeli Ubezpieczony naruszy obowiązek udzielania informacji lub wyjaśnień po wystąpieniu zdarzenia objętego umową Ubezpieczeniową, Ubezpieczyciel jest zwolniony z obowiązku świadczenia w całości lub częściowo tylko wtedy, gdy on sam lub jego pełnomocnicy zwrócili Ubezpieczonemu uwagę na tę regulację poprzez odrębne zawiadomienie w formie pisemnej. §5 Wymagalność; skutki opóźnionej zapłaty lub braku zapłaty 1. Składkę jednorazową należy zapłacić jednocześnie z zawarciem umowy Ubezpieczenia; do zapłaty składki zobowiązany jest Ubezpieczony. Składka jest pobierana przez Simplesurance na rachunek AWP. Podstawę składki Ubezpieczeniowej stanowi cena pojazdu dwukołowego wskazana we wniosku (cena zakupu). Skutki opóźnionej zapłaty pierwszej składki lub niezapłacenia składki jednorazowejj * Jeżeli pierwsza lub jednorazowa składka nie zostanie zapłacona w terminie wymagalności, odpowiedzialność Ubezpieczyciela nie rozpoczyna się, Simplesurance w imieniu AWP, o ile nie otrzymała płatności, jest uprawniona do odstąpienia od umowy, chyba że osoba Ubezpieczona nie ponosi winy za niedokonanie płatności. * Jeżeli pierwsza lub jednorazowa składka nie jest zapłacona w momencie wystąpienia zdarzenia objętego umową Ubezpieczeniową, AWP nie jest zobowiązany do świadczenia., chyba że Ubezpieczony nie ma wpływu na niedokonanie płatności. 2. Skutki opóźnionej zapłaty lub niezapłacenia raty następnej składki: Jeżeli Ubezpieczony nie zapłaci następnej raty składki, Simplesurance może wyznaczyć w formie pisemnej termin płatności wynoszący co najmniej dwa tygodnie. Jeżeli po upływie tego terminu wystąpi szkoda, a Ubezpieczony w dalszym ciągu będzie zalegał z zapłatą następnej składki, AWP zostanie zwolniony z obowiązku świadczenia. Simplesurance w imieniu AWP może rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli po upływie tego terminu Ubezpieczony będzie nadal zalegał z płatnością. Jeżeli zaległa płatność zostanie uiszczona w ciągu jednego miesiąca po wypowiedzeniu umowy lub po upływie terminu płatności, wypowiedzenie zostanie cofnięte i umowa zacznie ponownie obowiązywać. Zdarzenia podlegające Ubezpieczeniu, które nastąpią po upływie terminu płatności, nie są objęte ochroną Ubezpieczeniową. 3. Nieopłacenie pierwszej lub jednorazowej składki lub jej kolejnej raty w terminie określonym w umowie Ubezpieczenia powoduje - 2 - Aktualne na dzień 1 stycznia 2017 wygaśnięcie umowy Ubezpieczenia z dniem, w którym przypadał termin płatności tej składki lub raty. §6 Rozpoczęcie i zakończenie Ubezpieczenia 1. Umowa zostaje zawarta w momencie dokonania zakupu na portalu (www.klikochron.pl lub w sklepach partnerskich). Ochrona Ubezpieczeniowa rozpoczyna się w czasie podanym w dokumentacji Ubezpieczeniowej przekazanej przez Simplesurance pocztą elektroniczną, pod warunkiem, że została zapłacona składka Ubezpieczeniowa. 2. W razie wykupienia Ubezpieczenia w terminie późniejszym niż 14 dni po zakupie pojazdu dwukołowego ochrona Ubezpieczeniowa rozpoczyna się dopiero po upływie 4-tygodniowego czasu oczekiwania liczonego od czasu podanego w dokumentacji Ubezpieczeniowej przekazanej Ubezpieczonemu przez Simplesurance pocztą elektroniczną. Odpowiedni czas oczekiwania znajdą Państwo w § 1 pkt 2 Ogólnych warunków Ubezpieczenia Klikochron pakiet assistance dla rowerów. 3. Ochrona Ubezpieczeniowa kończy się automatycznie z upływem wybranego okresu trwania umowy bez konieczności oddzielnego wypowiedzenia, pod warunkiem że wcześniej nie wystąpiło zdarzenie podlegające umowie Ubezpieczeniowej zgodnie z § 3 pkt 2 (szkoda całkowita lub utrata). Koniec okresu trwania umowy jest podany w dokumentacji Ubezpieczeniowej przesłanej Ubezpieczonemu przez Simplesurance pocztą elektroniczną. 4. Przedłużenie okresu istniejącej ochrony Ubezpieczeniowej jest możliwe do maksymalnego okresu 36 miesięcy, jeżeli zostało to zgłoszone w formie wniosku w odpowiednim czasie przed upływem pierwotnej ochrony Ubezpieczeniowej. Simplesurance poinformuje Ubezpieczonego o możliwości przedłużenia Ubezpieczenia w odpowiednim czasie przed upływem okresu istniejącej ochrony Ubezpieczeniowej. 5. Ochrona Ubezpieczeniowa w ramach pakietu assistance Klikochron kończy się również wraz z realizacją odszkodowania zgodnie z § 3 pkt 2 (szkoda całkowita lub utrata). Każda strona umowy może rozwiązać umowę Ubezpieczeniową za wypowiedzeniem po wystąpieniu zdarzenia objętego umową Ubezpieczeniową, przy czym wypowiedzenie musi nastąpić w ciągu jednego miesiąca po zakończeniu negocjacji w sprawie odszkodowania. Ubezpieczyciel jest zobowiązany do zachowania jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia. Ubezpieczony nie może wypowiedzieć umowy na dzień późniejszy niż koniec bieżącego okresu Ubezpieczeniowego. W takim przypadku Ubezpieczycielowi przysługuje składka proporcjonalna do czasu trwania Ubezpieczenia. 6. Każda strona umowy może rozwiązać umowę Ubezpieczeniową za wypowiedzeniem po wystąpieniu zdarzenia objętego umową Ubezpieczeniową, przy czym wypowiedzenie musi nastąpić w ciągu jednego miesiąca po zakończeniu negocjacji w sprawie odszkodowania. Ubezpieczyciel jest zobowiązany do zachowania jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia. Ubezpieczony nie może wypowiedzieć umowy na dzień późniejszy niż koniec bieżącego okresu Ubezpieczeniowego. W takim przypadku Ubezpieczycielowi przysługuje składka proporcjonalna do czasu trwania Ubezpieczenia. 7. Ubezpieczony ma prawo odstąpienia od umowy Ubezpieczenia na piśmie w terminie 14 dni, a w przypadku gdy Ubezpieczony jest przedsiębiorcą - w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy. §7 Suma Ubezpieczenia Sumą Ubezpieczenia jest cena kupna (z VAT) pojazdu dwukołowego wskazanego w certyfikacie Ubezpieczenia. Jeżeli Ubezpieczyciel przy kontroli dokumentacji lub pojazdu dwukołowego, np. w razie wystąpienia szkody, stwierdzi, że wskutek nieprawdziwych informacji podanych przy zawieraniu umowy Ubezpieczony pojazd został zgłoszony do nieprawidłowej sumy Ubezpieczenia, dokonywana jest działająca wstecz prawidłowa klasyfikacja z doliczeniem opłaty manipulacyjnej w wysokości 10 EUR. W takim przypadku składki są dostosowywane z mocą wsteczną od daty rozpoczęcia umowy. Jeżeli po sprawdzeniu okaże się, że pojazd dwukołowy nie jest Ubezpieczony w ramach pakietu assistance Klikochron, następuje rozwiązanie umowy z mocą wsteczną. Składki zapłacone do tego czasu podlegają zwrotowi. §8 Formy komunikacyjne Komunikację z Simplesurance odbywa się drogą elektroniczną e-mailem lub za pośrednictwem portalu www.klikochron.pl. Transmisja danych za pośrednictwem niezaszyfrowanej poczty elektronicznej może wiązać się z poważnym ryzykiem dla bezpieczeństwa danych, np. z czytaniem danych przez osoby nieuprawnione, utratą danych, infekcją wirusem, błędami transmisji itd. Wyłączną odpowiedzialność za technicznie prawidłowy stan swojej skrzynki e-mail ponosi Ubezpieczony Skrzynka e-mail musi być w każdym czasie gotowa do odbioru dokumentów z załącznikami o wielkości pliku do 5 MB, e-maile przesyłane przez Simplesurance nie mogą być blokowane przez filtry spamu. §9 Na co należy zwrócić uwagę przy zwrocie, zamianie, udostępnieniu lub sprzedaży Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego? 1. Jeżeli umowa kupna Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego zostanie anulowana w ramach ustawowej rękojmi, można wypowiedzieć pakiet assistance Klikochron dla pojazdu dwukołowego za zwrotem części niewykorzystanej składki (miarodajna jest data wpływu u nas lub u naszego pełnomocnika). Alternatywnie Ubezpieczony ma możliwość zaliczenia, w porozumieniu z Simplesurance czasu Ubezpieczenia, który nie został wykorzystany, na poczet nowej umowy Ubezpieczeniowej. 2. Jeżeli Ubezpieczony pojazd dwukołowy zostanie wymieniony w czasie trwania ustawowego okresu rękojmi na nowy pojazd dwukołowy tego samego rodzaju i tej samej jakości, pakiet assistance Klikochron dla rowerów zostanie przeniesiony na nowy pojazd dwukołowy. W celu uzyskania świadczenia Ubezpieczonymusi przedłożyć odpowiednie dokumenty (pokwitowanie dostawy, zaświadczenie o wymianie itd.). 3. Ponieważ pakiet assistance Klikochron dla rowerów dotyczy Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego, również w przypadku przekazania lub odsprzedażytakiego pojazdu ochrona Ubezpieczeniowa pozostajew mocy tak długo, jak nabywca uznaje prawa i obowiązki wynikające z pakietu assistance Klikochron dla rowerów i konieczne jest poinformowanie Simplesurance na piśmie o zmianie Ubezpieczonego. Zbywający i nabywający są odpowiedzialni jako dłużnicy solidarni za zapłatę składki przypadającej na bieżący okres Ubezpieczeniowy w czasie wstąpienia nabywcy.Nabywca jest upoważniony do wypowiedzenia umowy Ubezpieczeniowej ze skutkiem natychmiastowym w terminie jednego miesiąca od daty nabycia Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego. Po upływie tego terminu prawo do wypowiedzenia wygasa. §10 Na co należy zwrócić uwagę w przypadku odnalezienia Ubezpieczonego pojazdu dwukołowego po kradzieży i utracie (o ile zdarzenia ta podlegają umowie Ubezpieczeniowej)? 1. Obowiązek zgłoszenia W razie ustalenia miejsca, w którym znajdują się rzeczy utracone, Ubezpieczony jest zobowiązany do niezwłocznego zawiadomienia o tym Simplesurance w formie pisemnej. 2. Jeżeli Ubezpieczonyodzyska Ubezpieczony pojazd dwukołowy po tym, jak otrzymał kwotę odszkodowania w pełnej wysokości wartości Ubezpieczeniowej tej rzeczy, wówczas jest zobowiązana do zwrotu kwoty odszkodowania lub do oddania Ubezpieczonego pojazdu Ubezpieczycielowi do dyspozycji. Ubezpieczony powinien skorzystać z tego prawa wyboru w ciągu dwóch tygodni od daty otrzymania pisemnego wezwania Ubezpieczyciela; po bezowocnym upływie tego terminu prawo wyboru przechodzi na Ubezpieczyciela. 3. Rzeczy uszkodzone Jeżeli rzeczy odzyskane zostały uszkodzone, Ubezpieczonymoże żądać odszkodowania w wysokości ceny nabycia lub zatrzymać odszkodowanie zgodnie z warunkami także wtedy, gdy te pojazdy dwukołowe pozostaną u Ubezpieczonego 4. Równe traktowanie Uznaje się, że Ubezpieczony znajduje się w posiadaniu odzyskanej rzeczy również w sytuacji, gdy ma ona możliwość jej odzyskania. 5. Cesja praw Jeżeli Ubezpieczonyoddaje Ubezpieczycielowi odzyskane pojazdy dwukołowe, powinien przenieść na Ubezpieczyciela prawa posiadania i własności oraz wszelkie inne prawa przysługujące jej w związku z tymi pojazdami. §11 Miejsce Ubezpieczenia Ubezpieczenie jest ważne na całym świecie. §12 Jakie zasady obowiązują w sytuacji, gdy osoba Ubezpieczona ma roszczenia odszkodowawcze wobec osób trzecich? 1. Roszczenia odszkodowawcze wobec osób trzecich przechodzą na AWP zgodnie z przepisami ustawowymi do wysokości zapłaconej kwoty, o ile Ubezpieczony nie ponosi z tego tytułu żadnej straty. 2. Ubezpieczony jest zobowiązany do pisemnego potwierdzenia przeniesienia praw na życzenie AWP. 3. Zobowiązania do świadczenia wynikające z innych umów Ubezpieczeniowych mają pierwszeństwo względem obowiązku wypłaty ze strony AWP. §13 Szczególne przyczyny przepadku roszczeń 1. Wszystkie roszczenia wynikające z niniejszej umowy przepadają w sytuacji, gdy Ubezpieczony wyda oświadczenia z zamiarem podstępu lub oszukania lub gdy spowoduje szkody. Jeżeli wprowadzenie w błąd zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym w sprawie o oszustwo lub usiłowanie oszustwa, uznaje się, że warunki według zdania 1 zostały udowodnione. 2. Jeżeli Ubezpieczony celowo wywoła zdarzenie podlegające umowie Ubezpieczeniowej, ochrona Ubezpieczeniowa nie obowiązuje. Jeżeli szkoda zostanie spowodowana przez rażące zaniedbanie, AWP jest uprawniony do obniżenia świadczenia w stosunku do wagi winy. Taka sytuacja może również doprowadzić do utraty wszystkich roszczeń. §14 Zmiany umowy Zmiany warunków Ubezpieczenia oraz certyfikatu Ubezpieczenia zasadniczo wymagają pisemnego potwierdzenia przez AWP. Wszelkiego rodzaju ustne zobowiązania i dodatkowe ustalenia w żadnym razie nie mają mocy wiążącej. §15 Prawo właściwe i sąd właściwy 1. Niniejsza umowa podlega przepisom prawa polskiego, o ile nie są one sprzeczne z prawem międzynarodowym. 2. Ubezpieczonemu lub uprawnionemu z umowy Ubezpieczenia bądź ich spadkobiercom przysługuje prawo do wnioskowania o pozasądowe rozstrzygnięcia sporu z Ubezpieczycielem przez Rzecznika Finansowego lub o rozpatrzenie sprawy przez Rzecznika Finansowego. Biuro Rzecznika Finansowego Al. Jerozolimskie 87 02-001 Warszawa tel. +48 22 333-73-26 – Recepcja - 3 - Aktualne na dzień 1 stycznia 2017 +48 22 333-73-27 – Recepcja faks +48 22 333-73-29 www.rf.gov.pl Infolinia Konsumencka Infolinia prowadzona przez Federację Konsumentów telefon: 800 007 707 (od poniedziałku do piątku w godz. 9:00-17:00) e-mail: firstname.lastname@example.org 3. Spory wynikające z umowy Ubezpieczenia można rozwiązać w drodze postępowania sądowego poprzez wystąpienie z powództwem do sądu powszechnego. Pozwanym powinien być Ubezpieczyciel. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy Ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby Ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy Ubezpieczenia. 4. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy Ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania spadkobiercy Ubezpieczonego lub spadkobiercy uprawnionego z umowy Ubezpieczenia. §16 Ochrona danych osobowych W przetwarzaniu danych osobowych Ubezpieczyciel przestrzega polskego prawa w zakresie ochrony danych osobowych. Ubezpieczyciel wykorzystuje dane osobowe uzyskane przy zawieraniu Ubezpieczenia lub uzyskane w trakcie całego okresu Ubezpieczenia w odniesieniu do następujących celów: * Wykonanie Ubezpieczenia; * W przypadku wystąpienia szkody, Ubezpieczyciel będzie gromadzić i przetwarzać dane osobowe w zakresie wymaganym w celu realizacji niniejszej umowy Ubezpieczenia. W przypadku wystąpienia szkody, dane osobowe, które weszły w zgłoszeniu roszczenia mogą być przekazywane Simplesurance, jak również do Ubezpieczyciela dla celów analizy roszczenia. Adresy poszczególnych odbiorców danych mogą być udostępnione na żądanie. * Działalność handlowa oraz działania marketingowe realizowane przez spółki należące do tej samej grupy co Ubezpieczyciel oraz przez Simplesurance; * Analiza statystyczna; * Zwalczanie szustw i wyłudzeń; * W celu wykonania obowiązków wynikających z przepisów prawa; Ubezpieczyciel, podmioty z nim powiązane oraz osoby trzecie wybrane przez Ubezpieczyciela mogą wymieniać dane osobowe do celów wymienionych powyżej. Ubezpieczyciel zaiwra umowy z tymi podmiotami aby zagwarantować staranną ochronę danych.	<urn:uuid:727d4b71-cc81-4262-bbbd-ee7b4e1e434c>	finepdfs	1.163086	CC-MAIN-2022-05	https://product-legal-storage.s3.amazonaws.com/insurance/pl/avb_allianzgl_bike.pdf	2022-01-17T05:00:43+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320300289.37/warc/CC-MAIN-20220117031001-20220117061001-00542.warc.gz	519,490,324	0.999995	0.999996	0.999996	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 10704, 24820, 32213 ]	2	0
Biuletyn OPINIE FAE nr 14/2014 Joanna BOCHEŃSKA Erdoganizm a demokracja w Turcji Czy w Turcji jest jeszcze demokracja? - takie pytanie zadawało sobie wielu, zwłaszcza europejskich obserwatorów, analizując kampanię wyborczą i rezultaty pierwszych bezpośrednich wyborów prezydenckich w Turcji, które odbyły się 10 sierpnia. W tureckich opozycyjnych mediach pojawił się nawet nowy termin – erdoğanizm, na określenie szczególnego zjawiska, jakim jest popularność nowego-starego przywódcy tego kraju. Erdoğanizm nawiązuje oczywiście do znanego wszystkim dobrze kemalizmu i odnosi się do zjawiska szczególnej skłonności, a nawet rzec by można zamiłowania tureckich obywateli do „pomnikowania" niektórych swoich przywódców. Dlatego też należałby nie tyle przeciwstawiać, co raczej wpisywać je w charakterystykę tureckiej demokracji. Pozwolić to może na odejście od zwykłego potępiania tureckiego przywódcy za skłonności autorytarne i podejście do sprawy w sposób znacznie bardziej refleksyjny i krytyczny. Trzeba mieć dziś świadomość, że im bardziej europejskie media będą nazywać Erdoğana „Hitlerem" tym bardziej turecka opinia publiczna będzie się wokół jego postaci konsolidować. Zjawisko to, charakterystyczne dla osobowości ambitnych i przekornych, doskonale oddaje bowiem turecki stosunek do Zachodu. Dla przeciętnego obywatela Turcji jest sprawą zupełnie nieczytelną, dlaczego Turcji wciąż odmawia się członkostwa w UE, podczas gdy kraj ten od czasu rządów Partii Sprawiedliwości i Postępu zaczął przecież wyglądać tak nowocześnie, „prawie jak UE". Choć owo „prawie" wciąż jeszcze robi sporą różnicę, to jest ona widoczna tylko dla dość wąskiej elity tego kraju, której rozproszony głos pozostaje słabo słyszalny. Poza tym, dla wielu jest być może nieprzekonujący, wymaga bowiem zejścia z piedestału własnej dumy, dostrzeżenia ciemnych stron dawnej i współczesnej historii oraz stawienia im odważnie czoła. Ale wbrew pozorom Zachód też nie jest w tej sytuacji bez winy, sam bowiem nie zauważa, że także stoi na wysokim piedestale przekonania o swojej własnej wartości, a co gorsza nie dostrzega, że kontakt z kimś stojącym na „innym szczeblu rozwoju" może być dla niego przydatny. Nie dopuszcza nawet możliwości, że mógłby się w jego wyniku czegoś nauczyć. Powoduje to postępującą polaryzację stosunków, która nie wróży dobrze ani jednej, ani drugiej stronie. Pamiętajmy, że absolutyzacja relacji dawca-odbiorca jest zjawiskiem rodem z czasów kolonialnych i w naszym współczesnym postkolonialnym świecie powinna ulec poważnej i odważnej rewizji. Turcja „współczesna i nowoczesna" Analizę powyborczej sytuacji w Turcji rozpocznę dość nietypowo od opisania pewnego obrazka, który zdarzyło mi się obejrzeć w tym kraju kilka tygodni przed wyborami. Przebywając na wschodzie w miasteczku Doğubayazıt w Kurdystanie tureckim zostałam zaproszona na spotkanie z kurdyjską młodzieżą do pobliskiej niewielkiej miejscowości Taşlıçay, zamieszkałej głównie przez Kurdów i Azerów (szyicka ludność turkijska). Zostałam po niej oprowadzona dzięki mojej przewodniczce Bircan, byłej kandydatce do władz lokalnych z ramienia prokurdyjskiej partii BDP. W Taşlıçay ugrupowanie to przegrało z partią AKP podczas wiosennych wyborów lokalnych. Nad brzegiem rzeki, gdzie Bircan pokazywała mi wymarzone przez siebie tereny pod uprawy ekologiczne, w które chciała zaangażować miejscowe kobiety, znajdowały się również dwie inne osobliwe lokalizacje. Jedną był Park Recepa Tayyipa Erdoğana, w którym wyeksponowana była przyjazna przestrzeń dla dzieci, drugą zaś budynek rzeźni noszący dość szczególną nazwę „Mezbaha. Çadaş ve Modern" („Rzeźnia. Współczesna i nowoczesna"). Napis rozbawił zarówno mnie, jak i Bircan. Mniej zachęcające okazało się jednak otoczenie rzeźni, gdyż u samych brzegów rzeki dostrzegłyśmy walające się ciała zwierząt. I choć z całą mocą podkreślić należy, że nie jest to dziś typowy dla Turcji obraz, znaleźć go można raczej na prowincjonalnym zapleczu tego kraju, to jednak nosi on w sobie pewną symboliczną prawdę. W całej tej historii zwraca przede wszystkim uwagę intencja „spomnikowania" przywódcy już za życia. Nie jest to jednak pomnik podobny do tych, od jakich roi się w całej Turcji – posępna, patetyczna i oddalona od życia statua Mustafy Kemala Atatürka – ale coś bliskie sercu i adresowane do potrzeb wszystkich mieszkańców danej miejscowości. Nie ma tu pomnika, obrazu, a jedynie skromny napis, który jednak nieodparcie kształtuje wyobraźnię odbiorcy. Taka forma „pomnikowania" zasadniczo różni się więc od kemalistowskiego wzorca, jest życiowa, użyteczna i odarta z patetyzmu. Można nawet bez problemu porównać ją z nadaniem gdańskiemu lotnisku imienia Lecha Wałęsy. Bez wątpienia jednak w dalszym ciągu głosi chwałę przywódcy (i to wciąż żyjącego), a nie na przykład rodziny, demokracji, przyrody, etc. Zaś przygnębiający budynek rzeźni wraz ze swoim „masło maślanym" napisem, prymitywizmem, niezdarnością i okrucieństwem, paradoksalnie wyraża jednak szczere dążenie do lepszego świata. Fakt, że wbrew pozorom zmiana nazwy nie oznacza jeszcze rzeczywistej zmiany wszystkiego w środku i dookoła, umyka uwadze części zainteresowanych. W istocie bowiem modernizacja to złożony proces wymagający znacznie lepszego poznania, by móc dostrzec wiele niezauważalnych z początku szczegółów. Z drugiej strony, może dla autora napisu słowa „współczesny" i „nowoczesny" nie były aż tak bardzo bliskoznaczne, skoro użył ich obu? To również powinno stać się dziś źródłem refleksji. Niemniej jednak należy raczej zgodzić się z koncepcją wielowymiarowej nowoczesności Shmuela Eisenstadta i trzeźwo orzec, że model nowoczesności, który tu powstaje, nigdy nie będzie tożsamy z zachodnim. Ma inne potrzeby i inne doświadczenia na karku. Błędem jest jednak twierdzenie, że podobny obraz jest skończonym i niezmiennym wariantem owej tureckiej nowoczesności. Wręcz przeciwnie, znam ogromną liczbę tureckich obywateli (muzułmanów i laików), którzy się nań nie zgodzą, uważając za coś urągającego wszelkim wartościom i zdrowemu rozsądkowi. Widać tu jednak również bardzo wyraźnie, że pozorom ulegać mogą obie strony. Jedna – nazywając mianem „nowoczesnego" coś, co „nowoczesnym" być nie powinno, druga – łatwo ulegając pozorom, że taki obraz nowoczesności to jakaś generalna i niezmienna cecha charakteryzująca Turcję. Na Zachodzie mamy krótką pamięć, a w dodatku nie chcemy wiedzieć, że i w naszym „najlepszym ze światów" znaleźć się mogą takie zapomniane przez Boga miejsca. Podobnie rzecz ma się ze zjawiskiem erdoğanizmu, który, jak widać z obrazka powyżej, nie do końca da się porównać ani z kemalizmem, ani tym bardziej z innymi reżimami Bliskiego Wschodu. Należy być zatem ostrożnym, jeśli chodzi o zbyt pochopne porównania. Kampania wyborcza i wizerunek Erdoğana Kampania wyborcza, która miała miejsce w Turcji przed wyborami prezydenckimi, była pod wieloma względami wyjątkowa. Przede wszystkim były to pierwsze w historii Turcji bezpośrednie wybory prezydenckie. Choć wszyscy powtarzali, że ich wynik jest z góry przesądzony, rezultaty przyniosły kilka niespodzianek. Warto zauważyć, co podkreślała też skwapliwie opozycja, że wybory zostały wygrane przez osobę, która od dawna nie kryła się ze swoimi planami przekształcenia tureckiej demokracji w system prezydencki . W wyniku wygranych wyborów Recep Tayyip Erdoğan uzyskał 51, 79 proc. poparcia, a wraz z nim carte Erdoganizm a demokracja w Turcji Biuletyn OPINIE FAE nr 14/2014 Joanna Bocheńska blanche dla takich działań. Stało się tak jednak za pomocą głosów społeczeństwa, a nie parlamentu. Nowy prezydent uzyskał w ten sposób poparcie bezpośrednio od „woli ludu", a więc – jak najbardziej w sposób demokratyczny, a nie, jak można by mu zarzucić, od woli wyrosłej wokół niego klienteli partyjnych kolegów. Oczywiście podejrzewać należy, że w pełni uzasadnione są zarzuty o rozmaitych nieprawidłowościach wyborczych, niesprawiedliwej dystrybucji środków, wykorzystywaniu przez premiera swojej pozycji w kampanii itd. Nawet gdyby tych nieprawidłowości nie było, ostateczny wynik też byłby podobny. Oznacza to, że obecny prezydent wciąż cieszy się zaufaniem dużej części społeczeństwa, które między innymi dzięki niemu zaczęło wierzyć, że demokracja to nie tylko obcy zachodni wynalazek, ale że w pełni może być własnością Turcji. Przywrócenie takiej wiary po latach budowania przez część świeckiej kemalistowskiej elity muru pogardy wobec „ciemnego wsiowego islamskiego ludu", to w istocie wielki dar. Jego siła jest w dodatku wzmocniona zdolnością premiera-prezydenta do bezpośredniej, żywej, dowcipnej komunikacji z ludźmi. Erdoğan, niczym gwiazdor filmowy, potrafi doskonale wyczuwać społeczne nastroje i brylować celną elokwencją, której nie posiada żaden inny lider. Dodatkowo, w obecnej kampanii potrafił umiejętnie wykorzystać dwa ważne, choć dość sprzeczne ze sobą symbole – proroka Muhammada i Mustafy Kemala Atatürka. Pierwszy przeświecał przez logo jego kampanii, do drugiego nawiązał jej początek – wyruszenie z Samsunu do Erzurum, a więc trasą, którą wiodła na samym początku wojny wyzwoleńczej (1919-1922) droga Mustafy Kemala. Owa umiejętność godzenia ognia i wody to jedna ze specjalności prezydenta-elekta, choć bardzo często ociera się o konformizm. Jest ona jednak kluczowa dla utrzymania jako takiej jedności kraju, podzielonego wieloma liniami polaryzacji. Ponadto, biografia Erdoğana, dojście na szczyt z samych nizin, jest dla wielu obywateli Turcji ucieleśnieniem własnych niespełnionych marzeń. A każdy, nawet zacięty krytyk przyzna, że prezydent dokonał tego nie za pomocą samych tylko koneksji, ale przede wszystkim wytężoną pracą. Jest do dziś politykiem bardzo aktywnym i to właśnie jego postawa dała ludziom impuls do przeciwstawienia się własnemu lenistwu i kompleksowi wiecznego nieudacznictwa. Wszystko to są bardzo silne podstawy dla erdoğanizmu, który można by być może potraktować dość ulgowo, gdyby nie jedna przypadłość, która doskwiera zwłaszcza tureckiej części obywateli Turcji. Jest to mania wielkości, która widoczna jest już od lat w polityce Partii Sprawiedliwości i Postępu, podobnie zresztą jak w przypadku partii republikańskiej (CHP) i nacjonalistycznej (MHP). Chodzi w niej wciąż przede wszystkim o zbudowanie „wielkiej Turcji", „Turcji, z której inni nie będą kpić", „Turcji, którą inni będą szanować", „Turcji, która pokaże światu". Tego typu wypowiedzi można usłyszeć zarówno od polityków, jak też wspierających ich zwykłych ludzi. Cały postęp, rozwój i szczęście jej mieszkańców podporządkowane są zatem zewnętrznemu prestiżowi, niekoniecznie zaś wewnętrznemu szczęściu. Nie oznacza to oczywiście, że szczęście zwykłego Hasana i jego rodziny jest tu nieobecne. To Erdoğanowi właśnie udało się przywrócić wewnętrznej polityce realne barwy. Niemniej sens tego szczęścia nadal tkwi w poczuciu kompleksu względem Zachodu, nawet jeśli większość wyborców AKP nie zgodziłaby się z tą tezą. Nie pozwala to odważnie i rzetelnie skupić się na rzeczywistych problemach, ale raczej na ciągłym udowadnianiu światu, że Turcja jest potężna, nowoczesna i demokratyczna. Prowadzi też do lekceważenia wielu społecznych potrzeb i głosów krytyki. Zaś sam Erdoğan w dobrej wierze ulega upojeniu własną popularnością. Przecież to właśnie jego charyzma i pracowitość wyniosły go na sam szczyt, starczy ich zatem, by wynieść na sam szczyt i Turcję. Wystarczy tylko, że jako prezydent będzie mógł wkrótce działać „tak jak chce". Wraz z nim wierzy w ten mit spora większość społeczeństwa. W swej egzaltacji nie dostrzegając, że utożsamienie ErdoğanTurcja może stać się źródłem wielu problemów, w sytuacji kiedy pewnego dnia przywódcy po prostu zabraknie. Ów turecki kompleks nie wydaje się zjawiskiem łatwo uleczalnym. Stoi za nim bowiem kilkusetletnia historia świetności i potęgi państwa osmańskiego i świata islamu. Europa, której z sukcesem udało się wyleczyć niejeden (ale i nie każdy) podobny własny kompleks, powinna być świadoma, że lekarstwo leży raczej w umiejętnym dowartościowaniu i zasadnej krytyce, a nie potępianiu. Wszystko wymaga jednak czasu i zaangażowania. Nieoczekiwani kontrkandydaci Niespodzianką tej kampanii byli natomiast kontrkandydaci Erdoğana – Ekmeleddin İnsanoğlu, wystawiony wspólnie przez partie CHP i MHP i Selahattin Dermirtaş kandydat prokurdyjskiej partii BDP. Pierwszy otrzymał 38,44 proc. poparcia, drugi 9,76 proc. Pierwszą ciekawostką jest w tym wypadku zjednoczenie kemalistowskiego i nacjonalistycznego (tureckiego) skrzydła tureckiej opozycji i mianowanie wspólnego kandydata. Choć obie partie były dotychczas zjednoczone przywiązaniem do starego porządku i sprzeciwem wobec polityki Partii Sprawiedliwości i Postępu, a także swoim antykurdyjskim nastawieniem, to jednak wystawienie wspólnego kandydata w wyborach prezydenckich uznać należy za pewien sukces tej opozycji. Co więcej, warto podkreślić, że İnsanoğlu był osobą z zewnątrz, nie był to żaden z partyjnych przywódców tych ugrupowań, w dodatku pełnił w przeszłości funkcję generalnego sekretarza Organizacji Współpracy Islamskiej, był więc człowiekiem „jakoś związanym z islamem" Jego nominacja oznacza więc, że obie partie próbują szukać złotego środka, celem wyjścia z politycznego impasu. Niestety wszystkie podejmowane dotychczas kroki reformatorskie są zbyt kosmetyczne i nie nadążają za rzeczywistymi przemianami Turcji. Znacznie ciekawiej pod względem programu prezentował się natomiast kandydat prokurdyjskiej BDP, Selehattin Demirtaş. Choć ugrupowanie to nazywane bywa czasem przez Turków „nacjonalistycznym kurdyjskim" i oskarżane jest o powiązania z uznaną za terrorystyczną partię PKK , informacje te są w istocie dość nieprecyzyjne i wynikają z braku wiedzy i lekceważenia. Tymczasem, mimo kurdyjskiego zaplecza, trudno uznać to ugrupowanie za „nacjonalistyczne". Wzór dla swojego programu czerpie ono raczej od europejskich ugrupowań lewicowych, „zielonych" i socjaldemokratycznych. W ramach tego programu, reprezentowanego w ostatnich wyborach przez Selehattina Demirtaşa (wywodzącego się z alawickiej rodziny Kurdów-Zaza ), naczelnym celem polityki jest odejście od mono-tureckiego obrazu państwa i skupienie uwagi na reformach społecznych, poprawie sytuacji mniejszości religijnych i etnicznych. Program Demirtaşa stworzył bardzo ciekawy obraz Turcji obywatelskiej, w której jest miejsce nie tylko dla muzułmanówsunnitów, bohaterów i biznesmenów, ale dla wielu wyznawców innych wartości, niepełnosprawnych i słabszych. Dlatego też poparła go być może wyjątkowo duża jak na BDP liczba wyborców, bo ponad 9 proc. Warto zauważyć, że Demırtaş jest kandydatem młodym, bo 40-letnim, i ostatnia kampania wyborcza mogła zwrócić na niego uwagę szerszego grona odbiorców, którym nie odpowiada retoryka AKP ani żadnej innej opozycyjnej partii i którzy sprzyjają bardziej odważnemu postawieniu kwestii tożsamości etnicznej i religijnej w Turcji (Demirtaş domagał się między innymi likwidacji urzędu Diyanet, który choć jest odpowiedzialny za kwestie religii, to od lat reprezentowany jest wyłącznie przez muzułmanów sunnitów szkoły hanafickiej). Dlatego też ostatnią kampanię wyborczą BDP można zaliczyć być może do najbardziej udanych, choć na przykład w okręgu Bitlisu, na przekór rezultatom wiosennych wyborów lokalnych, w których ta partia wygrała z rządzącą tam wcześniej AKP, Erdoğan pokonał Demirtaşa. Jest to dowodem na to, że w Turcji wyborca kieruje się nieco odmienną strategią i nie za każdym razem głosuje na to samo ugrupowanie. Widać to dobrze na przykładzie Kurdów, którzy często we władzach lokalnych wolą widzieć „swoich", zaś na szczeblu państwowym oddają sprawy w ręce tego, kto ma najwięcej szans, by coś zmienić. Powyborcza rzeczywistość Prezydent-elekt stoi dziś przed wieloma trudnymi zadaniami i wcale nie wiadomo, czy pomoże mu w ich realizacji przekształcenie tureckiej demokracji w system prezydencki. Oczywiście usprawni to proces forsowania własnych pomysłów, Turcji jednak bardziej przydałby się sprawniejszy system konsultacji społecznych, mogący wydobyć na światło dzienne szereg zwyczajnych potrzeb jej obywateli. Większość z nich zapomniała już, że jeszcze jakiś czas temu intensywnie dyskutowano w kraju projekt nowej konstytucji, która nigdy nie została uchwalona. Nierozwiązaną pozostała kwestia kurdyjskiego procesu pokojowego. Choć działania PKK przestały być w Turcji widoczne, to jednak nie zmalała rzesza jej zwolenników. W dodatku walcząc w Syrii i Iraku z Państwem Islamskim, PKK/PYD stała się nieoczekiwanie zachodnim sojusznikiem. Coraz głośniej rozlegają się na Zachodzie głosy, że należałoby zrewidować stosunek do tej organizacji i być może zdjąć ją z listy ugrupowań uznanych za terrorystyczne. Sukcesy Państwa Islamskiego uzmysłowiły też wielu obserwatorom, że odpowiedzialność za nie ponosi pośrednio również Turcja, która przepuszczała przez swoje terytorium każdego sunnickiego ochotnika, który chciał walczyć w Syrii z Baszarem al-Assadem, nie wnikając w jego głębsze sympatie i skłonności. I nawet jeśli zdziwiony takim obrotem rzeczy jest dziś sam Erdoğan, to w żadnym razie nie należą mu się za to pochwały. Zmiany czekają też samą Partię Sprawiedliwości i Rozwoju oraz scenę polityczną. Przypuszczalnie nowym premierem zostanie Ahmet Davutoğlu, dotychczasowy minister spraw zagranicznych, a od sierpnia bieżącego roku także nowy lider partii AKP, który wraz ze swoją neosmańską wizją polityki zagranicznej jest być może głównym architektem tureckich snów o wielkości. Czy jednak wystarczy mu cierpliwości i zainteresowania dla mniej spektakularnych problemów wewnętrznych kraju? Davutoğlu należał jak dotychczas w otoczeniu Erdoğana do najwierniejszego z wiernych. Nowa pozycja może jednak zmobilizować go do nieco bardziej niezależnej wobec prezydenta polityki. Nie jest wykluczone, że liczy na to część członków tej partii, którzy nie chcą utożsamiać programu ugrupowania wyłącznie z Erdoğanem. Paradoksalnie więc, okres nowej tureckiej prezydentury może z czasem przynieść zmiany na tureckiej scenie politycznej. ______________________ Tezy przedstawiane w serii „Biuletyn OPINIE" Fundacji Amicus Europae nie zawsze odzwierciedlają jej oficjalne stanowisko ! Kontakt Biuletyn OPINIE FAE nr 14/2014 Fundacja Aleksandra Kwaśniewskiego „Amicus Europae" Aleja Przyjaciół 8/5 00-565 Warszawa Tel. +48 22 622 66 33 Tel. +48 22 622 66 03 Fax:+48 22 629 48 16 email@example.com,www.fae.pl Erdoganizm a demokracja w Turcji Autor: Joanna Bocheńska Ekspert Zespołu Analiz Fundacji Amicus Europae oraz Fundacji im. Pułaskiego. Doktor nauk humanistycznych, współtwórca Pracowni Studiów Kurdyjskich w Instytucie Filologii Orientalnej UJ. Zajmuje się problematyką i Kurdystanu, współpracując z Kurdyjskim Kurdów m.in. Centrum Informacji i Dokumentacji w Krakowie. email: Nadrzędną misją Fundacji AMICUS EUROPAE jest popieranie integracji europejskiej, a także wspieranie procesów dialogu i pojednania, mających na celu rozwiązanie politycznych i regionalnych konfliktów w Europie. Do najważniejszych celów Fundacji należą: * Wspieranie wysiłków na rzecz budowy społeczeństwa obywatelskiego, państwa prawa i umocnienia wartości demokratycznych; * Propagowanie dorobku politycznego i konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej; * Propagowanie idei wspólnej Europy i upowszechnianie wiedzy o Unii Europejskiej; * Rozwój Nowej Polityki Sąsiedztwa Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Ukrainy i Białorusi; * Wsparcie dla krajów aspirujących do członkostwa w organizacjach europejskich i euroatlantyckich; * Promowanie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, szczególnie w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego i rozwoju gospodarki światowej; * Integracja mniejszości narodowych i religijnych w społeczności lokalne; * Propagowanie wiedzy na temat wielonarodowej i kulturowej różnorodności oraz historii naszego kraju i regionu; * Popularyzowanie idei olimpijskiej i sportu.	<urn:uuid:187f8614-fb16-4a0a-9c24-d73a989aa724>	finepdfs	3.029297	CC-MAIN-2023-14	https://fae.pl/biuletynopiniefaeturcjaerdogana.pdf	2023-03-24T12:29:29+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296945282.33/warc/CC-MAIN-20230324113500-20230324143500-00153.warc.gz	303,103,245	0.999591	0.99991	0.99991	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 82, 2550, 4971, 7378, 9964, 12356, 14827, 17084, 18760, 19882 ]	3	0
# Spis treści \| Scenariusz \| Opis \| Strona \| \|------------\|------\|--------\| \| Wstęp \| \| 9 \| \| Scenariusz I: \| Taksówka w korku \| 15 \| \| Scenariusz II: \| Urząd pocztowy \| 20 \| \| Scenariusz III: \| Jak wyłania się „Nowy Świat”? \| 22 \| \| Scenariusz IV: \| Historia budowy domu \| 26 \| \| Scenariusz V: \| Zjazd weteranów \| 39 \| \| Scenariusz VI: \| Błyskotliwa wymiana – monodram \| 42 \| \| Scenariusz VII: \| Salon GSM: przedłużenie umowy \| 46 \| \| Scenariusz VIII: \| Nokia N97 \| 48 \| \| Scenariusz IX: \| Salon samochodowy \| 50 \| \| Scenariusz X: \| Last minute \| 52 \| \| Scenariusz XI: \| Ochrona środowiska \| 54 \| \| Scenariusz XII: \| I kto nam teraz zapłaci? – znikanie środków Unii Europejskiej \| 56 \| \| Scenariusz XIII: \| Firma „Nowe klimaty” \| 63 \| \| Scenariusz XIV: \| Najważniejsze: sprzedać \| 66 \| \| Scenariusz XV: \| Trzeba iść z duchem czasu \| 70 \| \| Scenariusz XVI: \| Klient nasz pan! \| 72 \| \| Scenariusz XVII: \| Porozmawiamy o projekcie \| 73 \| \| Scenariusz XVIII: \| „Stary wyjadacz” \| 74 \| \| Scenariusz XIX: \| Proszę, nie odchodź ... \| 75 \| \| Scenariusz XX: \| Intelligence Room \| 76 \| \| Scenariusz XXI: \| Genesis Organon \| 81 \| \| Scenariusz XXII: \| Apacze i podawacze \| 88 \| \| Scenariusz XXIII: \| Odwiedziny słonia, czyli kiedy białe nie musi być białe \| 92 \| \| Scenariusz XXIV: \| Spalony przed startem \| 95 \| \| Scenariusz XXV: \| Na poczcie \| 97 \| \| Scenariusz XXVI: \| Mandat \| 100 \| \| Scenariusz XXVII: \| Scenariusz zarządzania przepływami wiedzy w projekcie wdrożeniowym \| 102 \| \| Scenariusz XXVIII: \| Zwolnienie lekarskie \| 107 \| \| Scenariusz XXIX: \| Widmo straty \| 109 \| \| Scenariusz XXX: \| Analiza przedwdrożeniowa \| 112 \| \| Scenariusz \| Tytuł \| Strona \| \|------------\|-------\|--------\| \| XXXI \| Dobrodziejstwa rachunkowości, czyli antycoaching wiedzy \| 114 \| \| XXXII \| Dialog wiedzy: pozyskanie wiedzy o preferencjach zakupowych \| 122 \| \| XXXIII \| Między piekłem a niebem \| 124 \| \| XXXIV \| Opłata produktowa \| 128 \| \| XXXV \| Kiedy dominują emocje ... \| 131 \| \| XXXVI \| Między brakiem a nadmiarem \| 134 \| \| XXXVII \| Tragikomedia pomyłek \| 137 \| \| XXXVIII \| Jak chronić nazwę i logo firmy. Kradzież znaku graficznego. Czy to możliwe? \| 142 \| \| \| Zakończenie \| 152 \| Wstęp Wszystkie współczesne narzędzia doskonalenia przedsiębiorstwa oraz jego menedżerów i pracowników są oparte na paradygmacie dualizmu, co oznacza, że rozwiązywanie problemów firmy dokonuje się z pomocą zewnętrznych, wyspecjalizowanych firm doradczo-szkoleniowych. Rodzi się tutaj dysonans poznawczy oraz wdrożeniowy typu: podmiot zewnętrzny usiłuje „narzucić” nam najlepsze, w jego mniemaniu, rozwiązania organizacyjne, menedżerskie, personalne, logistyczne itp. Nawet jeżeli załoga zaakceptuje propozycje zewnętrznych konsultantów, to nadal będziemy mieli do czynienia z problemem rzeczywistego utożsamiania się pracowników i menedżerów z nowym systemem zarządzania, marketingu, IT itp. W rzeczywistości organizm firmy leczy się sam, natomiast zewnętrzny specjalista prowadzi (coaching), monitoruje czy też koryguje procesy naprawczo-rozwojowe organizacji. W powyższym kontekście teatr organizacji, zupełnie nieznany w pełnym wymiarze na polskim rynku szkoleniowym, oparty na paradygmacie holistycznym, umożliwia pełne, spontaniczne włączanie się pracowników firmy w odgrywanie ról organizacyjnych zorientowanych nie tylko na rozwiązanie problemów komunikowania się, lecz także na harmonizowanie i wyrównywanie asymetrii przepływów wiedzy i informacji we wszystkich obszarach przedsiębiorstwa: zaopatrzenie, logistyka, produkcja, technologia, IT, sprzedaż, PR, promocja, reklama, HRM, finanse, rachunkowość i in. Teatr organizacji (wiedzy) proponowany przez Autorów stanowi novum zarówno w skali światowej, jak też w Polsce. Zaprezentowane w książce scenariusze osadzone są w najmodniejszej obecnie koncepcji zarządzania wiedzą. W procesie wdrażania teatru organizacji w przedsiębiorstwach można zaproponować następujące warianty: 1. Teatr organizacji prezentowany jest w przedsiębiorstwie w celu popularyzacji i uświadamiania istotności tego typu narzędzia doradczo-szkoleniowego. Scenariusze wiedzy mają charakter poglądowy, natomiast przedstawienie realizowane jest przez wyspecjalizowaną agencję doradztwa personalnego. Aktorami organizacyjnymi są wyłącznie trenerzy z zewnątrz. Do odgrywania ról organizacyjnych można zaprosić zawodowych aktorów, co może być konieczne przy realizacji rozbudowanych scenariuszy, zorientowanych przede wszystkim na wydobycie i eksplorację wiedzy niejawnej. 2. W wariancie drugim trenerzy z agencji szkoleniowej, wyspecjalizowanej w teatrze organizacji, identyfikują problemy firmy, a następnie przygotowują dedykowane scenariusze zorientowane na uświadomienie i rozwiązanie konkretnych problemów organizacyjno-zarządczych. W takim razie należy przygotować kilka wariantów scenariuszy, umożliwiających spojrzenie na dany problem oczami np. informatyka, magazyniera, kierowcy, sprzedawcy i in. Teatr organizacji (wiedzy) może przyjąć tutaj dwie formy: - interaktywną – równoległy dialog z załogą (jej komentarze, uwagi, propozycje), - sekwencyjną – dyskusja po odegraniu danego scenariusza. W wariancie drugim, po uprzedniej selekcji, warto proponować odgrywanie ról pracownikom i menedżerom przedsiębiorstwa. W ten sposób można inicjować i tworzyć załążki samodzielnego zespołu aktorskiego w przedsiębiorstwie. Tego typu inicjatywa powinna być w pierwszej fazie pilotowana przez dział kadry. 3. W modelu idealnym scenariusze pisze załoga firmy; są one następnie reżyserowane albo przez trenera zewnętrznego, albo przez trenera wewnętrznego. Role organizacyjne odgrywają wyłącznie członkowie danej firmy, co daje następujące korzyści: - identyfikacja i analiza rzeczywistych problemów komórek i stanowisk organizacyjnych, - utożsamianie się z rolami organizacyjnymi (role w firmie i na scenie ulegają stopniowemu zatarciu), - autorskie, samodzielne kreowanie scenariuszy rozwiązań problemów, - wprowadzenie elementu zabawy do często zbyt „poważnych” przestrzeni gospodarowania w przedsiębiorstwie (np. IT, badania i rozwój, zarządzanie techniką i technologią, logistyka), - redukcja dystansu ONI (agencja trenerska z zewnątrz) – MY (załoga), - ujawnienie talentów aktorskich wśród załogi. Teatr organizacji realizowany siłami przedsiębiorstwa powinien mieć charakter cykliczny, tzn. przedstawienia powinny odbywać się co miesiąc lub co kwartał. W korporacji sieciowej „zakładowe trupy teatralne” powinny mieć możliwość występowania w innych oddziałach, fabrykach, a nawet w filiach zagranicznych. Otwierają się tutaj dodatkowe możliwości realizacji projektów teatru organizacji (wiedzy) w przestrzeniach: - sektorowych (np. w przedsiębiorstwach branży IT, robotyzacji, automatyzacji, spożywczym, budowlanym i in.) oraz - międzysektorowych (korporacje międzynarodowe posiadające wysoce zróżnicowany portfel produktów i usług). Teatr wiedzy traktowany jest w książce jako specyficzna, niezwykle istotna forma teatru organizacji, w którym wykorzystuje się idee, przesłanki, modele i narzędzia z przestrzeni knowledge management, akcelerujące dyfuzję wiedzy. w przedsiębiorstwie (pracownicy, menedżerowie i agenci wiedzy) oraz między organizacją gospodarczą a jej podmiotami zaangażowanymi. Teatr organizacji (wiedzy) firmy umożliwia uniknięcie niedogodności podejścia benchmarkingowego w polskich przedsiębiorstwach, polegającego na bezmyślnym kopiowaniu światowych modeli, metod i narzędzi zarządzania, wirtualizacji i rozwoju organizacji gospodarczych. Teatr wiedzy kreowany „tu i na teraz” przez aktorów organizacyjnych przedsiębiorstwa ma charakter oryginalny i unikatowy, co pozwala własnymi siłami rozwiązywać wewnętrzne problemy (organizacyjne, kierownicze, komunikacyjne, kadrowe, rozwojowe i in.) organizacji gospodarczej. Teatr organizacji jest narzędziem szczególnie przydatnym w projektowaniu i implementacji w przedsiębiorstwie następujących, nowoczesnych modeli zarządzania: - zarządzanie wiedzą, - organizacja ucząca się, - organizacja inteligentna oraz - zarządzanie procesami. Dodatkowo powinien on wspierać wdrażanie innych systemów zarządzania: - outsourcing, - fabryka fraktalna, - organizacje zwinne, - zespoły wirtualne. W nowoczesnych koncepcjach przyjmujemy, że przedsiębiorstwo jest specyficznym teatrem działań, zachowań i decyzji, realizowanych przez odtwarzanie ról organizacyjnych przez aktorów organizacyjnych według określonych scenariuszy (mapy procesów). Głównym problemem jest fakt, że owe role organizacyjne w tradycyjnie funkcjonującym przedsiębiorstwie są odgrywane bezwiednie, automatycznie i nieuważnie. Brakuje tutaj autoreflexji, która jest podstawą każdego aktu twórczego, niezbędnego zwłaszcza w zespołach projektowych. Teatr organizacji należy zatem traktować jako panaceum na tego typu organizacyjne dolegliwości. Ponadto stanowi on wyśmienite i wysoce skuteczne narzędzie w zarządzaniu organizacjami dynamicznymi, gdzie: - równolegle realizuje się wiele projektów („przedstawień”), - zakończenie jednego projektu („premiera”) jest wstępnem do kolejnego, - aktorzy organizacyjni (pracownicy wiedzy) odgrywają wiele ról organizacyjnych według różnych scenariuszy. Mozna więc stwierdzić, że przedsiębiorstwo jest specyficznym teatrem organizacji (wiedzy), a każdy projekt jest nowym przedstawieniem. Bycie pracownikiem i menedżerem wiedzy wymaga permanentnej refleksji nad obecnymi rolami (czas teraźniejszy), jak również „dystansowania się” (czas przeszły i przyszły), co umożliwia odwrócenie negatywnego trendu przekształcania się korporacji w „psychiczne więzienia”. W powyższym kontekście teatr organizacji pełni funkcję terapeutyczną dla społeczności wiedzy, zwłaszcza w sektorach zaawansowanych technologii. Kolejne, niezmiernie istotne zagadnienie dotyczy „teatru w teatrze”, czyli realizacji teatru organizacji w teatrze przedsiębiorstwa, gdzie grożą nam następujące niebezpieczeństwa: - dyskurs teatru organizacji wykracza poza ramy „narracji” narzuconej firmie przez radę nadzorczą, zarząd i kluczowe gremia decydenckie (wizja, misja, strategia, opisy stanowisk pracy, procedury itp.), - pracownicy i menedżerowie wiedzy, grając role w teatrze organizacji, mogą ewoluować w kierunku „fikcji” organizacyjnych, - zamazywanie granicy między przestrzenią realną (rzeczywiste procesy w przedsiębiorstwie) a przestrzenią wirtualną (scenariusze organizacyjne). Teatr wiedzy¹ posiada jednakże wiele zalet: - dynamiczne narzędzie kształtowania rzeczywistości organizacyjnej, - wypieranie i anihilacja zachowań i działań negatywnych (nieskutecznych, niepożądanych), - stymulowanie nowych projektów w fazach: embrionalnej, konceptualnej i wdrożeniowej), - odkrywanie nowych kontekstów i perspektyw sytuacji problemowych (konflikty, kłótnie, awantury, apatia, zniechęcenie, wypalenie zawodowe), - równoległe konstruowanie rzeczywistej i modelowej dramaturgii zdarzeń i zjawisk gospodarczych, - identyfikowanie i rozsupływanie węzłowych problemów w procesie zarządzania zmianami, - implementacja procesowego podejścia w zarządzaniu wiedzą, - uruchomienie procesów ganienia „za powielanie” nawyków, reakcji, zachowań, działań i interakcji, - utrwalanie nowych, pożądanych systemów wartości wśród aktorów organizacyjnych. Teatr organizacji (wiedzy) może przybierać wszystkie znane formy inscenizacji: - komedia, - dramat, - farsa, ¹ Teatr wiedzy i teatr organizacji traktowane są w książce zamiennie. monodram, improwizacja i in. Jednakże w celach organizacyjnych, zarządczych i kierowniczych warto korzystać ze wszystkich form i narzędzi współczesnego teatru awangardowego, mocno wspieranego przez instrumentalizację multimedialną. W proponowanym przez autorów teatrze wiedzy odgrywanie ról organizacyjnych może odbywać się wielotorowo: - inscenizacje studentów, - inscenizacje zawodowych aktorów, - inscenizacje aktorów amatorów, - inscenizacje coachów, mentorów i opiekunów (counsellors), - inscenizacje pracowników i menedżerów w przedsiębiorstwach, zorientowane na rozwiązanie konkretnych problemów: - strategicznych, - organizacyjnych, - kierowniczych, - zarządczych, - logistycznych, - kadrowych, - finansowych, - ekonomicznych, - marketingowych i in. Teatr organizacji (wiedzy) stanowi najnowocześniejsze, dynamiczne narzędzie rozwiązywania problemów firmy oraz tworzenia nowych rozwiązań umożliwiających „ślizgowe” wkomponowywanie się w niezmiernie skomplikowane globalne struktury światowej gospodarki: - sieciowe, - wirtualne, - fraktalne, - inteligentne, - outsourcingowe, - procesowe i - zdarzeniowe (eventowe). Przymijemy tutaj ontologię przedsiębiorstwa jako wędrującego teatru wiedzy, ciągle: - przekształcającego się, - fluktuującego, - rozwijającego się, - zwijającego się, porzucającego stare kompetencje, nabywającego nowe kluczowe kompetencje. W ontologii organizacji gospodarczej jako teatru wiedzy mamy do czynienia ze zmianą tradycyjnych ról właścicieli, menedżerów i pracowników w role aktorów organizacyjnych odgrywane według map scenariuszy przedsiębiorstwa. Zastane zasady, techniki, instrukcje i im podobne procedury organizacyjno-zarządcze ulegają w teatrze wiedzy totalnemu zdruzgotaniu; w ich miejsce wprowadzamy nowe narzędzia: - mapy procesów, - mapy wiedzy, - scenariusze wiedzy, - odgrywanie ról organizacyjnych zorientowanych na zapominanie przestarzałej wiedzy oraz tworzenie i przyswajanie (socjalizacja) nowej wiedzy. W powyższym znaczeniu przedsiębiorstwo jako teatr wiedzy rozumiane jest jako szekspirowska wędrująca trupa teatralna szybko zmieniająca konfigurację: - kompetencji, - ról organizacyjnych. Teatr organizacji umożliwia klasycznie funkcjonującej firmie szybkie przemieszczanie się z tradycyjnego (materialnego) łańcucha wartości na wirtualny łańcuch wiedzy, który posiada niezwykle cenną właściwość samoczynnej spiralnej akceleracji wiedzy. Oczywiście jest, że realizacja nowego projektu w firmie, jakim jest teatr wiedzy, wymaga od pracowników i menedżerów znacznie wyższego poziomu inteligencji emocjonalnej, którą dzięki specjalnym treningom kierowniczym i coachinguowi mogą powiększać nader szybko i skutecznie. Do napisania scenariuszy zaproszeni zostali naukowcy – coachowie i trenerzy „nowej generacji” reprezentujący różne ośrodki akademickie w Polsce i jednocześnie posiadający duże doświadczenie treningowe w zakresie aktywnej, consultingowej, mentorskiej i counsellingowej interwencji w struktury przedsiębiorstw. Prezentowane scenariusze są permanentnie „testowane” w trakcie naszego, wędrującego po różnych organizacjach, teatru wiedzy. Planując następne, poszerzone wydania teatru organizacji, zapraszam do współpracy kolejnych, jeszcze nieodkrytych „dramaturgów wiedzy”. Podsumowując, należy stwierdzić, że proponowany przez autorów scenariuszy teatr organizacji będzie niewątpliwie służyć zasypywaniu okopów („dy-stansu wiedzowo-informacyjnego”) między widzami (klientami wewnętrznymi i zewnętrznymi) a skondensowanymi wiązkami informacji i wiedzy zawartymi w produktach i usługach korporacji opartych na wiedzy. Reżyser Kazimierz Perechuda wraz ze scenarzystami	<urn:uuid:d4531918-10d9-4102-9f63-0f40b057a229>	finepdfs	3.275391	CC-MAIN-2018-30	http://www.ksiegarnia.ue.wroc.pl/p/_/02/0243/024341/spis_tresci_i_wstep.pdf	2018-07-23T07:29:21Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-30/segments/1531676595531.70/warc/CC-MAIN-20180723071245-20180723091245-00153.warc.gz	470,681,689	0.999895	0.999901	0.999901	[ "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1635, 2227, 4685, 7162, 9358, 11463, 12780, 15134 ]	1	2
Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo KOBIÓR Specyfikacja warunków zamówienia Zn.spr: S. 270. 4 .2021 PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA: Termomodernizacja wraz z remontem budynków leśniczówek Mościska i Świerczyniec Tryb zamówienia: tryb podstawowy z możliwością negocjacji Zatwierdził: Marian Pigan Nadleśniczy Spis treści I. Nazwa oraz adres Zamawiającego Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kobiór ul. Katowicka 141, 43-211 Piasek tel. +4832 218 81 81 fax. +4832 218 82 55 e-mail: firstname.lastname@example.org strona internetowa: www.kobior.katowice.lasy.gov.pl NIP: 646 032 68 29 Godziny urzędowania: od poniedziałku do piątku w godzinach od 7 00 do 15 00 Adres strony internetowej prowadzonego postępowania: https://bip.lasy.gov.pl/pl/bip/dg/rdlp_katowice/nadl_kobior/zamowienia_publiczne Dedykowana platforma zakupowa do obsługi komunikacji w formie elektronicznej pomiędzy Zamawiającym a wykonawcami oraz składania ofert JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ II. Adres strony internetowej, na której udostępniane będą zmiany i wyjaśnienia treści SWZ oraz inne dokumenty zamówienia bezpośrednio związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia Zmiany i wyjaśnienia treści SWZ oraz inne dokumenty zamówienia bezpośrednio związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia będą udostępniane na stronie internetowej: https://bip.lasy.gov.pl/pl/bip/dg/rdlp_katowice/nadl_kobior/zamowienia_publiczne III. Tryb udzielenia zamówienia Postępowanie prowadzone jest w trybie podstawowym z możliwością negocjacji na podstawie art. 275 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2019 r., poz. 2019 ze zm.), zwaną dalej ustawą Pzp. Postępowanie jest prowadzone zgodnie z zasadami przewidzianymi dla zamówień klasycznych o wartości mniejszej niż progi unijne określone w aktualnym Obwieszczeniu Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wydanym na podstawie art. 3 ustawy Pzp. IV. Informacja, czy Zamawiający przewiduje wybór najkorzystniejszej oferty z możliwością prowadzenia negocjacji 1. Zamawiający przewiduje wybór najkorzystniejszej oferty z możliwością prowadzenia negocjacji. 2. Negocjacje treści ofert: 2.1. nie mogą prowadzić do zmiany treści SWZ; 2.2. dotyczą wyłącznie tych elementów treści ofert, które podlegają ocenie w ramach kryteriów oceny ofert; 2.3. mają charakter poufny. 3. W przypadku skorzystania przez Zamawiającego z możliwości prowadzenia negocjacji: 3.1. może on zaprosić jednocześnie Wykonawców do negocjacji ofert złożonych w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu, jeżeli nie podlegały one odrzuceniu (przy czym Wykonawcy nie mają obowiązku uczestniczenia w negocjacjach); 3.2. w zaproszeniu do negocjacji wskazuje miejsce, termin i sposób prowadzenia negocjacji, a także kryteria oceny ofert, w ramach których będą prowadzone negocjacje w celu ulepszenia treści ofert; 3.3. informuje on równocześnie wszystkich Wykonawców, których oferty złożone w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu nie zostały odrzucone, o zakończeniu negocjacji oraz zaprasza ich do składania ofert dodatkowych (przy czym Wykonawcy nie mają obowiązku składania ofert dodatkowych). 4. Wykonawca może złożyć ofertę dodatkową, która zawiera nowe propozycje w zakresie treści oferty podlegających ocenie w ramach kryteriów oceny ofert wskazanych przez Zamawiającego w zaproszeniu do negocjacji. 5. Oferta dodatkowa nie może być mniej korzystna w żadnym z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji niż oferta złożona w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu. 6. Oferta przestaje wiązać Wykonawcę w zakresie, w jakim złoży on ofertę dodatkową zawierającą korzystniejsze propozycje w ramach każdego z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji. 7. Oferta dodatkowa, która jest mniej korzystna w którymkolwiek z kryteriów oceny ofert wskazanych w zaproszeniu do negocjacji niż oferta złożona w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu, podlega odrzuceniu. 8. Wzór Formularza oferty dodatkowej stanowi załącznik nr 6 do SWZ. 9. Zamawiający nie przewiduje możliwości ograniczenia liczby wykonawców, których zaprosi do negocjacji ofert. 10. W przypadku, gdy Zamawiający nie prowadzi negocjacji, dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty spośród niepodlegających odrzuceniu ofert złożonych w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu. 11. Wymagania dotyczące sporządzania i przekazywania oferty określone w niniejszej SWZ mają odpowiednie zastosowanie do oferty dodatkowej. V. Opis przedmiotu zamówienia 1. Przedmiotem zamówienia jest: Termomodernizacja wraz z remontem budynków leśniczówek Mościska i Świerczyniec Część nr 1: Termomodernizacja wraz z remontem budynku leśniczówki Mościska w Mościskach ul. Bolesława Chrobrego 87 Zakres prac: Remont i naprawa pęknięć w ścianach elewacji, uzupełnienie nadproży nad oknami, remont schodów zewnętrznych, remont kotłowni, izolacja przeciwwilgociowa fundamentów, ocieplenie fundamentów oraz ścian styropianem, docieplenie stropu nad wiatrołapem, docieplenie dachu wełną mineralną, wykonanie tynków zewnętrznych. Szczegółowy zakres prac określony jest w projekcie wykonawczym oraz przedmiarach robót stanowiących wspólnie załącznik nr 7a do SWZ. Cześć nr 2: Termomodernizacja wraz z remontem budynku leśniczówki Świerczyniec – w Świerczyńcu ul. Barwna 53 Zakres prac: remont i naprawa pęknięć w ścianach elewacji, wykonanie nadproży nad oknami bez nadproży, ocieplenie fundamentów, ścian, impregnacja drewnianych elementów elewacji, ocieplenie stropu poddasza, osadzenie schodów strychowych, remont pomieszczenia kotłowni, remont i wymiana instalacji elektrycznej, remont pomieszczeń mieszkalnych z wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, wykonaniem suchych tynków, szpachlowanie, malowanie, usprawnieniem wentylacji, remont łazienki z wymianą stolarki okładzin podłogowych, ściennych, białego montażu, przełożenie kostki brukowej przed wejściem do kancelarii. Szczegółowy zakres prac określony jest w projekcie wykonawczym oraz przedmiarach robót stanowiących wspólnie załącznik nr 7b do SWZ. 1.2. Do obowiązków Wykonawcy w ramach wynagrodzenia umownego należeć będzie: a) wykonanie pełnego zakresu robót ujętych w opisach poszczególnych częściach przedmiotu zamówienia, b) wykonanie niezbędnych robót towarzyszących (zorganizowanie placu budowy, zaplecza budowy, uporządkowania terenu po pracach itp.), c) zorganizowanie i przeprowadzenie prób, badań i odbiorów o ile są wymagane przepisami prawa, d) uporządkowanie i odtworzenie terenu po zakończeniu budowy a w szczególności dróg dojazdowych, które Wykonawca naruszy w celu realizacji przedmiotu zamówienia, e) zapewnienie w okresie gwarancji pełnego i nieodpłatnego serwisu gwarancyjnego, f) gromadzenie odpadów innych niż niebezpieczne, powstałych w trakcie realizacji zamówienia – w sposób selektywny i bezpieczny dla środowiska oraz ich wykorzystywanie gospodarczo lub odwóz na składowisko komunalne, g) gromadzenie odpadów niebezpiecznych powstałych w trakcie realizacji zamówienia – w sposób bezpieczny dla środowiska oraz przekazywanie ich specjalistycznej firmie zajmującej się utylizacją tego typu odpadów, h) w przypadku korzystania z podwykonawców - koordynowanie robót podwykonawców przy ponoszeniu za nich pełnej odpowiedzialności, i) wykonywanie prac z uwzględnieniem wszystkich warunków i nakazów wynikających z uzgodnień i zobowiązań wzajemnych, j) naprawa ewentualnych szkód związanych z prowadzeniem robót, wyrządzonych Zamawiającemu lub/i osobom trzecim, w tym polegających na uszkodzeniu, zniszczeniu mienia. 1.4.Warunki rękojmi i gwarancji: a) Na wykonany przedmiot zamówienia – część nr 1 oraz część nr 2 - Wykonawca udzieli Zamawiającemu gwarancji jakości minimum 48 miesięcy. b) Termin gwarancji liczony będzie od daty podpisania bezusterkowego protokołu końcowego odbioru robót budowlanych. c) Okresy gwarancji udzielane przez podwykonawców muszą odpowiadać, co najmniej okresowi udzielonemu przez Wykonawcę i liczone będą od daty podpisania przez Zamawiającego z Wykonawcą bezusterkowego protokołu końcowego odbioru robót budowlanych d) Okres rękojmi wynosi minimum 48 miesięcy i odpowiada okresowi gwarancji. 1.5. Warunki szczegółowe dotyczące realizacji przedmiotu zamówienia: Prace dotyczą części mieszkalnych budynków, prowadzone maja być w sposób umożliwiający funkcjonowanie mieszkańców oraz kancelarii leśnictw. 2. Nazwy i kody dotyczące przedmiotu zamówienia określone zgodnie ze Wspólnym Słownikiem Zamówień (CPV): 45000000-7 roboty budowlane 45210000-2 roboty budowlane w zakresie budynków 45321000-3 – izolacja cieplna 45442100-8 roboty malarskie 4531000-3 - roboty instalacyjne elektryczne 3. Zamawiający dopuszcza składanie ofert częściowych, tzn. oferty można składać na każdą część zamówienia określoną w cz. V pkt. 1 SWZ z osobna, na niektóre z nich lub wszystkie łącznie. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych w ramach wskazanych w cz. V pkt. 1 poszczególnych części przedmiotu zamówienia. 4. Ilekroć Zamawiający wskazuje w SWZ lub załącznikach do SWZ jakiekolwiek nazwy własne, znaki towarowe, patenty, źródła pochodzenia, lub szczególne procesy charakteryzujące produkty lub usługi, normy, oceny techniczne, specyfikacje techniczne itp. równocześnie dopuszcza rozwiązania równoważne pod warunkiem spełnienia przez te rozwiązania poziomu technologicznego, wydajnościowego i funkcjonalnego wskazanego w projekcie. Wszystkie ewentualne nazwy własne i marki handlowe elementów budowlanych, systemów, urządzeń i wyposażenia zawarte w SWZ oraz w dokumentacji projektowej, zostały użyte w celu sprecyzowania oczekiwań jakościowych i technologicznych Zamawiającego. Zamawiający dopuszcza składanie ofert, w których poszczególne rozwiązania, urządzenia bądź materiały zostaną zastąpione urządzeniami bądź materiałami równoważnymi. Równoważne produkty i urządzenia muszą być dopuszczone do obrotu i stosowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wykonawca, który powołuje się na rozwiązania równoważne opisane przez Zamawiającego, jest zobowiązany wykazać, że oferowane przez niego dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają wymagania określone przez Zamawiającego na poziomie nie niższym niż wskazany w opisie przedmiotu zamówienia. Obowiązek wykazania przez Wykonawcę równoważności wynika z ustawy Pzp i może zostać spełniony w jakikolwiek sposób pozwalający Zamawiającemu jednoznacznie stwierdzić zgodność zaoferowanych produktów z wymaganiami określonymi w SWZ. Równoważność musi zostać wykazana przez Wykonawcę na etapie składania ofert. VI. Wymagania w zakresie zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, w okolicznościach, o których mowa w art. 95 ustawy Pzp 1. Zgodnie art. 95 ust. 1 i 2 ustawy Pzp, Zamawiający wymaga, aby Wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca przy realizacji wszystkich czynności składających się na przedmiot zamówienia, a związanych z wykonywaniem prac fizycznych, obsługą maszyn i prowadzeniem pojazdów, zatrudniał na podstawie umowy o pracę w rozumieniu przepisów Kodeksu Pracy, jeżeli wykonanie tych czynności polega na wykonywaniu pracy w sposób określony w art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks Pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.) (dalej „Obowiązek Zatrudnienia"). Obowiązek zatrudnienia na podstawie umowy o pracę nie dotyczy sytuacji w której Wykonawca lub Podwykonawca osobiście wykonuje powyższe czynności (np. osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, wspólnicy spółki cywilnej). 2. Przed zawarciem umowy Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć Zamawiającemu oświadczenie o zatrudnieniu osób skierowanych do wykonywania prac fizycznych, obsługi maszyn i prowadzenia pojazdów na podstawie umowy o pracę w rozumieniu Kodeksu pracy (jeśli pracowników zatrudnia podwykonawca lub dalszy podwykonawca to Wykonawca przedkłada Zamawiającemu oświadczenie podpisane przez tego podwykonawcę lub dalszego podwykonawcę). Oświadczenie to powinno zawierać w szczególności: dokładne określenie podmiotu składającego oświadczenie, datę złożenia oświadczenia, wskazanie, że czynności, do których odnosi się obowiązek zatrudnienia wykonują osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę w rozumieniu Kodeksu Pracy wraz ze wskazaniem liczby tych osób, rodzaju umowy o pracę i wymiaru etatu oraz podpis osoby uprawnionej do złożenia oświadczenia w imieniu Wykonawcy lub podwykonawcy (dalszego podwykonawcy). 3. Zamawiający dopuszcza możliwość zmiany osób, przy pomocy, których Wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca realizować będzie zamówienie, na inne osoby z zachowaniem wymogów dotyczących zatrudniania tych osób na podstawie umowy o pracę. Wykonawca zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić Zamawiającego na piśmie przed dopuszczeniem tych osób do wykonywania prac. Jednocześnie Wykonawca zobowiązany jest do przedłożenia oświadczenia dotyczącego nowych osób zgodnie z pkt. 3.6. 4. W przypadku wątpliwości co do przestrzegania przepisów prawa pracy przez Wykonawcę lub podwykonawcę, dalszych podwykonawców Zamawiający może zwrócić się o przeprowadzenie kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy. 5. W przypadku naruszenia obowiązku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, o którym mowa powyżej, Zamawiający jest uprawniony do naliczenia kary umownej w wysokości 3 000 zł za każdy ujawniony przypadek, zgodnie z zapisami Istotnych postanowień umowy. VII. Wymagania w zakresie zatrudnienia osób, o których mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp Zamawiający nie stawia wymogu w zakresie zatrudnienia przez Wykonawcę osób, o których mowa w art. 96 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp. VIII. Termin wykonania zamówienia Zamówienie musi zostać zrealizowane w terminach określonych dla poszczególnych części: - część nr 1 - w terminie do 5 miesięcy od dnia podpisania umowy. - część nr 2 – w terminie do 5 miesięcy od dnia podpisania umowy IX. Podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 1 ustawy Pzp 1. Zamawiający wykluczy z postępowania Wykonawcę w przypadku zaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 108 ust. 1 ustawy Pzp. Na podstawie: 1. art. 108 ust. 1 pkt 1) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę będącego osobą fizyczną, którego prawomocnie skazano za przestępstwo: a. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej albo związku mającym na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, o którym mowa w art. 258 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 z późn. zm. - „KK"), b. handlu ludźmi, o którym mowa w art. 189a KK, c. o którym mowa w art. 228-230a, art. 250a KK lub w art. 46 lub art. 48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1133 z późn. zm.), d. finansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym, o którym mowa w art. 165a KK, lub przestępstwo udaremniania lub utrudniania stwierdzenia przestępnego pochodzenia pieniędzy lub ukrywania ich pochodzenia, o którym mowa w art. 299 KK, e. o charakterze terrorystycznym, o którym mowa w art. 115 § 20 KK, lub mające na celu popełnienie tego przestępstwa, f. powierzenia wykonywania pracy małoletniemu cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 769), g. przeciwko obrotowi gospodarczemu, o których mowa w art. 296-307 KK, przestępstwo oszustwa, o którym mowa w art. 286 KK, przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, o których mowa w art. 270-277d KK, lub przestępstwo skarbowe, h. o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 3 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, - lub za odpowiedni czyn zabroniony określony w przepisach prawa obcego; 2. art. 108 ust. 1 pkt 2) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę, jeżeli urzędującego członka jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnika spółki w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusza w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub prokurenta prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1) PZP; 3. art. 108 ust. 1 pkt 3) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę, wobec którego wydano prawomocny wyrok sądu lub ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, chyba że Wykonawca odpowiednio przed upływem terminu do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo przed upływem terminu składania ofert dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności; 4. art. 108 ust. 1 pkt 4) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę, wobec którego orzeczono zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne; 5. art. 108 ust. 1 pkt 5) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę, jeżeli Zamawiający może stwierdzić, na podstawie wiarygodnych przesłanek, że Wykonawca zawarł z innymi wykonawcami porozumienie mające na celu zakłócenie konkurencji, w szczególności jeżeli należąc do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 275), złożyli odrębne oferty, oferty częściowe lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, chyba że wykażą, że przygotowali te oferty lub wnioski niezależnie od siebie; 6. art. 108 ust. 1 pkt 6) ustawy Pzp Zamawiający wykluczy Wykonawcę, jeżeli, w przypadkach, o których mowa w art. 85 ust. 1 ustawy Pzp, doszło do zakłócenia konkurencji wynikającego z wcześniejszego zaangażowania tego wykonawcy lub podmiotu, który należy z Wykonawcą do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 275 z późn. zm.), chyba że spowodowane tym zakłócenie konkurencji może być wyeliminowane w inny sposób niż przez wykluczenie Wykonawcy z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia. 2. W związku z tym, iż wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty dla robót budowlanych 20 000 000 euro przesłanka wykluczenia, o której mowa w art. 108 ust. 2 ustawy Pzp w niniejszym postępowaniu nie występuje. X. Podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy Pzp 1. Stosownie do treści art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp, Zamawiający wykluczy z postępowania Wykonawcę: a. w stosunku do którego otwarto likwidację, ogłoszono upadłość, którego aktywami zarządza likwidator lub sąd, zawarł układ z wierzycielami, którego działalność gospodarcza jest zawieszona albo znajduje się on w innej tego rodzaju sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w przepisach miejsca wszczęcia tej procedury. XI. Warunki udziału w postępowaniu 1. Na podstawie art. 112 ustawy Pzp Zamawiający określa warunki udziału w postępowaniu dotyczące: a. zdolności do występowania w obrocie gospodarczym: Zamawiający nie precyzuje w tym zakresie żadnych wymagań, których spełnianie Wykonawca zobowiązany jest wykazać. b. uprawnień do prowadzenia określonej działalności gospodarczej lub zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów: Zamawiający nie precyzuje w tym zakresie żadnych wymagań, których spełnianie Wykonawca zobowiązany jest wykazać. c. sytuacji ekonomicznej lub finansowej: Zamawiający uzna wyżej wymieniony warunek za spełniony, jeżeli Wykonawca wykaże, że: * dla części nr 1 : - dysponuje środkami finansowymi lub zdolnością kredytową nie mniejszą niż 100 000,00 zł. - jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia, na sumę gwarancyjną określoną min. 100 000,00 zł. * dla części nr 2 - dysponuje środkami finansowymi lub zdolnością kredytową nie mniejszą niż 100 000,00 zł. - jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia, na sumę gwarancyjną określoną min. 100 000,00 zł. d. zdolności technicznej lub zawodowej: * dla części nr 1 oraz części 2: Warunek ten w zakresie doświadczenia zostanie spełniony, jeżeli Wykonawca wykaże, że w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, (a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie) zrealizował, co najmniej 2 roboty w zakresie wykonywania robót budowy/remontu budynków o wartości minimum 100 000,00 zł netto każda. Warunek ten w zakresie osób skierowanych przez Wykonawcę do realizacji zamówienia zostanie spełniony, jeśli Wykonawca wykaże, że dysponuje lub na moment realizacji zamówienia będzie dysponował osobami posiadającymi odpowiednie wykształcenie i kwalifikacje do wykonania zamówienia w tym w szczególności: 1 osobę – kierownika budowy posiadającego: uprawnienia budowlane upoważniające do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w specjalności konstrukcyjno – budowlanej lub odpowiadające im ważne uprawnienia budowlane wydane w świetle wcześniej obowiązujących przepisów prawa lub przepisów nie będących prawem krajowym, będącego członkiem izby samorządu zawodowego, który będzie sprawował nadzór z ramienia Wykonawcy, kontrolę jakości oraz kierowanie robotami. Zamawiający określając wymogi w zakresie posiadanych uprawnień budowlanych, dopuszcza, odpowiadające im uprawnienia wydane obywatelom państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej, z zastrzeżeniem art. 12a oraz innych przepisów ustawy Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020., poz. 1333 z późn. zm.) oraz ustawy o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 220), a także w sytuacji określonej w art. 20 a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2019r. poz. 1117). Wskazane w niniejszym punkcie osoby powinny biegle posługiwać się językiem polskim. W przypadku, gdy wskazane osoby nie wykazują się biegłą znajomością języka polskiego Wykonawca jest zobowiązany zapewnić na własny koszt tłumacza na okres realizacji umowy w celu realizacji potrzeb wynikających z wykonywanego zamówienia. XII. Podmiotowe środki dowodowe 1. Do oferty każdy Wykonawca dołącza: a. aktualne na dzień składania ofert oświadczenie w zakresie wskazanym przez Zamawiającego w załączniku nr 2 i 3 do SWZ. Informacje zawarte w oświadczeniach stanowią wstępne potwierdzenie, że Wykonawca nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu, b. zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby (jeżeli Wykonawca polega na zasobach lub sytuacji podmiotu trzeciego) do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji danego zamówienia lub inny podmiotowy środek dowodowy potwierdzający, że wykonawca realizując zamówienie, będzie dysponował niezbędnymi zasobami tych podmiotów (załącznik nr 5). 2. Zamawiający wezwie wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni od dnia wezwania, następujących podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień ich złożenia: 1) Oświadczenia Wykonawcy o aktualności informacji zawartych we wstępnym oświadczeniu o niepodleganiu wykluczeniu, w zakresie podstaw wykluczenia z postępowania wskazanych przez Zamawiającego w Rozdz. IX i X SWZ (wzór oświadczenia stanowi Załącznik nr 4 do SWZ). W przypadku wspólnego ubiegania się o zamówienie przez Wykonawców, oświadczenie to składa każdy z Wykonawców; a. Oświadczenia, o których mowa w ust. 1 przekazuje się w postaci elektronicznej i opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. b. W przypadku gdy oświadczenia, o których mowa w ust. 1, zostały sporządzone jako dokument w postaci papierowej i opatrzone własnoręcznym podpisem, przekazuje się cyfrowe odwzorowanie tego dokumentu opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, poświadczającym zgodność cyfrowego odwzorowania z dokumentem w postaci papierowej. Poświadczenia zgodności cyfrowego odwzorowania z dokumentem w postaci papierowej, dokonuje odpowiednio Wykonawca, Wykonawca wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia, w zakresie podmiotowych środków dowodowych, które każdego z nich dotyczą. 2) Odpisu lub informacji z Krajowego Rejestru Sądowego lub z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp, sporządzonych nie wcześniej niż 3 miesiące przed jej złożeniem, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, 3) Informacji z banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej potwierdzającej wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową Wykonawcy min. o wysokości 100 000,00 zł w okresie nie wcześniejszym niż 3 miesiące przed jej złożeniem oraz dokument potwierdzający, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną o minimalnej wysokości wymaganej dla poszczególnych części zamówienia (dotyczy wykonawców składających ofertę dla części nr 1 przedmiotu zamówienia), 4) Wykazu robót (załącznik nr 16 do SWZ) wykonanych nie wcześniej niż w okresie ostatnich 5 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem ich rodzaju, wartości, daty, miejsca wykonania i podmiotów, na rzecz których roboty te zostały wykonane z załączeniem dowodów określających czy te roboty budowlane zostały wykonane należycie, przy czym dowodami tymi są referencje bądź inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego roboty budowlane zostały wykonane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnym charakterze Wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – inne odpowiednie dokumenty. 5) Wykazu osób skierowanych przez Wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego (załącznik nr 17 do SWZ), w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług lub kierowanie robotami budowlanymi wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych czynności oraz informacją o podstawie dysponowania tymi osobami. 3. Jeżeli z uzasadnionej przyczyny wykonawca nie może złożyć wymaganych przez Zamawiającego podmiotowych środków dowodowych, o których mowa w ust. 2 powyżej, wykonawca składa inne podmiotowe środki dowodowe, które w wystarczający sposób potwierdzają spełnianie opisanego przez Zamawiającego warunku udziału w postępowaniu dotyczącego sytuacji ekonomicznej lub finansowej. XIII. Wymagania dotyczące wadium, w tym jego kwota Zamawiający nie wymaga wniesienia wadium. XIV. Informacje dotyczące zabezpieczenia należytego wykonania umowy 1. Zamawiający wymaga wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w wysokości 5% ceny całkowitej brutto podanej w ofercie. 2. Zabezpieczenie może być wnoszone według wyboru Wykonawcy w jednej lub w kilku następujących formach: 1) pieniądzu; 2) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowokredytowej, z tym że zobowiązanie kasy jest zawsze zobowiązaniem pieniężnym; 3) gwarancjach bankowych; 4) gwarancjach ubezpieczeniowych; 5) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 299). 3. Jeżeli zabezpieczenie będzie wniesione w formie innej niż pieniężna, to z dokumentów stanowiących zabezpieczenie musi jednoznacznie wynikać, że służy ono pokryciu wszelkich roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, w tym ewentualnych kar umownych. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy, we wszystkich formach przewidzianych w ust. 2 powyżej musi zabezpieczać roszczenia wynikające z niewykonania bądź nienależytego wykonania umowy w taki sam sposób. Zabezpieczenie wniesione w formie innej niż pieniężna nie może zabezpieczać roszczeń Zamawiającego w sposób mniej korzystny, niż jakby miało to miejsce w przypadku wniesienia zabezpieczenia w pieniądzu. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy w formie gwarancji lub poręczenia musi być nieodwołalne, bezwarunkowe i płatne na pierwsze pisemne żądanie Zamawiającego. Zamawiający nie dopuszcza możliwości uzależnienia wypłaty kwot z gwarancji lub poręczenia od przedłożenia jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, poświadczenia podpisu przez osoby trzecie, bądź spełnienia jakichkolwiek warunków, poza oświadczeniem Zamawiającego, iż żądana kwota jest należna z tytułu niewykonania bądź nienależytego wykonania umowy. 4. Zabezpieczenie w formie pieniężnej należy wnieść przelewem na rachunek bankowy Zamawiającego BGŻ o/w Katowice nr 11 2030 0045 1110 0000 0041 9820 5. Zamawiający dokona zwrotu zabezpieczenia należytego wykonania umowy w następujący sposób: a) 70% wartości zabezpieczenia zostanie zwrócone w terminie do 30 dni od dnia wykonania zamówienia i uznania przez Zamawiającego za należycie wykonane, b) 30% wartości zabezpieczenia zostanie zatrzymane przez Zamawiającego na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi lub gwarancji. Kwota ta zostanie zwrócona w terminie do 15 dni po upływie okresu rękojmi lub gwarancji. 6. Wartość zabezpieczenia zostanie zwrócona wraz z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, pomniejszonymi o koszt prowadzenia tego rachunku oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy na rachunek bankowy Wykonawcy. XV. Projektowane postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego, które zostaną wprowadzone do treści tej umowy 1. Projektowane postanowienia umowy w sprawie zamówienia publicznego, w tym warunki jej zmiany, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy określa załącznik nr 9 do SWZ. XVI. Informacje o środkach komunikacji elektronicznej, przy użyciu których Zamawiający będzie komunikował się z Wykonawcami, oraz informacje o wymaganiach technicznych i organizacyjnych sporządzania, wysyłania i odbierania korespondencji elektronicznej 1. Komunikacja między Zamawiającym, a Wykonawcami odbywa się przy użyciu platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ oraz poczty elektronicznej, z zastrzeżeniem, że złożenie oferty następuje wyłącznie przy użyciu platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ Zamawiający nie przewiduje komunikowania się z Wykonawcami w inny sposób niż przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. 2. Wymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania dokumentów elektronicznych, elektronicznych kopii dokumentów i oświadczeń oraz informacji przekazywanych przy ich użyciu opisane zostały w Regulaminie korzystania z platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/, stanowiącym załącznik nr od 10 do 15 do SWZ. 3. Maksymalny rozmiar plików przesyłanych za pośrednictwem platformy JOSEPHINE wynosi w przypadku komunikacji niezaszyfrowanej całkowita maksymalna objętość danych wynosi 500 MB, dla komunikacji szyfrowanej 300 MB. Maksymalna wielkość oznacza całkowitą objętość danych wykonawcy w ramach prowadzonej operacji. 4. Za datę przekazania oferty przyjmuje się datę jej złożenia na platformie JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/. Za datę przekazania wniosków, zawiadomień, dokumentów elektronicznych, oświadczeń lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń oraz innych informacji przyjmuje się datę ich przekazania na adres poczty elektronicznej Zamawiającego wskazany w ust. 8 poniżej. lub złożenia na platformie JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ 5. Zamawiający. określa niezbędne wymagania techniczne umożliwiające pracę na platformie JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ tj. a. Połączenie z Internetem umożliwiające prawidłowe korzystanie z sieci www.; b. Przeglądarkę internetową Microsoft Internet Explorer w wersji 11.0 i wyżej, Mozilla Firefox w wersji 13.0 i wyżej c. Google Chrome; d. W celu zapewnienia płynnego uczestnictwa w systemie Josephine, przeznaczonym do elektronicznego składania ofert i elektronicznej komunikacji w zamówieniach publicznych z obowiązkowym zastosowaniem podpisu elektronicznego, należy zainstalować element ICA PKIService Host i odpowiednie akcesoria do przeglądarek internetowych Google Chrome i Mozilla Firefox. Szczegóły dotyczące instalacji i odsyłacze do pobrania komponentu i odpowiednich dodatków można znaleźć po kliknięciu przycisku "Test el. podpisu" lub na link https://josephine.proebiz.com/pl/test-podpis; e. W zamówieniach publicznych, w których wymagany jest podpis elektroniczny, Wykonawca musi posiadać ważny podpis elektroniczny oparty na kwalifikowanym certyfikacie spełniającym wymagania rozporządzenia (UE) nr 910/2014 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy oraz odpowiednich przepisów państwowych. Podpisy elektroniczne oparte na kwalifikowanym certyfikacie są wystawiane przez kwalifikowanych dostawców usług w poszczególnych państwach członkowskich UE. f. Jeżeli do komunikacji w poczcie elektronicznej w systemie JOSEPHINE wymagany jest podpis elektroniczny, komputer musi mieć zainstalowane oprogramowanie Java; g. Konieczne jest włączenie obsługi Java Script w przeglądarce internetowej i włączenie plików cookie. 6. Ofertę oraz oświadczenie, o którym mowa w cz. XII ust. 1. lit. a) SWZ składa się, pod rygorem nieważności, w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. W celu minimalizacji problemów związanych ze składaniem dokumentów w formie lub postaci elektronicznej Zamawiający zaleca elektroniczne sporządzenie oferty lub oświadczenia, o którym mowa w cz. XII ust. 1. lit. a) SWZ,, zapisanie ich w formacie PDF oraz podpisanie kwalifikowanym podpisem elektronicznym w formacie PAdES, bądź opatrzenie podpisem zaufanym lub osobistym.. 7. Złożenie oferty: a. Wykonawca składa ofertę za pośrednictwem platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/. W formularzu Oferty (załącznik nr 1 do SWZ) Wykonawca zobowiązany jest podać adres e-mail, na którym prowadzona będzie korespondencja związana z postępowaniem. b. Oferta powinna być sporządzona w języku polskim, z zachowaniem postaci elektronicznej w formacie danych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2247) i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym bądź podpisem zaufanym lub osobistym. Sposób złożenia oferty, opisany został w Regulaminie korzystania z platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ (załącznik nr od 10 do 15 do SWZ). c. Wszelkie informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1913), które Wykonawca zastrzeże jako tajemnicę przedsiębiorstwa, powinny zostać złożone w osobnym pliku wraz z jednoczesnym zaznaczeniem polecenia „Załącznik stanowiący tajemnicę przedsiębiorstwa" a następnie wraz z plikami stanowiącymi jawną część skompresowane do jednego pliku archiwum (ZIP). d. Do oferty należy dołączyć załączniki w postaci elektronicznej opatrzonej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym a następnie wraz z plikami stanowiącymi ofertę skompresować do jednego pliku archiwum (ZIP). e. Wykonawca może przed upływem terminu do składania ofert zmienić lub wycofać ofertę za pośrednictwem platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/. Sposób zmiany i wycofania oferty został opisany w Regulaminie korzystania z platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/. f. Wykonawca po upływie terminu do składania ofert nie może skutecznie dokonać zmiany ani wycofać złożonej oferty. 8. Sposób komunikowania się Zamawiającego z Wykonawcami (nie dotyczy składania i wycofania ofert): a. komunikacja pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcami, w tym w szczególności składanie oświadczeń, wniosków, zawiadomień oraz przekazywanie informacji odbywa się elektronicznie za pośrednictwem dedykowanego formularza dostępnego na platformie JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ oraz poczty elektronicznej. We wszelkiej korespondencji Zamawiający i Wykonawcy posługują się numerem postępowania wskazanym w SWZ. b. Zamawiający będzie również komunikować się z Wykonawcami za pomocą poczty elektronicznej, email email@example.com . c. Dokumenty elektroniczne, oświadczenia lub elektroniczne kopie dokumentów lub oświadczeń składane są przez Wykonawcę za pośrednictwem poczty elektronicznej, na wskazany w lit b) adres email. Dokumenty elektroniczne, oświadczenia lub elektroniczne kopie dokumentów lub oświadczeń składane są przez Wykonawcą za pośrednictwem platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/ jako załączniki. Sposób sporządzenia i przekazywania informacji oraz wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych oraz środków komunikacji elektronicznej musi być zgody z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 31.12.2020 r. w sprawie sposobu sporządzania i przekazywania informacji oraz wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych oraz środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursie (Dz. U. z 2020 r. poz. 2452). 9. Niniejsze postępowanie prowadzone jest w języku polskim. 10. Wykonawca zobowiązany jest do powiadomienia Zamawiającego o wszelkiej zmianie adresu poczty elektronicznej podanego w ofercie. 11. Zamawiający nie przewiduje zwołania zebrania Wykonawców w celu wyjaśnienia treści SWZ. 12. Wykonawca może zwrócić się do Zamawiającego z wnioskiem o wyjaśnienie treści SWZ. Zamawiający niezwłocznie, nie później jednak niż na 2 dni przed upływem terminu składania ofert udzieli wyjaśnień, pod warunkiem, że wniosek o wyjaśnienie treści SWZ wpłynął do Zamawiającego nie później niż na 4 dni przed upływem terminu składania ofert. 13. Jeżeli wniosek o wyjaśnienie treści SWZ wpłynie po upływie terminu składania wniosków, o którym mowa w pkt 12, lub dotyczy udzielonych wyjaśnień, Zamawiający może udzielić wyjaśnień albo pozostawić wniosek bez rozpoznania. 14. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami Zamawiający przekaże wykonawcom, którym przekazał SWZ, bez ujawniania źródła zapytania oraz zamieści na stronie internetowej prowadzonego postępowania. 15. W uzasadnionych przypadkach Zamawiający może przed upływem terminu składania ofert zmienić treść SWZ. Dokonaną zmianę treści SIWZ Zamawiający udostępni na stronie internetowej prowadzonego postępowania. 16. W przypadku gdy zmiany treści SWZ są istotne dla sporządzenia oferty lub wymagają od wykonawców dodatkowego czasu na zapoznanie się ze zmianą SWZ i przygotowanie ofert, zamawiający przedłuża termin składania ofert o czas niezbędny na zapoznanie się ze zmianą SWZ i przygotowanie oferty. XVII. Wskazanie osób uprawnionych do komunikowania się z Wykonawcami 1. Osobą uprawnioną do porozumiewania się z Wykonawcami jest: - Beata Albertusiak - Sekretarz tel. +4832 218 81 81 fax. +4832 218 82 55 e-mail: firstname.lastname@example.org od poniedziałku do piątku w godz. 7 00 – 15 00 , z wyłączeniem dni wolnych od pracy. 1. Wykonawca pozostaje związany ofertą od dnia upływu terminu składania ofert do 30.07.2021r. 2. W przypadku, gdy wybór najkorzystniejszej oferty nie nastąpi przed upływem terminu związania ofertą określonego w dokumentach zamówienia, Zamawiający przed upływem terminu związania ofertą, zwraca się jednokrotnie do wykonawców o wyrażenie zgody na przedłużenie tego terminu o wskazywany przez niego okres, nie dłuższy niż 30 dni. 3. Przedłużenie terminu związania ofertą, o którym mowa w pkt 2, wymaga złożenia przez wykonawcę pisemnego oświadczenia o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu związania ofertą. XIX. Dodatkowe informacje dotyczące przygotowania oferty 1. Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę na realizację danej części przedmiotu zamówienia. 2. Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia zgodnie z art. 58 ustawy Pzp. Przepisy dotyczące Wykonawcy stosuje się odpowiednio do wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego. 3. Wykonawca składa ofertę z wykorzystaniem Formularza ofert (załącznik nr 1 do SWZ) 4. Oferta wraz z załącznikami musi być podpisana przez osobę/y upoważnione do składania oświadczeń woli w imieniu Wykonawcy. 5. Oferta powinna być sporządzona w języku polskim, w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym. Sposób złożenia oferty, w tym zaszyfrowania oferty opisany został w Regulaminie korzystania z platformy JOSEPHINE https://josephine.proebiz.com/pl/, stanowiącym załącznik nr od 10 do 15 do SIWZ. Ofertę należy złożyć w oryginale. 6. Wykonawca ponosi wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty. 7. Oferta musi zawierać następujące dokumenty i oświadczenia w formie elektronicznej lub w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym: a. formularz oferty wypełniony i sporządzony według wzoru stanowiącego załącznik do SWZ (załącznik nr 1) wraz z kosztorysem ofertowym; b. aktualne na dzień składania ofert oświadczenia w zakresie wskazanym przez Zamawiającego w załączniku nr 2 i 3 do SWZ; c. Pełnomocnictwo (jeżeli oferta jest podpisana przez pełnomocnika); d. Zobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby (załącznik nr 5). 8. Jeżeli oferta zawiera informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów, art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1913 z późn. zm.), wówczas informacje te muszą być wyodrębnione w formie osobnego pliku i złożone zgodnie z zasadami opisanymi w cz. XVI ust. 7. lit c) SWZ. Zamawiający nie ponosi odpowiedzialności za niezgodne z SWZ przygotowanie w/w pliku przez Wykonawcę. Wykonawca powinien wykazać, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. W przeciwnym razie cała Oferta zostanie ujawniona na wniosek każdej zainteresowanej osoby 9. W przypadku nieprawidłowego złożenia oferty, Zamawiający nie bierze odpowiedzialności za złe jej przesłanie lub przedterminowe otwarcie. Oferta taka nie weźmie udziału w postępowaniu XX. Sposób oraz termin składania ofert 1. Oferty wraz z wymaganymi załącznikami należy złożyć w terminie do dnia 1.07.2021r. godz. 10:00. 2. Sposób składania ofert: za pośrednictwem platformy JOSEPHINE w sposób opisany w cz. XVI SWZ. 3. O terminie złożenia oferty decyduje czas pełnego przeprocesowania transakcji w Systemie. 4. Zamawiający odrzuci ofertę złożoną po terminie składania ofert. 5. Wykonawca po upływie terminu do składania ofert nie może zmienić ani wycofać złożonej oferty XXI. Termin otwarcia ofert 1. Otwarcie ofert nastąpi w dniu 1.07.2021 r., o godz. 10:30. 2. Otwarcie ofert następuje za pośrednictwem platformy JOSEPHINE, bez udziału Wykonawców. 3. W przypadku awarii systemu teleinformatycznego, która powoduje brak możliwości otwarcia ofert w terminie określonym przez Zamawiającego, otwarcie ofert następuje niezwłocznie po usunięciu awarii. O zmianie terminu otwarcia ofert Zamawiający poinformuje na stronie internetowej prowadzonego postępowania 4. Zamawiający, najpóźniej przed otwarciem ofert, udostępnia na stronie internetowej prowadzonego postępowania informację o kwocie, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. 5. Zamawiający, niezwłocznie po otwarciu ofert, udostępni na stronie internetowej prowadzonego postępowania informacje o nazwach albo imionach i nazwiskach oraz siedzibach lub miejscach prowadzonej działalności gospodarczej albo miejscach zamieszkania Wykonawców, których oferty zostały otwarte oraz cenach zawartych w ofertach. XXII. Sposób obliczenia ceny 1. Cenę oferty stanowić będzie wartość brutto wpisana na formularzu oferty za całość przedmiotu zamówienia, z wyszczególnieniem stawki podatku od towarów i usług (VAT). 2. Cena oferty stanowi wynagrodzenie kosztorysowe.. 3. Podana w ofercie cena musi uwzględniać wszystkie wymagania Zamawiającego określone w niniejszej SWZ oraz obejmować wszelkie koszty, jakie poniesie Wykonawca z tytułu należytej oraz zgodnej z obowiązującymi przepisami realizacji przedmiotu zamówienia. 4. Cena ofertowa powinna obejmować p ełn e wykonan ie p rzed miot u z amówien ia , na podstawie: opisu przedmiotu zamówienia w SWZ, w tym postanowień umowy. 5. Cenę oferty należy określać z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. 6. Kwotę podatku VAT należy obliczyć zgodnie z zasadami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 685). 7. Rozliczenia między Zamawiającym a Wykonawcą będą prowadzone w PLN. 8. Jeżeli złożono ofertę, której wybór prowadziłby do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług, Zamawiający w celu oceny takiej oferty dolicza do przedstawionej w niej ceny podatek od towarów i usług, który miałby obowiązek rozliczyć zgodnie z tymi przepisami. Brak wskazania w formularzu ofertowym informacji czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług będzie uznawane jako informacja, że wybór oferty Wykonawcy nie będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług. 9. Zamawiający nie przewiduje udzielania zaliczek na poczet wykonania zamówienia. 10. W przypadku rozbieżności pomiędzy ceną ofertową podaną cyfrowo a słownie, jako wartość właściwa zostanie przyjęta cena ofertowa podana słownie. XXIII. Opis kryteriów oceny ofert, wraz z podaniem wag tych kryteriów, i sposobu oceny ofert. 1. Przy wyborze oferty Zamawiający będzie kierował się kryteriami: 2. Ocenie będą podlegać wyłączeni oferty nie podlegające odrzuceniu. 3. Za najkorzystniejszą zostanie uznana oferta z najwyższa ilością przyznanych punktów, będącą sumą punktów przyznanych w poszczególnych kryteriach. 4. W toku badania i oceny ofert Zamawiający może żądać od Wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert lub innych składanych dokumentów lub oświadczeń. Wykonawcy są zobowiązani do przedstawienia wyjaśnień w terminie wskazanym przez zamawiającego. 5. Sposób przyznawania punktów w poszczególnych kryteriach: ``` Dla zadania określonego w częściach nr 1 i 2: ceną (60%), okresem gwarancji (25%), terminem płatności (15%). ``` 1) Kryterium – CENA (C): Ocenie podlegać będzie łączna cena brutto za przedmiotu zamówienia, która podana zostanie w formularzu oferty. Punkty dla poszczególnych ofert przyznane zostaną według następującego wzoru: 2) Kryterium – OKRES GWARANCJI (G): Sposób obliczenia punktów dla kryterium okres gwarancji jakości: a) Kryterium gwarancji jakości na całość zamówienia będzie rozpatrywane na podstawie zadeklarowanego w formularzu ofertowym okresu gwarancji jakości. b) Najkrótszy możliwy okres gwarancji wymagany przez Zamawiającego to 48 miesięcy liczonych od daty ostatecznego odbioru robót, przy czym bieg gwarancji rozpoczyna się z datą bezusterkowego odbioru protokołu końcowego. Najdłuższy oceniany okres gwarancji to 84 miesiące. c) Maksymalną liczbę punktów jaką można uzyskać w tym kryterium to 25 punktów. d) Wykonawca może zaproponować okres gwarancji jakości w pełnych miesiącach. Jeżeli Wykonawca wpisze okres gwarancji krótszy niż 48 miesięcy to przygotuje ofertę niezgodnie z SWZ co skutkować będzie odrzuceniem oferty. e) W przypadku nie wypełnienia w formularzu ofertowym stosownej rubryki Zamawiający uzna, że Wykonawca deklaruje najkrótszy tj. 48 miesięczny okres gwarancji jakości. f) ocena kryterium gwarancji odbywać się będzie poprzez porównanie okresu gwarancji wg wzoru Gdzie: A- okres gwarancji w ocenianej ofercie, przy czym nie może być krótszy niż 48 miesięcy i nie może być dłuższy niż 84 miesiące. W przypadku dłuższego oferowanego okresu gwarancji niż 84 miesiące za liczbę A w liczniku podstawiona będzie wartość 84. B- najdłuższy okres gwarancji spośród wszystkich nieodrzuconych ofert, przy czym maksymalny okres gwarancji podstawiony do wzoru to okres 84 miesiące. W przypadku gdy najdłuższy okres gwarancji spośród wszystkich nieodrzuconych ofert będzie wynosił 84 miesiące, jako cały mianownik należy przyjąć równy 1. W przypadku dłuższych oferowanych okresów gwarancji niż 84 miesiące za liczbę B w mianowniku podstawiona będzie wartość 84. G- kryterium gwarancji - liczba punktów uzyskana w tym kryterium 3) Kryterium termin płatności: 3.1. Sposób obliczania punktów dla w/w kryterium: TP - Maksymalna ilość punktów możliwa do przydzielenia w toku oceny w obrębie danego kryterium, przyjmuje się 15 pkt. a) Kryterium terminu płatności będzie rozpatrywane na podstawie terminu zadeklarowanego w formularzu ofertowym przez Wykonawcę. b) Maksymalny termin płatności wynosi 30 dni. c) Minimalny termin płatności 14 dni. d) Jeżeli Wykonawca zaoferuje termin płatności krótszy niż 14 dni to przygotuje ofertę niezgodnie z SWZ, co skutkować będzie odrzuceniem oferty. e) W przypadku nie wypełnienia w formularzu ofertowym stosownej rubryki Zamawiający uzna, że Wykonawca deklaruje 14 dniowy termin płatności. 6. Jeżeli Wykonawca złoży ofertę, której wybór prowadziłby do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług, Zamawiający w celu oceny takiej oferty doliczy do przedstawionej w niej ceny podatek od towarów i usług, który miałby obowiązek rozliczyć zgodnie z tymi przepisami. Wykonawca, składając ofertę, zobowiązany jest poinformować Zamawiającego, czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, oraz wskazując ich wartość bez kwoty podatku. 7. Jeżeli nie można wybrać najkorzystniejszej oferty z uwagi na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, Zamawiający spośród tych ofert wybiera ofertę z najniższą ceną lub najniższym kosztem, a jeżeli zostały złożone oferty o takiej samej cenie lub koszcie, Zamawiający wzywa Wykonawców, którzy złożyli te oferty, do złożenia w terminie określonym przez Zamawiającego ofert dodatkowych. 8. W przypadku, gdy Zamawiający skorzysta z możliwości negocjacji i Wykonawca na zaproszenie do złożenia oferty dodatkowej, złoży taką ofertę zawierającą nową, niższą cenę, ocenie podlegać będzie oferta Wykonawcy złożona w odpowiedzi na ogłoszenie o zamówieniu z uwzględnieniem zmiany ceny wynikającej z oferty dodatkowej. 9. Zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę w terminie związania ofertą określonym w SWZ. 10. Jeżeli termin związania ofertą upłynie przed wyborem najkorzystniejszej oferty, Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta otrzymała najwyższą ocenę, do wyrażenia, w wyznaczonym przez Zamawiającego terminie, pisemnej zgody na wybór jego oferty. 11. W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 10, oferta podlega odrzuceniu, a Zamawiający zwraca się o wyrażenie takiej zgody do kolejnego Wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, chyba że zachodzą przesłanki do unieważnienia postępowania. XXIV. Informacje o formalnościach, jakie muszą zostać dopełnione po wyborze oferty w celu zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. 1. Przed podpisaniem umowy wykonawca powinien złożyć: a. uprawnienia kierownika budowy, wymienione w SWZ wraz z aktualnym wpisem na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. b. dokument potwierdzający wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy, c. przedłożyć kopię umowy konsorcjum, jeżeli zamówienie będzie realizowane przez Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia, d. dokumenty wskazane w cz. VI ust. 2 potwierdzające realizację Obowiązku Zatrudnienia, 2. Niedopełnienie wskazanych formalności będzie traktowane jako uchylanie się przez Wykonawcę od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. 3. Wybrany Wykonawca jest zobowiązany do zawarcia umowy w terminie i miejscu wyznaczonym przez Zamawiającego. XXV. Pouczenie o środkach ochrony prawnej przysługujących Wykonawcy 1. Wykonawcy, a także innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy Pzp, przysługują środki ochrony prawnej określone w dziale IX PZP tj. odwołanie i skarga do sądu. Postępowanie odwoławcze uregulowane zostało w przepisach art. 506-578 ustawy Pzp, a postępowanie skargowe w przepisach art. 579-590 ustawy Pzp. 2. Odwołanie przysługuje na: a. niezgodną z przepisami ustawy Pzp czynność Zamawiającego, podjętą w postepowaniu o udzielenie zamówienia, w tym na projektowane postanowienie umowy; b. zaniechanie czynnoścí w postepowanių o udzielenie zamówienia,́ do której ́ Zamawiający̨ był obowiązany̨ na podstawie ustawy Pzp. 3. Odwołanie wnosi się do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w formie pisemnej albo w formie elektronicznej albo w postaci elektronicznej opatrzone podpisem zaufanym. 4. Odwołanie wnosi się w terminie: a. 5 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeżeli informacja została przekazana przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, b. 10 dni od dnia przekazania informacji o czynności zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, jeżeli informacja została przekazana w sposób inny niż określony w lit. a. 5. Odwołanie wobec treści ogłoszenia wszczynającego postępowanie o udzielenie zamówienia lub wobec treści dokumentów zamówienia wnosi się w terminie 5 dni od dnia zamieszczenia ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych lub dokumentów zamówienia na stronie internetowej. 6. Odwołanie w przypadkach innych niż określone w ust. 4. lub ust. 5 powyżej, wnosi się w terminie 5 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia. 7. Zgodnie z art. 579 ustawy PZP, na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej oraz postanowienie Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, o któryḿ mowa w art. 519 ust. 1 ustawy PZP, stronom oraz uczestnikom postepowania odwoławczego przysługuje skarga do sadu. Skargę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu zamówień publicznych za pośrednictweḿ Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej lub postanowienia Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, o którym mowa w art. 519 ust. 1 PZP, przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi skargi. Złożenie skargi w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 z późn. zm.) jest równoznaczne z jej wniesieniem. 8. Szczegółowe informacje dotyczące środków ochrony prawnej określone są w Dziale IX „Środki ochrony prawnej" ustawy PZP. XXVI. Pozostałe informacje 1. Zamawiający nie przewiduje możliwości zawarcia umowy ramowej. 2. Zamawiający nie przewiduje możliwości udzielenie zamówienia polegającego na powtórzeniu podobnych robót budowlanych na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp. 3. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert wariantowych. 4. Zamawiający nie przewiduje aukcji elektronicznej. 5. Zamawiający nie przewiduje zwrotu kosztów udziału w postępowaniu. 6. Zamawiający żąda wskazania w ofercie przez Wykonawcę tej części zamówienia, odpowiednio do treści postanowień SWZ, której wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom, a także wskazania nazw (firm) podwykonawców na zasoby, których się powołuje w celu spełnienia warunków udziału w postępowaniu. 7. Zamawiający nie zastrzega możliwości ubiegania się udzielenie zamówienia wyłącznie wykonawców o których mowa w art. 94 ustawy Pzp. 8. Zamawiający nie zastrzega kluczowych zadań do osobistego wykonania przez wykonawcę. 9. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert w formie katalogów elektronicznych lub dołączenia katalogów elektronicznych. 10. Zamawiający nie przewiduje rozliczania w walutach obcych. 11. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1), dalej: „RODO", informuję, że: a. Administratorem danych osobowych jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kobiór. a. Dane osobowe przetwarzane są w celach związanych z działalnością Nadleśnictwa Kobiór wynikającą z przepisów prawa na podstawie art. 6 ust 1 lit. c RODO, tj. przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, związanego z postępowaniem o udzielenie zamówienia zn. spr. S.270.1.2021 b. Dane osobowe mogą być ujawnione pracownikom lub współpracownikom Nadleśnictwa Kobiór, podmiotom udzielającym jej wsparcia na zasadzie zleconych usług i zgodnie z zawartymi umowami powierzenia oraz podmiotom uprawnionym na podstawie przepisów prawa. c. Dane osobowe przechowywane będą przez okres niezbędny do wykonania obowiązujących przepisów prawa. d. Posiada Pan/Pani następujące prawa co do swoich danych osobowych: prawo dostępu do treści swoich danych i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uznają, iż przetwarzanie Państwa danych osobowych narusza przepisy RODO. e. Podanie danych jest obowiązkowe w oparciu o przepisy prawa, a w pozostałym zakresie dobrowolne. adres: 43-211 Piasek, ul. Katowicka 141 adres e-mail: email@example.com nr telefonu: 32 2188181 Załączniki:	<urn:uuid:cf056f2f-711d-436c-b0db-af492dea0712>	finepdfs	1.145508	CC-MAIN-2021-39	https://josephine.proebiz.com/en/tender/12908/summary/download/99398	2021-09-19T01:33:08+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780056656.6/warc/CC-MAIN-20210919005057-20210919035057-00598.warc.gz	387,831,255	0.999979	0.999993	0.999993	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	false	[ 345, 358, 2376, 5096, 7406, 9579, 13034, 15299, 18280, 20229, 22977, 25965, 28751, 31457, 34253, 37091, 39382, 42267, 44687, 46902, 48906, 51076, 53330, 56043, 58130 ]	4	0
SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI VOXEL S.A. ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2019 ROKU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O VOXEL S.A. 1.1. OPIS DZIAŁALNOŚCI VOXEL S.A. Voxel S.A. (dalej: „Voxel", „Spółka", „Emitent") działa na rynku usług medycznych od 2005 roku. Jest rozwijającym się podmiotem leczniczym, obejmującym sieć medycznych centrów diagnostycznych, które świadczą wysokospecjalistyczne usługi w dziedzinie radiologii i medycyny nuklearnej. Poza szeroko rozumianą diagnostyką obrazową, Voxel oferuje kompleksowy zakres usług i produktów związanych z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć technologicznych w medycynie. Działalność Spółki obejmuje kilka segmentów usług wydzielonych dla potrzeb zarządczych oraz sprawozdawczych. Poniżej przedstawiono obszary działalności w celu szczegółowego scharakteryzowania specyfiki świadczonych usług. Zaznaczamy jednocześnie, że nie wszystkie opisane poniżej segmenty działalności są na dzień raportu okresowego segmentami sprawozdawczymi. Staną się nimi w sytuacji rozwoju do skali uzasadniającej ich uznanie za samodzielne linie biznesowe. 1.2. USŁUGI MEDYCZNE I SPRZEDAŻ RADIOFARMACEUTYKÓW Segment obejmujący podstawową działalność gospodarczą Voxel tj. świadczenie usług wysokospecjalistycznej diagnostyki obrazowej (w tym badań refundowanych, komercyjnych oraz wykonywanych na rzecz pacjentów prywatnych), usług teleradiologicznych, badań klinicznych/farmaceutycznych, produkcji i sprzedaży radiofarmaceutyków. Poniższy wykres przedstawia strukturę (według udziału wartościowego) sprzedaży segmentu usług medycznych i sprzedaży radiofarmaceutyków w roku zakończonym dnia 31 grudnia 2019 roku. W ramach badań refundowanych prezentowane są badania realizowane na rzecz Narodowego Fundusz Zdrowia (dalej: „NFZ"). Badania komercyjne są realizowane w ramach umów dla szpitali publicznych i niepublicznych podmiotów leczniczych – które realizują kontrakty z NFZ oraz na rzecz podmiotów świadczących komercyjnie usługi ochrony zdrowia (m.in. Luxmed Sp. z o.o., PZU Zdrowie S.A., Centrum Medyczne Enel Med S.A.). 1.2.1. DIAGNOSTYKA OBRAZOWA Diagnostyka obrazowa jest obecnie jednym z najszybciej rosnących, samodzielnych segmentów medycyny. Z jednej strony wynika to ze zmian demograficznych i rosnącej skali chorób cywilizacyjnych, z drugiej natomiast jest pochodną dużego postępu technologicznego, umożliwiającego coraz bardziej precyzyjne diagnozowanie. Z perspektywy płatnika (prywatnego, jak też publicznego) diagnostyka obrazowa ekonomizuje proces leczenia, umożliwiając rozpoznanie choroby już na wczesnym etapie. W przypadku diagnozowania chorób w stadium zaawansowanym wspomaga podejmowanie odpowiednich, efektywnych – także z finansowego punktu widzenia – decyzji terapeutycznych. W ramach diagnostyki obrazowej Voxel realizuje następujące rodzaje badań: − tomografia komputerowa (TK), − rezonans magnetyczny (MR), − pozytonowa tomografia emisyjna (PET-TK), − badania medycyny nuklearnej (SPECT), − pozostałe, w tym badania USG i RTG. W roku 2019 roku Voxel wykonał ponad 275 tysięcy badań (w roku 2018 – prawie 240 tysięcy badań), z czego ponad 225 tysięcy stanowiły badania TK, MR i PET-TK, które generują główne przychody ze sprzedaży. Poniższe wykresy przedstawiają jak kształtowały się liczba zrealizowanych badań TK, MR i PET-TK oraz przychody netto ze sprzedaży wygenerowane przez te badania w ostatnich 9 kwartałach. Liczba wykonanych badań [w tys.] TK MR PET Na dzień 31 grudnia 2019 roku Voxel prowadził: − 15 pracowni tomografii komputerowej, w których wykonał prawie ponad 90,0 tysięcy badań w 2019 roku, − 18 pracowni rezonansu magnetycznego, w których wykonał prawie 124,1 tysięcy badań MR w 2019 roku, − 7 pracowni PET-TK (z czego 5 wykonuje badania refundowane, a dwie zlokalizowane w Katowicach i Jeleniej Górze są przygotowane do kontraktowania świadczeń), w których wykonał prawie 11,2 tysięcy badań PET-TK w 2019 roku, − 4 pracownie SPECT (z czego 3 wykonują badania refundowane, czwarta natomiast jest przygotowana do kontraktowania z NFZ), w których wykonał prawie 6,1 tysięcy procedur w 2019 roku. W roku 2019 Spółka kontynuowała rozwój nowych linii usług medycznych, związanych ze świadczeniem następujących procedur (SPECT): − badania izotopowe (BI) – polegające na wprowadzeniu do organizmu środków chemicznych (zwanych radioizotopami), cyfrowej obserwacji ich rozpadu i graficznym przedstawieniu tego rozmieszczenia. − terapia izotopowa (TI) – to terapia z użyciem źródeł otwartych. Polega ona na wprowadzaniu do tkanek lub narządów pacjenta radiofarmaceutyku emitującego promieniowanie jonizujące. W ramach TI i BI w 2019 roku Spółka realizowała m.in. następujące procedury: radiosynowektomia, tj. leczenie izotopowe stawów, leczenie łagodnych chorób tarczycy jodem radioaktywnym, leczenie izotopowe bolesnych przerzutów nowotworowych do kości. − badania medycyny nuklearnej (BMN) – to złożona metoda badawcza z dziedziny medycyny nuklearnej, stosowana w praktyce klinicznej. Metoda ta polega na uzyskiwaniu obrazu narządów, a przede wszystkim oceny ich czynności, przy pomocy niewielkich dawek izotopów promieniotwórczych (radioznaczników) i użyciu promieniowania gamma, − biopsja fuzyjna prostaty – innowacyjna i skuteczna metoda diagnostyki. Lekarz wykonujący biopsję używa połączonych obrazów z rezonansu i USG, co minimalizuje liczbę nakłuć i zwiększa prawdopodobieństwa pobrania właściwego wycinka do badań histopatologicznych. 1.2.2. PRODUKCJA I SPRZEDAŻ RADIOFARMACEUTYKÓW Radiofarmaceutyki są produktami leczniczymi niezbędnymi w procesie diagnozowania chorób nowotworowych metodą PET-TK oraz PET-MR. Diagnostyka tego typu rozwija się bardzo dynamicznie, a dzięki stałemu postępowi naukowemu obszary jej zastosowań rosną. Czynniki te determinowały strategię rozwoju Voxel, zakładającą rozszerzenie zakresu świadczonych usług o diagnostykę PET-TK. Elementem tej strategii była decyzja o budowie własnego zakładu produkcji radiofarmaceutyków (cyklotron), w którym produkowane są radiofarmaceutyki na potrzeby własne, jak również sprzedawane podmiotom zewnętrznym. Ponadto od września 2018 roku Voxel korzysta z ośrodka przeznaczonego do produkcji radiofarmaceutyków oraz badania nad radiofarmaceutykami należącego do UWRC Sp. z o.o. (tj. spółką celową Uniwersytetu Warszawskiego powołaną uchwałą Senatu Uniwersytetu Warszawskiego w celu komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych; "UWRC"). Ośrodek ten jest drugim zakładem produkcyjnym dla Grupy, a także miejscem, gdzie rozwijana będzie działalność badawczo-rozwojowa, prowadzona także we współpracy z UWRC i dotycząca nowych radiofarmaceutyków (umowa zobowiązuje m.in. Voxel do prowadzenia i rozwijania w cyklotronie produkcji komercyjnej 18F-fluorodeoksyglukozy („FDG") i 18F-choliny (FCH)). Spółka identyfikuje duży potencjał w przyszłej współpracy stron powyższej umowy, w tym w uzyskaniu możliwości korzystania z cyklotronu zlokalizowanego w centralnej części Polski – w tej chwili Spółka w bieżącej działalności korzysta ze swojego cyklotronu znajdującego się w Krakowie. Dzięki współpracy z UWRC Spółka w istotny sposób zwiększy potencjał technologiczny i produkcyjny, co bezpośrednio przełoży się na zwiększenie konkurencyjności Spółki i zdobycie przewag rynkowych, a co najistotniejsze zapewni bezpieczeństwo ekonomiczne i operacyjne w zakresie działalności Spółki w obszarze produkcji radiofarmaceutyków. Zawarta umowa pozwoli również na znaczące skrócenie czasu transportu radiofarmaceutyków do odbiorców prowadzących działalność na terenie północnej Polski oraz dalszy rozwój Spółki w obszarze badań, rozwoju i produkcji znaczników i radiofarmaceutyków przeznaczonych dla badań PET-TK. Wpływ ten będzie widoczny w 2020 roku. Obecnie trwają prace związane uzyskaniem niezbędnych zezwoleń. W trakcie 2019 roku Voxel kontynuował prace rozwojowe związane z przygotowaniem produkcji nowych radiofarmaceutyków. Obecnie realizowane jest pięć projektów w tym zakresie. Grupa zawarła umowę z Małopolskim Centrum Przedsiębiorczości na dofinansowanie projektu, którego głównym celem jest opracowanie technologii wytwarzania oraz przygotowanie do wdrożenia nowego produktu tj. radiofarmaceutyku galowego (chlorek Ga68) przeznaczonego do znakowania zestawów podawanych pacjentom w procedurze diagnostyki PET-TK m.in. w diagnostyce raka prostaty, guzów neuroendokrynnych i innych schorzeń onkologicznych. Realizacja projektu umożliwi spółce uruchomienie produkcji radiofarmaceutyku znakowanego Ga-68 oraz procedur biopsji fuzyjnej USG/PET-TK u pacjentów z podejrzeniem raka prostaty. Budżet projektu – około 4 milionów złotych, dofinansowanie na poziomie 1,6 milionów złotych. Planowany termin zakończenia projektu przypada na I półrocze 2021 roku. Ponadto Voxel pozyskał nową dotację na rozbudowę działu B+R w celu prowadzenia prac nad nowymi radiofarmaceutykami. Budżet projektu wynosi około 1,8 milionów złotych, dofinansowanie na poziomie 0,9 miliona złotych. 2. OMÓWIENIE PODSTAWOWYCH WIELKOŚCI EKONOMICZNO-FINANSOWYCH UJAWNIONYCH W ROCZNYM SPRAWOZDANIU FINANSOWYM 2.1 DZIAŁALNOŚĆ EMITENTA DO DNIA PUBLIKACJI RAPORTU OKRESOWEGO Rok 2019 to w dalszym ciągu kontynuacja realizacji długoterminowej strategii Spółki tj. świadczenia usług medycznych w obszarze specjalistycznej diagnostyki obrazowej i medycyny nuklearnej dla jak największej grupy pacjentów. Poniżej przedstawiono najbardziej istotne zdarzenia gospodarcze w poszczególnych segmentach działalności Spółki. 2.1.1 USŁUGI MEDYCZNE I SPRZEDAŻ RADIOFARMACEUTYKÓW W kontekście realizacji przez Spółkę badań refundowanych, istotne jest to, że w I kwartale 2019 roku przeprowadzone zostały postępowania konkursowe dot. badań MR, TK i badań medycyny nuklearnej ogłoszone przez Śląski Oddział Wojewódzki NFZ. W dniach 15 i 22 marca 2019 roku nastąpiło rozstrzygnięcie postępowań konkursowych na korzyść Spółki. W efekcie tych postępowań Spółka przedłużyła wszystkie dotychczasowe umowy oraz zawarła dodatkowo dwie nowe umowy (m.in. dla nowo otwartej pracowni MR w Gliwicach) obowiązujące do połowy 2024 roku. Obecnie tylko dwa wojewódzkie oddziały NFZ, z którymi Spółka współpracuje nie przeprowadziły postępowań konkursowych celem zawarcia nowych wieloletnich umów. Status obecnych umów jest następujący: − Mazowiecki Oddział Wojewódzki NFZ – umowy zostały przedłużone do dnia 30 września 2020 roku, − Lubelski Oddział Wojewódzki NFZ – umowy zostały przedłużone do dnia 30 czerwca 2021 roku. Ponadto w dniu 27 lutego 2019 roku w wyniku rozstrzygniętego postępowania w trybie konkursu ofert organizowanego przez Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ pracownia rezonansu magnetycznego w Limanowej otrzymała propozycję zawarcia umowy obowiązującej od dnia 1 marca 2019 roku do dnia 30 czerwca 2021 roku. Umowa została zawarta i jest realizowana. W I kwartale 2019 roku nakładem własnym został uruchomiony zakład medycyny nuklearnej w szpitalu im. Rydygiera w Krakowie. W zakładzie tym znajduje się urządzenie SPECT i miejsce pod zainstalowanie urządzenia PET-TK w przyszłości. Od 1 kwietnia 2019 roku pracownia realizuje badania medycyny nuklearnej i badania izotopowe refundowane przez NFZ. W II kwartale 2019 roku została uruchomiona nowa pracownia rezonansu magnetycznego działająca na terenie Szpitala Specjalistycznego im. Świętej Rodziny w Warszawie. Pozwoli to na realizację większej liczby badań refundowanych w dotychczasowej lokalizacji w Warszawie oraz większej liczby badań komercyjnych i prywatnych w nowej pracowni, ze względu na zaawansowany technologicznie system MR (3 Teslowy), który został w niej zainstalowany. W III kwartale 2019 roku została uruchomiona nowa pracownia rezonansu magnetycznego i tomografii komputerowej w Elblągu. W tej lokalizacji Warmińsko-Mazurski Oddział Wojewódzki NFZ ogłosił uzupełniające postępowania konkursowe na udzielanie świadczeń zdrowotnych. W wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego Spółka zawarła z NFZ umowę na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie badań tomografii komputerowej obowiązującą od dnia 1 września 2019 roku do dnia 30 czerwca 2021 roku oraz umowę na udzielanie świadczeń w zakresie badań rezonansem magnetycznym obowiązującą od dnia 20 stycznia 2020 roku do dnia 30 czerwca 2021 roku. Ponadto począwszy od dnia 1 kwietnia 2019 roku Narodowy Fundusz Zdrowia zlikwidował limity znajdujące się w umowach na świadczenie usług w zakresie badań tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego, co ma istotny wpływ na wolumeny badań realizowane w 2019 roku, a także na wyniki Spółki. Likwidacja limitów obowiązuje także w 2020 roku. Spółka w dalszym ciągu odnotowuje wzrost przychodów ze sprzedaży pozostałych usług medycznych. Dotyczy on głównie przychodów generowanych przez sprzedaż badań komercyjnych (wzrost przychodów o 0,5 miliona złotych, tj. 2% r/r) oraz badań farmaceutycznych (wzrost przychodów w wysokości 0,2 miliona złotych, tj. 5% r/r). W zakresie sprzedaży radiofarmaceutyków, Voxel kontynuował dostawę FDG do pracowni PET-TK (przyszpitalnych, przy dużych publicznych ośrodkach onkologicznych) w ramach umów podpisanych po wygranych postępowaniach przetargowych. Ponadto Voxel dostarcza FDG do własnych pracowni PET-TK, co ma istotne znaczenie z uwagi na występującą presję cenową FDG w wyniku zaostrzającej się konkurencji pomiędzy producentami. Konsekwencja spadku cen dotyka Spółkę w znacznie mniejszym stopniu niż podmioty produkujące radiofarmaceutyki wyłącznie na sprzedaż. Do kwestii związanej z wpływem epidemii koronawirusa na działalność Spółki odnieśliśmy się w nocie 20.6 niniejszego sprawozdania. 2.2 KOMENTARZ DO OSIĄGNIĘTYCH ROCZNYCH WYNIKÓW FINANSOWYCH 2.2.1 Wybrane Dane Finansowe Voxel Poniżej przedstawione zostały wybrane podstawowe dane finansowe z jednostkowego rocznego sprawozdania finansowego Voxel: * wpływ na EBITDA w 2019 roku miały koszty kary umownej w wysokości 496,7 tysięcy złotych, która została ujęta w pozostałych kosztach operacyjnych (w całości ujęta w 4Q19 roku) ** wpływ na EBITDA w 2018 roku miało odszkodowanie w wysokości 1 229,3 tysięcy złotych (w większości otrzymane w 3Q18; 4Q18: 29,8 tysięcy złotych), które zostało ujęte w pozostałych przychodach operacyjnych W 2019 roku przychody ze sprzedaży wyniosły 135 307,9 tysięcy złotych (z czego w 4Q19: 36 342,5 tysięcy złotych), co daje 21% wzrost w porównaniu do roku 2018 (14% wzrost porównując 4Q19 do 4Q18). Wzrost przychodów jest wynikiem konsekwentnego zwiększania skali działalności (w tym wolumenów badań), otwarciem nowych pracowni oraz efektywniejszego wykorzystania bazy zainstalowanego sprzętu (wzrost bez nakładów inwestycyjnych). W kontekście wzrostu wolumenów istotne znaczenie mają limity ujęte w umowach zawartych z NFZ, a które zostały zniesione od 1 kwietnia 2019 roku. Ponadto Spółka odnotowała nominalny wzrost przychodów generowanych przez pozostałe źródła, w tym głównie badania farmaceutyczne (wzrost o 5% r/r w 2019) i badania komercyjne (wzrost o 5% w 2019 roku). W 2019 roku w porównaniu do 2018 roku Spółka odnotowała 18% wzrost zysku brutto ze sprzedaży. Na wzrost zysku na sprzedaży miało wpływ głównie zwiększenie wolumenu badań oraz występowanie efektu skali. Grupa odnotowała także wzrost kosztów, co związane było z kosztami funkcjonowania nowych pracowni w Voxel oraz kosztami usług medycznych. Zwiększenie liczby badań refundowanych realizowanych przez Spółkę, kosztem mniejszej liczby badań prywatnych realizowanych z większą marżą, także miało wpływ na spadek marży brutto na sprzedaży. Porównując dane IV kwartału 2019 roku do IV kwartału 2018 obserwujemy spadek zysku brutto na sprzedaży o 5%. Jest to efekt wprowadzonego w 2019 roku zniesienia limitów na badania TK i MR, co spowodowało, że w 2019 roku przychody dotyczące tych badań ujmowane były w całości w momencie ich realizacji. Spowodowało to, że poziom przychodów ze sprzedaży i zysku brutto na sprzedaży od II kwartału 2019 był stabilny i silnie skorelowany z liczbą wykonanych badań. Na zwiększone przychody ze sprzedaży wykazane w IV kwartale 2018 roku miało wpływ rozliczenie w tym okresie przychodów z badan ponadlimitowych, z których spora część została wykonana w poprzednich kwartałach. To z kolei wpłynęło na wysoką bazę przychodową i marżową w 4Q18. Wskaźnik EBITDA (liczony jako zysk z działalności operacyjnej powiększony o amortyzację) dla 2019 roku wyniósł 49,8 milionów złotych (za 4Q19: 13,7 milionów złotych) i był wyższy niż EBITDA wygenerowana w ubiegłym roku o 31% (wzrost w 4Q19: 15%). Na jego wzrost, poza wzrostem zysku na sprzedaży i wzrostem zysku z działalności operacyjnej miały wpływ wzrost amortyzacji (o około 0,6 miliona złotych w 2019, w tym w 4Q19: 0,3 miliona złotych, bez wpływu ujęcia korekty z tyt. MSSF 16), ze względu na zwiększenia środków trwałych. Grupa odnotowała także wzrost kosztów ogólnego zarządu o około 2,8 milionów złotych (4Q19: wzrost nieistotny), co związane jest ze wzrostem skali działalności. Na EBITDA wygenerowaną w 2019 roku miało wpływ ujęcie kosztów jednorazowych związanych z karą umowną w wysokości 0,5 miliona złotych (w całości w 4Q19). Na EBITDA wygenerowaną w 2018 roku miało wpływ ujęcie przychodów z tyt. odszkodowania w kwocie 1,2 miliona złotych (w tym w 4Q18: 29,8 tysięcy złotych). Po skorygowaniu EBITDA o wpływ tego odszkodowania: − wskaźnik EBITDA dla 2019 roku jest wyższy o ponad 13,4 milionów złotych (tj. 36%) od EBITDA wygenerowanej w 2018 roku, − wskaźnik EBITDA dla 4Q19 roku jest wyższy o ponad 2,2 milionów złotych (tj. 19%) od EBITDA wygenerowanej w 4Q18. Ponadto w 2019 roku spółka poniosła istotne koszty akwizycji, co także miało wpływ na koszty ogólnego zarządu oraz EBITDA. EBITDA pod MSR17 i skorygowana o wpływ zdarzeń jednorazowych wyniosła 40,2 milionów złotych (za 4Q19: 11,4 milionów złotych) i była wyższa o 9% od EBITDA skorygowanej o wpływ odszkodowania z 2018 roku (spadek 4Q19: -5%, wpływ rozliczenia nadwykonań MR i TK w 4Q18). Wynik na działalności finansowej był mniejszy o ponad 3,9 milionów złotych w porównaniu do 2018 roku (z czego w 4Q19: o 1,2 miliona złotych), na co miało głównie wpływ ujęcie: − zwiększonych kosztów odsetek z tyt. leasingu finansowego na skutek zastosowania MSSF 16 (wzrost kosztów o prawie 1,7 miliona złotych w 2019 roku, z czego w 4Q19 prawie 0,5 miliona złotych), − ujęcie kosztów dyskonta oraz oczekiwanych strat kredytowych związanych z wyceną udzielonej pożyczki (wzrost kosztów o prawie 0,6 miliona złotych, w całości w 4Q19), − zwiększonych kosztów z tytułu odsetek od obligacji (wzrost o prawie 0,3 miliona złotych w 2019, z czego w 4Q19 stabilizacja kosztu w porównaniu do 4Q18) i odsetek od pożyczek (wzrost o prawie 0,5 miliona złotych w 2019 roku, z czego w 4Q19 ponad 0,1 miliona złotych), z związku ze wzrostem zadłużenia z tego tytułu, − braku występowania udziału w zysku spółki Exira ujmowanej metodą praw własności, w związku z konsolidacją wyników tej jednostki – pozytywny wpływ tej wyceny na wyniki 2018 roku wyniósł ponad 0,5 miliona złotych (z czego w 4Q18: brak). Spółka odnotowała spadek podatku dochodowego w porównaniu do ubiegłego roku o 0,2 miliona złotych (w tym spadek o 0,7 miliona złotych w 4Q19). Było to spowodowane zastosowaniem ulgi B+R w ramach wydatków kwalifikowanych. Efektywna stawka podatkowa wyniosła 20% (w ubiegłym roku: 19%). Istotny wzrost kosztów finansowych miał kluczowy wpływ na spadek zysku brutto i zysku netto w porównaniu do poprzedniego roku. nadwyżka sumy należności handlowych i zapasów nad zobowiązaniami handlowymi W wielkościach bilansowych w okresie sprawozdawczym w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2018 roku zaszły następujące zmiany: − zwiększenie aktywów trwałych o około 67,8 milionów złotych, tj. 57% na skutek zastosowania MSSF 16 i ujęcia aktywów z tyt. leasingu finansowego (wpływ na rzeczowe aktywa trwałe). Z pominięciem wpływu MSSF 16, zmiana aktywów trwałych wynosi 18,3 milionów złotych (wzrost) w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2018 roku i wynika głównie ze zwiększeń rzeczowych aktywów trwałych (o 11,5 milionów złotych, co związane było z nakładami inwestycyjnymi związanymi z otwarciem nowych pracowni oraz prowadzonymi inwestycjami w nowe pracownie), zwiększeń w obrębie udziałów (wzrost o 0,9 milionów złotych na skutek nabycia udziałów w spółce Radpoint sp. z o.o.) oraz pozostałych długoterminowych aktywów finansowych (wzrost o 3,9 milionów złotych głównie w związku z objęciem obligacji i udzieleniem pożyczki spółce Radpoint sp. z o.o. oraz udzieleniem finansowania dłużnego spółce CardioCube Corp.), − zwiększenie zapasów o 0,7 miliona złotych, tj. 41% - w związku ze wzrostem działalności Voxel i otwarciem nowych pracowni, − zmniejszenie środków pieniężnych o 2,4 miliona złotych – ze względu na poczynione inwestycje (w tym zakup wierzytelności wobec SCANiX, nabycie pozostałych aktywów finansowych, w tym w udziały i obligacje w Radpoint sp. z o.o., finansowanie dłużne w CardioCube Corp., realizacja nowych pracowni) oraz zwiększenie skali działalności Spółki, − zmniejszenie zobowiązań handlowych i pozostałych o 5,0 milionów tj. 24% - głównie na skutek spłaty całości zobowiązań związanych z zakupem wierzytelności wobec Scanix sp. z o.o. (8,0 milionów złotych), prezentowanych w pozostałych zobowiązaniach na koniec 2018 roku; zobowiązania handlowe wzrosły o 2,9 milionów złotych. − zwiększenie się długoterminowych zobowiązań finansowych o 48,6 milionów złotych, tj. 105%, głównie w związku z zastosowaniem MSSF 16 Leasing, którego wpływ wyniósł 41,2 milionów złotych. Z pominięciem wpływu MSSF16, wzrost zobowiązań finansowych długoterminowych w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2018 roku wyniósł 6,7 milionów złotych i wynikał głównie ze wzrostu kredytów i pożyczek (związane to było z uruchomieniem nowych pożyczek dot. finansowania nowych pracowni). − zwiększenie się krótkoterminowych zobowiązań finansowych o 17,7 milionów złotych, tj. o 319% - głównie w związku z zastosowaniem MSSF 16 Leasing, którego wpływ wyniósł 9,0 milionów złotych, w wyniku zaciągnięcia nowej pożyczki w wysokości 5,6 milionów złotych, której część krótkoterminowa wynosi 3,2 milinów złotych (a która została przeznaczona na sfinansowanie części zakupu wierzytelności wobec Scanix sp. z o.o. oraz udzielenie pożyczki spółce Hannah sp. z o.o. (od kwietnia 2019 roku jednostce zależnej) oraz w związku z zaciągnięciem pozostałych pożyczek (dot. finansowania nowych pracowni), − zmniejszenie kapitału obrotowego o 1,1 miliona złotych, tj. 6% - na skutek wzrostu zobowiązań handlowych. Wzrost przepływów z działalności operacyjnej w 2019 roku w porównaniu do 2018 roku oraz w IV kwartale 2019 roku w porównaniu do IV kwartału 2018, w związku ze wzrostem amortyzacji, wzrostem kosztów finansowych oraz wzrostem zobowiązań handlowych. Wzrost amortyzacji wyniósł prawie 9,7 milionów złotych (w 4Q19: ponad 2,8 milionów złotych), z czego główny wpływ na jej wzrost miało zastosowanie MSSF 16 Leasing (wzrost o prawie 9,0 milionów złotych, z czego w 4Q19: prawie 2,6 milionów złotych). Wydatki z działalności inwestycyjnej poczynione w 2019 roku związane były głównie z następującymi przepływami inwestycyjnymi: − zapłata za wierzytelności wobec SCANiX (kolejna transza ceny, częściowa zapłata miała miejsce już w 2018 roku) – wydatek w wysokości 8,1 milionów złotych (w większości w I półroczu 2019), − zapłata zaliczki na poczet zakupu udziałów w SCANiX zgodnie z umową opcji zakupu – wydatek w wysokości 1,0 milionów złotych (z czego 4Q19: 0,9 miliona złotych), − udzielenie pożyczki i objęcie obligacji od spółki Radpoint sp. z o.o. – wydatek w wysokości 1,9 milionów złotych (większość w 2Q19 i 3Q19), − udzielenie finansowania dłużnego spółce CardioCube Corp. – wydatek w wysokości 0,8 miliona złotych (w całości w 4Q19), − nakłady inwestycyjne (głównie związane z nowymi pracowniami oraz zakupionym sprzętem i prowadzonymi inwestycjami w nowe pracownie) – wydatek w wysokości 22,6 milionów złotych (4Q19: 6,3 milionów złotych), z czego wydatki dotyczące finansowania nowych pracowni w wysokości 13,8 milionów złotych zostały sfinansowany następczo za pomocą udzielonych pożyczek (4Q19: 3,4 milionów złotych). Przepływy z działalności finansowej w 2019 roku pochodziły głównie z: − wypłaty dywidendy – wydatek w wysokości 10,4 milionów złotych (w całości 3Q19), podczas gdy w 2018 roku: wydatek 10,5 milionów złotych (w całości 2Q18), − zaciągnięcia i spłat kredytów i pożyczek – wpływ netto w wysokości 15,0 milionów złotych (z czego w 4Q19: 0,5miliona złotych), podczas gdy w 2018: wydatek 10,2 milionów złotych (4Q18: wydatek 1,7 miliona złotych). Wpływ pożyczek w wysokości 13,8 milionów złotych (4Q19: 3,4 milionów złotych) dotyczył zrefinansowania kosztów realizacji nowych pracowni rezonansu magnetycznego zrealizowanych przez Voxel w 2018 roku (Limanowa i Gliwice), 2Q19 (Warszawa) oraz 4Q19 (Łańcut). Pozostały wpływ to efekt zaciągnięcia pożyczki na zakup wierzytelności w Scanix sp. z o.o. oraz spłatę pożyczki w Hannah sp. z o.o. oraz zaciągnięcia kredytu w rachunku bieżącym, skorygowany o spłatę pożyczek. − wydatki z tytułu leasingu finansowego – wydatek w wysokości 8,8 milionów złotych (w tym w 4Q19: 2,6 milionów złotych) , w tym wpływ zastosowania MSSF16 Leasing w wysokości 8,3 milionów złotych (4Q19:2,4 miliona złotych), koszty te wcześniej były prezentowane w przepływach z działalności operacyjnej (2018: wydatek w wysokości 0,6 milionów złotych, 4Q18: 0,1 milionów złotych), − spłata odsetek – wydatek w wysokości 4,8 milionów złotych (z czego w 4Q19: 0,8 miliona złotych), w tym wpływ zastosowania MSSF16 Leasing w wysokości 1,8 milionów złotych, koszty te wcześniej były prezentowane w przepływach z działalności operacyjnej (2018: wydatek w wysokości 1,8 milinów złotych, 2Q18: 0,1 miliona złotych). Ponadto zwiększone koszty odsetek wynikają ze wzrostu kosztów zapłaconych odsetek z tytułu obligacji, w związku ze zwiększeniem zadłużenia z tego tytułu. Oceniając stan posiadanych środków pieniężnych oraz wielkość przewidywanych wpływów i wydatków, zabezpieczone źródła finansowania oraz wdrożone zmiany mające na celu przeciwdziałanie skutkom wpływu koronawirusa, Zarząd Voxel uważa, że środki te pozwolą Spółce na sfinansowanie bieżących wydatków operacyjnych, bez ryzyka zachwiania płynności finansowej. Na dzień publikacji raportu okresowego Spółka niewykorzystaną kwotę bankowych linii kredytowych w wysokości 5,5 milionów złotych. 2.2.2. Podstawowe Wskaźniki Finansowe W poniższej tabeli przedstawiono podstawowe wskaźniki finansowe odzwierciedlające sytuację finansową w Voxel w 2019 roku oraz w IV kwartale 2019 roku, prezentując jednocześnie ich wielkości za/w analogicznym okresie poprzedniego roku. W 2019 roku zarówno wskaźnik marży operacyjnej jak i marży netto uległy zmniejszeniu, wzrósł natomiast wskaźnik marży EBITDA. Czynnikami powodującym spadek rentowności był: wzrost kosztów usług medycznych, wpływ kosztów nowych pracowni (także ponoszonych przed rozpoczęciem działalności oraz do czasu pozyskania umowy z NFZ), a także zwiększenie liczby badań refundowanych kosztem badań prywatnych oraz wzrost kosztów finansowych. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na spadek rentowności w 4Q19 w porównaniu do 4Q18 jest rozliczenie nadwykonań dot. badań TK i MR w 4Q18 (wysoka baza). Wskaźniki płynności odnotowały spadek w porównaniu do stanu na dzień 31 grudnia 2018 roku, co było związane ze zmniejszeniem się poziomu środków pieniężnych, na skutek prowadzonych inwestycji oraz ze wzrostem zobowiązań krótkoterminowych, na skutek zwiększenia zobowiązań z tyt. leasingu finansowego (MSSF 16). Wskaźniki zadłużenia uległy zwiększeniu – zarówno wskaźnik zadłużenia ogółem, jak również wskaźnik długu netto/EBITDA. Wpływ na to miało głównie zastosowanie MSSF 16 Leasing, co spowodowało zwiększenie zobowiązań finansowych o ponad 50,2 milionów złotych, podczas gdy EBITDA wzrosła tylko o 10,0 milionów złotych. Było to także spowodowane zwiększeniem zadłużenia, głównie z tyt. pożyczek, środki z których przeznaczone zostały na nakłady inwestycyjne, których wpływ na EBITDA będzie widoczny dopiero w kolejnych okresach. 3. SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE O VOXEL 3.1 DANE EMITENTA Voxel S.A. z siedzibą w Krakowie, 30-663, ul. Wielicka 265, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, XI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem: 0000238176. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 10 502 600 zł, jest opłacony w całości. Spółce nadano numer statystyczny REGON 120067787 oraz NIP: 679-28-54-642. 3.2. INFORMACJE O KAPITALE EMITENTA Kapitał zakładowy Voxel S.A. wg stanu na 31 grudnia 2019 roku wynosi 10 502,6 tysięcy złotych i dzielił się na 10.502.600 szt. akcji serii A, B, C, D1, D2, D3, E, F, G, I, J, K, L. W okresie sprawozdawczym nie wystąpiły zmiany wysokości tego kapitału. 3.3. SKŁAD OSOBOWY I ZMIANY W OKRESIE SPRAWOZDAWCZYM ORGANÓW ZARZĄDZAJĄCYCH I NADZORUJĄCYCH ORAZ KOMITETÓW W VOXEL 3.3.1 Zarząd Zarząd prowadzi sprawy Spółki i reprezentuje Spółkę. Do kompetencji Zarządu nalezą wszelkie sprawy Spółki niezastrzeżone do kompetencji pozostałych organów Spółki. Zarząd Spółki liczy od 1 (jednego) do 3 (trzech) osób, powoływanych na okres wspólnej kadencji trwającej 4 lata. Do składania oświadczeń woli i podpisywania dokumentów w imieniu Spółki upoważnionych jest dwóch członków Zarządu działających łącznie, lub jeden członek Zarządu działający łącznie z prokurentem. Prezes Zarządu kieruje pracami Zarządu, w szczególności koordynuje, nadzoruje oraz organizuje pracę członków Zarządu a także zwołuje i przewodniczy posiedzeniom Zarządu. W przypadku równości głosów podczas głosowania na posiedzeniu Zarządu, głos Prezesa Zarządu decyduje o wyniku głosowania. W sprawach nie przekraczających zakresu zwykłego zarządu każdy z członków Zarządu może samodzielnie prowadzić sprawy Spółki. Uchwały Zarządu zapadają w sprawach przekraczających zwykły zarząd, a także w każdej sprawie, gdy zażąda tego chociażby jeden członek Zarządu. W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2019 roku Zarząd Emitenta funkcjonował w składzie: Jarosław Furdal – Prezes Zarządu, Grzegorz Rutkowski – Wiceprezes Zarządu. W okresie sprawozdawczym nie było zmian w składzie Zarządu Spółki. 3.3.2 Rada Nadzorcza W skład Rady Nadzorczej wchodzi od pięciu do siedmiu Członków. Powołanie i odwołanie Członków Rady Nadzorczej, ustalenie liczby Członków Rady Nadzorczej oraz ustalanie zasad wynagradzania jej Członków należy do zadań Walnego Zgromadzenia. W okresie sprawozdawczym Rada Nadzorcza Voxel działała w następującym składzie: Jakub Kowalik, Magdalena Pietras, Martyna Liszka-Białek, Michał Wnorowski, Vladimir Ježik. W okresie sprawozdawczym nie było zmian w składzie Rady Nadzorczej Spółki. Rada Nadzorcza sprawuje nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Do kompetencji Rady Nadzorczej, oprócz innych spraw przewidzianych w przepisach kodeksu spółek handlowych, przepisach innych ustaw, przyjętych zasadach określonych w „Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW 2016" oraz postanowieniach Statutu Spółki należy: 1) wybór biegłego rewidenta w celu przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego oraz skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy kapitałowej Spółki po otrzymaniu rekomendacji Komitetu Audytu i jego preferencji co do wyboru określonej firmy audytorskiej; 2) przyjmowanie jednolitego tekstu Statutu Spółki, przygotowanego przez Zarząd Spółki; 3) ustalenie zasad i wysokości wynagrodzenia członków Zarządu, a także wyrażenie zgody na zasady i wysokość wynagrodzenia prokurenta; 4) wyrażanie zgody na nabycie i zbycie przez Spółkę nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości; 5) wyrażanie zgody na inne niż z tytułu wynagrodzenia za pracę świadczenia przez Spółkę na rzecz członków Zarządu lub prokurentów; 6) wyrażanie zgody na rozporządzanie przez Spółkę prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości przekraczającej 500,0 tysięcy złotych (brutto), za wyjątkiem zawierania umów na podstawie których Spółka zobowiązana jest do świadczenia usług medycznych oraz za wyjątkiem umów, których przedmiotem jest nabycie lub zbycie sprzętu medycznego lub innych urządzeń wykorzystywanych w celu świadczenia usług medycznych, 7) zatwierdzenie rocznego budżetu Spółki, planów finansowych i inwestycyjnych Spółki przedstawionych przez Zarząd; 8) powoływanie i odwoływanie członków Zarządu; 9) udzielanie zgody na zawarcie przez Spółkę umowy z podmiotem powiązanym ze Spółką, z tym, że udzielenie zgody nie jest wymagane w wypadku umów typowych, zawieranych na warunkach rynkowych w ramach prowadzonej działalności operacyjnej przez spółkę tworzącą grupę kapitałową; 10) rozpatrywanie i opiniowanie spraw mających być przedmiotem uchwał Walnego Zgromadzenia. Rada Nadzorcza odbywa posiedzenia w miarę potrzeb, nie rzadziej niż raz na kwartał. Posiedzenia Rady Nadzorczej zwołuje Przewodniczący Rady Nadzorczej z własnej inicjatywy albo na wniosek Zarządu lub innego Członka Rady Nadzorczej. Członkowie Rady Nadzorczej mogą brać udział w podejmowaniu uchwał Rady Nadzorczej, oddając swój głos na piśmie za pośrednictwem innego członka Rady Nadzorczej. Dopuszcza się podejmowanie uchwał poza posiedzeniem w trybie pisemnym (obiegowym) lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość w sposób określony w Regulaminie Rady Nadzorczej, uchwała jest ważna, gdy wszyscy członkowie Rady Nadzorczej zostali powiadomienie o treści projektu uchwały. Uchwały Rady Nadzorczej zapadają zwykłą większością głosów, z tym zastrzeżeniem, że w każdym przypadku podjęcie uchwały przez Radę Nadzorczą wymagać będzie dla swej ważności obecności przynajmniej połowy Członków Rady Nadzorczej. W przypadku oddania równej liczby głosów, głos Przewodniczącego Rady Nadzorczej jest głosem decydującym. 3.3.3 Komitet Audytu W ramach Rady Nadzorczej Spółki w 2019 roku funkcjonował jeden komitet - Komitet Audytu. W 2019 roku odbyło się pięć posiedzeń Komitetu Audytu, a Komitet podjął trzy uchwały. Do zadań Komitetu Audytu należy w szczególności: 1) monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, 2) monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej i systemów zarządzania ryzykiem oraz audytu wewnętrznego, w tym w zakresie sprawozdawczości finansowej, 3) monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej, w szczególności przeprowadzania przez firmę audytorską badania, z uwzględnieniem wszelkich wniosków i ustaleń Komisji Nadzoru Audytowego wynikających z kontroli przeprowadzonej w firmie audytorskiej, 4) kontrolowanie i monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej, w szczególności w przypadku, gdy na rzecz Spółki świadczone są przez firmę audytorską inne usługi niż badanie, 5) informowanie Rady Nadzorczej o wynikach badania oraz wyjaśnianie, w jaki sposób badanie to przyczyniło się do rzetelności sprawozdawczości finansowej Spółki, a także jaka była rola Komitetu Audytu w procesie badania, 6) dokonywanie oceny niezależności biegłego rewidenta oraz wyrażanie zgody na świadczenie przez niego dozwolonych usług niebędących badaniem, 7) opracowywanie polityki wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzania badania, 8) opracowywanie polityki świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem, 9) określanie procedury wyboru firmy audytorskiej, 10) przedstawianie Radzie Nadzorczej rekomendacji, w sprawach dotyczących powołania biegłych rewidentów lub firm audytorskich, zgodnie z politykami, o których mowa w pkt 7 i 8, 11) przedkładanie zaleceń mających na celu zapewnienie rzetelności procesu sprawozdawczości finansowej w Spółce. Komitet Audytu jest uprawniony do badania wszelkiej działalności Spółki istotnej z punktu widzenia zadań Komitetu oraz żądania od Zarządu i pracowników Spółki wszelkich informacji, sprawozdań i wyjaśnień, przeglądania ksiąg i dokumentów oraz bezpośredniego sprawdzania stanu majątkowego Spółki, w razie potrzeby, zlecania ekspertom opracowania ekspertyz lub opinii. Pracownicy Spółki są zobowiązani do podjęcia współpracy z członkami Komitetu Audytu W okresie sprawozdawczym Komitet Audytu Rady Nadzorczej Voxel S.A. pozostawał niezmienny i przedstawiał się następująco: Michał Wnorowski – Przewodniczący Komitetu Audytu (niezależny Członek Rady Nadzorczej), Jakub Kowalik – Członek Komitetu Audytu (niezależny Członek Rady Nadzorczej), Martyna Liszka-Białek – Członek Komitetu Audytu. Wybór Członków Komitetu Audytu został dokonany uchwałą Rady Nadzorczej Spółki nr 22/2017 z dnia 15 września 2017 r. Dwóch Członków Komitetu Audytu, tj. Przewodniczący Komitetu Audytu - Pan Michał Wnorowski oraz Członek Komitetu Audytu - Pan Jakub Kowalik spełniają kryteria niezależności, o których mowa w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1421 z późn. zm.), a także spełniają kryteria określone w Załączniku II do Zalecenia Komisji Europejskiej 2005/162/WE z dnia 15 lutego 2005 r. dotyczącego roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej), jak również określone w zbiorze zasad ładu korporacyjnego pod nazwą „Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016". Przewodniczący Komitetu Audytu – Pan Michał Wnorowski posiada wiedzę i umiejętności w zakresie rachunkowości oraz badania sprawozdań finansowych. Członek Komitetu Audytu - Pani Martyna Liszka-Białek posiada wiedzę i umiejętności z zakresu branży, w której działa Spółka. Polityka wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania sprawozdań finansowych Grupy Kapitałowej Voxel S.A. oraz Polityka świadczenia przez firmę audytorską przeprowadzającą badanie, przez podmioty powiązane z tą firmą audytorską oraz przez członka sieci firmy audytorskiej dozwolonych usług niebędących badaniem dla Grupy Kapitałowej Voxel S.A. stanowią polityki, o których mowa w art. 130 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 11 maja 2017 roku o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Pierwsza ze wskazanych wyżej Polityk została opracowana i przyjęta przez Komitet Audytu Spółki i określa zasady wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia czynności rewizji finansowej w odniesieniu do sprawozdań finansowych Spółki zgodne z Ustawą o biegłych rewidentach oraz Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 roku w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek zainteresowania publicznego, uchylające decyzje Komisji 2005/909/WE. Rozpoczęcie procedury wyboru firmy audytorskiej dokonuje się na podstawie uchwały Komitetu Audytu podjętej zgodnie z Regulaminem Komitetu Audytu, w której Komitet Audytu określa szczegółowy termin wyboru firmy audytorskiej, liczbę firm audytorskich, do których ma zostać wysłane zapytanie ofertowe oraz ewentualną rekomendację co do firm audytorskich, do których ma zostać wysłane zapytanie ofertowe, ewentualnie listę firm audytorskich, w odniesieniu do których Zarząd powinien powstrzymać się od wysyłania zapytania ofertowego (zgodnie z Polityką), termin skierowania ofert do firm audytorskich, termin przedstawienia sprawozdania przez Zarząd z procedury wyboru firmy audytorskiej, a także termin przedstawienia Radzie Nadzorczej rekomendacji oraz preferencji co do określonych firm audytorskich. Wykonanie procedury wyboru firmy audytorskiej powierza się Zarządowi. Komitet Audytu na podstawie otrzymanych ofert, ewentualnych rozmów z firmami audytorskimi oraz sprawozdania Zarządu dokonuje wyboru co najmniej dwóch firm audytorskich w oparciu o zapisy Polityki i przedstawia je Radzie Nadzorczej w formie rekomendacji oraz raportu z przeprowadzenia procedury wyboru firmy audytorskiej zgodnie z zapisami Polityki. Komitet Audytu wskazuje jednocześnie na firmę preferowaną i uzasadnia swoją decyzję. W rekomendacji Komitet Audytu określa okres, na który firma audytorska ma zostać wybrana, uwzględniając zapisy Polityki. Rada Nadzorcza dokonuje wyboru firmy audytorskiej zgodnie z Polityką. Druga ze wskazanych Polityk określa katalog usług zabronionych, katalog usług dozwolonych oraz zasady zatwierdzania przez Komitet Audytu usług nie będących badaniem sprawozdań finansowych a świadczonych przez firmę audytorską na rzecz spółki zgodnie z w/w Ustawą i Rozporządzeniem. Przedstawiona przez Komitet Audytu w 2018 roku rekomendacja dotycząca wyboru firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania spełniała obowiązujące warunki. W roku zakończonym dnia 31 grudnia 2019 roku na rzecz Spółki nie były świadczone przez firmę audytorską badającą jej sprawozdanie finansowe dozwolone usługi niebędące badaniem. 3.4. OPIS ZASAD DOTYCZĄCYCH POWOŁYWANIA I ODWOŁYWANIA OSÓB ZARZĄDZAJĄCYCH ORAZ ICH UPRAWNIEŃ W ZAKRESIE EMISJI LUB WYKUPU AKCJI Prezesa Zarządu Spółki oraz pozostałych członków Zarządu Spółki powołuje i odwołuje Rada Nadzorcza. Zarząd nie posiada uprawnień w zakresie decyzji o emisji lub wykupie akcji. Decyzje o emisji lub wykupie akcji podejmuje Walne Zgromadzenie. 3.5. OPIS ZASAD ZMIANY STATUTU EMITENTA Zmiana Statutu Spółki wymaga uchwały Walnego Zgromadzenia i wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Uchwały Walnego Zgromadzenia zapadają zwykłą większością głosów, chyba, że kodeks spółek handlowych lub Statut przewidują inną większość. Dla ważności uchwał Walnego Zgromadzenia wymagana jest obecność na Walnym Zgromadzeniu reprezentujących co najmniej 50 % kapitału zakładowego. 3.6. OPIS SPOSOBU DZIAŁANIA WALNEGO ZGROMADZENIA I JEGO ZASADNICZE UPRAWNIENIA Walne Zgromadzenie Spółki obraduje jako zwyczajne lub nadzwyczajne w oparciu o przepisy Kodeksu spółek handlowych, Statutu Spółki oraz postanowienia Regulaminu Walnego Zgromadzenia dostępnego publicznie na stronie internetowej Emitenta www.voxel.pl. w zakładce „relacje inwestorskie". W Walnym Zgromadzeniu mają prawo uczestniczyć uprawnieni z akcji na okaziciela i uprawnieni z akcji imiennych. Uczestnictwo może być osobiste lub przez pełnomocnika. Do kompetencji Walnego Zgromadzenia należy w szczególności podejmowanie uchwał w sprawach: 1) rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółki oraz sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w ubiegłym roku obrotowym, 2) podziału zysku albo pokrycia straty, 3) udzielenia członkom organów Spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków, 4) tworzenia i znoszenia kapitałów rezerwowych, funduszy specjalnych oraz określenie ich przeznaczenia, 5) postanowień dotyczących roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu Spółki lub sprawowaniu zarządu lub nadzoru, 6) powołania i odwołania członków Rady Nadzorczej Spółki, 7) powołania i odwołania likwidatorów, 8) zatwierdzenia regulaminu Rady Nadzorczej, 9) uchwalenia regulaminu obrad Walnego Zgromadzenia. Oprócz spraw wymienionych powyżej, uchwały Walnego Zgromadzenia wymagają inne sprawy określone w przepisach prawa i Statucie Spółki. Nabycie i zbycie przez Spółkę nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości nie wymaga uchwały Walnego Zgromadzenia. Uchwały Walnego Zgromadzenia zapadają zwykłą większością głosów, chyba, że kodeks spółek handlowych lub Statut przewidują inną większość. Dla ważności uchwał Walnego Zgromadzenia wymagana jest obecność na Walnym Zgromadzeniu akcjonariuszy reprezentujących co najmniej 50% kapitału zakładowego. Walne Zgromadzenie może podejmować uchwały jedynie w sprawach objętych porządkiem obrad, chyba, że cały kapitał zakładowy jest reprezentowany na Zgromadzeniu, a nikt z obecnych nie wniósł sprzeciwu, co do odbycia Walnego Zgromadzenia ani co do postawienia poszczególnych spraw na porządku obrad. Wniosek o zwołanie Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia oraz wnioski o charakterze porządkowym mogą być uchwalone, mimo że nie były umieszczone w porządku obrad. Porządek obrad ustala podmiot zwołujący Walne Zgromadzenie. Akcjonariusze reprezentujący, co najmniej 1/20 (jedną dwudziestą) kapitału zakładowego mogą żądać umieszczenia poszczególnych spraw w porządku obrad najbliższego Walnego Zgromadzenia. Żądanie powinno zostać zgłoszone Zarządowi nie później niż na dwadzieścia jeden dni przed wyznaczonym terminem Zgromadzenia. Akcjonariusz zgłaszający wniosek do porządku obrad Walnego Zgromadzenia, w tym wniosek o zaniechanie rozpatrywania sprawy umieszczonej w porządku obrad, powinien przedstawić uzasadnienie umożliwiające podjęcie uchwały z należytym rozeznaniem. Głosowanie jest jawne. Tajne głosowanie zarządza się przy wyborach oraz nad wnioskami o odwołanie bądź zawieszenie członków organów Spółki lub likwidatorów, bądź o pociągnięcie ich do odpowiedzialności jak również w sprawach osobowych. Ponadto tajne głosowanie zarządza się na wniosek choćby jednego z Akcjonariuszy uprawnionych do głosowania. Uchwała Walnego Zgromadzenia w sprawie emisji akcji z prawem poboru powinna precyzować cenę emisyjną lub mechanizm jej ustalenia albo zobowiązać organ do tego upoważniony do ustalenia jej przed dniem ustalenia prawa poboru, w terminie umożliwiającym podjęcie decyzji inwestycyjnej. Uchwały Walnego Zgromadzenia powinny zapewniać zachowanie niezbędnego odstępu czasowego pomiędzy decyzjami powodującymi określone zdarzenia korporacyjne a datami, w których ustalane są prawa Akcjonariuszy wynikające z tych zdarzeń korporacyjnych. Dzień ustalenia praw do dywidendy oraz dzień wypłaty dywidendy powinny być tak ustalone, aby czas przypadający pomiędzy nimi był możliwie najkrótszy, nie dłuższy jednak niż 15 dni roboczych. Ustalenie dłuższego okresu pomiędzy tymi terminami wymaga szczegółowego uzasadnienia. Uchwała Walnego Zgromadzenia w sprawie wypłaty dywidendy warunkowej może zawierać tylko takie warunki, których ewentualne ziszczenie nastąpi przed dniem ustalenia prawa do dywidendy. 4. STANOWISKO ZARZĄDU EMITENTA CO DO MOŻLIWOŚCI ZREALIZOWANIA WCZEŚNIEJ PUBLIKOWANYCH PROGNOZ Emitent nie publikował prognoz dotyczących 2019 roku. 5. WSKAZANIE AKCJONARIUSZY POSIADAJACYCH CO NAJMNIEJ 5% GŁOSÓW NA WZA EMITENTA ORAZ ZMIAN W STRUKTURZE WŁASNOŚCI ZNACZĄCYCH PAKIETÓW AKCJI Na dzień przekazania raportu okresowego struktura znaczącego akcjonariatu Spółki przedstawia się jak w poniższej tabeli. W dniu 25 marca 2019 roku jednostka dominująca otrzymała zawiadomienie od Rockbridge Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działającego w imieniu i na rzecz zarządzanych funduszy inwestycyjnych o zmniejszeniu przez fundusze inwestycyjne zarządzane przez Rockbridge TFI S.A. udziału w ogólnej liczbie głosów w Spółce poniżej progu 5% ogólnej liczby głosów w Spółce. Pełna treść zawiadomienia została przekazana przez Emitenta w raporcie bieżącym nr 5/2019 z dnia 25 marca 2019 roku. 5.1 WSKAZANIE POSIADACZY PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH, KTÓRE DAJĄ SPECJALNE UPRAWNIENIA Spółka wyemitowała imienne akcje serii A w ilości 2.000.100 oraz imienne akcje serii B w ilości 1.000.000, które są uprzywilejowane co do głosu w ten sposób, że na każdą akcję przypadają dwa głosy na walnym zgromadzeniu Spółki. Całość akcji serii A oraz serii B posiada podmiot VOXEL International S.a r.l. z siedzibą w Luksemburgu. 5.2 WSKAZANIE WSZELKICH OGRANICZEŃ ODNOŚNIE DO WYKONYWANIA PRAWA GŁOSU Nie występują żadne ograniczenia odnośnie wykonywania prawa głosu z papierów wartościowych Spółki. 5.3 WSKAZANIE WSZELKICH OGRANICZEŃ DOTYCZĄCYCH PRZENOSZENIA PRAWA Z PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Zbycie akcji imiennych uprzywilejowanych bez zachowania trybu przewidzianego w postanowieniach Statutu jest bezskuteczne wobec Spółki. Dotychczasowym Akcjonariuszom posiadającym akcje imienne uprzywilejowane przysługuje prawo pierwszeństwa nabycia akcji imiennych uprzywilejowanych przeznaczonych do zbycia. Akcjonariusz zamierzający zbyć akcje imienne uprzywilejowane ma obowiązek: 1) zawiadomienia o zamiarze zbycia na piśmie wszystkich Akcjonariuszy posiadających akcje imienne uprzywilejowane oraz Zarządu Spółki, ze wskazaniem osoby nabywcy, liczby akcji przeznaczonych do zbycia oraz ustalonej z nabywcą ceny; 2) jednoczesnego z zawiadomieniem, zaoferowania przeznaczonych do zbycia akcji wszystkim pozostałym Akcjonariuszom posiadającym akcje imienne uprzywilejowane na warunkach określonych poniżej. Oferta Akcjonariusza winna zawierać dla swej ważności upoważnienie Spółki do odbioru oświadczeń w przedmiocie przyjęcia oferty. W przypadku zamiaru zbycia akcji imiennych uprzywilejowanych, pozostali akcjonariusze posiadający akcje imienne uprzywilejowane mogą nabyć akcje oferowane do zbycia za cenę równą cenie zbycia określoną w zawiadomieniu, o którym mowa powyżej. Akcjonariusze posiadający akcje imienne uprzywilejowane mogą wykonać prawo pierwszeństwa w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia poprzez złożenie na ręce Zarządu Spółki oświadczenia o realizacji prawa pierwszeństwa i przyjęciu oferty. W przypadku, gdy oświadczenia o realizacji prawa pierwszeństwa obejmą akcje w liczbie przekraczającej przeznaczoną do zbycia, Zarząd Spółki dokona redukcji proporcjonalnie do liczby akcji objętej oświadczeniami o realizacji prawa pierwszeństwa i w drugiej kolejności do liczby akcji imiennych posiadanych przez Akcjonariuszy, którzy korzystają z prawa pierwszeństwa. Zarząd Spółki w terminie 7 dni licząc od upływu terminu do złożenia oświadczeń o zamiarze skorzystania z prawa pierwszeństwa, o których mowa powyżej, przygotuje listę osób, które złożyły takie oświadczenia i przekaże ją Akcjonariuszowi zamierzającemu zbyć akcje oraz Akcjonariuszom korzystającym z prawa pierwszeństwa. Lista zawierać będzie wskazanie osób korzystających z prawa pierwszeństwa wraz z przypisaniem każdej z nich liczby i numerów nabywanych akcji. Termin zapłaty za akcje nabywane w trybie prawa pierwszeństwa wynosi do 90 dni licząc od przekazania przez Zarząd Spółki zainteresowanym listy, o której mowa w ust. 5 powyżej. W przypadku bezskutecznego upływu terminu do zapłaty za akcje Akcjonariusz może je zbyć w całości lub części na rzecz nabywcy określonego w zawiadomieniu i na wskazanych tam warunkach. Poza powyższym ograniczeniem, nie istnieją żadne inne ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych Voxel. 6. ZESTAWIENIE STANU POSIADANIA AKCJI EMITENTA PRZEZ OSOBY ZARZĄDZAJĄCE I NADZORUJĄCE EMITENTA 6.1 OSOBY ZARZĄDZAJĄCE Stan posiadania akcji Emitenta przez osoby zarządzające przedstawia poniższa tabela: 7. WSZELKIE UMOWY ZAWARTE MIĘDZY VOXEL A OSOBAMI ZARZĄDZAJĄCYMI W trakcie roku 2019 nie zostały zawarte nowe umowy między Spółką oraz osobami zarządzającymi. 8. WARTOŚĆ WYNAGRODZEŃ, NAGRÓD LUB KORZYŚCI, W TYM WYNIKAJĄCYCH Z PROGRAMÓW MOTYWACYJNYCH OPARTYCH NA KAPITALE AKCYJNYM SPÓŁKI Łączne wynagrodzenia Członków Zarządu za 2019 roku wyniosły: W 2019 roku Członkowie Zarządu nie otrzymali wynagrodzenia w formie opcji na akcje. Nie występują zobowiązania wynikające z emerytur i świadczeń o podobnym charakterze dla byłych osób zarządzających, nadzorujących albo byłych członków organów administrujących. Wynagrodzenia dla Członków Rady Nadzorczej w 2019 roku wyniosły: W 2019 roku Emitent utrzymał dotychczasową politykę wynagrodzeń. Założenia polityki to rynkowy poziom oraz spójność oferowanych pracownikom wynagrodzeń. Zgodnie ze Statutem Spółki wynagrodzenie członków Rady Nadzorczej ustalane jest przez Walne Zgromadzenie, zaś wynagrodzenie członków Zarządu Spółki ustala Rada Nadzorcza. Spółka każdego roku publikuje dane dotyczące wynagrodzeń członków organów nadzorczych i zarządczych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wynagrodzenia kadry menedżerskiej ustalane są na podstawie Regulaminu Wynagrodzeń przygotowanego zgodnie w wymogami kodeksu pracy. Członkowie Zarządu Spółki otrzymują wynagrodzenie stałe ustalone przez Radę Nadzorczą. Prezes Zarządu otrzymywał miesięczne wynagrodzenie o wartości 48 tysięcy złotych brutto, a Wiceprezes Zarządu w wysokości 41 tysięcy złotych brutto. Ponadto Członkom Zarządu została wypłacona premia roczna następującej wysokości: Prezes Zarządu: 165 tysięcy złotych brutto, Wiceprezes Zarządu: 135 tysięcy złotych brutto. Wynagrodzenie członków Zarządu nie zawiera zmiennych składników. W przypadku rezygnacji lub odwołania Członka Zarządu z pełnionej przez niego funkcji, mających miejsce w przypadku utraty kontroli podmiotu dominującego Voxel International S.a.r.l. nad Spółką Voxel lub utratą kontroli wspólników kontrolujących obecnie spółkę Voxel International S.a.r.l nad tą spółką, Członkowi Zarządu przysługuje wynagrodzenie dodatkowe (odprawa) w wysokości 12-miesięcznego wynagrodzenia. W pozostałych przypadkach wynagrodzenie dodatkowe Członkowi Zarządu nie przysługuje. W przypadku wypłaty na rzecz Członka Zarządu wynagrodzenia, o którym mowa w zdaniu powyższym, Członek Zarządu nie może być powołany do pełnienia funkcji w Zarządzie Voxel albo w spółkach zależnych od Voxel, przez okres jaki stanowił podstawę ustalenia wynagrodzenia 9. WSKAZANIE ISTOTNYCH POSTĘPOWAŃ TOCZĄCYCH SIĘ PRZED SĄDEM, ORGANEM WŁAŚCIWYM DLA POSTĘPOWANIA ARBITRAŻOWEGO LUB ORGANEM ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ, DOTYCZĄCYCH ZOBOWIĄZAŃ ORAZ WIERZYTELNOŚCI EMITENTA W okresie sprawozdawczym nie wystąpiły istotne postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, dotyczące zobowiązań oraz wierzytelności Spółki. 10. INFORMACJA O TRANSAKCJACH Z PODMIOTAMI POWIĄZANYMI NA WARUNKACH INNYCH NIŻ RYNKOWE W okresie sprawozdawczym Spółka nie zawierała transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach odbiegających od warunków rynkowych. Transakcje w Grupie Kapitałowej Emitenta zawierane są na warunkach rynkowych oraz dokumentowane stosownie do wymogów prawa podatkowego. 11. INFORMACJA O POWIĄZANIACH ORGANIZACYJNYCH LUB KAPITAŁOWYCH Z INNYMI PODMIOTAMI ORAZ OKREŚLENIE GŁÓWNYCH INWESTYCJI Wg stanu na dzień 31 grudnia 2019 roku Emitent posiadał udziały w następujących jednostkach: − 100% udziałów w „Voxel Inwestycje" Sp. z o.o. (dawniej: „Centrum Diagnostyki Obrazowej Jelenia Góra" Sp. z o.o.) spółce oferującej usługi najmu; − 100% akcji w Alteris S.A., spółce będącej dostawcą kompleksowych rozwiązań dla medycyny, − 100% udziałów Exira Gamma Knife sp. z o.o., która świadczy usługi z zakresu neuroradiochirurgii, − 92,46% udziałów w VITO-MED sp. z o.o., która jest podmiotem leczniczym prowadzącym szpital w Gliwicach, w ramach którego działają: Oddział Wewnętrzny, Oddział Neurologii i Oddział Udarowy oraz Poradnie Specjalistyczne i Pracownie Diagnostyczne, jak również Zakład Opiekuńczo – Leczniczy o specjalności neurologiczno – rehabilitacyjnej, − 100% udziałów w Hannah sp. z o.o., która świadczyła usługi w zakresie diagnostyki obrazowej. Jednostka nabyta w kwietniu 2019 roku, konsolidowana od 30 kwietnia 2019 roku. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2019 roku Voxel S.A. dokonał nabycia przedsiębiorstwa Hannah, na skutek czego wszelkie aktywa i pasywa spółki Hannah ujmowane są przez Spółkę. W dniu 28 czerwca 2019 roku Spółka nabyła 2 116 udziałów w spółce Radpoint sp. z o.o. Udziały te stanowią 14,99% w kapitale zakładowym spółki, a po umorzeniu udziałów własnych (odkupionych przez spółkę od części dotychczasowych udziałowców) będą stanowiły 24,98% w kapitale zakładowym. Docelowo zatem jednostka ta stanie się jednostką stowarzyszoną. Spółka Radpoint sp. z o.o. zajmuje się dostarczaniem usług informatycznych dla medycyny. 12. INFORMACJA O ZACIĄGNIĘTYCH I WYPOWIEDZIANYCH W DANYM ROKU OBROTOWYM UMOWACH DOTYCZĄCYCH KREDYTÓW I POŻYCZEK W 2019 roku Spółka zawarła następujące umowy pożyczek: Powyższe pożyczki od Deutsche Leasing Polska S.A. zostały zaciągnięte w celu zrefinansowania nakładów inwestycyjnych dotyczących zakupionego sprzętu medycznego oraz nabycia prac adaptacyjno-budowlanych i zostały zaciągnięte w PLN. Pożyczka od BFF MEDFinance S.A. została przeznaczona na sfinansowanie części zakupu wierzytelności wobec Scanix sp. z o.o. w restrukturyzacji oraz udzielenie pożyczki spółce Hannah sp. z o.o. W dniu 1 lutego 2019 roku Spółka wraz z jednostkami zależnymi Alteris S.A. oraz Exira Gamma Knife sp. z o.o. („Kredytobiorcy") zawarła z bankiem BNP Paribas Bank Polska S.A. (dawniej: Raiffeisen Bank Polska S.A.) aneks nr 3 ("Aneks") do umowy o limit wierzytelności z dnia 30 stycznia 2018 roku Na podstawie Aneksu m.in.: (i) dokonano podwyższenia udzielonego przez Bank limitu wierzytelności z kwoty 14 500,0 tysięcy złotych do kwoty 20 000,0 tysięcy złotych, (ii) objęto umową spółkę zależną Exira Gamma Knife sp. z o.o.; (iii) wydłużono okres udostępnienia Limitu z zastrzeżeniem różnych terminów spłaty dla poszczególnych produktów, w tym kredyt w rachunku bieżącym jest dostępny do dnia 15 marca 2021 roku. Celem przeznaczenia Limitu jest finansowanie bieżącej działalności Kredytobiorców, z zastrzeżeniem, że kredyt rewolwingowy przeznaczony jest wyłącznie na finasowanie kontraktów, zawartych przez Alteris S.A. z zamawiającymi. Zabezpieczenia są zbliżone do dotychczasowych zabezpieczeń (głównie cesje wierzytelności od Narodowego Funduszu Zdrowia oraz zastaw rejestrowy na maszynach i urządzeniach stanowiących własność Voxel S.A. oraz Exira Gamma Knife sp. z o.o.). W 2019 roku Spółka nie wypowiedziała, ani Spółce nie wypowiedziano żadnej umowy kredytu lub pożyczki. 13. INFORMACJA O UDZIELONYCH POŻYCZKACH, W TYM PODMIOTOM POWIĄZANYM Poniższa tabela zawiera szczegółowe zestawienie pożyczek i finansowania dłużnego udzielonych przez Emitenta (w tysiącach złotych). 14. INFORMACJA O OTRZYMANYCH I UDZIELONYCH PORĘCZENIACH GWARANCJACH, W TYM UDZIELONYM PODMIOTOM POWIĄZANYM Na dzień bilansowy spółka posiada zobowiązania warunkowe dotyczące w przeważającej części umów zawartych z instytucjami finansującymi w zakresie zawartych umów kredytu, leasingu finansowego oraz pożyczek finansujących zakupy majątku spółki, na które składają się weksle własne, przewłaszczenia i zastaw rejestrowy. Wystawione weksle wraz z deklaracją wekslową są standardowym i nieodłącznym elementem umów zawieranych z większością instytucji bankowych i poza bankowych w zakresie finansowania długoterminowego. Każdy z weksli zgodnie z deklaracją wekslową, może zostać wypełniony na kwotę odpowiadającą wysokości roszczeń instytucji finansowej wobec Spółki, łącznie z odsetkami. Według stanu na 31 grudnia 2019 roku Spółka posiadała zobowiązania warunkowe na kwotę 89,6 milionów złotych, co stanowi wzrost w stosunku do stanu z dnia 31 grudnia 2018 roku o kwotę ponad 16,8 milionów złotych. W 2019 roku ustanowiono zabezpieczenia (zastawy rejestrowe) dla nowo podpisanych umów pożyczek. 15. OCENA ZARZĄDZANIA ZASOBAMI FINANSOWYMI Rok obrotowy 2019 należy uznać za udany dla Voxel. Spółka osiągnęła wysokie wskaźniki rentowności, zysk operacyjny oraz EBITDA. Wypracowane nadwyżki gotówki operacyjnej zostały przeznaczone na akwizycje, nakłady inwestycyjne oraz wypłatę dywidendy. Prowadzono politykę finansowania działalności w ramach posiadanych środków własnych oraz środków ze źródeł zewnętrznych (obligacje, finansowanie bankowe, leasing finansowy). Emitent posiadał zdolność terminowego regulowania swoich zobowiązań. Po raz kolejny w historii Spółka wypłaciła dywidendę. Mając na uwadze akwizycje rozpoczęte w 2018 roku i te przeprowadzone w 2019 roku Spółka zwiększyła swoje zadłużenie finansowe. Spółka w swojej polityce finansowej konsekwentnie nie stosowała opcji walutowych, ani innych ryzykownych instrumentów finansowych. Biorąc pod uwagę stan posiadanych środków pieniężnych, dostępnych źródeł finansowania , wielkość przewidywanych wpływów i wydatków oraz wdrożone zmiany mające na celu przeciwdziałanie skutkom wpływu epidemii koronawirusa, należy stwierdzić, że środki te pozwolą Spółce na pokrycie bieżących wydatków operacyjnych. 16. OCENA MOŻLIWOŚCI REALIZACJI ZAMIERZEŃ INWESTYCYJNYCH Emitent w 2018 roku rozpoczął istotne inwestycje, które były kontynuowane w 2019 roku. Kolejne inwestycje zostały także zaplanowane na rok 2020. Obecna sytuacja związana wpływem epidemii koronawirusa na działalność Spółki oraz na całą gospodarkę spowodowała, że Spółka na bieżąco analizuje obecną i przyszłą politykę inwestycyjną. 17. INFORMACJE O UMOWACH ZAWARTYCH Z PODMIOTAMI UPRAWNIONYMI DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH Rada Nadzorcza Emitenta w dniu 30 maja 2018 roku dokonała wyboru UHY ECA Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w Krakowie, do przeprowadzenia badania jednostkowych sprawozdań finansowych Spółki sporządzonych za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 31 grudnia 2018 roku i za okres od dnia 1 stycznia 2019 roku do dnia 31 grudnia 2019 roku oraz przeglądu półrocznych jednostkowych sprawozdań finansowych Spółki za okres od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 30 czerwca 2018 roku i za okres od dnia 1 stycznia 2019 roku do dnia 30 czerwca 2019 roku. Emitent poinformował o tym zdarzeniu w raporcie bieżącym nr 29/2018 z dnia 7 czerwca 2018 roku. Wynagrodzenie UHY ECA Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. ustalone zostało na następującym poziomie: − przegląd sprawozdania finansowego oraz badanie rocznego sprawozdania finansowego – 67,8 tysiące złotych (netto) rocznie, − usługi doradztwa podatkowego – nie świadczy takich usług / 0 złotych, − pozostałe usługi – nie świadczy takich usług / 0 złotych. 18. OPIS GŁÓWNYCH CECH STOSOWANYCH W SPÓŁCE SYSTEMÓW KONTROLI WEWNĘTRZNEJ Kontrola wewnętrzna to każde działanie podejmowane przez Zarząd, Radę Nadzorczą, kierownictwo i pozostałych pracowników w celu poprawy zarządzania ryzykiem i zwiększenia prawdopodobieństwa zrealizowania ustalonych celów i zadań. Kontrola wewnętrzna jest instrumentem wspomagającym kierownictwo w procesie zarządzania i podejmowania decyzji oraz w zapobieganiu i wykrywaniu błędów, nadużyć oraz wszelkich przejawów nieprawidłowości. W Spółce funkcjonują wielostopniowe mechanizmy kontrolne, które są ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie uzupełniają się: − samokontrola lub kontrola funkcjonalna, czyli działania kontrolne inicjowane przez pracownika, mające na celu ujawnienie i natychmiastową likwidację niepożądanych zdarzeń, wynikającą z rodzaju wykonywanej pracy, instrukcji stanowiskowych, są elementem procedur systemowych zapewniania jakości; − kontrola wstępna, która ma charakter prewencyjny, zapobiega wykonywaniu czynności niezgodnych z prawem, planem lub zasadami gospodarności; − kontrola bieżąca, która wykonywana jest w trakcie trwania procesów, projektów i polega na bieżącym kontrolowaniu prawidłowości ich przebiegu; − kontrola finansowa, pion finansowy (Dyrektor Finansowy z podległymi komórkami) stanowi podstawowe ogniwo w systemie kontroli wewnętrznej w Spółce. Główny Księgowy, jako osoba nadzorująca pracę rachunkowości, sprawuje kontrolę nad innymi komórkami organizacyjnymi przedsiębiorstwa w zakresie prawidłowości i rzetelności dokumentacji niezbędnej do prowadzenia rachunkowości firmy. Pracownicy służby finansowo-księgowej oraz controllingu poprzez wykonywanie kontroli wstępnej i bieżącej, a także raportowanie bieżących informacji finansowych, oddziałują na całokształt problematyki kontroli wewnętrznej w Spółce. W procesie sporządzania sprawozdań finansowych jednym z podstawowych elementów kontroli jest weryfikacja tych sprawozdań finansowych przez niezależnego audytora. Do zadań audytora należy w szczególności: przegląd półrocznego sprawozdania finansowego oraz badanie wstępne i badanie zasadnicze sprawozdania rocznego. Wyboru biegłego rewidenta dokonuje Rada Nadzorcza w drodze akcji ofertowej z grona renomowanych firm audytorskich, gwarantujących wysokie standardy usług i wymaganą niezależność. Za przygotowanie sprawozdań finansowych, okresowej sprawozdawczości finansowej i bieżącej sprawozdawczości zarządczej spółki odpowiedzialny jest pion Dyrektora Finansowego. Sprawozdania finansowe są przygotowywane przez kierownictwo średniego szczebla i przed przekazaniem ich niezależnemu audytorowi sprawdzane są przez Dyrektora Finansowego. Na tym etapie następuje kontrola funkcjonalna oraz identyfikacja ewentualnych ryzyk i ich eliminacja. Spółka posiada stosowne procedury sporządzania sprawozdań finansowych mające na celu zapewnienie kompletności i prawidłowości ujęcia wszystkich transakcji gospodarczych w danym okresie sprawozdawczym. Dane finansowe będące podstawą sprawozdań finansowych i raportów okresowych pochodzą z miesięcznej, bądź kwartalnej sprawozdawczości finansowej. Kierownictwo średniego i wyższego szczebla, po zamknięciu ksiąg okresu rozliczeniowego, wspólnie analizuje wyniki finansowe, porównując z założeniami biznesowymi. Zidentyfikowane błędy korygowane są na bieżąco w księgach zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości. Funkcjonująca w spółce polityka rachunkowości w zakresie sprawozdawczości finansowej stosowana jest zarówno w procesie budżetowania, prognozowania jak i okresowej sprawozdawczości zarządczej, a więc spółka wykorzystuje spójne zasady księgowe prezentując dane finansowe w sprawozdaniach finansowych, okresowych raportach finansowych i innych raportach przekazywanych akcjonariuszom. Organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym rozdziela funkcje komórek odpowiedzialnych za zawieranie transakcji na rynku, od funkcji komórek odpowiedzialnych za ich autoryzowanie, rozliczanie i sporządzanie informacji o wycenie tych transakcji. Taka struktura organizacyjna, zgodna z najlepszymi praktykami światowymi zarządzania ryzykiem, pozwala na kontrolę procesu zawierania transakcji oraz na wyeliminowanie tych nieautoryzowanych przez organy zarządzające. W Voxel zdaniem Zarządu, system kontroli wewnętrznej funkcjonuje prawidłowo, jest systemem monitorowanym i stale usprawnianym. 19. OŚWIADCZENIE O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO 19.1 WSKAZANIE ZBIORÓW ZASAD ŁADU KORPORACYJNEGO, KTÓRYM PODLEGA SPÓŁKA Emitent w 2019 roku stosował zbiór zasad określonych w „Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW 2016". Emitent w swoim oświadczeniu opublikowanym na stronie internetowej, wskazał, których zasad nie będzie przestrzegał wraz z uzasadnieniem. Pełny tekst oświadczenia jest dostępny na stronie internetowej Emitenta pod adresem: http://www.voxel.pl/relacje-inwestorskie/dobre-praktyki-gieldowe. W 2019 roku Emitent stosował wszystkie obligatoryjne zasady ładu korporacyjnego określone w Oświadczeniu Emitenta w zakresie stosowania Dobrych Praktyk. 19.2 INFORMACJE O ZAKRESIE, W JAKIM ODSTĄPIONO OD POSTANOWIEŃ ŁADU KORPORACYJNEGO Spółka przestrzegała wszystkich zasad ładu korporacyjnego, zawartych w dokumencie „Dobre praktyki spółek notowanych na GPW 2016", stanowiącym załącznik do uchwały nr 27/1414/2015 Rady Nadzorczej Giełdy Papierów Wartościowych z dnia 13 października 2015 roku, za wyjątkiem zasad wskazanych poniżej: „Polityka informacyjna i komunikacja z inwestorami: Zgodnie z zasadą I.Z.1. Spółka prowadzi korporacyjną stronę internetową i zamieszcza na niej, w czytelnej formie i wyodrębnionym miejscu, oprócz informacji wymaganych przepisami prawa: I.Z.1.3. schemat podziału zadań i odpowiedzialności pomiędzy członków zarządu, sporządzony zgodnie z zasadą II.Z.1 W zarządzie Emitenta zasiadają założyciele Spółki, odpowiedzialni za jej dynamiczny, ponad 10-letni, rozwój. Niezależnie od specjalizacji zawodowej członków Zarządu po okresie wielu lat pracy w Spółce ich kompetencje biznesowe w znacznym stopniu pokrywają się. W związku z powyższym Emitent nie stosuje sztywnego podziału zadań i odpowiedzialności, zatem nie tworzy schematu, o którym mowa w niniejszym punkcie. I.Z.1.15. informację zawierającą opis stosowanej przez spółkę polityki różnorodności w odniesieniu do władz spółki oraz jej kluczowych menedżerów; opis powinien uwzględniać takie elementy polityki różnorodności, jak płeć, kierunek wykształcenia, wiek, doświadczenie zawodowe, a także wskazywać cele stosowanej polityki różnorodności i sposób jej realizacji w danym okresie sprawozdawczym; jeżeli spółka nie opracowała i nie realizuje polityki różnorodności, zamieszcza na swojej stronie internetowej wyjaśnienie takiej decyzji Podstawową zasadą, którą kieruje się Emitent dobierając kadrę kierowniczą są przede wszystkim odpowiednie kompetencję zawodowe oraz wysoka etyka biznesowa. Dobór menedżerów jest istotnie zróżnicowany pod kątem ich wykształcenia z uwagi na zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania Grupy Kapitałowej Emitenta. W szczególności dla Emitenta pracują lekarze medycyny, ekonomiści, inżynierowie, informatycy, fizycy nuklearni, chemicy. Osoby te różnią się stażem pracy (od studentów po profesorów), jak też doświadczeniem zawodowym. Struktura zatrudnienia jest dosyć zróżnicowana także w zakresie płci. O ile w skład Zarządu wchodzą mężczyźni, a w Radzie Nadzorczej zasiada jedna kobieta, to spośród kluczowych stanowisk dyrektorskich większość piastowana jest przez kobiety. Powyższe wskazuje, że Emitent w praktyce w dużej mierze stosuje politykę różnorodności, jednak na tym etapie nie przyjęliśmy formalnych zasad dobierania kadry wg zasady różnorodności, bowiem priorytet mają kryteria merytoryczne, o których wspomniano na wstępie. I.Z.1.16. informację na temat planowanej transmisji obrad walnego zgromadzenia - nie później niż w terminie 7 dni przed datą walnego zgromadzenia, Ze względu na znaczne wydatki Emitent nie rejestruje ani nie transmituje obrad Walnego Zgromadzenia, gdyż ponoszone w związku z tym koszty byłyby niewspółmierne wobec prawdopodobnej skali zainteresowania inwestorów tego rodzaju udogodnieniem. I.Z.1.17. uzasadnienia do projektów uchwał walnego zgromadzenia dotyczących spraw i rozstrzygnięć istotnych lub mogących budzić wątpliwości akcjonariuszy – w terminie umożliwiającym uczestnikom walnego zgromadzenia zapoznanie się z nimi oraz podjęcie uchwały z należytym rozeznaniem Emitent stosuje wspomnianą zasadę w zakresie uchwał przygotowywanych przez Zarząd. Jednak w przypadku projektów uchwał wnoszonych przez Akcjonariuszy, Spółka nie może zagwarantować, że wraz z projektami uchwał zostaną przedłożone ich uzasadnienia. I.Z.1.20. zapis przebiegu obrad walnego zgromadzenia, w formie audio i wideo, Patrz komentarz do pkt I.Z.1.16. II. Zarząd i Rada Nadzorcza II.Z.1. Wewnętrzny podział odpowiedzialności za poszczególne obszary działalności spółki pomiędzy członków zarządu powinien być sformułowany w sposób jednoznaczny i przejrzysty, a schemat podziału dostępny na stronie internetowej spółki. Zasada powyższa jest powiązana z zasadą I.Z.1.3. Patrz komentarz do pkt I.Z.1.3. III. Systemy i funkcje wewnętrzne III.Z.2. Z zastrzeżeniem zasady III.Z.3, osoby odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem, audyt wewnętrzny i compliance podlegają bezpośrednio prezesowi lub innemu członkowi zarządu, a także mają zapewnioną możliwość raportowania bezpośrednio do rady nadzorczej lub komitetu audytu. Emitent nie stosuje tej zasady, gdyż w strukturze organizacyjnej Emitenta nie wyodrębniono jednostek odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem, audyt wewnętrzny i compliance. Kontrola wewnętrzna prowadzona jest przez niezależny dział kontrolingu oraz dyrektorów i kierowników odpowiedzialnych za poszczególne segmenty działalności. III.Z.3. W odniesieniu do osoby kierującej funkcją audytu wewnętrznego i innych osób odpowiedzialnych za realizację jej zadań zastosowanie mają zasady niezależności określone w powszechnie uznanych, międzynarodowych standardach praktyki zawodowej audytu wewnętrznego. Emitent nie stosuje tej zasady, gdyż w strukturze organizacyjnej nie wyodrębnił działu audytu wewnętrznego. III.Z.4. Co najmniej raz w roku osoba odpowiedzialna za audyt wewnętrzny (w przypadku wyodrębnienia w spółce takiej funkcji) i zarząd przedstawiają radzie nadzorczej własną ocenę skuteczności funkcjonowania systemów i funkcji, o których mowa w zasadzie III.Z.1, wraz z odpowiednim sprawozdaniem. Nie dotyczy (patrz pkt III.Z.3. powyżej). III.Z.5. Rada nadzorcza monitoruje skuteczność systemów i funkcji, o których mowa w zasadzie III.Z.1, w oparciu między innymi o sprawozdania okresowo dostarczane jej bezpośrednio przez osoby odpowiedzialne za te funkcje oraz zarząd spółki, jak również dokonuje rocznej oceny skuteczności funkcjonowania tych systemów i funkcji, zgodnie z zasadą II.Z.10.1. W przypadku gdy w spółce działa komitet audytu, monitoruje on skuteczność systemów i funkcji, o których mowa w zasadzie III.Z.1, jednakże nie zwalnia to rady nadzorczej z dokonania rocznej oceny skuteczności funkcjonowania tych systemów i funkcji. Emitent nie stosuje tej zasady, gdyż w strukturze organizacyjnej brak jest wyodrębnionych jednostek odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem, funkcje audytu wewnętrznego lub compliance. VI. Wynagrodzenia VI.Z.2. Aby powiązać wynagrodzenie członków zarządu i kluczowych menedżerów z długookresowymi celami biznesowymi i finansowymi spółki, okres pomiędzy przyznaniem w ramach programu motywacyjnego opcji lub innych instrumentów powiązanych z akcjami spółki, a możliwością ich realizacji powinien wynosić minimum 2 lata. Członkowie Zarządu Emitenta są założycielami i pozostają największymi akcjonariuszami Spółki (ich akcje nie były obejmowane w ramach programów motywacyjnych). W przypadku Emitenta istnieje zatem bardzo bezpośredni związek pomiędzy zaangażowaniem Zarządu, a efektem finansowym w postaci wzrostu wartości posiadanych pakietów akcji. Rada Nadzorcza jest uprawniona do przyznania członkom Zarządu premii na bazie rocznej, jednak są to kwoty nieporównywalnie niższe od potencjalnego wzrostu wartości akcji posiadanych przez każdego z członków Zarządu. W ocenie Emitenta interes ekonomiczny członków Zarządu (nie tylko menedżerowie, ale jednocześnie długoterminowi, znaczący akcjonariusze) jest wprost powiązany w długookresowymi celami biznesowymi oraz finansowymi Spółki." 20. INNE INFORMACJE ISTOTNE DLA OCENY SYTUACJI KADROWEJ, MAJĄTKOWEJ I FINANSOWEJ EMITENTA ORAZ OPIS ZDARZEŃ O NIETYPOWYM CHARAKTERZE 20.1 Zawarcie aneksu do umowy kredytowej zawartej z BNP Paribas Bank Polska S.A. W dniu 1 lutego 2019 roku Spółka wraz z jednostkami zależnymi Alteris S.A. oraz Exira Gamma Knife sp. z o.o. („Kredytobiorcy") zawarła z bankiem BNP Paribas S.A. (dawniej: Raiffeisen Bank Polska S.A.) aneks nr 3 ("Aneks") do umowy o limit wierzytelności z dnia 30 stycznia 2018 roku Na podstawie Aneksu m.in.: (iv) dokonano podwyższenia udzielonego przez Bank limitu wierzytelności z kwoty 14 500,0 tysięcy złotych do kwoty 20 000,0 tysięcy złotych, (v) objęto umową spółkę zależną Exira Gamma Knife sp. z o.o.; (vi) wydłużono okres udostępnienia Limitu z zastrzeżeniem różnych terminów spłaty dla poszczególnych produktów, w tym kredyt w rachunku bieżącym jest dostępny do dnia 15 marca 2021 roku. Celem przeznaczenia Limitu jest finansowanie bieżącej działalności Kredytobiorców, z zastrzeżeniem, że kredyt rewolwingowy przeznaczony jest wyłącznie na finasowanie kontraktów, zawartych przez Alteris S.A. z zamawiającymi. Zabezpieczeniem zbliżone do dotychczasowych zabezpieczeń (głównie cesje wierzytelności od Narodowego Funduszu Zdrowia oraz zastaw rejestrowy na maszynach i urządzeniach stanowiących własność Voxel S.A. oraz Exira Gamma Knife sp. z o.o.). 20.2 Zatwierdzenie i uprawomocnienie się układu w postępowaniu sanacyjnym spółki Scanix sp. z o.o. oraz objęcie udziałów W dniu 20 grudnia 2018 roku Spółka zawarła umowy przelewów wymagalnych i bezspornych wierzytelności z wierzycielami spółki Scanix sp. z o.o. („Scanix") na łączną kwotę około 31,1 milionów złotych za cenę 12,0 milionów złotych. Wobec spółki Scanix toczyło się postępowanie sanacyjne. Celem Voxel było doprowadzenie do konwersji nabytych wierzytelności uwzględnionych w spisie wierzytelności sporządzonym w toku postępowania sanacyjnego na udziały w kapitale zakładowym Scanix. W przypadku konwersji tychże wierzytelności Spółka uzyska 81,7% udziałów w kapitale zakładowym Scanix. W dniu 26 marca 2019 roku doszło do zawarcia układu w postępowaniu sanacyjnym, który następnie w dniu 10 kwietnia 2019 roku został zatwierdzony przez sąd. Układ ten obejmuje konwersję wierzytelności posiadanych przez Voxel na kapitał zakładowy spółki Scanix. W dniu 7 listopada 2019 roku zatwierdzony układ spółki Scanix sp. z o.o. stał się prawomocny, co zakończyło jej postępowanie restrukturyzacyjne. W związku z tym spółka ta przystąpiła do realizacji układu, w tym w szczególności podjęła działania zmierzające do ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego Voxel S.A. jako większościowego wspólnika Scanix sp. z o.o. posiadającego 81,7% udziałów w jej kapitale zakładowym w związku z konwersją wierzytelności należących do jednostki dominującej na udziały. W dniu 15 stycznia 2020 roku Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach, Wydział VIII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wydał postanowienie w przedmiocie zmiany danych spółki Scanix w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym Spółka stała się większościowym udziałowcem Spółki, posiadającym 81,7% udziałów w jej kapitale zakładowym. 20.3 Nabycie udziałów w spółce Hannah sp. z o.o. oraz nabycie przedsiębiorstwa Hannah sp. z o.o. W dniu 25 marca 2019 roku Spółka zawarła umowę przyrzeczoną zakupu udziałów w spółce Hannah sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie („Hannah"). Cena nabycia udziałów powiększona o udzielone (celem zrefinansowania istniejącego zadłużenia) pożyczki wyniosła 0,9 milionów złotych. Hannah sp. z o.o. posiadała pracownię radiologii zabiegowej wyposażonej w tomograf komputerowy zlokalizowaną na terenie Szpitala Specjalistycznego im. Świętej Rodziny w Warszawie. Po nabyciu udziałów zakończono prace związane z uruchomieniem pracowni rezonansu magnetycznego (3T). Ponadto w dniu 30 kwietnia 2019 roku Spółka dokonała nabycia przedsiębiorstwa Hannah. Transakcja została sfinalizowana poprzez zawarcie porozumienia, w zamian za zwolnienie Hannah ze zobowiązań względem Spółki wynikających z udzielonych przez Spółkę pożyczek wraz z należnymi odsetkami wyliczonymi na datę zawarcia porozumienia, tj. zobowiązań w łącznej kwocie prawie 1,0 miliona złotych. W związku z tym od dnia 1 maja 2019 wszelkie aktywa i pasywa spółki Hannah (za wyjątkiem środków pieniężnych oraz kapitału zakładowego) ujmowane są przez spółkę Voxel. 20.4 Nabycie udziałów w spółce Radpoint sp. z o.o. W dniu 28 czerwca 2019 roku Spółka zawarła umowy sprzedaży udziałów w spółce Radpoint sp. z o.o. z siedzibą w Zawadzie („Radpoint)". Spółka nabyła łącznie 2 116 udziałów Radpoint za cenę 0,9 milionów złotych. Radpoint jest dostawcą usług informatycznych dla branży medycznej, w tym usług dedykowanych dla radiologii z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Grupa identyfikuje szereg synergii między spółką Alteris oraz spółką Radpoint. Współpraca z Radpoint pozwoli Alterisowi poszerzyć portfolio oferowanych usług, które przed komercjalizacją będą testowane i wdrażane w pracowniach Voxel. 20.5 Udzielenie finansowania dłużnego spółce CardioCube Corp. W dniu 30 września 2019 roku Spółka zawarła z CardioCube Corp. spółką prawa amerykańskiego umowę typu convertible promissory note. CardioCube Corp. jest spółką z branży IT (start-up), która zajmuje się tworzeniem innowacyjnego interfejsu pacjent-lekarz. Na podstawie zapisów niniejszej umowy Spółka przekazała w październiku 2019 roku do CardioCube Corp. płatność w wysokości 200 tysięcy USD. Jeśli w okresie dwóch lat CardioCube Corp. wyemituje i sprzeda akcje w swoim kapitale zakładowym innym inwestorom i będzie to skutkować wpływami w odpowiedniej wysokości, wówczas kwota należności głównej Spółki, powiększona o naliczone odsetki zostanie skonwertowana na akcje w kapitale spółki na warunkach korzystniejszych niż te, po których akcje nabywać będą inni inwestorzy. W przeciwnym wypadku CardioCube Corp. będzie zobowiązany do zwrotu całej kwoty wraz z odsetkami. Spółka identyfikuje synergie między CardioCube Corp. a działalnością spółek powiązanych, tj. Alteris i Radpoint. 20.6 Wpływ epidemii koronawirusa na działalność Spółki Rozprzestrzenianie się wirusa SARS-CoV-2 na terenie Polski, ogłoszony w dniu 13 marca 2020 roku stan zagrożenia epidemicznego oraz w dniu 20 marca 2020 roku stan epidemii będą miały wpływ na działalności Spółki w kilku aspektach. Przede wszystkim Spółka notuje zmniejszenie liczby wykonywania badań diagnostyki obrazowej. Wynika to głównie z zastosowania się przez Spółkę do zaleceń Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 15 marca 2020 roku i wprowadzenie ograniczeń działalności leczniczej, z tym zastrzeżeniem, że badania pilne oraz te, których niewykonanie w pierwotnym terminie mogłyby wpłynąć na stan zdrowia pacjentów wykonywane będą na bieżąco. Mając na względzie dobro pacjentów Spółki oraz jej personelu, w przypadku badań planowych pacjentom proponuje się odleglejsze terminy ich wykonania. Nakaz ograniczenia działalności poprzez zmniejszenie liczby udzielanych świadczeń bądź całkowite wstrzymanie badań stosowany jest również przez szpitale, na terenie których zlokalizowane są pracownie Spółki i na rzecz których udzielają one świadczeń. Spółka prowadzi pracownie diagnostyki obrazowej zlokalizowane i wykonujące świadczenia medyczne na terenie czterech szpitali zakaźnych znajdujących się na liście wskazanej przez Ministra Zdrowia, a dodatkowo jedna z pracowni jest podwykonawcą dla szpitala znajdującego się na powyższej liście. Obecnie badania zostały całkowicie wstrzymane w jednej z pracowni zlokalizowanej w Warszawie oraz w pracowni w Łańcucie w zakresie świadczeń rezonansem magnetycznym (badania tomografii komputerowej oraz RTG są wykonywane). Spółka spodziewa się, że niekorzystny wpływ na liczbę wykonywanych badań będą miały również przerwy związane z koniecznością częstej dezynfekcji pomieszczeń po potencjalnym kontakcie z zakażonym koronawirusem bądź z pacjentem, w stosunku do którego zachodziło prawdopodobieństwo zakażenia. Dłuższe przerwy w realizacji świadczeń występować mogą w wypadku objęcia przez służby sanitarne personelu pracowni kwarantanną. Celem maksymalnego skrócenia czasu, w którym z pracowni korzystać można w ograniczonym zakresie, Spółka opracowała stosowne procedury dbając o to, aby wyłączony od obowiązków personel zastąpiony był niezwłocznie kolejnym zespołem. Ze względu na zalecenia NFZ w zakresie ograniczenia działalności poradni specjalistycznych kierujących na badania diagnostyki obrazowej, spodziewamy się napływu mniejszej liczby skierowań na badania diagnostyki obrazowej, co również przełoży się na liczbę udzielanych przez Spółkę świadczeń. Spółka mierzy się również z gwałtownym wzrostem cen środków ochrony indywidualnej oraz preparatów do dezynfekcji, co będzie miało wpływ na koszty operacyjne. Biorąc pod uwagę wpływ rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 na działalność Spółki, Spółka podjęła działania zaradcze przede wszystkim w zakresie optymalizacji harmonogramów pracy w poszczególnych pracowniach oraz kierowaniu pracowników na niewykorzystane urlopy. Wraz ze spadkiem liczby wykonywanych badań Spółka przewiduje również zmniejszenie części kosztów, w tym głównie dotyczących usług medycznych oraz kosztów materiałów (środki kontrastowe), związanych z działalnością poszczególnych pracowni. Zostanie to częściowo zniwelowane przez wspomniany powyżej wzrost kosztów materiałów do dezynfekcji oraz w zakresie środków ochrony osobistej. Mając na uwadze posiadane środki finansowe oraz niewykorzystane limity kredytowe, płynność finansowa Spółki nie jest zagrożona. Dodatkowo jej zachowaniu sprzyja rozwiązanie wprowadzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 marca 2020 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które umożliwia w okresie przejściowym utrzymanie porównywalnych miesięcznych płatności z tytułu realizacji umów z NFZ, tj. w wysokości 1/12 rocznego planu Spółka będzie otrzymywała zatem comiesięczne wpływy od NFZ, które mogą podlegać wykonaniu w kolejnych miesiącach. Zwracamy także uwagę, na fakt, że z informacji zamieszczonych na stronach Radiological Society of North America wynika, że badania tomografii komputerowej są pomocne w diagnostyce Covid-19. Spółka spodziewa się wzrostu badań w tym zakresie jako jednej z możliwych form diagnozowania zakażenia i oceny jego skutków. W ocenie Spółki ograniczenie jej działalności i skutki z tym związane są czasowe. Spółka spodziewa się wzmożonego zainteresowania diagnostyką obrazową z chwilą złagodzenia ograniczeń związanych ze stanem epidemii. 21. WSKAZANIE CZYNNIKÓW, KTÓRE W OCENIE EMITENTA BĘDĄ MIAŁY WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE PRZEZ NIEGO WYNIKI W 2020 W ocenie Zarządu Emitenta do najważniejszych czynników wpływających na wyniki Voxel w 2020 roku zaliczyć należy: - VOXEL – SEGMENT USŁUG MEDYCZNYCH I SPRZEDAŻY RADIOFARMACEUTYKÓW o w zakresie przychodów ze sprzedaży: na realizację przychodów ze sprzedaży oraz liczbę wykonywanych badań kluczowy wpływ będą miały skutki rozprzestrzeniania się na terytorium Polski epidemii koronawirusa. Dynamika wydarzeń związanych z epidemią koronawirusa oraz krótki czas, który upłynął od jej rozpoczęcia sprawiają, że prognozowanie skutków gospodarczych obarczone jest dużym ryzykiem przyjęcia błędnych założeń. Spółka na bieżąco analizuje sytuację i w kolejnych tygodniach będzie w stanie bardziej precyzyjnie określić wpływ tych wydarzeń na wyniki roku 2020, * wprowadzenie w 2019 roku nielimitowanych procedur TK i MR w ramach badań refundowanych, które zostały utrzymane w 2020 roku, * przedłużenie wszystkich dotychczasowych i zawarcie 4 nowych umów z oddziałami NFZ z terminem obowiązywania do 2024 roku, * oczekiwania utrzymania wycen świadczeń realizowanych w ramach kontraktu z NFZ na co najmniej dotychczasowym poziomie (obowiązującym od 1 października 2017 roku), * wprowadzona od 1 lipca 2019 roku zmiana wyceny świadczeń dot. badań PET-TK i SPECT (BDM, TI, BI) – wzrost o 3%, * wprowadzenie od 1 października 2019 roku przepisów dot. zmiany zasad rozliczania pakietu onkologicznego, które umożliwiają realizację badania PET-TK w ramach diagnostyki pogłębionej i jego rozliczenie w ramach pakietu. Wskutek tego spodziewane jest zwiększenie wolumenów badań PET-TK, * wzrost organiczny – nowe miejsca wykonywania świadczeń w zakresie diagnostyki obrazowej i medycyny nuklearnej: − nowe uruchomione w IV kwartale 2018 roku oraz w 2019 roku, które nie osiągnęły pełnej rentowności w 2019 roku: Limanowa (MR), Gliwice (MR), Warszawa (TK, MR, PET-TK), Jelenia Góra (PET-TK, SPECT), Kraków (SPECT), − uruchomione w III i IV kwartale 2019 roku: Elbląg (TK i MR), Bydgoszcz (MR – wymiana urządzenia), Łańcut (wymiana urządzenia), − planowane na 2020 rok inwestycje, których realizacja częściowo będzie uzależniona od wpływu epidemii koronawirusa na sytuację Spółki i gospodarki. Zarząd na bieżąco analizuje politykę inwestycyjną, * rozwijanie nowych źródeł przychodów: terapia izotopowa, badania izotopowe i badania medycyny nuklearnej, * dalszy rozwój usług teleradiologicznych, * dalsza dywersyfikacja przychodów oraz wzrost przychodów generowanych przez badania farmaceutyczne oraz teleradiologię, - w zakresie kosztów operacyjnych: * stabilizacja kosztów serwisu i napraw urządzeń diagnostycznych, * zwiększone koszty zakupu materiałów dezynfekujących oraz środków ochrony osobistej. Obecnie celem Zarządu na rok 2020 jest minimalizacja wpływu skutków epidemii koronawirusa na działalność Spółki, zarówno od strony zmniejszenia przychodów, zwiększenia kosztów oraz pogorszenia wyników, przy zachowaniu płynności finansowej oraz odrobienie strat związanych z jej skutkami w okresie po zakończeniu epidemii. 22. PODSTAWOWE ZAGROŻENIA I CZYNNIKI RYZYKA DOTYCZĄCE KOLEJNEGO ROKU OBROTOWEGO Ryzyko zmian w systemie finansowania służby zdrowia Ryzykiem o konsekwencjach długoterminowych jest ewentualna zmiana zasad finansowania publicznej opieki zdrowotnej, będąca następstwem decyzji politycznych Rządu. Niezależnie od tego, że dotychczasowe zasady nie ulegną zmianie co najmniej do 2021 roku (czyli do roku, w którym zakończą się najkrótsze nowe umowy wieloletnie zawarte z NFZ), w dłuższym terminie nie można całkowicie wykluczyć podjęcia prób finansowania wyłącznie podmiotów publicznych, ich faworyzowania przy zawieraniu umów lub obniżenia stawek oferowanych podmiotom prywatnym. Zmaterializowanie się któregoś z tych scenariuszy miałoby istotny negatywny wpływ na wyniki finansowe Emitenta i możliwości rozwoju w przyszłości. Niemniej jednak wydarzenia z kilku ostatnich lat, takie jak: − wyłączenie diagnostyki obrazowej spod Ustawy o sieci szpitali oraz utrzymanie sposobu jej finansowania na dotychczasowych zasadach, − brak innych zmian prawnych, które skutkowałyby istotnymi zmianami w sposobie finansowania publicznej służby zdrowia, − zmiany wycen świadczeń realizowanych w ramach diagnostyki obrazowej, − ogłoszenie postępowań konkursowych w sprawie zawarcia wieloletnich umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oraz ich rozstrzygnięcie na korzyść Emitenta, wskazują, że ryzyko to jest istotnie mniejsze niż w ubiegłym roku. Ryzyko współpracy z NFZ oraz odzyskiwalności przychodów z tzw. nadwykonań Voxel znaczącą część przychodów (ponad 65%) uzyskuje bezpośrednio z realizacji kontraktów na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia. Spółka wygrała wszystkie, w których uczestniczyła, postępowania konkursowe ogłoszone przez oddziały NFZ w 2018 i 2019 roku. Skutkowało to zawarciem wieloletnich (głównie 5-letnich) umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej. W związku z tym, w ocenie Spółki w perspektywie kilkuletniej, ryzyko współpracy z Narodowym Funduszem Zdrowia zostało istotnie ograniczone. Przychody wynikające z kontraktów zawartych z NFZ są rozpoznawane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w momencie rozliczania kontraktu. Oprócz badań planowych objętych umowami, Spółka realizuje ponadkontraktowe usługi medyczne (tzw. nadwykonania), za które zapłata przez NFZ następuje z reguły raz w roku, a ich cena nie jest z góry ustalona. Spółka decyduje się na ich wykonanie na swoje własne ryzyko i rozpoznaje przychody z tego tytułu zgodnie z zasadą ostrożnej wyceny oraz zasadą współmierności kosztów i przychodów. Praktyka rynkowa oraz dotychczasowe, wieloletnie doświadczenie Emitenta w rozliczaniu takich świadczeń dają uzasadnione podstawy do przyjęcia, że zostaną one zaakceptowane i zapłacone przez płatnika publicznego w wysokości co najmniej zakładanej przez Emitenta. Mając na uwadze wprowadzone zmiany w rozliczaniu świadczeń TK i MR oraz zniesienie limitów od 1 kwietnia 2019 roku, ryzyko to przestaje być istotne i dotyczy obecnie tylko badań PET-TK. Ryzyko realizacji strategii Wpływ na projekty realizowane przez Spółkę mogą mieć nieprzewidziane czynniki zewnętrzne, których wystąpienie może negatywnie oddziaływać na możliwość realizacji założonych celów strategicznych. Wyniki finansowe Emitenta zależą bezpośrednio od skutecznej realizacji jej strategii, stąd wszelkie działania, które okażą się chybione ze względu na niewłaściwą ocenę otoczenia bądź nieumiejętne dostosowanie się do zmiennych warunków otoczenia mogą mieć negatywny wpływ na sytuację finansową Voxel S.A. Ryzyko błędu lekarskiego Emitent wykonuje wiele badań diagnostycznych z udziałem lekarzy oraz personelu technicznego. Jak w przypadku realizacji każdej procedury medycznej istnieje ryzyko popełnienia błędu w trakcie wykonywania samego badania, jak też interpretacji jego wyników. Konsekwencją ewentualnego błędu mogą być znaczne roszczenia finansowe obciążające Emitenta, jak też szkody wizerunkowe. Emitent wprowadził odpowiednie procedury realizacji badań, niemniej jednak nie eliminuje to całkowicie ryzyka wystąpienia wspomnianych zdarzeń. Emitent posiada obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego z sumą ubezpieczenia 350 tysięcy Euro oraz posiada polisy dobrowolnego ubezpieczenia OC podmiotów leczniczych dla klienta korporacyjnego z sumą gwarancyjną 2 150 tysięcy złotych. Ryzyko utraty kluczowych menedżerów i wykwalifikowanej kadry Sukces rynkowy Voxel S.A. jest w bardzo dużym stopniu determinowany wiedzą oraz zaangażowaniem kluczowych menedżerów i lekarzy, zarówno w odniesieniu do bieżącej działalności operacyjnej, jak też przy realizacji strategicznych celów Spółki. Istnieje ryzyko utraty kluczowych menedżerów i lekarzy z powodów zdarzeń losowych lub innych, co mogłoby mieć istotny, negatywny wpływ na działalność Spółki, szczególnie w średnim i długim terminie. Ryzyko związane z możliwością pojawienia się negatywnego PR/IR Na wysoce konkurencyjnym rynku działania Spółki istnieje ryzyko rozpowszechniania przez niektórych konkurentów Grupy Kapitałowej nieprawdziwych informacji o Emitencie, lub osobach powiązanych ze Spółką, w celu wywarcia negatywnego wpływu na rynkowy wizerunek Emitenta. Ewentualne rozpowszechnianie nieprawdziwych i negatywnych informacji mogłoby wywierać przejściowy, lecz niekorzystny wpływ na pozycję negocjacyjną, a tym samym negatywnie wpływać na sytuację finansową Spółki. Informacje takie mogłyby mieć niekorzystny wpływ na kształtowanie się kursu akcji Emitenta, nawet jeśli nie miałyby one istotnego negatywnego wpływu na jednostkowe lub skonsolidowane wyniki finansowe. Ryzyko realizacji projektów inwestycyjnych Voxel Emitent na bieżąco analizuje potencjalne projekty inwestycyjne i pojawiające się okazje rynkowe, także w postaci potencjalnych akwizycji. Istnieje ryzyko, że wybrany projekt zostanie zrealizowany i nie przyniesie zakładanych efektów finansowych, co może negatywnie wpłynąć na sytuację finansową Spółki. Mając na uwadze potencjalne cele akwizycyjne nie można wykluczyć: − inwestycji w wspólne przedsięwzięcia, co spowoduje, że jednostki te nie będą konsolidowane metodą pełną i ujmowane w całości w wyniku Grupy (a jedynie jako udział w zysku wspólnego przedsięwzięcia), − inwestycji w spółki zajmujące się działalnością R&D, start-upy i/lub spółki wymagające restrukturyzacji, które z uwagi na specyfikę swojej działalności lub też okres niezbędny do zrealizowania działań restrukturyzacyjnych, w pierwszych okresach po nabyciu mogą okazać się nierentowne i spowodować powstanie kosztów/strat. Ryzyko wpływu epidemii koronawirusa na działalność Spółki Jak szerzej opisano w nocie 20.6 niniejszego sprawozdania, Zarząd identyfikuje nowe istotne ryzyko związane z wpływem rozprzestrzeniania się epidemii koronawirusa na terytorium Polski. Dynamika wydarzeń związanych z tym zjawiskiem oraz krótki czas, który upłynął od jej rozpoczęcia sprawiają, że prognozowanie skutków gospodarczych obarczone jest dużym ryzykiem przyjęcia błędnych założeń. Spółka na bieżąco analizuje sytuację i w kolejnych tygodniach będzie w stanie bardziej precyzyjnie określić wpływ tych wydarzeń na wyniki roku 2020. Kraków, 23 marca 2020 roku …………………………………… …………………………………… Jarosław Furdal Grzegorz Rutkowski Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu Grzegorz Rutkowski Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Rutkowski Data: 2020.03.23 17:19:46 +01'00' Dokument podpisany przez Jarosław Furdal Data: 2020.03.23 17:52:16 CET Signature Not Verified	<urn:uuid:011daafa-b7f5-4f13-8210-f70af2a5375f>	finepdfs	1.914063	CC-MAIN-2021-21	https://voxel.pl/wp-content/uploads/2021/03/wza2020_sprawozdanie_zarzadu_z_dzialalnosci_voxel_2019_voxel.pdf	2021-05-07T23:22:28+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-21/segments/1620243988828.76/warc/CC-MAIN-20210507211141-20210508001141-00412.warc.gz	613,409,043	0.999933	0.999987	0.999987	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 91, 2741, 4091, 8726, 12554, 15909, 19385, 22473, 26360, 28791, 32753, 37072, 41158, 45189, 47384, 50436, 52950, 55573, 57809, 61223, 65517, 69954, 73938, 78034, 82589, 86366, 89239, 92976, 94947 ]	2	0
ZARZĄDZENIE Nr 115/2014 Burmistrza Miasta Pionki z dnia 5 grudnia 2014 r. w sprawie: wprowadzenia zmian w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Miasta Pionki Na podstawie art. 33 ust.1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.) zarządzam, co następuje: § 1 W Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Miasta Pionki wprowadzonym Zarządzeniem Nr 79/2013 Burmistrza Miasta Pionki z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie: wprowadzenia Regulaminu Organizacyjnego dla Urzędu Miasta Pionki z późniejszymi zmianami wprowadza się zmiany poprzez dodanie stanowiska robotnik gospodarczy w Wydziale Spraw Obywatelskich i Administracji. Powyższe zwiększenie dotyczy pełnego wymiaru czasu pracy. § 2 Wprowadza się zaktualizowany Wykaz stanowisk i etatów w Urzędzie Miasta Pionki określone Załącznikiem Nr 1 do niniejszego zarządzenia. § 3 Pozostałe zapisy Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miasta Pionki pozostają bez zmian. § 4 Wykonanie Zarządzenia powierzam Sekretarzowi Miasta Pionki oraz kierownikowi komórki organizacyjnej której dotyczy zmiana. § 5 Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. BURMISTRZ Marcin Janeczek Wykaz stanowisk i ilość etatów w Urzędzie Miasta Pionki \| Stanowisko \| Liczba etatów \| \|-------------------------------------------------\|---------------\| \| Burmistrz Miasta - B \| x 1 \| \| Zastępca Burmistrza Miasta - ZB \| x 1 \| \| Sekretarz Miasta - SE \| x 1 \| \| Skarbnik Miasta - S \| x 1 \| Łączna liczba etatów: 4 \| Stanowisko \| Liczba etatów \| \|-------------------------------------------------\|---------------\| \| Samodzielne Stanowisko ds. Obronnych, OC i ZK - OZK \| x 1 \| \| Pełnomocnik ds. Ochrony Informacji Niejawnych - BN \| x ½ \| \| Samodzielne Stanowisko ds. Audytu Wewnętrznego - AW \| x 1 \| \| Samodzielne stanowisko ds. archiwum - AR \| x 1 \| \| Samodzielne stanowisko ds. obsługi kasy Urzędu Miasta – FK \| x1 \| Łączna liczba etatów: 4 ½ BIURO KADR - BK \| Stanowisko \| Liczba etatów \| \|-------------------------------------------------\|---------------\| \| Kierownik Biura \| x 1 \| \| Stanowisko ds. kadr i organizacji \| x 2 \| Łączna liczba etatów: 3 WYDZIAŁ SPRAW OBYWATELSKICH I ADMINISTRACJI - SA \| Stanowisko \| Liczba etatów \| \|-------------------------------------------------\|---------------\| \| Kierownik Wydziału \| x 1 \| \| stanowisko ds. ewidencji ludności \| x 1 \| \| stanowisko ds. dowodów osobistych \| x 2 \| \| stanowisko ds. społecznych \| x 1 \| \| stanowisko ds. obsługi Rady Miasta \| x 1 \| \| stanowisko ds. organizacyjnych \| x 1 \| \| stanowisko ds. obsługi sekretariatu \| x 1 \| \| stanowisko ds. administracyjnych \| x 1 \| \| stanowisko ds. gospodarczych \| x 3 \| Łączna liczba etatów: 12 URZĄD STANU CYWILNEGO - USC Kierownik USC x 1 Zastępca Kierownika USC x 1 Łączna liczba etatów: 2 BIURO RACHUNKOWOŚCI BUDŻETOWEJ - FB Kierownik Biura x 1 stanowisko ds. księgowych x 3 stanowisko ds. płacowych x 1 Łączna liczba etatów: 5 BIURO PODATKÓW I OPLAT - FP Kierownik Biura x 1 stanowisko ds. wymiaru podatków x 1 stanowisko ds. księgowości i egzekucji podatków x 1 stanowisko ds. księgowości i egzekucji dochodów z majątku gminy x 1 stanowisko ds. księgowości i egzekucji opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz innych opłat lokalnych x 1 Łączna liczba etatów: 5 WYDZIAŁ INWESTYCJI I ROZWOJU - IR Kierownik Wydziału x 1 stanowisko ds. inwestycji x 1 stanowisko ds. rozwoju x 2 stanowisko ds. ochrony środowiska x 1 stanowisko ds. zamówień publicznych i inwestycji x 1 stanowisko ds. gospodarki odpadami x 1 Łączna liczba etatów: 7 WYDZIAŁ MIEŃIA GMINNEGO - GM Kierownik Wydziału x 1 stanowisko ds. planowania przestrzennego i numeracji porządkowej x 1 stanowisko ds. geodezji i gospodarki nieruchomościami x 1 stanowisko ds. ewidencji gruntów x 0,4 stanowisko ds. dzierżawy i najmu x 1 stanowisko ds. gospodarowania mieniem Łączna liczba etatów: 6,4 WARTSZTATY TERAPII ZAJĘCIOWEJ – WTZ Kierownik Wydziału x 1 stanowisko: instruktor terapii zajęciowej x 6 ¾ w tym ½ wakat stanowisko: instruktor terapii / pielęgniarka x 1 stanowisko: dozorca – robotnik gospodarczy x 2 stanowisko: specjalista ds. rehabilitacji - fizjoterapeuta x ¼ stanowisko: psycholog x ½ stanowisko: dozorca - kierowca x 1 stanowisko: pomoc administracyjna x 3/4 Łączna liczba etatów: 13,25 BIURO MONITORINGU I OCHRONY - BM Kierownik Biura x 1 stanowisko ds. monitoringu i ochrony x 7 Łączna liczba etatów: 8 Łączna liczba etatów pracowniczych w Urzędzie Miasta Pionki: 70,15 BORMISTRZ Marek Janeczek	<urn:uuid:8afa74e0-9a10-42ce-936e-44b02af92d73>	finepdfs	1.125977	CC-MAIN-2022-33	http://archiwum2015.bip.pionki.pl/cms_inc/20141212090002_zarzadzenie115.20145593.pdf	2022-08-09T02:30:57+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882570879.37/warc/CC-MAIN-20220809003642-20220809033642-00410.warc.gz	2,917,066	0.999838	0.999905	0.999905	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1170, 3335, 4453, 5147 ]	3	0
++ Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. św. Pawła Apostoła w Bielsku-Białej Osiedle Polskich Skrzydeł www.pawelbielsko.pl 17 marca 2019 (ukazuje się od 4.09.2005) ul. Św. Pawła 2, 43-382 Bielsko-Biała email@example.com 713 11/2019 PKO BP/ I O Bielsko-Biała 44 1020 1390 0000 6302 0157 8772 2 NIEDZIELA PRZYGOTOWANIA PASCHALNEGO Słowo Boga Żywego Nasza bowiem ojczyzna jest w niebie. Rdz 15, 5-12. 17-18; Flp 3, 17–4,1 Gdy się modlił, wygląd Jego twarzy się odmienił, a Jego odzienie stało się lśniąco białe. Łk 9, 28b-39 Dziś przypada 2 niedziela wielkiego postu. Gromadząc się na liturgii eucharystycznej, przynosimy Bogu nasze życie z jego jasnymi chwilami dumy i radości, dzięki którym nabieramy nowych sił. Przynosimy także momenty smutku i próby, wypadki losowe i szarość dnia codziennego. W tych wszystkich doświadczeniach wspiera nas słowo Boże, które prowadzi nas po Bożych szlakach na ziemi. Dziękując Bogu za Jego obecność, uwielbijmy naszego Pana poprzez wspólną modlitwę w czasie Mszy świętej. Niedziela, 17 marca 2 NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU Rdz 15,5-12.17-18; Flp 3,17 - 4,1 albo 3,20 - 4,1; Łk 9,28b-36 Sobota 17.30 — (P) Wystawienie Najświętszego Sakramentu Sobota 18.00 — (P) Za ++ Macieja Janika, Marię Kędzior, Natalię Siemaszko i ++ z ich rodzin. 8.00 — (W) W intencji mieszkańców domów przy ul. Trzech Diamentów. 9.30 — (P) W intencji mieszkańców z ul. Trzech Diamentów 36. 11.00 — (W) Chrzty i roczki 17.00 — (P) Gorzkie Żale 18.00 — (P) Za + Józefa Soję. Poniedziałek, 18 marca Dzień powszedni Dn 9,4b-10; Łk 6,36-38 7.00 — (W) Za + Helenę, Eugeniusza i Sławomira Murawskich (od córki Reginy z rodziną). 18.00 — (P) Za + Eugeniusza Ganobis. Wtorek, 19 marca UROCZYSTOŚĆ ŚW. JÓZEFA, OBLUBIEŃCA NMP 2Sm 7,4-5a.12-14a.16; Rz 4,13.16-18.22; Mt 1,16.18-21.24a albo Łk 2,41-51a (tom VI) 7.00 — (P) Za + Bożenę Leśniewską (od Reginy i Czesława z rodziną). 18.00 — (W) W intencji Parafialnego Oddziału Akcji Katolickiej Środa, 20 marca Dzień powszedni Jr 18,18-20; Mt 20,17-28 7.00 — (P) Za ++ Franciszkę i Józefa Adamek. 18.00 — (W) Za + Wojciecha Krzak (od siostry i szwagra). Czwartek, 21 marca Dzień powszedni Jr 17,5-10; Łk 16,19-31 7.00 — (P) Za + Helenę Pyrek (od Lucyny i Andrzeja). 18.00 — (W) Za + Zofię Soję. Piątek, 22 marca Dzień powszedni Rdz 37,3-4.12-13a.17b-28; Mt 21,33-43.45-46 7.00 — (W) Za + Mariannę Mędrala (od sąsiadki Reginy z rodziną). 16.30 — (W) Droga Krzyżowa dla dzieci 18.00 — (P) Za ++ Ludmiłę i Ludwika Lorenc. 18.30 — (P) Droga Krzyżowa Sobota, 23 marca Dzień powszedni Mi 7,14-15.18-20; Łk 15,1-3.11-32 7.00 — (W) Za + Helenę Pyrek (od mieszkańców z bloku Ikara 5). Niedziela, 24 marca 3 NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU 1Kor 10,1-6.10-12; Łk 13,1-9 Sobota 17.30 — (P) Wystawienie Najświętszego Sakramentu Sobota 18.00 — (P) Za + Helenę Pleszczyńską. 8.00 — (W) W intencji mieszkańców w ul. Cieszyńskiej 252. 9.30 — (G) W intencji mieszkańców z ul. Cieszyńskiej 250. 11.00 — (P) Z podziękowaniem za odebrane łaski, z prośbą o Boże błogosławieństwo i zdrowie dla Julii Jakubiec 5 urodziny. 17.00 — (W) Gorzkie Żale 18.00 — (W) Za + Zofię Soję. Wj 3,1-8a.13-15; OGŁOSZENIA DUSZPASTERSKIE 1. Dziś niedziela chrzcielna. Dziś także dzieci przygotowujące się do I komunii św. mają swoje drugie skrutynium podczas Mszy św. o godz. 11.00. 2. Dziś po Mszach św. możemy wesprzeć ofiarą do puszek dzieło misyjne Ad gentes. 3. Przeżyliśmy czas rekolekcji. Dziękujemy serdecznie paniom z Akcji Katolickiej i Róż Różańcowych za przygotowanie poczęstunku podczas rekolekcyjnego dnia chorych. Bóg zapłać! 4. Tym wszystkim, którzy nie zdążyli na rekolekcje parafialne polecamy udział w Gorzkich żalach i Drodze krzyżowej. Drogi Krzyżowej w piątki po Mszy Św. wieczornej i Gorzkich Żalów w niedzielę o godz. 17.00. Droga Krzyżowa dla dzieci w każdy piątek o godz. 16.30! 5. Jak już słyszeliśmy w liście zaproszeni jesteśmy do uczczenia św. Melchiora Grodzieckiego. Od piątku do niedzieli Jego relikwie będą w kościele w Aleksandrowicach. Nasza parafia ma swoją godzinę czuwania przy relikwiach w sobotę od 15.00 Kto może niech uda się do kościoła św. Maksymiliana w Bielsku-Białej. 6. W najbliższą sobotę 23 marca w Brzezince będzie miała miejsce Droga krzyżowa w intencji Trzeźwości Narodu. Szczegóły na plakacie. Przypominamy, że osoby pragnące złożyć deklarację abstynencką na określony czas lub bezterminowo mogą zabrać deklarację i wypełnioną złożyć przed ołtarzem. 7. Parafia św. Andrzeja Boboli w Bielsku-Białej zaprasza na koncert Antoniny Krzysztoń 13 kwietnia o godz. 19.00. Bilety w cenie 25 zł w zakrystii w naszej parafii. 8. Zachęcamy do czytania prasy katolickiej. W Gościu Niedzielnym: o nowoczesnych formach jałmużny i współczesnych jałmużnikach; o papieskich rekolekcjach. DIAKONIA SPRZĄTANIA Dziękujemy mieszkańcom z ul. Skarżyńskiego za posprzątanie kościoła i ofiarę na kościół. Msza Święta w intencji wszystkich mieszkańców będzie celebrowana 7 kwietnia o 9.30. W najbliższą sobotę o posługę czystości bez wystroju kwiatowego prosimy mieszkańców z ul. Nasiennej i Spółdzielców. SPRAWOZDANIE EKONOMICZNE za luty 2019r. Zostały uprzątnięte gałęzie i śmieci na terenie przykościelnym. W trosce o zachowaniu czystości wokół kościoła będą zamieszczone tabliczki informacyjne. Niedopuszczalne jest, aby teren przy kościele stał się miejscem załatwiania się psów. Uprzejmie prosimy o wspólną troskę i kategoryczne reagowanie na nieodpowiednie zachowanie właścicieli zwierząt domowych. Dziękujemy za wsparcie finansowe na ogrzewanie kościoła, które w części pokryło styczniowy rachunek za gaz. Gdy się nieco ociepli ogrzewanie kościoła będzie wyłączone. Prosimy o hojne wsparcie w 3 niedzielę miesiąca tj. 17 marca podczas Mszy św. za co już z serca dziękujemy. BÓG zapłać!!! Drodzy Parafianie i Goście. Bez Waszego wsparcia nie byłoby możliwe funkcjonowanie parafii. Za to jesteśmy wdzięczni i pamiętamy o Was w osobistej modlitwie i przy ołtarzu. Za dobrodziejów będzie sprawowana Msza św. w Wielkanoc o godz.9.30. CZYTAMY ŚW. PAWŁA List do Rzymian (Rz 3,9-19) 3. 9Cóż więc? Czy mamy przewagę? Żadną miarą! Wykazaliśmy bowiem uprzednio, że tak Żydzi, jak i poganie są pod panowaniem grzechu,10jak jest napisane: Nie ma sprawiedliwego, nawet ani jednego, 11nie ma rozumnego, nie ma, kto by szukał Boga. 12Wszyscy zboczyli z drogi, zarazem się zepsuli, nie ma takiego, co dobrze czyni, zgoła ani jednego. 13Grobem otwartym jest ich gardło, językiem swoim knują zdradę, jad żmijowy pod ich wargami, 14ich usta pełne są przekleństwa i goryczy; 15ich nogi szybkie do rozlewu krwi, 16zagłada i nędza są na ich drogach, 17droga pokoju jest im nie znana, 18bojaźni Bożej nie ma przed ich oczami. 19A wiemy, że wszystko, co mówi Prawo, mówi do tych, którzy podlegają Prawu. I stąd każde usta muszą zamilknąć i cały świat musi się uznać winnym wobec Boga,20jako że z uczynków Prawa żaden człowiek nie może dostąpić usprawiedliwienia w Jego oczach. Przez Prawo bowiem jest tylko większa znajomość grzechu. KATECHEZA W BAZYLICE O PIERWSZYM CHARYZMATYKU Ks. Robert Woźniak – ceniony teolog i rekolekcjonista, tłumacz Papieża Franciszka w czasie Światowych Dni Młodzieży w Krakowie, we wtorek 19 marca wygłosi w Hałcnowskiej Bazylice, katechezę „JEZUS JAKO PIERWSZY CHARYZMATYK, CZYLI KIM JEST DUCH ŚWIĘTY?". Katecheza rozpocznie się o godz. 19.00. WYKŁAD DOMINIKAŃSKIEJ SZKOŁY WIARY Zapraszamy na kolejny wykład Dominikańskiej Szkoły Wiary. Wykład odbędzie się w sobotę, 16.03 o godz. 15.00. Temat: Czy można i trzeba wychowywać do służby? Służba w życiu chrześcijanina. Wykład poprowadzi pani prof. dr. hab. Katarzyna Olbrycht. o. Cezary Jenta OP KOLONIE CARITAS Caritas Diecezji Bielsko-Żywieckiej zaprasza dzieci w wieku od 9 do 18 roku życia na kolonie do Głuchołaz w terminie od 13 do 23 sierpnia 2019r. Koszt 750 zł. Istnieje możliwość dofinansowania. Celem zapisania dziecka na kolonie należy pobrać ze strony www.caritas.bielsko.pl formularza zgłoszeniowego. Wypełniony formularz należy dostarczyć do biura Caritas ul. Okrzei 2 w Bielsku-Białej (budynek LENKO) i dokonać wpłaty 150 zł. Zapisy do 15 kwietnia 2019r. Ilość miejsc jest ograniczona. Ks. Robert Kurpios, Dyrektor Caritas Diecezji Bielsko-Żywieckiej PODZIĘKOWANIE OD KIK-u Klub Inteligencji Katolickiej w Bielsku-Białej składa serdeczne podziękowania za ofiary przeznaczone na prowadzenie Katolickiego Domu Opieki „Józefów" w Bielsku-Białej przy ul. Grzybowej 8. Szczegóły działalności znajdują się na stronie www.kikjozefow.org.pl. Zebraliśmy ok. 1900 zł. Bóg zapłać! O wszystkich dobrodziejach pamiętamy modląc się w ich intencji na Msza św. w każdy pierwszy piątek miesiąca w kaplicy w „Józefowie". ZAPOWIEDZI PRZEDŚLUBNE (2) PYZIK Jakub, zam. Kłobuck i KOZIK Paulina, zam. B.B. (1) GUZY Adam, zam. Jastrzębie-Zdrój i GOLIK Marta, zam. B.B. (1) LASOTA Kamil, zam. B.B. i SZEWCZYK Katarzyna, zam. Bystra II NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU (17.03.2019) W II niedzielę Wielkiego Postu czytamy ewangelię o Przemienieniu Pana Jezusa. W czasie tego wydarzenia szaty Jezusa stały się lśniąco białe, a z nieba odezwał się głos: To jest Mój Syn umiłowany. Każdy z nas na chrzcie św. stał się umiłowanym dzieckiem Bożym, stąd pieśń na wejście: „Przez chrztu św. wielki dar" oraz na przygotowanie darów: „Com przyrzekł Bogu przy chrzcie raz" a na zakończenie: „Serce wielkie nam daj… zwleczmy z siebie uczynki starych ludzi … wdziejmy biel nowych szat w Chrystusie Panu", które przypominają nam ten fakt i płynące z tego zobowiązania. Jak Apostołowie Piotr, Jan i Jakub wpatrując się w chwałę Jezusa, na Komunię będziemy śpiewali: „W majestacie na niebieskim tronie, siedzi Jezus, wszelka moc na Jego łonie". Przedłużając uwielbienie zaśpiewamy „Upadnij na kolana". PIEŚŃ WEJŚCIA 1. PRZEZ CHRZTU ŚWIĘTEGO WIELKI DAR, O CHRYSTE, Z TWEJ HOJNOŚCI. TWYM DZIECIOM WIARY DAŁEŚ SKARB NADZIEI I MIŁOŚCI. REF.: NAJŚWIĘTSZEJ TRÓJCY WIECZNĄ CZEŚĆ PRAGNIEMY Z SERC GORĄCYCH NIEŚĆ: STRZEC WIARY ŚLUBUJEMY, W NIEJ ŻYĆ, UMIERAĆ CHCEMY. 2. Z WYZNAWCÓW TWOICH WIERNYCH RZESZ SWÓJ KOŚCIÓŁ TWORZYSZ W ŚWIECIE. W OJCZYŹNIE NASZEJ WŁADASZ TEŻ PRZEZ DŁUGIE TYSIĄCLECIE. REFREN PSALMU RESPONSORYJNEGO MAMY NADZIEJĘ W MIŁOSIERDZIU PANA. NA PRZYGOTOWANIE DARÓW 1. COM PRZYRZEKŁ BOGU PRZY CHRZCIE RAZ, DOTRZYMAĆ PRAGNĘ SZCZERZE. KOŚCIOŁA SŁUCHAĆ W KAŻDY CZAS I W ŚWIĘTEJ WYTRWAĆ WIERZE. O PANIE BOŻE DZIĘKI CI, ŻEŚ MI KOŚCIOŁA OTWARŁ DRZWI. W NIM ŻYĆ, UMIERAĆ PRAGNĘ. 2. W KOŚCIELE TYM JEST Z CIAŁEM, KRWIĄ BÓG POD OSŁONĄ CHLEBA. SWYM CIAŁEM KARMI DUSZĘ MĄ, BY ŻYŁA W NIM DLA NIEBA. W TO WIERZYĆ ZAWSZE MOCNO CHCĘ, BO TEGO KOŚCIÓŁ UCZY MNIE. W NIM ŻYĆ, UMIERAĆ PRAGNĘ. KOMUNIA ŚWIĘTA 1. W MAJESTACIE NA NIEBIESKIM TRONIE SIEDZI JEZUS, WSZELKA MOC NA JEGO ŁONIE. REF.: CHERUBINI, SERAFINI, JAK I ANIOŁOWIE INNI PRZED NIM SIĘ KŁANIAJĄ, RADOŚNIE ŚPIEWAJĄ: ŚWIĘTY, ŚWIĘTY, ŚWIĘTY! WOŁAJĄ! 2. MATKA JEGO I PATRIARCHOWIE, PROROCY, WYZNAWCY I APOSTOŁOWIE, REF.: CHERUBINI... 3. MĘCZENNICY, KTÓRZY KREW PRZELALI, PANNY CZYSTE, KTÓRE GO TAK MIŁOWAŁY, REF.: CHERUBINI... UWIELBIENIE 1. UPADNIJ NA KOLANA, LUDU CZCIĄ PRZEJĘTY. UWIELBIAJ SWEGO PANA: ŚWIĘTY, ŚWIĘTY, ŚWIĘTY! 2. ZABRZMIJCIE Z NAMI NIEBA; BÓG WASZ NIEPOJĘTY W POSTACI PRZYSZEDŁ CHLEBA: ŚWIĘTY, ŚWIĘTY, ŚWIĘTY! 3. POWTARZAJ LUDZKI RODZIE, WIARĄ PRZENIKNIĘTY, NA WSCHODZIE I ZACHODZIE: ŚWIĘTY, ŚWIĘTY, ŚWIĘTY. 4. PAN WIECZNY, ZAWSZE WSZĘDZIE KU NAM ŁASKĄ ZDJĘTY, NIECH WIECZNIE WIELBION BĘDZIE: ŚWIĘTY, ŚWIĘTY, ŚWIĘTY. PIEŚŃ NA ZAKOŃCZENIE REF. SERCE WIELKIE NAM DAJ, ZDOLNE OBJĄĆ ŚWIAT. PANIE, SERCE NAM DAJ, MĘŻNE W WALCE ZE ZŁEM. 1. ZWLECZMY Z SIEBIE UCZYNKI STARYCH LUDZI, ZNISZCZMY WSZYSTKO, CO BUDZI BOŻY GNIEW. WDZIEJMY BIEL NOWYCH SZAT W CHRYSTUSIE PANU: NOWY CZŁOWIEK POWSTANIE W KAŻDYM Z NAS.	<urn:uuid:fe9e4278-af4f-407e-855c-13c526a62e3f>	finepdfs	1.039063	CC-MAIN-2019-13	http://pawelbielsko.pl/archiwum/20190317.pdf	2019-03-21T19:37:06Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-13/segments/1552912202572.29/warc/CC-MAIN-20190321193403-20190321215403-00260.warc.gz	164,517,617	0.999308	0.999744	0.999744	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2286, 3199, 6066, 8565, 8941, 11825 ]	1	0
Regulamin konkursu „Moje Tychy" I Definicje 1. Ilekroć w niniejszym regulaminie jest mowa o: - Mieście - oznacza to Miasto Tychy - Prezydencie- oznacza to Prezydenta Miasta Tychy, - Młodzieżowej Radzie- oznacza to Młodzieżową Radę Miasta Tychy, II Organizator 2. Organizatorem konkursu jest Prezydent Miasta Tychy oraz Młodzieżowa Rada Miasta Tychy. III Cele konkursu 3. Celem konkursu jest: - poznanie sposobu postrzegania Miasta przez młodych ludzi, - zapoznanie młodych ludzi z instytucją Prezydenta Miasta - edukacja i propagowanie działań w zakresie społeczeństwa obywatelskiego, - promocja Miasta. IV Warunki Uczestnictwa 4. Konkurs jest skierowany dla uczniów klas 4 - 8 szkół podstawowych znajdujących się na terenie Miasta 5. Formą konkursu jest nagranie filmu o tematyce: „Moje Tychy". 6. Film może być wykonany dowolną techniką. 7. Film, zapisany w formacie: .mp4 lub .avi, nie może przekraczać 5 minut i powinien być przesłany elektronicznie na adres e-mail: firstname.lastname@example.org 8. Film zgłoszony do konkursu musi stanowić od początku do końca oryginalną pracę uczestnika. Nie może być obciążony prawami na rzecz osób trzecich. Film zgłoszony do konkursu nie może stanowić plagiatu, być kopią, lub wykorzystywać fragmenty jakiegokolwiek innego filmu. Film nie może być wcześniej publikowany i nagradzany w innych konkursach. 9. Przystępując do konkursu uczestnik wraz z nagraniem filmu przedkłada: a) zgodę rodzica/opiekuna prawnego na udział uczestnika w konkursie oraz na publikację/udostępnienie zgłoszonego do konkursu filmu na stronie internetowej Organizatora oraz innych stronach internetowych, a także zgodę na publikację wizerunku uczestnika, jeśli jego wizerunek pojawia się w filmie, a także imienia i nazwiska uczestnika, zgodnie ze wzorem oświadczenia stanowiącym załącznik nr 1 do Regulaminu, b) oświadczenie rodzica/opiekuna prawnego o posiadaniu przez uczestnika pełni praw autorskich do zgłoszonego utworu oraz o nienaruszaniu praw autorskich osób trzecich, nienaruszaniu dóbr osobistych osób, które zostały w nim przedstawione oraz innych dóbr prawnie chronionych, zgodnie ze wzorem oświadczenia stanowiącym załącznik nr 2 do Regulaminu, c) jeśli w materiale filmowym występują osoby trzecie, uczestnik zobowiązany jest do przedłożenia oświadczenia, że osoby te wyraziły zgodę na publikację swojego wizerunku, w tym także na umieszczenie ich wizerunku w sieci Internet, zgodnie ze wzorem oświadczenia stanowiącym załącznik nr 3 do Regulaminu. 10. Uczestnik konkursu zobowiązany jest zebrać oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych oraz zgodę na publikację jej wizerunku od każdej osoby, która została utrwalona w materiale filmowym, a także przekazać jej informacje, wskazane w rozdziale X niniejszego regulaminu. W przypadku, gdy osoby te są niepełnoletnie, zgody powyższe winne być udzielone przez ich rodzica/opiekuna. W tym celu uczestnik może posłużyć się załącznikiem nr 1 do regulaminu. Zebrane zgody przechowywane są przez uczestnika konkursu do 1.06.2022 r. lub do wycofania wcześniej udzielonej zgody i udostępniane przedstawicielom organizatora konkursu na ich żądanie w terminie do 7 dni od jego otrzymania. 11. Rodzic/opiekun prawny uczestnika konkursu oświadcza, że z chwilą zgłoszenia filmu do konkursu, działając w imieniu uczestnika nieodpłatnie przekazuje Organizatorowi autorskie prawa majątkowe do utworu, zgodnie ze wzorem oświadczenia stanowiącym załącznik nr 4 do Regulaminu. 12. W ramach przeniesienia praw autorskich, rodzic/opiekun prawny uczestnika, działając w jego imieniu wyraża zgodę na nieograniczone w czasie i terytorialnie korzystanie i rozporządzanie utworem na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności wymienionych w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1191 z późn. zm.) tj.: a) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową; b) w zakresie obrotu oryginałem lub egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzenie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy; c) w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. 13. Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje wraz z prawem do dalszego przenoszenia tych praw na inne podmioty, prawem do zezwolenia na wykonywanie autorskiego prawa zależnego. Odrębna odpłatność z ww. tytułu nie przysługuje 14. Każdy uczestnik zgłaszając swój udział w konkursie automatycznie akceptuje warunki niniejszego Regulaminu, w tym zasady oceny prac. 15. Uczestnik ponosi pełną i nieograniczoną odpowiedzialność z tytułu jakichkolwiek roszczeń osób trzecich kierowanych wobec Organizatora, a powstałych w związku z filmem zgłoszonym do konkursu i zawartymi w nim treściami oraz za ewentualne naruszenie praw osób trzecich. V Zgłaszanie prac i uczestnictwa w konkursie 16. Filmy przyjmowane będą w terminie od 9.05.2022 r. do 26.05.2022 r. 17. Filmy należy wysyłać na: email@example.com. W tytule maila należy napisać: Konkurs- Moje Tychy. VI Kontakt do koordynatorów 18. Osobami koordynującymi prawidłowy przebieg konkursu są: * Ewa Grudniok - tel. 609494458, firstname.lastname@example.org * Mikołaj Figlarski- tel. 511 217 359, e-mail email@example.com VII Komisja konkursowa 19. Komisja konkursowa (Jury) składa się z przedstawiciela: - Prezydenta Miasta jako organizatora konkursu, - Młodzieżowej Rady Miasta jako organizatora konkursu, - Rady Miasta Tychy, - Urzędu Miasta Tychy, - lokalnych mediów wskazany przez organizatorów 20. Jury wybierze najlepszy film, który zdobędzie nagrodę główną oraz wskaże filmy, które zostaną wyróżnione w ramach konkursu. 21. Jury ocenia zgodność z tematyką konkursu, wartość artystyczną filmu, przekaz dzieła, pomysłowość i kreatywność twórcy. 22. Decyzje komisji są wiążące oraz ostateczne i nie przysługuje od nich odwołanie. 23. Wyniki konkursu ogłoszone zostaną 30.05.2022 r. poprzez stronę umtychy.pl. Osoby nagrodzone dostaną również informację drogą mailową. 24. Autorzy nagrodzonych filmów zostaną zaproszeni na wręczenie nagród 1.06.2022 r. W razie takiej konieczności nagrody za wyróżnienia będzie można odebrać również w indywidualnie ustalonym terminie. VIII Nagrody 25. I miejsce – jeden dzień (1.06.2022 r.) spędzony w Urzędzie Miasta Tychy „na stanowisku Prezydenta Miasta" oraz nagrody rzeczowe. 26. Wyróżnienia - nagrody rzeczowe. 27. Nagroda nie podlega zamianie na inną nagrodę. 28. Laureat nie może przenieść praw do przyznanej mu nagrody na osoby trzecie. 29. Laureat oraz wyróżnieni są zobowiązani do przedłożenia organizatorowi nie później niż do dnia 31.05.2022 r. pisemnej zgody Rodzica/Opiekuna na opuszczenie w dniu 1 czerwca 2022 roku zajęć lekcyjnych i przebywania na terenie Urzędu Miasta. Brak zgody jest równoznaczny z zrzeczeniem się przyznanej nagrody głównej. 30. Laureat traci prawo do nagrody, jeżeli przekazane przez niego dane osobowe okażą się błędne bądź nieprawdziwe lub gdy zgłoszony film okaże się plagiatem lub gdy nie będzie samodzielnym dziełem. W takim przypadku uczestnikowi nie przysługują żadne roszczenia wobec organizatora. IX Postanowienia końcowe 31. Niniejszy regulamin jest jedynym dokumentem określającym zasady konkursu i jest on dostępny w siedzibie Urzędu Miasta u Rzecznika Prasowego oraz na stronie internetowej www.umtychy.pl , 32. Organizator konkursu zastrzega sobie prawo zmiany nagród i terminów trwania (w tym rozstrzygnięcia) konkursu, do nieprzyznania nagrody i pozostawienia konkursu bez rozstrzygnięcia, prawo do unieważnienia konkursu, a nawet prawo do odwołania konkursu w przypadku zdarzeń losowych lub działania siły wyższej, co zostanie ogłoszone na stronie internetowej: www.umtychy.pl Uczestnikowi w takim przypadku nie przysługują żadne roszczenia wobec Organizatora. X Przetwarzanie danych osobowych 1) W związku z udziałem dziecka w konkursie przetwarzaną będą dane osobowe go dotyczące oraz dane osobowe jego rodzica/rodziców. 2) Administratorem danych osobowych przetwarzanych w związku z udziałem w konkursie jest Prezydent Miasta Tychy z siedzibą przy al. Niepodległości 49, 43-100 Tychy, tel. +48 (32) 776 33 33, e-mail: firstname.lastname@example.org, umtychy.pl; 3) Wyznaczony został inspektor ochrony danych, z którym można się skontaktować w sprawach ochrony swoich danych osobowych pod adresem e-mail: email@example.com lub pisemnie na adres siedziby Administratora wskazany powyżej. 4) Podstawą zbierania danych osobowych jest dobrowolna zgoda na przetwarzanie danych osobowych, wyrażona na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. 5) Dane osobowe będą ujawniane podmiotom i osobom upoważnionym na podstawie przepisów prawa, operatorowi pocztowemu lub kurierowi, w celu przekazywania korespondencji papierowej, a także podmiotowi przetwarzającemu. Ponadto, wizerunek, imię i nazwisko dziecka, ujawnione zostaną każdej osobie zainteresowanej, w związku z ich upublicznieniem na stronie umtychy.pl 6) Osobom, których dane są przetwarzane w związku z realizacją konkursu przysługuje prawo do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, żądania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego ds. ochrony danych osobowych – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych 7) Osobom, które udzielają zgody na przetwarzanie danych, przysługuje prawo do jej wycofania w dowolnym momencie, co pozostaje bez wpływu na przetwarzanie, którego dokonano przed jej cofnięcie. 8) Dane osobowe będą przechowywane do 3.06.2022 r. lub do wycofania zgody. 9) Dane osobowe nie będą podlegały profilowaniu. 10) Administrator danych nie ma zamiaru przekazywać danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej. 11) Podanie danych jest dobrowolne, niemniej jednak, ich niepodanie uniemożliwia udział w konkursie. Załączniki: Załącznik nr 1: Zgoda rodzica/opiekuna prawnego dziecka na udział w konkursie Załącznik nr 2: Oświadczenie dotyczące posiadania praw autorskich do filmu zgłoszonego w konkursie Załącznik nr 3: Zgoda na publikację wizerunku Załącznik nr 4: Oświadczenie dotyczące przeniesienia praw autorskich do filmu wykonanego w ramach konkursu.	<urn:uuid:62b6c94f-a808-4aac-b22d-0cb117a1988d>	finepdfs	1.109375	CC-MAIN-2022-21	https://umtychy.pl/upload/pdf/folders/261/regulamin-moje-tychy.pdf	2022-05-18T04:20:00+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662521041.0/warc/CC-MAIN-20220518021247-20220518051247-00415.warc.gz	673,967,392	0.99999	0.99999	0.99999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3569, 7051, 10605 ]	1	0
PRZED WYPEŁNIENIEM PRZECZYTAĆ CAŁOŚĆ UWAGI: Kartę wypełniają rodzice lub opiekunowie dziecka. Wypełniona i podpisana karta stanowi umowę pomiędzy placówką a rodzicem/opiekunem* dziecka w przypadku zakwalifikowania dziecka do pobytu w placówce. KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO NIEPUBLICZNEGO ŻŁOBKA „KOT FILEMON" W LUBLINIE Imię i nazwisko dziecka......................................................................................................................................................... Data i miejsce urodzenia .............................................................................. PESEL ............................................................ Adres zamieszkania............................................................................... ................................................................................ Przyjęcie dziecka do żłobka od dnia ......................................................... I. DANE DOTYCZĄCE RODZICÓW/OPIEKUNÓW: MATKA/OPIEKUNKA: OJCIEC/OPIEKUN: Imię......................................................................... .......................................................................... Nazwisko......................................................................... .......................................................................... Adres Zamieszkania........................................................................ …...................................................................... …………………………………………..……… ………………………………..………………….. Numery telefonów kontaktowych: Do pracy:........................................................................... ........................................................................ Komórkowy: ......................................................................... ......................................................................... II. DODATKOWE WAŻNE INFORMACJE O DZIECKU: (Stałe choroby, wady rozwojowe, alergie, posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności itp.) ...................................................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................... III. UPOWAŻNIAM DO ODBIERANIA MOJEGO DZIECKA ZE ŻŁOBKA NASTĘPUJĄCE OSOBY: (Imię, nazwisko, stopień pokrewieństwa, numer i seria dokumentu tożsamości) 1)…………………………………………………………………………………………………………………………………………….…. …………………………………………………………………………………………………………………………………………….…. 2)……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………... IV. ZOBOWIĄZUJĘ SIĘ DO: - Przestrzegania postanowień Statutu Niepublicznego Żłobka „Kot Filemon". - Przestrzegania Regulaminu Niepublicznego Żłobka „Kot Filemon". - Podawania do wiadomości żłobka jakichkolwiek zmian zawartych w informacjach w niniejszej karcie. - Regularnego uiszczania opłat za żłobek w wyznaczonym terminie do 10 dnia miesiąca za dany miesiąc. - Przyprowadzania i odbierania dziecka ze żłobka osobiście lub przez osobę dorosłą upoważnioną do odbierania, zapewniającą dziecku bezpieczeństwo. - Przyprowadzania do żłobka tylko zdrowego dziecka. - Powiadomienia dyrektora żłobka o rezygnacji ze żłobka z miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca. VI. OŚWIADCZENIE RODZICÓW / OPIEKUNÓW DZIECKA: Oświadczam, że przedłożone przeze mnie w niniejszej karcie informacje są zgodne ze stanem faktycznym. V. INFORMACJE DOTYCZĄCE DANYCH OSOBOWYCH DZIECKA I JEGO RODZINY: INNOVA Aneta Falkowska spełniając obowiązek informacyjny towarzyszący zbieraniu danych osobowych - art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), informuje że: 1. Administratorem Danych Osobowych jest INNOVA Aneta Falkowska ul. Krańcowa 3, 20-356 Lublin organ prowadzący Niepubliczny Żłobek „Kot Filemon w Lublinie" reprezentowana przez Dyrektora, NIP: 9461472481, REGON: 060563110 tel.: 530270100. 2. Przetwarzane dane osobowe będą wykorzystywane do celów związanych z naborem dzieci do placówek prowadzonych przez INNOVA Aneta Falkowska. 3. Podstawy prawne do przetwarzania danych osobowych w ww. zakresie: a. Art.6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. b. Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 ( Dz.U. 2011 nr 45 poz. 235) z późniejszymi zmianami. c. Regulamin Żłobka. d. Statut Żłobka. 4. Odbiorcami danych osobowych będą osoby upoważnione do przetwarzania danych osobowych w tym zakresie. 5. Osobie/osobom powierzającej/cym dane osobowe przysługuje prawo do: a. dostępu do powierzonych danych osobowych, b. sprostowania powierzonych danych osobowych, c. usunięcia powierzonych danych osobowych, d. ograniczenia przetwarzania powierzonych danych, e. wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania powierzonych danych, f. przenoszenia powierzonych danych, g. cofnięcia zgody powierzenia danych w dowolnym momencie, h. wniesienia skargi do organu nadzorczego. 6. INNOVA Aneta Falkowska nie będzie przekazywać zbieranych danych do państw trzecich. 7. INNOVA Aneta Falkowska nie będzie profilować zbieranych danych osobowych. 8. Powierzone dane będą przechowywane zgodnie z przepisami kancelaryjno-archiwalnymi obowiązującymi firmie. 9. Podanie danych osobowych jest niezbędne do realizacji procesu naboru dzieci do placówek. W przypadku braku zgody na przetwarzanie danych osobowych, Dyrektor Żłobka nie będzie miał podstaw prawnych włączenia Karty zgłoszenia dziecka do żłobka do procedury naboru. ........................................................... ........................................................................ (Miejscowość, data) Podpis matki/opiekunki, ojca/opiekuna Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), wyrażam zgodę na przetwarzanie moich i dziecka/dzieci danych osobowych przez INNOVA Aneta Falkowska ul. Krańcowa 3, 20-356 Lublin organ prowadzący Niepubliczny Żłobek „Kot Filemon w Lublinie” reprezentowana przez Dyrektora, NIP: 9461472481, REGON: 060563110 tel.: 530270100 w celu przeprowadzenia procedury naboru dzieci do placówek. ........................................................... ........................................................................ (Miejscowość, data) Podpis matki/opiekunki, ojca/opiekuna VII. OŚWIADCZENIE RODZICÓW/ OPIEKUNÓW* DZIECKA: Oświadczam, że wyrażam zgodę na rejestrowanie wizerunku mojego dziecka podczas zajęć i uroczystości organizowanych w placówce oraz wykorzystanie tego wizerunku poprzez umieszczanie zdjęć i filmów na stronie internetowej Niepublicznego Żłobka „Kot Filemon”, profilu Facebook oraz na tablicach ściennych i komputerze w celu informacji i promocji Żłobka. ........................................................... ........................................................................ (Miejscowość, data) Podpis matki/opiekunki, ojca/opiekuna VIII. DECYZJA O KWALIFIKACJI: …......................................................................................................................................................................................................... …...................................................... …......................................................................... ( Miejscowość, data ) Podpis Dyrektora Niepublicznego Żłobka „Kot Filemon” * - niepotrzebne skreślić	<urn:uuid:a2cc02ff-6744-4a78-beb3-953cf1830d64>	finepdfs	1.132813	CC-MAIN-2018-47	http://kotfilemonlublin.pl/wp-content/uploads/2017/05/Karta-zg%C5%82oszenia-dziecka-do-niepublicznego-%C5%BC%C5%82obka-Kot-Filemon-w-Lublinie.pdf	2018-11-16T18:33:12Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-47/segments/1542039743110.55/warc/CC-MAIN-20181116173611-20181116195611-00499.warc.gz	191,118,881	0.979434	0.998952	0.998952	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2886, 5497, 8300 ]	1	0
Wewnętrzna Polityka Antymobbingowa Rozdział I Postanowienia ogólne § 1 1. Wewnętrzna polityka antymobbingowa, zwana dalej WPA, ustala zasady przeciwdziałania zjawisku mobbingu w Zespole Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji reprezentowanym przez Dyrektora Zespołu, zwanym dalej pracodawcą. 2. Pracodawca wprowadza WPA realizując przepis art. 94³ § 1 Kodeksu pracy. 3. WPA ma na celu określenie zasad reagowania w sytuacji zaistnienia mobbingu. § 2 1. Każdy pracownik ma obowiązek zapoznania się z treścią WPA. 2. Oświadczenie o zapoznaniu się z treścią WPA, zaopatrzone w podpis pracownika i datę, dołącza się do akt osobowych pracownika. § 3 Ilekroć w WPA jest mowa o: 1) pracodawcy – należy przez to rozumieć Dyrektora Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji 2) pracowniku – należy przez to rozumieć każdą osobę pozostającą z pracodawcą w stosunku pracy 3) mobbingu – należy przez to rozumieć działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zanioszoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub osmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. 4) Komisji Antymobbingowej – należy przez to rozumieć organ kolegialny powoływany doraźnie przez pracodawcę do rozpatrywania skarg pracowników o mobbing. Rozdział II Przeciwdziałanie mobbingowi, obowiązki pracodawcy i pracowników § 4 1. Jakiekolwiek działania lub zachowania mające cechy mobbingu, określonego w art. 94³ § 2 kodeksu pracy nie będą tolerowane przez pracodawcę. 2. W Zespole Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji wszelkie działania o charakterze mobbingu są uważane za szkodliwe dla pracowników oraz placówki. § 5 1. Pracodawca ma obowiązek przestrzegania przepisów WPA oraz monitorowania ich przestrzegania przez pracowników. 2. Pracodawca zobowiązuje się traktować wszystkich pracowników z godnością i szacunkiem, powstrzymywać się od wszelkich zachowań mogących nosić znamiona mobbingu. 3. Pracownicy zobowiązani są do przestrzegania WPA, zwracania uwagi na wszelkie naruszenia tego obowiązku przez swoich współpracowników. 4. Pracownicy zobowiązani są traktować wszystkich pracowników z godnością i szacunkiem, powstrzymywać się od wszelkich zachowań mogących nosić znamiona lobbingu. § 6 1. Każdy pracownik, który uzna, że został poddany mobbingowi, może wystąpić z pisemną skargą do pracodawcy. 2. Skarga powinna zawierać charakterystykę działań składających się na mobbing oraz wskazanie jego sprawcy bądź sprawców. 3. Należy szczegółowo opisać stan faktyczny uwzględniając czas i miejsce zdarzenia bądź zdarzeń, okoliczności towarzyszące, obecnych świadków oraz przedstawić ewentualne dowody świadczące o zaistniałym mobbingu. 4. Można określić częstotliwość oraz czasookres zdarzeń. 5. W treści skargi należy opisać ewentualne skutki zaistniałych zdarzeń. 6. Poszkodowany powinien własnoręcznie podpisać skargę i opatrzyć ją datą dniową. 7. Skarga anonimowa lub niepodpisana przez pracownika nie podlega rozpatrzeniu. 8. Skargi winny być traktowane poważnie, ze szczególną ostrożnością i poszanowaniem osób zarówno je wnoszących, jak i oskarżonych, aby niesłusznie nie ucierpiała niczyja reputacja i kariera. § 7 1. Pracodawca każdorazowo w ciągu 7 dni roboczych od dnia złożenia skargi powołuje Komisję Antymobbingową, zwaną dalej komisją, której zadaniem jest ustalenie zasadności skargi. 2. Komisja składa się z 3 członków. 3. W skład Komisji wchodzą: reprezentant pracodawcy, reprezentant pracowników, na prośbę pracownika poszkodowanego reprezentant Związku Nauczycielstwa Polskiego lub innej organizacji związkowej działającej w placówce lub pracownik wskazany przez poszkodowanego. 4. Przewodniczącym Komisji jest reprezentant pracodawcy. 5. Członkiem Komisji nie może być: a. osoba, której dotyczy skarga o mobbing; b. osoba będąca małżonkiem, krewnym lub powinowatym – do drugiego stopnia włącznie – którejkolwiek z osób, których to postępowanie dotyczy, albo pozostająca z nimi w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić wątpliwości co do jej bezstronności. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, pracodawca wyznacza inny skład Komisji. 7. Członek Komisji może na swój pisemny wniosek zostać odwołany od prac w Komisji jeżeli jego prośba zostanie uznana za zasadną. Wówczas w jego miejsce jest powoływana inna osoba. 8. W toku działań Komisji obie strony powinny mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska. 9. Po wysłuchaniu wyjaśnień poszkodowanego pracownika, domniemanego sprawcy (sprawców) mobbingu, wskazanych świadków oraz przeprowadzeniu postępowania dowodowego komisja podejmuje decyzję zwykłą większością głosów co do zasadności rozpatrywania skargi. 10. Spotkania, prace i ustalenia Komisji sporządzane są w formie pisemnej w postaci protokołów, który podpisują wszyscy członkowie Komisji i strony postępowania. 11. Postępowanie przed komisją ma charakter poufny. 12. W sprawach nieuregulowanych w WPA do postępowania przed Komisją stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego. § 8 1. W sytuacji, gdy oskarżoną osobą o mobbing jest pracodawca wówczas decyzyjność w sprawach powołania komisji, rozpatrywania skargi oraz wymierzania sankcji dla sprawcy mobbingu jest przeniesiona na organ prowadzący placówkę. § 9 1. W razie uznania skargi za zasadną wobec sprawcy lub sprawców mobbingu pracodawca może zastosować upomnienie lub naganę oraz zmienić stosunek pracy w sposób przewidziany w kodeksie pracy. 2. Sprawca lub sprawcy mobbingu mogą być dodatkowo pozbawieni uprawnień wynikających z przepisów prawa pracy, które są uzależnione od nienaruszania obowiązków pracowniczych. 3. W rażących przypadkach mobbingu pracodawca może rozwiązać ze sprawcą lub sprawcami stosunek pracy bez wypowiedzenia. Rozdział III Postanowienia końcowe § 10 W sprawach nieuregulowanych niniejszą polityką mają zastosowanie odpowiednio przepisy Kodeksu pracy i Kodeksu cywilnego. § 11 Zarządzenie wprowadzające Wewnętrzną Politykę Antymobbingową wchodzi w życie z dniem jego podpisania przez pracowników. Dyrektor Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji w Krakowie, ul. Jelenów 7 mgr inż. Barbara Lesińska WICEPREZES Zarządu Oddziału ZNP Kraków Śródmieście mgr Jadwiga Cieplinska-Puchala podpisano 5.XI.2023 OŚWIADCZENIE Oświadczam, że zapoznałem/am się z Wewnętrzną Polityką Antymobbingową Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji w Krakowie i zobowiązuję się do przestrzegania jej postanowień. .......................................................................................................... (Podpis pracownika) OŚWIADCZENIE W związku z powołaniem mnie w skład Komisji Antymobbingowej, rozpatrującej skargę o mobbing, złożoną przez: (imię i nazwisko skarżącego) (stanowisko służbowe, komórka/jednostka organizacyjna) w dniu (data złożenia skargi) oświadczam, że: 1. nie jestem małżonkiem, krewnym lub powinowatym – do drugiego stopnia włącznie – żadnej z osób, których to postępowanie dotyczy, ani nie pozostaję z nimi w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić wątpliwości co do mojej bezstronności; 2. zachowam w tajemnicy wszelkie informacje, uzyskane w związku z prowadzonym postępowaniem. (podpis członka Komisji) PROTOKOŁ Z PRZEBIEGU POSTĘPOWANIA KOMISJI ANTYMOBINGOWEJ dotyczącej skargi złożonej przez pracownika: ........................................................................................................... (imię i nazwisko) zatrudnionego w Zespole Szkół Inżynierii Środowiska i Melioracji na stanowisku: ........................................................................................................... Komisja Antymobbingowa rozpatrująca skargę w składzie: 1. Pan/Pani................................................................. – przewodniczący komisji; 2. Pan/Pani................................................................. – członek komisji; 3. Pan/Pani................................................................. – członek komisji; W toku przeprowadzonego postępowania podjęła następujące czynności: 1. ........................................................................................ 2. ........................................................................................ 3. ........................................................................................ W wyniku których ustaliła następujący stan faktyczny: ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... Rekomendacja dalszych działań pracodawcy: ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ Uwagi członka komisji: ................................................................................................................................ Podpisy członków Komisji: 1. .......................................................................................................................... 2. .......................................................................................................................... 3. .......................................................................................................................... ................................................................................................................................ (miejscowość i data sporządzenia protokołu)	652989a6-7e5b-4588-aa46-83bc6d4dd9a6	finepdfs	2.273438	CC-MAIN-2025-08	https://zsisim.pl/wp-content/uploads/2024/09/WPA.pdf	2025-02-12T13:50:37+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951754.36/warc/CC-MAIN-20250212124130-20250212154130-00342.warc.gz	993,116,260	0.932269	0.999974	0.999974	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1803, 3867, 5963, 6471, 6797, 7430, 9045, 10215 ]	1	0
Witamy w Parku Avia! Park Avia to nowoczesny kompleks sportowo-rekreacyjny. Do Państwa dyspozycji są trzy strefy: - baseny wewnętrzne i strefa relaksu (saunarium) - baseny zewnętrzne - ogólnodostępna strefa sportowa. Basen sportowy sześciotorowy o długości 25m, dostosowany do osób niepełnosprawnych. Basen rekreacyjny z licznymi masażerami oraz zjeżdżalnią wodną. Brodzik z wieloma atrakcjami wodnymi, które na pewno przypadną do gustu najmłodszym, a także dwie wanny jacuzzi. W budynku obiektu dostępna jest również Strefa Relaksu czyli Saunarium, gdzie każdy może skorzystać z dobocznych aspektów sauny fińskiej lub łaźni tureckiej, a po zakończonym seansie saunowym przyjemnie zrelaksować się na leżankach przy tęźni solankowej z oryginalną leczniczą solanką z Zabłocia wydobywaną od 1892 r. Nowe miejsce na sportowej mapie Lubelszczyzny W okresie letnim doskonałym miejscem dla wszystkich amatorów kąpieli wodnych i słonecznych jest strefa basenów zewnętrznych. Basen rekreacyjny z licznymi atrakcjami wodnymi: - 2 zjeżdżalnie, masażery, - basen pływacki, siatka wspinaczkowa - i 2 wanny spa jacuzzi Wodny plac zabaw: - 3 zjeżdżalnie, kolorowe zwierzęta tryskające wodą, wiadro przelewowe, oraz armatki wodne Trzecią część kompleksu stanowi Strefa Sportu, czyli dostępne bezpłatnie dla wszystkich gości Parku Avia obiekty sportowe takie jak: - dwa boiska piaskrzyste – do piłki nożnej plażowej oraz siatkówki - dwa boiska o nawierzchni syntetycznej - wielofunkcyjne, przeznaczone do gry w siatkówkę lub koszykówkę, oraz drugie dla amatorów gry w koszykówkę uliczną - plac sprawnościowy i siłownia zewnętrzna. Sponsor techniczny: Park Avia Twój czas, Twoje miejsce Zapraszamy do korzystania ze specjalnie przygotowanej oferty dla klienta biznesowego Parku Avia. Do dyspozycji naszych Klientów przekazujemy Karty Klienta, które dają nieograniczone możliwości korzystania ze wszystkich udodnościń i atrakcji dostępnych w Parku Avia. Korzystając z Karty Klienta Parku Avia otrzymują Państwo: - wyjątkowo preferencyjne warunki zakupu - konkurencyjne ceny oraz szeroki wachlarz dostępnych usług - nieograniczoną możliwość korzystania ze wszystkich atrakcji dostępnych w Parku Avia - bezpłatny parking dla korzystających z Parku Avia - gwarancję utrzymania środków na karcie do końca trwania umowy. \| Cena karty (do 10 szt.) \| Rabat \| Wysokość środków na karcie \| \|------------------------\|---------\|-----------------------------\| \| 100 zł \| 10% \| 110 zł \| \| 200 zł \| 15% \| 230 zł \| \| 500 zł \| 20% \| 600 zł \| \| Cena karty (do 11-20 szt.) \| Rabat \| Wysokość środków na karcie \| \|----------------------------\|---------\|-----------------------------\| \| 100 zł \| 20% \| 120 zł \| \| 200 zł \| 23% \| 245 zł \| \| 500 zł \| 25% \| 625 zł \| \| Cena karty (do 21-50 szt.) \| Rabat \| Wysokość środków na karcie \| \|----------------------------\|---------\|-----------------------------\| \| 100 zł \| 30% \| 130 zł \| \| 200 zł \| 33% \| 265 zł \| \| 500 zł \| 35% \| 675 zł \| \| Cena karty (powyżej 50 szt.) \| Rabat \| Wysokość środków na karcie \| \|------------------------------\|---------\|-----------------------------\| \| 100 zł \| 40% \| 140 zł \| \| 200 zł \| 43% \| 285 zł \| \| 500 zł \| 45% \| 725 zł \| Park Avia ul. Fabryczna 3 21-040 Świdnik www.parkavia.pl tel.: 81 450 08 01 e-mail: firstname.lastname@example.org # CENNIK ## BASENY WEWNĘTRZNE \| BILETY \| 60 min \| 120 min \| \|-----------------\|--------\|---------\| \| Normalny \| 15,00 zł \| 26,00 zł \| \| Ulgowy \| 11,00 zł \| 19,00 zł \| \| Rodzinny \| \| \| \| Dorosły \| 14,00 zł \| 24,00 zł \| \| Dziecko \| 10,00 zł \| 17,00 zł \| Przy zakupie biletu rodzinnego dopłata do sauny wynosi 5 zł/os. ## TANIE PŁYWANIE (poniedziałek-piątek po godz. 15:00) \| BILETY \| 60 min \| 120 min \| \|-----------------\|--------\|---------\| \| Normalny \| 12,00 zł \| 20,00 zł \| \| Ulgowy \| 9,00 zł \| 15,00 zł \| ## BILETY GRUPOWE (po wcześniejszej rezerwacji) \| Bilet grupowy (min. 8 osób + opiekun) \| 60 min \| 120 min \| \|--------------------------------------\|--------\|---------\| \| \| 10,00 zł \| 15,00 zł \| Przy zakupie biletu grupowego dopłata do sauny wynosi 5 zł/os. ## BASENY WEWNĘTRZNE I SAUNARIUM \| BILETY \| 60 min \| 120 min \| \|-----------------\|--------\|---------\| \| Normalny \| 21,00 zł \| 35,00 zł \| \| Ulgowy \| 16,00 zł \| 26,00 zł \| ## BASENY ZEWNĘTRZNE \| BILETY \| CAŁODNIOWO \| PO GODZ. 16:00 \| \|-----------------\|------------\|---------------\| \| Normalny \| 20,00 zł \| 14,00 zł \| \| Ulgowy \| 14,00 zł \| 9,00 zł \| \| Dzieci od 3 do 10 lat \| 10,00 zł \| 7,00 zł \| ## GODZINY OTWARCIA: - BASENY WEWNĘTRZNE - poniedziałek–sobota: 6:00–22:00 - niedziela: 8:00–21:00 - STREFA RELAKSU (SAUNARIUM) - poniedziałek–piątek: 15:00–22:00 - sobota: 10:00–22:00 - niedziela: 10:00–21:00 - BASENY ZEWNĘTRZNE - poniedziałek–niedziela: 9:00–20:00 --- ### Opłaty dodatkowe - Dopłata za korzystanie z basenu po przekroczeniu czasu – 0,30 zł/min/os. - Dopłata za korzystanie z sauny po przekroczeniu czasu – 0,50 zł/min/os. - Wypożyczenie ręcznika – 10 zł. - Wypożyczenie leżaka na baseny zewnętrzne – 10 zł. - Opłata za zgubienie transpondera – 100 zł. - Opłata za zgubienie kluczyka do buty/szałfki depozytowej – 20 zł. - Opłata za zgubienie torba – 100 zł. - Wynajem toru w basenie sportowym – 100 zł. - Wynajem toru w basenie rekreacyjnym – 70 zł. ### Informacje dodatkowe - Podane ceny są cenami brutto i zawierają należny podatek VAT. - Bilet ulgowy przysługuje: dzieciom, młodzieży uczącej się do lat 26, emerytom, kombatantom, oraz osobom niepełnosprawnym, honorowym dawcom krwi. - Bilet rodzinny przysługuje: rodzinie złożonej z 2 do 7 osób. Maksymalnie w grupie może być dwie dorosłe powyżej 18 roku życia oraz dzieci, które nie ukończyły 18 lat (rocznikami), zawsze za okazaniem legitymacji. Za każde kolejne dziecko obowiązuje opłata na warunkach biletu ulgowego według przyjętego cennika. - Dopłata naliczana jest po przekroczeniu czasu za każdą rozpoczętą minutę zgodnie z obowiązującym cennikiem. - Dopłata przy biletce rodzinnym i grupowym naliczana jest osobno dla każdej osoby z rodziny/grupy. - Dzieci do lat 3 włącznie nie płacą opłat za wejście. - Opłaty za niepełnosprawnych wchodzą w cenę biletów osoby niepełnosprawnej, po okazaniu odpowiedniego orzeczenia lekarskiego. - Opiekun grupy zorganizowanej – wejście w cenie biletów osób z grupy. - Bilet grupowy przysługuje grupie min. 8 osób i jej opiekunowi, bilety grupowe nie obejmują nauki pływania. - Bilet uprawniający do wejścia na baseny wewnętrzne uprawnia również do wejścia na baseny zewnętrzne w czasie ich funkcjonowania. - Sauny czynne są w dniach od pn–pt od godz. 15:00 oraz w soboty i niedziele od godz. 10:00. - Cena każdego biletu uwzględnia 15 minut czasu technicznego na przebranie i rozliczenie.	df4e0e07-d095-43d8-9e7e-4a610dd0df2a	finepdfs	1.054688	CC-MAIN-2020-45	https://parkavia.pl/wp-content/uploads/2020/10/folder-PARK-AVIA-web.pdf	2020-10-20T00:41:40+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107867463.6/warc/CC-MAIN-20201019232613-20201020022613-00228.warc.gz	473,651,695	0.999855	0.999884	0.999884	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 801, 1646, 3827, 7432 ]	1	0
Veslava Osińska 1 Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń, Polska Katarzyna Nosek 2 Uniwersytet SWPS w Warszawie, Warszawa, Polska Bernardeta Iwańska-Cieślik 3 Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz, Polska Współpraca naukowa Polski i Litwy. Odwzorowanie w bibliograficznych bazach danych i realia prawne Wstęp Metadane rejestrowane w naukowych bazach bibliograficznych przechowują ważne informacje, które przyjęto wykorzystywać w rozmaitych analizach zarówno jakościowych, jak i ilościowych. Dzięki tym danym można scharakteryzować podstawowe charakterystyki aktywności piśmienniczej, takie jak: liczba i przyrost roczny artykułów naukowych, cytowania tych prac oraz parametry bibliometryczne poszczególnych badaczy i grup naukowców. Obliczane wskaźniki naukometryczne, np. punktacja, indeks – h, liczba cytowań są między innymi podstawą parametryzacji naukowców w aktualnym systemie ewaluacji nauki, co prowadzi często do nieporozumień i niewłaściwego wyboru priorytetów w pracy naukowej. Bazy bibliograficzne często są niekompletne, szczególnie jeśli analizujemy procesy naukowe w jakimś kraju, oraz niereprezentacyjne w odniesieniu do wybranej dziedziny naukowej lub grupy dziedzin. A więc o bibliometrii tradycyjnej w ujęciu badań jakościowych często mówi się jako o niedociągnięciach i ograniczeniach. Niemniej jednak to właśnie bibliometria podaje ilościowe ramy dla wszelkich procesów i zjawisk zachodzących w nauce oraz życiu akademickim. 1 https://orcid.org/0000-0002-1306-7832 2 https://orcid.org/0000-0002-3843-9794 3 https://orcid.org/0000-0003-1841-6162 Artykuły naukowe We współczesnych badaniach bibliometrycznych z szerokiego spektrum analiz, które umożliwiają m.in. metadane, wyodrębnia się pięć wymiarów 4 . Jest to przede wszystkim analiza w skali czasowej, kiedy śledzimy dynamikę jakiegoś procesu. Aktywowany wówczas jest poziom abstrakcji „kiedy". Następnie możemy przeprowadzić analizy w wymiarze geograficznym. Technicznie ujmując zagadnienie, tworzymy mapy na podstawie danych współrzędnych geograficznych lub nazw miejscowości, które pojawiają się w metadanych. Jest to poziom abstrakcji „gdzie". W niniejszych badaniach szczególny nacisk kładziony jest na ten właśnie wymiar. W erze sieci społecznościowych i rozbudowanych kontaktów społecznych ważne stają się interakcje międzyludzkie. Interesuje nas, kto z kim współpracuje, prowadząc dane badania, odkrywając pewne zjawiska lub konstruując nowe urządzenie. Pytanie „kto z kim?" dotyczy również grup, ośrodków lub instytucji itp. Do wizualizacji takich danych buduje się grafy, bardzo popularną ostatnio formę prezentacji. Ponieważ część baz – poza metadanymi – udostępnia pełne teksty artykułów i książek, to wykorzystuje się je w analizach tematu przy użyciu algorytmów przetwarzania tekstu. Pytaniem, które formalizuje tę analizę, jest „co?". Ostatnia analiza to typowe obliczenie głównych statystyk zbioru, co odpowiada pytaniu „ile?". Autorki podjęły się analizy danych o współpracy naukowej dwóch krajów – Polski i Litwy. Wykorzystały w tym celu metadane współautorstwa z globalnych naukowych baz bibliograficznych. Wyniki zinterpretowano w oparciu o wiedzę i ramy prawne współpracy, z uwzględnieniem uruchomionych międzynarodowych funduszy na rozwój nauki w obu krajach. Informacje w bazach danych Od kilkunastu lat naukowcy pracujący na publicznych uczelniach mają zapewniony dostęp do bibliometrycznych baz danych o globalnym zasięgu. W literaturze przedmiotu często wyodrębnia się trzy główne źródła do bibliometrycznych analiz na dużą skalę: Web of Science (WoS), Scopus i Google Scholar. Na temat globalnych indeksów i ich możliwości 4 Osińska Veslava, Mapy nauki. Badania, potencjał oraz wyzwania w przykładach, Toruń 2021. badawczych prowadzone są studia porównawcze, publikowane w międzynarodowych czasopismach 5 . Zarządzanie danymi bazy WoS należy do komercyjnej firmy Clarivate Analytics. Dostęp do WoS zapewnia platforma Web of Knowledge, która rozróżnia kilka kolekcji danych, m.in.: WoS Core Collection, składająca się z wielu indeksów: Science Citation Index Expanded (SCIE), the Social Sciences Citation Index (SSCI), the Arts & Humanities Citation Index (AHCI) oraz Conference Proceedings Citation Index (CPCI). Taka specjalizacja ma na celu ułatwienie przeszukiwania olbrzymich zbiorów w kierunku wybranej dziedziny nauki. Przetwarzaniem danych Scopusa zajmuje się Elsevier. Google Scholar pozyskuje dane z szerokiego zakresu wydawnictw akademickich i repozytoriów uczelnianych, z wykorzystaniem robotów wyszukiwawczych. Bibliograficzne bazy prowadzą różną politykę indeksowania metadanych. W zadaniach selekcji treści WoS odwołuje się do grupy wewnętrznych redaktorów. Scopus natomiast stawia na współpracę z międzynarodowymi grupami badaczy. W jego zbiorach oprócz dokumentów z renomowanych międzynarodowych czasopism znajdują się także materiały lokalnych periodyków oraz książki wyselekcjonowanych wydawców. Niezależnie od skali analizy, wyniki jednoznacznie wskazują na niedostateczną reprezentację humanistyki i nauk społecznych (humanity and social sciences – HSS) w wymienionych bazach. "Porównując strukturę i wolumen zasobów WoS względem Scopus (Rys. 1) należy zauważyć, że ten ostatni objętościowo zawsze dominuje (jaśniejszy odcień). Najbardziej zauważalna różnica obserwowana jest dla kategorii „Arts&Humanities". Znikoma część dokumentów jest wspólna dla obu baz. Pozyskiwanie danych Platforma Web of Knowledge udostępniająca filtrowanie danych z WoS (w danym przypadku Core Collection) i PubMed ma dwa tryby wyszukiwania. Do naszych celów badawczych posłużono się filtrem zaawansowanym, dla którego stworzono następujące zapytanie: „CU=Poland AND CU=LITHUANIA". To oznacza, że w odpowiedzi system 5 Visser Martijn, van Eck Nees Jan, Waltman Ludo, Large-scale comparison of bibliographic data sources: Scopus, Web of Science, Dimensions, Crossref, and Microsoft Academic, „Quantitative Science Studies", 2021, nr 2(1), s. 20–41. Źródło: Visser Martijn, van Eck Nees Jan, Waltman Ludo, dz. cyt. zwrócił takie publikacje, w których co najmniej jeden autor afiliował się uczelnią polską i co najmniej jeden autor – uczelnią litewską. Lista wyników zawierała N= 5 953 pozycje (na dzień 15.05.2023), które przeanalizowano pod pięcioma aspektami. Jest to liczba rekordów przekraczająca limit wymagany do jednorazowego pobrania danych na dysk lokalny. A więc dane analizowano bezpośrednio w systemie, natomiast analizę cytowań, w tym z krajów, z których one były rejestrowane, oraz inne metadane przeprowadzono dla 148 najwyżej cytowanych prac. W Scopusie posłużono się filtrem podstawowym, zapewniającym o wiele więcej pól wyszukiwania w porównaniu z WoS. Skonstruowano tym samym wyrażenie: „AFFILCOUNTRY ( POLAND ) AND AFFILCOUNTRY ( LITHUANIA ) )". W efekcie uzyskano 5 770 rekordów, wartość nieco niższą niż w przypadku WoS. Ta proporcja na korzyść WoS może dziwić, lecz sprawdzono kombinacje innych krajów (PL i CZ, GE i FR, LT i LV) i wynik był podobny. Świadczy to o tym, że w Scopusie nie zaindeksowano książek, które mogły zostać opublikowane w wyniku współpracy autorów. Analizy danych Scopusa podobnie przeprowadzono na platformie, która jednak umożliwiła pobranie części metadanych odfiltrowanego zbioru na dysk lokalny. W artykule przytoczone będą badania danych Scopusa wnoszące nowy aspekt naukometryczny w odniesieniu do analiz WoS. Bazy krajowe Na potrzeby artykułu przeanalizowano wybrane bazy krajowe, wyniki tych analiz zamieszczono w Aneksie. Dane o liczbie nauczycieli akademickich pochodzenia obcego znajdują się w bazie Radon w ramach POLon Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce Polskiej i Szkolnictwie Wyższym 6 . W latach 2019–2021 było odpowiednio: 2 343, 2 171 i 2 458 osób. Niestety, uniwersyteckie bazy instytucjonalne nie dostarczają bezpośredniej informacji o litewskich naukowcach. System Bazy Wiedzy (Omega-PSIR) przygotowany przez Politechnikę Warszawską nie pozwala na przegląd zamieszczonych w niej publikacji pod kątem chociażby języka litewskiego. Z tego systemu korzysta już 40 uczelni (technicznych, humanistycznych, medycznych, rolniczych i wojskowych) 7 . Na takie wyszukiwanie pozwala system firmy Splendor – Expertus. W bazach uniwersytetów, które zachowały to oprogramowanie, znaleziono następującą liczbę artykułów/prac w języku litewskim: 65 (UMK), 17 (UWM), 1 (UR), 13 (UKW), 2 (UJK). Poza tym rozbudowane możliwości filtrowania wyników wyszukiwania ma Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w Bibliografii Publikacji Pracowników UJ zidentyfikowano 23 pozycje w języku litewskim. Publikacje w języku litewskim stanowią skromny promil w stosunku do wszystkich publikacji w poszczególnych bazach. Podobnie można przeszukiwać bazy oparte o oprogramowanie Yadda, przygotowane przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UW. W tym systemie zostały przygotowane: BAZA AGRO, BazEKON, PSJD (Polish Scientific Journals Database), BAZTECH, DML-PL, w których nie odnotowano pozycji w języku 6 Nauczyciele akademiccy, https://radon.nauka.gov.pl/raporty/nauczyciele_akademiccy_ 2021 [dostęp: 30.06.2023]. 7 Omega-PSIR, https://www.omegapsir.io/pl [dostęp: 30.06.2023]. litewskim. Jedynie w CEJSH (The Central European Journal of Social Sciences and Humanities) – 63 na 366 350 to prace w języku litewskim. Baza opiera się na współpracy Akademii Nauk Republiki Czeskiej, Polskiej Akademii Nauk, Słowackiej Akademii Nauk oraz węgierskiej Akademii Nauk. Kolejnym źródłem są wewnętrze strony WWW uniwersytetów poświęcone programowi Erasmus+, gdzie można się zapoznać z listą uczelni partnerskich. Najczęściej w poszczególnych wykazach wymieniane są takie uczelnie, jak: Uniwersytet Wileński, Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie, Uniwersytet w Kłajpedzie. Analiza współautorstwa Na platformie Web of Knowledge na odfiltrowanych rekordach można prowadzić pogłębione analizy za pomocą rozwijanych list. Dają one możliwość zawężenia danego filtru. W przypadku krajów współautorów (Rys. 2), oprócz dwóch pierwotnie odfiltrowanych, znalazły się kraje takie jak: Niemcy, Włochy, Anglia, Hiszpania, Francja, Czechy, Belgia, USA itp. Przytoczone liczby wskazują, iż polscy i litewscy naukowcy publikują najczęściej w szerszym międzynarodowym gronie, gdzie dominują ww. kraje. Zaznaczając wszystkie pozycje (Rys. 2) oprócz pierwszych dwóch i uruchamiając polecenie „Exclude" (wyłącz), otrzymano podzbiór publikacji (N = 1 315) charakteryzujący współautorstwo wyłącznie Polaków i Litwinów. Na potrzeby dalszych rozważań nazwiemy go zbiorem PL-LT, a zbiór pierwotnie odfiltrowany PLLTin. Rys. 2. Lista krajów występujących w afiliacjach autorów odfiltrowanych publikacji w WoS. Źródło: opracowanie własne. Następnie przyjrzano się dynamice publikowania, czyli temu jak liczba publikacji przyrasta w czasie. Jak widać na Rys. 3A, przyrost nie jest liniowy, co charakteryzuje większość procesów w Internecie 8 . Nie widzimy również gwałtownych załamań w odróżnieniu od Rys. 3B dla zbioru PL-LT. Dla danych współpracy polsko-litewskiej zaobserwować można dwa charakterystyczne okresy: I – 2004–2011 oraz II – od 2017. Rozpatrzono również statystykę cytowań najczęściej cytowanych prac ze zbioru PLLTin w liczbie 148. Wygenerowały one aż 55 929 cytowań w latach 2013–2022, czyli średnia cytowania artykułu wyniosła 427. Cytujący autorzy pochodzili z następujących krajów: USA (30%), Chiny (16%), Wielka Brytania (15%), Niemcy (14%), Polska (6%), Litwa (2%). Na podstawie klasyfikacji dziedzinowej WoS można zidentyfikować dyscypliny badań, których dotyczą odfiltrowane publikacje (w kolejności malejącej): fizyka, astronomia, inżynieria, ochrona środowiska, chemia, materiałoznawstwo, biznes i ekonomia, nauki komputerowe, dyscypliny medyczne i nauk o zdrowiu, rolnictwo i leśnictwo, geologia, neuronauki itp. W obu odfiltrowanych zbiorach listy obszarów dziedzinowych się pokrywają, zmienia się jedynie kolejność i tak w podzbiorze PL-LT na pierwszym miejscu plasuje się „materiałoznawstwo multidyscyplinarne". A zatem nauki przyrodnicze, techniczne i medyczne dominują na płaszczyźnie współpracy polsko-litewskiej. Następnie przeanalizowano uczelnie współautorów. Uniwersytet Wileński (Vilnius University – VU) uplasował się na pierwszym miejscu na liście zawierającej 6 410 ośrodków naukowych. VU występował 2 635 razy (44% wszystkich przypadków zatrudnienia). Na kolejnych pozycjach pojawiły się narodowe centra badawcze z Wielkiej Brytanii, Francji i Rosji oraz uniwersytety w Helsinkach, Ghent i Kalifornii. Uniwersytet Warszawski (UW) natomiast pojawił się o wiele niżej w rankingu, ponieważ występował dwa razy rzadziej niż VU – 1 337, co dało 22% udziału. Wytłumaczyć taką różnicę można w ten sposób, iż VU był głównym ośrodkiem współpracy po stronie litewskiej, a w Polsce ta współpraca rozkładała się pomiędzy kilkoma większymi uczelniami. Następnie ręcznie odfiltrowano polskie i litewskie uczelnie – uzyskano 71 pozycji. Oprócz uniwersytetów (np.: VU, UW, Lithuanian University of Health Sciences – LUHS, Jagiellonian University, AGH University) i instytutów (Lithuanian Energy Institute, Institute of Plasma Research itp.) lista zawiera także ośrodki naukowe takie jak np.: Nature Research Center – LT, Center of Physical Sciences – LT, Polish Academy of Sciences. Dla podzbioru PL-LT ranking uczelni wygląda następująco: VU, Vilnius Gediminas Technical University, Polish Academy of Sciences, Vytautas Magnus University, Kaunas University of Technology, University of Warmia Mazury, Fahrenheit Universities, LUHS, Warsaw University of Health Sciences, Silesian University of Technology, Białystok University of Technology itd. Tabela 1. Top 15 instytucji finansujących badania, w które zaangażowani byli polscy i litewscy naukowcy. Źródło: opracowanie własne. W Tab. 1 przedstawione są instytucje finansujące badania opisywane w publikacjach ze zbioru PLLTin. Liczba takich instytucji wyniosła 5 960. W Tab. 1 podany jest wykaz pierwszych piętnastu najbardziej znaczących źródeł finansowania tych badań. Kraje Europy Zachodniej oraz USA są dominującymi na tej liście. Dopiero na miejscu 44. pojawia się litewska Lithuanian Academy of Sciences (LAS Lithuania) (14%) oraz na 53. – Narodowe Centrum Nauki (NCN) w Polsce (13%). Nasuwa się wniosek, iż polscy i litewscy badacze pracują przede wszystkim przy realizacji grantów międzynarodowych w ramach większych zespołów. Zbiór PL-LT pozwala na podgląd (Rys. 4) instytucji dotujących badania naukowe prowadzone wyłącznie w obu krajach (w kolejności maleŹródło: opracowanie własne. Źródło: opracowanie własne. jącej częstotliwości): Research Council of Lithuania (Lietuvos Mokslo Taryba LT – LMTLT), NCN PL, Ministerstwo Edukacji i Nauki, Komisja Europejska itp. Analiza danych z bazy Scopus wniosła podobne obserwacje co do dynamiki przyrostu publikacji oraz struktury dziedzinowej. W zbiorze pojawiły się jednak prace z obszaru nauk społecznych – 4,1%, co jest charakterystyczne dla tej bazy danych. Część dokumentów opublikowano w językach narodowych: polskim – 23 oraz litewskim – 17. Geografia współpracy podobna była do wyników z WoS. Korzystając z możliwości pobrania odfiltrowanych rekordów Scopusa na dysk lokalny, zrealizowano analizę sieciową danych o krajach afiliacji współautorów. Na Rys. 5 wyraźnie widzimy uformowane grupy współautorów: kraje Europy Zachodniej („starej unii"), Europy Centralnej i Wschodniej oraz reszta świata z wiodącą rolą USA. Jak widać, pomimo rozszerzenia UE, w nauce zachowały się utarte kontakty i dawne relacje pomiędzy autorami. Prawna płaszczyzna współpracy polsko-litewskiej Analizując polsko-litewską współpracę współcześnie nie sposób nie rozpocząć od polsko-litewskiego „Traktatu o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy" z 26 kwietnia 1994 r. 9 , bo choć nauka jest autonomiczna i ani przebieg granic, ani aktualne polityczne trendy nie powinny mieć na nią wpływu, zdecydowanie łatwiej współpracować, gdy współpracę można oprzeć o międzynarodowe ramy. Wprawdzie już w 1970 r. Uniwersytet Jagielloński podpisał umowę o współpracy z Uniwersytetem Wileńskim, jednakże obecnie Litwa nie znajduje się na liście państw europejskich, z którymi uczelnia ta przewiduje wymianę bilateralną. „Traktat o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy" (zwany też dalej: Traktatem) był wynikiem potrzeby, podjęcia próby choćby hasłowego uregulowania (napiętych przecież) stosunków między dwoma państwami. Sam Traktat też nie był taką oczywistością w ówczesnej politycznej sytuacji, jego powstanie poprzedziło podpisanie dwa lata wcześniejszej „Deklaracji o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską". 9 Traktat sporządzony w Wilnie w dn. 26 kwietnia 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 15, poz. 71). Parlamenty obu państw ratyfikowały dokument 13 października 1994 r., a w życie wszedł 26 listopada tegoż roku, wraz z wymianą dokumentów ratyfikacyjnych. Artykuły naukowe Podpisana w Wilnie 13 stycznia 1992 r. przez ministrów spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego i Algirdasa Saudargasa odnosiła się do wątków wzajemnego poszanowania suwerenności państwowej, integralności terytorialnej, rezygnacji z wszelkich roszczeń terytorialnych czy traktowania mniejszości narodowych zgodnie z międzynarodowymi standardami 10 . Dopiero dwa lata później, a trzy lata po oficjalnym wznowieniu stosunków dyplomatycznych, doszło do zawarcia wspomnianego Traktatu. Sam Traktat zawarto na 15 lat z klauzulą automatycznej prolongaty na okresy pięcioletnie, jeżeli żadna ze stron nie wypowie go na rok przed upływem danego okresu. Określił on zasady współpracy w wielu dziedzinach wzajemnych stosunków, potwierdzono w nim także zapisy deklaracji ze stycznia 1992 r. Strony zobowiązały się do ułatwiania i popierania wzajemnej współpracy na płaszczyźnie dwustronnej oraz w ramach instytucji międzynarodowych. Po ratyfikowaniu przez parlamenty obu państw, wszedł on w życie z chwilą wymiany dokumentów ratyfikacyjnych w listopadzie 1994 r. Podpisanie Traktatu wieńczyło proces ustanawiania przyjaznych stosunków i dobrosąsiedzkiej współpracy między Polską a krajami sąsiednimi, a Litwa była ostatnim sąsiadem, z którym zawarto taki układ. Dla Litwy natomiast był to pierwszy traktat z jednym z czterech sąsiadów 11 . Jak oceniał ambasador RP w Wilnie Jan Widacki: „Traktat miał ogromne znaczenie nie tylko polityczne, ale w przypadku Litwy także moralne i psychologiczne. Odprężenie po jego podpisaniu dało się odczuć nie tylko w sferze polityki, ale w tonie publicystyki, reakcjach wielu środowisk, zwłaszcza intelektualnych i inteligenckich. Nastąpiło szerokie otwarcie na kontakty z Polską, ustąpiła też, tak odczuwalna wcześniej, nieufność i lęk przed Polską […] Po podpisaniu i ratyfikowaniu traktatu stosunki polsko-litewskie weszły w zdecydowanie nową fazę – stały się przyjazne" 12 . Po wydawałoby się tak obiecującym początku należałoby spodziewać się dalszych zdecydowanych kroków na poszczególnych płaszczyznach współpracy. Tak się jednak nie wydarzyło. Na lata 1994– 1997 przypadł okres następstw politycznych Traktatu, bowiem zobowią- 10 Modzelewski Wojciech Tomasz, Dwie dekady stosunków Polski z Litwą – wymiar polityczny, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne", 2012, nr 3, 287–312. 11 Tamże. 12 Widacki Jan, Stosunki z Litwą, „Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej", 1997, s. 147–158. zywał on strony do zawarcia umów bilateralnych, czego realizacja początkowo przebiegała dosyć mozolnie 13 . Jednak w 1997 r. powołano Radę Konsultacyjną przy prezydentach RP i RL, Polsko-Litewskie Zgromadzenie Parlamentarne oraz Radę Współpracy Międzyrządowej, a współpraca obu państw przekształciła się w strategiczne partnerstwo. Niestety, nie objęło ono z równą intensywnością wszystkich obszarów. Współpraca militarna (czemu sprzyjało dążenie obu krajów do przystąpienie do Sojuszu Północnoatlantyckiego), gospodarcza czy w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego były traktowane priorytetowo i faktycznie rozwijały się w imponującym tempie. Pozwoliło to na podjęcie wielu wspólnych, zakończonych z sukcesem inicjatyw. Polska okazała się̨ najbliższym sojusznikiem i partnerem Litwy w realizacji celów strategicznych 14 , co jest zrozumiałe ze względu na aspiracje obu krajów do dołączenia do UE i NATO. Wspólnota priorytetu w polityce zagranicznej Warszawy i Wilna, jakim było członkostwo w NATO i UE, niewątpliwie sprzyjała współpracy, w tym również marginalizowaniu kwestii konfliktowych we wzajemnych relacjach. W 2004 r. oba kraje stały się członkami UE, a Litwa – także Sojuszu Północnoatlantyckiego (Polska była jego członkiem już od 1999 r.). Nie spowodowało to jednak osłabienia kontaktów, bowiem pojawiły się w tym czasie inne płaszczyzny współpracy, takie jak wsparcie dla procesów demokratycznych w Gruzji i na Ukrainie oraz wspólne projekty energetyczne 15 . Jednak nie pozwoliło to przezwyciężyć trudności we współpracy w dziedzinach może mniej spektakularnych, ale jednak na tyle istotnych, że kładło się to cieniem na całokształcie stosunków. Zdecydowanie mniejszą dynamiką bowiem cieszyły się inicjatywy na polu edukacji i nauki. Wybrane przykłady inicjatyw 14 lutego 1997 r. premierzy Włodzimierz Cimoszewicz i Gediminas Vagnorius podpisali „Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej 13 Bierowiec Magdalena, Analiza stosunków polsko-litewskich w latach 1991–2007 „Dialogi polityczne", 2007, nr 8, s.13–23. , 14 Szczechowicz Hanna, Stosunki polsko-litewskie po 1989 roku, „Acta Historica Universitatis Klaipedensis", 2008, t. 16, s. 89–96, https://e-journals.ku.lt/journal/AHUK/ article/2290/info [dostęp: 31.05.2023]. 15 Frenkel Marcin, Litwa w polskiej polityce zagranicznej w latach 2007–2014, „Poliarchia", 2017, nr 1(8), s. 10. a Rządem Republiki Litewskiej o wymianie i współpracy młodzieży", co było bezpośrednią realizacją postanowienia zawartego w art. 21 Traktatu z 1994 r. Postanowienia umowy weszły jednak w życie dopiero 1 grudnia 1997 r. Umowa, mimo mylącego tytułu, odnosiła się nie tylko do dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, ale obejmowała też studentów, młodych pracowników, członków stowarzyszeń i organizacji młodzieżowych, a także osoby prowadzące pracę z młodzieżą. Poza standardowymi w takich okolicznościach deklaracjami o popieraniu wzajemnych kontaktów i współdziałania młodzieży obu krajów (artykuł 2), zawierała także postanowienia tworzące stosowne instytucje. W celu realizacji umowy Strony zadeklarowały utworzenie Wspólnej Komisji składającej się z dwóch równoprawnych przewodniczących i po sześciu przedstawicieli wyznaczonych przez każdą ze Stron (artykuł 6). Umowa zawierała jednocześnie bardzo szczegółowe regulacje odnoszące się do przebiegu zorganizowanej wymiany. Wskazano, że to strona przyjmująca ponosi wszelkie koszty pobytu, w tym koszty ubezpieczenia (które zastrzeżono jako obowiązkowe dla każdego z uczestników wymiany) oraz koszty podstawowej pomocy medycznej. Strona przyjmująca była również odpowiedzialna za pokrycie pełnych kosztów realizacji programu pobytu, a także została zobowiązana odrębnym postanowieniem do zapewnienia uczestnikom wymiany kieszonkowego. Stronę wysyłającą obciążały jedynie koszty transportu i ubezpieczenia na okres podróży (artykuł 7). Dopiero 10 lat później (w Międzynarodowym Dniu Dziecka tj. 1 czerwca 2007 r.) podpisano Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej o Polsko-Litewskim Funduszu Wymiany Młodzieży 16 . Preambuła umowy odwołuje się do inspirowania wspólnych działań skierowanych do młodzieży, które pozwolą na wzajemne zbliżenie się, odkrywanie wspólnych korzeni, niwelowanie uprzedzeń i stereotypów w postrzeganiu wspólnej historii i we współczesnych relacjach. Sednem umowy jest utworzenie Polsko-Litewskiego Funduszu Wymiany Młodzieży 17 . Po serii wizyt, przyjaznych gestów i zapewnień stworzono wreszcie realny mechanizm działający na rzecz współpracy. 16 Weszła w życie 7 września 2007 r. 17 Cała-Wacinkiewicz Ewelina, Menkes Jerzy, Nowakowska-Małusecka Joanna, Staszewski Wojciech Szczepan (red.), Stosunki sąsiedzkie w świetle prawa międzynarodowego, Warszawa 2022. Fundusz został wyposażony w środki finansowe, które po obu stronach pochodzą z budżetu państwa, przy czym po stronie litewskiej z części, której dysponentem jest Ministerstwo Ochrony Socjalnej i Pracy, zaś po stronie polskiej z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Dodatkowo zastrzeżono, że w przypadku każdego z krajów dodatkowe środki mogą pochodzić z innych, prawnie dostępnych, źródeł. Zdecydowano, że budżet określający zarówno wysokość środków przeznaczonych na działanie Funduszu, jak i koszty jego administrowania będzie określało coroczne porozumienie zawierane między instytucjami zarządzającymi. Tę rolę, a więc obsługę administracyjną i organizacyjną prac Komitetu powierzono narodowym instytucjom zarządzającym, którymi są – w Rzeczypospolitej Polskiej – Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji z siedzibą w Warszawie (będąca jednocześnie Narodową Agencją Programu Erasmus+), zaś w Republice Litewskiej – Departament Spraw Młodzieży przy Ministerstwie Ochrony Socjalnej i Pracy. W aktualnej formie Fundusz wspiera dwa rodzaje inicjatyw – pierwszy z nich obejmuje wymianę młodzieży, zaś drugi pozwala na finansowanie szkoleń, seminariów, spotkań, konferencji, wizyt studyjnych oraz projektów informacyjnych, w tym publikacji. Corocznie określane są priorytety Funduszu, które wyznaczają główne tory projektów i nakreślają specyfikę tematów, uwzględniając potrzeby edukacyjne, kulturowe i społeczne współpracy polsko-litewskiej. Projekty składane w ramach konkursu wniosków muszą opierać się na jednym, wybranym przez wnioskodawcę, aktualnym priorytecie. Finansowanie projektu obejmuje do 100% kosztów projektu, jednak nie mniej niż 1 500 euro i nie więcej niż 15 000 euro na projekt. Jak wynika z danych statystycznych obrazujących działanie Funduszu, złożono 1 502 wnioski, z czego 456 z nich sfinansowano, liczba uczestników w latach 2007–2022 wyniosła 5 293 osób (Tab. 2). Dla porównania Polsko-Ukraińska Rada Wymiany Młodzieży w latach 2016– 2021 sfinansowała 324 projekty z łączną liczbą 11 128 uczestników. Należy jednak pamiętać, że działania Funduszu obejmują osoby w wieku od 13 do 30 lat, a zatem część z potencjalnych beneficjentów ma możliwość korzystania z innych form wsparcia mobilności międzynarodowej, jak np. skorzystanie z programu Erasmus+. Statystyki tego unijnego przedsięwzięcia pokazują, że funkcjonuje ono zdecydowanie sprawniej. Ogólna liczba wyjazdów na Litwę wyniosła 8 077, przy Tabela 2. Statystyki Polsko-Litewskiego Programu Wymiany Młodzieży 18 . Źródło: opracowanie własne. czym mobilność z poszczególnych sektorów kształtowała się następująco: szkolnictwo wyższe – 3 424, edukacja szkolna – 2 156, kształcenie i szkolenia zawodowe – 732, młodzież – 1 600, edukacja dorosłych – 165. Należy przy tym zauważyć, że dane dotyczące programu Erasmus+ obejmują jedynie lata 2014–2020. 18 DAINA Porozumienie o współpracy pomiędzy Litewską Radą Naukową (Lietuvos mokslo taryba, LMT) a Narodowym Centrum Nauki (NCN) zostało 18 Polsko-Litewski Program Wymiany Młodzieży, https://wymianymlodziezy.frse.org. pl/projekty/statystyki/ [dostęp: 31.05.2023]. podpisane 16 listopada 2016 r. w Krakowie. Niecały rok później – 15 września 2017 r. – ogłoszono pierwszy wspólnie zorganizowany konkurs. O finansowanie mogły się ubiegać polsko-litewskie zespoły badawcze realizujące badania we wszystkich dyscyplinach naukowych ujętych w wykazie paneli NCN. Projekty musiały być zaplanowane na 24 lub 36 miesięcy, a kierownikiem polskiego zespołu mógł być naukowiec posiadający co najmniej stopień doktora. Wnioskowana wysokość finansowania na cały okres realizacji polskiej części projektu badawczego nie mogła być mniejsza niż 150 tys. zł, zaś finansowanie litewskiej części nie mogła przekraczać 80 000 EUR w przypadku projektów 2-letnich lub 120 000 EUR w przypadku projektów 3-letnich. W pierwszej edycji konkursu DAINA organizowanego wspólnie z Litewską Radą Naukową naukowcy złożyli do Narodowego Centrum Nauki aż 253 wnioski, do finansowania skierowano jednak tylko 16 projektów. Zainteresowani polsko-litewską współpracą badacze wnioskowali łącznie o ponad 206 mln zł, zaś zrealizowane projekty obejmowały łączną kwotę prawie 15 mln zł. Najwięcej wniosków, bo aż 109 złożono w ramach nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce, 91 w naukach ścisłych i technicznych, zaś 53 w naukach o życiu. Taka skala zainteresowania pokazuje skalę potencjału badawczego i możliwości współpracy polskich i litewskich naukowców. Program, który już w pierwszej edycji cieszył się tak znacznym powodzeniem, najwyraźniej ma potencjał, aby nie tylko zwiększać jego budżet, ale i częstotliwość ogłaszania kolejnych edycji. Podsumowanie i wnioski W artykule przeanalizowano dane współautorstwa polskich i litewskich naukowców w oparciu o globalne bibliograficzne bazy danych. Najściślejszą współpracę zaobserwowano w takich dziedzinach, jak fizyka, chemia, nauki medyczne i o zdrowiu. Charakterystyczne okazało się to, iż badania te prowadzi się w ramach szerszej współpracy z naukowcami krajów UE oraz Wielkiej Brytanii. Natomiast zbadanie bilateralnej współpracy naukowej Polski i Litwy przede wszystkim utrudniał brak precyzyjnych danych w lokalnych bazach bibliograficznych. Problem częściowo rozwiązano za pomocą analizy dokumentów prawnych i statystyk administracyjnych sporządzonych w ramach nawiązania współpracy naukowej pomiędzy dwoma krajami. Zarówno dane bibliometryczne, jak i przedstawione wyżej inicjatywy pokazują, jak trudne jest współdziałanie na styku dwóch państw w obszarach, które są stosunkowo ściśle regulowane przez przepisy każdego z krajów. Być może właśnie dlatego większe sukcesy może odnotować współpraca „pod patronatem" unijnym. Unia Europejska nie zajmuje się bezpośrednim regulowaniem obszarów szkolnictwa wyższego, zgodnie z zasadą pomocniczości strategie polityczne w dziedzinie szkolnictwa wyższego w Europie są określane na szczeblu poszczególnych państw członkowskich. UE odgrywa zatem przede wszystkim rolę wspierającą i koordynującą. Głównymi celami działań Unii w dziedzinie szkolnictwa wyższego są: sprzyjanie mobilności studentów i kadry pedagogicznej, wspieranie wzajemnego uznawania dyplomów i okresów studiów oraz promowanie współpracy między instytucjami szkolnictwa wyższego. Już szczątkowe statystyki Erasmusa pokazują, że w przypadku Polski i Litwy to właśnie europejski czynnik pozwolił na zintensyfikowanie współpracy. Jak pokazują statystyki, większym zainteresowaniem cieszy się Erasmus+ niż inicjatywy Polsko-Litewskiego Funduszu Wymiany Młodzieży. Unia Europejska nie prowadzi własnej polityki edukacyjnej, jednak organizuje i finansuje liczne inicjatywy z tego zakresu – program Erasmus+, choć pewnie najbardziej znany, nie jest jedyną inicjatywą z tego obszaru. Ciekawą inicjatywą, zmieniającą jednocześnie postrzeganie uniwersytetów jako jednorodnych bytów, jest idea „uniwersytetów europejskich". Ze względu na łączące od lat Polskę i Litwę aspiracje cywilizacyjne i strategiczne wydawałoby się że współpraca między nimi również w obszarze nauki będzie raczej oczywistością. Jednak intensywność tych kontaktów w rzeczywistości jest mniejsza niż można byłoby się spodziewać. Metodą na jej zwiększenie może być jednak konsekwentne tworzenie warunków takiej potencjalnej współpracy i jej bieżące uatrakcyjnianie. W zakresie szkolnictwa wyższego i badań naukowych – jak pokazuje doświadczenie Erasmusa, również to ramy organizacyjne oraz stabilność instytucji pozytywnie wpływają na zainteresowanie samych badaczy. Nie bez znaczenia pozostają dedykowane, dwustronne programy, jak choćby wspominana wyżej DAINA dedykowana wyłącznie polsko-litewskiej współpracy. Z powyższego wynika, że jednym z warunków koniecznych dla zaistnienia współpracy jest stworzenie prawnych i organizacyjnych ram jej podejmowania. Inicjatywy europejskie mają tę przewagę nad wszelkimi dwustronnymi działaniami, że mimo, iż mniej elastyczne, to z pewnością trwałe, stabilne i pewne. Przedstawione powyżej zestawienia współpracy polskich i litewskich naukowców stanowią dowód, że właśnie szersza (nie tylko bilateralna) współpraca naukowa cieszy się większą popularnością wśród badaczy i może być kluczem do zintensyfikowania polskolitewskich inicjatyw naukowych. Bibliografia Bierowiec Magdalena, Analiza stosunków polsko-litewskich w latach 1991–2007, „Dialogi polityczne", 2007, nr 7, s. 13–23. Buttliere Brett, Buder Jürgen, Personalizing papers using Altmetrics: Comparing paper 'Quality' or 'Impact' to person 'Intelligence' or 'Personality', „Scientometrics" 2017, nr 111(1), s. 219–239. Cała-Wacinkiewicz Ewelina, Menkes, Jerzy, Nowakowska-Małusecka, Joanna, Staszewski Wojciech Szczepan (red.), Stosunki sąsiedzkie w świetle prawa międzynarodowego, Warszawa 2022. Frenkel Marcin, Litwa w polskiej polityce zagranicznej w latach 2007–2014, „Poliarchia", 2017, nr 1(8), s. 10 Modzelewski, Wojciech Tomasz, Dwie dekady stosunków Polski z Litwą – wymiar polityczny, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne", 2012, (3), 287–312. Nauczyciele akademiccy, https://radon.nauka.gov.pl/raporty/nauczyciele_akademiccy_2021 [dostęp: 30.06.2023]. Omega-PSIR, https://www.omegapsir.io/pl [dostęp: 30.06.2023]. Osińska Veslava, Mapy nauki. Badania, potencjał oraz wyzwania w przykładach, Toruń 2021. Polsko-Litewski Program Wymiany Młodzieży, https://wymianymlodziezy.frse.org.pl/projekty/statystyki/ [dostęp: 31.05.2023]. Szczechowicz Hanna, Stosunki polsko-litewskie po 1989 roku, „Acta Historica Universitatis Klaipedensis", 2008, t. 16, s. 89–96, https://e-journals.ku.lt/journal/AHUK/article/2290/info [dostęp: 31.05.2023]. Visser Martijn, van Eck Nees Jan, Waltman Ludo, Large-scale comparison of bibliographic data sources: Scopus, Web of Science, Dimensions, Crossref, and Microsoft Academic, „Quantitative Science Studies", 2021, nr 2(1), 20–41. Widacki Jan, Stosunki z Litwą, „Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej", 1997, s. 147– 158. Aneks Litwini i język litewski w polskich naukowych bazach bibliograficznych Źródło: Nauczyciele akademiccy, https://radon.nauka.gov.pl/raporty/nauczyciele_aka- demiccy_2021 [dostęp: 30.06.2023]; Zagraniczni naukowcy wybierają polskie uczelnie [Raport] – GazetaPrawna.pl, https://serwisy.gazetaprawna.pl/edukacja/artykuly/8670993, opi-raport-zagraniczni-naukowcy-polskie-uczelnie-szkolnictwo-wyzsze.html [dostęp: 30.06.2023]. Tabela 3. Instytucjonalne (uniwersyteckie) bazy publikacji naukowych. Źródło: opracowanie własne. Artykuły naukowe Rozwinięcie skrótów: UW – Uniwersytet Warszawski; UJ – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie; UWr – Uniwersytet Wrocławski; UAM – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; UMCS – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; UŁ – Uniwersytet Łódzki; UMK – Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; UŚ – Uniwersytet Śląski; UG – Uniwersytet Gdański; USz – Uniwersytet Szczeciński; UwB – Uniwersytet w Białymstoku; UWM – Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; UKSW – Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; UR – Uniwersytet Rzeszowski; UZ – Uniwersytet Zielonogórski; UKW – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; UJK – Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; UJDCz – Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie. Tabela 4. Lista uczelni polskich, współpracujących z uczelniami litewskimi w ramach programu Erasmus+. 19 https://www.umk.pl/wspolpraca/erasmus_plus/program/KA107/KA107-VII/. 20 https://erasmus.uj.edu.pl/outgoing/ka131. 21 https://erasmus.ukw.edu.pl/cms/umowy-erasmus/. 22 Podpisane współprace, http://bwz.strony.uw.edu.pl/wp-content/uploads/sites/358/ 2022/08/umowyPartnerzy22_23.pdf. 23 https://amu.edu.pl/wspolpraca/wymiana-akademicka/umowy-bilateralne/kraje-ue/ litwa. Źródło: opracowanie własne. Rozwinięcie skrótów: UMK – Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; UJ – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie; UKW – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; UW – Uniwersytet Warszawski, UAM – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; UJK – Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; UZ – Uniwersytet Zielonogórski; UR – Uniwersytet Rzeszowski; UO – Uniwersytet Opolski; UŚ – Uniwersytet Śląski; UMCS – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; UWr – Uniwersytet Wrocławski. 24 https://erasmus.ujk.edu.pl/umowy-bilateralne. 25 https://www.erasmus.uz.zgora.pl/partnerzy. 26 https://www.ur.edu.pl/pl/uniwersytet/erasmus/uczelnie-partnerskie-erasmus. 27 https://hello.uni.opole.pl/erasmusplus/uczelnie-partnerskie. 28 https://international.uni.wroc.pl/wymiana-wyjazdy/erasmus#uczelnie-partnerskie. Scientific Collaboration between Poland and Lithuania. Projection through Bibliographic Batabase and Legal Realities Summary Scientific bibliographic databases have become particularly important in the process of parametric evaluation not only of individual researchers and university rankings, but also in the comparison of the scientific potential as well as the level of technological development of country. The authors, using global indexes, perform quantitative analyzes of publication cooperation at the level of countries such as Poland and Lithuania. These bibliometric studies allow us to outline five perspectives, including: time and field, as well as joint scientific ventures from both countries. Keywords: scientific collaboration, bibliographic databases, Poland, Lithuania, bibliometrics Lenkijos ir Lietuvos mokslinis bendradarbiavimas. Atspindis bibliografinėse duomenų bazėse ir teisės realijose Santrauka Mokslinės bibliografinės duomenų bazės tapo ypač svarbios ne tik atskirų darbuotojų ir universitetų reitingų parametrinio vertinimo procese, bet ir lyginant šalių mokslinį potencialą bei technologinio pažangumo lygį. Naudodami pasaulinius indeksus, autorės atlieka kiekybines leidybinio bendradarbiavimo analizes tokių šalių kaip Lenkija ir Lietuva lygiu. Šie bibliometriniai tyrimai leidžia apibūdinti penkias perspektyvas, įskaitant: laiko ir srities, taip pat abiejų šalių bendros mokslinės veiklos. Raktažodžiai: mokslo bendradarbiavimas, bibliografinės duomenų bazės, Lenkija, Lietuva, bibliometrija Współpraca naukowa Polski i Litwy. Odwzorowanie w bibliograficznych bazach danych i realia prawne Streszczenie Naukowe bazy bibliograficzne nabrały szczególnego znaczenia w procesie oceny parametrycznej nie tylko poszczególnych pracowników i rankingów uczelni, lecz także porównywania potencjału naukowego, jak i stopnia zaawansowania technologicznego państw. Posługując się globalnymi indeksami, autorki dokonują analiz ilościowych współpracy publikacyjnej na poziomie takich krajów, jak Polska i Litwa. Te studia Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy, T. 23A bibliometryczne pozwalają nakreślić perspektywy w pięciu odsłonach, m.in. czasową i dziedzinową, jak również wspólnych przedsięwzięć naukowych w obu krajach. Słowa kluczowe: współpraca naukowa, bazy bibliograficzne, Polska, Litwa, bibliometria	<urn:uuid:2a6542d0-87e1-4bb1-b13c-b4afffc69202>	finepdfs	3.515625	CC-MAIN-2024-30	https://snpl.lt/Rocznik/23A/R.23A.111-135.pdf	2024-07-21T03:14:41+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763517550.76/warc/CC-MAIN-20240721030106-20240721060106-00895.warc.gz	467,486,929	0.962585	0.999871	0.999871	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 1600, 3755, 5992, 7120, 9217, 10747, 11158, 13685, 14563, 14618, 16978, 19423, 21785, 24159, 26621, 27294, 29576, 32043, 34098, 34527, 34627, 35871, 36720, 38777, 39079 ]	1	0
Studia Regionalne i Lokalne ISSN 1509–4995 Nr 4(82)/2020 doi: 10.7366/1509499548203 Dominik Sieklucki Uniwersytet Jagielloński, Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych, Katedra Współczesnych Systemów Politycznych, ul. Reymonta 4, 30-059 Kraków; e-mail: firstname.lastname@example.org; ORCID: 0000-0003-3596-3547 Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza… w regulacjach prawnych miast na prawach powiatu Streszczenie: Ustawa z 11 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. 2018 poz. 130) zobligowała wszystkie jednostki samorządu terytorialnego do wprowadzenia obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej oraz uregulowania w uchwale organu stanowiącego podstawowych procedur związanych z przygotowywaniem i składaniem wniosków. W artykule przedmiotem analizy są działania implementacyjne podjęte w miastach na prawach powiatu. Wskazano w nim, że przed wejściem w życie ustawy 55 miast z 66 wprowadziło już tę instytucję i w ich przypadku ustawa doprowadziła do ujednolicenia procedur. Ponadto stwierdzono, że część miast nie dokonała implementacji przed rozpoczęciem VIII kadencji samorządu, a w kilku wystąpiły problemy z implementacją, skutkujące brakiem możliwości wykonania inicjatywy uchwałodawczej przez obywateli. Artykuł przedstawia stan prawny na dzień 31 grudnia 2019 roku. Słowa kluczowe: obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, miasto na prawach powiatu, samorząd terytorialny, demokracja bezpośrednia Civic Resolution Initiative in Legal Regulations of Cities with County Rights Abstract: The Act of 11 January 2018 amending certain acts in order to increase participation of citizens in the process of selecting, functioning and controlling certain public bodies (Journal of Laws 2018, item 130) obliged all local government units to establish a citizens' resolution initiative and to regulate the basic procedures related to the preparation and submission of applications by a resolution of their law-making body. The article analyses the implementation activities undertaken in cities with county rights. It indicates that before the entry into force of the Act, 55 cities out of 66 had already implemented such an arrangement, and, in their case, the Act helped unify the procedures. The article also points out that some cities did not implement these regulations before the beginning of the 8 th term of office of local governments, and in several cases there were problems with the implementation, which prevented citizens from exercising their resolution initiative. The article presents the legal status as of 31 December 2019. Keywords: civic resolution initiative, city with powiat rights, local government, direct democracy Ustawa z 11 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. 2018 poz. 130) wprowadziła istotne i różnorodne zmiany w prawie samorządowym. W ogólnym ujęciu dotyczą one czterech głównych obszarów ustroju, organizacji i funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego: 1) kadencji organów (wydłużonej z 4 do 5 lat i wprowadzenia „dwukadencyjności" organów wykonawczych gmin), 2) zmian w systemie wyborczym, nieprzypadkowo określanych pojęciem rewolucji (Hermeliński i in. 2018), 3) działania organów stanowiących i wykonawczych (w tej grupie mieszczą się dość liczne zmiany związane np. z utrwalaniem i transmitowaniem obrad organów stanowiących, sporządzaniem imiennych wykazów przebiegu głosowań czy przygotowywaniem przez organy wykonawcze raportów o stanie jednostki, a następnie ich procedowaniem) oraz 4) instytucji demokracji bezpośredniej. W ramach tej ostatniej grupy najważniejsze zmiany dotyczą budżetu obywatelskiego (Buliński 2018; Popławski 2018) oraz obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. W przypadku obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej zmiana ta polegała na nadaniu jej statusu ustawowego, na znaczącym rozszerzeniu jej stosowania oraz na określeniu podstawowych, jednolitych reguł, w oparciu o które jednostki samorządu terytorialnego miały przyjąć regulacje na poziomie prawa miejscowego. Jak wynika bowiem z przeprowadzonych analiz, przed wejściem w życie ustawy z 2018 roku 19 procent gmin przyznało swoim mieszkańcom prawo wnoszenia projektów uchwał pod obrady organu stanowiącego (Kraszewski i Zielińska 2019). Historia wprowadzania regulacji obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej do statutów polskich gmin sięga lat dziewięćdziesiątych XX w. (Szewc i Szewc 1999), ale – jak zauważa się w literaturze przedmiotu – do drugiej dekady XXI wieku organy nadzoru oraz sądy administracyjne raczej uznawały, że przyznawanie takiego uprawnienia mieszkańcom nie jest dopuszczalne w sytuacji braku podstaw ustawowych (Dolnicki 2018). Z czasem jednak podejście wojewódzkich sądów administracyjnych zaczęło się zmieniać, a w nauce formułowano postulaty, by – w obliczu faktycznego występowania tej instytucji – nadać jej ustawowy status (Augustyniak 2014). Uregulowanie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej na poziomie ustawowym miało w założeniu rozstrzygnąć wszelkie wątpliwości związane z możliwością wprowadzenia tej instytucji w statutach, ustanowić jednolite procedury we wszystkich jednostkach samorządu terytorialnego, wyposażyć mieszkańców wszystkich jednostek w identyczne uprawnienia oraz podnieść rangę i znaczenie samej instytucji. Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza – regulacje ustawowe Ustawa z 11 stycznia 2018 roku wprowadziła jednolite regulacje dotyczące obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim, różnicując jedynie liczebność grupy mieszkańców uprawnionych do wniesienia projektu uchwały do organu stanowiącego (tabela 1). Tab. 1. Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza – liczba wnioskodawców Źródło: opracowanie własne. Pozostałe przepisy zawarte odpowiednio w art. 41a ustawy o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 roku (Dz.U. 2019 poz. 506), art. 42a ustawy o samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 roku (Dz.U. 2019 poz. 511) oraz art. 89a ustawy o samorządzie województwa z 5 czerwca 1998 roku (Dz.U. 2019 poz. 512) mają jednolite brzmienie i można je sprowadzić do konieczności uregulowania w uchwale organu stanowiącego czterech kwestii, tj. szczegółowych zasad wnoszenia projektów, zasad tworzenia komitetów inicjatyw uchwałodawczych, zasad promocji obywatelskich projektów uchwał oraz formalnych wymogów, jakie muszą spełniać projekty. Ponadto ustawy nakazują, by projekty uchwał wnoszone przez obywateli stały się przedmiotem obrad organu stanowiącego na najbliższej sesji po złożeniu projektu, nie później jednak niż po upływie 3 miesięcy od dnia jego wniesienia, oraz przyznają prawo komitetom inicjatywy uchwałodawczej wskazania osób uprawnionych do reprezentowania ich w trakcie prac nad projektem w organie stanowiącym. Ustawa z 11 stycznia 2018 roku weszła w życie zgodnie z przepisem art. 19 po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (tj. 31 stycznia 2018 roku), jednak według art. 15 przepisy dotyczące obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej „stosuje się do kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego następujących po kadencji, w czasie której niniejsza ustawa weszła w życie". Oznacza to, że organy stanowiące JST były zobowiązane, aby po wejściu w życie ustawy, ale przed rozpoczęciem VIII kadencji samorządu terytorialnego (czyli przed 21 października 2018 roku), tak ukształtować swoje regulacje, aby po rozpoczęciu nowej kadencji mieszkańcy mogli w praktyce korzystać z obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Cel badań W niniejszym artykule autor koncentruje się na stosowaniu ustawy z 11 stycznia 2018 roku w miastach na prawach powiatu, traktowanych jako formalnie wyodrębniona kategoria jednostek samorządu terytorialnego w rozdziale 9 ustawy o samorządzie powiatowym z dnia 5 czerwca 1998 roku (Dz.U. 2019 poz. 511), która w art. 92 ust. 2 stanowi, że „miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie". Analiza o charakterze komparatystycznym obejmuje wszystkie gminy o takim statusie (łącznie 66), przedstawiając stan prawny na dzień 31 grudnia 2019 roku. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania badawcze: 2. Czy wszystkie miasta na prawach powiatu skutecznie wprowadziły obywatelską inicjatywę uchwałodawczą do swoich regulacji prawa miejscowego zgodnie z zapisami ustawy z 11 stycznia 2018 roku? 1. W ilu miastach na prawach powiatu przed wejściem w życie ustawy z 2018 roku obywatele korzystali z prawa wnoszenia projektów uchwał w formie obywatelskiej inicjatywy? 3. Czy i jakie problemy pojawiły się w trakcie procesu stosowania ustawy? a) zasad wnoszenia projektów w formie inicjatywy obywatelskiej, 4. W jaki sposób w miastach na prawach powiatu wywiązano się z konieczności szczegółowego uregulowania niektórych procedur związanych z przygotowaniem i wnoszeniem projektów obywatelskich? W szczególności dotyczy to: b) tworzenia komitetów inicjatywy obywatelskiej, d) wymogów formalnych stawianych projektom przygotowanym w formie inicjatywy obywatelskiej. c) zasad promocji projektów przygotowanych w ramach obywatelskiej inicjatywy, 5. Czy miasta na prawach powiatu wprowadziły jakieś dodatkowe rozwiązania w zakresie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej? Artykuł został przygotowany w oparciu o dane oraz informacje pozyskane przez autora z trzech zasadniczych źródeł. Pierwsze stanowią źródła pierwotne, czyli akty prawne, w tym akty prawa miejscowego oraz rozstrzygnięcia nadzorcze wojewodów publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Druga grupa obejmuje dane oraz informacje publikowane na stronach internetowych miast oraz ich organów, w mediach lokalnych i na ogólnie dostępnych stronach internetowych. Trzecia to dane i wyjaśnienia uzyskane przez autora poprzez korespondencję z podmiotami z niektórych miast, szczególnie tych, w których albo wystąpiły problemy z odnalezieniem odpowiednich danych i informacji w BIP lub na stronach internetowych, albo zidentyfikowano opóźnienia w przyjmowaniu regulacji dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Wyjaśnienia autor uzyskał w oficjalnej korespondencji w formie elektronicznej, m.in. od Przewodniczącego Rady Miasta Krosna i Dyrektora Biura Rady Miasta Lublina, lub korespondencji mailowej, np. z Przewodniczącym Rady Miasta Rzeszowa, z pracownikiem Gabinetu Prezydenta Miasta Chełm, Kierownika Biura Rady Miasta Łomża, Dyrektora Rady Miasta Szczecina czy Naczelnika Wydziału Organizacyjnego Urzędu Miasta Świnoujścia. Należy podkreślić, że kontakt z konkretnymi osobami okazał się sprawną i wartościową metodą pozyskiwania oraz weryfikowania danych. W przypadku każdego miasta na prawach powiatu ustalenie stanu prawnego i faktycznego wymagało sięgnięcia do co najmniej kilku źródeł, nie jest zatem możliwe – ze względu na objętość artykułu – zamieszczenie ich wykazu w bibliografii. Należy również zauważyć, że miasta na prawach powiatu różni staranność i dbałość w publikowaniu w wersjach elektronicznych uchwał organów stanowiących. Niekiedy zbiory są kompletne i uporządkowane, a czasem są nieuporządkowane i z tego względu występują trudności w odnalezieniu poszukiwanej uchwały. Ilościowo jednak dominują te pierwsze. Artykuł ze względu na wskazane cele badawcze został przygotowany w oparciu o metodologiczne podejście instytucjonalne oraz neoinstytucjonalne (Lowndes 2006) i w zamierzeniu autora analiza ogranicza się do kwestii prawno-politycznych. Objętość artykułu nie pozwala na szersze ujęcie podjętej problematyki, szczególnie w wartościowej poznawczo perspektywie teoretycznej dotyczącej procesów implementacji, posiadającej obszerną literaturę (Bardach 1997; Elmore 1980; Hjern i Porter 1981; Hupe, Hill, Nangia 2014; Lynn i Wildavsky 1990; Matland 1995; Pressman i Wildavsky 1984; Sabatier 1986; Terpstra i Havinga 2001; Zawicki 2016). Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza przed wejściem w życie ustawy z 2018 r. W odniesieniu do miast na prawach powiatu w pełni uzasadnione jest stwierdzenie, że ustawa z 2018 r. tylko rozszerzyła zakres stosowania obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Przed wejściem w życie ustawy instytucja ta nie była wprowadzona w 11 miastach (16,6%). Posiadało ją natomiast 55 miast (83,4%). W przypadku tej grupy JST ustawa doprowadziła również do ujednolicenia procedur, co jest najlepiej zauważalne przy liczbie wnioskodawców. Liczbę podpisów wprowadzoną w ustawie z 2018 roku, konieczną do złożenia projektu (czyli 300) przewidywały przepisy przyjęte w 5 miastach. Liczbę mniejszą niż 300 przyjęto w 13 miastach, a większą – w 33 jednostkach. Ponadto w 4 miastach na prawach powiatu liczbę podpisów pod zgłaszanym projektem powiązano z liczbą mieszkańców (a dokładnie z liczbą mieszkańców posiadających czynne prawo wyborcze w wyborach do rady miasta) – w Sosnowcu, Warszawie i Wrocławiu zgłaszany projekt musiał mieć poparcie co najmniej 1% mieszkańców, a w Bytomiu 10%. Warto zauważyć, że regulacje ustawy z 2018 roku obniżyły próg poparcia wymagany do złożenia projektu, który w większości miast na prawach powiatu był usytuowany stosunkowo wysoko (np. w Poznaniu wynosił 5000, a w Krakowie 4000 podpisów). Najwyższe progi występowały w Bytomiu i w Warszawie, co wynikało ze wspomnianych rozwiązań – na podstawie danych PKW z wyborów samorządowych 2018 roku można stwierdzić, że wymagane poparcie wynosiło w Bytomiu 12 211 podpisów, a w stolicy 13 437 podpisów (PKW Bytom 2018; PKW Warszawa 2018). Tab. 2. Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza w miastach na prawach powiatu Inicjatywa Tab. 2 – cd. * W Gorzowie Wielkopolskim regulacje odpowiadające przepisom ustawy wprowadzono w statucie z 18 grudnia 2017 roku, wobec czego nie było potrzeby dokonywania jej implementacji. Wymóg zebrania 400 podpisów wprowadzono do poprzedniego statutu z 17 lutego 2003 roku w 2008 roku. Źródło: opracowanie własne. Stosowanie ustawy 2018 r. w miastach na prawach powiatu W tej części przedmiotem analizy są czas oraz forma stosowania z pominięciem treści regulacji prawa miejscowego dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej (zagadnienie to jest analizowane w dalszej części artykułu, ale w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że niektóre miasta nie w pełni lub nie do końca prawidłowo zrealizowały dyspozycje ustawy z 2018 roku). Należy przypomnieć, że od wejścia w życie ustawy wszystkie jednostki samorządu terytorialnego zostały zobligowane do uregulowania obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w formie uchwał organów stanowiących (Ziółkowski 2018). W 51 miastach na prawach powiatu obywatelska inicjatywa uchwałodawcza uregulowana została w formie osobnych uchwał rady, natomiast w pozostałych ograniczono się do przyjęcia regulacji na poziomie statutowym. Wydaje się, że w świetle postanowień art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym, nakładających na organy stanowiące obowiązek uregulowania w uchwale wspomnianych wcześniej procedur związanych z przygotowywaniem i wnoszeniem projektów obywatelskich, nie jest konieczne przyjmowanie w tej sprawie osobnych uchwał, wystarczające jest wprowadzenie w drodze uchwały postanowień do statutu jednostki. Niemniej najbardziej typowym rozwiązaniem stało się przyznanie w statucie grupie obywateli prawa wnoszenia projektów uchwał do rady miasta i jednoczesne odesłanie do szczegółowych regulacji zawartych w osobnej uchwale. Analiza działań prawodawczych podjętych w miastach na prawach powiatu pozwala stwierdzić, że wszystkie jednostki o takim statusie podjęły czynności mające na celu wykonanie dyspozycji zawartej w ustawie z 2018 roku, jednak uczyniły to w różnym czasie. Z danych zawartych w tabeli nr 2 wynika, że 42 miasta przyjęły regulacje w zakresie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej przed końcem VII kadencji samorządu terytorialnego, a 24 dopiero w VIII kadencji. Przy czym w niektórych miastach z drugiej grupy opóźnienie w procesie wydawania odpowiednich regulacji prawa miejscowego było stosunkowo duże – aż w 10 nastąpiło to dopiero w 2019 roku (najpóźniej w Zamościu i Częstochowie – odpowiednio w październiku i listopadzie). Należy jednak wskazać na trzy dodatkowe, istotne kwestie związane z wprowadzaniem w miastach na prawach powiatu regulacji dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Po pierwsze w pięciu miastach (Krośnie, Łomży, Rzeszowie, Świnoujściu i Szczecinie) przepisy statutów w sprawie szczegółowych regulacji odsyłają do uchwał, które do końca 2019 roku nie zostały przyjęte przez organ stanowiący. Po drugie w trzech miastach (Częstochowie, Poznaniu i Świętochłowicach) wprawdzie przyjęto uchwały, ale zostały one uchylone przez wojewodów w trybie postępowania nadzorczego i do końca 2019 roku nie zastąpiono ich nowymi. Na marginesie warto wspomnieć, że wojewoda uchylił również uchwałę w Koszalinie, ale w 2019 roku przyjęto nową regulację. Po trzecie ograniczenie się w niektórych miastach do wprowadzenia wyłącznie regulacji statutowych prowadzi – o czym wspominam w kolejnej części artykułu – do niewykonania w pełnym zakresie albo w prawidłowy sposób dyspozycji art. 41a ustawy o samorządzie gminnym. Tab. 3. Uchwały w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej uchylone w trybie postępowania nadzorczego Źródło: opracowanie własne. Problemy ze stosowaniem regulacji dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej Badania regulacji prawnych w miastach na prawach powiatu, dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, pozwoliły na zidentyfikowanie trzech podstawowych problemów. Po pierwsze – o czym wspomniano – część jednostek przyjęła regulacje po zakończeniu VII kadencji samorządu. Po drugie według stanu prawnego na koniec 2019 roku w przypadku ośmiu miast brak jest szczegółowych podstaw prawnych do wnoszenia projektów uchwał. Wynika to, jak wskazano, albo z uchylenia stosownych uchwał przez organy nadzoru, albo nieuchwalenia przez organy stanowiące szczegółowych regulacji. Po trzecie w kilku miastach problemem okazało się stosowanie postanowień art. 41a ustawy o samorządzie gminnym do prawa miejscowego. W tym miejscu na uwagę zasługują zwłaszcza uchwały uchylone przez wojewodów. W każdym przypadku organ nadzoru wskazał, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Szczegółowe, wybrane najważniejsze zarzuty przedstawiono w tabeli nr 4. Tab. 4. Przyczyny stwierdzania nieważności uchwał rad miast na prawach powiatu w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej Źródło: opracowanie własne. Warto nadmienić, że w uchwale przyjętej w Częstochowie uwzględniono wymóg zebrania 500 podpisów, co nie zostało podniesione w rozstrzygnięciu nadzorczym. Należy również zauważyć, że problemy ze stosowaniem regulacji ustawowych nie dotyczą wyłącznie miast, w których przyjęte uchwały zostały uchylone przez wojewodów. W Radomiu zarówno w statucie z 16 grudnia 2002 roku (tekst jednolity z dnia 18 czerwca 2018 roku, Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego 2018.6485), jak i w uchwale z 15 października 2018 roku w sprawie procedury wykonywania inicjatywy uchwałodawczej przez grupę mieszkańców przyjęto wymóg zebrania 1000 podpisów. W świetle rozstrzygnięć organów nadzoru przedstawionych w tabeli nr 4 można również zwrócić uwagę, że cztery miasta, które uregulowały kwestie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej wyłącznie w statutach (Biała Podlaska, Chełm, Chorzów i Gorzów Wielkopolski), nie zawarły w nich postanowień dotyczących komitetów inicjatywy uchwałodawczej. Do interesującej sytuacji doszło w Mysłowicach, gdzie pierwotnie przyjęta uchwała z 27 września 2018 roku została dość szybko zastąpiona nową z 29 listopada 2018 roku, zawierającą podobne rozwiązania. Zakres regulacji obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w miastach na prawach powiatu Analiza postanowień przepisów statutów i uchwał regulujących obywatelską inicjatywę uchwałodawczą w miastach na prawach powiatu pozwala stwierdzić, że przyjęte rozwiązania cechują się dużym podobieństwem, regulacje są relatywnie krótkie (zazwyczaj liczą kilka, kilkanaście, niekiedy ponad dwadzieścia paragrafów podzielonych na mniejsze jednostki redakcyjne) i odnoszą się do czterech wskazanych wcześniej zagadnień ujętych w art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym. Różnice polegają na stopniu szczegółowości przyjętych rozwiązań oraz odmiennym regulowaniu poszczególnych etapów składania i procedowania wniosków obywatelskich. Etap pierwszy obejmuje powołanie komitetu wykonującego inicjatywę uchwałodawczą. W jego ramach podejmowane są istotne czynności związane z przygotowaniem projektu uchwały, jego promocją oraz ukonstytuowaniem się komitetu wykonującego wszystkie działania. Podstawowe różnice między miastami na prawach powiatu polegają na odmiennie określonych warunkach utworzenia komitetu – w ponad 20 miastach komitet tworzy co najmniej 5 mieszkańców, w 11 miastach liczbę tę ustalono na poziomie 10 mieszkańców, ale niekiedy (jak np. w Wałbrzychu) liczba ta wynosi 3. Czasem stosowane są też inne rozwiązania – w Przemyślu komitet zakłada 15 mieszkańców, w Grudziądzu 20, a w Lesznie 25. W ogólnym ujęciu liczby mieszkańców zakładających komitety cechują się dużym zróżnicowaniem. W skład komitetów mogą wejść wyłącznie mieszkańcy miasta dysponujący czynnym prawem wyborczym w wyborach do organu stanowiącego. Komitet, zbierając wymaganą liczbę podpisów pod projektem, jednocześnie – w świetle przyjętych regulacji – prowadzi działania promocyjne wśród mieszkańców. W regulacjach niekiedy podkreśla się, że komitet może promować projekt uchwały w każdy prawnie dopuszczalny sposób oraz sam finansuje jego promocję. Nazwa komitetu jest zazwyczaj tożsama z tytułem wnoszonego projektu. Komitet zobowiązany jest również do wskazania osoby lub Na podstawie rozwiązań przyjętych w miastach na prawach powiatu można skonstruować typową (standardową) procedurę postępowania z projektami obywatelskimi. Obejmuje ona następujące etapy: 1. Powołanie komitetu inicjatywy uchwałodawczej; 2. Złożenie projektu do rady miasta; 3. Zbadanie projektu pod względem formalnym; 4. Wniesienie projektu pod obrady organu stanowiącego; 5. Publikacja i wykonanie uchwały. Każdy z etapów cechuje się zróżnicowaniem w zależności do miasta, dlatego należy przedstawić podstawowe działania, jakie są podejmowane w jego ramach. osób uprawnionych do reprezentowania go w kolejnych etapach prac uchwało dawczych. W etapie trzecim projekt jest badany pod względem formalnym. W procesie analizy złożonego projektu można zazwyczaj wyodrębnić trzy główne składniki. Najpierw projekt jest badany z formalnego punktu widzenia przez przewodniczącego rady (przede wszystkim pod względem liczby podpisów). Następnie projekt jest badany przez radcę prawnego oraz organ wykonawczy i właściwą komisję rady (czasem również przez inne instytucje, np. skarbnika czy sekretarza). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przewodniczący rady wzywa komitet do ich usunięcia w określonym terminie, a jeśli nie został spełniony wymóg zebrania 300 podpisów, to zazwyczaj przewodniczący odmawia przekazania projektu do dalszych prac, zawiadamiając o tym komitet. W etapie drugim komitet składa zawiadomienie do przewodniczącego rady miasta obejmujące dwa podstawowe elementy. Pierwszy to zgłoszenie komitetu inicjatywy uchwałodawczej zawierające jego skład osobowy, nazwę, siedzibę, wskazanych pełnomocników. Drugi to przygotowany projekt uchwały. W stosunku do projektu uchwały formułowane są typowe wymagania dotyczące jego formy i treści, szczegółowo omawiane w literaturze przedmiotu (Bułajewski 2012). Regulacje miast na prawach powiatu albo odsyłają w tym zakresie do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. 2002 nr 100 poz. 908), albo odwołują się do ogólnie określonych zasad redagowania aktów prawnych. Ponadto składane projekty muszą posiadać uzasadnienie oraz zawierać listę osób popierających projekt. Bardzo częstym rozwiązaniem w miastach na prawach powiatu jest przyjmowanie – w formie załącznika do uchwały regulującej wykonywanie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej – wzoru formularza, na jakim powinny być zbierane podpisy. W odniesieniu do etapu czwartego regulacje przyjęte w miastach na prawach powiatu są zazwyczaj bardzo lakoniczne i sprowadzają się do powtórzenia przepisów ustawy o samorządzie gminnym, nakładających na organ stanowiący konieczność przeprowadzenia pierwszego czytania na najbliższej sesji zwołanej po jego wniesieniu, ale nie później niż w terminie trzech miesięcy. O datach posiedzeń rady lub właściwej komisji zawiadamiany jest komitet lub jego pełnomocnicy (przedstawiciele). Można więc zauważyć, że uchwały rad miast na prawach powiatu w sprawach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej – niezależnie od stopnia ogólności – w największym stopniu odnoszą się do komitetów wykonujących inicjatywę oraz zagadnień formalnych związanych z wnoszeniem i przygotowywaniem projektów. Kolejne etapy postępowania nie zostały już szczegółowo uregulowane. Etap piąty to publikacja i wykonanie uchwały. Oczywiście nastąpi on tylko w przypadku zakończenia prac nad projektem w radzie miasta. W niektórych miastach (np. Toruniu i Przemyślu) w przyjętych regulacjach sformułowana jest zasada dyskontynuacji, tzn. jeśli prace nad projektem nie zostały zakończone w danej kadencji, to są kontynuowane w następującej po niej bez konieczności ponownego wnoszenia projektu. Wynika to stąd, iż ustawa o samorządzie gminnym nie nakłada na JST takiego obowiązku. Ponadto prace nad projektem obywatelskim zazwyczaj przebiegają w typowych, uregulowanych w statutach procedurach uchwałodawczych. Można w tym miejscu wyrazić opinię, że zauważalny jest brak regulacji, które podniosłyby rangę projektów obywatelskich. W ustawie z 2018 roku oraz w regulacjach prawa miejscowego można było wprowadzić przepisy nakazujące w określonym terminie zakończyć prace nad projektem, tj. doprowadzić do jego uchwalenia lub odrzucenia. Jeszcze dalej idącym wzmocnieniem projektów obywatelskich byłoby – w przypadku ich odrzucenia lub niezakończenia prac w określonym przez organ stanowiący terminie – powiązanie z możliwością (a nawet obligatoryjnością) przeprowadzenia referendum. Wprowadzenie takich procedur wymaga jednak zmian na poziomie ustawowym, ponieważ oznaczałoby to konieczność istotnej modyfikacji przepisów dotyczących referendum, zawartych w ustawie o referendum lokalnym z 15 września 2000 roku (Dz.U. 2000 nr 88 poz. 985) oraz zmian przepisów ustaw samorządowych. Tym samym w przyjętych rozwiązaniach zauważalna jest dysproporcja między licznymi formalnymi wymogami związanymi z przygotowaniem i złożeniem wniosków a brakiem jakichkolwiek odniesień do obowiązków organów stanowiących (za taki trudno uznać konieczność przeprowadzenia pierwszego czytania projektu w sytuacji braku możliwości wyegzekwowania tego obowiązku czy braku sankcji za jego niedotrzymanie). Należy również wyrazić wątpliwość, czy procedury związane z przygotowaniem i wniesieniem projektu nie powinny być prostsze – nie jest bowiem do końca zrozumiała konieczność zakładania komitetu jako warunek wniesienia projektu oraz liczne formalne wymogi wobec projektu, który i tak będzie (lub może być) procedowany w ramach zwykłej procedury uchwałodawczej. Podsumowanie Przeprowadzona analiza uprawnia do udzielenia odpowiedzi na sformułowane pytania badawcze. Należy więc wskazać, że: * Nie wszystkie miasta na prawach powiatu – według stanu prawnego na koniec 2019 roku – dokonały skutecznej implementacji art. 41a ustawy o samorządzie gminnym. Dotyczy to łącznie ośmiu jednostek samorządu terytorialnego posiadających ten status. Należy przypomnieć, że każda jednostka w świetle art. 41a ustawy o samorządzie gminnym jest do tego zobowiązana, a wydanie stosownych regulacji miało nastąpić przed rozpoczęciem VIII kadencji samorządu. * Ustawa z 11 stycznia 2018 roku w przypadku miast na prawach powiatu tylko rozszerzyła stosowanie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej. Przed jej wejściem w życie ta instytucja demokracji bezpośredniej funkcjonowała w 55 miastach (na 66). * Podstawowe problemy związane z wprowadzaniem regulacji prawnych dotyczących obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej można sprowadzić do trzech kategorii. Pierwsza to częste opóźnienia w wydawaniu stosownych przepisów prawa miejscowego. Druga to brak uchwał regulujących obywatelską inicjatywę pomimo odesłania w statuach. Przy czym – jak wskazano – dotyczy to relatywnie niewielkiej liczby miast. Trzecia natomiast to zauważone problemy z treścią regulacji. Zaskakujące jest, że w niektórych miastach przyjmowano inną niż wskazaną w ustawie liczbę osób uprawnionych do wniesienia projektu czy nie regulowano wszystkich wskazanych w art. 41a ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym zasad i procedur związanych z przygotowywaniem i wnoszeniem do organów stanowiących obywatelskich projektów uchwał. * Miasta na prawach powiatu co do zasady ograniczyły się w przyjmowanych regulacjach do zagadnień wymaganych przez ustawę o samorządzie gminnym w art. 41a. Najczęściej spotykaną dodatkową regulacją jest wprowadzenie zasady dyskontynuacji prac organu stanowiącego w odniesieniu do obywatelskich projektów uchwał. * Zdecydowana większość miast na prawach powiatu wprowadziła w uchwałach (niekiedy statutach) przepisy wymagane przez art. 41a ust. 5 o samorządzie gminnym. Widoczne jest dążenie do możliwie precyzyjnego uregulowania wymaganych zagadnień. Przepisy przyjmowane w tym zakresie w miastach na prawach powiatu zasadniczo cechują się podobieństwem, a najważniejsze różnice mają charakter formalny. Na koniec można sformułować opinię, że obywatelska inicjatywa uchwałodawcza stwarza podstawy do wzmocnienia ilościowego i jakościowego partycypacji mieszkańców w procesie podejmowania decyzji w sprawach publicznych. Jednak w zakresie, w jakim została uregulowana w ustawie o samorządzie gminnym oraz prawie miejscowym, należy zwrócić uwagę na widoczną dysproporcję między wymogami proceduralnymi i formalnymi spoczywającymi na mieszkańcach, którzy zamierzają wnieść projekt uchwały do organu stanowiącego, a obowiązkami po stronie rad (czy sejmików województw). Licznym wymogom nie towarzyszą bowiem obowiązki organów stanowiących w zakresie prowadzenia prac czy uchwalenia (lub odrzucenia) projektów w określonych terminach. Oznacza to w praktyce, że mieszkańcy, którzy włożą sporo pracy i czasu w przygotowanie i wniesienie projektu, pozostają bez jakichkolwiek formalnych gwarancji zajęcia się projektem (poza obowiązkowym pierwszym czytaniem, które zresztą trudno jest formalnie wyegzekwować). Jest to zarazem asumpt do przeprowadzenia badań empirycznych nad faktycznym wykorzystaniem tej instytucji, które mogą zostać podjęte w przyszłości. Literatura Augustyniak M., 2014, „Inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców jako forma partycypacji społecznej w jednostkach samorządu terytorialnego – wnioski de lege lata i postulaty de lege ferenda", w: B. Dolnicki (red.), Partycypacja społeczna w samorządzie terytorialnym, Warszawa: Wolters Kluwer. Bardach E., 1997, The Implementation Game: What Happens after a Bill Becomes a Law Cambridge, MA: The MIT Press. , Buliński L., 2018, Budżet obywatelski w obszarze inicjatyw obywatelskich (ogląd wybranej formy samorządności miasta Gdańska w latach 2014–2018), Toruń: Adam Marszałek. Dolnicki B. (red.), 2018, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa: Wolters Kluwer. Bułajewski S., 2012, „Rada gminy jako organ stanowiący", w: M. Chmaj (red.), Statut prawny rady gminy, Warszawa: Difin. Elmore R.F., 1980, „Backward mapping: Implementation research and policy decisions", Political Science Quarterly, t. 94, nr 4, s. 601–616. Hjern B., Porter D.O., 1981, „Implementation structures: a new unit of administrative analysis", Organization Studies, t. 2, nr 3, s. 211–227. Hermeliński W., Tokaj B., Godzwon A., Adamiec A., 2018, Konsekwencje rewolucji w prawie wyborczym, czyli jak postawić krzyżyk i dlaczego w kratce, Warszawa: Wydawnictwo Nieoczywiste. Hupe P., Hill M., Nangia M., 2014, „Studying implementation beyond deficit analysis: The top-down view reconsidered", Public Policy and Administration, t. 29, nr 2, s. 145–163. Lowndes V., 2006, „Instytucjonalizm", w: G. Stoker, D. Marsh (red.), Teorie i metody w naukach politycznych, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 89–108. Kraszewski D., Zielińska E., 2019, Narzędzia partycypacji lokalnej w Polsce w latach 2014–2017. Konsultacje społeczne, inicjatywa lokalna, inicjatywa uchwałodawcza, Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego. Lynn N.M., Wildavsky A. (red.), 1990, Public Administration: The State of the Art Chatham: Chatham House. , Matland R.E., 1995, „Synthesizing the implementation literature: the ambiguity-conflict model of policy implementation", Journal of Public Administration Research and Theory, t. 5, nr 2, s. 145–174. PKW Warszawa, Wybory 2018, Miasto Warszawa, https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/ geografia/146501#geo_committee_stat (dostęp: 21.01.2020). PKW Bytom, Wybory 2018, Miasto Bytom, https://wybory2018.pkw.gov.pl/pl/geografia /246200#general_committee_stat (dostęp: 21.01.2020). Popławski M., 2018, Budżet obywatelski w Polsce. Model i lokalne rozwiązania, Toruń: Adam Marszałek. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, Dz.U. 2002 nr 100 poz. 908. Pressman J.L., Wildavsky A., 1984, Implementation: How Great Expectations in Washington Are Dashed in Oakland; Or, Why It's Amazing that Federal Programs Work at All, This Being a Saga of the Economic Development Administration as Told by Two Symphatetic Observers Who Seek to Build Morals on a Foundation of Ruined Hopes, Los Angeles – London: University of California Press, Berkeley. Rozstrzygnięcie Nadzorcze nr KN-I.422.214.171.1249.16 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 lipca 2019 roku. Rozstrzygnięcie nadzorcze nr NPII.4131.1.613.2018 Wojewody Śląskiego z dnia 23 listopada 2018 roku. Rozstrzygnięcie nadzorcze nr NPII.4131.1.858.2019 Wojewody Śląskiego z dnia 23 grudnia 2019 roku. Rozstrzygnięcie Nadzorcze nr P-1.4131.252.2018.AS Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 5 października 2018. Szewc A., Szewc T., 1999, Uchwałodawcza działalność organów samorządu terytorialnego, Warszawa: Difin. Sabatier P., 1986, „Top-down and bottom-up models of policy implementation: a critical and suggested synthesis", Journal of Public Policy, t. 6, nr 1, s. 21–48. Terpstra J., Havinga T., 2001, „Implementation between tradition and management: structuration and styles of implementation", Law & Policy, t. 23, nr 1, s. 95–116. Uchwała nr II/30/2018 Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia 20 grudnia 2018 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, https://www.bip.koszalin.pl/?p=document&action=save&id=92905&bar_id=24805 (dostęp: 21.01.2020). Uchwała Nr XLVII/688/2018 Rady Miejskiej w Koszalinie z dnia 30 sierpnia 2018 r. Statut Miasta Koszalina, https://bip.koszalin.pl/?p=document&action=save&id=91245&bar_id=24361 (dostęp: 21.01.2020). Uchwała nr XII/165/VIII/2019 Rady Miasta Poznania z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie zgłaszania obywatelskich inicjatyw uchwałodawczych przez mieszkańców miasta Poznania, https://bip.poznan.pl/bip/uchwaly/uchwala-nr-xii-165-viii-2019-zdnia-2019-05-28,79178/ (dostęp: 21.01.2020). Uchwała Nr LVI/449/18 Rady Miejskiej w Świętochłowicach z dnia 18 października 2018 r. w sprawie zasad i trybu inicjatywy uchwałodawczej przysługującej mieszkańcom Miasta Świętochłowice, http://dzienniki.slask.eu/WDU_S/2018/6505/akt.pdf (dostęp: 21.01.2020). Uchwała Nr 271.XX.2019 Rady Miasta Częstochowy z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, Dz. Urz. Woj. Śląskiego z dnia 26.11.2019, poz. SLA 2019.7855. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, Dz.U. 2018 poz. 130. Zawicki M., 2016, Koncepcje teoretyczne implementacji polityki publicznej, Kraków: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie. Ustawa z dnia 15 września 2000 roku o referendum lokalnym, Dz.U. 2000 nr 88 poz. 985. Ziółkowski D., 2018, „Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza jako instrument partycypacji społecznej", Zeszyt Studenckich Kół Naukowych Wydziału Prawa i Administracji UAM, nr 8, s. 331–344.	<urn:uuid:b63c6fe3-15f6-4a45-a2df-2e6400cb5eb7>	finepdfs	3.414063	CC-MAIN-2023-40	https://studreg.uw.edu.pl/dane/web_sril_files/1301/2020_4_sieklucki.pdf	2023-09-24T07:45:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233506623.27/warc/CC-MAIN-20230924055210-20230924085210-00242.warc.gz	625,964,028	0.997996	0.999938	0.999938	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3015, 5836, 8114, 11188, 13577, 13665, 13984, 17199, 18093, 19282, 22318, 25447, 28329, 31186, 34086, 36370 ]	1	0
Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. MASONICA W POLSCE I NA ŚWIECIE Zenowiusz Ponarski (Szczecin-Toronto) ZAPOMNIANY ANTYMASON W kolekcji masońskiej Tadeusza Wróblewskiego znajdował się rękopis opracowania Frankmasoni wileńscy przez Stanisława Mickaniewskiego antymasona wpisany do inwentarza zbiorów Biblioteki im. Wróblewskich w Wilnie pod nr 817. Wywieziono go wraz ze zbiorami Wróblewskiego w październiku 1939 roku do Związku Sowieckiego. Mickaniewski, oficer w Wojsku Księstwa Warszawskiego (Gwardii Wileńskiej), był w 1812 roku porucznikiem pułku strzelców pieszych, a później kapitanem. W Wilnie około 1820 roku głośno było o nim z powodu nadużyć pieniężnych jako członka Komisji Kwaterunkowej. Afera zakończyła się jego wydaleniem ze służby wraz z pozostałymi członkami tej komisji. W związku z tą sprawą Mickaniewski wyjechał do Petersburga, aby dopilnować jej rozwiązania w Senacie. Przed wyjazdem zwrócił się do Loży „Gorliwy Litwin”, w której był mistrzem, o zwolnienie. Po jego otrzymaniu zażądał zwrócenia siedemdziesięciu pięciu rubli i czterdziestu kopiejek wpłaconych – jego zdaniem – jako depozyt do kasy nieruchomości (ekonomicznej). Powoływał się przy tym na precedens, kiedy po likwidacji loży reformowanej „Gorliwy Litwin” jej członkowie otrzymali zwrot wniesionych kwot. „Dlaczego więc – argumentował teraz – i ja nie miałbym prawa równego im prosić o powrót mojej własności, tem bardziej, kiedy pokryłem lozę na zawsze dla tej samej przyczyny co i reformaci, nie mogąc przystać na lożowy systemat”. W bibliotece Akademii Nauk Litwy (BANL), która przejęła księgozbior i inne materiały zgromadzone przez Wróblewskiego, znajdują się dokumenty związane ze Stanisławem Mickaniewskim. Jeden z nich to paszport nr 858, wydany w imieniu cesarza Mikołaja I w Lublinie 27 czerwca 1829 roku: „za granicą służy Stanisławowi Mickaniewskiemu, oficjaliście Czartoryskiego [...] jadącego do Galicji”. Wynika z niego, że w momencie wydania liczył on czterdzieści jeden lat, był wzrostu średniego, oczy miał niebieskie, włosy ciemne, nie nosił brody, twarz i nos jego były „ściągłe” (!) Jako miejsce zamieszkania podano Zakrzowsk (?) Na odwrocie paszportu są adnotacje o jego pobycie między innymi w Przemyślu i Zamościu. Rękopis, który znajdował się w zbiorach Wróblewskiego, powstał po powrocie z podróży w 1831 roku. S. Małachowski-Łempicki tak go określa: „Kreatura marna, defraudant, pieniacz i donosiciel, Mickaniewski nie pozbawiony był zdolności i sprytu. Rękopis, w którym opisuje swą walkę z wolnomularzami wileńskimi, jest bardzo ciekawy. Największą wartość mają w nim drobne szczegóły z życia masonów, które dzięki Mickaniewskiemu możemy poznać dokładniej”. O treści tego rękopisu dowiadujemy się z jego fragmentów opublikowanych przez S.F. Dobrjanskiego, a zwłaszcza S. Małachowskiego-Łempickiego. S. Małachowski-Łempicki wspomina o pozwie Mickaniewskiego, który wniesiony został do Sądu Głównego II Departamentu guberni wileńskiej, a także o jego dalszych losach. W pozwie tym oskarżona została cała Loża „Gorliwy Litwin” w osobach mistrza katedry, urzędników i wszystkich braci. Nie zadowalając się wniesieniem pozwu, Mickaniewski złożył do Sądu podanie na imię monarsze, prosząc, aby cesarskim ukazem „zalecono było z tegoż Sądu ekstrakt oświadczenia z akt wydać i poświadczyć, że wolno w gazetach krajowych »Kuriera Litewskiego« umieścić”. Sąd sprawy nie rozpoznał. Po przyjeździe do Wilna cesarza Aleksandra Mickaniewski przesłał 20 maja 1822 roku ks. Mikołajowi podanie po francusku na imię monarchy, w którym napisał „Siedem miesięcy upływa jak zaniosłem manifest przeciwko frankmasonom i powodowany sumieniem pod maską dopomnienia się pieniędzy odkryłem zamiary tajne tej sekty [...]” „Akcia Mickaniewskiego prowadzona była w chwili bardzo ciężkiej dla adeptów sztuki królewskiej« – pisał Małachowski-Łempicki – Cesarz myślał właśnie o ostatecznej kasacie wolnomularstwa”. W materiałach BANL zachował się pozew z 24 października 1821 roku, który jest interesującym przyczynkiem do dziejów wolnomularstwa wileńskiego. Wymienia się w nim nazwiska wszystkich urzędników i członków loży przed jej likwidacją, która niebawem nastąpiła. Przypisy 1 S. F. Dobrjanski, Oczeki iz istorii masonstwa w Litwie, Wilno 1914, s. 31. 2 S. Małachowski-Łempicki, Wolnomularstwo na ziemiach dawnego W. Ks. Litewskiego 1776 – 1822, Wilno 1930, s. 113. 3 Biblioteka Akademii Nauk Litwy (BANL), F. 151 – 1193. Wspomniany w dokumencie Czartoryski to ks. Adam Jerzy Czartoryski (1770 – 1861), który w 1819 roku nabył Zakrzówek, wieś, folwark, majorat rządowy, leżący trzydzieści sześć wiorst od Lublina, trzydzieści cztery od Janowa i dziesięć wiorst od Kraśnika, posiadał go do 1832 roku. Możliwe, iż nazwę miejscowości „Zakrzówsk” źle odczytano.	c456891b-3836-4da9-962d-2780f6c081de	finepdfs	3.435547	CC-MAIN-2022-33	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Ars_Regia_czasopismo_poswiecone_mysli_i_historii_wolnomularstwa/Ars_Regia_czasopismo_poswiecone_mysli_i_historii_wolnomularstwa-r1997-t6-n1_2(11_12)/Ars_Regia_czasopismo_poswiecone_mysli_i_historii_wolnomularstwa-r1997-t6-n1_2(11_12)-s245-247/Ars_Regia_czasopismo_poswiecone_mysli_i_historii_wolnomularstwa-r1997-t6-n1_2(11_12)-s245-247.pdf	2022-08-08T07:12:14+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882570767.11/warc/CC-MAIN-20220808061828-20220808091828-00438.warc.gz	155,468,866	0.999895	0.999917	0.999917	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 446, 2647, 5178 ]	1	0
WARUNKI GWARANCJI OBOWIĄZUJĄCE DLA WSZYSTKICH MODUŁÓW SŁONECZNYCH LGxxxN1T-V5, LGxxxN2T-J5 MARKI LG ELECTRONICS Firma LG Electronics Inc., Solar Business Division, LG Twin Towers, 20 Yeouido-dong, Yeongdeungpo-gu, Seul, 150–721, Republika Korei, tel. +82 / 2 / 3777-1114, faks +82 / 2 / 3777-5140 (dalej „LG") udziela ograniczonej gwarancji („Ograniczona Gwarancja") zgodnie z poniższymi warunkami: Ograniczona Gwarancja obowiązuje dla wszystkich modułów słonecznych wyprodukowanych przez firmę LG („moduły") i jest udzielana wyłącznie pierwotnemu klientowi końcowemu lub kolejnym właścicielom miejsca, w którym moduł został po raz pierwszy zainstalowany (wszystkie te osoby będą zwane w dalszej części „klientem"). Gwarancja zaczyna obowiązywać („data rozpoczęcia obowiązywania gwarancji") od dnia zakupu, którego dokonał pierwotny klient końcowy. 1. 25-letnia Ograniczona Gwarancja na wszystkie moduły LGxxxN1T-V5, LGxxxN2T-J5 Firma LG będzie dokonywać według własnego uznania napraw lub wymiany modułu zgodnie ze wskazanym poniżej w punkcie 3 („Zakres Ograniczonej Gwarancji") mającym zastosowanie zakresem przez okres 25 lat od daty rozpoczęcia obowiązywania gwarancji, jeżeli moduł wykaże wady materiałowe lub wady produkcyjne, pod warunkiem jednak, że moduł ten został osadzony i zainstalowany oraz był użytkowany i konserwowany zgodnie z normalnymi warunkami. 2. 25-letnia Ograniczona Gwarancja Mocy dla wszystkich modułów LGxxxN1T-V5, LGxxxN2T-J5 LG guarantees that for a period of one (1) year from Guarantee Start Date, when applied BiFi100, the actual power output which sum of the front and rear side power output of the module will be no less than 104.4% of the labelled power output. From the second year, each of the front side and rear side power output will decline on an average annual base by no more than 0.35% for remaining 24 years, so that by the end of the 25th year, an actual power output applied BiFi100 will be achieved at least 95.4% of the power output specified on the nameplate of the Module. Jeżeli okaże się, że podczas pomiaru, którego w standardowych warunkach testowych („STC", IEC 61215) dokona firma LG lub niezależna firma pomiarowa zatwierdzona przez firmę LG przed przeprowadzeniem pomiaru, moduł nie osiągnie wskazanej wyżej gwarantowanej mocy (przy uwzględnieniu zakresu tolerancji, który wynosi ±3%), firma LG dokona wedle swojego wyłącznego uznania (i) naprawy modułu; lub (ii) uzupełnienia brakującej mocy w drodze: a) dostarczenia klientowi dodatkowego modułu lub b) wymiany modułu; lub (iii) dokona zwrotu różnicy pomiędzy gwarantowaną mocą minimalną a mocą rzeczywistą modułu, zmierzoną przez firmę LG w standardowych warunkach testowych, pomnożoną przez cenę rynkową modułu lub porównywalnego modelu w momencie wystosowania roszczenia przez klienta. Wartości mocy wyjściowej powinny być mierzone w warunkach testowych BiFi100 z normy IEC TS 60904-1-2: 2019, rozdział 6.3.3 „Pomiar przyrostu mocy napędzanego promieniowaniem wewnętrznym z tyłu z oświetleniem jednostronnym". WARUNKI GWARANCJI OBOWIĄZUJĄCE MODUŁÓW SŁONECZNYCH MARKI LG ELECTRONICS - 1 - Stan na dzień: 1 lipca 2019 r 3. Zakres Ograniczonej Gwarancji Zakres mocy wskazany w Ograniczonej Gwarancji ma charakter ostateczny. Przedłużenie okresu obowiązywania gwarancji jest wykluczone niezależnie od podstawy prawnej. Dla naprawionych lub wymienionych modułów obowiązuje wyłącznie pozostały okres pierwotnej gwarancji. Naprawa lub wymiana odbywa się w drodze dostarczenia nowego lub na nowo uzdatnionego modułu lub części. Wymieniony moduł lub części stanowią własność firmy LG. W przypadku braku dostępności modułu firma LG zastrzega sobie prawo do dostarczenia według własnego wyłącznego uznania nowego lub odnowionego modułu, który może cechować się innym rozmiarem, kolorem, kształtem, numerem modelu i/lub mocą. Niniejsza Ograniczona Gwarancja obejmuje koszty transportowe związane z ponowną wysyłką naprawionego lub wymienionego modułu do lokalizacji klienta, NIE obejmuje jednak kosztów transportowych ani ryzyka, w tym również szkód transportowych lub utraty w związku ze zwrotem modułu do firmy LG lub do pośrednika zatwierdzonego przez firmę LG ani innych kosztów związanych z instalacją, demontażem lub ponowną instalacją modułu. W przypadku, gdy moduł zwrócony do firmy LG okaże się bez wad lub z innych powodów nie podlega niniejszej Ograniczonej Gwarancji, klient będzie zobowiązany do zapłaty kosztów przesyłki zwrotnej. Nie obowiązują dalsze roszczenia z tytułu niniejszej Ograniczonej Gwarancji. Wykluczone są w szczególności wszelkie roszczenia odszkodowawcze z tytułu szkód pośrednich i/lub szkód następczych (takich jak koszty odsetek, utracony zysk lub utracone taryfy gwarantowane, koszty użycia prądu zastępczego itp.) oraz roszczenia odszkodowawcze z tytułu szkód, które nie powstały bezpośrednio na samych modułach, chyba że roszczenie wynika z działań umyślnych lub rażącego niedbalstwa po stronie firmy LG lub z narażenia na utratę życia, uszkodzenia ciała lub zdrowia. Przepisy ustawowe bezwzględnie obowiązujące, takie jak przepisy dotyczące odpowiedzialności za produkt, pozostają nienaruszone. Ograniczona Gwarancja nie ogranicza ustawowych roszczeń z tytułu odpowiedzialności za wady fizyczne i nie stanowi uznania wad fizycznych w przypadku wykonania usług gwarancyjnych. 4. Wyłączenia gwarancyjne (a) zostały sprzedane i/lub zainstalowane poza EOG (Europejski Obszar Gospodarczy – kraje należące do Unii Europejskiej, Norwegia, Islandia i Liechtenstein) oraz poza Szwajcarią; 4.1. Niniejsza Ograniczona Gwarancja NIE obejmuje modułów, które: (b) zostały sprzedane W STANIE JAKIM BYŁY lub ZE WSZYSTKIMI WADAMI bądź dla materiałów eksploatacyjnych; lub (d) delikatne różnice kolorystyczne pomiędzy poszczególnymi ogniwami modułu lub pomiędzy poszczególnymi modułami nie stanowią podstawy do reklamacji. (c) których numery seryjne lub część z nich zostały zmienione, stały się nieczytelne lub zostały usunięte. 4.2. Niniejsza Ograniczona Gwarancja NIE obejmuje ponadto modułów w przypadku: WARUNKI GWARANCJI OBOWIĄZUJĄCE MODUŁÓW SŁONECZNYCH MARKI LG ELECTRONICS - 2 - Stan na dzień: 1 lipca 2019 r szkód i/lub awarii powstałych na skutek (b) nieprzestrzegania przepisów krajowych lub przepisów lokalnych; (a) użytkowania na jednostce mobilnej, w tym również, jednak bez ograniczenia do pojazdów, statków itp.; (c) instalacji, które nie są zgodne ze specyfikacjami, instrukcjami montażu i instrukcjami obsługi modułów lub z etykietami umieszczonymi na modułach; (e) innych urządzeń i/lub części niż modułów lub na skutek stosowania metod montażowych tych urządzeń i/lub części; (d) nieprawidłowego okablowania, zainstalowania lub postępowania; (f) szkód i/lub awarii w wyniku nieodpowiednio lub błędnie przeprowadzonej konserwacji, eksploatacji lub modyfikacji; (h) napraw przeprowadzonych niezgodnie ze wskazówkami firmy LG; (g) szkód i/lub awarii, do których doszło na skutek usunięcia z pierwotnego miejsca instalacji; (i) nieodpowiedniego postępowania w trakcie składowania, pakowania lub transportu; (k) zanieczyszczeń środowiska, takich jak sadza, sól lub kwaśne deszcze; (j) zewnętrznych uderzeń, takich jak przemieszczające się w powietrzu przedmioty lub na skutek zewnętrznego obciążenia; (l) bezpośredni kontakt ze słoną wodą lub wodą podziemną zawierającą składnik wapienny lub produkty petrochemiczne; (n) zamachów terrorystycznych, powstań, wojen lub aktów wandalizmu; (m) działania sił natury (takich jak trzęsienie ziemi, tornada, powodzie, burze, huragany, silne opady śniegu itp.) oraz na skutek pożaru, awarii prądu, przeciążenia elektrycznego i innych nieprzewidywalnych okoliczności będących poza kontrolą firmy LG; (o) zewnętrznych plam lub zarysowań, które nie wpływają na moc modułu; (q) modułów, które zostały zainstalowane w miejscu przekraczającym dopuszczalne warunki eksploatacji. (p) dźwięków, drgań, rdzy, zarysowań lub przebarwień, które są konsekwencją naturalnego zużycia, starzenia się i ciągłego użytkowania; lub 5. Dochodzenie roszczeń Niniejsza Ograniczona Gwarancja dopuszcza możliwość dochodzenia roszczeń pod warunkiem, że klient poinformował pisemnie sprzedawcę modułów, autoryzowanego przez firmę LG, o domniemanym roszczeniu. Jeśli sprzedawca modułu przestał prowadzić działalność gospodarczą (np. na skutek jej zamknięcia lub upadłości), klient może poinformować o swoim roszczeniu, przesyłając pismo bezpośrednio do firmy LG na poniższy adres: LG Electronics Inc. Solar Business Division 20 Yeouido-dong, Yeongdeungpo-gu Seul (Seoul) 150–721 Republika Korei LG Electronics Deutschland GmbH EU Solar Business Group Alfred-Herrhausen-Allee 3-5 65760 Eschborn Niemcy tel.: +49 (0) 6196-5821-620 e-mail: email@example.com e-mail: firstname.lastname@example.org Klienci mogą kontaktować się z firmą LG również za pośrednictwem strony internetowej www.lg-solar.com. WARUNKI GWARANCJI OBOWIĄZUJĄCE MODUŁÓW SŁONECZNYCH MARKI LG ELECTRONICS - 3 - Stan na dzień: 1 lipca 2019 r W przypadku dochodzenia roszczeń gwarancyjnych należy załączyć oryginalne dowody sprzedaży jako potwierdzenie zakupu i daty zakupu. Roszczeń można dochodzić w ciągu trzydziestu (30) dni od momentu ustalenia roszczenia. Spóźnione reklamacje lub roszczenia, które powstały po czasie obowiązywania gwarancji, nie będą uwzględniane. Zwrot modułu jest możliwy wyłącznie za pisemną zgodą firmy LG. 6. Siła wyższa Firma LG nie odpowiada względem klienta ani żadnej innej osoby trzeciej za niewypełnianie lub za opóźnienie w wypełnianiu zobowiązań, w tym zobowiązań wynikających z niniejszej Ograniczonej Gwarancji, jeśli niewypełnianie zobowiązań lub opóźnienie wynika z okoliczności, na które firma LG nie ma wpływu, np. działania wojenne, strajki, powstania, brak dostępności odpowiedniej i wystarczającej siły roboczej, materiałów, mocy produkcyjnej, awarie techniczne, utrata zysku lub inne nieprzewidywalne zdarzenia, na które firma LG nie ma wpływu („przypadki siły wyższej"), włącznie, jednak bez ograniczenia do zdarzeń lub warunków technicznych i fizycznych, które nie były wystarczająco znane lub rozumiane w momencie sprzedaży modułu lub zajścia roszczenia. 7. Właściwość sądowa Wszystkie spory prawne wynikające z roszczeń z tytułu niniejszej Ograniczonej Gwarancji będą rozstrzygane wyłącznie przez sądy powszechne we Frankfurcie w Niemczech. 8. Prawo właściwe Obowiązuje wyłącznie prawo Republiki Federalnej Niemiec z wyłączeniem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów („CISG") oraz prawa kolizyjnego, nawet w przypadku, gdy klient ma swoją siedzibę za granicą. 9. Ważność Niniejsza Ograniczona Gwarancja obowiązuje dla wszystkich modułów " LGxxxN1T-V5, LGxxxN2T-J5". W razie konieczności Firma LG zastrzega sobie prawo do dokonywania zmian w postanowieniach, ustępach lub w zakresie stosowania niniejszej Ograniczonej Gwarancji bez wcześniejszego powiadomienia; zmiany te nie będą mieć jednak mocy wstecznej. Stan: 1 lipca 2019 r WARUNKI GWARANCJI OBOWIĄZUJĄCE MODUŁÓW SŁONECZNYCH MARKI LG ELECTRONICS - 4 - Stan na dzień: 1 lipca 2019 r	<urn:uuid:4b803291-0ce5-4713-b7f9-441e4dfbb02f>	finepdfs	1.081055	CC-MAIN-2024-33	https://appenergy.pl/wp-content/uploads/pdf/moduly/lg-gwarancja-pl.pdf	2024-08-08T04:14:20+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640719674.40/warc/CC-MAIN-20240808031539-20240808061539-00438.warc.gz	72,336,971	0.999982	0.999999	0.999999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3142, 6204, 8978, 11074 ]	2	0
P OLS KA A KA D E M I A N AUK KOMI TET SOCJOL OGII I NSTYTU T S TU D IÓW POL ITYCZ NYCH 2017, nr 1 STATUSY,ROLEIREPREZENTACJE MONIKA GNIECIAK Uniwersytet Śląski w Katowicach PIEKŁO W KOMUNAŁCE ANALIZA PRAKTYK MIESZKANIOWYCH OPISANYCH W MISTRZU I MAŁGORZACIE MICHAIŁA BUŁHAKOWA „Ludzie jak ludzie… W zasadzie są jacy byli, tylko problem mieszkaniowy ma na nich zgubny wpływ…" (MiM, s. 146)* SOCJOLOGIA I LITERATURA — WPROWADZENIE Socjologów od dawna zajmuje obraz świata społecznego w literaturze. W grę wchodzą przy tym analizy kwestii dla nauki o społeczeństwie tak podstawowych jak: jaźń jednostki (Schütz 1985), podmiotowość (Merrill 1962), problematyka ładu i rewolucji (Łęcki 1997; Ćwikła 2010, 2012) czy tożsamość (Kulas 2010). Tutaj zajmować nas będzie sprawa znacznie bardziej skromna — mieszkanie. Krzysztof Łęcki (1999, s. 128–134) zwraca uwagę, że o wzajemnych relacjach między literaturą a socjologią możemy mówić w przynajmniej trzech zakresach: a) gdy literatura stanowi alternatywny wobec socjologii sposób poznania społeczeństwa; b) gdy dostarcza danych wykorzystywanych w badaniach socjologicznych; c) oraz gdy sama przedmiotem owych badań się staje. Nawiążę dalej do tradycji badawczych socjologii literatury, które zakładały homologię struktur społecznych i świata przedstawionego w literaturze, czyli do teorii związanych z nazwiskami György'a Lukácsa i Luciena Goldmanna. Obok prac Adres do korespondencji: email@example.com * Wszystkie odniesienia do Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa oznaczone są w tekście skrótem MiM. WSZTUCE inspirowanych myślą Roberta Escaripta byłby to jeden z głównych nurtów interesującej nas subdyscypliny (por. Łęcki 2012, s. 72). Na przestrzeni dziejów literatura często stanowiła „jedyne dostępne źródło informacji o prywatnym życiu jednostek" (Lowenthal 1977, s. 42). Zauważmy, że w tym sensie już od samego początku zwracano na nią uwagę przy podejmowaniu prób systematyzacji refleksji naukowej o społeczeństwie. W połowie XIX wieku Hippolit Taine, francuski filozof, historyk i krytyk popularyzował sposób analizy sztuki (w tym literatury) podchwycony później przez profesjonalnych socjologów. Twierdził mianowicie, że nie wolno sztuki lekceważyć, gdyż w szczególny i wnikliwy sposób wyraża się w niej społeczeństwo (Krzemień-Ojak 1966, s. 79). Na poznawczą funkcję literatury zwracali też uwagę polscy socjologowie. Oprócz wspomnianego Krzysztofa Łęckiego mówili o tym tacy uczeni jak Stanisław Ossowski czy Bogusław Sułkowski. Ossowski (1962, s. 288) odwoływał się do socjologicznego znaczenia dzieł autorów tworzących w innych realiach historycznych: „Gdy abstrahujemy od tzw. wartości historycznej, czyli wartości dzieła rozumianego jako dokument epoki, Eurypides daje nam więcej niż Arystoteles. Petrarka jest nieporównywanie bardziej świeży niż społeczni pisarze Renesansu, a dzieła Hobbesa lub Bacona nie mogą konkurować z Szekspirem". Sułkowski (1999, s. 134) zaś twierdził na przykład, że choć „prawda artystyczna nie jest prawdą naukową", nie umniejsza to znaczenia sztuki jako swoistego narzędzia, za pomocą którego możemy dotrzeć do trudno dostępnych obszarów życia społecznego. Również dla historyka literatura może stać się specyficznym materiałem faktograficznym, może on traktować autora „jako szczególnego rodzaju kronikarza modelującego rzeczywistość w sposób idealizacyjny, czyli zwracającego uwagę na jego istotne cechy i zagęszczającego uwagę wokół tych cech" (Topolski 1989, s. 15). Historyk zatem, podobnie jak socjolog, będzie poszukiwał w literaturze, po pierwsze, przejawów świadomości społecznej (obrazu świata, jaki postrzegali współcześni), po drugie, wiedzy o epoce w jej aspekcie obiektywnym (por. Czepulis-Rastenis 1978, s. 261). Odniesienie do historii wydaje się tu zasadne, gdyż przeniesiemy się w lata trzydzieste XX wieku do Rosji Radzieckiej, do świata „komunałek" i „kombinacji mieszkaniowych" uchwyconych w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa, starając się przedstawić, w jaki sposób literatura obrazuje świat epoki, w której powstała. Odwołam się do wyobraźni literackiej i wyobraźni socjologicznej. Na pierwszą wskazywała między innymi Martha C. Nusbaum (2015, s. 268–269), zwracając uwagę na wartość przekonania o istnieniu „przynajmniej na pewnym poziomie ogólności, możliwych więzów łączących bohaterów i czytelnika" oraz na zachętę stawianą przez powieść, aby „postawić się na miejscu innych ludzi i zaakceptować ich doświadczenia". Aby wyjść naprzeciw tej szczególnej „ofercie", zwłaszcza w przypadku świata literackiego obrazującego epokę minioną, należy sięgać po wyobraźnię socjologiczną, która — jak pisał C. Wright Mills (2007, s. 52) — „umożliwia obdarzonej nią osobie zrozumienie szerszej sceny historycznej w kategoriach jej znaczenia dla życia wewnętrznego i zewnętrznej kariery różnorodnych jednostek. Pozwala ona zdać sobie sprawę z tego, jak jednostki, w zamęcie swojego codziennego doświadczenia, często nabywają fałszywej świadomości swojego położenia społecznego". Z punktu widzenia socjologa pokładającego nadzieję w funkcjonalnym znaczeniu wyobraźni socjologicznej powieść taka jak Mistrz i Małgorzata jest zarówno atrakcyjnym, jak i wymagającym przedmiotem analizy. W światowej socjologii coraz częściej próbuje się zwracać uwagę na to, jak ważnym obszarem badań może być literatura, która prowokuje do stawiania pytań o skuteczność zderzenia socjologicznej wrażliwości pisarza z typami refleksji stosowanej w naukowej socjologii (zob. Edling, Rydgren 2011, s. 5), a także o to, do jakiego stopnia sposób, w jaki pisarze patrzą na świat społeczny, może zostać włączony do praktyki socjologii akademickiej (zob. np. Bourdieu 2001/1992; Jankowicz i in. 2014, 2015). „Opisując […] [Mistrza i Małgorzatę — M.G.] Michaiła Bułhakowa należy mieć ciągle w pamięci specyfikę czasów, w jakich utwór powstawał i na które był reakcją, oraz sumę doświadczeń biograficznych autora powieści, także w sposób ścisły łączących ten utwór z radziecką rzeczywistością epoki stalinizmu. To wszystko czyni powieść w znacznym stopniu swoistym dokumentem tamtych czasów i to zarówno obyczajowym jak intelektualnym" (Fast 1991, s. 17). Mowa tu przede wszystkim o „wątku moskiewskim" analizowanej powieści, w której zawiera się „satyryczny obraz życia Rosji lat trzydziestych". Jest to zresztą jeden z osobnych aspektów interesujących socjologa literatury — sposób determinowania zarówno treści, jak i formy ekspresji artystycznej dzieła przez epokę, w której ono powstaje (zob. Goldmann 1970, 1976; Escarpit 1976; Krawczak 2001, s. 50). „Woland ze swoją świtą pojawia się bowiem w Moskwie, aby uzmysłowić jej mieszkańcom i czytelnikowi całą groteskowość tego świata, całą bzdurność i arbitralność (nie-ludzkość, systemowość) rządzących nim zasad. Demony są tutaj co najwyżej katalizatorami, «wywoływaczami» istniejącego już zła, są jedynie sposobem prezentacji istoty zjawisk, nie twórcami tego, co rządzi rzeczywistością radziecką tamtych lat. […] Rzeczywistość jest fantastyczniejsza od najbardziej nieprawdopodobnej fantastyki" (Fast 1991, s. 28). „Fantastyczność" tej rzeczywistości nie przesłania zatem realnych zasad, które w niej obowiązują, przeciwnie — uwypukla je. Można powiedzieć, że powieść staje się przez to szczególnego rodzaju instrumentem służącym pisarzowi do specyficznej formy komunikacji między nim a czytelnikiem. O specyficznej sytuacji odbiorcy literatury (którą, jak się zdaje, w pewnym sensie można odnieść także do twórcy) z przekąsem pisał Sułkowski: „Grzechem głównym zwykłych ludzi stojących wobec dzieła sztuki — czytamy w Hamletyzowaniu naszym (1993, s. 11) — jest wielka, jednostronna, życiowa, jak gdyby pozaestetyczna interesowność, używanie sztuki w celach praktycznych jako narzędzia kompensowania przeciążeń doświadczonych gdzie indziej: w rodzinie, w polityce czy w życiu społecznym. Zwykły użytkownik sztuki na ogół nie wyodrębnił w swym życiowym światopoglądzie osobnego, rozległego pola sztuki. Wtedy dzieło artystyczne funkcjonuje w kontekście dla siebie niespecyficznym, oczekuje się odeń odpowiedzi na wszystkie najważniejsze pytania, na które nie można znaleźć odpowiedzi w życiu codziennym". Mając powyższe na uwadze, a zarazem podążając za postulatem Jana Szczepańskiego (1971, s. 633), który twierdził, że literatura nie ma sobie równych w pokazaniu subiektywnego obrazu świata widzianego „oczyma człowieka uwikłanego w walkę z otoczeniem i obiektywnymi tendencjami rozwojowymi jego epoki", przedstawimy w jaki sposób Bułhakow przekształcił własne doświadczenia — w rodzaju tych bardzo przykrych — w materiał literacki i stworzył wiarygodny, bo znajdujący odbicie w dziełach socjologów i historyków, obraz modernizującej się komunistycznej Rosji, która zmagała się wówczas z destruktywnym kryzysem mieszkaniowym. 23 sierpnia 1934 r. Jelena Siergiejewna notuje w dzienniku: „Dla M.A. «mieszkanie» to słowo magiczne. Niczego tak nie zazdrości jak dobrego mieszkania! Ma na tym puncie bzika". Sam Bułhakow podkreślał w swych pismach: „Umówmy się raz na zawsze — mieszkanie jest fundamentem ludzkiego życia. Przyjmijmy za pewnik: bez mieszkania człowiek nie może istnieć. Teraz zaś, w formie uzupełnienia, komunikuję wszystkim, którzy mieszkają w Berlinie, Paryżu, Londynie i innych miejscach — że w Moskwie mieszkań nie ma. Więc jak tam ludzie mieszkają? Ano właśnie tak, szanowni państwo. Bez mieszkań. Mało tego — ostatnie lata przekonały mnie z całą oczywistością, że moskwiczanie przestali rozumieć samo pojęcie «mieszkania» i określają tym co popadnie" (Bułhakow 1924, cyt. za: Drawicz 1990, s. 44). Problemy mieszkaniowe pisarza, zmagającego się od momentu zarzucenia praktyki lekarskiej i przenosin do Moskwy z nieustająco złą sytuacją zawodową i co za tym idzie, finansową, w opinii Andrzeja Drawicza (1974) złożyły się na swoisty „rewanżyzm" jego najważniejszego dzieła. Wątek mieszkaniowy, jak postaram się udowodnić, stanowi jeden z jego fabularnych (i dokumentarnych) filarów. PIEKŁO MIESZKANIOWE, CZYLI POETA W KOMUNAŁCE Bułhakow zjawia się w Moskwie w początkach NEP-u. Trwa „szturm na stolicę, która trzeszczy w mieszkaniowych posadach. Fala awansowanych społecznie wychodźców z nizin i przybyszów z zewnątrz, zbrojnych w nakazy i nowe bezwzględne prawa meldunkowe, bije do drzwi mieszkań" (Drawicz 1990, s. 43). Pisarz zamieszkuje z żoną w mieszkaniu komunalnym, tzw. komunałce, w jej przestrzeni współistnieją przypadkowe zbiorowości lokatorskie, a prywatność egzystencji staje się fikcją. Koszmar wspólnego mieszkania spowoduje, że od tej pory powracający w jego twórczości problem mieszkaniowy będzie dlań jak najbardziej bolesny (Drawicz 1990, s. 45). Do komunałki trafimy zatem w Mistrzu i Małgorzacie w pierwszej kolejności. „Profesor znikł. Poeta stropił się, ale nie na długo, nagle doszedł bowiem do przekonania, że profesor niezawodnie musi znajdować się w domu numer trzynaście, i to niewątpliwie w mieszkaniu pod czterdziestym siódmym. Wpadł do bramy, lotem błyskawicy wbiegł na pierwsze piętro, odnalazł właściwe drzwi i niecierpliwie zadzwonił. Oczekiwanie nie trwało długo. Otworzyła mu jakaś pięcioletnia dziewczynka i o nic nie pytając natychmiast dokądś sobie poszła. Wielki, zapuszczony do ostatnich granic przedpokój słabo oświetlała maleńka żarówka zawieszona w kącie, tuż pod wysokim, czarnym z brudu sufitem. Na ścianie wisiał rower bez opon, pod nim stał wielki, obity żelazem kufer, a na półce wieszaka leżała zimowa czapka-uszanka. Jej uszy zwisały z półki. Za jakimiś drzwiami donośny męski głos w radio gniewnie krzyczał do wiersza. Iwan Nikołajewicz ani trochę nie stracił pewności siebie, choć znalazł się w nieznanym miejscu. Ruszył prosto korytarzem, rozumując następująco: «Oczywiście profesor ukrył się w łazience». W korytarzu było ciemno. Wpadając na ściany Iwan zauważył cieniutką smużkę światła pod drzwiami. Zmacał klamkę i niezbyt mocno szarpnął. Haczyk wyskoczył, Iwan rzeczywiście znalazł się w łazience i pomyślał, że jednak ma szczęście. Miał szczęście, ale nie takie, jakiego by sobie życzył. Tchnęło nań wilgotne ciepło i przy świetle żarzącego się w piecyku węgla dojrzał wielkie, wiszące na ścianie koryta i wannę pokrytą strasznymi czarnymi liszajami poodbijanej emalii. A w tej wannie stała goła obywatelka, dokładnie namydlona, z gąbką w dłoni. Zmrużyła krótkowzroczne oczy, spojrzała na Iwana i, najwidoczniej na skutek piekielnego oświetlenia biorąc go za kogoś innego, powiedziała cicho i wesoło: — Kiriuszka! Proszę się nie wygłupiać! Czy pan zwariował… Zaraz wróci Fiodor Iwano- wicz. Niech pan się stąd wynosi i to już! — i zamierzyła się na Iwana gąbką. Nieporozumienie było niewątpliwe i winien wszystkiemu był oczywiście poeta. Ale przyznać się do tego nie zamierzał, zawołał z wyrzutem: «Ach, rozpustnico!…» — i niezwłocznie, nie wiadomo po co, znalazł się w kuchni. Nie było tam nikogo, tylko w półmroku na blasze stało około tuzina milczących, zimnych prymusów. Samotny promień księżyca przedarł się przez zakurzone, od lat nie myte okno i skąpo oświetlał kąt, w którym wisiała pokryta kurzem i osnuta pajęczyną zapomniana ikona. Zza jej obramowania sterczały dwie ślubne świece. Pod wielką ikoną wisiał przyszpilony maleńki papierowy święty obrazek. Nikt nie wie, co opętało Iwana, ale nim wybiegł przez kuchenne drzwi, przywłaszczył sobie jedną świecę i święty obrazek. Z tymi to przedmiotami mamrocząc coś, zażenowany tym, co przed chwilą przeżył w łazience, opuścił nieznane mieszkanie. Mimo woli starał się odgadnąć, kim też mógł być ów bezczelny Kiriuszka i czy to nie do niego przypadkiem należy wstrętna uszanka" (MiM, s. 59–61). Moskiewską komunałkę poznaje czytelnik za sprawą poety Iwana Bezdomnego i jego pogoni za spotkanym na Patriraszych Prudach Wolandem. Odwiedziny w mieszkaniu kamienicy numer 13 w sposób zdecydowany zaważyły na psychicznej kondycji poety, którego obsesyjny bieg po stolicy zakończył w „domu udręki" doktora Strawińskiego. Mamy tu bowiem opis mieszkaniowego inferno, w sensie ścisłym. Jest to zawarta w krótkim fragmencie summa autora na mieszkania komunalne, znane trzem czwartym mieszkańców przeludnionej Moskwy. W latach trzydziestych Rosja Radziecka przechodziła gwałtowny proces urbanizacji, zwłaszcza dzięki masowemu napływowi ludzi ze wsi szukających pracy w przemyśle (Figes 2008, s. 126). Miliony mieszkańców radzieckiej wsi, wywłaszczonych „kułaków" oraz innych ofiar kolektywizacji, uciekły do miast (Fitzpatrick 2012, s. 5). Rosjanom zaczęło brakować przestrzeni życiowej. Odpowiedź władz zaważyła na losie milionów: stworzono zapis, który określał metraż przypadający na jednego obywatela i nakazywał dokwaterowywanie lokatorów stosownie do tej normy¹. Co bardziej zaradni domeldowali członków rodziny i bliskich znajomych, reszta dzieliła od tej pory mieszkanie ze z góry naznaczonymi domownikami. „Mieszkania komunalne, w których każdy pokój zajmowała inna rodzina, były częścią normalnych warunków życia w rosyjskich miastach ery stalinowskiej" (Fitzpatrick 2012, s. 67)². Duże moskiewskie mieszkania zajmowało, w skrajnych wypadkach, po kilkanaście rodzin. Do takiego mieszkania trafił nasz poeta, w kuchni stało bowiem „około tuzina milczących, zimnych prymusów". Każda z rodzin miała własny „sprzęt AGD" w formie prymusa, podana liczba zatem najprawdopodobniej wskazuje na to, ile gospodarstw domowych koegzystowało w mieszkaniu numer 47. Zgoła imponującym zagęszczeniem lokatorów możemy wyjaśnić zachowanie pięciolatki otwierającej poecie drzwi do mieszkania. Dzwonek przy drzwiach wejściowych był jeden, chcąc odwiedzić którąś z mieszkających w komunałce rodzin, trzeba było go nacisnąć określoną liczbę razy — „każdy pokój miał przypisaną sobie liczbę lub kolejność dzwonków" (Figes 2008, s. 155). Stosowną instrukcję wywieszano najczęściej przed drzwiami, przy nazwiskach lokatorów. Gdy dziewczynka po otworzeniu zobaczyła kogoś obcego, prawdopodobnie uznała go za gościa którejś z dzielących z nią mieszkanie rodzin. W ciemnej klatce moskiewskiej kamienicy często musiało dochodzić do pomyłek przy dzwonku. Wskazuje też na to fakt, że natychmiast straciła nim zainteresowanie i wróciła do swoich spraw. Oprócz drzwi wejściowych na wszystkich członków sąsiedzkiej wspólnoty przypadała jedna kuchnia. W tych warunkach z trudem rodziły się przyjaźnie. „Atmosfera była ciężka i duszna — wspominał jeden z lokatorów. — Jeden podejrzewał drugiego o kradzież, ale nigdy nie było dowodów, tylko oskarżenia powtarzane szeptem za plecami" (Figes 2008, s. 153). Albo i nie szeptem — otwarte kłótnie powstawały raczej łatwo. „Do licznych scysji dochodziło w kuchni. Wieczorami kiedy krzątało się w niej wielu mieszkańców […]. To połączenie wspólnej i prywatnej przestrzeni powodowało ciągłe zatargi; wystarczyło użyć cudzej fajerki [czyli prymusa — M.G.], przyborów kuchennych czy zapasów, żeby wybuchła awantura na cały dom. Nie były to kłótnie z czystej złośliwości — wspomina Minora Nowikowa. — Wszyscy żyliśmy w biedzie ¹ W praktyce wyglądało to tak, że w „1930 roku w Moskwie na osobę przypadało średnio 5,5 metra kwadratowego powierzchni mieszkalnej, a w 1940 roku już tylko niewiele ponad 4 metry" (Figes 2008, s. 145). ² W literaturze przedmiotu możemy spotkać wiele równie przejmujących opisów komun mieszkalnych: „W pokoju nie było bieżącej wody; miejsca przeznaczone do spania i do siedzenia dla dwóch i trzech pokoleń oddzielano od siebie zasłonami; w zimie zwisały za oknem torby z jedzeniem. Wspólne zlewy, toalety, balie i urządzenia kuchenne (zazwyczaj tylko prymusy […] i krany z zimną wodą) znajdowały się albo na terenie niczyim pomiędzy pomieszczeniami mieszkalnymi, albo w nieogrzewanym, obwieszonym praniem holu" (Fitzpatrick 2012, s. 67). i nikt nie miał rzeczy, które warto byłoby kraść. Ale zawsze panowała ciasnota, wszyscy byli w kuchni podminowani i sprzeczki o drobiazg stawały się nieuniknione. Wyobraźcie sobie trzydzieści kobiet gotujących jednocześnie" (Figes 2008, s. 154). Przestrzeń kuchni była zatem miejscem katalizującym spory wśród stłoczonych w moskiewskich mieszkaniach lokatorów. Bułhakow podaje nam ich obraz, gdy Małgorzata, początkująca wówczas wiedźma, dla zabawy wlatuje na miotle do moskiewskich domów. „Małgorzata z ciekawości zajrzała do któregoś okna. Zobaczyła kuchnię. Na blasze huczały dwa prymusy, obok nich stały i przemawiały się dwie kobiety. — Jak się wychodzi z klozetu, to trzeba gasić po sobie światło, tyle pani powiem, Pelagio Piotrowna — mówiła ta, przed którą stał rondel z jakąś parującą potrawą — bo jak nie, to wystąpimy, żeby panią wykwaterowali. — A pani to też dobra! — odpowiadała druga. — Obieście dobre! — powiedziała dźwięcznie Małgorzata przesadzając parapet i wpływając do kuchni. Obie zwaśnione odwróciły się na dźwięk głosu i zamarły z brudnymi łyżkami w dłoniach. Małgorzata ostrożnie wsunęła między nie rękę, zakręciła kurki obu prymusów, zgasiła je. Kobiety jęknęły i pootwierały usta. Ale Małgorzacie już się znudziło w kuchni i wyleciała z powrotem w zaułek" (MiM, s. 275). Kłótnia o marnowanie prądu to źródło kolejnych napięć w mieszkaniu komunalnym. „Rachunki za gaz, prąd lub telefon opłacano proporcjonalnie albo w zależności od zużycia (na przykład liczby rozmów telefonicznych bądź żarówek w pokoju) albo wielkości pokoju lub liczby osób w rodzinie. Koszty napraw również pokrywano wspólnie, choć często dochodziło do sporów, kto ponosi odpowiedzialność za szkodę lub awarię; spory te rozstrzygano podczas zebrań lokatorów. Wspólne pomieszczenia (korytarz bądź przedpokój, ubikacja, łazienka i kuchnia) sprzątano według grafiku" (Figes 2008, s. 152). Wszystko to tłumaczy fatalny stan przedpokoju mieszkania, które odwiedził Iwan: dawno nie myte okna, wygląd wspólnotowej wanny oraz ogólnie panujące ciemności, będące przyczyną przykrej dla poety pomyłki. Zauważmy jednak, że Bezdomnym nie wstrząsnął widok nagiej obcej kobiety, lecz jej wątpliwa postawa moralna. Brak wrażliwości na pogwałcenie intymności krótkowzrocznej obywatelki możemy, co prawda, starać się przypisać pogarszającej się kondycji psychicznej poety, choć równie dobrze da się tę stępiałą delikatność wytłumaczyć przyzwyczajeniem. Korzystająca z wanny lokatorka także nie reaguje zrozumiałym przecież w tej sytuacji oburzeniem, lecz raczej zakłada, że ma do czynienia z tym samym co zwykle Kiriuszką, najprawdopodobniej sąsiadem, a także właścicielem „wstrętnej uszanki". Brak prywatności w mieszkaniu komunalnym był czymś zwykłym: „W takiej ciasnocie wszystko odbywało się na oczach sąsiadów. Współlokatorzy widzieli się w negliżu, w najgorszych sytuacjach — po pijanemu, w chwilach słabości — bez maski, którą ludzie przywdziewają zwykle w miejscach publicznych […]. Pomieszczenia, w których dokonywano najbardziej intymnych czynności (łazienka, ubikacja, kuchnia), były wspólne; ze śladów pozostawionych przez poprzednika można było wyciągnąć stosowne wnioski. Pranie wiszące w kuchni, przybory w łazience, nocne wędrówki do toalety — mówiły sąsiadom wszystko. Życie prywatne było przez cały czas wystawione na widok publiczny" (Figes 2008, s. 155). W komunałce pojęcie intymności było kategorią pustą: „Prywatność egzystencji staje się fikcją; ludzie zatruwają sobie życie nieświadomie czy z premedytacją, zamęczają się nawzajem, doprowadzają do obłędu i ciężkich przestępstw; wszystko intymne zostaje odsłonięte, narażone na agresję bezwzględności, chamstwa czy zwykłej niewiedzy; własny pokój przestaje chronić, kuchnia, łazienka czy korytarz stają się miejscami udręczeń" (Drawicz 1990, s. 45). Bułhakow wiedział o tym najlepiej, wiele lat spędził w podobnych mieszkaniach i nie tylko w Mistrzu i Małgorzacie umieścił ich, utrzymane w turpistycznej poetyce, opisy: „O siódmej wieczorem wyrwałem Nataszę z rąk jej małżonka, piekarza Wołodi. «Nie waż się jej bić!» — «A co, przecie to moja żona» — itd. O ósmej, kiedy zabrzmiał znowu dziarski matelot i Anula puściła się w tany, żona powiedziała mi, wstawszy z kanapy: «Dłużej nie wytrzymam. Rób co chcesz, ale musimy się stąd wyprowadzić». «Dziecinko — odparłem w depresji — Cóż ja mogę zrobić? Nie mogę kupić pokoju, bo kosztuje 20 miliardów, a ja zarabiam cztery» […]" (Bułhakow 1984, s. 143). Wiadomo także, że główny adres w Mistrzu i Małgorzacie — Sadowa 302 bis, mieszkania 50 — to nie zanadto zmieniony faktyczny adres autora: Pierścień Sadowy 10, szósta klatka od podwórza, numer mieszkania się zgadza (zob. Drawicz 1990, s. 40). W powieści autor uczynił z tego mieszkania lokum co najmniej luksusowe, ogromne pokoje zamieszkują tu tylko dwie osoby — na samego Berlioza przypadają trzy pomieszczenia. W rzeczywistości mieszkanie numer 50 było komunałką, jakich wiele w tamtym czasie: przepełnioną, głośną i brudną. Nic więc dziwnego, że to właśnie w mieszkaniu komunalnym pojawiają się pierwsze symptomy obłędu poety — jeszcze przed chwilą prawomyślnego ateisty, który kończy zwiedzanie piekielnego mieszkania kradzieżą jednej świecy wotywnej i świętego obrazka. Przypadki obłędu nie były w komunałkach czymś rzadkim, należy raczej przyjąć, że przepełnione mieszkania stanowiły inkubatory rozmaitych przypadłości na tle nerwicowym (zob. Fitzpatrick 2012, s. 69). Były ku temu też inne przyczyny. Mieszkania komunalne pełniły nie tylko rolę doraźnego rozwiązania problemów mieszkaniowych, ich funkcjonowanie sprzyjało realizacji dodatkowej, ukrytej funkcji, o charakterze politycznym. Działania władz miały wymiar wychowawczy, wspólne użytkowanie prywatnej przestrzeni miało wspomóc produkcję modelowego obywatela, prawdziwego komunisty, wrośniętego we wspólnotę, współdziałającego z kolektywem, a przede wszystkim kolektywowi podporządkowanego. Wynikało to z założeń ideologii, nieliczącej się ze społecznymi i psychologicznymi realiami bądź dążącej do ich przeformowania. Jak pisał Alexis de Tocqueville (1994, s. 41), mając na uwadze ten właśnie, można powiedzieć, uniwersalny, aspekt rewolucji: „obywatelem zajmowała się abstrakcyjnie, poza jakimkolwiek określonym społeczeństwem". Co oznacza, że wdrażając plany przebudowy społeczeństwa na komunistyczną modłę, nie liczono się z bogatym bagażem tradycji, obyczaju, nawyków i dotychczas (przed rewolucją) obowiązujących praw. „Zmuszając ludzi do wspólnego mieszkania, bolszewicy wierzyli, że skłonią ich do społecznego myślenia i postępowania" (Figes 2008, s. 9). Elementem uspołecznienia była sąsiedzka inwigilacja. W dobie polityki „zagęszczania" wzajemna kontrola odbywała się niemal mimowolnie. Sąsiedzi wiedzieli, kto kogo odwiedza, kto z kim o czym rozmawia, co więcej, wiedzieli, co kto posiada, czym chce, a czym nie ma ochoty się dzielić. Niesnaski, całkowicie zrozumiałe w tym szczególnym rodzaju bagna behawioralnego, nierzadko pobudzały współmieszkańców do jak najlepiej widzianych przez władzę działań, to jest do pisania donosów na sąsiadów. „Wzajemna inwigilacja była zasadniczym elementem sowieckiej socjalizacji. Ponieważ rozmiary kraju uniemożliwiały sprawowanie skutecznej kontroli policyjnej, reżim bolszewicki (podobnie jak dawniej carski) korzystał w tym celu z pomocy obywateli […]. W latach trzydziestych podsłuchiwanie, szpiegowanie i donoszenie było w komunałkach na porządku dziennym. Sąsiedzi, otwarcie zachęcani przez państwo do czujności, uchylali drzwi, żeby zobaczyć, kto wchodzi do przedpokoju, albo żeby podsłuchać, co się mówi przez telefon […]. We wspólnym mieszkaniu nie mogło być przecież «prywatnych» spraw, bo «to, co robi jedna osoba, może sprowadzić nieszczęście na nas wszystkich»" (Figes 2008, s. 153). Mamy tu do czynienia z zupełnym zaprzeczeniem idei i praktyki obywatelskości. Prowokując (i promując) takie zachowania członków zbiorowości, władza sowiecka, będąca spadkobierczynią i kontynuatorką zasad rewolucji bolszewickiej, dławi potencjał przeobrażenia się społecznych form Geselschaft w Gemeinschaft. Ma bowiem świadomość, że tworzenie się wspólnot (lokalnych, osiedlowych, blokowych) zagraża wyobrażeniu (i doświadczeniu) rządzących o uwarunkowaniach sprawowania władzy. Mamy tu do czynienia z dążeniem odwrotnym niż to, które od początku preferowali rewolucjoniści amerykańscy. Jak pisał w swojej analizie demokracji w Ameryce Alexis de Tocqueville (1996, s. 192): „mieszkaniec Stanów Zjednoczonych od dzieciństwa uczy się tego, że w walce ze złem i z życiowymi przeciwnościami należy liczyć przede wszystkim na siebie. Na władze publiczne patrzy nieufnie, odwołując się do nich tylko wtedy, gdy jest to niezbędne. […] Stowarzyszenie organizuje się także po to, by przeciwstawić się złu o charakterze moralnym — wszelkie nieumiarkowanie zwalczane jest wspólnymi siłami. W Stanach Zjednoczonych stowarzyszenia służą obronie bezpieczeństwa publicznego, rozwijaniu handlu i przemysłu, rozkwitowi moralności i religii. Nie ma bowiem takiej rzeczy, której wola ludzka nie byłaby w stanie osiągnąć przez dobrowolne działania jednostek połączonych we wspólnym wysiłku". To, co dla Tocqueville'a (i obywateli amerykańskich) było warunkiem koniecznym funkcjonowania demokratycznego państwa, dla sprawujących władzę w ZSRR stanowiło podstawowe zagrożenie. Z ich perspektywy wzbudzanie i podtrzymywanie powszechnej nieufności było więc uzasadnione. Aby zrozumieć w pełni głęboko paranoiczny charakter domowych relacji, przypomnijmy sobie o trwożliwej reakcji Stiopy na widok opieczętowanego pokoju swojego współlokatora, o którego losie nic dyrektor artystyczny jeszcze nie wiedział, ale bardzo szybko (i błędnie) wszystkiego się domyślił: „Powiedzcie, komu chcecie, że Berlioz coś przeskrobał — nikt nie uwierzy, no dosłownie nikt nie uwierzy! A jednak pieczęć wisi, wisi jak byk! Ta–ak… I tu zakipiały w mózgu Stiopy jakieś wyjątkowo nieprzyjemne myśli, o artykule dla pisma, który, jak na złość, niedawno wepchnął Berliozowi… Artykuł, mówiąc między nami, idiotyczny i za marne pieniądze… Natychmiast w ślad za wspomnieniem o artykule nadbiegło inne, o jakiejś podejrzanej rozmowie, która, o ile pamięta, miała miejsce dwudziestego czwartego kwietnia wieczorem, tu, w stołowym, kiedy Stiopa jadł kolację z Berliozem. To znaczy, oczywiście, w pełnym znaczeniu tego słowa rozmowy tej nie można nazwać podejrzaną (Stiopa nigdy by sobie na coś podobnego nie pozwolił), ale jednak była to rozmowa na jakiś zbędny temat. Zupełnie dobrze, obywatele, mogłoby się obejść bez tej rozmowy. Przed pieczęcią bez wątpienia można by tę rozmowę uznać za zupełne głupstwo, ale teraz, kiedy wisi ta pieczęć…" (MiM, s. 94). ZNIKAJĄCY LOKATORZY Spotkanie z Wolandem, jak słusznie spodziewał się Stiopa, zakończyło się dla niego wyjątkowo przykro. Nie był to pierwszy przypadek zniknięcia mieszkańców obszernego mieszkania przy Sadowej w tajemniczych i niewyjaśnionych okolicznościach. Jak nas zawiadamia tytuł cytowanego rozdziału, było to kolejne, acz nie ostatnie, „fatalne mieszkanie" opisane w rosyjskim arcydziele. „Stwierdzić tu należy, że mieszkanie to — numer pięćdziesiąt — od dawna cieszyło się, jeśli nie złą, to w każdym razie wątpliwą sławą. Jeszcze dwa lata temu właścicielką jego była wdowa po jubilerze, Anna de Fougerais, pięćdziesięcioletnia szanowana przez wszystkich i nader zapobiegliwa matrona, która trzy ze swoich pięciu pokoi odnajmowała sublokatorom. Jeden z nich nazywał się, bodajże, Biełomut, drugi — zaprzepaścił gdzieś swoje nazwisko. I nagle, przed dwoma laty, w mieszkaniu zaczęły się dziać rzeczy niepojęte — jego mieszkańcy jeden po drugim znikali bez wieści. Pewnego wolnego od pracy dnia zjawił się w mieszkaniu milicjant, wywołał do przedpokoju drugiego lokatora (którego nazwisko utonęło w niepamięci) i powiedział, że jest on proszony, by wpadł na chwileczkę na komisariat i coś tam podpisał. Lokator kazał Anfisie, oddanej wieloletniej pomocy domowej Anny Francewny, powiedzieć, gdyby ktoś do niego dzwonił, że będzie za dziesięć minut, po czym wyszedł z uprzejmym milicjantem w białych rękawiczkach. Jednak nie wrócił nie tylko po dziesięciu minutach, w ogóle nie wrócił już nigdy. Najbardziej zdumiewające jest to, że najwyraźniej wraz z nim przepadł i milicjant. […] [P]rzesądna Anfisa oświadczyła wprost niezmiernie zdenerwowanej Annie Francewnie, że są to czary i że ona, Anfisa, świetnie wie, kto uprowadził lokatora i milicjanta, ale nie chce o tym mówić, ponieważ zbliża się noc. No a czary, jak wiadomo, skoro raz się zaczną, to nic ich już nie powstrzyma. Drugi lokator zniknął, o ile pamiętamy, w poniedziałek, a w środę Biełomut jakby się pod ziemię zapadł, co prawda w innych okolicznościach. Rano, jak zwykle, przyjechał po niego samochód, który miał zawieźć go do pracy, i zawiózł, ale z powrotem już nie przywiózł i sam też nie przyjechał. Nie sposób opisać rozpaczy i przerażenia madame Biełomut. Lecz, niestety, ani jedno, ani drugie nie było długotrwałe. Tej samej jeszcze nocy Anna Francewna powróciwszy z Anfisą z daczy, na którą nie wiadomo dlaczego spiesznie pojechała, nie zastała już obywatelki Biełomut w mieszkaniu. Co więcej okazało się, że drzwi obu pokojów zajmowanych przez małżeństwo Biełomutów są opieczętowane. Jakoś tam minęły jeszcze dwa dni. Na trzeci zaś dzień cierpiąca przez cały ten czas na bezsenność Anna Francewna raz jeszcze spiesznie wyjechała na daczę… Czyż trzeba dodawać, że nie wróciła? Osamotniona Anfisa, wypłakawszy się do woli, o drugiej w nocy poszła spać. Co z nią było dalej, tego nie wiadomo, lokatorzy z innych mieszkań opowiadali jednak, że jakoby spod pięćdziesiątego przez całą noc dobiegało jakieś stukanie i w oknach jakoby aż do rana paliło się światło. Rano okazało się, że nie ma i Anfisy" (MiM, s. 87–88). W latach trzydziestych nagłe zniknięcie sąsiada budziło niepokój przede wszystkim z jednego względu — działał efekt domina (por. Fitzpatrick 2012, s. 305 i nast.). Pisane z obywatelskiego obowiązku donosy były skrupulatnie sprawdzane, dodajmy jednak, że był to rodzaj pisarstwa wysoce ryzykowny, a niejeden nieumiejętny donosiciel znikał z mieszkania wraz z obiektem swojej korespondencji. W Mistrzu i Małgorzacie taki los spotkał (i nie jest to bez znaczenia, jak się wydaje, że całkowicie niezasłużenie) Timofieja Kwascowa, pod którego podszył się Korowiow donosząc na Nikanora Iwanowicza Bosego, prezesa spółdzielni mieszkaniowej, do której należał dom numer 302-A przy ulicy Sadowej, jakoby ten handluje walutą. Warunki mieszkaniowe w programowo bezklasowym społeczeństwie radzieckim stanowiły jeden z głównych elementów kształtujących hierarchię społeczną, wykorzystywany przez władzę jako dodatkowe narzędzie kontroli obywateli. Jednocześnie w kwestii tej ogniskuje się rozbieżność między ideologicznym wymiarem systemu, jego założeniami, deklaracjami, państwową permanentnie rewolucyjną propagandą a realną codziennością. Można wręcz powiedzieć, że problemy, na które komunizm miał znaleźć panaceum, po rewolucji nasiliły się w stopniu, jakiego chyba nie byli w stanie przewidzieć jego architekci. Wymowny wydaje się rzut oka na założenia głównego ideologa komunizmu Karola Marksa. Mianowicie opis sytuacji, która — według autora Kapitału — powinna ulec całkowitej zmianie, a nawet anihilacji w celu zastąpienia jej „nowym, wspaniałym" ładem, okazuje się niemal dokładną relacją o świecie, jaki nastał po rewolucji bolszewickiej. Innymi słowy, to, co — według Marksa — miało charakteryzować społeczeństwo od chwili pojawienia się podziałów klasowych, znajdujemy w społeczeństwie formalnie już bezklasowym. Oto jak tezę Marksa (mającą dotyczyć kondycji jednostek i społeczeństw w systemie kapitalistycznym) streszcza Piotr Sztompka (2002, s. 520–521): „jednostka popada w stan alienacji, sprzeczny z jej naturalnymi skłonnościami. Przestaje być twórcza, a zaczyna być uprzedmiotowionym wykonawcą narzuconych czynności, przestaje się realizować przez pracę, a zaczyna traktować pracę jako zło konieczne (przykład: robotnik najemny pracujący w nieludzkich warunkach, by wyżywić rodzinę). Równocześnie w miejsce wspólnoty, solidarności, kooperacji pojawia się wrogość, współzawodnictwo, walka o byt. Zanika zainteresowanie losami wspólnoty narodowej, rodzi się apatia i bierność polityczna, obojętność ideowa. Człowiek zatraca swoją rzeczywiście ludzką naturę. Owa sprzeczność wywołuje stałe napięcie i dążenie do emancypacji, wyzwolenia z nieznośnego jarzma alienacji". Własne mieszkanie i/lub dacza poza miastem były obiektem marzeń, projektów życiowych i, jak celnie przedstawił Bułhakow w kolejnej scenie, wzajemnej zawiści. Zebrani w Domu Gribojedowa członkowie zarządu Massolitu, długo i niepotrzebnie czekający na nieżyjącego już Michała Aleksandrowicza Berlioza, redaktora miesięcznika literackiego i prezesa jednego z największych stowarzyszeń literackich Moskwy, skracają sobie czas dyskusją daleką od zagadnień literackich. Głównym wątkiem rozmowy jest irytujące spóźnienie prezesa, którego przyczyny zostały rozpoznane od razu i, co w opowieści Bułhakowa jest regułą, mylnie. „— Chłopiec zapewne zasiedział się nad Klaźmą […] — Za pozwoleniem! — rzekł odważnie autor popularnych skeczów Zagriwow. — Sam wolałbym pić teraz herbatę na tarasie, zamiast zdychać tu z gorąca. Jeśli się nie mylę, posiedzenie wyznaczone zostało na dziesiątą? — A nad Klaźmą teraz jest przyjemnie — podbechtywała obecnych Bosman Żorż dobrze wiedząc, że Pieriełygino, letniskowe osiedle literatów nad Klaźmą, to czuły punkt wszystkich. — Teraz już na pewno śpiewają słowiki. Zawsze jakoś lepiej mi się pracuje za miastem, zwłaszcza na wiosnę. — Trzeci rok wpłacam pieniążki, żeby chorą na Basedowa żonę wysłać do tego raju, ale jakoś się na to nie zanosi — jadowicie, z goryczą powiedział nowelista Hieronim Poprichin […]. Radość zapłonęła w maleńkich oczkach — Bosman Żorż powiedziała, łagodząc swój kontralt: — Nie trzeba zazdrościć, towarzysze. Są tylko dwadzieścia dwie wille i raptem siedem w budowie, a w Massolicie jest nas trzy tysiące. — Trzy tysiące stu jedenastu — wtrącił ktoś z kąta. — No, widzicie — ciągnęła Bosman. — Więc cóż począć? To zrozumiałe, że przyznano wille najbardziej utalentowanym… — Generalicja! — z otwartą przyłbicą ruszył do boju Głuchariow, scenarzysta. Bieskudnikow udał, że ziewa, i wyszedł z pokoju. — Sam w pięciu pokojach w Pieriełyginie — powiedział po jego wyjściu Głuchariow. — Laurowicz³ w pojedynkę zajmuje sześć — zawrzasnął Deniskin — i w jadalni ma dębową boazerię!" (MiM, s. 67–68) Dacze były ściśle reglamentowane i ich posiadanie stanowiło oznakę przynależności do najwyższej bolszewickiej elity. Domy letniskowe zapewniały także sferę egzystencji, której społeczeństwo radzieckie w swej masie było pozbawione: życie prywatne. „Na daczy, z dala od wścibskich oczu i ciekawych uszu, członkowie rodziny mogli w spokoju zasiąść do stołu i rozmawiać zupełnie swobodnie, co było niewyobrażalne w miejscach publicznych" (Figes 2008, s. 137). Dla ogółu było to jednak całkowicie niedostępne, stąd zabiegi powszechne i codzienne, w każdym środowisku, nie tylko literackim, toczyły się o każdy metr kwadratowy powierzchni mieszkalnej. Była też oczywiście droga urzędowa, jej groteskowy wyraz również został uchwycony w Mistrzu i Małgorzacie — aby dostać się do dusznego pokoiku zarządu Massolitu znajdującego się w willi domniemanej ciotki Gribojedowa, gdzie siedziało dwunastu zaprzątniętych wizją własnej daczy pisarzy, należało przebić się przez długą, ³ Mścisław Laurowicz był jednym z literatów atakujących dzieło Mistrza pod hasłem „piłatyzmu". zaczynającą się już w portierni na dole kolejkę, grupującą się przed drzwiami pokoju, na których napis brzmiał „Problemy mieszkaniowe". Zgłaszanie się do wszelkich instytucji związanych z kwaterunkiem należało do działań masowych, choć czasochłonnych i nieszczególnie efektywnych. Przede wszystkim należało napisać podanie i umotywować swoją prośbę należycie. Treść takich pism przybliża nam Bułhakow — gdy roznosi się wieść o śmierci Berlioza, prezes spółdzielni mieszkaniowej Nikanor Iwanowicz Bosy otrzymuje w czwartek, między godziną siódmą a dziewiątą rano, już trzydzieści dwa podania: „Zawierały one błagania, groźby, skargi, donosy, obietnice przeprowadzenia remontu na własny koszt, powoływano się na nieznośną ciasnotę, na całkowitą niemożność przebywania dłużej w jednym mieszkaniu z bandytami. Między innymi znajdował się tam wstrząsający pod względem siły artystycznego wyrazu opis porwania pierożków zapakowanych bezpośrednio do kieszeni marynarki w mieszkaniu pod trzydziestym pierwszym, dwie obietnice popełnienia samobójstwa i jedno wyznanie dotyczące potajemnej ciąży" (MiM, s. 110). Zabiegi nagabujących Bosego interesantów okazały się nieskuteczne. Z opisu dnia urzędowego prezesa spółdzielni mieszkaniowej dowiadujemy się o znacznie bardziej efektywnym sposobie działania. Prezes, zmęczony korowodem kolejnych osób, ucieka ze swojego mieszkania, w którym przez cały ranek „łapano [go] za guzik, coś naszeptywano, mrugano i zapewniano, że przysługa nie pójdzie w niepamięć" (MiM, s. 101). W poszukiwaniu spokoju udaje się do opuszczonego, jego zdaniem, mieszkania Saszy Berlioza. Tu czeka jednak na niego Korowiow (obecnie konsultant do obsługi zagranicznych gości) ze znacznie przekraczającą cenę wynajmu moskiewskiego mieszkania sumą w rodzimej walucie. Po krótkich przepychankach, wywołanych w znaczniej mierze zaskoczeniem Nikanora Iwanowicza, jej część w sposób jak najbardziej nadprzyrodzony, jak zapewnia wkrótce Bosy stosowne władze, znalazła się w jego teczce, by chwilę później, zawinięta w papier gazetowy, spocząć w przewodzie wentylacyjnym ubikacji mieszkania prezesa spółdzielni mieszkaniowej, pod numerem trzydziestym piątym. W ten sposób Bułhakow zawiadamia nas o warunkach mieszkaniowych prezesa spółdzielni, które odbiegają, jak się wydaje, choć autor nigdzie tego nie pisze wprost, od warunków lokatorów zarządzanych przez niego mieszkań. Byłby on więc kolejnym przykładem tego, jak postulowana przez rewolucję równość w rzeczywistości obejmuje tylko masy ludzi pozbawionych przywilejów, staje się „równością upośledzonych", których kosztem beneficjentami przemian stają się „nowi arystokraci". Termin ten, co prawda, najdosadniej odnosi się do ludzi, którzy w hierarchii nowej władzy stoją najwyżej, jednak także w odniesieniu do niższych szczebli jego wymowa jest symboliczna. System, początkowo przynajmniej zachowujący pozory równości obywateli wobec prawa, w latach trzydziestych — jak pisze Theda Skocpol (1984, s. 229–230) — zrezygnował z tej fasady. Administracja „porzuciła wszelkie próby utrzymywania urzędników i dygnitarzy z dala od przywilejów", przywracając w ten sposób relacje panujące między poddanymi a władzą za rządów caratu. Fakt, iż Nikanor Iwanowicz ukrył gotówkę w toalecie, w mieszkaniu komunalnym miejscu jak najbardziej publicznym, pozwala nam wnioskować, że sam użytkował ową ubikację, a co za tym idzie i cały lokal. Ponadto w chwili aresztowania zasiadał on do spożycia obiadu w swojej („malutkiej", jak zaznacza Bułhakow) jadalni, której rozmiary wydają się mniej ważne w obliczu niekwestionowanego istnienia tak luksusowego pomieszczenia w jego mieszkaniu. Jak dowiadujemy się z dalszej lektury, wraz ze spotkaniem na drodze zawodowej diabła kończy się jego dobra życiowa passa. Mamy tu przykład wspomnianego wcześniej „rewanżu", którego formą były zapisy z Mistrza i Małgorzaty. Biograf autora podaje, że nieustanne zatargi z kierownictwem domowej „komuny" na Sadowej 10 spowodowały, iż „administratorzy domów stali się odtąd konsekwentnie podlegli złej, Bułhakowowskiej pamięci; mało kogo dźgał swoim piórem tak systematycznie i wytrwale jak właśnie ich. […] ustawicznie powracający kwartyrnyj wopros będzie dla Bułhakowa dotykaniem miejsca najbardziej bolącego. […] Toteż właśnie na tym gruncie, przy lekkim tylko zaostrzeniu realności, wylęgną się wizje już fantasmagoryczne, wypieszczą, w udręczeniu ducha, najjadowitsze pomysły destrukcyjne, aż do piromanii włącznie; a sztańsko-magicznej władzy Wolanda (dobrze mieć do dyspozycji diabła…) starczy nie przypadkowo i na to, by zbiorowe mieszkanie uczynić niewymiernym i niedostępnym żadnym ziemskim mocom" (Drawicz 1990, s. 45–46). W gruncie rzeczy awantura o zajęcie mieszkania numer 50, uwieńczona jednym zejściem śmiertelnym, jednym przymusowym zwiedzaniem Jałty, jednym przypadkiem raka wątroby, kilkoma dramatycznymi ucieczkami oraz aresztowaniem całego zarządu spółdzielni mieszkaniowej, to pierwszy, acz nieostatni, pojawiający się w Mistrzu i Małgorzacie opis wrogiego przejęcia mieszkania — działalności wchodzącej w skład szerokiej gamy technik z zakresu kombinatorstwa mieszkaniowego, których opisy Bułhakow z wybitną znajomością rzeczy wplata pomiędzy wątki metafizyczne. Jak już zostało stwierdzone, sprawy mieszkaniowe stanowią główny motor akcji w „moskiewskiej" warstwie powieści, a koleje obszernego mieszkania nieboszczyka Berlioza to jej absolutnie pierwszoplanowy wątek. Wolanda i jego diabelską świtę — z woli autorskiej wizji — cechuje rozmach i fantazja w działaniu, ale nie są oni jedynymi bohaterami Mistrza i Małgorzaty, których stać na odwagę wprowadzenia w życie szeroko zakrojonej, naznaczonej niebanalną myślą mieszkaniowej wizji. Dramatyczna sytuacja mieszkaniowa uaktywniała w sowieckich obywatelach głębokie pokłady desperacji, która u niektórych owocowała niezwykłą zaradnością życiową. Świadczy o tym opowieść, którą Korowiow zabawiał Małgorzatę tuż przed Wielkim Balem u Szatana: „[…] [P]ewien mieszkaniec stolicy, otrzymawszy trzy pokoje z kuchnią na Ziemlanym Wale, bez żadnego tam piątego wymiaru i innych takich rzeczy, od których można dostać kołowacizny, w mgnieniu oka przerobił je na cztery pokoje z kuchnią — jeden pokój przedzielił przepierzeniem na pół. Następnie zamienił to mieszkanie na dwa oddzielne mieszkania w różnych dzielnicach Moskwy, jedno trzy, a drugie dwupokojowe. Przyzna pani sama, że to już czyni pięć pokoi. Trzypokojowe zamienił na dwa oddzielne po dwa pokoje z kuchnią i stał się posiadaczem, jak sama pani to widzi, sześciu pokoi, co prawda rozrzuconych chaotycznie po całej Moskwie. Zamierzał właśnie wykonać ostatnią i najbardziej popisową woltę i zamieścił w gazecie ogłoszenie, że chce zamienić sześć pokoi w różnych punktach Moskwy na jedno pięciopokojowe mieszkanie na Ziemlanym Wale, kiedy jego działalność ustała z przyczyn całkowicie od niego niezależnych. Być może, że zajmuje i teraz jakiś pokój, mogę panią jednak zapewnić, że nie w Moskwie. Proszę, to się nazywa człowiek z głową na karku, a pani tu opowiada o piątym wymiarze! (MiM, s. 292) O wiele bardziej wyważone, choć równie nieskuteczne, były działania Maksymiliana Andrejewicza Popławskiego, wuja Saszy Berlioza, ekonomisty-planisty mieszkającego na byłej ulicy Instytuckiej, nie w Moskwie, lecz w Kijowie, gdzie uznawany był, jak się okazało w toku opowieści, całkiem słusznie, za „jednego z najmądrzejszych ludzi" (MiM, s. 206). Przyczyną pośrednią jego przyjazdu do stolicy była depesza zawiadamiająca o śmierci prezesa Massolitu, przyczyną bezpośrednią zaś pozostawione przez zmarłego mieszkanie, ponieważ: „[m]ieszkanie w Moskwie — to nie byle co! Nie wiadomo dlaczego Kijów nie podobał się Popławskiemu i myśl o tym, żeby przenieść się do Moskwy, nękała go ostatnimi czasy tak uparcie, że zaczął źle sypiać po nocach" (MiM, s. 207). „Depesza wstrząsnęła Popławskim. Taką okazję grzech byłoby pominąć. Rozsądni ludzie wiedzą, że taka okazja się nie powtarza. Jednym słowem, nie bacząc na trudności należało odziedziczyć mieszkanie siostrzeńca na Sadowej. Tak, było to przedsięwzięcie trudne, nawet bardzo trudne, ale trudności te należało za wszelką cenę przezwyciężyć. Doświadczony wuj Maksymilian wiedział, że pierwszym krokiem do tego celu powinno być następujące posunięcie — należało zameldować się przynajmniej na pobyt czasowy w trzech pokojach zmarłego krewniaka" (MiM, s. 229–230). Nadprzyrodzonych trudności wuj jednak rzecz jasna nie wziął pod uwagę. Czytelnicy są świadkami aresztowania ostatniego członka zarządu spółdzielni mieszkaniowej przy Sadowej 302-A oraz skandalicznego zachowania przybyłej wraz z Wolandem grupy diabelskich pomocników, na skutek czego Popławski wraca czym prędzej do Kijowa i, co bardzo prawdopodobne, przestaje sobie cokolwiek roić o mieszkaniach w Moskwie. Bułhakow w „wątku moskiewskim" diagnozuje moskiewską rzeczywistość drugiej połowy XX wieku: zasadami rządzącymi tym groteskowym światem są łapówkarstwo, kombinatorstwo i chciwość wypierająca nawet rodzinne uczucia. Powszechność tych zjawisk wzmacnia ich systemowy charakter. „Zło nie tkwi więc w człowieku, a w systemie, który go sobie podporządkowuje" (Fast 1991, s. 28). „Głód mieszkaniowy" deformuje relacje międzyludzkie i staje się polem nadużyć budujących w czasach Bułhakowi współczesnych stalinowską „rzeczywistość strachu" (Fast 1991, s. 28), opartą na donosicielstwie, tchórzostwie i wzajemnej podejrzliwości. Jak stwierdził Woland, przyglądając się mieszkańcom porewolucyjnej Moskwy: „Ludzie jak ludzie… W zasadzie są jacy byli, tylko problem mieszkaniowy ma na nich zgubny wpływ…" (MiM, s. 146). OSTATECZNA PRZYSTAŃ Pozostaje nam wspomnieć o najważniejszym z przedstawionych w Mistrzu i Małgorzacie kombinatorów mieszkaniowych: Alojzym Mogaryczu, którego ofiarą padł sam Mistrz. Własne mieszkanie główny bohater powieści otrzymuje na skutek wygranej na państwowej loterii. Rezygnuje wtedy z posady i wchodzi w posiadanie (do czasu) dwupokojowej sutereny w niewielkim, stojącym w ogrodzie domku, położonym w jednym z zaułków w pobliżu Arbatu: „Ach, to były złote czasy! — oczy opowiadającego błyszczały, kiedy to szeptał. — Własne, oddzielne mieszkanko, do tego jeszcze przedpokój, a w przedpokoju zlew — nie wiedzieć czemu podkreślił to ze szczególną dumą — maleńkie okienka tuż nad trotuarem, który prowadził od domku do furtki. A pod płotem, o cztery kroki, przed samymi oknami — bez, lipa i klon. Ach, ach, ach! W zimie bardzo rzadko widywałem w okienku czyjeś czarne nogi i słyszałem chrzęst śniegu pod czyimiś butami. Otworzyłem okna i siedziałem w drugim pokoju, zupełnie maleńkim — gość zaczął odmierzać ruchami rąk. — Kanapa jakby w tym miejscu, naprzeciwko druga kanapa, między nimi stolik, a na stoliku piękna lampa, tu, bliżej okna, książki, tu znów malutkie biureczko, a w pierwszym pokoju — to był ogromny pokój, czternaście metrów — same książki, nic, tylko książki i piec. Ach, jak znakomicie sobie urządziłem to mieszkanie! Bzy niezwykle pachniały! Moja głowa ze zmęczenia stawała się nieważka, a Piłat zbliżał się do końca…" (MiM, s. 160) Mieszkanie dało Mistrzowi możliwość zajęcia się książką o Piłacie Ponckim, dziełem jego życia i przyczyną jego zguby, a także pozwoliło na rozkwit wspaniałej historii miłosnej. Główną zaletę mieszkania Mistrza, oprócz dostępu do bieżącej wody, stanowił jego ustronny charakter, co wielokrotnie sam podkreślał, ponieważ bardzo rzadko ktokolwiek nie tylko go odwiedzał, ale i w ogóle bardzo rzadko ktokolwiek przebywał na podwórku przed domkiem. „Zaletą owego podwórza było właśnie to, że zawsze było puste". Nie było na nim nikogo, kto mógłby cokolwiek podsłuchać (MiM, s. 383). Alojzy Mogarycz pojawia się w życiu Mistrza w chwili, gdy pisarz powoli traci siły w walce z krytyką literacką. Opublikowany fragment dzieła rozpętał burzę, której Mistrz nie rozumiał i z powodu której bardzo cierpiał. W nagonce na jego dzieło prym wiedli redaktor Aryman, literat Mścisław Laurowicz, a zwłaszcza krytyk Łatuński, autor artykułu „Starowier wojujący". Wtedy właśnie Alojzy Mogarycz wszedł przez furtkę odludnego zazwyczaj ogródka przed piwnicznym mieszkankiem i bardzo szybko zaprzyjaźnił się z pisarzem, podbijając jego serce jasną egzegezą wściekłych artykułów wymierzonych w dzieło o Piłacie. Wiemy o Mogaryczu niewiele, tyle tylko, że kawaler, dziennikarz, mieszkał gdzieś w pobliżu i nieustannie narzekał na ciasnotę w swoim mieszkaniu, no i bardzo się nie spodobał Małgorzacie. Konsekwencją przyjaźni obu panów było zawiadomienie władz o przechowywanej przez Mistrza niedozwolonej literaturze, co skutkowało zniknięciem pisarza z piwnicznego mieszkania w pewną listopadową noc. Wszystko wskazuje na to, że Mistrz podzielił losy rzeszy znikających bez śladu lokatorów. Wrócił jednak, dwa miesiące później, w styczniu. Spoza zasłon okienek swojej sutereny zobaczył światło, usłyszał także grający patefon, w związku z czym zawrócił sprzed drzwi i udał się piechotą do kliniki Strawińskiego. Poddał się. Oddalenie się Mistrza spowodowało, że na plan pierwszy w powieści wybiła się postać Małgorzaty. O jej życiu wiemy niewiele, ale zgodnie z obowiązującą w powieści logiką konstruowania postaci poznajemy jej warunki mieszkaniowe. W chwili poznania Mistrza Małgorzata ma życie ułożone i, wydawałoby się, godne pozazdroszczenia, a ściślej godne pozazdroszczenia było mieszkanie Małgorzaty, zajmujące całe piętro pięknej willi stojącej w ogrodzie przy jednej z uliczek w pobliżu Arbatu (była to niezwykle modna dzielnica w Moskwie lat trzydziestych). Małgorzata „nigdy nie dotknęła prymusa, nie zaznała udręk wspólnego mieszkania" (MiM, s. 229). Nie znała także trosk finansowych, znała za to wielu interesujących ludzi, znajomych jej męża, wysoko cenionego specjalisty. Jak już wspomniano, samodzielne mieszkanie w Rosji Radzieckiej opisywanego okresu było dobrem bardzo rzadkim. Od początku lat trzydziestych przyznaje się je za szczególne zasługi dla rozwijającego się państwa. „W przyszłości miał być dostatek, ale na razie trwało ubóstwo. Okres największych niedoborów w czasie pierwszego planu pięcioletniego zmusił reżim do podjęcia specjalnych środków, aby zapewnić wyżywienie samemu sobie, tak jak to robiono, choć mniej systematycznie, podczas wojny domowej. Funkcjonariusze partyjni stali się wówczas w dosłownym sensie klasą uprzywilejowaną Związku Radzieckiego. Nie byli oni jedyną grupą korzystającą z przywilejów. Mniej spodziewanym beneficjentem nowego porządku stała się inteligencja, a przynajmniej jej część" (Fitzpatrick 2012, s. 138). Dotyczyło to zwłaszcza inteligencji technicznej, specjalistów inżynierów potrzebnych ze względu na ich ważną rolę w uprzemysłowieniu kraju. Małgorzata, żona „wybitnego specjalisty, który […] dokonał odkrycia o ogólnopaństwowym znaczeniu" (MiM, s. 229), należy do ścisłej stołecznej elity. Ale mimo pięciu pokoi w gotyckiej willi, której pozazdrościłyby jej dziesiątki tysięcy ludzi w Moskwie, Małgorzata nie jest szczęśliwa „ani przez chwilę" (MiM, s. 230) do czasu poznania za sprawą żółtych kwiatów mimozy nikomu nieznanego pisarza — od tej pory Mistrza. Wtedy postanawia zrezygnować ze swojego wielkiego mieszkania i obszernej sypialni z wykuszem na rzecz dwóch piwnicznych pokoików. Zabiegi Alojzego Mogarycza sprawiły jednak, że stało się inaczej: Małgorzata „któregoś dnia przyszła do domku mistrza (na szczęście nie zdążywszy się rozmówić z mężem, który nie wrócił w zapowiedzianym terminie) i dowiedziała się, że mistrza już nie ma. Zrobiła wszystko, żeby czegokolwiek się o nim dowiedzieć, i rzecz jasna, nie dowiedziała się niczego. Wróciła więc do willi i mieszkała tam nadal" (MiM, s. 230). Tam, w najmniej wspaniałym ze wszystkich pomieszczeń, małym pokoiku bez okien, trzyma „jedyną cenną rzecz, która jej pozostała" (MiM, s. 232): nadpalony brulion, którego treść znała już na pamięć. Płacząc, czytała go ciągle od nowa — o tym, że „rękopisy nie płoną", dowiedziała się później. Postawa Małgorzaty kontrastuje z zachowaniami ogarniętych obsesją posiadania mieszkańców radzieckiej stolicy. Jej miłość jest czysta i bezinteresowna, jest także zdolna do największych — także mieszkaniowych — poświęceń. Ostatecznie opuszcza przecież wielką willę, by walczyć o to, co dla niej najcenniejsze. Z relacji Mistrza wynikało, że miłosna pasja kobiety w równym stopniu dotyczyła jego osoby i jego dzieła. Publicystyczna nagonka na oba obiekty jej oddania wywołała u Małgorzaty głęboką frustrację: poprzysięgła zemstę na agresywnej krytyce literackiej, zwłaszcza zaś na osobie Łatuńskiego. Spotkanie z Azazello i propozycja objęcia funkcji królowej na Balu u Szatana dały jej szansę na wyrównanie rachunków. Zemsta ma interesujący dla nas ze względu na przedmiot analizy wymiar — Małgorzata postanowiła ukarać krytyka demolując mu mieszkanie. Lot wiedźmy na miotle nad wieczorną Moskwą miał barwne interludium w nowo wybudowanym siedmiopiętrowym budynku, na którego wyłożonej czarnym marmurem fasadzie widniały złocone litery: „Dom Dramlitu". Był to „Dom Dramaturga i Literata", w którym pod numerem osiemdziesiątym czwartym mieszkał Łatuński, feralnego wieczoru nieobecny (był na zebraniu poświęconym pamięci nieboszczyka Berlioza). W latach trzydziestych podobne domy powstawały dla wspomnianej już klasy uprzywilejowanych inteligentów, zwłaszcza tych szczególnie zasłużonych dla systemu (Asanowicz 2009, s. 9). Luksusowymi warunkami mieszkaniowymi honorowano oddanych sprawie radzieckiej pisarzy, kompozytorów, architektów, malarzy, ludzi teatru i innych przedstawicieli „inteligencji twórczej" (Fitzpatrick 2012, s. 138). Rewanż Małgorzaty został przedstawiony z drobiazgową dokładnością. Dowiedzieliśmy się, jak wiedźma uzbrojona w młotek, należący zresztą do właściciela mieszkania, w pierwszej kolejności natarła na fortepian, który po jej ataku nie przypominał już instrumentu muzycznego. Zauważmy, że za pomocą fortepianu autor sugestywnie przedstawia wyobrażenie o wielkości mieszkania Łatuńskiego, zwłaszcza pomieszczenia, w którym stał ów niebagatelnych rozmiarów sprzęt. W mieszkaniu znajdowała się oprócz tego sypialnia, osobny gabinet, kuchnia i łazienka. Całość kontrastuje z sutereną Mistrza, zwłaszcza „ogromnym" pokojem, w którym na czternastu metrach kwadratowych mieściły się książki i piec. Po zdemolowaniu fortepianu Małgorzata odkręciła kurki kranów w kuchni, wylewającą się na przedpokój wodę zagarniała do wiadra, wnosiła do gabinetu i wlewała do szuflad biurka. „Następnie w tymże gabinecie rozbiła młotkiem drzwi szafy i pobiegła do sypialni. Rozbiła lustrzaną trzydrzwiową szafę, wyciągnęła z niej garnitur krytyka i utopiła go w wannie. Zabrała z gabinetu kałamarz, polała atramentem wzbite poduchy na małżeńskim łożu. Zniszczenia, których dokonywała, sprawiały jej mnóstwo satysfakcji, ale jednocześnie wydawało jej się przez cały czas, że osiąga zbyt mierne rezultaty. Zaczęła więc niszczyć, co popadło. Tłukła doniczki z fikusami w pokoju, w którym stał fortepian. Nie kończąc dzieła, wracała do sypialni i kuchennym nożem cięła prześcieradła, tłukła oszklone fotografie. Nie czuła zmęczenia, tylko pot spływał po niej strumieniami" (MiM, s. 278). Tymczasem w mieszkaniach poniżej lała się woda z sufitu i do drzwi numer 84 zaczęli wydzwaniać zaniepokojeni sąsiedzi. Przed opuszczeniem mieszkania krytyka Małgorzata najpierw stłukła luksusowy kryształowy żyrandol, a ostatecznie wybiła szyby nie tylko w lokalu Łatuńskiego, ale także u jego sąsiadów oraz mieszkańców niższego, szóstego oraz piątego, czwartego i trzeciego piętra. Na tym zakończył się akt zniszczenia i Małgorzata odleciała, by za jakiś czas, jeszcze tej samej nocy, znaleźć się w apartamencie Wolanda, pod numerem 50, przy ulicy Sadowej 302-A. Tu — w piątym wymiarze — odbył się wspaniały bal u Szatana, tu także nastąpiło ponowne spotkanie nieszczęsnych kochanków, po którym wrócili do odzyskanego piwnicznego mieszkanka Mistrza (gdzie obecnie dzięki inwestycjom Mogarycza znajdowały się świeżo pobielona wanna oraz piecyk w łazience). Jak wiadomo, powrót zakończył się już przy śniadaniu, gdyż podczas niego kochankowie zostali otruci przyniesionym przez Azazella winem. Czekała ich jednakże pośmiertna nagroda za wszystkie cierpienia, jakich doznali: wiekuista przystań, w której nareszcie mieli zaznać spokoju. „Mistrz przechodził ze swą umiłowaną w blasku pierwszych promieni poranka przez omszały kamienny mostek. Przeszli przezeń. Strumień został za plecami wiernych kochanków, szli piaszczystą drogą. — Posłuchaj, jak cicho — mówiła do mistrza Małgorzata, piasek szeleścił pod jej bosymi stopami. — Słuchaj i napawaj się tym, czego nie dane ci było zaznać w życiu — spokojem. Popatrz, oto jest już przed tobą twój wieczysty dom, który otrzymałeś w nagrodę. Widzę już okno weneckie i dzikie wino, które wspina się aż pod sam dach. Oto dom, oto twój wieczysty dom. Wiem, że wieczorem odwiedzą cię ci, których kochasz, którzy cię interesują, ci, co nie zakłócą twojego spokoju. Będą ci grali, będą ci śpiewali, zobaczysz, jak jasno jest w pokoju, kiedy palą się świece. Będziesz zasypiał wdziawszy swoją przybrudzoną wieczystą szlafmycę, będziesz zasypiał z uśmiechem na ustach. Sen cię wzmocni, przyjdą ci po nim do głowy mądre myśli. I już nie będziesz umiał mnie wypędzić. Ja będę strzegła twego snu" (MiM, s. 443–444). W końcowych aktach zemsty i miłosierdzia realizowane są główne aksjologiczne wyznaczniki sprawiedliwości jako naczelnej idei spajającej dzieło Bułhakowa (Fast 1991, s. 21). To także — obok wolności — jedna z naczelnych wartości organizujących każdą rewolucję. Crane Brinton (1958, s. 360), amerykański socjolog, teoretyk rewolucji, stawiał ją w tym kontekście na pierwszym miejscu mówiąc: „Nie dojdzie do wybuchu rewolucji bez słowa «sprawiedliwość» i tych uczuć, które ona wywołuje". Naprawa poprzez zniszczenie: „Tradycyjny Zły jako rycerz dobra to miara stężenia Bułhakowowskiej goryczy, ale ciężar jest znowu pokonywany lekkością i śmiejąc się nad książką można prawie nie zauważyć grozy obróconej w żart. Z blaskiem i fajerwerkiem spełnia się odwet: aferzyści, łobuzy, krzykacze, tępacy, malwersanci, donosiciele podlegają sądom doraźnym. Wybuchają cztery wymowne pożary, ogień, którym według słów Asasella «wszystko zostaje zakończone» i stanowi tradycyjny akt oczyszczenia, a więc i naprawienia rzeczywistości — pochłania mieszkanie Berlioza, suterenę Mistrza, dom pisarzy i sklep dla uprzywilejowanych" (Drawicz 1990, s. 302–303). W finale płoną dwa moskiewskie mieszkania, a trzecie za sprawą Małgorzaty dosięga woda. Autor zaprzągł żywioły do wymierzenia sprawiedliwości w świecie, w którym podstawowe społeczne normy koegzystencji uległy degradacji. Sprawiedliwości służy zarazem drugi resort: miłosierdzie. Mistrz uzyskuje przebaczenie za sprzeniewierzenie się swojej sztuce i misji, poddanie się i popadnięcie w rozpacz. Może „dostać z powrotem swój rękopis i zasłużyć na spokój" (Fast 1991, s. 23), który ma formę, dodajmy, własnego domu z ogrodem. Koniec nie jest jednak jednoznaczny i wymyka się standardom prostego happy endu. Jak się bowiem wydaje, figura wiekuistej przystani pojawiła się już w proroczym śnie Małgorzaty i ostateczne mieszkanie dwojga kochanków zostało umieszczone na tle makabrycznego pejzażu. „Przyśniła się Małgorzacie jakaś okolica, której nie znała — beznadziejna, posępna, pod chmurnym niebem wczesnej wiosny. Przyśniło jej się strzępiaste, rozpędzone, popielate niebo, a pod tym niebem niema chmara gawronów. Jakiś koślawy mostek, pod mostkiem mętna wiosenna rzeczułka. Smętne, nędzarskie, na wpół nagie drzewa. Samotna osika, a dalej — pośród drzew z jakimś warzywniakiem — domek z bierwion: ni to kuchnia w ogrodzie, ni to łaźnia, ni to diabli wiedzą co! Wszystko dookoła jakieś nieżywe i tak przygnębiające, że aż ciągnie, żeby się powiesić na tej osice koło mostku. Wiatr nie powieje, obłok nie drgnie, żywej duszy. Piekielne zaiste miejsce dla żywego człowieka!" (MiM, s. 256). Mamy tu prawdziwy krajobraz śmierci. „Tutaj gorycz Bułhakowa skrapla się najwyraźniej. Nie chce pocieszać siebie ani nas. Jedyne, w co wierzy, to: «Wszystko będzie jak być powinno, tak już jest urządzony świat». To z naciskiem, wyczuwalną desperacją podszytym, sformułowane oświadczenie pełni chyba rolę wspólnego mianownika, do którego dają się sprowadzić i diabelskie figle, i dramat Mistrza, i historia Poncjusza Piłata. Stąd też wynika moralny nakaz uczciwości, na którego uwypukleniu pisarzowi zależy" (Drawicz 1974, s. 205). GROTESKA I ELEMENTY DYSKURSU NAUKOWEGO — ZAMIAST ZAKOŃCZENIA Uczciwość miała swój wyraz także w groteskowym przedstawieniu sytuacji mieszkaniowej w radzieckiej stolicy. Groteska uwypuklała tylko te paradoksy rzeczywistości sowieckiej, które świadczyły o wynaturzeniu systemu. Mieszkania posłużyły za idealny miernik kondycji komunistycznego świata, w którym — jak pisze charakteryzując bolszewicką Rosję Charles Tilly (1997, s. 287) — „istniał scentralizowany aparat władzy bezpośredniej, mackami biurokracji sięgającej poziomu najmniejszych gmin". Bułhakow wykorzystał metaforę, której używali komuniści do opisu swojej historycznej misji: roli budowniczych, konstruktorów idealnego porządku społecznego, architektów nowego ładu, z jego emanacjami będącymi ucieleśnieniem równości i sprawiedliwości. Koncepcja ta nie była własnością ideologów socjalizmu, lecz raczej wyrazem epoki, która ukształtowała komunizm — była kwintesencją nowoczesności, o której pisał Zygmunt Bauman (2005, s. 51), że jest „stanem kompulsywnego i nałogowego projektowania", nieustannym planowaniem, tworzeniem reguł, w których musi się odnaleźć rzeczywistość, a jeśli nie — tym gorzej dla rzeczywistości. Rewolucja październikowa stała się w tym sensie idealnym punktem startu do realizacji nowoczesnego planu, odcięcia się od przeszłości, położenia nowych fundamentów. W tym sensie „nowoczesność ustawia w jednym rzędzie architekturę, moralność i gospodarkę" (Cembrzyńska 2012, s. 80). Wszystko po to, by stworzyć „idealny ustrój, niezawodny mechanizm: urbanistyczny — ale przecież także polityczny, by zaprojektować miejski organizm-maszynę, w której każdy element doskonale będzie współdziałać z całością, i każdy mieszkaniec doświadczy pozytywnych skutków racjonalnego planowania" (Cembrzyńska 2012, s. 79). Skutki nie mogły jednak być pozytywne, gdyż u podstaw rewolucyjnych zmian leżał podstawowy błąd strukturalny. Rewolucyjne władze starały się go ukryć (bądź ignorować), licząc na efekt, jaki miało przynieść odgórnie zaplanowanie każdego aspektu społecznej rzeczywistości. Karl Mannheim (1992, s. 97) zwracał uwagę na utopijny charakter sytuacji tego typu: „Rewolucja stanowi […] nieregularność w obrębie uporządkowanego systemu, nie zaś wyraz istnienia sił społecznych stojących poza systemami, utrzymujących lub przekształcających je. Myślenie prawniczo-administracyjne buduje jedynie zamknięte systemy statyczne i staje ciągle przed paradoksalnym zagadnieniem wbudowywania nowych praw będących rezultatami niesystematycznych żywych sił w swój system, a więc czynienia tak, jakby był budowany dalej jeden podstawowy system". Bułhakow z królującej na rewolucyjnych sztandarach architektonicznej metafory uczynił kwintesencję życia w Związku Radzieckim. Zainteresowały go jednak raczej skutki niż założenia, dlatego pochylił się nad codziennym doświadczeniem efektów działań modernizacyjnych komunistów i nie uznał tego doświadczenia za pozytywne. Budowniczowie komunizmu żyli nieustannie w czasie przejściowym, w „teraz pomiędzy" Starym Ładem, który trzeba zburzyć, przebudować (wraz ze społeczną zawartością), a Nowym Ładem, którego budowę zwieńczy powstanie świadomego, to jest wdzięcznego, użytkownika systemu. Mieszkania budowane były raczej dla tych nowych pokoleń, a nie dla ówczesnych obywateli, którzy rozczarowywali swoją reakcyjną (zwłaszcza w kwestii mieszkań) postawą, zwyczajnie nie dorośli do tego, by odpowiednio postrzegać ofiarowane im szczęście, na które w gruncie rzeczy nie zasługiwali. W socjalistycznym dyskursie naukowym dotyczącym satysfakcji z warunków mieszkaniowych możemy w związku z tym znaleźć potwierdzenie tezy, że zadowolenie mieszkańca nie powinno być wykładnią dla twórców nowego porządku: „W rozprawie nt. zadowolenia z zamieszkiwania M. Gronemeyer wskazuje, że kategoria satysfakcji jest fałszywą koncepcją i nie ukazuje faktycznych potrzeb i stopnia jej zaspokojenia. Potrzeby ludzi są trojako zdeformowane: poznawczo, motywacyjnie i społecznie. Człowiek odczuwa i formułuje takie potrzeby, jakie dostrzega w sferze dostępnych mu porównań oraz własnych doświadczeń. Jest on przez wychowanie i cały proces socjalizacji tak uczony, że ma potrzeby leżące w sferze interesów i ideologii grup dominujących, natomiast nie są rozwijane inne, nowe, przeciwstawne potrzeby dążności do zmiany. Potrzeby są ukształtowane na podstawie uprzednich rezygnacji i ich zasięg oraz motywacyjne działanie ograniczone jest przez kalkulacje możliwości ich zaspokojenia. Nadto demonstracja zadowolenia należy do indywidualnych i społecznych wymogów życia w społeczeństwach kapitalistycznych" (Turowski 1979, s. 14). Jan Turowski omawia w ten sposób wnioski RFN-owskiego badacza, których teoretyczna konkluzja stanowi krytykę mieszkaniowych molochów, w których, zdaniem zachodnich architektów, ludzie za bardzo chcieli mieszkać i, gdy im się to udało, wyrażali z tego powodu zupełnie błędne, obiektywnie rzecz ujmując, zadowolenie. Przedłożona teza oddaje ducha nowoczesności i jego stosunku do aktualnych, doraźnych i życiowych problemów członków modernizowanych społeczeństw. Przy okazji tłumaczy permanentne niezadowolenie po tej stronie żelaznej kurtyny: ludzie je wyrażali, bo — w odróżnieniu od kapitalistów — nie odczuwali przymusu artykulacji stanu przeciwnego. Skłania to autora cytowanej książki do konkluzji, że „[w] rezultacie ani potrzeby, ani zadowolenie nie są kategoriami pozwalającymi na badanie stosunku jednostek do środowiska mieszkalnego, czy też wpływu środowiska na jednostkę. Zachodzi bowiem zasadnicza wątpliwość, czy to, z czego ludzie — jak deklarują — są zadowoleni, jest rzeczywiście adekwatne do ich potrzeb i czy ludzie w ogóle dostrzegają swoje, obiektywnie im właściwe, korzystne dla nich potrzeby?" (Turowski 1979, s. 14–15). W ten sposób groteska stawała się immanentnym elementem systemu komunistycznego i wydaje się, że portretowe walory Mistrza i Małgorzaty także w tym względzie są bardziej produktem „wyostrzonego realizmu" (Drawicz 1974, s. 207) niż fantasmagorycznej wyobraźni autora. BIBLIOGRAFIA Asanowicz Katarzyna, 2009, Ewolucja elitarnej zabudowy mieszkaniowej w Moskwie — od socrealizmu do kaprealizmu, „Architecturae et Artibus", nr 2. Bauman Zygmunt, 2005, Życie na przemiał, tłum. Tomasz Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków. Bourdieu Pierre, 2001, Reguły sztuki. Geneza i struktura pola literackiego, tłum. Andrzej Zawadzki, Uniwersitas, Kraków. Bułhakow Michaił, 1924, Traktat o żyliszcze, Moskwa–Leningrad (cyt. za: Andrzej Drawicz, Mistrz i diabeł. O Michaile Bułhakowie, Znak, Kraków 1990). Bułhakow Michaił, 1984, Morze samogonu, tłum. Andrzej Drawicz, Wydawnictwo Literackie, Kraków–Wrocław. Bułhakow Michaił, 1999, Mistrz i Małgorzata, tłum. Irena Lewandowska, Witold Dąbrowski, Prószyński i S-ka, Warszawa. Bułhakowowie Michaił i Jelena, 2013, Dziennik Mistrza i Małgorzaty, tłum. Margarita Bartosik, Muza, Warszawa. Brinton Crane, 1958, The Anatomy of Revolution, Vintage Books, New York. Cembrzyńska Patrycja, 2012, Wieża Babel. Nowoczesny projekt porządkowania świata i jego dekonstrukcja, Universitas, Kraków. Coser Lewis A. (red.), 1963, Sociology through Literature: An Introductory Reader, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ. Czepulis-Rastenis Renata, 1978, Znaczenie prozy obyczajowej XIX wieku dla badań ówczesnej świadomości i stosunków społecznych, w: Zofia Stefanowska, Janusz Sławiński (red.), Dzieło literackie jako źródło historyczne, Czytelnik, Warszawa. Ćwikła Paweł, 2010, Obraz rewolucji w oczach Zachodu, w: Mariusz Zemło, Arkadiusz Jabłoński, Jan Szymczyk (red.), Wiedza między słowem a obrazem, Wydawnictwo KUL, Lublin. Ćwikła Paweł, 2012,Socjologia w literaturze. Casus „Wojny końca świata" Mario Vargasa Llosy, „Studia Socjologiczne", nr 2. Drawicz Andrzej, 1974, Rewanż („Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa), w: Andrzej Drawicz, Zaproszenie do podróży. Szkice o literaturze rosyjskiej XX wieku, Wydawnictwo Literackie, Kraków. Drawicz Andrzej, 1990, Mistrz i diabeł. O Michaile Bułhakowie, Znak, Kraków. Sociological Insights of Great Thinkers: Sociology through Edling Chrisofer, Rydgren Jens (red.), 2011, Literature, Philosophy, and Science, Praeger, Santa Barbara, Calif. Escarpit Robert, 1976, Literatura a społeczeństwo, tłum. Janusz Lalewicz, w: Henryk Markiewicz (red.), Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 3, Wydawnictwo Literackie, Kraków. Fast Piotr, 1991, „Mistrz i Małgorzata" Bułhakowa. Pisarz — epoka — powieść, Polska Akademia Nauk, Oddz. w Katowicach, Katowice. Figes Orlando, 2008, Szepty. Życie w stalinowskiej Rosji, tłum. Władysław Jeżewski, Wydawnictwo Magnum, Warszawa. Fitzpatrick Sheila, 2012, Życie codzienne pod rządami Stalina. Rosja radziecka w latach trzydziestych XX wieku, tłum. Joanna Gilewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Goldmann Lucien, 1976, Metoda strukturalno-genetyczna w historii literatury, tłum. Jerzy Brablec, w: Henryk Markiewicz (red.), Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 3, Wydawnictwo Literackie, Kraków. Goldmann Lucien, 1970, Socjologia literatury: stan obecny i zagadnienia metodologiczne, tłum. Władysław Kwiatkowski, „Pamiętnik Literacki", t. 61, nr 1. Jankowicz Grzegorz, Marecki Piotr, Palęcka Alicja, Sowa Jan, Warczok Tomasz, 2014, Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre'a Bourdieu. Raport z badań, Korporacja Ha!art, Kraków. Jankowicz Grzegorz, Marecki Piotr, Sowiński Michał (red.), 2015, Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre'a Bourdieu. Podręcznik, Korporacja Ha!art, Kraków. Krawczak Ewa, 2001, Literatura i społeczeństwo. Wokół problematyki socjologii literatury, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska", t. XXVI, 4. Krzemień-Ojak Sław, 1966, Taine, Wiedza Powszechna, Warszawa. Kulas Piotr, 2009, Turniej Garbusów. Problematyka tożsamości twórczości Witolda Gombrowicza i Czesława Miłosza, Wydawnictwo Naukowe Śląsk, Katowice. Lowenthal Leo, 1977, Literatura i społeczeństwo, tłum. Elżbieta Muskat-Tabakowska, w: Andrzej Mencwel (red.), W kręgu socjologii literatury. Antologia tekstów zagranicznych, PIW, Warszawa. Łęcki Krzysztof, 1997, Witolda Gombrowicza — dawny ustrój i rewolucja (Wprowadzenie do „Ferdydurke"), w: Janusz Goćkowski, Przemysław Kisiel (red.), Oglądy i obrazy świata społecznego, Wydawnictwo Naukowe IF UAM, Poznań. Łęcki Krzysztof, 1999, Literatura piękna, w: Encyklopedia socjologii, t. 2, Oficyna Naukowa, Warszawa. Łęcki Krzysztof, 2012, Inny zapis. „Sekretny dziennik" pisarza jako przedmiot badań socjologicznych. Na przykładzie „Dzienników" Stefana Kisielewskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice. Mannheim Karl, 1992, Ideologia i utopia, tłum. Jan Miziński, Test, Lublin. Merril Francis E., 1961, Stendhal and the Self: A Study in the Sociology of Literature, „American Journal of Sociology", t. 66, s. 446–453. Mills Wright C., 2007, Wyobraźnia socjologiczna, tłum. Marta Bucholc, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Nussbaum Martha C., 2015. Wyobraźnia literacka, tłum. Maciej Jakubowiak, w: Grzegorz Jankowicz, Michał Tabaczyński (red.), Socjologia literatury. Antologia, Korporacja Ha!art, Kraków. Ossowski Stanisław, 1962, O osobliwościach nauk społecznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa. Schütz Alfred, 1985,Don Kichot i problem rzeczywistości, „Literatura na Świecie", nr 2. Skocpol Theda, 1984,States & Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China, Cambridge University Press, Cambridge–New York. Sułkowski Bogusław, 1993, Hamletyzowanie nasze. Socjologia sztuki, polityki i codzienności, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. Sułkowski Bogusław, 1999, O osobliwościach uprawiania socjologii literatury, „Przegląd Socjologiczny", t. 48. Szczepański Jan, 1971, Literatura i socjologia, w: Jan Szczepański, Odmiany czasu teraźniejszego, Książka i Wiedza, Warszawa. Sztompka Piotr, 2002,Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków. Tilly Charles, 1997, Rewolucje europejskie 1492–1992, tłum. Elżbieta Żelazna, Krąg–Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa. Tocqueville Alexis de, 1994, Dawny ustrój i rewolucja, tłum. Hanna Szumańska-Grossowa, Znak– –Fundacja im. Stefana Batorego, Kraków. Tocqueville Alexis de, 1996, O demokracji w Ameryce, tłum. Barbara Janicka, Marcin Król, Znak, Kraków. Topolski Jerzy, 1989, Problemy metodologiczne korzystania ze źródeł literackich w badaniu historycznym, w: Zofia Stefanowska, Janusz Sławiński (red.), Dzieło literackie jako źródło historyczne, Czytelnik, Warszawa. Turowski Jan, 1979, Środowisko mieszkalne w świadomości ludności miejskiej, Ossolineum, Wrocław. HELL IN A COMMUNAL APARTMENT: ANALYSIS OF THE HOUSING PRACTICES DESCRIBED IN MIKHAIL BULGAKOV'S THE MASTER AND MARGARITA Summar y The author analyzes and interprets the housing practices of Muscovites in Soviet Russia of the 1930s through Mikhail Bulgakov's novel The Master and Margarita. Literature is here used as a source of knowledge about the social world, and the author also makes numerous references to works on the subject of Bulgakov's masterpiece. She shows how the fantastical picture presented in the novel, which in large measure corresponded to Bulgakov's personal experience, brought to the fore those paradoxes of Soviet conditions that testified to the degeneration of the system. Key words / słowa kl uczowe Soviet Russia in the 1930s / Rosja sowiecka lat 30., housing practices / praktyki mieszkaniowe, history of Russian literature / historia literatury rosyjskiej, Mikhail Bulgakov / Michaił Bułhakow	<urn:uuid:64af3627-8196-486f-ab92-df158af71e53>	finepdfs	3.007813	CC-MAIN-2024-38	https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis/article/download/1173/946/2250	2024-09-10T18:43:49+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700651303.70/warc/CC-MAIN-20240910161250-20240910191250-00499.warc.gz	179,705,131	0.994613	0.999907	0.999907	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 1575, 5014, 8169, 10727, 15359, 17679, 21036, 25449, 27389, 31450, 34743, 37239, 40428, 44295, 46825, 50189, 53987, 56711, 60410, 63429, 67671, 69088, 72853, 75135 ]	1	0
Roczne sprawozdanie z działalności fundacji za rok 2020 Sprawozdawca wypełnia tylko przeznaczone dla niego białe pola; W polach wyboru należy wstawić pojedynczy znak X We wszystkich polach, w których nie będą wpisane odpowiednie informacje, należy wstawić pojedynczy znak myślnika (–). I. Dane fundacji Adres do korespondencji jeżeli jest inny niż adres siedziby: II. Charakterystyka działalności fundacji w okresie sprawozdawczym 1. Określenie celów statutowych fundacji (ze statutu) Celem Fundacji jest wspieranie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju (§ 5 Statutu). 1. Fundacja realizuje swój cel, określony w § 5 przede wszystkim poprzez prowadzenie działalności wspomagającej finansowo, technicznie, szkoleniowo i informacyjnie organizacje pozarządowe, osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, realizujące lub przyczyniające się do realizacji tego celu, w szczególności w zakresie: b) ochrona klimatu i przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, a) ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego, c) rewitalizacji, e) rozwój społeczeństwa obywatelskiego, d) działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych, f) rozwoju gospodarczego, w tym rozwoju przedsiębiorczości, 2 g) kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji, h) nauki, edukacji, oświaty i wychowania, j) turystyki, ekoturystyki i krajoznawstwa, i) krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży, k) działań na rzecz osób niepełnosprawnych i wykluczonych społecznie, m) promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, l) działań na rzecz seniorów, n) upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalności na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn, społeczeństwami, o) działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między p) promocji i organizacji wolontariatu, 2. Fundacja może, na potrzeby realizacji celu określonego w § 5, może prowadzić działalność gospodarczą w następującym przedmiocie działalności (według Polskiej Klasyfikacji Działalności): q) wspieranie zdrowia publicznego poprzez promocję zdrowego stylu życia i turystyki aktywnej. a) PKD 18 – poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji, c) PKD 59 – działalność związana z produkcją filmów, nagrań wideo, programów telewizyjnych, nagrań dźwiękowych i muzycznych, b) PKD 58 – działalność wydawnicza, d) PKD 63 – działalność usługowa w zakresie informacji, f) PKD 72.19.Z – badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk e) PKD 68.2 – wynajem i zarządzenie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi przyrodniczych i technicznych, h) PKD 90 – działalność twórcza związana z kulturą i rozrywką, g) PKD 73 – reklama, badanie rynku i opinii publicznej, i) PKD 93 – działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna niesklasyfikowanych j) PKD 94.99.Z – działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej 2. Zasady, formy i zakres działalności statutowej z podaniem realizacji celów statutowych (opis rzeczywiście prowadzonej działalności statutowej w roku sprawozdawczym) „Małopolska ekoturystyka - zrównoważony rozwój turystyczny regionu" (dotacja z UMWM) Projekt „Małopolska Ekoturystyka – zrównoważony rozwój turystyczny regionu" miał na celu promocję regionu w sposób zrównoważony, odpowiedzialny i jak najmniej inwazyjny dla środowiska naturalnego oraz zakładający autentyczne zainteresowanie jego bogactwem i dziedzictwem. Ekoturystyka jest tutaj ważnym narzędziem pobudzania przedsiębiorczości społeczności lokalnych i rozwijania nowych innowacyjnych, zielonych rynków pracy. Cel nadrzędny: Ekoturystyka jako marka Małopolski w Polsce i Europie. * rozwój turystyki zrównoważonej w regionie poprzez tworzenie i popularyzację produktów ekoturystycznych, opartych o dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe Małopolski, Cele szczegółowe: * podnoszenie świadomości ekologicznej i świadomości korzyści z wprowadzenia standardów proekologicznych w obszarach recepcji ruchu turystycznego, * popularyzowanie turystyki aktywnej i poznawczej. * wzmacnianie wizerunku Małopolski jako atrakcyjnego kierunku ekoturystycznego, Miejsce realizacji projektu: Działania objęły 5 subregionów Małopolski wyodrębnionych w Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata 2011-2020: Subregion sądecki, Subregion podhalański, Subregion Małopolska Zachodnia, Subregion tarnowski, Krakowski Obszar Metropolitalny. W każdym z powyższych subregionów zostana wybrane nowe destynacje ekoturystyczne i opracowane w nich ekowycieczki, które uzupełnią listę eko-destynacji/ekowycieczek opracowanych w 2019 r. Brane będą pod uwagę przede wszystkim – walory przyrody, krajobrazu i dziedzictwa kulturowego, istniejąca infrastruktura pod kątem rozwoju turystyki zrównoważonej, oraz lokalne inicjatywy ekoturystyczne i liderzy ekoturystyki. Ekowycieczki obejmą m.in. następujące obszary Małopolski: Jura Krakowsko-Częstochowska, Tatry i Podhale, Beskid Wyspowy, Gorce (ostateczny wybór zostanie uzgodniony z Województwem). Osiągnięto następujące zakładane rezultaty w projekcie: 1/ Druk 5 pakietów ekoturystycznych dla 5 subregionów zawierających po 3 ekowycieczki w ekodestynacjach każdy: (format A4, full color, papier ekologiczny, nakładzie 5000 egzemplarzy – komplet, OKOLICE KRAKOWA, MAŁOPOLSKA ZACHODNIA, REGION PODHALAŃSKI,, REGION TARNOWSKI, REGION SĄDECKI) oraz ich dystrybucja do 100 punktów (po 20 punktów na każdy z 5. subregionów) 2/ Opracowanie 10 nowych ekowycieczek uzupełniających ekopakiety ekoturystyczne, każda zawiera średnio 5 i więcej mikrowycieczek. Opracowanie 5 mapek subregionów obejmujących nowe ekowycieczki wraz z nowymi rysunkami atrakcji (123 rysunki) i 10 nowymi ikonkami wprowadzającymi do ekowycieczek. 3/ Zebranie śladów GPS dla tras (mikrowycieczek) rekomendowanych w ekowycieczkach (średnio 5 śladów GPS* 10 ekowycieczek = ponad 50 śladów GPS, umieszonych na stronie www.traseo.pl/malopolska-ekoturystyka). 4/ Wykonanie autorskich zdjęć do nowych ekowycieczek (baza ponad 2500 fotografii) i przekazanie do Województwa. 5/ Opracowanie graficzne nowych ekowycieczek do zakładki tematycznej o ekoturystyce/turystyczne zrównoważonej na stronę www.visitmalopolska.pl w formie pdf oraz przekazanie materiałów tekstowych i graficznych do Województwa – 1 komplet 10 ekowycieczek. Projekt przyczynił się do realizacji celu nadrzędnego zadania jakim jest budowanie marki Małopolski poprzez ekoturystykę, w tym: tworzenie i popularyzacja produktów ekoturystycznych, opartych o dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe Małopolski, podnoszenie świadomości ekologicznej i świadomości korzyści z wprowadzenia standardów proekologicznych w obszarach recepcji ruchu turystycznego, wzmacnianie wizerunku Małopolski jako atrakcyjnego kierunku ekoturystycznego, oraz popularyzowanie turystyki aktywnej i poznawczej. Zadanie było częścią szerszego i długofalowego przedsięwzięcia mieszczącego się w założeniach Programu EkoMałopolska. Projekt „Mobilny system nawigacji rowerowej w Małopolsce " (etap 1) - stworzenie systemu, który pozwoli ludziom korzystać z roweru oraz infrastruktury rowerowej regionu (i innych jednostek UTO – urządzeń transportu publicznego), jak i ze środków transportu publicznego. Celem projektu było: - popularyzację mniej znanych rejonów Małopolski, jako atrakcyjnego obszaru do uprawiania zielonej turystyki aktywnej, w tym turystyki rowerowej w oparciu o istniejącą sieć tras VeloMałopolska, szlaków Greenways i innych; - wzmocnienie wizerunku Małopolski jako atrakcyjnego, ekoturystycznego i bezpiecznego kierunku turystycznego, - ułatwienie planowania aktywnego, bezpiecznego podróżowania rowerem i nie tylko po Małopolsce - wsparcie branży turystycznej, co ma szczególne znaczenie w okresie pandemii COVID-19 Cele długofalowe projektu: - rozwój ekoturystyki w Małopolsce zgodnie z celami programu EkoMałopolska. Celem nadrzędnym jest stworzenie systemu, który pozwoli ludziom korzystać z roweru (czy docelowo z innych jednostek UTO – urządzeń transportu publicznego, zwłaszcza gdy wyjaśni się formalna kwestia statusu urządzeń takich jak e-hulajnogi, monopody elektryczne, seagwaye czy longdoardy elektryczne) jak i ze środków transportu publicznego. Łatwość wytyczania trasy nawigacji, omijania zatorów i remontów, możliwość wyboru nawierzchni i ostrzeżenia związane z utrudnieniami i niebezpiecznymi odcinkami powinny upowszechnić jeszcze bardziej ten prozdrowotny i ekologiczny środek transportu. Środek, który wyśmienicie się sprawdził w dobie pandemii. Miejsce realizacji projektu: Miejscem realizacji projektu był obszar całej Małopolski. Grupy docelowe: Mobilna nawigacja jest systemem dla mieszkańców do komunikacji i transportu w regionie, jak i dla turystów do zwiedzania jego atrakcji. To są więc dwie kluczowe grupy docelowe. GreenPrint – wsparcie dla Klubu Gaja „ Sadzenie drzew i budowa obiektów siedliskowych dla zwierząt na Śląsku" W ramach projektu 15 października 2021 roku zorganizowaliśmy obchody 19. edycji Święta Drzewa w Bielsku-Białej – programu Klubu Gaja , którego celem jest edukacja dla rozwoju zrównoważonego i podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska i zmian klimatu, poparta konkretnymi działaniami sadzeniem i ochroną drzew. Wydarzenie odbyło się na terenie cmentarza żydowskiego w Bielsku-Białej , gdzie w części niegrzebalnej powstaje we współpracy Klubu Gaja z Miastem Bielsko-Biała i Gminą Wyznaniową Żydowską ogród edukacyjny pod nazwą „Tajemniczy Ogród". Podczas wydarzenia na terenie cmentarza posadzono cztery klony kuliste z udziałem m.in. prezydenta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskigo, Adam Ruśniaka– za-cy Prezydenta Miasta Bielska-Białej, Dariusza Gajnego – miejskiego ogrodnika, Doroty Wiewióry – przewodniczącej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej oraz uczniów bielskich szkół ze Szkoły Podstawowej nr 27 im. Janusza Kusocińskiego i VIII Liceum Ogólnokształcącego Zespołu Szkół Medycznych Ogólnokształcących im. Hanny Chrzanowskiej. Gościem specjalnym wydarzenia była Georgiana Keable – angielka, mistrzyni opowiadania mieszkającą w Norwegii. Po sadzeniu drzew uczniowie wzięli udział w warsztatach edukacyjnych. Pierwsze warsztaty poświęcone były dzikim zwierzątom w mieście m.in. ptakom i małym ssakom. Podczas zajęć uczestnicy wspólnie z edukatorami Klubu Gaja zbudowali budki lęgowe dla ptaków – 3 budki typu A dla małych ptaków jak sikorki, wróble czy mazurki oraz 3 budki typu B dla większych osobników, m.in. szpaków i kowalików, a także 3 budki lęgowe dla wiewiórek. Zmontowane budki uczniowie zabrali do swoich placówek, gdzie zostaną zawieszone w przyszkolnych ogrodach. Podczas kolejnych warsztatów uczniowie zapoznali się z różnymi gatunkami dzikich zapylaczy oraz ich roli w przyrodzie, a także konieczności ich ochrony. Wysłuchali opowieści o różnych gatunkach pszczół – pszczoły miodne i pszczoły samotnice oraz zrobili samodzielnie świecę z wosku pszczelego. Na terenie Tajemniczego Ogrodu odbyły się z kolei zajęcia nt. inwazyjnych gatunków. Dzieci i młodzież wysłuchały opowieści Georginy Keable i Jacka Bożka o drzewach. Warsztaty połączone były z pracami porządkowymi i usuwaniem rdestowca ostrokończystego, gatunku inwazyjnego, który zagraża rodzimej roślinności na terenie Tajemniczego Ogrodu. W warsztatach wzięło udział 67 uczniów, a także media: Gazeta Wyborcza, Radio Bielsko, Melo Radio, Radio M, Magazyn Ratuszowy. Projekt „Wsparcie rozwoju instytucjonalnego Funduszu Partnerstwa drogą do wzrostu zaangażowania obywateli w działania społeczne". Projekt sfinansowano ze środków otrzymanych przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 20182030. W odniesieniu do zakresu funkcjonowania Funduszu Partnerstwa rozpoznano następujące potrzeby na najbliższe lata: Tłem działań jest przeprowadzona przez zespół Funduszu Partnerstwa szczegółowa analiza oraz wewnętrzna diagnoza organizacji identyfikująca jej kluczowe problemy oraz potrzeby, zarówno w odniesieniu do działalności programowej, jak i rozwoju instytucjonalnego. W wyniku diagnozy wyselekcjonowano najważniejsze obszary rozwoju organizacji oraz długofalowe plany merytoryczne, mające znaczenie strategiczne z punktu widzenia celów statutowych. Ponadto przeprowadzenie diagnozy zbiegło się w czasie z wystąpieniem pandemii COVID-19, co za tym idzie wprowadzaniem kolejnych obostrzeń i ograniczeń, a to w znaczny wymogło zmiany w dotychczasowych działaniach organizacji. 1/ Budowanie wykwalifikowanego zespołu pracowniczego i wolontariackiego, m.in. poprzez dostęp do szkoleń, 3/ Współpraca i budowanie trwałych relacji z podmiotami krajowymi i międzynarodowymi, 2/ Komunikacja zewnętrzna i wewnętrzna organizacji, budowanie marki, budowanie trwałych relacji z odbiorcami, opracowanie strategii komunikacji zewnętrznej, 4/ Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych, 6/ Wdrażanie nowych technologii w działania organizacji, 5/ Działania fundraisingowe i dywersyfikacja źródeł przychodu, 7/ Doposażenie organizacji. 1/ Opracowanie priorytetów działań, umożliwiających realizację prac mających znaczenie strategiczne z punktu widzenia celów statutowych. Cele długofalowe projektu 2/ Stworzenie spójnego wizerunku organizacji, budowanie rozpoznawalności marki oraz trwałych relacji z odbiorcami. 4/ Podniesienie kompetencji zespołu organizacji. 3/ Powiązanie celów statutowych ze strategią komunikacji. 5/ Wymiana doświadczeń oraz wzmacnianie potencjału w ramach budowania partnerstwa międzynarodowego. 7/ Utrwalenie kompetencji eksperckich. 6/ Wytworzenie warunków do utrzymania stabilnej sytuacji finansowej. Działania: 2/ Przeszkolenie zespołu metodami warsztatowymi i wzmocnienie kompetencji kadr – działania zmierzające do podniesienia umiejętności i wiedzy zespołu, wyposażenie w narzędzia umożliwiające realizację większych, ambitniejszych oraz bardziej wymagających proceduralnie projektów. 1/ Opracowanie 3-letniej strategii planowania i zarządzania działaniami oraz jej wdrażanie – powstanie dokumentu „Od planowania do realizacji" z uwzględnieniem narzędzi do planowania zadań w zespole i metod zarządzania sytuacjami kryzysowymi. 3/ Wypracowanie strategii komunikacji zewnętrznej, stworzenie stanowiska specjalisty ds. budowania relacji promocji – zwiększenie rozpoznawalności Funduszu Partnerstwa, spójna komunikacja w mediach społecznościowych i tradycyjnych, zbudowanie sieci relacji z odbiorcami działań. 5/ Uruchomienie „punktu doradztwa w zakresie edukacji obywatelskiej w tym ekologicznej", będącego bazą informacyjną, doradczą, edukacyjną dla społeczności lokalnej Nowej Huty. 4/ Rozwój współpracy międzynarodowej + kluczowego działania strategicznego Funduszu Partnerstwa, wynikającym z celów działania, takich jak wymiana doświadczeń i wzmacnianie potencjału, wiedzy i dobrych praktyk, szczególnie w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (w tym państw Grupy Wyszechradzkiej) ale także całej Europy. Projekt „Reclaim our civic space!" „Odzyskajmy naszą obywatelską przestrzeń!" (w ramach norweskiego mechanizmu finansowego EEA and Norway Grants) Wspólnie z międzynarodowymi partnerami i naszym konsorcjum Environmental Partnership Association realizujemy projekt pt. "Reclaim our civic space" w ramach norweskiego mechanizmu finansowego EEA and Norway Grants. Projekt "Odzyskajmy naszą obywatelską przestrzeń!" opiera się na poszerzaniu inicjatyw oddolnych i elektoratu społeczeństwa obywatelskiego poprzez szkolenia i mobilizowanie grup i ruchów aktywistycznych, ułatwianie współpracy transgranicznej i tworzenie sieci kontaktów oraz łączenie tych działań z poziomem europejskim poprzez wspólne opracowywanie zarysu kompleksowej europejskiej polityki w obszarze społeczeństwa obywatelskiego. Działania są prowadzone według 3 głównych celów i na trzech poziomach: 1/ Krajowe: organizowanie szkoleń i warsztatów, wsparcie mentorskie szczególnie dla organizacji / grup na obszarach wiejskich (z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych krajów) 2/ Regionalne: organizowanie warsztatów transgranicznych i spotkań networkingowych (z reprezentacją co najmniej 3 krajów w każdym) 3/ Europejskie: konferencje międzynarodowe (Budapeszt, Bruksela, Praga), opracowywanie dokumentów eksperckich i strategicznych. Fundusz Partnerstwa koordynuje projekt w Polsce, odpowiadając za organizację czterech krajowych szkoleń w tematyce społeczeństwa obywatelskiego oraz jednego międzynarodowego seminarium tematycznego na temat „Zrównoważonej turystyki i interpretacji dziedzictwa – rola społeczności lokalnych". Projekt w Polsce będzie realizowany wokół koncepcji „Akademii Aktywnych Obywateli i Liderów", poświęconej podnoszeniu umiejętności przywódczych działaczy CSO (Civil Society Organizations) na obszarach miejskich i wiejskich. Główne tematy szkoleń obejmują : mobilizację i zaangażowanie obywateli, lokalną demokrację, kwestie środowiskowe, lokalne dziedzictwo i tożsamość. Stosujemy różne metody, takie jak wzmacnianie zdolności przywódczych, wymiana dobrych praktyk, modeli i narzędzi (także międzynarodowych), wzmocnienie pozycji kobiet, współpraca międzypokoleniowa itp. Projekt „Szyldy w Nowej Hucie" Głównym celem zadania było wsparcie lokalnych przedsiębiorców, w granicach edukacji na temat wchodzącej w życie w listopadzie 2020 roku Uchwały Rady Miasta Krakowa nr XXIX/757/19 w podobszaru rewitalizacji „stara" Nowa Huta wyznaczonego w Miejskim Programie Rewitalizacji Krakowa, w zakresie sprawie utworzenia parku kulturowego pod nazwą Park Kulturowy Nowa Huta oraz tzw. uchwały krajobrazowej. graficznego 4 projektów szyldów, witryn oraz stworzenia koncepcji aranżacji 4 witryn, z których dla co najmniej Kluczowe dla zadania jest wsparcie lokalnych przedsiębiorców, przewidziane w postaci przygotowania opracowania jednego przedsiębiorcy zostanie wykonany i wdrożony projekt szyldu i witryny. Istniejące i projektowane rozwiązania Krakowa pod nr A-1132 pn. układ urbanistyczny dzielnicy Nowa Huta w Krakowie, jako reprezentatywny przykładu będą uwzględniały fakt, że lokale znajdują się w obrębie dobra kultury wpisanego do rejestru zabytków miasta urbanistyki socrealizmu w Polsce. Jak również znajdują się w obrębie Parku Kulturowego Nowa Huta (Uchwała Nr kulturowego, zabytków oraz historycznego układu urbanistycznego Nowej Huty, w trosce o należyty wizerunek XXIX/757/2019 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 listopada 2019r.). Uchwałę podjęto dla ochrony krajobrazu Miasta, w celu zachowania oraz kształtowania krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru przestrzeni https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=81995. Przedmiotowe działki też podlegają ustaleniom obowiązującego publicznej na tym obszarze. Treść dokumentu dostępna jest na stronie internetowej pod adresem: miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru 'Centrum Nowej Huty' (Uchwała Nr XCII/1362/13 Rady grudnia 2013r., poz. 7596). Ustalenia planu dostępne na stronie internetowej: Miasta Krakowa z dnia 4 grudnia 2013r. - ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 16 https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=59274 . Bezpośrednim efektem zrealizowanym na rzecz uczestników zadania są: Celem zadania była również edukacja mieszkańców i mieszkanek podobszaru, w zakresie Parku Kulturowego Nowa Huta oraz tzw. uchwały krajobrazowej, która dokonywać się będzie poprzez szeroką kampanię w mediach społecznościowych, takich jak Facebook, Instagram. Głównym kanałem informowania była strona na Fb "Szyldy w Nowej Hucie" oraz dwie najprężniej działające grupy Nowohucianie (25 531 czł. na dzień 11.07.2020 r.), Nowa Huta (16 500 czł. na dzień 11.07.2020 r.). -opracowanie 4 projektów graficznych szyldów, witryn oraz stworzenie koncepcji aranżacji witryn, które uzyskały stosowne opinie Plastyka Miasta i Miejskiego Konserwatora Zabytków i są w pełni zgodne z obowiązującymi zapisami wynikającymi z Parku Kulturowego Nowa Huta i uchwały krajobrazowej - pliki -zrealizowanie i wdrożenie opracowanego projektu szyldu i witryny u co najmniej jednego z wyłonionych przedsiębiorców - dokumentacja fotograficzna; graficzne: https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1wF8wABYVCOrVRFGY59cn_tWhNfFlidml -opracowanie publikacji w wersji elektronicznej kolor, format B5 do 50 stron, zawierającej dobre praktyki w zakresie wyglądu szyldów i witryn w „starej" Nowej Hucie dla przedsiębiorców i mieszkańców opracowanej na podstawie 3 wydarzeń, 1 spaceru oraz powstałych 4 projektów graficznych i co najmniej 1 realizacji/wdrożenia, publikacja jest do pobrania ze strony www.funduszpartnerstwa.pl: https://www.funduszpartnerstwa.pl/wpcontent/uploads/2021/01/S_N_H_Publikacja.pdf Publikacja służy do edukowania mieszkańców i mieszkanek podobszaru "stara" Nowa Huta, w zakresie Parku Kulturowego Nowa Huta oraz tzw. uchwały krajobrazowej - post na stronie Szyldy w nowej Hucie na fb z informacją o ukazaniu się elektronicznej darmowej publikacji miał zasięg 2573 użytkowników i został udostępniony 19 razy. -raport z wywiadów terenowych - udostępnienie go organizacjom oraz instytucjom publicznym pozwoli wytyczyć nowe ścieżki w skutecznej komunikacji pomiędzy podmiotami działającymi na rzecz przestrzeni miejskiej, a mieszkańcami. 3. Opis głównych zdarzeń prawnych w działalności fundacji o skutkach finansowych Fundusz partnerstwa prowadzi wyłącznie działalność statutową finansowaną ze środków pochodzących z dotacji i darowizn. Nie pobiera opłat od beneficjentów projektów. 4. Informacja czy fundacja prowadziła działalność gospodarczą (zaznaczyć odpowiednie) NIE X TAK 5. Informacja o prowadzonej działalności gospodarczej według wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS (należy podać kody PKD działalności gospodarczej wpisanej do rejestru przedsiębiorców KRS wraz z ich opisem słownym oraz kody i opis słowny faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej) Nie dotyczy 6. Odpisy uchwał zarządu fundacji (należy przekazać odpisy uchwał zarządu fundacji w formie np. kserokopii, podjętych w okresie sprawozdawczym, którego dotyczy sprawozdanie, bądź wskazać, iż zarząd nie podejmował uchwał) Uchwała nr 1/2020 z dn. 31-05-2020 dot. zawarcia umowy na realizację projektu „ Sadzenie drzew i budowa obiektów siedliskowych dla zwierząt na Śląsku" – umowa nr 1/2020 z dn. 01-06-2020 GreenPrint Uchwała nr 4/2020 z dn. 31-07-2020 dot. zawarcia umowy na realizację projektu „Szyldy w Nowej Hucie" (UM Krakowa). Umowa nr W/I/2689/PI/49/2020 z dn. 31.08.2020 (45390 PLN) Uchwała nr 2/2020 z dn. 17-06-2020 - dot. zawarcia umowy na realizację projektu „Małopolska ekoturystyka zrównoważony rozwój turystyczny regionu". Umowa nr I/773/TS/1025/20 z dn 19.06.2020 (130 000 PLN) - UMWM Uchwała nr 3/2020 z dn. 31-07-2020 dot. zawarcia umowy na realizację projektu „Reclaim our civic space!" „Odzyskajmy naszą obywatelską przestrzeń!" (w ramach norweskiego mechanizmu finansowego EEA and Norway Grants Uchwała nr 5/2020 z dn. 15-09-2021 dot. zawarcia umowy na realizację projektu „Mobilny system nawigacji rowerowej". Umowa nr I/1382/TS/1993/20 z dn. 18-09-2020 (125 000 PLN) Uchwała nr 5/2020 z dn. 18-09-2021 dot. zawarcia umowy na realizację projektu „Wsparcie rozwoju instytucjonalnego Funduszu Partnerstwa drogą do wzrostu zaangażowania obywateli w działania społeczne". Finansowanie przez NIWCRSO w ramach programu PROO 1a. Umowa nr nr 67/PROO/1a/2020 z dn. 29-09-2020 (285 150 PLN na lata 2020-22) III. Informacja o wysokości uzyskanych przychodach fundacji w okresie sprawozdawczym - Ze środków budżetu jednostek samorządu terytorialnego e. Ze spadków, zapisów f. Z darowizn 15000 g. Z innych źródeł (wskazać jakich) 3. Jeżeli prowadzona działalność gospodarcza a. Wynik finansowy z prowadzonej działalności gospodarczej (tj. przychody minus koszty) b. Procentowy stosunek przychodu osiągniętego z działalności gospodarczej do przychodu osiągniętego z pozostałych źródeł IV. Informacja o poniesionych kosztach w okresie sprawozdawczym 1. Koszty fundacji ogółem Kwota(w podziale na formy płatności) Przelew Gotówka 405498,59 a. Koszty realizacji celów statutowych 405498,59 b. Koszty działalności gospodarczej 0 c. Koszty administracyjne (czynsze, opłaty pocztowe, telefoniczne itp.) d. Pozostałe koszty (w tym koszty finansowe) 16840,15 V. Informacja o zatrudnieniu i wynagrodzeniu 1. Liczba osób w fundacji zatrudniona na podstawie stosunku pracy (wg zajmowanego stanowiska) 1 a. Liczba osób zatrudniona wyłącznie w działalności gospodarczej 3. Łączna kwota wynagrodzeń (brutto) wypłaconych przez fundację w okresie sprawozdawczym (wraz z pochodnymi od wynagrodzeń) 199528,21 a. Z tytułu umów o pracę (z podziałem na wynagrodzenia, nagrody, premie i inne świadczenia, z wyodrębnieniem całości tych wynagrodzeń osób zatrudnionych wyłącznie w działalności gospodarczej) 62465,61 b. Z tytułu umów zlecenie c. Wysokość rocznego lub przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego łącznie członkom zarządu i innych organów fundacji oraz osobom kierującym wyłącznie działalnością gospodarczą (z podziałem na wynagrodzenia, nagrody, premie i inne świadczenia) 5205 d. Wysokości rocznego lub przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego osobom kierującym wyłącznie działalnością gospodarczą (z podziałem na wynagrodzenia, nagrody, premie i inne świadczenia) Nie dotyczy VI. Informacja o udzielonych przez fundację pożyczkach pieniężnych w okresie sprawozdawczym 1. Fundacja udzielała pożyczek pieniężnych (zaznaczyć odpowiednie) NIE X TAK 2. Wysokość udzielonych pożyczek pieniężnych X 332107,77 3. Wskazanie pożyczkobiorców i warunków przyznania pożyczek X 4. Statutowa podstawa udzielenia pożyczek pieniężnych X VII. Środki fundacji 1. Kwoty zgromadzone na rachunkach płatniczych, ze wskazaniem banku w przypadku rachunku bankowego lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (należy podać dane na koniec roku sprawozdawczego) Bank Millennium – rachunek bieżący 15.1862,80 zł lokata terminowa 330 000 złł 2. Wysokość środków zgromadzonych w gotówce (należy podać dane na koniec roku sprawozdawczego) 573,62 3. Wartość nabytych obligacji oraz wielkość objętych udziałów lub nabytych akcji w spółkach prawa handlowego ze wskazaniem tych spółek 4. Dane o nabytych nieruchomościach, ich przeznaczeniu oraz wysokości kwot wydatkowanych na to nabycie 5. Nabyte pozostałe środki trwałe 6. Dane o wartościach aktywów i zobowiązań fundacji ujętych we właściwych sprawozdaniach finansowych sporządzanych dla celów statystycznych Aktywa Zobowiązania 855315,76 14523,78 VIII. Dane o działalności zleconej fundacji przez podmioty państwowe i samorządowe (usługi, państwowe zadania zlecone i zamówienia publiczne) oraz o wyniku finansowym tej działalności) Nie dotyczy IX. Informacja o rozliczeniach fundacji z tytułu ciążących zobowiązań podatkowych, a także informacja w sprawie składanych deklaracji podatkowych Fundacja dokonuje rozliczeń w ustawowych terminach X. Informacja, czy fundacja jest instytucją obowiązaną w rozumieniu ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. poz. 723, 1075, 1499 i 2215) NIE X TAK XI. Informacja o przyjęciu lub dokonaniu przez fundację płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy płatność jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane, wraz ze wskazaniem daty i kwoty operacji Nie dotyczy XII. Informacja o przeprowadzanych kontrolach w fundacji 1. Informacja, czy w fundacji była przeprowadzona kontrola (zaznaczyć odpowiednie) NIE X TAK 2. Wyniki przeprowadzonej kontroli w fundacji (jeśli taka była) Nie dotyczy Anna Woźniak-Lubaś, Prezes ………………………………………… ……………………………………… podpis członka zarządu fundacji* podpis członka zarządu fundacji* Kraków, 18-01-2022 ………………………………… miejscowość, data *Podpisy co najmniej dwóch członków zarządu fundacji, jeżeli statut fundacji nie stanowi inaczej.	<urn:uuid:a4bce274-3603-4698-a57a-ce9adc3002fa>	finepdfs	1.865234	CC-MAIN-2024-18	https://www.funduszpartnerstwa.pl/wp-content/uploads/2024/02/Sprawozdanie-FP-za-2020-do-Ministerstwa.pdf	2024-04-24T11:37:29+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296819273.90/warc/CC-MAIN-20240424112049-20240424142049-00821.warc.gz	704,138,587	0.99992	0.999931	0.999931	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1886, 6106, 10698, 15162, 20443, 23507, 25565, 26751, 28008 ]	1	0
ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE Teoria, Prawo, Praktyka Zeszyty Naukowe Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW 2 STUDIA I PROBLEMY Rada Programowa József Hajdú, prof., Uniwersytet Szeged, Węgry Inetta Jędrasik-Jankowska, prof., Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski, Polska Yves Jorens, prof., Uniwersytet w Gandawie, Belgia Nicole Kerschen, prof. Uniwersytet w Paryżu, Francja Mirosław Księżopolski, prof., Instytut Polityki Społecznej, Uniwersytet Warszawski, Polska Simon Roberts, prof., Uniwersytet w Nottingham, Wielka Brytania Krassimira Sredkova, prof., Uniwersytet w Soﬁ , Bułgaria Tadeusz Szumlicz, prof., Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Polska Andrzej. M. Świątkowski, prof., Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Polska Jerzy Wratny, prof., Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie, Polska Recenzenci współpracujący Bożenna Balcerzak-Paradowska, prof., Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie, Polska Zoﬁ a Czepulis-Rutkowska, dr, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie, Polska József Hajdú, prof., Uniwersytet Szeged, Węgry Inetta Jędrasik-Jankowska, prof., Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski, Polska Yves Jorens, prof., Uniwersytet w Gandawie, Belgia Nicole Kerschen, prof. Uniwersytet w Paryżu, Francja Mirosław Księżopolski, prof., Instytut Polityki Społecznej, Uniwersytet Warszawski, Polska Grażyna Magnuszewska-Otulak, dr, Instytut Polityki Społecznej, Uniwersytet Warszawski, Polska Simon Roberts, prof., Uniwersytet w Nottingham, Wielka Brytania Beata Samoraj-Charitonow, dr, Instytut Polityki Społecznej, Uniwersytet Warszawski, Polska Krassimira Sredkova, prof., Uniwersytet w Soﬁ i, Bułgaria Andrzej. M. Świątkowski, prof., Uniwersytet Jagielloński, Kraków, Polska Tadeusz Szumlicz, prof., Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Polska Jerzy Wratny, prof., Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie, Polska Cezary Żołędowski, prof., Instytut Polityki Społecznej, Uniwersytet Warszawski, Polska Maciej Żukowski, prof., Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Polska Kolegium redakcyjne Redaktor naczelna: prof. UW dr hab. Gertruda Uścińska Redaktor: mgr Beata Kaczyńska Sekretarze redakcji: mgr Olga Kamińska, mgr Janina Petelczyc, mgr Paulina Roicka Redaktor statystyczny: dr Zoﬁ a Szweda-Lewandowska Redaktor tematyczny Redaktor zeszytu: prof. UW dr hab. Gertruda Uścińska Adres redakcji Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka. Zeszyty Naukowe Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW Instytut Polityki Społecznej UW 00-927 Warszawa, ul. Nowy Świat 67 tel./fax +48 22 826-66-52; +48 22 552-02-86 e-mail: firstname.lastname@example.org http://www.ips.uw.edu.pl/o-ips/zss/strona-5.html Numer sﬁ nansowany przez Instytut Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego Wersja papierowa jest pierwotną wersją czasopisma. Wszystkie teksty są recenzowane. Artykuły zamieszczone w Zeszytach Naukowych ZZS IPS UW wyrażają opinie własne autorów. © by Instytut Polityki Społecznej Uniwersytet Warszawski ISSN 2299-2332 Projekt okładki: Krzysztof Janek Skład i łamanie: Ewa Ryczywolska Z ESZYTY N AUKOWE Z Druk i oprawa: Dom Wydawniczy ELIPSA, ul. Inflancka 15/198, 00-189 Warszawa tel./fax 022 635 03 01, 022 635 17 85 e-mail: email@example.com, www.elipsa.pl AKŁADU Z ABEZPIECZENIA S POŁECZNEGO IPS UW NR 1/2012 Spis treści Gertruda Uścińska STUDIA I PROBLEMY Table of Contens Gertruda Uścińska 4 Z ESZYTY N AUKOWE Z AKŁADU Z ABEZPIECZENIA S POŁECZNEGO IPS UW NR 1/2012 Od redaktor naczelnej Zeszytów Naukowych Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW „Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka" GERTRUDA UŚCIŃSKA GERTRUDA UŚCIŃSKA Instytut Polityki Społecznej UW Oddajemy do rąk Czytelników pierwszy numer Zeszytów Naukowych Zakładu Zabezpieczenia Społecznego Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka. Jego zakres przedmiotowy będzie obejmował zagadnienia teoretyczne, prawne i praktyczne z tego obszaru. Ten periodyk naukowy powstał z inicjatywy studentów, magistrantów i doktorantów zajmujących się problematyką szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego, a także ludzi nauki, którzy uznali, że nadszedł czas na renesans kompleksowego podjęcia problematyki zabezpieczenia społecznego. Należy podkreślić, że inicjatywa ta jest wyrazem aktywności akademickiej młodych osób, wspartych doświadczeniem uczonych starszych stażem i tytułem naukowym. Jest to płaszczyzna zdobywania wyższego poziomu warsztatu naukowego i sposobu prezentacji swojej wiedzy na zewnątrz przez osoby młode, rozpoczynające swoją przygodę z tematyką zabezpieczenia społecznego. Wpisuje się ona w kontekst aktywności akademickiej, podejmowanej i realizowanej w takiej formie w innych obszarach naukowych na Uniwersytecie Warszawskim. Jest też dopełnieniem tytułów wydawniczych będących już na rynku. Istota zagadnień i spraw z zakresu zabezpieczenia społecznego polega na tym, że w okresie stabilizacji społecznej i ekonomicznej oraz w dobie kryzysu, starzejącego się społeczeństwa i innych problemów społecznych wpływają one na życie wszystkich ludzi, począwszy od urodzenia aż do śmierci. Określają również sytuację prawną i społeczną osób pozostałych po śmierci żywiciela. Są zatem najważniejszym komponentem polityki społecznej. Merytoryczna część prezentowanego czasopisma naukowego została przygotowana i opracowana na podstawie ostatnio podejmowanych działań prawnych i pozaprawnych dotyczących zabezpieczenia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem podnoszenia wieku emerytalnego w Polsce oraz w innych krajach Unii Europejskiej. Trzeba bowiem pamiętać, że sprawy te są częścią integralną życia społecznego i zasługują na podejmowanie nie tylko w ujęciu krajowym, ale także unijnym, czy szerzej światowym. Potwierdzeniem tego jest fakt, że w ostatnich latach sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są nie tylko przedmiotem dociekań naukowych, ale także różnych debat i dyskusji publicznych. Redakcja przyjęła, że czasopismo powinno realizować podstawowe założenia, takie jak: – zwiększenie poziomu wiedzy na temat systemów zabezpieczenia społecznego wśród różnych odbiorców, – podjęcie analiz prawnych, społecznych, ekonomicznych dotyczących różnych aspektów zabezpieczenia społecznego, – wymiana informacji na temat aktualnych działań podejmowanych na poziomie krajowym i międzynarodowym w tym obszarze. Pierwszy numer prezentuje zagadnienia emerytalne omówione w różnych aspektach: prawnych, społecznych i ekonomicznych. W dziale Studia i Problemy omawiamy podjęte przez autorów – ekspertów w dziedzinie zabezpieczenia społecznego oraz doktorantów i studentów ważne zagadnienia teoretyczne, prawne i praktyczne dotyczące systemu zabezpieczenia społecznego, a w szczególności systemu emerytalnego. Teksty te odnoszą się nie tylko do sytuacji w Polsce, ale zawierają szerszą perspektywę i przedstawiają sytuację w innych krajach europejskich. Ponieważ celem niniejszego periodyku jest przekazywanie wiedzy i informacji także o sprawach międzynarodowych dotyczących zabezpieczenia społecznego, w dziale Sprawy Międzynarodowe zostały przedstawione aktualne zagadnienia, którymi zajmuje się obecnie Unia Europejska, Międzynarodowa Organizacja Pracy i Rada Europy. Analizy prawne wymagają przedstawienia oceny ich funkcjonowania, dokonanej przez sądy krajowe i międzynarodowe. Ważnym działem naszego czasopisma naukowego jest analiza orzecznictwa, w którym prezentowane są wyroki sądów polskich i europejskich z zakresu zabezpieczenia społecznego i ich wpływ na praktykę stosowania prawa zabezpieczenia społecznego (dział Orzecznictwo). W celu wypełnienia funkcji informowania naszych Czytelników, czyli studentów, doktorantów, ludzi nauki i innych zainteresowanych osób, w dziale Nowości Wydawnicze i Recenzje zawieramy informacje o nowych książkach, a także artykułach publikowanych w czasopismach naukowych, ze szczególnym uwzględnieniem wydawnictw zagranicznych. Z punktu widzenia potrzeby uwzględnienia w naszych pracach naukowych i badawczych pozycji zagranicznych ten dział naszego czasopisma jest bardzo istotny. Dział Miscellanea zawierał będzie rozmaite informacje dotyczące głównie funkcjonowania systemu zabezpieczenia społecznego. W naszym odczuciu istotną częścią tego periodyku naukowego będą także wywiady z wybitnymi i uznanymi polskimi i zagranicznymi ekspertami (dział Rozmowy z ekspertami). Postaramy się w nich przedstawiać ich opinie w ważnych sprawach naukowych i badawczych oraz propozycje współpracy akademickiej, zwłaszcza studenckiej i doktoranckiej. Trzeba bowiem pamiętać, że studenci i doktoranci są główną siłą twórczą czasopisma. Z kolei w Kronice wydarzeń będą przedstawione sprawozdania z debat akademickich i innych, które podejmują ważne sprawy z zakresu zabezpieczenia społecznego, organizowane przez Zakład Zabezpieczenia Społecznego IPS UW oraz Studenckie Koło Naukowe „Solidaritatis". Inicjatywa podjęcia pracy nad nowym czasopismem naukowym zyskała poparcie i akceptację wybitnych ekspertów z kraju i z zagranicznych ośrodków akademickich, którzy ponadto wyrazili zgodę na współpracę w różnej formie. W związku z tym uznano, że niektóre teksty i opracowania będą publikowane także w języku angielskim. W pierwszym numerze pisma zamieszczamy tekst prof. Y. Jorensa na temat zagadnień dotyczących opieki długoterminowej, które będą przedmiotem zainteresowania autorów w kolejnych numerach. Przyjęto także zasadę, że wszystkie artykuły publikowane w tym periodyku będą zawierały streszczenie w języku angielskim. Pismo jest otwarte na współpracę ze studentami, doktorantami i wyższą kadrą akademicką uczelni polskich i zagranicznych. Mając na celu jak najszerszą integrację rodziny europejskiej, specjalizującej się w problematyce zabezpieczenia społecznego w aspektach prawnych i pozaprawnych, zachęcamy do przedstawienia uwag oraz propozycji działań na przyszłość w celu rozwoju tego periodyku naukowego. Foreword by the General Editor of the Journal of the Department of Social Security, University of Warsaw, „Social Security. Theory. Law. Practice" GERTRUDA UŚCIŃSKA GERTRUDA UŚCIŃSKA Instytut Polityki Społecznej UW We are glad to present to our readers a new academic journal issued by the Department of Social Security, University of Warsaw, entitled Social Security. Theory. Law. Practice, which will cover in its scope the theoretical, legal and practical aspects of social security. The birth of this journal is marked by the engagement and initiative on the part of both the students, graduates and Ph.D. students interested in social security and the social security scholars postulating that there is high time for a renaissance in the complex approach to social security in its different aspects and dimensions. It is important to underline that this Journal is mostly the result of academic activity and research undertaken by young persons who were supported by experienced scholars and experts in the ﬁ eld as it aims to offer a platform for young promising scholars enabling them to gain a higher level of academic performance and to present the results of their studies at the early stage of their academic engagement in the ﬁ eld of social security. As such, the said initiative follows the projects at the University of Warsaw that are similarly organized and offers a new title in the ﬁ eld of academic research on social security legislation, theory and practice. The core of the problematic of social security is that, in the developed economies, especially in the aging society and in the time of economic crisis, it greatly inﬂ uences the lives of all people, from cradle to the grave. It also regulates the legal and social situation of the survivors after the death of breadwinner. Social security constitutes therefore the most crucial element of social policy. The academic part of this Journal follows the steps and decisions, both legal and outside legislative process, in the area of social policy in Poland and Europe, with an emphasis on the developments in the retirement age policy in Poland and other EU Member States. The problems discussed are of vital importance for the society and should be examined, as we believe, not only in their national dimension, but also from the European and global perspective. This is conﬁ rmed by the rising interest in social security in public debates and political campaigns in Poland and Europe. The Board of Editors assumed that the Journal should reﬂ ect the academic focus on the following major goals: – rising awareness and improving knowledge on social security schemes among different target groups; – undertaking legal, social and economic analytical studies on different aspects of social security; – exchanging information on current developments in the area of social security at the national and international level. The ﬁ rst issue of the Journal focuses on old-age pension schemes in their legal, social and economic environments. The Studies and Problems section includes here some important theoretical and legal problems in the ﬁ eld of social security in general, and old-age pensions in particular, raised by prominent European experts and scholars as well as students and graduates. The papers included address both the current situation in Poland and the broader European perspective. Since the aim of this Journal is also to update readers on the current international developments, the International Affairs section focuses on the issues that are currently addressed by the European Commission, International Labour Organization, Council of Europe, etc. Legal studies demand that the evaluations and interpretations of law made by Courts and Tribunals are presented and interpreted. Analyzing case-law is an important part of this Journal and the Case-Law section focuses on the impact of current jurisprudence on the social security schemes. To fulﬁ ll the task of informing students and scholars, the New Publications and Reviews sections informs on new titles (both books and articles in academic journals) in the ﬁ eld, with a focus on foreign titles. From the point of view of dissemination of knowledge and information, this section is an important element of our project. The Miscellaneous section will include various kinds of information, mostly on the functioning of social security schemes. It appears to us that an important part of this Journal that deserves attention is formed by the interviews with accomplished experts from the ﬁ eld, both Polish and European ones. We wish to present their opinions on current policy issues as well as academic cooperation and research in the ﬁ led of social security. They will also be asked to propose how to better involve students, graduates and young researchers in the academic study on social security as such young scholars are the motor force behind this Journal. The Chronicle of events presents latest initiatives in the ﬁ eld of social security organized by the Department of Social Security and Sciente Association of Social Security and Social Insurence „Solidaritatis". The initiative to start a new title in the ﬁ eld of social security studies has been supported by numerous experts and acclaimed scholars all over Europe, who agreed to cooperate on different levels, also by contributing articles that will be published here in English. In this ﬁ rst issue of the Journal we include article by Professor Yves Jorens on long-term care – an issue much debated nowadays that surely will be addressed in the next volumes of the Journal. Moreover, we have also insisted that all the articles published will be followed by summaries in English. The present Journal is open for cooperation with students, academic staff and scholars in Poland and abroad. We aim at integrating the European community of people interested in social security policies and schemes, their legal and social aspects. We invite commentaries, proposals and contributions in hope to develop and improve this academic Journal. Zmierzch emerytur gwarantujących utrzymanie poziomu życia w okresie aktywności zawodowej MIROSŁAW KSIĘŻPOLSKI MIROSŁAW KSIĘŻPOLSKI Instytut Polityki Społecznej UW STRESZCZENIE: W opracowaniu prezentuję hipotezę, że w kilkudziesięcioletniej perspektywie żadna z rozpatrywanych współcześnie propozycji reform systemów emerytalnych w krajach rozwiniętych nie daje pewności zachowania dotychczasowego poziomu zaspokajania potrzeb po zakończeniu pracy zarobkowej i że jedynym skutecznym sposobem na osiągnięcie tego celu jest jak najdłuższe kontynuowanie aktywności zawodowej - tam, gdzie to będzie możliwe nawet do końca życia. Możliwość bieżącego uzyskiwania dochodów w wysokości porównywalnej do wynagrodzeń osób aktualnie pracujących zarobkowo zwiększa bowiem szanse – w pewnym stopniu niezależnie od aktualnego stanu gospodarki i realnej wartości pieniądza – posiadania dostatecznej ilości środków na zaspokajanie potrzeb na uprzednio osiągniętym poziomie. W opracowaniu omawiam dotychczasową skuteczność publicznych, zakładowych i indywidualnych programów emerytalnych w zapewnieniu wysokiej stopy zastąpienia uprzednich dochodów oraz analizuję czynniki, uniemożliwiające zapewnienie przez systemy emerytalne odpowiednio wysokiej stopy zastąpienia dochodów z pracy w przyszłości. Wprowadzenie Trwająca obecnie w Polsce dyskusja nad rządową propozycją wydłużenia wieku emerytalnego sprzyja reﬂ eksjom nad przyszłością całego systemu zabezpieczenia emerytalnego, a w szczególności nad możliwościami zagwarantowania przez ten system poziomu życia osiągniętego w okresie aktywności zawodowej. W opracowaniu prezentuję hipotezę, że w kilkudziesięcioletniej perspektywie zarówno powyższa – jak i ewentualne inne – propozycje reform systemów emerytalnych nie dają pewności zachowania dotychczasowego poziomu zaspokajania potrzeb po zakończeniu pracy zarobkowej i że utrzymanie tego standardu będzie wymagało kontynuowania aktywności zawodowej praktycznie do końca życia. W swoim rozumowaniu opieram się na powszechnie dostępnych danych. łecznego w krajach rozwiniętych mają współcześnie dwa główne cele. Pierwszym jest zapewnienie co najmniej minimalnego zaspokojenia podstawowych potrzeb przez wszystkich obywateli/mieszkańców danego kraju. Drugi cel to zachowanie zbliżonego poziomu życia, osiągniętego przez daną osobę w okresie jej aktywności zawodowej. Emerytury gwarantujące zachowanie osiągniętego poziomu dochodów Patrząc z perspektywy posiadania środków utrzymania w okresie po zakończeniu aktywności zawodowej, systemy zabezpieczenia spo- Przez pierwszych kilkadziesiąt lat rozwoju publicznych systemów zabezpieczenia emerytalnego priorytet należał do programów zapewniających w praktyce minimalne lub co najwyżej niskie świadczenia. Dopiero kilka dekad po zakończeniu II wojny światowej, wraz z szybkim wzrostem zamożności społeczeństw krajów rozwiniętych (głównie tych wysoko rozwiniętych), pieniężne świadczenia emerytalne w większym lub mniejszym stopniu zapewniają zachowanie poziomu życia z okresu aktywności zawodowej. W tabeli 1 przedstawiono dane dotyczące stopnia zastąpienia uprzednich dochodów z pracy przez publiczne świadczenia emerytalne w wybranych krajach rozwiniętych. Stopień zastąpienia w systemach publicznych jest z reguły tym wyższy, im niższe dochody osiągały osoby gramach emerytalnych. Nawet obecnie – w okresie relatywnie wysokiego poziomu dochodów z pracy w większości krajów rozwiniętych – uczestnictwo w dobrowolnych programach emerytalnych jest dalekie od powszechności. Ponadto wszystkie dobrowolne, indywidualne programy emerytalne uzależniają wysokość świadczeń od stopy zysku od zainwestowanego kapitału. Nie ma żadnej pewności, że stopa ta będzie w przyszłości wystarczająco wysoka, by zagwarantować odpowiedni poziom świadczeń w momencie przechodzenia na emeryturę. Zakończenie Konkludując, najprawdopodobniej w najbliższych kilku dekadach czeka nas stopniowe zmniejszanie znaczenia systemów emerytur publicznych, gwarantujących świadczenia zbliżone do poziomu wcześniejszych wynagrodzeń. W praktyce będzie to równoznaczne z generalnym obniżeniem wysokości świadczeń w stosunku do poziomu wcześniejszych wynagrodzeń. Jak sądzę, osoby z krótkim stażem pracy lub podejmujące aktywność zawodową obecnie lub w ciągu najbliższych dekad powinny przygotować się do kontynuowania pracy zarobkowej przez cały okres, w którym będą zdolne do jej wykonywania. Przewidywane znaczące zmniejszenie liczby osób w wieku produkcyjnym z pewnością wpłynie na zwiększenie zapotrzebowania rynku pracy na osoby ze starszych grup wieku. Wykorzystanie tych możliwości będzie już zależało od samych osób starszych: poziomu ich kwaliﬁ kacji, umiejętności, zdolności przystosowywania się do zmieniających się wymagań czy stanu zdrowia. Publiczne systemy emerytalne najprawdopodobniej będą mogły zapewnić im co najwyżej niskie świadczenia, a dla wielu jedynie świadczenia minimalne. LITERATURA Averting the Old Age Crisis. Policies to Protect the Old and Promote Growth, A World Bank Policy Research Report, Oxford University Press, New York 1994. Golinowska S. (red.), Bazowe systemy emerytalno-rentowe w świecie, Studia i Materiały, z. 16(389), IPiSS, Warszawa 1993. Golinowska S. (red.), Dodatkowe systemy emerytalne w świecie, Studia i Materiały, z. 9(399), IPiSS, Warszawa 1994. Księżopolski M., Polityka społeczna w różnych krajach i modele polityki społecznej, [w:] G. Firlit-Fesnak, M. Szylko-Skoczny (red.), Polityka społeczna, PWN, Warszawa 2007. Pensions at a Glance: Retirement-Income Systems in OECD Countries, OECD Publishing, Paris 2011. Smeeding T.M., Williamson J.,Income maintenance in Old Age: What Can Be Learned From Cross-National Comparisons Income Study Working Paper no. 263, Luxembourg 2011. World Population Prospects: the 2011 , Volume I i II: Comprehensive Tables, United Nations, New York 2011. Żukowski M., Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce, Zeszyty Naukowe, Zeszyt 151, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1997. The twilight of high replacement rate of pensions guaranteeing maintenance of income levels during occupational activity MIROSŁAW KSIĘŻPOLSKI MIROSŁAW KSIĘŻPOLSKI SUMMARY: In this paper I present a thesis, that in the long term perspective none of the contemporary reform proposals of pension schemes (public as well as occupational and individual) could guarantee that future pensions would secure the maintenance of level of living earned during occupational activity. In order to achieve such a standard it will be necessary to continue occupational activity as long as possible, even up to the end of life. A possibility to earn incomes comparable to current wages is the more effective way than various kinds of pension promises to secure a past standard of living – to some extent irrespective of variable state of the economy and the value of national currency. , Luxembourg Uwarunkowania prawne współczesnych systemów emerytalnych. Polski system emerytalny GERTRUDA UŚCIŃSKA GERTRUDA UŚCIŃSKA Instytut Polityki Społecznej UW STRESZCZENIE: W opracowaniu przedstawiono uwarunkowania prawne współczesnych systemów emerytalnych. Omówiono koncepcję ﬁ larowości prz ydatną do analiz y systemów emerytalnych w państwach UE oraz w Polsce. Przeanalizowano obowiązujące regulacje prawne w polskim systemie, ze szczególnym uwzględnieniem jego zakresu podmiotowego. Opisano także propoz ycje i projekty zmian w polskim systemie wysuwane w ostatnich latach, zwłaszcza te dotyczące wieku emerytalnego. W części końcowej przedstawiono zmiany wprowadzone ustawą z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na ich podstawie od stycznia 2013 r. nastąpi w Polsce zmiana wieku emerytalnego – wiek kobiet będzie zrównany z wiekiem mężcz yzn, a następnie podwyższony do 67 lat. Proces ten będzie rozłożony w prz ypadku kobiet do 2040 r., a w prz ypadku mężcz yzn do 2020 r. Wstęp Systemy emerytalne w ostatnich latach dostosowywane są do zmieniających się ekonomicznych i społecznych warunków ich działania. Dokonywane reformy mają głównie na celu zapewnienie ich stabilności. Jednak doceniana musi być także funkcja adekwatności świadczeń emerytalnych, jako zapewniających podstawowe środki utrzymania w okresie zaprzestania aktywności zawodowej 1 . W reformowaniu tych systemów decydującą rolę odgrywają polityka i prawo krajowe. Ewolucja regulacji prawnych dotyczących systemów emerytalnych. Koncepcja ﬁ larowości Prawo unijne zobowiązuje Unię Europejską do wspierania i uzupełniania działań państw członkowskim w tym obszarze (art. 153 TFUE). Podejmowane w ostatnich latach przez Unię działania dotyczą obszaru prawnego i pozaprawnego w celu wsparcia reform systemów emerytalnych (zielona księga z 2010 r., biała księga z 2012 r.). Systemy emerytalne w krajach europejskich mają zróżnicowaną konstrukcję. Wynika to z odrębnych regulacji prawnych, warunków społecznych, struktury demograﬁ cznej, a także tradycji i różnic kulturowych. Pomimo znacznego zróżnicowania prawno-instytucjonalnego rozwiązań dotyczących wieku emerytalnego, sposobu organizacji i zasad ﬁ nansowania, można wskazać wiele elementów wspólnych tych systemów. Do analizy systemów emerytalnych w państwach Unii Europejskiej stosuje się najczęściej model trzech ﬁ larów (segmentów) systemu emerytalnego (ang. multipillar system). Można przyjąć różne kryteria klasyﬁ kacyjne tego podziału. Jednak jako podstawowe przyjmuje się kryterium podmiotowe podziału. Wyróżnia się wówczas poszczególne ﬁ lary, przyjmując 1 Y. Stevens (ed.), Protecting pensions rights in times of economic turmoil, Intersentia, Cambridge 2011; Pensions at a Glance 2011: Retirement – Income Systems in OECD and G20 countries, OECD, Paris 2011. Szumlicz T., Ubezpieczenia społeczne. Teoria dla praktyki, Oﬁ cyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz–Warszawa 2005. Tomaszewska E., Wiek emerytalny kobiet i mężcz yzn, [w:] Równość kobiet i mężcz yzn w europejskich systemach emerytalnych, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego, Ośrodek Informacji i Dokumentacji Rady Europy, Biuletyn nr 2, Warszawa 2000. Uścińska G., Świadczenia z zabezpieczenia społecznego w regulacjach międz ynarodowych i polskich. Studium porównawcze, IPiSS, Warszawa 2005. Uścińska G. (red.), Zabezpieczenie społeczne w Polsce. Problemy do rozwiązania w najbliższej prz yszłości, IPiSS, Warszawa 2008. Uścińska G., Zmiany w systemie emerytalnym – Zmiany w OFE. Projekty Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, „Polityka Społeczna" 2010, nr 5–6. Zielona księga na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie, Komisja Europejska, Bruksela, 7.07.2010 r., KOM(2010)3650 wersja ostateczna, na stronie http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010: 0365:FIN:PL:PDF, pobrano 18.03.2012. Żukowski M., Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce. Międz y państwem a rynkiem, Wydawnictwo AE w Poznaniu, Poznań 1997. The legal base of the contemporary old-age pension schemes. The polish old-age pension scheme GERTRUDA UŚCIŃSKA GERTRUDA UŚCIŃSKA SUMMARY: The article presents the general legislative groundwork of the contemporary old-age pension schemes. The pillar structure useful for the analysis of the schemes in the EU Member States is discussed. The legal character of the Polish scheme is presented with an emphasis on its personal scope. Furthermore, the currently debated proposals for the reform are presented with a focus on the proposed changes in the retirement age. The ﬁ nal part presents the stipulations of the Act from April 2012 on old-age pension scheme, which is currently voted on. Act from 11 may 2012 it is adopted, there is going to be a signiﬁ cant change in the retirement age in Poland as it will be leveled for both men and women and increased to 67. The implementation process, however will be gradual and will end in 2040 in case of women and 2020 in case of men. Case retirement age but must be considered in connection with separate legislation and employment policy and labor code. The government and the legislature will be forced to take a comprehensive and balanced solution to this problem, including the effects in different areas. Such indeed are the recommendations of the EU in this regard. Przeobrażenia polskiego systemu zabezpieczenia społecznego na przełomie wieków w kontekście bezpieczeństwa socjalnego BEATA SAMORAJ-CHARITONOW BEATA SAMORAJ-CHARITONOW Instytut Polityki Społecznej UW STRESZCZENIE: Niniejszy artykuł koncentruje się na krótkiej analizie zmian wybranych elementów polskiego systemu zabezpieczenia emerytalnego w kontekście dostosowywania jego kształtu do zmian ustrojowych, demograﬁ cznych i społecznych. Przedstawiono analizę tych instrumentów, które bezpośrednio lub pośrednio gwarantować mają bezpieczeństwo socjalne osobom starszym (dotkniętym ryzykiem emerytalnym), z uwzględnieniem uzależnienia systemu emerytalnego od zmian demograﬁ cznych. Pokazany zostanie również szerszy kontekst rozszerzania zakresów podmiotowego i przedmiotowego, a także wyłączania pewnych grup pracowników z powszechnego systemu. Artykuł opiera się na analizie literatury przedmiotu, polskiego ustawodawstwa z zakresu zabezpieczenia społecznego oraz danych statystycznych zagregowanych na poziomie kraju. Wstęp Jednym z podstawowych celów funkcjonowania społecznego w ostatnich dekadach zarówno w Polsce, jak i w innych krajach europejskich jest osiągnięcie możliwie wysokiego poziomu bezpieczeństwa socjalnego, do czego dąży się m.in. poprzez udoskonalanie (w tym rozszerzanie zakresu podmiotowego i przedmiotowego) systemów zabezpieczenia społecznego. Ich kształt i charakter wpływa bowiem bezpośrednio i pośrednio na zachowania społeczne jednostek, w tym przede wszystkim na decyzje dotyczące poszukiwania swojego miejsca na rynku pracy (i potencjalnych zmian w trakcie biograﬁ i zawodowej), decyzje o założeniu rodziny (w tym decyzje prokreacyjne), decyzje edukacyjne i wiele innych decyzji składających się na funkcjonowanie społeczne. Na zmiany wprowadzane w systemach zabezpieczenia społecznego mają z kolei wpływ globalne i krajowe trendy oraz procesy i zmiany społeczne, takie jak: – zmiany technologiczne i cywilizacyjne (czego konsekwencją są m.in. zmiany na rynkach pracy w kontekście zarówno oczeki- wań wobec potencjalnych pracowników, jak i oczekiwań wobec zmian w systemach edukacji dostosowywanych do nowych zasobów wiedzy i oczekiwań pracodawców); – postęp w dziedzinie medycyny i wzorców zachowań zdrowotnych; – zmiany demograﬁ czne (procesy starzenia się społeczeństw i wydłużania się przeciętnej długości trwania życia); – zmiany wzorców rozrodczości (spadek dzietności kobiet i zmniejszanie się populacji ludzi młodych i aktywnych); – wzrost natężenia procesów migracyjnych i wiele innych. Można więc z całą pewnością stwierdzić, że kształt systemów zabezpieczenia społecznego oraz procesy zachodzące w społeczeństwie są współzależne od siebie (w długim czasie w obu kierunkach). Niniejszy artykuł koncentruje się na krótkiej analizie zmian wybranych elementów polskiego systemu zabezpieczenia emerytalnego w kontekście dostosowywania jego kształtu do zmian ustrojowych, demograﬁ cznych i społecznych. Analizie poddane zostaną głównie te instrumenty, które bezpośrednio lub pośrednio gwaSTUDIA I PROBLEMY LITERATURA Frąckiewicz L., Karta praw człowieka starego, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1985. Góra M., Koszty, oszczędności oraz efekty zewnętrzne związane z wprowadzeniem nowego systemu emerytalnego, [w:] Nowy system emerytalny w Polsce - wpływ na krótko- i długoterminowe perspektywy gospodarki i rynków ﬁ nansowych, Zeszyty BRE Bank – CASE nr 57. Jacukowicz Z., Koszt indywidualnych wynagrodzeń, a szara strefa płac, „Polityka Społeczna" 2006, nr 8. Jończyk J.,Prawo zabezpieczenia społecznego, Zakamycze, Warszawa 2006. Kabaj M., Ekonomia tworzenia i likwidacji miejsc pracy, dezaktywizacja Polski?, IPiSS, Warszawa 2006. Klonowicz S.,Starzenie się – stan zdrowia – praca, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1973. Kryńska E. (red.), Flexicurity w Polsce, diagnoza i rekomendacje, MPiPS, Departament Rynku Pracy, Warszawa 2009. Księżopolski M., Polityka społeczna. Wybrane aspekty porównań międz ynarodowych, Biblioteka Pracownika Socjalnego, „Śląsk", Katowice 1999. Kurzynowski A., wystąpienie w dyskusji sesji plenarnej pt. Dylematy polityki społecznej, XXX Konferencja polityków społecz- nych pt. „Polityka społeczna w dobie postępu i rozwoju społeczno-gospodarczego”, Łochów 14–16.05.2012 r. Ludwiński M., Wiedza o ﬁ nansach – jak powstawał KRUS? dla Wydawnictwa Naukowego, na stronie http://www.twoja-ﬁ rma.pl/ wiadomosc/16813645,wiedza-o-ﬁ nansach-jak-powstal-krus.html, pobrano 24.05.2012. Praca nierejestrowana w Polsce w 2004 r., GUS, Warszawa 2005. Prudzienica M., System emerytalny w Polsce i na świecie – stan i perspektywy, „Polityka Społeczna" numer specjalny pt. „Problemy zabezpieczenia emerytalnego w Polsce i na świecie", część I, Warszawa 2011. Rajkiewicz A., Strategiczne problemy polityki społecznej, [w:] O nowy model polityki społecznej, Studia i Materiały, z. 1, IPiSS, Warszawa 1993. Rocznik Statystyczny 2008, GUS, Warszawa 2009. Rocznik statystyczny ubezpieczeń społecznych 2006–2008, ZUS, Warszawa 2009. Rosset E., Problem starzenia się ludności. Studium demograﬁ czne, PWG, Warszawa 1959. Salwa Z., Prawo pracy PRL w zarysie, PWN, Warszawa 1989. Sierpowska I., Państwo wobec pomocy społecznej, [w:] Państwo – koncepcje i zadania, Wrocławskie Studia Erazmiańskie, Zeszyt III, Warszawa 2008. Szubert W., Ubezpieczenia społeczne. Zarys systemu, Warszawa 1987. Uścińska G., Europejskie standardy zabezpieczenia społecznego a współczesne rozwiązania polskie, IPiSS, Warszawa 2005. STRONY INTERNETOWE www.stat.gov.pl, pobrano 28.05.2012 www.zus.pl, pobrano 28.05.2012 www.emerytura.gov.pl/, pobrano 28.05.2012 AKTY PRAWNE Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (DzU z 1998 r., nr 21, poz. 94) Ustawa z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU z 1995 r., nr 1, poz. 1 z późn. zm.) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 1998 r., nr 37, poz. 887 z późn. zm.) Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (DzU z 2004 r., nr 64, poz. 593) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (DzU z 2004 r., nr 99, poz. 1001) Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (DzU z 2004 r., nr 173, poz. 1807) Changes in polish social security system at the turn of the XX and XXI century in a context of sense of term social security BEATA SAMORAJ-CHARITONOW BEATA SAMORAJ-CHARITONOW SUMMARY: The article concentrates on short analyses of polish social security system's chosen elements, in context of adjusting its shape to regime changes, as well as demographical and social changes in Poland. The analyse will focus mainly on those instruments, which directly or indirectly are supposed to guarantee social security to old people (pension system). The analyse will show also wider context of extending of subjective and objective scope of social system as well as exclusion of some groups of employers from the common system. The article is based on literature regarding social security, polish and international legislation, as well as statistics. Kierunki reform systemów emerytalnych w Europie Środkowo-Wschodniej w dobie kryzysu gospodarczego ANTONI KOLEK ANTONI KOLEK doktorant UW STRESZCZENIE: Tekst charakteryzuje kierunki reform zachodzących w systemach emerytalnych krajów Europy Środkowo-Wschodniej, które są odpowiedzią na skutki światowego kryzysu gospodarczego. W opracowaniu przedstawiono skrótowy opis przyczyn kryzysu, deﬁ nicję pojęcia systemu emerytalnego oraz objaśnienie powiązań i relacji pomiędzy gospodarką i systemem emerytalnym. Dokonano analizy porównawczej przyczyn i rozwiązań reformujących systemy emerytalne krajów Europy Środkowo-Wschodniej po 2007 r., a także wskazano na dobre praktyki wynikające z tych rozwiązań. Wstęp W ostatnich latach wiele krajów Europy Środkowo-Wschodniej podejmuje działania reformujące systemy emerytalne. Za przyczyny tych reform uznaje się negatywne trendy demograﬁ czne, zbytnie obciążenie ﬁ nansów publicznych, a także skutki światowego kryzysu gospodarczego. Kierunki reform systemów emerytalnych państw Europy Środkowo-Wschodniej Celem niniejszej pracy jest przedstawienie kierunków zmian dokonywanych w systemach emerytalnych oraz próba oceny ich konsekwencji. W pierwszej części pracy zawarta jest analiza reform wprowadzanych w systemach emerytalnych: Polski, Węgier, Litwy, Łotwy, Czech, Chorwacji, Bułgarii Rumuni, Białorusi oraz Ukrainy. Metodą badawczą pracy jest analiza porównawcza systemów emerytalnych. Praca poświęcona jest ocenie zmian oraz ich krótkoi długoterminowych konsekwencji. W podsumowaniu zawarte są zalecenia płynące z analizy oraz zestawienie cech dobrego systemu emerytalnego. Skutki światowego kryzysu gospodarczego, który dotarł do Europy po 2007 r., można uznać za bezpośredni bodziec do reform ﬁ nansów publicznych, w tym systemów emerytalnych funkcjonujących w wielu krajach 1 . Bezpośrednią przyczyną kryzysu gospodarczego było załamanie się rynku kredytów mieszkaniowych w USA, a do pośrednich przyczyn zalicza się działalność spekulantów oraz zbytnią dowolność w stosowaniu instrumentów ﬁ nansowych. Światowy kryzys gospodarczy dotarł do Europy pod koniec 2008 r., a jego skutki w gospodarce, czyli spadek produktu krajowego brutto dał się zaobserwować w statystykach za 2009 r. Mapa 1 ilustruje poziom wzrostu PKB w 2009 r. Widać wyraźnie, że prawie wszystkie kraje europejskie, w tym kraje Europy Środkowo-Wschodniej, zanotowały spadek PKB. Załamanie gospodarcze w wielu krajach spowodowało wzrost deﬁ cy- 1 G. Gorzelak, Kryz ys ﬁ nansowy w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, [w:] A. Tucholska, Europejskie wyzwania dla Polski i jej regionów, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010. z obniżeniem wysokości świadczeń, podniesieniem składki emerytalnej, zachętami do oszczędzania i pozostania na rynku pracy oraz ﬁ nansowania systemu emerytalnego z innych źródeł. Mając to na uwadze można przyjąć, iż w ostatnich latach mamy do czynienia ze znaczną dyferencjacją rozwiązań w obszarze reformowania systemów emerytalnych. Przeprowadzona analiza upoważnia do wskazania modelu „dobrego systemu emerytalnego". Jest on: – prosty (nieskomplikowany), czyli łatwy do zrozumienia dla uczestników systemu; – zapewniający bezpieczeństwo, czyli dający ubezpieczonym poczucie bezpieczeństwa i stabilności; – promujący równość, czyli wychodzący naprzeciw potrzebom społecznym, uwzględniając poczucie równości jako wartości społecznie pożądanej; – tani (niskonakładowy), aby jego obsługa nie pochłaniała zbędnych kosztów; – włączający, czyli uwzględniający zasadę partycypacji społecznej przy konstruowaniu i ocenie działania oraz dający wpływ na ewentualne zmiany partnerom społecznym. W dyskusji nad idealnym systemem emerytalnym należy także rozważać kwestię stabilności prawa regulującego funkcjonowanie systemu emerytalnego. Pytanie brzmi, czy system należy stale dostosowywać do zmieniających się uwarunkowań, czy też należy dążyć do jego stabilizacji? Bez wątpienia konsekwencje wprowadzonych zmian w systemach emerytalnych omawianych krajów oraz adekwatność obranych rozwiązań wobec współczesnych wyzwań mogą być obecnie przedmiotem dalszych analiz. LITERATURA Averting The Old Age Crisis. Policies to Protect the Old and Promote Growth, A World Bank Policy Research Report, Oxford University Press, New York 1994, na stronie www.springerlink.com/content/8234258m0r23w13m; pobrano 23.05.2012. , Hirose K. (red.), Gorzelak G., Kryz ys ﬁ nansowy w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, [w:] A. Tucholska, Europejskie wyzwania dla Polski i jej regionów Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010. Muszalski W., Pension reform in Central and Eastern Europe in times of crisis, austerity and beyond, ILO, Budapest 2011. Petelczyc J., Roicka P., Reforma systemów emerytalnych w Europie Centralnej i Wschodniej. Międz ynarodowa konferencja MOP i IPiSS, „Polityka Społeczna" 2012, nr 3. Ubezpieczenie społeczne. Podręcznik akademicki, PWN, Warszawa 2004. Reilly A., Raport Pensions at a glance 2011 , referat na międzynarodowej konferencji pt. „Reforma systemów emerytalnych w Europie Centralnej i Wschodniej", Warszawa, 6–7.10.2011 r. Żukowski M., Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce. Międz y państwem a rynkiem, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1997. Stańko D., Wpływ systemu emerytalnego na gospodarkę, [za:] M. Góra, System emerytalny, Warszawa 2009, na stronie http:// inepan.waw.pl/pliki/studia_ekonomiczne/Studia%202010%203%204%20stanko.pdf, pobrano 10.05.2012. The reform of pension systems in Central and Eastern Europe during the economic crisis ANTONI KOLEK ANTONI KOLEK SUMMARY: The aim of this study is to characterise the directions of the reform taking place in the pension systems of Central and Eastern Europe, which are response to effects of the global economic crisis. Study in the theoretical part includes a brief description of causes of the crisis, the deﬁ nition of the pension system and he explanation of relation between the economy and the pension scheme. In the second part of this study it is presented the comparative analysis of the causes and solutions of the. reform pension systems that are countries of Central and Eastern Europe made after 2007 year, and also indicated the optimal solutions and the aspects of pension system in the region. Konrad Kijewski Prz ywileje w polskim systemie emerytalnym Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych, ZUS, Warszawa 2011. Wronkowska S., Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Wydanie trzecie, poprawione i uzupełnione, Poznań 2003. Wydatki z budżetu państwa na zadania KRUS w 2011 r., na stronie http://www.krus.gov.pl/bip/ﬁ nanse-i-majatek/2011/print/98/, pobrano 4.06.2012. AKTY PRAWNE Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (DzU z 1991 r., nr 7, poz. 24 z późn. zm.). Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. DzU z 2004 r., nr 8, poz. 66 z późn zm.). Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. DzU z 2004 r., nr 8, poz. 67 z późn. zm.). Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2009 r., nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (DzU z 2008 r., nr 237, poz. 1656 z późn. zm.). Privileges of polish pension system KONRAD KIJEWSKI KONRAD KIJEWSKI SUMMARY: The following article is an analysis of the privileges of the Polish pension system. At the beginning, I try to ﬁ nd out the meaning of the privileges in the literature. Moreover, I make the deﬁ nition of the privileges on my own. Then, I characterize the situation of some socio-professional groups in the Polish pension system. The article sums up my reﬂ ections on the legitimacy of the privileges in the pension system. At the end I conclude, that the speciﬁ city of social security requires separate pension systems. LITERATURA Averting the Old Age Crisis: Policies to Protect the Old and Promote Growth (A World Bank Policy Research Report), Oxford University Press, Oxford 1994. Barr N., Diamond P., Reforming pensions: Principles, analytical errors and policy directions, „International Social Security Review" 2009, Vol. 62, No 2. Berstein Jauregui S. (red.),El sistema chileno de pensiones, septima edición, SAFP, Santiago 2010. Chłoń-Domińczak A., Mora M., Commitment and Consensus in Pension Reform, [w:] R. Holzmann, L. MacKellar, M. Rutkowski, Pension Reform in Europe: Process and Progress, World Bank, Washington D.C. 2003. Chłoń-Domińczak A.,Zmiany w systemie emerytalnym. Propoz ycje MPiPS? – głos w dyskusji, „Polityka Społeczna" 2010, nr 5–6. Czepulis-Rutkowska Z., Poland. National Reports, [w:] K. Hirose (red.), Pension Reform in Central and Eastern Europe in times of crisis, austerity and beyond, ILO, Budapest 2011. Frankowski B.,Odrębne systemy emerytalne w Polsce, maszynopis pracy magisterskiej, Warszawa 2011. Golinowska S., Stanowisko wobec rządowego projektu „Program reformy ubezpieczeń społecznych", propoz ycja innych zasad, [w:] Dyskusja wokół rządowego programu ubezpieczeń społecznych, Ekspertyzy – Informacje IPiSS, z. 5, Warszawa 1995. Golinowska S.,Reforma systemu emerytalnego, Raporty CASE, Warszawa 1997. Golinowska S., Co czeka prz yszłych emerytów, „Rzeczpospolita" z 10.03.2011 r. Golinowska S., Hausner J.,Ekonomia polityczna reformy emerytalnej, CASE, Warszawa 1998. Góra M., Koszty, oszczędności oraz efekty zewnętrzne z wprowadzaniem nowego system emerytalnego, Zeszyty BRE Bank – CASE 57, Warszawa 2001. Góra M., System emerytalny, PWE, Warszawa 2003. Herbich M., Diagnoza, analiza i symulacja wariantowa możliwych ubezpieczeniowych form dobrowolnych programów emerytalnych na rynku polskim, [w:] T. Szumlicz (red.), III ﬁ lar – recepta na wyższą emeryturę, PIU, Warszawa 2010. Janek K., Dodatkowe formy oszczędzania na starość w Polsce i Chile, maszynopis pracy magisterskiej, Warszawa 2012. Kurowska A.,Senat prz ystał na obniżenie opłat w OFE, „Parkiet" z 17.07.2009 r. Lutostański K., Lutostański P., Wpływ systemu emerytalnego na gospodarkę, [w:] A. Wiktorow (red.), Gospodarka i cz ynniki demograﬁ czne a system emerytalny, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową i AXA Powszechne Towarzystwo Emerytalne S.A., Warszawa 2010. Mazur M., Składka emerytalna jako element klina podatkowego, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, Zeszyt Naukowy 87, SGH, Warszawa 2008. Müller K., Privatizing Old-age Security: Latin America and Eastern Europe Compared, Research Report, Frankfurt; za M. Żukowski, Reformy emerytalne w Europie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Poznań 2006. Oręziak L., Otwarte Fundusze Emerytalne – źródło długu publicznego, z ysków dla PTE i złudzeń dla emerytów, [w:] J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenie społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, ISNS UW, Warszawa 2011. Pension schemes and pension projections in the EU-27 Member States – 2008–2060 , Volume II – Annex, „European Economy", Occa- sional Papers 56, October, Economic Policy Committee (AWG) and Directoriate – General for Economic and Financial Affairs, European Commision, 2009 – podaje za M. Szczepańskim. Projekt reformy systemu ubezpieczeń społecznych prz ygotowany w Ministerstwie Finansów, Ministerstwo Finansów, Warszawa 1995. Rymsza M., Solidaryzm w ubezpieczeniach społecznych, [w:] T. Szumlicz (red.), Społeczne aspekty ubezpieczenia, SGH, Warszawa 2005. Szczepański M., Proponowane zmiany w publicznym systemie emerytalnym w Polsce – głos w dyskusji, „Polityka Społeczna" 2010, nr 5–6. Szumlicz T., Ubezpieczenie społeczne. Teoria dla praktyki, Oﬁ cyna Wydawnicza Branta, Warszawa 2005. Szumlicz T., System zabezpieczenia emerytalnego po 10 latach – jaki powód sporu o OFE? – głos w dyskusji, „Polityka Społeczna" 2010, nr 5–6. Żukowski M., Reformy emerytalne w Europie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Poznań 2006. Żukowski M.,Nie wolno likwidować OFE, „Dziennik Gazeta Prawna" z 27.12.2010 r. Żyżyński J., System emerytalny jako element logiki systemu ﬁ nansowego gospodarki, [w:] J. Hrynkiewicz (red.), Ubezpieczenie społeczne w Polsce. 10 lat reformowania, ISNS UW, Warszawa 2011. The polish pension system compared to selected issues of pension economics KRZYSZTOF JANEK KRZYSZTOF JANEK SUMMARY: The article consists of three parts. In the ﬁ rst the author points out selected issues of pension economics. The plot of the part revolves around System emerytalny by M. Góra. His stand is crucial because of the fact that he was a co-designer of the Polish pension system. The second part contains the evolution of the projects of the Polish system and the outline of its ﬁ nal form (from economic aspects). In the third part the author describes selected criticisms of the Polish construction. Tryb wyłonienia i rola reprezentacji pracowników w tworzeniu pracowniczych programów emerytalnych MARCIN WOJEWÓDKA MARCIN WOJEWÓDKA radca prawny, praktyk STRESZCZENIE: Artykuł omawia konstytutywną rolę reprezentacji pracowników w tworzeniu pracowniczych programów emerytalnych. Reprezentację tę stanowią z mocy ustawy wszystkie organizacje związkowe działające u danego pracodawcy lub w razie ich braku przedstawiciele pracowników wyłonieni w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Reprezentacja ta jest stroną najważniejszej umowy składającej się na pracowniczy program emerytalny, tj. zawieranej z pracodawcą umowy zakładowej. Autor, w świetle posiadanych doświadczeń z praktyki funkcjonowania PPE, stawia pod znakiem zapytania zasadność utrzymywania tak silnej pozycji reprezentacji pracowników w zakresie tworzenia pracowniczych programów emerytalnych. Wstęp Pracownicze programy emerytalne (PPE) to grupowa forma zorganizowanego i ﬁ nansowanego przez pracodawcę na rzecz swoich pracowników oszczędzania na starość. Jest to najważniejsza instytucja tzw. III ﬁ lara zreformowanego systemu zabezpieczenia emerytalnego w Polsce. Pracownicze programy emerytalne tworzone są na podstawie przepisów Ustawy o pracowniczych programach emerytalnych z dnia 20 kwietnia 2004 r. (dalej ustawa o PPE). Na dzień 31 grudnia 2011 r. w Polsce funkcjonowało 1116 PPE 1 , w których oszczędzało ponad 345 tys. osób, a zgromadzone aktywa osiągnęły wartość prawie 6,6 mld zł. W porównaniu z otwartymi funduszami emerytalnymi skala działania PPE nie jest imponująca, jednak z każdym rokiem zwiększa się popularność tej instytucji. Oszczędzanie w pracowniczych programach emerytalnych jest zarezerwowane prawie wyłącznie dla osób pozostających w zatrudnieniu. ca nie może samodzielnie wprowadzić PPE w swoim zakładzie pracy. Do powstania tego programu konieczne jest ścisłe współdziałanie pracodawcy z przedstawicielami pracowników, którzy w rozumieniu postanowień ustawy o PPE z 2004 r. określani są jako reprezentacja pracowników. Strony umowy zakładowej Co więcej, zgodnie z obowiązującymi przepisami – w odróżnieniu od innych świadczeń oferowanych pracownikom – pracodaw- Z punktu widzenia formalnego pracowniczy program emerytalny to zestaw umów: umowa zakładowa zawierana między pracodawcą a reprezentacją pracowników oraz umowa pracodawcy z instytucją zarządzającą programem, np. towarzystwem ubezpieczeń na życie albo funduszem inwestycyjnym. Kluczowe znaczenie dla PPE posiada umowa zakładowa, która stanowi swoistą „konstytucję" programu. Zgodnie z przepisami ustawy o PPE z 2004 r. umowa zakładowa jest zawierana pomiędzy pracodawcą a reprezentacją pracowników 2 . Pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba ﬁ zyczna, jeśli zatrudniają one pracowników. 1 Dane za raportem Komisji Nadzoru Finansowego pt. Sprawozdanie z działalności Komisji Nadzoru Finansowego w 2011 r., www.knf.org.pl, pobrano 28.04.2012. 2 Zob. I. Sierocka, Strony zakładowej umowy emerytalnej, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2003, nr 1, s. 17. STUDIA I PROBLEMY Wojewódka M., Kompetencje rady pracowników a uprawnienia innych reprezentantów pracowników w zakładzie pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne" 2007 nr 10. Wratny J., Bednarski M., Związki zawodowe a niezwiązkowe przedstawicielstwa pracownicze w gospodarce posttrasformacyjnej, IPiSS, Warszawa 2010, s. 133. The mode and the role of employee representation in the creation of occupational pension schemes MARCIN WOJEWÓDKA MARCIN WOJEWÓDKA SUMMARY: The article discusses the constitutive role of employee representation in the creation of employee pension schemes in Poland. This representation, as per the provisions of the Act on occupational pension schemes is being set by all trade union organizations existing within given employer or in their absence employee representatives are selected according to the procedure adopted by a given employer. This representation is by law a party to the most important agreement within occupational pension schemes – a company pension agreement. The author, in the light of experience acquired from practice of the functioning of occupational pension schemes calls into question the legitimacy of such a strong position to maintain the employee representation in creation of employee pension schemes. Some preliminary remarks on LTC-systems 1 YVES JORENS YVES JORENS University of Ghent, Law Faculty SUMMARY: In this article author describes long term-care in european countries. Article begins by examination of different deﬁ nitions of LTC in EU members. Then author analyzes organization, funding, scope and various categories of beneﬁ ts. Demarcating and deﬁ ning the social risk and coverage provided by the member states The OECD has deﬁ ned long-term care as "a cross-cutting policy issue that brings together a range of services for persons who are dependent on help with basic activities of daily living over an extended period of time riod of time" 2 . Elements of long-term care include rehabilitation, basic medical services, home nursing, social care, housing and services such as transport, meals, occupational and empowerment activities, thus also including help with instrumental activities of daily living. Generally, three categories of persons are in scope: (1) persons with physical or mental disabilities, (2) the frail elderly and (3) particular groups that need support in conducting their daily life activities. This description is – among others – often used as a benchmark in order to deﬁ ne the social risk behind LTC. The deﬁ nition seems to be based on the (dis)ability to conduct basic instrumental activities of daily living (IADL). The table (Table 1, above) evidences diversity in both scope and characteristics of LTC. For example: * Some Member States do not have a legal (universal) deﬁ nition of the social risk(s) covered by their LTC system. This does not mean that there is no focus at all: the social risk might be implicitly deﬁ ned by other subjects. Bulgaria (BG), for instance, is not common with a particular description of the social risk; it is however indirectly deﬁ ned by the categories of disability, reduced work capacity, etc. Table 1. Deﬁ nition of LTC \| Defi nition Of Social Risk(S)/LTC Benefi ts \| Range Of Defi nition(S) \| Comparison With The Oecd Defi nition \| Member States \| \|---\|---\|---\|---\| \| Yes \| General defi nition \| Member state’s defi nition is equal or broader (more sophisticated and detailed) than the OECD defi nition \| BE, CZ, LV, LU, PT, ES, DE \| \| \| \| Member state’s defi nition is more restricted (less sophisticated and detailed) than the OECD defi nition \| CY, DK, EE, FI, IS, LT, NE, SI, SE, AT \| \| \| Various descriptions, depending on the particular scheme/benefi t \| \| FR, IE, IT, PL, CH, LI \| 1 Tekst przygotowany przez prof. Yvesa Jorensa z Uniwersytetu w Gandawie w ramach zespołu Think Tank w projekcie Training and reporting on European Social Security. Autor wyraził zgodę na jego opublikowanie w Zeszytach Naukowych. 2 As cited by EUROPEAN COMMISSION, Joint report on social protection and social inclusion 2008, Brussels, European Commission 2008, ec.europa.eu/employment_social/spsi/joint_reports_en.htm, p. 81. sion of care by the consumer or client employed care assistant. The measures taken however vary to a big extent. Some countries foresee no special protection (Hungary, Italy, Netherlands, Lithuania, Portugal, Belgium). This does not immediately imply that these persons are completely unprotected as measures were taken in the framework of labour law that allow people to reconcile work and family life and in particular to take leave to stay at home in order to take care of their sick dependent members of family. In some countries, this will be unpaid leave, while in others a certain income support may be provided. Other countries foresee a separate beneﬁ t, amount of money as compensation for a lost of income of the care provider (UK, EE (beneﬁ t however paid to the person in need and not to the caregiver), MT, PL, CH, BG , FI, SK, NO (discretionary amount) ), while others consider periods of care as periods of contribution for the pension system (Germany, Spain, CZ) or foresee a more attractive pension (GR) or grant a supplement to the pension (IS). In other countries, by the fact that these persons are employed as employee and receive a contract, they are covered by the social security system (FR, BG, SI). Kilka uwag wstępnych o systemach opieki długoterminowej YVES JORENS YVES JORENS STRESZCZENIE: W artykule autor opisuje rozwiązania w dziedzinie opieki długoterminowej w państwach Unii Europejskiej. Dokonuje analizy różnych deﬁ nicji opieki długoterminowej w poszczególnych krajach. Omawia rozwiązania organizacyjne, ﬁ nansowanie oraz zakres przedmiotowy i podmiotowy poszczególnych świadczeń. Podwyższanie wieku emerytalnego w krajach europejskich JANINA PETELCZYC JANINA PETELCZYC doktorantka UW STRESZCZENIE: Sytuacja demograﬁ czna i ekonomiczna krajów Unii Europejskiej powoduje konieczność wprowadzania reform systemów emerytalnych. Bardzo często elementem reformy jest podwyższanie wieku uprawniającego do uz yskania świadczenia. W 20 z 27 obecnych państw UE wiek emerytalny już podniesiono lub planuje się zmiany. W niniejsz ym artykule przedstawiono przebieg zmian w krajach UE oraz prz ybliżono proces i otoczenie reform mających miejsce w Szwecji i we Francji. Wstęp Debata wokół reformy systemów emerytalnych toczy się niemal w całej Europie. Reformy mające na celu podwyższenie wieku emerytalnego zostały przeprowadzone lub są w trakcie przeprowadzania w większości państw Unii Europejskiej. Sytuacja demograﬁ czna w państwach UE W 15 państwach Unii Europejskiej zmiany są już faktem, w 4 kolejnych państwach trwa dyskusja na temat przeprowadzenia zmian, a w 7 na razie nie planuje się reform 1 . Te ostatnie kraje charakteryzują się jednak albo dość wysokim wiekiem emerytalnym, między 63–67 lat dla kobiet i mężczyzn, albo reformy nie doszły do skutku z powodu społecznego oporu – stało się tak w przypadku Finlandii i Słowenii. Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie ogólnych tendencji w poszczególnych państwach oraz przybliżenie całego otoczenia reform emerytalnych, które miały miejsce w Szwecji i we Francji. Konieczność reformowania systemów emerytalnych w Europie jest w dużej mierze efektem starzenia się ludności i niedostosowania obecnie funkcjonujących rozwiązań do procesów zachodzących w Europie. Według danych Eurostatu w 2010 r. w krajach UE, EOG i Szwajcarii osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły 16% populacji, a według prognoz liczba ta będzie rosnąć – w 2060 r. osiągnie 29,3%. W Polsce obecnie osoby 65+ stanowią 13,5% ludności, a w 2060 r. aż 34,5% i będzie to najwyższy wskaźnik w Europie 2 . Współczynnik obciążenia demograﬁ cznego w krajach UE, EOG i Szwajcarii, czyli iloraz liczby osób w wieku nieprodukcyjnym na 100 osób w wieku produkcyjnym, stale rośnie. Obecnie kształtuje się on na poziomie 23,6%, a do 2060 r. wzrośnie aż do 52,4%. W Polsce współczynnik obciążenia demograﬁ cznego wzrośnie z 19% do 64,6% 3 . , 1 Obowiązujący wiek emerytalny w 26 państwach członkowskich UE i Chorwacji oraz ewentualne zapowiedzi zmian w tym zakresie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Departament Komitetu ds. Europejskich, 13 lutego 2012 r., http:// www.myslowice.znp.edu.pl/ZNP/News/Zestawienie_wiek_emerytalny.pdf, pobrano 13.05.2012. 2 Dane z Europejskiego Urzędu Statystycznego Eurostat pt. Population projections, http://epp.eurostat.ec. europa.eu/statistics_explained/index.php/Population_projections, pobrano 12.05.2012. 3 Ibidem. Zakończenie Patrząc na reformy przeprowadzane w innych krajach warto dostrzec, że jednym z najważniejszych elementów sprzyjających korzystnym zmianom jest przeprowadzanie ich wieloaspektowo. Zabezpieczenie emerytalne jest tylko jednym elementem. Należy zadbać także o odpowiednie zmiany na rynku pracy, uelastycznienie go, tak by osoby 50+ i 60+ chciały pracować, były zatrudniane i miały zapewnione warunki do pracy. Bardzo ważnym elementem jest także zadbanie o odpowiednią proﬁ laktykę i służbę zdrowia, tak by osoby starsze jak najdłużej pozostawały w formie umożliwiającej im pracę. Olbrzymie znaczenie odgrywa również dialog ze społeczeństwem, które powinno mieć podstawową wiedzę o funkcjonowaniu systemu i rozeznanie we własnej, indywidualnej sytuacji emerytalnej. Korzystne wydają się także rozwiązania elastyczne, gdzie obywatel sam decyduje, kiedy przejść na emeryturę – świadomy konsekwencji wcześniejszych decyzji. Należy bowiem pamiętać, że różne życiowe drogi predestynują ludzi do różnych decyzji i możliwości. LITERATURA Active ageing in the EU, 13 January 2012, Eurostat, na stronie http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/313012012-BP/EN/3-13012012-BP-EN.PDF, pobrano 28.03.2012. Age discrimination internationally, Sweden, na stronie http://www.agediscrimination.info/international/Pages/Sweden.aspx, pobrano 13.05.2012. Biała księga. Plan na rzecz adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur , Komisja Europejska, Bruksela 2012. Čebular A., Pension system reform, na stronie http://www.slovenia.si/en/slovenia/society/social-care/pension-system-reform/, pobrano 13.05.2012. European Union Labour Force Survey Annual results 2010, Eurostat, http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KSSF-11-030/EN/KS-SF-11-030-EN.PDF, pobrano 14.05.2012. Obowiązujący wiek emerytalny w 26 państwach członkowskich UE i Chorwacji oraz ewentualne zapowiedzi zmian w tym zakresie, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Departament Komitetu ds. Europejskich, 13 lutego 2012 r., http://www.myslowice.znp.edu.pl/ ZNP/News/Zestawienie_wiek_emerytalny.pdf, pobrano 13.05.2012. Petelczyc J., Dialog z przeszkodami, wokół reformy francuskiego systemu emerytalnego, „Dialog. Pismo Dialogu Społecznego" 2010, nr 3, s. 70. Petelczyc J.,System emerytalny w Szwecji, Analizy Norden Centrum 2012, nr 2 (7), s. 3. Population projections 2008–2060, Eurostat 2008, na stronie http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-26082008 -AP/EN/3-26082008-AP-EN.PDF, pobrano 13.05.2012. Population projections, Eurostat, na stronie http://epp.eurostat.ec.europa.eu/\|statistics_explained/index.php/Population_pro- jections, pobrano 12.05.2012. Skubiszewska K.,Szwedzka polityka rodzinna – lekcje dla Polski, Analizy Norden Centrum 2011, nr 2. Slovenia: Increase in Retirement Age Soundly Rejected, http://www.towerswatson.com/newsletters/global-news-briefs/5074, pobrano 13.05.2012. Szukalski P.,Publiczne wsparcie dla rodzin z małymi dziećmi we współczesnej Francji, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2007, s. 23. Total fertility rate, Eurostat, na stronie http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language =en&pcode=tsdde220, pobrano 13.05.2012. Uścińska G., współpraca Petelczyc J., Roicka P., Diagnoza osób w wieku 45+ na rynku pracy i w wybranych krajach UE na podstawie danych zastanych (analiza dokumentów prawnych uwzględniających poz ycję konkurencyjną osób w wieku 45+ na rynku pracy. Aspekt prawny), ekspertyza wykonana w ramach projektu „Elastyczne formy zatrudnienia i organizacji pracy i ich wpływ na aktywność zawodową zasobów prawy w wieku 45+", realizowanego przez IPiSS na zlecenie CIOP. Kierownik projektu prof. E. Kryńska, maszynopis, IPiSS, Warszawa 2011, na stronie http://www.ipiss.com.pl, pobrano 13.05.2012. Increase in the retirement age in European countries Janina Petelczyc SUMMARY: The economic and demographic situation in European countries requires reforms of pension systems. One of the elements of reforms is rise of the age entitling to obtain beneﬁ ts. In 20 EU member states the retirement age is already increased or the change is planned. This paper outlines changes in EU member states and presents process of reforms in Sweden and France. SPRAWY MIĘDZYNARODOWE (UE, MOP, RE) ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami ﬁ zycznymi (polami elektromagnetycznymi). Dyrektywa 2004/40 zobowiązywała m.in. wszystkie kraje Wspólnoty Europejskiej do ograniczenia dopuszczalnych wartości natężeń pól elektromagnetycznych do wskazanych poziomów. Z uwagi na brak porozumienia państw co do niektórych istotnych postanowień dyrektywy przedłużono okres jej implementacji do 18 miesięcy 41 . LITERATURA Active Ageing – A Policy Framework, World Health Organization, Geneva 2002. Active ageing and solidarity between generations A statistical portrait of the European Union 2011 , Eurostat, Publications Ofﬁ ce of the European Union, Luxembourg 2011, na stronie http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-EP-11-001/ EN/KS-EP-11-001-EN.PDF. Biała księga. Plan na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych emerytur , Komisja Europejska, Bruksela 2012. Commission Staff Working Document. Ex-ante Evaluation. Accompanying Document to the Decision of the European Parliament and of the Council on the European Year for Active Ageing (2012), European Commission, Brussels, 6.9.2010, SEC(2010) 1002 ﬁ nal, na stronie http://europa.eu/ey2012/ey2012main.jsp?catid=971&langid=pl. Czapliński W., System instytucjonalny Unii Europejskiej, [w:] Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, red. J. Barcz, Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, Warszawa 2003. How to promote active ageing in Europe?EU suport to local and regional actors, European Commission, Commitee of Regions, Age Paltform Europe, wrzesień 2011. Interim EPC-SPC Joint Report on Pensions, Brussels, 31.05.2010, ARES save number(2010)221924 –REV, SPC/1005/2, European Commission 2010. Uścińska G., współpraca Petelczyc J., Roicka P., Diagnoza osób w wieku 45+ na rynku pracy w Polsce i wybranych krajach UE na podstawie danych zastanych (analiza dokumentów prawnych uwzględniających poz ycję konkurencyjną osób w wieku 45+ na rynku pracy. Aspekt prawny), ekspertyza wykonana w ramach projektu „Elastyczne formy zatrudnienia i organizacji pracy i ich wpływ na aktywność zawodową zasobów pracy w wieku 45+", realizowanego przez IPiSS na zlecenie CIOP. Kierownik projektu prof. E. Kryńska, maszynopis, IPiSS, Warszawa 2011, na stronie http://www.ipiss.com.pl, pobrano 18.05.2012, s. 115. Zielona księga na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie, Komisja Europejska, Bruksela 2012. STRONY INTERNETOWE http://europa.eu/volunteering/pl/home2, pobrano 18.08.2012. http://ec.europa.eu/social/home.jsp?langId=pl, pobrano 21.05.2012. http://delegowanie.pl/content/planowana-nowelizacja-tytu%C5%82%C3%B3w-ii-rozporzadze%C5%84-8832004-oraz9872009, pobrano 17.05.2012. http://www.europarl.europa.eu/RegData/seance_pleniere/textes_adoptes/provisoire/2012/04-18/0121/P7_TA- PROV(2012)0121_PL.pdf, pobrano 17.05.2012. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=858&langId=pl, pobrano 17.05.2012. http://www.mpips.gov.pl/koordynacja-systemow-zabezpieczenia-spolecznego/zmiany-w-przepisach-o-koordynacji/, pobrano 17.05.2012. http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=pl&catId=89&newsId=1305&furtherNews=yes, pobrano 17.05.2012. http://www.stat.gov.pl/gus/deﬁ nicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-339.htm, pobrano 2.05.2012. The European Commission's current activities in the ﬁ eld of social security Paulina Roicka SUMMARY: The article analyzes current activities of the European Commission in the ﬁ eld of social security. It presents the initiatives of the Commission related to promotion of active ageing. Brieﬂ y discussed the White Paper of 2012 and the Commission's recommendations for reform of pension systems. Also presented the Regulation 465/2012 of 22 May 2012 amending the Regulation 883/2004 on the coordination of social security system and Regulation 987/2009 on the implementation of Regulation 883/2004. 41 http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=pl&catId=89&newsId=1305&furtherNews=yes, pobrano 17.05.2012. Nowe zalecenie MOP nr 202 dotyczące podstaw ochrony socjalnej * JANINA PETELCZYC JANINA PETELCZYC doktorantka UW STRESZCZENIE: Artykuł koncentruje się na najnowszych działaniach Międzynarodowej Organizacji Pracy, w tym przyjęciu zalecenia nr 202 dotyczącego podstaw ochrony socjalnej oraz ratyﬁ kowania przez Polskę Konwencji o pracy na morzu. Nowe zalecenie nr 202 dotyczące podstaw ochrony socjalnej zostało przyjęte podczas 101. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w dniu 14 czerwca 2012 r. (452 głosów – tak, 0 głosów – nie, 1 głos wstrzymujący się). tej nimi populacji, warunków i czasu otrzymywania świadczeń. Jednym z wniosków 100. sesji Konferencji Międzynarodowej Organizacji Pracy, która odbyła się w czerwcu 2011 r., było podkreślenie wagi konwencji nr 102 dotyczącej minimalnych norm zabezpieczenia społecznego oraz zgoda co do potrzeby przeprowadzenia w 2012 r. dyskusji nad nowym zaleceniem o gwarancjach bazowego poziomu zabezpieczenia społecznego. Warto przypomnieć, że działania Międzynarodowej Organizacji Pracy w zakresie tworzenia norm koncentrują się na opracowywaniu i przyjmowaniu konwencji oraz zaleceń. Konwencje są wiążące dla państw, które je ratyﬁ kowały, natomiast zalecenia stanowią zbiór wytycznych i celów niemających mocy wiążącej. Są one zazwyczaj uzupełnieniem konwencji. Konwencja nr 102 zawiera katalog ryzyk socjalnych objętych ochroną (choroba, macierzyństwo, niepełnosprawność, starszy wiek, śmierć żywiciela rodziny, wypadki przy pracy i choroby zawodowe, świadczenia rodzinne oraz bezrobocie) oraz minimalne standardy dotyczące poziomu świadczeń, odsetka obję- Według danych Międzynarodowej Organizacji Pracy 80% światowej populacji nie korzysta wciąż z kompleksowego zabezpieczenia społecznego, 30% nie ma dostępu do opieki zdrowotnej, 50% dzieci żyje w biedzie i nie ma pełnego dostępu do edukacji, tylko 15% pracowników ma prawo do świadczeń w razie bezrobocia i aż 60% osób starszych nie otrzymuje emerytury. W odpowiedzi na te dane MOP stworzyła strategię poszerzania zasięgu zabezpieczenia społecznego. Celem tej strategii jest wypełnianie istniejącej w wielu krajach luki w zasięgu systemów zabezpieczenia społecznego, które jest jedyną drogą do osiągnięcia sprawiedliwego wzrostu społecznego, spójności społecznej i godnej pracy dla wszystkich. Strategia ta opierać się ma na nowym paradygmacie – dwuwymiarowej strategii poszerzania. Wymiar poziomy stanowić ma zagwarantowanie powszechnego dostępu do podstawowej opieki zdrowotnej i podstawowego poziomu bezpieczeństwa dochodowego jak największej liczbie ludzi, natomiast wymiar pionowy to stopniowe zapewnianie wyższych standardów zabezpieczenia społecznego, które zgodne są z konwencją nr 102 oraz innymi normami. * Artykuł napisano na podstawie informacji zawartych na stronie internetowej MOP: International Labour Organization, http://www.ilo.org, pobrano 12.05.2012. Pełna nazwa zalecenia przyjętego w czerwcu 2012 r. brzmi The Recommendation no. 202 concerning national ﬂ oors for social protection (La Recommandation n o 202 concernant les socles nationaux de protection sociale), a jego treść dostępna jest na stronie internetowej Międzynarodowej Organizacji Pracy. ♦ Dnia 3 maja 2012 r. Polska ratyﬁ kowała przyjętą 23 lutego 2006 r. przez Konferencję Ogólną Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie Konwencję o pracy na morzu. Konwencja określa m.in.: minimalny wiek mary- narzy (16 lat), wymaganą opiekę zdrowotną, określone kwaliﬁ kacje, zasady naboru do pracy marynarzy, umowy o pracę, kwestie związane z wynagrodzeniem, godzinami pracy i wypoczynkiem, urlopem, repatriacją, odszkodowaniami w przypadku utraty statku lub zatonięcia. Konwencja reguluje również kwestie związane z zakwaterowaniem, zapleczem rekreacyjnym, wyżywieniem i zabezpieczeniem społecznym marynarzy. Polska jest 26 państwem, które ratyﬁ kowało tę konwencję. The Recommendation no. 202 concerning national ﬂ oors for social protection Janina Petelczyc SUMMARY: This article focuses on the recent activities of the International Labour Organisation: adoption of the Recommendation no. 202 concerning national ﬂ oors for social protection and polish ratiﬁ cation of Maritime Labour Convention. Europejska karta społeczna w praktyce SYLWIA ROSOCHA SYLWIA ROSOCHA doktorantka UW STRESZCZENIE: W maju 2012 r. Europejski Komitet Praw Socjalnych opublikował coroczne sprawozdanie, w którym przeanalizował przestrzeganie praw dzieci i osób młodych, prawa do ochrony macierz yństwa, prawa ochrony rodziny, praw mniejszości narodowych oraz praw pracowników migrujących i ich rodzin, a także prawa do zamieszkania. Europejski Komitet Praw Socjalnych prz yjął w 2011 r. 950 wniosków; 258 z nich dotycz yło łamania Europejskiej karty społecznej. Pomimo wielu prz ykładów łamania praw ujętych w Karcie, eksperci Rady Europy zwrócili uwagę na wiele poz ytywnych zmian zarówno w zakresie regulacji prawnych, jak i stosowanych przez państwa członkowskie praktyk, których celem jest przestrzeganie zapisów Europejskiej karty społecznej. Europejski Komitet Praw Człowieka Ustanowiony na mocy artykułu 25 Protokołu Turyńskiego Europejski Komitet Praw Socjalnych (European Committee of Social Rights – ECSR) systematycznie monitoruje działania, jakie podejmują państwa członkowskie Rady Europy w celu wypełniania zobowiązań wynikających z Europejskiej karty społecznej. Na podstawie corocznie składanych przez sygnatariuszy raportów na temat wdrażania postanowień Karty do prawa krajowego i jej stosowania w praktyce, Europejski Komitet Praw Socjalnych przygotowuje każdego roku sprawozdanie. W opublikowanym 25 maja 2012 r. sprawozdaniu Activity Report 2011 Rada Europy wskazała m.in. na takie zagadnienia, jak: działania na rzecz praw dzieci i młodzieży do ochrony wewnątrz i na zewnątrz rynku pracy, prawa do ochrony macierzyństwa, prawa związanego z ochroną dzieci i młodzieży w wymiarze prawnym, socjalnym i ekonomicznym, praw pracowników migrujących i ich rodzin oraz prawa do mieszkania. W 2011 r. Europejski Komitet Praw Socjalnych przyjął 950 wniosków, w tym 258 wniosków dotyczyło łamania zapisów karty. W sprawozdaniu zwrócono uwagę na znaczny wzrost skarg zbiorowych od 1998 r. Autorzy podkreślają jednak, że eksperci Komitetu zaobserwowali w wielu państwach członkowskich Rady Europy dużo pozytywnych zmian nie tylko w ich prawodawstwie, ale również w stosowanych praktykach. Najczęściej skargi dotyczyły łamania następujących praw socjalnych: – prawo do zabezpieczenia społecznego, – zapewnienie odpowiednich warunków bezpieczeństwa pracy, – równe traktowanie pracowników; – prawo do ochrony zdrowia pracowników, – prawo do sprawiedliwego wynagrodzenia, – prawo do pomocy społecznej i medycznej oraz do nauki, – prawo do równego dostępu do informacji, – prawo do rozwoju zawodowego. Zgodnie z wynikami badań Europejskiego Komitetu Praw Socjalnych, kilka państw członkowskich Rady Europy w dalszym ciągu ma problemy z przestrzeganiem praw dzieci. Jednym z nich jest kwestia pracy dzieci. Pomimo powszechnie występujących regulacji w tym obszarze, w wielu państwach ciągle duża liczba dzieci jest angażowana do prac niespełniających kryterium „pracy lekkiej". Problem ten wynika w dużej mierze z braku właściwie skonstruowanej deﬁ nicji tego rodzaju pracy oraz wprowadzania niezrozumiałych w świetle Europejskiej karty społecznej ograniczeń stosowania zakazu pracy dzieci. wiednich dla nich z powodu niebezpiecznego, niezdrowego lub uciążliwego charakteru; – prawa rodziny do ochrony społecznej, prawnej i ekonomicznej w zakresie świadczeń społecznych i rodzinnych, rozwiązań podatkowych, zachęcania do budowania mieszkań dostosowanych do potrzeb rodzin, świadczeń dla młodych małżeństw oraz wszelkich innych stosowanych środków; – prawa matek i dzieci do ochrony społecznej i ekonomicznej; – prawa pracowników migrujących i ich rodzin do ochrony i pomocy w zakresie ułatwiania w możliwym zakresie połączenia rodziny pracownika migrującego, któremu zezwolono na osiedlenie się na terytorium Polski * . W obszarze „Zatrudnienie, szkolenia i polityka równościowa" Rada Europy zwróciła Polsce uwagę na niską skuteczność działań publicznych służb społecznych oraz nieskuteczne wdrażanie polityki antydyskryminacyjnej wobec osób niepełnosprawnych. W obszarze „Prawo pracy" wskazano m.in. na niewłaściwe regulacje w zakresie maksymalnej liczby godzin pracy w ciągu doby w przypadku osób pracujących w różnych zawodach, niewłaściwy system rekompensat w postaci dni wolnych za pracę w godzinach nadliczbowych, zbyt krótki okres wypowiedzenia w przypadku umów na czas określony oraz trudną sytuację materialno-bytową osób pracujących na nisko płatnych stanowiskach. Pozytywnie oceniono prawo obcokrajowców do korzystania z poradnictwa zawodowego, regulacje umożliwiające osobom innej narodowości studiowanie na polskich uczelniach oraz podniesienie poziomu świadczeń dla bezrobotnych. Zakończenie Niepokój ekspertów Komitetu wzbudziły również takie kwestie, jak zbyt niski poziom świadczeń z tytułu bezrobocia, brak możliwości kumulowania okresów ubezpieczenia i zatrudnienia uzyskanych w państwach-stronach, zbyt rygorystyczny wymóg okresu zamieszkania uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej oraz medycznej. Choć przedstawione wyżej regulacje wprowadzone w Polsce i innych państwach członkowskich Rady Europy stanowią jedynie przykłady działań mających na celu implementację Europejskiej karty społecznej, nie ulega wątpliwości, że każde z nich stanowi istotny krok w kierunku poprawy sytuacji społeczno-ekonomicznej Europejczyków. Trzeba bowiem pamiętać, iż do właściwego funkcjonowania zabezpieczenia społecznego, poza wprowadzeniem regulacji prawnych, niezbędne jest zaplanowanie strategii umożliwiającej ich realną implementację. The European Social Charter in practice Sylwia Rosocha SUMMARY: In May 2012 The European Committee of Social Rights has published its "Activity Report 2011" which looked at the rights of children and young people, the right to maternity protection, rights related to the protection of the family, the rights of minorities, the rights of migrant workers, their families and the right to housing. In 2011 the ECSR adopted 950 conclusions. 258 ﬁ ndings were related to violations of the European Social Charter. Despite many examples of violations of the rights recognized in the Charter, the experts of the Council of Europe have taken many positive developments, also many Member States have changed their legislation and practice to bring the situation into conformity with the European Social Charter. * Activity Report 2011 , The European Committee of Social Rights, Strasbourg 2012, s. 83–84. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE oraz sądów polskich PAULINA ROICKA PAULINA ROICKA doktorantka UW/Instytut Pracy i Spraw Socjalnych STRESZCZENIE: Celem niniejszego tekstu jest analiza niektórych wyroków zapadłych przed Trybunałem Sprawiedliwości UE oraz sądami polskimi w okresie od 2010 r. do chwili obecnej. Omawiane orzeczenia dotyczą ważnej i aktualnej problematyki zabezpieczenia społecznego. Wstęp Celem niniejszego opracowania jest analiza niektórych wyroków zapadłych przed Trybunałem Sprawiedliwości UE oraz sądami polskimi w okresie od 2010 r. do chwili obecnej. Omawiane orzeczenia dotyczą ważnej i aktualnej problematyki zabezpieczenia społecznego. Szeroko obecnie dyskutowana kwestia ustalenia wieku emerytalnego oraz przywilejów emerytalnych dla określonych grup społeczno-ekonomicznych znajduje tutaj egzempliﬁ kację w postaci omówienia orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego osiągnięcia wieku emerytalnego jako przesłanki rozwiązania stosunku pracy (C-159/10, C-160/10) oraz wyroku polskiego sądu w przedmiocie ścisłej wykładni przepisów o wcześniejszej emeryturze (II UK 2/11). Ustalony na 25 października 2013 r. termin implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej skłonił do analizy wyroków TS UE oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących koordynacji świadczeń zdrowotnych regulowanych rozporządzeniem nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (C-173/09, VI SA/Wa 2083/11). Kwestia miejsca zamieszkania jako kryterium uprawniające do niektórych świadczeń socjalnych w kontekście unijnej zasady swobody przemieszczania się po terytorium Unii Europejskiej omówiona została w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2009 r. (I BU 6/09) oraz Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 13 maja 2011 r. (III AUa 355/10). Powszechne migracje pracowników do innych krajów członkowskich UE w celu poszukiwania zatrudnienia skłoniły do przedstawienia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II SA/Wa 774/11) z 21 czerwca 2011 r. dotyczącego unijnej koordynacji zasiłków z tytułu bezrobocia. Osiągnięcie wieku emerytalnego jako przesłanka rozwiązania stosunku pracy Przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości był spór między G. Fuchsem i P. Köhlerem a krajem związkowym Hesja odnośnie do ich przejścia na emeryturę w wieku 65 lat (sprawy połączone C-159/10 oraz C-160/10). Skarżący wnieśli o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz.U. L 303, s. 16). Skarżący G. Fuchs i P. Köhler, urodzeni w 1944 r., wykonywali funkcję prokuratora generalnego do momentu osiągnięcia w 2009 r. 65 lat, kiedy to zgodnie z § 50 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej kraju związkowego Hesja (Hessisches Beamtengesetz – HBG) powinni norUbezpieczenie społeczne w Polsce. 10 lat reformowania. praca zbiorowa pod redakcją prof. Józefy Hrynkiewicz, Wydawnictwo Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych, Warszawa 2011, stron 364 Recenzja: JANINA PETELCZYC JANINA PETELCZYC doktorantka UW Nakładem wydawnictwa Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych ukazała się książka pod redakcją prof. Józefy Hrynkiewicz pt. Ubezpieczenie społeczne w Polsce. 10 lat reformowania poświęcona problematyce zmian, jakie zaszły w systemie zabezpieczenia społecznego i ich wpływie zarówno na sam system, jak i na sytuację dochodową obywateli. na polityki migracyjnej, bowiem Polska nie jest krajem atrakcyjnym dla imigrantów z Europy Wschodniej, którzy wolą wybierać jako docelowe raczej państwa Europy Zachodniej. Wszystkie te czynniki należy brać pod uwagę przy ustalaniu priorytetów polityki społecznej, a zwłaszcza ubezpieczeń społecznych. W publikacji znajdują się artykuły ludzi nauki: prawników, ekonomistów, socjologów, a także sędziów. Reformy systemu zabezpieczenia społecznego w Polsce oceniane są z czterech perspektyw: demograﬁ cznej, ekonomicznej, prawnej oraz społecznej. Uwarunkowania demograﬁ czne zostały bardzo szeroko opisane przez prof. Janusza Witkowskiego oraz prof. Zbigniewa Strzeleckiego (obaj z SGH). Autorzy skupili się na omówieniu sytuacji ludnościowej kraju w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Prezentowali obecną sytuację oraz prognozę procesów, które mogą zajść w przyszłości. Przyszłość demograﬁ czną Polski przeanalizowano także na tle międzynarodowym. Sytuacja demograﬁ czna naszego kraju z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych będzie kształtować się niekorzystnie: następować będzie systematyczny spadek liczby ludności: z obecnych 38 167 tys. do 35 993 tys. w 2035 r. Przyspieszeniu będzie ulegać proces starzenia się ludności. Nastąpi ubytek ludności w wieku produkcyjnym, spadek liczby dzieci i młodzieży oraz wzrost liczby osób w wieku poprodukcyjnym. Spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym można uzupełnić imigrantami. W tym celu konieczna będzie zmia- Kolejne teksty koncentrują się na tematyce ekonomicznej. Prof. Stanisław Domański (SGH; INE PAN) skupia się na międzygeneracyjnym podziale majątku i podziale bieżącego PKB jako podstawie systemu emerytalnego. Za punkt odniesienia autor obrał książkę Marka Góry pt. System emerytalny z 2003 r., który był jednym z twórców nowych rozwiązań. Dokładnej analizie poddał argumenty za przeprowadzeniem reformy i ich krytykę. Prof. Domański zaznacza, że emerytów postrzega się głównie jako osoby bezproduktywne, które zabierają dochód osób obecnie płacących składki emerytalne. Przeprowadzane analizy ograniczają się do teraźniejszości i bieżącego podziału PKB. Tymczasem nie bierze się pod uwagę kategorii, takich jak zasoby i źródła ich pochodzenia, akumulacja kapitału, zwrot kapitału nagromadzonego w przeszłości, inwestycje w infrastrukturę społeczną i ekonomiczną, z których wszyscy dziś korzystamy. Dodaje ponadto, że dzisiejsi pracownicy wykorzystują kapitał nagromadzony przez obecnych emerytów. Na rzecz spójności międzypokoleniowej działa więc raczej system repartycyjny niż kapitałowy. Prof. Jerzy Żyżyński (WNE UW) analizuje system emerytalny jako element logiki systemu ﬁ nansowego gospodarki. Zauważa, że podVille-Pekka Sorsa (ed.), Rethinking Social Risk in the Nordics, Foundation For European Progressive Studies, Helsinki 2011 Recenzja: RAFAŁ BAKALARCZYK : RAFAŁ BAKALARCZYK doktorant UW Ryzyka socjalne od dawna leżą w centrum zainteresowania badań polityki społecznej, a w szczególności systemu zabezpieczenia społecznego. Obszar ten na polskim gruncie akademickim penetrowany jest głównie za pomocą prawniczego języka i narzędzi analizy, rzadziej natomiast przy użyciu politologicznego aparatu pojęciowego i analitycznego. Do złagodzenia owej asymetrii dyscyplinarnej, jeśli chodzi o perspektywę patrzenia na kwestie ryzyka socjalnego, może przyczynić się zapoznanie polskiego czytelnika z publikacją Rethinking the social risk in nordics. ne mogące wpłynąć na zaistnienie wybranych ryzyk socjalnych. Dla przykładu, polskiego czytelnika może w pierwszej chwili nieco zaskoczyć obecność w publikacji osobnego rozdziału poświęconego edukacji w Danii. Owa szeroka perspektywa – jak przekonujemy się na kartach książki – odzwierciedla całościowy sposób patrzenia na ryzyko i bezpieczeństwo socjalne w krajach skandynawskich. Jednocześnie obraz ten staje się jeszcze bardziej interesujący, jeśli dostrzeżemy dynamikę modelu nordyckiego, jak również jego wewnętrzną niejednorodność. To, co w publikacji intryguje, to nie tylko skierowanie uwagi autorów na kraje nordyckie mogące stanowić pod względem zabezpieczenia społecznego ciekawą inspirację, ale także osadzenie problemu ryzyk socjalnych w szerokim kontekście dylematów i przekształceń polityki publicznej, na czele z takimi procesami, jak europeizacja, prywatyzacja, indywidualizacja i – słabiej znana jako pojęcie, aczkolwiek nieźle jako zjawisko – ﬁ nansjalizacja, a także przechodzenie do gospodarki opartej na wiedzy. Wszystkie te procesy mieszczą się bądź w tle artykułów składających na niniejszą publikację, bądź są analizowane jako zasadniczy problem w poszczególnych tekstach. Ponieważ są to procesy, które występują także w innych krajach, korzyści poznawcze (a w konsekwencji także praktyczne) wykraczają poza obszar nordycki. W omawianej książce występuje szerokie deﬁ niowanie ryzyk socjalnych i ich uwarunkowań. Analizie poddane są nie tylko regulacje zabezpieczenia społecznego w poszczególnych nordyckich państwach, ale też rozmaite czynniki społeczne, polityczne i ekonomicz- Wędrówkę po owej różnorodności otwiera tekst Ville-Pekka Sorsy. Autor dostarcza wielu narzędzi, które można zastosować do analizy polityki wobec ryzyk socjalnych także w ramach rodzimego systemu zabezpieczenia społecznego. Pozostałe teksty nie są jednak pisane według zaproponowanego we wprowadzeniu klucza, wobec czego nie stanowią one weryﬁ kacji użyteczności owych narzędzi. Nie wszystkie kraje regionu są w książce reprezentowane (nie ma na przykład nic osobnego o Islandii ani Norwegii, za to większość tekstów dotyczy Finlandii i Szwecji), wobec czego nie otrzymujemy w wyniku lektury pełnego obrazu regionu. Co więcej, artykuły monograﬁ czne odnoszą się tylko do wybranych ryzyk i to nie zawsze ze sobą porównywalnych. To, co można uznać za klamrę spinającą całość, to koncentracja nie na samych ryzykach, ile na politycznych instytucjach i systemowych działaniach wobec nich oraz towarzyszących temu dylematach. Z tekstu Sorsy płynie zalecenie, by na ryzyka socjalne nie spoglądać wyłącznie jako na Dane Komisji Europejskiej o sytuacji społecznej i ekonomicznej w Unii Europejskiej PAULINA ROICKA PAULINA ROICKA doktorantka UW/Instytut Pracy i Spraw Socjalnych STRESZCZENIE: W artykule zawarto krótkie informacje, które ilustrują sytuację społeczno-ekonomiczną w Unii Europejskiej i w Polsce w końcu 2011 r. Dotyczą one m.in. rynku pracy, bezrobocia, nierówności społecznych, ubóstwa i sytuacji gospodarstw domowych. Źródłem danych były raporty opublikowane przez Komisję Europejską. Wstęp W grudniu 2011 r. Komisja Europejska udostępniła kluczowe dane o sytuacji społecznej i ekonomicznej w państwach członkowskich Unii Europejskiej 1 , obrazujące stan na koniec listopada 2011 r. Analizą objęto okres od początku kryzysu gospodarczego, czyli od końca 2008 r. W badaniach wykorzystano dane statystyczne Eurostatu, statystyki narodowe, dane zgromadzone przez Europejskie Centrum Monitoringu Zmian oraz dane z różnych artykułów i opracowań. Sytuacja społeczno-ekonomiczna w Unii Europejskiej Na początku zaprezentowane zostaną główne tendencje w bieżącej sytuacji społecznej i ekonomicznej 2 . Stopa bezrobocia jest zróżnicowana w poszczególnych krajach UE-27. Część odnotowała jej spadek w porównaniu z sytuacją sprzed roku, jak na przykład Niemcy o 1,2 p.p., Belgia – 0,7 p.p., Finlandia – 0,7 p.p., Bułgaria – 0,6 p.p. (stopa bezrobocia w listopadzie 2011 r. w tych krajach wyniosła odpowiednio: 5,5%, 7,2%, 7,4%, 10,9%). Z kolei w Hiszpanii, Grecji, Portugalii, na Cyprze oraz w mniejszym stopniu we Włoszech, Wielkiej Brytanii, w Holandii, na Słowenii, a ostatnio również we Francji stopa bezrobocia wzrosła. W drugiej grupie krajów znalazła się Polska, gdzie wskaźnik bezrobocia wzrósł o 0,4 p.p. w porównaniu z listopadem 2010 r. Zgodnie z danymi Komisji Europejskiej w trzecim kwartale 2011 r. bezrobocie w Polsce wyniosło 10%. * Po niewielkim, ale stabilnym wzroście stopy zatrudnienia w UE-27 w pierwszym kwartale ubiegłego roku, negatywny trend z połowy 2011 r. stale się umacnia. Stopa bezrobocia osiągnęła w listopadzie 2011 r. nienotowany od dawna poziom 9,8% (10% w przypadku kobiet, 9,7% w przypadku mężczyzn) i tym samym jest o 0,2 p.p. wyższa niż w listopadzie 2010 r. * Niekorzystna sytuacja na rynku pracy najsilniej uderzyła w ludzi młodych. Stabilizacja nie trwała długo – stopa bezrobocia zaczęła gwałtowanie rosnąć, osiągając w maju 2011 r. szczytowy poziom 5,6 mln pozostających bez zatrudnienia młodych osób, tj. 22,3%. W całym kryzysowym okresie stopa bezrobocia wśród ludzi młodych ogółem wzrosła o 7 p.p. (z 15% w 2008 r.), podobnie jak wskaźnik bezrobocia wśród osób niepracujących, nieuczących się oraz niebiorących 1 Jeśli nie podano inaczej, to wszystkie dane statystyczne pochodzą z raportu: EU Employment and Social Situation. Quarterly Review, European Commission, December 2011, s. 4. 2 Ibidem, s. 5–7. szym przypadku wskaźniki niższe niż średnia unijna odnotowano: w Wielkiej Brytanii – 1,5%, Irlandii – 2,5%, Czechach – 5,2%, na Malcie – 4,0%, w Holandii – 7,8%, Austrii – 9,8%, Rumunii – 8,9%, Słowenii – 6,2%, Słowacji – 7,1%, Francji – 5,9%, Portugalii – 12,1%. W tej grupie znajduje się Polska ze współczynnikiem mierzącym 11,1%. Stopa ubóstwa relatywnego wśród pracowników zatrudnionych na umowy stałe wyniosła w badanym okresie w Polsce 5,3%. spodarstwach domowych pracowników z dziećmi na utrzymaniu jest wyższy jedynie w Hiszpanii (14,6%) i Grecji (17,0%). Równie niekorzystna jest sytuacja pracowników bez dzieci. Zakończenie Kolejnym kryterium jest rodzaj gospodarstwa domowego pracowników. Komisja poddała analizie gospodarstwa domowe pracowników z dziećmi i bez dzieci na utrzymaniu. Stopa ubóstwa relatywnego pracowników UE-27 wyniosła odpowiednio 10,5% i 6,5%. W Polsce obie wielkości są wyższe od średniej unijnej i wynoszą odpowiednio 13,9% i 7,1%. Wskaźnik zagrożenia ubóstwem w go- Z zaprezentowanych wyżej danych społeczno-ekonomicznych jawi się obraz Europy, która musi zmierzyć się z trudnym wyzwaniem zahamowania negatywnych trendów. Na początku drugiej dekady XXI wieku skutki tych trendów dotkliwie odczuwają społeczeństwa europejskie. W tym kontekście bardzo ważna staje się odpowiedź na pytanie o rolę systemów zabezpieczenia społecznego w łagodzeniu niekorzystnych skutków kryzysu gospodarczego dla spójności społecznej i utrzymaniu godnego poziomu życia obywateli Unii 8 . The European Commission data on social and economic situation in European Union Paulina Roicka SUMMARY: The present study focuses on current employment and social situation in the European Union as well as on social impact of the crisis and of austerity measures, and ﬁ nally on the ﬁ nancial situation of households. It presents recent labour market and social trends, in particular employment, unemployment, long-term unemployment, situation of disadvantage group. Analyses of the social situation focuses on poverty rates in Member States, social inequalities and social exclusion. At the end it discusses on in work-poverty and monitoring the ﬁ nancial situation of working poor households. 8 Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Komisja Wspólnot Europejskich, Bruksela 13.02.2009 r. Aktualne problemy systemu zabezpieczenia społecznego. Aspekt unijny i krajowy OLGA KAMIŃSKA rozmawia z prof. UW dr hab. GERTRUDĄ UŚCIŃSKĄ, pracownikiem Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowcą z zakresu zabezpieczenia społecznego, prawa ubezpieczeń społecznych, europejskiego prawa socjalnego, prawa UE i polityki społecznej, ekspertem krajowym ds. realizacji przepisów Unii Europejskiej z zakresu wspólnotowej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, współpracującym z Komisją Europejską oraz z Uniwersytetem w Gandawie. OLGA KAMIŃSKA: Jakie działania należało podjąć w Polsce w zakresie dostosowania polskich przepisów do regulacji wspólnotowych o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przed wejściem do Unii Europejskiej? GERTRUDA UŚCIŃSKA: W okresie przedakcesyjnym dokonano wielu analiz prawnych dotyczących prawa wspólnotowego i konsekwencji jego zastosowania w polskim porządku prawnym. Sformułowano wnioski dotyczące zmiany polskiego prawa w celu respektowania takich zasad, jak zasada równego traktowania, której stosowanie oznacza, że osoba zamieszkująca na terytorium jednego z państw Unii, do której stosują się przepisy rozporządzenia, podlega obowiązkowi i korzysta z praw wynikających z ustawodawstwa każdego państwa członkowskiego Wspólnoty na tych samych warunkach co obywatele tego państwa. Zasada ta znalazła potwierdzenie i rozwinięcie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Wnioski te dotyczyły także zmian dokonanych w celu respektowania innych zasad, jak stosowanie ustawodawstwa jednego państwa członkowskiego, zasady sumowania okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub zamieszkania oraz zasady zachowania praw nabytych lub będących w trakcie nabywania (zwana także zasadą transferu świadczeń). W wyniku dokonanych analiz i ocen wskazano akty prawne, których regulacje były niezgodne z tymi zasadami. W większości przypadków zmiany prawne zostały wprowadzone. Przyjęto nowe regulacje potrzebne do stosowania przepisów o koordynacji. Zmiany wymagały regulacje oparte na obywatelstwie, a także zasadach terytorialności. Udało się także zmienić ograniczający charakter niektórych polskich regulacji. Wyniki tych analiz prawnych zostały opublikowane. Wykonano także pionierskie analizy orzeczeń ETS, których dotychczas w Polsce nie było. Trzeba pamiętać, że wyroki te nie były powszechnie dostępne. Zostały one opublikowane i służą do tej pory sędziom i innym ekspertom w rozwiązywaniu trudnych spraw z zakresu koordynacji. Drugi rodzaj działalności to przygotowania organizacyjne władzy właściwej (ministerstw odpowiedzialnych za zabezpieczenie społeczne) oraz instytucji właściwych i łącznikowych. Działania te polegały na organizacyjnym i merytorycznym włączaniu w proces koordynacji. Zresztą wieloletni proces przygotowania opierał się na dobrej współpracy ekspertów polskich i unijnych z przedstawicielami tych instytucji. Warto podkreślić, że największą wartością było nawiązanie dobrej współpracy z ekspertami z innych państw członkowskich UE, co daje dobre rezultaty do dzisiaj. Debaty studencko-eksperckie Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW oraz Studenckiego Koła Naukowego Zabezpieczenia Społecznego i Ubezpieczeń „Solidaritatis" KRZYSZTOF JANEK, OLGA KAMIŃSKA, JANINA PETELCZYC, PAULINA ROICKA KRZYSZTOF JANEK, OLGA KAMIŃSKA, JANINA PETELCZYC, PAULINA ROICKA doktoranci UW STRESZCZENIE: Niniejszy tekst poświęcony został prezentacji debat studencko-eksperckich, organizowanych przez Zakład Zabezpieczenia Społecznego IPS UW oraz Studenckie Koło Naukowe Zabezpieczenia Społecznego i Ubezpieczeń „Solidaritatis" we współpracy z innymi podmiotami w okresie od 2010 r. do roku bieżącego. Są one owocem inicjatywy studentów z IPS UW, WPiA UW oraz SGH i stanowią wyraz ich zainteresowania aktualnymi zagadnieniami z obszaru zabezpieczenia społecznego ujmowanego interdyscyplinarnie. Propoz ycje zmian rozwiązań dotyczących otwartych fundusz y emerytalnych Warszawa, 12.03.2010 r. Pierwsza z debat zorganizowanych przez Zakład Zabezpieczenia Społecznego IPS UW oraz studentów i doktorantów prof. Gertrudy Uścińskiej miała miejsce 12 marca 2010 r. i nosiła tytuł Propoz ycje zmian rozwiązań dotyczących otwartych fundusz y emerytalnych. Tematykę debaty przybliżyła prof. Gertruda Uścińska. Pierwsza referentka Marta Samoraj (studentka polityki społecznej na UW) określiła miejsce otwartych funduszy emerytalnych w polskim systemie emerytalnym. OFE pojawiły się wraz z reformą z 1999 r., która poprzez dywersyﬁ kację ryzyka miała zwiększyć odporność polskiego systemu emerytalnego na kryzys. Obecnie OFE stanowią tzw. drugi ﬁ lar zabezpieczenia emerytalnego. Jest on obowiązkowy dla pracowników urodzonych po 31 grudnia 1968 r., zaś osoby urodzone między 31 grudnia 1948 r. i 1 stycznia 1969 r. musiały zadecydować, czy pozostają w pierwszym ﬁ larze, czy też decydują się na dywersyﬁ kację źródeł przyszłej emerytury. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1969 r. muszą pozostać w starym systemie. Część składki pracownika w wysokości 7,3% (2010 r.) przekazywana jest przez ZUS do OFE. Zgodnie z art. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych z 1999 r. przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych, ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego, i wypłata okresowych emerytur kapitałowych. Otwarte fundusze emerytalne są zarządzane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne, czyli prywatne spółki akcyjne nastawione na zysk. Fundusz i Towarzystwo funkcjonują na rynku kapitałowym, a ich celem jest powiększenie kapitału pochodzącego ze składek. Jednak inwestowanie ze względów bezpieczeństwa jest ograniczone – największa część może być lokowana w obligacje skarbowe, mniejsza (maksymalnie 40%) w akcje, a najmniejsza, bo ledwie 5% – inwestowana za granicą. Raport Komisji Nadzoru Finansowego pt. Rynek otwartych fundusz y emerytalnych 2009 wskazywał, że w grudniu 2009 r. wzrosła liczba inwestycji na giełdzie (do 30,8%) kosztem lokowania aktywów w obligacje (66,6%). Inne inwestycje stanowiły ledwie 2,6%. Kamil Danielewski (student polityki społecznej na UW) przedstawił projekty MiniKRONIKA WYDARZEŃ listka – proporcja osób objętych programami typu MDG jest relatywnie wysoka, jednakże efektywność transferów socjalnych w zabezpieczeniu przed ubóstwem jest niska. W ocenie prelegentki zagadnieniem wymagającym odpowiedniej reakcji jest zjawisko tzw. non- take up , tj. nie pobierania świadczenia mimo istnienia uprawnienia. Dotyczy to również państw z kompleksowym systemem wsparcia dochodowego. Debatę zakończyła prof. G. Uścińska dziękując referentom, dyskutantom i gościom. Students and experts debate organized by the Department of Social Security Institute of Social Policy University of Warsaw and Scientiﬁ c Society of Social Security and Insurance "Solidaritatis" KRZYSZTOF JANEK, OLGA KAMIŃSKA, JANINA PETELCZYC, PAULINA ROICKA KRZYSZTOF JANEK, OLGA KAMIŃSKA, JANINA PETELCZYC, PAULINA ROICKA SUMMARY: This paper is devoted to the presentation of student-expert debate organized by the Department of Social Security Institute of Social Policy University of Warsaw and Scientiﬁ c Society of Social Security and Insurance "Solidaritatis" in cooperation with other actors in the period from 2010 to the current year. They are the result of the initiative of students: of Institute of Social Policy University of Warsaw, of Department of Law University of Warsaw and Warsaw School of Economics and are expression of their interest in current issues in the ﬁ eld of social security in its interdisciplinary dimension. Noty o autorach RAFAŁ BAKALARCZYK – doktorant UW; absolwent europejskiej socjologii politycznej w Dalarna Hogskolan; sekretarz pisma naukowego „Problemy Polityki Społecznej. Studia i Dyskusje". Ekspert Fundacji Naukowej Norden Centrum. Specjalizacje się w systemie opieki długoterminowej, nordyckim modelu welfare state, gerontologii społecznej, polityce edukacyjnej i problematyce wykluczenia społecznego. JÓZSEF HAJDÚ – is a professor of law and Head of the Department of Labour Law and Social Security at Szeged University. He is also the head of the Institute for Industrial Relations and Social Security at the Faculty of Law of Szeged University. He was vice-president of the International Society for Labour Law and Social Security between 2006–2009. He has extensive knowledge of national labour law and social security systems and of their coordination at Community level. He has published numerous books and articles on these subject matters. József Hajdú has been national expert in the MISSCEEC II project. He is a member of the Project Directorate of the trESS project. In that context, he is also national expert for Hungary. He was national expert for numerous EU projects on labour law, industrial relations and social security. KRZYSZTOF JANEK – doktorant UW; student Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, prezes Studenckiego Koła Naukowego Zabezpieczenia Społecznego i Ubezpieczeń „Solidaritatis" działającego na WDiNP UW. Zainteresowania badawcze: ekonomia emerytalna, zabezpieczenie społeczne w krajach Ameryki Łacińskiej, wpływ specjalnych stref ekonomicznych na rynek pracy, rola trzeciego sektora w polityce społecznej. YVES JORENS – professor European social law and social criminal law at the Faculty of Law, Ghent University (Belgium). After nearly 20 years of research in the speciﬁ c area of the Community coordination of social security, he is recognised as one of the main international experts in this ﬁ eld. Throughout the years, he has participated in or directed numerous projects on the implementation of the coordination Regulations. He is since many years project director and scientiﬁ c expert of the trESS Project (Training and reporting on European social security law), the unique project set up by the European Commission, DG Employment, Social Affairs and Social inclusion that informs the EC about the application and implementation of the EU-Regulations 883/2004 and 987/2009 on social security for migrant workers in the Member States. He is member of the Think Tank that looks at the revision of the EU Regulations for a better coordination of long-term care beneﬁ ts in the European Union. Mr Jorens has also been Scientiﬁ c Manager of an EC project for the creation and implementation of the agenda of a Conference celebrating the 50th anniversary of social security coordination, held in Prague on 7 and 8 May 2009. He is also Member of the MISSOC secretariat (Mutual Information System on the Social Security Systems of the EU where he is scientiﬁ c Mentor, responsible for the analytical reports) . He was legal co-ordinator of the European 6th Framework project "E4P" (Europe for Patients) dealing with cross-border mobility of patients. He wrote several articles and books on European social (security) law issues, international social fraud and European health care. Mr. Jorens has a solid track in managing large scale (research and training) networks. He is the editor-in- chief of the European Social law Journal. Professor Jorens is currently also director of IRIS, the International Research Institute on Social Fraud, a knowledge centre that gathers relevant information of regional, national and international interest regarding social fraud in the broadest sense of the word. OLGA KAMIŃSKA – doktorantka UW. Zainteresowania naukowe: zabezpieczenie społeczne, działalność socjalna, ekonomia społeczna. NICOLE KERSCHEN – is a senior researcher at CNRS, University Paris West Nanterre La Défense / E.N.S. Cachan. She conducts research on European governance, European Employment Strategy (EES), "Open Method of Coordination" (OMC) applied to social inclusion and pensions as well as the role played by the social partners and civil society in the construction of the European social model. She also researched Europeanization of social policy. She is a member of the trESS network ﬁ nanced by the European Commission and a member of the research project 'Civil society and Europeanization of social policy' ﬁ nanced by the French Research Agency (ANR). Her recent publications include "La stratégie européenne pour l'emploi: un exemple de rencontre entre une politique européenne et le droit communautaire» Droit social, N°2, 'Towards individualization of social rights in a European perspective' (Polish monthly Polityka Społeczna) and "Vers une individualisation des droits sociaux: approche européenne et modèles nationaux», Droit social N°2. KONRAD KIJEWSKI – tegoroczny absolwent polityki społecznej w Instytucie Polityki Społecznej UW oraz student III roku prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się tematyką zabezpieczenia społecznego oraz prawa pracy. ANTONI KOLEK – doktorant UW oraz student II roku studiów magisterskich na kierunku gospodarka przestrzenna w Centrum Europejskich Studiów Rozwoju Regionalnego i Lokalnego EUROREG Uniwersytetu Warszawskiego. MIROSŁAW KSIĘŻPOLSKI – prof. dr hab., zatrudniony w Instytucie Polityki Społecznej UW od 1975 r. Przewodniczący Rady Naukowej IPS UW. Zajmuje się porównawczą polityką społeczną, zabezpieczeniem społecznym. Autor publikacji z zakresu zabezpieczenia społecznego, porównawczej polityki społecznej, ewolucji i specyﬁ ki polityki społecznej w Polsce w okresie transformacji. W ostatnich latach koncentruje się głównie na charakterystyce modeli polityki społecznej funkcjonujących w krajach rozwiniętych (w tym w Polsce), identyﬁ kacji najważniejszych wyzwań i dylematów stojących współcześnie przed tą polityką oraz analizie strategii rozwiązywania najważniejszych kwestii społecznych. JANINA PETELCZYC – doktorantka UW. Pisze pracę doktorską na temat pracowniczych programów emerytalnych w Polsce i Europie. Zainteresowania naukowe: zabezpieczenie społeczne, polityka rodzinna, międzynarodowa porównawcza polityka społeczna, socjologia miasta, polityka społeczna w Skandynawii, a także w Brazylii i w państwach Afryki Południowej. SIMON ROBERTS – is an Honorary Associate Professor at the School of Sociology and Social Policy at the University of Nottingham in the United Kingdom. He has 20 years experience of applied social research. Before joining Nottingham University he was Assistant Director and Acting Director at the Centre for Research in Social Policy at Loughborough University, UK. He is an experienced policy analyst with specialist knowledge of social policies and processes, derived from extensive analysis and evaluation of UK and international government programmes and has wide experience of designing and managing large-scale national and international qualitative and quantitative projects many of which have combined the two approaches. His recent research includes UK, European and international social security and healthcare; equality and discrimination on the grounds of gender, disability, age and sexual orientation; and migration and social security. For more than a decade he has been (variously) UK National Expert and Member of the Editorial Board on the European Commission's Observatory on Social Security for Migrant Workers, UK National Expert, a Visiting International Expert and member of the Think Tank and the pool of Analytic Experts on the European Commission's Training and Reporting on European Social Security network (trESS). He has recently been a National and European Thematic Expert on the European Commission funded study of Gender and Discrimination in Social Protection; a Senior EU Expert on the EU-China Social Security Reform Co-operation Project; and a Senior EU Expert providing training to policy makers and lawyers in the Turkish Social Security Ministry. He has led several high proﬁ le projects for UK government including two evaluations of the Disability Discrimination Act and is currently working on an evaluation of UK Equality legislation for the Home Ofﬁ ce. He is a member of the Editorial Board of the European Journal of Social Security. PAULINA ROICKA – doktorantka na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW oraz asystent w Zakładzie Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w Instytucie Pracy i Spraw Socjalnych. Interesuje się międzynarodową porównawczą polityką społeczną, ze szczególnym uwzględnieniem problemów zabezpieczenia społecznego, zagadnieniami ubóstwa i wykluczenia społecznego. SYLWIA ROSOCHA – doktorantka na UW; absolwentka europeistyki UW. Przygotowuje pracę doktorską na temat duńskiej polityki ﬂ exicurity. Pracuje w Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich w Warszawie. Ekspert Fundacji Naukowej Norden Centrum. Współautorka książek: Społeczeństwa i kultury Europy (2010), Polska prez ydencja w Radzie Unii Europejskiej (2011), Europa Socjalna. Iluz ja cz y rzecz ywistość? (2011). BEATA SAMORAJ-CHARITONOW – dr, adiunkt w Instytucie Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca w Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie. Stypendystka i studentka Freie Universität, Humboldt Universität w Berlinie oraz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Absolwentka studiów w Instytucie Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, studiów na Wydziale Informatyki Polsko-Japońskiej Wyższej Szkoły Technik Komputerowych w Warszawie oraz studiów w zakresie zarządzania badaniami naukowymi Wyższej Szkoły Ekonomii i Innowacji w Lublinie. Autorka ponad 40 prac naukowych z zakresu polityki społecznej, uczestniczka i kierowniczka w kilkunastu krajowych i międzynarodowych projektach badawczych. Członek Prezydium Zarządu Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej. KRASIMIRA SREDKOVA – professor in Labour Law and Social Security Law at Soﬁ a University "St. Kliment Ochridski". Graduated -- Soﬁ a University "St. Kliment Ochridski" in 1975. PhD in Law – Soﬁ a University "St. Klimemt Ochridski". Specializations in Moscow State University "M. V. Lomonossov" (USSR); International Association for Labour Law and Social Security and the University of Szeged (Hungary); University of Vienna (Austria); "Max Planck" Institute for International and Foreign Private Law in Hamburg (Germany); Central and Eastern European Legal Initiative (USA); AOK, Kollogne (Germany); University of Hamburg (Germany); European Center for Consumer Protection in Belgium, in Europe and at the International Level, University of Leuven la Neuve (Belgium). Practicing Lawyer – Soﬁ a Bar Association. Expert in Labour Law and Social Security -- Bulgarian Chamber for Industry and Commerce. Legal expert of the ILO and the European Commission. Editor-in-Chief of the journal "Contemporary law". Project experiences in more than 20 national, EU and other projects. Participation in a lot of international meetings, seminars, conferences, etc. 205 books, studies and articles in Bulgaria, Germany, Hungary, Lithuania, Poland, Russia, Switzerland, Ukraine and the USA on Labor law, Social Security Law, International Labor Law, Comparative Labor and Social Security Law, Social Law of the European Council, Education. GERTRUDA UŚCIŃSKA – profesor UW, pracownik naukowy w Instytucie Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego oraz Zakładzie Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. Specjalizuje się w porównawczej polityce społecznej z zakresu zabezpieczenia społecznego, aspektach prawnych i społecznych rozwiązań międzynarodowych w tej dziedzinie. Kierownik i ekspert w programach badawczych uczelni wyższych i instytutów naukowo-badawczych państw członkowskich UE w związku z realizacją programów badawczych. Autorka raportów krajowych dotyczących implementacji regulacji wspólnotowych dotyczących prawa swobodnego przemieszczania się osób pracujących i członków ich rodzin oraz koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz publikacji z zakresu polityki społecznej, ubezpieczenia społecznego, prawa europejskiego. Członek Zespołu ds. ratyﬁ kacji Europejskiej Karty Społecznej RE. Brała udział w pracach nad ratyﬁ kacją konwencji nr 102 MOP-u o normach minimalnych w dziedzinie zabezpieczenia społecznego oraz w pracach przedakcesyjnych do UE. Obecnie ekspert krajowy w obszarze prawa koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z programami UE w tej dziedzinie. Członek Komitetu Nauk o Pracy i Polityce Społecznej PAN. M ARTA W ITEK – magistrantka w Instytucie Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszaw- skiego. Zainteresowania badawcze: zabezpieczenie społeczne, międzynarodowa porównawcza poli- tyka społeczna. M ARCIN W OJEWÓDKA – dr, radca prawny, praktyk. Specjalizuje się w doradztwie praco- dawcom w zakresie prawa pracy oraz świadczeń pracowniczych. Przez kilkanaście lat aktywności zawodowej współtworzył ponad sto pracowniczych programów emerytalnych we wszystkich for- mach. Informacje dla autorów publikacji Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka. Zesz yty Naukowe Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW to nowy periodyk na naukowym rynku wydawniczym. Wersja papierowa jest pierwotną wersją czasopisma. Wszystkie teksty są recenzowane. PROCEDURA RECENZYJNA Nadesłany tekst jest recenzowany w trybie double-blind review proces, w którym autor(zy) i recenzenci nie znają swoich tożsamości. Recenzja ma formę pisemną i kończy się jednoznacznym wnioskiem o dopuszczeniu artykułu do publikacji bez poprawek, o dopuszczeniu artykułu do publikacji z poprawkami lub o jego odrzuceniu. Recenzja sporządzana jest na formularzu zamieszczonym na stronie internetowej Zakładu Zabez- pieczenia Społecznego IPS UW. ZASADY PUBLIKOWANIA W ZESZYTACH NAUKOWYCH ZZS IPS UW Zasady publikacji są zgodne z wymogami Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Prace przygotowane niezgodnie z zamieszczonymi poniżej formalnymi wymaganiami nie będą przyjmowane do redakcji. 1. Do redakcji należy przesłać pocztą elektroniczną w jednym pliku: * tekst w edytorze Word; w tekście prosimy używać wyłącznie koloru czarnego (dotyczy czcionki, tabel, wykresów, aneksów); * pismo do redakcji, w którym autor zwraca się do niej o wydrukowanie pracy w czasopiśmie (jest to formalna zgoda autora na publikację pracy w wersji papierowej), podaje pełne imię i nazwisko, tytuł naukowy (zawodowy) lub stopień naukowy, dokładny adres do korespondencji, adres poczty elektronicznej, numer telefonu kontaktowego (tel. kom.), miejsce pracy, uczelnię oraz krótką notkę o sobie; * oświadczenie o tym, że nadesłany materiał nie był dotąd publikowany i został przedłożony wyłącznie do redakcji Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka. Zesz yty Naukowe Zakładu Zabezpieczenia Społecznego IPS UW . 2. Warunkiem opublikowania tekstu jest pozytywna opinia recenzenta potwierdzona decyzją redaktor naczelnej oraz uwzględnienie zgłoszonych przez recenzenta i redaktor naczelną uwag i poprawek. 3. W przypadku tekstu dwojga lub więcej autorów prosimy o dokładnie podanie, na czym polegał wkład każdego z autorów oraz jaki jest jego procentowy udział w tekście. Redakcja powinna uzyskać również informację o źródłach ﬁ nansowania publikacji, wkładzie instytucji naukowo-badawczych, stowarzyszeń i innych podmiotów. 4. Ghostwriting i guest authorship są przejawem nierzetelności i wszelkie wykryte przypadki będą demaskowane, włącznie z powiadomieniem odpowiednich podmiotów. 5. Redakcja zastrzega sobie prawo dokonywania w nadesłanych materiałach niezbędnych skrótów, poprawek redakcyjnych, zmian tytułu i innych zgodnie z wymaganiami czasopisma bez porozumienia z autorem. 6. Redakcja nie zwraca przesłanych tekstów oraz materiałów niezamówionych. 7. Autorzy opublikowanych artykułów otrzymają bezpłatnie jeden egzemplarz czasopisma przesłany pod wskazany adres korespondencyjny. SPOSÓB PRZYGOTOWANIA MATERIAŁÓW DO PUBLIKACJI 1. Objętość tekstu nie powinna przekraczać 1 arkusza wydawniczego (20 stron maszynopisu). 2. Podstawowy tekst artykułu powinien być pisany Times New Roman 12 pkt. z półtora odstępem i z wcięciami akapitowymi. Tekst powinien być ponumerowany. 3. Tytuł każdego tekstu prosimy podać w językach: polskim i angielskim. 4. Po tytule podajemy imię i nazwisko autora/autorów oraz jego/ich miejsce pracy oraz krótkie streszczenie w języku polskim (ok. 1000 znaków). Streszczeń nie dołączamy do recenzji publikacji. 5. Na końcu artykułu umieszczamy streszczenie w języku angielskim (ok. 1000 znaków). Nie dotyczy recenzji publikacji. 6. Artykuł powinien zawierać słowa kluczowe w języku polskim i w języku angielskim. 7. Śródtytuły użyte w tekście powinny mieć zróżnicowany stopień i wyróżnienie. 8. Nadesłany tekst powinien mieć wstęp, cel pracy, metodologię, wyniki badań i analiz, podsumowanie lub wnioski, wykorzystaną literaturę. 9. Przypisy – komentarze, objaśnienia, uwagi dodatkowe autorów lub wydawcy odnoszące się do wskazanych wyrazów, zwrotów lub fragmentów tekstu umieszczamy na dole strony. Przypisy powinny mieć numerację liczbową. W przypadku tylko dwóch przypisów należy stosować dla oznaczenia znaki graﬁ czne (jedna gwiazdka i dwie gwiazdki). 10. Przypisy bibliograﬁ czne prosimy umieszczać na dole strony według następującego schematu: – inicjał imienia i pełne nazwisko autora – tytuł publikacji zapisany kursywą – wydawnictwo, miejsce wydania i rok wydania – ewentualnie strona lub zakres stron UWAGA: Każdy element prz ypisów bibliograﬁ cznych należ y oddzielić przecinkiem, a na końcu wstawić kropkę. Przykłady N. Barr, P. Diamond, Reforming pensions: Principles, analytical errors and policy directions, „International Social Security Review" 2009, Vol. 62, No 2. L. Frąckiewicz, Karta praw człowieka starego, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1985, s. 24–34. K. Hirose, Pension reform in Central and Eastern Europe in tomes of crisis, austerity and beyond, Raport ILO, Budapest 2011, s. 23. Z. Jacukowicz, Koszt indywidualnych wynagrodzeń, a szara strefa płac, „Polityka Społeczna" 2006, nr 8, s. 9–12. E. Kryńska (red.), Flexicurity w Polsce, diagnoza i rekomendacje, MPiPS, Departament Rynku Pracy, Warszawa 2009, s. 56. M. Księżopolski, Polityka społeczna. Wybrane aspekty porównań międz ynarodowych, Biblioteka Pracownika Socjalnego, „Śląsk", Katowice 1999. A. Kurzynowski, wystąpienie w dyskusji sesji plenarnej pt. Dylematy polityki społecznej, XXX Konferencja polityków społecznych pt. „Polityka społeczna w dobie postępu i rozwoju społeczno-gospodarczego", Łochów 14–16.05.2012 r. K. Müller, Privatizing Old-age Security: Latin America and Eastern Europe Compared, Research Report, Frankfurt; [za:] M. Żukowski, Reformy emerytalne w Europie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Poznań 2006. A. Reilly, Raport Pensions at a glance 2011 , referat na międzynarodowej konferencji pt. „Reforma systemów emerytalnych w Europie Centralnej i Wschodniej", Warszawa, 6–7.10.2011 r. Rocznik Statystyczny 2008, GUS, Warszawa 2009. Rocznik statystyczny ubezpieczeń społecznych 2006–2008, ZUS, Warszawa 2009. W przypadku odesłania do tekstu w pracy zbiorowej przypis należy zapisać następująco: – inicjał imienia i pełne nazwisko autora/autorów – tytuł rozdziału zapisany kursywą – [w:] – inicjał imienia i pełne nazwisko redaktora/redaktorów pracy zbiorowej, ewentualnie skrót „(red.)" – tytuł publikacji pracy zbiorowej zapisany kursywą – wydawnictwo, miejsce i rok wydania – zakres stron UWAGA: Każdy element odesłania do tekstu w pracy zbiorowej należ y oddzielić przecinkiem, a na końcu wstawić kropkę. Przykłady G. Gorzelak, Kryz ys ﬁ nansowy w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, [w:] A. Tucholska, Europejskie wyzwania dla Polski i jej regionów, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010. M. Góra, Koszty, oszczędności oraz efekty zewnętrzne związane z wprowadzeniem nowego systemu emerytalnego, [w:] Nowy system emerytalny w Polsce – wpływ na krótko- i długoterminowe perspektywy gospodarki i rynków ﬁ nansowych, Zeszyty BRE Bank – CASE nr 57. T. Szumlicz T., Emerytury dla kobiet – otoczenie kontra system, [w:] P. Błędowski (red.), Międz y transformacją a integracją. Polityka społeczna wobec problemów współczesności, SGH, Warszawa 2004. Jeśli publikacja była już cytowana w tekście i jest to jedna z co najmniej dwóch przywoływanych prac danego autora, stosuje się zapis: inicjał imienia i nazwisko, początek tytułu kursywą, wielokropek, skrót „op. cit.", ewentualnie numery stron. Przykłady M. Księżopolski, Polityka społeczna…, op. cit., s. 23–45. K. Hirose, Pension reform in Central and Eastern Europe…, op. cit., s. 34. E. Kryńska (red.), Flexicurity w Polsce…, op. cit. Powołania na dokumenty elektroniczne powinny zawierać: – autora(autorów) – tytuł (w formie występującej w źródle) – typ nośnika podany w nawiasie kwadratowym, np. [online] – można sprecyzować także typ publikacji, np. [baza danych online] – wydawcę i miejsce wydania – datę wydania – stronę internetową – datę pobrania UWAGA: Każdy element powołania na dokumenty elektroniczne należ y oddzielić przecinkiem, a na końcu wstawić kropkę. Przykłady Averting The Old Age Crisis. Policies to Protect the Old and Promote Growth, A World Bank Policy Research Report, Oxford University Press, New York 1994, na stronie www.springerlink.com/content/8234258m0r23w13m; pobrano 23.05.2012. M. Ludwiński, Wiedza o ﬁ nansach – jak powstawał KRUS? dla Wydawnictwa Naukowego, na stronie http:// www.twoja-firma.pl/wiadomosc/16813645,wiedza-o-finansach-jak-powstal-krus.html, pobrano 24.05.2012. D. Stańko, Wpływ systemu emerytalnego na gospodarkę, [za:] M. Góra, System emerytalny, Warszawa 2009, na stronie http://inepan.waw.pl/pliki/studia_ekonomiczne/Studia%202010%203%204%20stanko.pdf, pobrano 10.05.2012. Sprawozdanie z działalności Komisji Nadzoru Finansowego w 2011 r., raport Komisji Nadzoru Finansowego, na stronie www.knf.org.pl, pobrano 28.04.2012. Zielona księga na rzecz adekwatnych, stabilnych i bezpiecznych systemów emerytalnych w Europie, Komisja Europejska, Bruksela, 7.07.2010 r., KOM(2010)3650 wersja ostateczna, na stronie http://eur-lex.europa.eu/ LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0365:FIN:PL:PDF, pobrano 18.03.2012. 11. W przypadku powoływania polskiego aktu prawnego prosimy stosować zapis: DzU z 2003 r., nr 65, poz. 595 z późn. zm. W przypadku powoływania unijnego aktu prawnego prosimy stosować zapisy: Dz.U. L 157 z 15.6.2011, s. 1. W przypadku powoływania polskich orzeczeń sądowych prosimy stosować następujące zapisy: Wyrok SN z 12 II 2010 r. , I CSK 430/07 Wyrok TS UE z 22 V 2008 r. w sprawieNerkowska przeciwko ZUSC-499/06 12. Literaturę umieszczamy na końcu tekst w kolejności alfabetycznej. Tytuły czasopism podajemy w pełnym brzmieniu w cudzysłowie. LITERATURA Averting the Old Age Crisis. Policies to Protect the Old and Promote Growth, A World Bank Policy Research Report, Oxford University Press, New York 1994. Barr N., Diamond P., Reforming pensions: Principles, analytical errors and policy directions, „International Social Security Review" 2009, Vol. 62, No 2. Golinowska S. (red.), Bazowe systemy emerytalno-rentowe w świecie, Studia i Materiały, z. 16(389), IPiSS, Warszawa 1993. Golinowska S. (red.), Dodatkowe systemy emerytalne w świecie, Studia i Materiały, z. 9(399), IPiSS, Warszawa 1994. Księżopolski M., Polityka społeczna w różnych krajach i modele polityki społecznej, [w:] G. Firlit-Fesnak, M. Szylko-Skoczny (red.), Polityka społeczna, PWN, Warszawa 2007. Müller K., Privatizing Old-age Security: Latin America and Eastern Europe Compared, Research Report, Frankfurt; za M. Żukowski, Reformy emerytalne w Europie, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Poznań 2006. Pensions at a Glance: Retirement-Income Systems in OECD countries, OECD Publishing, Paris 2011. Smeeding T.M., Williamson J., Income maintenance in Old Age: What Can Be Learned From Cross-National Comparisons, Luxembourg Income Study Working Paper no. 263, Luxembourg 2011. Stańko D., Wpływ systemu emerytalnego na gospodarkę, [za:] M. Góra, System emerytalny, Warszawa 2009, na stronie http://inepan.waw.pl/pliki/studia_ekonomiczne/Studia%202010%203%204%20stanko.pdf, pobrano 10.05.2012. Population Prospects: the 2011(2011), Volume I i II: Comprehensive Tables, United Nations, New York. Żukowski M.,Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce, Zeszyty Naukowe, Zeszyt 151, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 1997. 13. Adresy internetowe podajemy na końcu literatury z datą pobrania. STRONY INTERNETOWE http://europa.eu/volunteering/pl/home2, pobrano 18.08.2012. http://delegowanie.pl/content/planowana-nowelizacja-tytu%C5%82%C3%B3w-ii-rozporzadze%C5%84-8832004-oraz-9872009, pobrano 17.05.2012. http://www.europarl.europa.eu/RegData/seance_pleniere/textes_adoptes/provisoire/2012/04-18/0121/ P7_TA-PROV(2012)0121_PL.pdf, pobrano 17.05.2012. 14. Akty prawne podajemy po literaturze i stronach internetowych (kolejność wg daty wydania) AKTY PRAWNE Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (DzUz 1991 r., nr 7, poz. 24 z późn. zm.). Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. DzU z 2004 r., nr 8, poz. 66 z późn zm.). Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. DzU z 2004 r., nr 8, poz. 67 z późn. zm.). Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2009 r., nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (DzU z 2008 r., nr 237, poz. 1656 z późn. zm.).	<urn:uuid:4db7f974-041e-4f73-af6e-0a690c0523c8>	finepdfs	1.549805	CC-MAIN-2018-17	http://ips.uw.edu.pl/pliki/zeszytynaukowe/Zeszyt-nr-1.pdf	2018-04-24T07:07:35Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-17/segments/1524125946565.64/warc/CC-MAIN-20180424061343-20180424081343-00427.warc.gz	157,728,013	0.86029	0.999529	0.999529	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	false	[ 107, 3326, 3358, 3501, 6526, 9953, 12864, 16031, 19335, 22961, 25786, 28338, 31374, 35476, 38139, 41798, 43730, 48597, 51696, 52974, 55898, 57522, 60318, 64561, 68610, 71500, 72815, 75998, 79271, 82283, 85552, 88910, 91763, 94145, 97224, 100342, ...	1	0
W tej części naszego artykułu naświetlamy karierę F. Franza w organizacji Świadków Jehowy. Jak zobaczymy, był on przez lata bardzo bliskim współpracownikiem J. F. Rutherforda. Czy był on pisarzem wielu publikacji sygnowanych przez Sędziego? Tego nie wiemy, ale nasz materiał historyczny daje wiele do myślenia. Czy J. F. Rutherford sam pisał swoje książki, czy mu ktoś pomagał? (cz. 2) W pierwszej części tego artykułu zamieściliśmy następujące rozdziały: Główne publikacje J. F. Rutherforda Frederick Franz we wspomnieniach Raymonda Franza Tekst nasz kończymy następującym rozdziałem: Frederick Franz we wspomnieniach Towarzystwa Strażnica Frederick Franz we wspomnieniach Towarzystwa Strażnica Na wstępie warto wspomnieć o pewnej zasadzie piśmienniczej w Towarzystwie Strażnica: „Do śmierci Russella niemal w każdym wydaniu Strażnicy figurowało jego nazwisko jako redaktora. Na końcu artykułów często występowały nazwiska lub inicjały tych, którzy je przygotowywali. Potem, począwszy od wydania z 1 grudnia 1916 roku, zamiast jednego redaktora naczelnego zaczęto podawać w Strażnicy nazwiska członków jej Komitetu Redakcyjnego. W numerze z 15 października 1931 roku usunięto także i tę listę, a zastąpiono ją wersetem z Księgi Izajasza 54:13 (...) Od roku 1942 obowiązuje ogólna zasada, by w literaturze Towarzystwa Strażnica nie kierować uwagi na żadnego indywidualnego redaktora" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 146). 1 Jak widzimy, od 15 października 1931 roku wszyscy redaktorzy w czasopiśmie Strażnica stali się osobami anonimowymi. W tym czasie w Komitecie Redakcyjnym nie było jeszcze F. Franza, co nie wyklucza, że był on osobistym pomocnikiem prezesa. Kiedy stał się on członkiem tego komitetu? Tego nie wiemy, ale po latach, w roku 1976, zasiadał on w dwóch Komitetach, Redakcyjnym i Wydawniczym, jak ujawnił R. Franz (patrz Kryzys sumienia R. Franz 2006 s. 106) Oto ostatni skład tego gremium z roku 1931, gdy jeszcze podawano nazwiska: EDITORIAL COMMITTEE J. F. RUTHERFORD W. E. VAN AMBURGH J. HEMERY R. H. BARBER E. J. COWARD (ang. Strażnica 01.10 1931 s. 290). Interesujące jest to, że w roku 1925 J. F. Rutherford miał kłopoty z Komitetem Redakcyjnym. Nie wiadomo czemu w polskiej Strażnicy angielski termin editorial committee (Komitet Redakcyjny) oddano dwukrotnie przez określenie „komitet śledczy" (czyżby ironicznie?): „Artykuł pod tytułem »Narodzenie Narodu« wydrukowany był w Strażnicy z 1 marca (w języku polskim z 15 kwietnia) 1925 zaraz na początku pierwszego miesiąca żydowskiego i to pokazało, że królestwo zaczęło funkcjonować. Komitet śledczy [w ang. editorial committee], który był wybrany przez ludzi, wówczas miał przypuszczalną kontrolę nad wydawaniem Strażnicy. Większość tego komitetu nie chciała dopuścić do wydania artykułu pod tytułem »Narodzenie Narodu«, lecz z łaski Jehowy artykuł ten był wydrukowany. To rzeczywiście zaznaczyło początek końca tego komitetu śledczego [w ang. editorial committee] i pokazało, że Jehowa sam kieruje swoją organizacją" (Strażnica 15.08 1938 s. 249 [ang. 15.06 1938 s. 185]). Może zatem w roku 1931 całkowicie rozwiązano ten Komitet Redakcyjny skoro, jak napisano, jego „początek końca" nastał w roku 1925? Czyżby od wtedy już „głównym pisarzem" organizacji został F. Franz? Dzisiaj (od roku 1976) Komitet Redakcyjny stanowią członkowie Ciała Kierowniczego, którzy mają swoich pomocników z „drugich owiec" (od roku 1992): „Komitet Redakcyjny Ciała Kierowniczego nadzoruje gromadzenie materiałów, pisanie, korektę, opracowanie graficzne oraz tłumaczenie tekstów przeznaczonych do druku lub zamieszczenia w naszym serwisie internetowym" (Strażnica 15.04 2013 s. 30). „Już przed rokiem 1976 Świadkowie Jehowy otrzymywali wspaniały pokarm duchowy. Biorąc jednak pod uwagę wszystko, czego od tego czasu dokonano pod okiem Ciała Kierowniczego i jego Komitetu Redakcyjnego, trzeba przyznać, że wody prawdy płyną coraz obficiej i są bardziej urozmaicone" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 110). „Podobnie w 1992 roku do pomocy »niewolnikowi wiernemu i roztropnemu« dbającemu o coraz rozleglejsze ziemskie dobra Króla skierowano niektórych z grona »drugich owiec« i powierzono im dodatkowe obowiązki. Wspierają oni poszczególne komitety Ciała Kierowniczego" (Strażnica Nr 4, 2006 s. 28). Wróćmy jednak do czasów wcześniejszych. Wydaje się, że Towarzystwo Strażnica nigdy nie wspomniało o zdolnościach pisarskich prezesa N. Knorra (był on już wiceprezesem korporacji ogólnoświatowej w roku 1940), co podkreśliło mówiąc o F. Franzu. Nie napisano kiedykolwiek, że N. Knorr był „płodnym pisarzem", jak pisano o C. T. Russellu, J. F. Rutherfordzie, czy właśnie o F. Franzu: „Przez 32 lata (od 1884 do 1916) prezesem Towarzystwa Strażnica był Charles Taze Russell, nieustraszony głosiciel i płodny pisarz" (Przebudźcie się! Rok LXVI [1985] Nr 7 s. 8). „Wspaniałym wzorem pokory był także czwarty prezes Towarzystwa, Fred W. Franz. Przez 32 lata, w czasie których usługiwał jako wiceprezes, napisał wiele artykułów do czasopism oraz materiałów kongresowych, ale nigdy się tym nie afiszował, nigdy nie chciał być w centrum uwagi" (Strażnica Nr 23, 1993 s. 19). Zauważmy, że zgodnie ze swoją zasadą, Towarzystwo Strażnica nie wspomniało o autorstwie książek, które napisał F. Franz. Oto co jeszcze pisano o F. Franzu, jako o „bibliście": „Dnia 22 czerwca 1977 roku, dwa tygodnie po śmierci brata Knorra, na prezesa Towarzystwa Strażnica wybrano 83-letniego Fredericka W. Franza. W Strażnicy z 1 sierpnia 1977 roku (wyd. pol. – numer 1 z roku 1978) napisano o nim: »Ma opinię wybitnego uczonego biblisty i znana jest jego niezmordowana praca dla dobra spraw Królestwa, toteż cieszy się zaufaniem i lojalnym poparciem Świadków Jehowy na całym świecie«" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 109). Od kiedy F. Franz stał się „uczonym biblistą"? Przecież nie w roku 1942, bo uczelnię, na której uczył się greki i innych języków, porzucił on już w roku 1914: „Ponieważ rodzice pozwolili mi na dalsze zdobywanie wykształcenia, zapisałem się na wydział filologii klasycznej Uniwersytetu w Cincinnati" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 21); „Zaledwie kilka tygodni dzieliło mnie od ukończenia z wyróżnieniem przedostatniego roku studiów, gdy za zgodą ojca w maju 1914 roku opuściłem Uniwersytet w Cincinnati. Bezzwłocznie nawiązałem kontakt z Towarzystwem Strażnica i zostałem kolporterem, czyli pionierem, jak nazywamy dziś takich sług pełnoczasowych" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 23). Mamy więc powody dla których możemy uważać, że F. Franz już pod koniec lat 20. XX wieku mógł być wspomnianym pisarzem 'posiłkowym' w Towarzystwie Strażnica. Tym bardziej, że właśnie od roku 1929 Sędzia dużą część roku przebywał nie w Nowym Jorku, ale w Bet-Sarim, w Kalifornii. Wydaje się więc, że ktoś musiał robić też w Biurze Głównym jakieś korekty tekstów J. F. Rutherforda, które on posyłał. Oto styl jego ówczesnej pracy: „W latach dwudziestych jeździł na leczenie do San Diego w Kalifornii i lekarz zalecił mu spędzać tam jak najwięcej czasu. Od roku 1929 brat Rutherford pracował zimą w San Diego, w domu, który nazwał Bet-Sarim" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 76). Organizacja Świadków Jehowy pisze też o bardzo bliskich stosunkach F. Franza z prezesem J. F. Rutherfordem: „Rutherford i Franz zostali później bliskimi przyjaciółmi i współpracownikami" (Przebudźcie się! Nr 22, 2001 s. 20). Tak więc, nie N. Knorr, który był wiceprezesem obecnej korporacji nowojorskiej od roku 1935 i ogólnoświatowej od roku 1940, był pisarzem w tej organizacji, ale F. Franz bliski przyjaciel i współpracownik Sędziego (droga kariery N. Knorra patrz Dzieje Świadków Jehowy w czasach nowożytnych. Stany Zjednoczone Ameryki. Na podstawie Rocznika Świadków Jehowy na rok 1975 s. 92 – już od roku 1932 był szefem drukarni Towarzystwa Strażnica). A jaki rodowód miał F. Franz, który predestynował go do bycia głównym pisarzem Towarzystwa Strażnica? Lata 1913-1918 F. Franz urodził się w roku 1893. 'Prawdę' poznał w roku 1913. Chrzest przyjął w roku 1913 lub 1914 (dwa źródła podają różne daty, patrz: chrzest 05.04 1914 r. – Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 21; chrzest 30.11 1913 r. – Strażnica Nr 6, 1993 s. 31). Co F. Franz robił po roku 1914, w którym to czasie spodziewał się być zabrany do nieba? Oto informacje z jego życia, w których wymienia też stanie się starszym zboru i opisuje spotkanie z C. T. Russellem: „Uczucia Świadków Jehowy trafnie wyraził F. W. Franz, który został ochrzczony w roku 1913. W 1991 roku, będąc prezesem Towarzystwa Strażnica, oświadczył: »(...) My, pomazańcy, którzy żyliśmy w roku 1914 i spodziewaliśmy się, że już wtedy wszyscy zostaniemy zabrani do nieba...«" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 716). „Później zostałem starszym tego zboru. Kiedy więc Stany Zjednoczone przystąpiły do pierwszej wojny światowej po stronie Ententy i zaczęto powoływać młodych mężczyzn do wojska, zwolniono mnie od tego jako kaznodzieję. Ze wzruszeniem wspominam te chwile w mym życiu, kiedy mogłem się spotkać z pierwszym prezesem Towarzystwa, Charlesem Taze'em Russellem. Poznałem go osobiście w przeddzień pierwszego pokazu Fotodramy Stworzenia w naszym Teatrze Muzycznym. Projekcję zaplanowano na niedzielę 4 stycznia 1914 roku. W sobotę natknął się na mnie przed teatrem pewien starszy zboru w Cincinnati i powiedział: »Słuchaj, wewnątrz jest brat Russell; jeśli pójdziesz za kulisy, to go zobaczysz«. Z wielkim pośpiechem wszedłem do środka i wkrótce rozmawiałem z nim osobiście. Przybył, aby dopilnować przygotowań do premiery Fotodramy. Innym razem, w roku 1916, przesiadał się w Cincinnati na drugi pociąg i miał kilkugodzinną przerwę w podróży. Dowiedziałem się o tym wraz z pewną siostrą, więc śpiesznie udaliśmy się na stację, gdzie zastaliśmy go w towarzystwie sekretarza. Brat Russell miał ze sobą drugie śniadanie, którym koło południa nas poczęstował. Po posiłku zagadnął, czy mamy jakieś pytania dotyczące Biblii. Zapytałem go o prawdopodobieństwo zmartwychwstania Adama, skoro był on rozmyślnym, zatwardziałym grzesznikiem. Brat Russell przymrużył oko i odrzekł: »Bracie, zadajesz pytanie i sam udzielasz na nie odpowiedzi. O co właściwie chciałeś zapytać?«" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 22-24). Oto jeden z nowych fragmentów przytoczony w roku 2018, dotyczący roku 1918, kiedy F. Franz sprzedał aż około 1000 książek, jednego tylko znanego tytułu: „Pewien pułkownik z Departamentu Wojny informował FBI o działalności Fredericka Franza, który później usługiwał w Ciele Kierowniczym. Napisał na przykład: »F. Franz (...) miał udział w sprzedaży około tysiąca tomów Dokonanej tajemnicy«." (Strażnica październik 2018 s. 5). 5 Rok 1920 Rok 1920 to kluczowa data dla F. Franza. J. F. Rutherford osobiście zaprasza go wtedy do pracy w domu Betel. Czy już wtedy Sędzia poznał się na zdolnościach pisarskich i biblijnych F. Franza? Tego nie wiemy, ale z tego, jak potoczyły się jego dalsze losy możemy coś wnioskować. Początkowo jednak F. Franz w drukarni układał w stosy publikacje: „W roku 1920 prezes Rutherford zgodził się wygłosić przemówienie publiczne w Cincinnati. Byłem wtedy kolporterem. Brat Rutherford zachęcił mnie, żebym złożył na jego ręce pisemne zgłoszenie do służby w brooklyńskim domu Betel. Wysłałem taki list i otrzymawszy pozytywną odpowiedź, udałem się pociągiem do Nowego Jorku. Przybyłem tam wieczorem, we wtorek 1 czerwca 1920 roku. (...) W budynku przy Myrtle Avenue 35 Towarzystwo uruchomiło pierwszą drukarnię, a w suterenie zainstalowano pierwszą prasę rotacyjną, którą ze względu na rozmiary nazwaliśmy Krążownikiem. Wydawaliśmy nowe czasopismo Towarzystwa, zatytułowane Złoty Wiek, później znane pod nazwą Pociecha, a obecnie Przebudźcie się! W miarę jak przez otwór w podłodze napływały z dołu kolejne egzemplarze, dostarczane przenośnikiem na pochyłą półkę, zbierałem je i układałem w równe stosy, aby były gotowe do obcięcia i posłania dalej" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 25). Rok 1921 W pierwszym wydanym angielskim Roczniku, sumującym rok 1921, F. Franz już pojawia się wśród wymienionych (na lata 1921-1922) Ministers duly ordained and qualified (1922 Year Book I.B.S.A. s. 16-17), czyli ordynowanych i wykwalifikowanych kaznodziejów. Rok 1922 W roku 1922 (5-13 września) F. Franz wygłosił prawdopodobnie swoją pierwszą poważną mowę, zwaną wykładem, na kongresie w Cedar Point, której skrót później opublikowano (patrz Strażnica 01.12 1922 s. 371 [ang. 01.11 1922 s. 339] – „o godzinie 3-ej do zgromadzonych w głównym audytorjum przemówił brat Franz [ang. Brother F. W. Franz]. Podajemy najważniejsze punkty tego wykładu..."). Jeśli ktoś w dwa lata po przybyciu do domu Betel (w wieku 29 lat) wygłasza już na głównym kongresie przemówienie, obok prezesa J. F. Rutherforda, to oznacza to, że cieszy się on jego bardzo dużym poparciem i ma sporą wiedzę organizacyjną i biblijną. Taka osoba mogłaby w kilka lat później pisać też artykuły i książki. Lata 1923-1925 6 Interesujące jest to, że w roku 1923 F. Franz, już jako wysłannik „bruklińskiego Betel", wygłosił wykład przed chrztem swego przyszłego szefa N. Knorra: „Dnia 4 lipca 1923 roku [Knorr] skorzystał z możliwości usymbolizowania przez zanurzenie w wodzie (...). Tego bowiem dnia zbór w Allentown odwiedził Frederick W. Franz z bruklińskiego Betel. Brat wygłosił wtedy wykład z okazji chrztu. Wśród ochrzczonych w rzece Little Lehigh był 18-letni Nathan H. Knorr" (Dzieje Świadków Jehowy w czasach nowożytnych. Stany Zjednoczone Ameryki. Na podstawie Rocznika Świadków Jehowy na rok 1975 s. 92). W latach 1923-1925 F. Franz występował jako mówca kongresowy, choć w roku 1924, jak się wydaje, nie został wymieniony w publikacji (patrz ang. Strażnica 01.12 1923 s. 357; ang. Strażnica 15.10 1925 s. 309). Także w latach następnych (1926-1928) nadal był przemawiającym na zgromadzeniach (patrz ang. Strażnica 15.07 1926 s. 211; ang. Strażnica 15.07 1926 s. 358; ang. Strażnica 01.10 1927 s. 292-293; ang. Strażnica 01.07 1928 s. 206; ang. Strażnica 15.09 1928 s. 275). Co dalej robił F. Franz? Pracował między innymi w radiostacji Towarzystwa Strażnica, wygłaszał przemówienia, śpiewał i grał na instrumentach: „Tymczasem Towarzystwo Strażnica założyło na Staten Island swoją pierwszą radiostację o nazwie WBBR. Stało się to w roku 1924. Spotkał mnie radosny przywilej uczestniczenia w audycjach Towarzystwa. Chodziło nie tylko o wygłaszanie przemówień, lecz także śpiew solo tenorem, a nawet grę na mandolinie przy akompaniamencie fortepianu. Później śpiewałem w WBBR jako drugi tenor w kwartecie męskim. Głównymi punktami programu nadawanego przez tę rozgłośnię były oczywiście przemówienia prezesa Towarzystwa, brata Rutherforda, który miał liczną rzeszę radiosłuchaczy" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 25). Rok 1926 Dla nas najbardziej kluczowa wydaje się być ta oto informacja, dotycząca roku 1926: „Dnia 1 czerwca 1920 roku został członkiem rodziny Betel w Brooklynie. Wkrótce potem powierzono mu nadzór nad działalnością kolporterów, a w roku 1926 został przeniesiony do działu redakcyjnego [w. ang. the editorial department], gdzie pełnił niezwykle owocną służbę" (Strażnica Nr 6, 1993 s. 31). Inny fragment: „W dziale służby kolporterskiej pracowałem do 1926 roku" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 26), wskazuje na to, że przyszły prezes przestał być pionierem i od tej pory miał więcej czasu na inną działalność w Towarzystwie Strażnica. Od wspomnianego roku 1926 ukazują się prawie co roku nowe książki J. F. Rutherforda w latach 1926-1934, 1936-1937, 1939-1941. W niektórych z tych lat nawet po dwie (1928, 1929, 1930), a w roku 1932 aż trzy. Wcześniej J. F. Rutherford pierwszą swą książkę napisał dopiero po czterech latach urzędowania jako prezes (od 1917 r.), to znaczy w roku 1921 (Harfa Boża), a kolejną dopiero po następnych czterech latach w roku 1925 (Pociecha dla Żydów). Czy ktoś mu zatem zaczął pomagać od roku 1926, gdy wydawanie kolejnych książek nabrało tak wielkiego tempa? Jeśli tak, to czy tą osobą nie był F. Franz? Jeżeli kiedyś obowiązywała taka sama zasada, jak dziś, że publikacje piszą pracownicy działu redakcyjnego Towarzystwa Strażnica, a tylko zatwierdzają je członkowie Ciała Kierowniczego, to może i wtedy również pisali je oni, a prezes J. F. Rutherford tylko się pod nimi podpisywał? Oto wspomniana zasada: „Każdy artykuł mający się ukazać w Strażnicy lub Przebudźcie się! – i każda przygotowana strona, w tym także prace graficzne – muszą być przed oddaniem do druku wnikliwie przejrzane przez wyznaczonych członków Ciała Kierowniczego" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 13 s. 28). „Komitet Redakcyjny Ciała Kierowniczego nadzoruje gromadzenie materiałów, pisanie, korektę, opracowanie graficzne oraz tłumaczenie tekstów przeznaczonych do druku lub zamieszczenia w naszym serwisie internetowym" (Strażnica 15.04 2013 s. 30). Trzeba tu dodać, że F. Franz w roku 1926 towarzyszył J. F. Rutherfordowi podczas przemówień, jak sam o tym wspomina: „[1926 r.] Następnego wieczora brat Rutherford miał przemówienie pt. »Palestyna dla Żydów – dlaczego?«, skierowane do słuchaczy pochodzenia żydowskiego. Zaśpiewałem wtedy arię »Pocieszę cię, mój ludu« z oratorium Händla pt. Mesjasz. Kilka tysięcy Żydów przybyło na to specjalne zgromadzenie. W owym czasie błędnie odnosiliśmy proroctwa z Pism Hebrajskich do Izraela cielesnego. Jednakże w roku 1932 Jehowa pozwolił nam zrozumieć, że dotyczą one Izraela duchowego" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 25-26). Lata 1927-1939 W kolejnych latach, pracując w „dziale redakcyjnym", F. Franz angażowany był też w inne wspomniane przedsięwzięcia Towarzystwa Strażnica (np. radio WBBR i przemówienia kongresowe – patrz powyżej). Pisał artykuły do angielskiego czasopisma Złoty Wiek (patrz np. ang. Złoty Wiek 24.12 1930 s. 216) i był dyrygentem orkiestry Świadków Jehowy: „W piątek 31 maja 1935 roku dyrygowałem orkiestrą i znajdowałem się tuż pod podium, z którego brat Rutherford wygłaszał epokowe przemówienie oparte na Księdze Objawienia 7:9-17. Wyjaśnił w nim, kto tworzy opisaną w tych wersetach »wielką rzeszę«. (...) Jednakże w roku 1939 wybuchła druga wojna światowa i wydawało się, iż nastał kres zgromadzania »wielkiej rzeszy«. Pamiętam, jak brat Rutherford rzekł do mnie pewnego dnia: »No cóż, Fred, wygląda na to, że ?wielki lud' nie będzie w końcu aż tak wielki«" (Strażnica Rok CVIII [1987] Nr 18 s. 26). Te słowa „No cóż, Fred..." ukazują rzeczywiście bliskie stosunki między F. Franzem i J. F. Rutherfordem. Na przykład w roku 1927 angielski Rocznik I.B.S.A. (s. 52-53) wymienia F. Franza wśród pielgrzymów, a więc „podróżujących mówców" (od 1928 r. zwanych „rejonowymi kierownikami służby"), wygłaszających kazania w odwiedzanych zborach (wtedy jeszcze bez funkcji nadzorowania zborów). W roku 1935 F. Franz wymieniony jest jako mówca kongresowy (ang. Złoty Wiek 17.07 1935 s. 654). W roku 1939 F. Franz pojawia się na łamach czasopisma Świadków Jehowy jako członek zarządu korporacji nowojorskiej (ang. Strażnica 15.10 1939 s. 317). Nie był jednak wtedy jeszcze w zarządzie głównej korporacji. Nie wiemy też od kiedy był członkiem w wymienionym zarządzie. Złożył on wtedy (1939 r.) podpis, razem z innymi członkami zarządów dwóch korporacji, pod tekstem potępiającym Olina Moyle, prawnika Towarzystwa Strażnica, który opuścił organizację! Rok 1941 W grudniu 1941 roku F. Franz, wraz z wiceprezesem N. Knorrem i innym członkiem zarządu (od 1940 r.) Towarzystwa Strażnica C. Covingtonem (wiceprezesem w latach 1942-1945), odwiedzili w Bet-Sarim ciężko chorego prezesa J. F. Rutherforda: „W połowie grudnia przyjechali do niego z Brooklynu Nathan H. Knorr, Frederick W. Franz i Hayden C. Covington. (...) »Spędzili z nim kilka dni, omawiając sprawozdanie roczne, mające się ukazać w Roczniku a także inne sprawy organizacyjne. Po ich odjeździe brat Rutherford coraz bardziej słabł i trzy tygodnie później, w czwartek 8 stycznia 1942, zakończył swój ziemski bieg, dochowawszy wierności" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 89). Jak widać cała ta grupa omawiała kwestie związane z Rocznikiem i sprawozdaniem, które podpisze później wraz z prezesem F. Franz (patrz poniżej). Rok 1942 W roku 1942 pod raportem rocznym za rok 1941 podpisały się dwie osoby: prezes J. F. Rutherford i F. Franz (ang. Rocznik Świadków Jehowy 1942 s. 226). W tym czasie ten pierwszy był już ciężko chory i zmarł w styczniu 1942 roku. Drugi był, jak widać, ważniejszy od wiceprezesa N. Knorra, który też był z nim u chorego prezesa. Prawdopodobnie w roku 1942 F. Franz znalazł się w składzie zarządu korporacji ogólnoświatowej Towarzystwa Strażnica (czyli po śmierci J. F. Rutherforda). Jednak jako jednego z członków wymienia go dopiero publikacja z roku 1944 (ang. Strażnica 01.11 1944 s. 334). Wikipedia (ang.) podaje, że F. Franz stał się po śmierci J. F. Rutherforda szefem działu redakcyjnego (Upon the death of Watch Tower president Joseph Rutherford, Franz became head of the editorial department). Nie mamy dla tych informacji bezpośredniego potwierdzenia w publikacjach Świadków Jehowy, jednak R. Franz przytacza ważną wypowiedź swego stryja z roku 1954 oraz swój komentarz. W tej mowie F. Franz właściwie utożsamia się z „komitetem redakcyjnym" i wskazuje, że takiego instytucjonalnego komitetu w tym czasie jakby nie było, poza nim i prezesem N. Knorrem: „Rzecznikiem jest prezes. To on formułuje wypowiedzi, które wyrażają postęp w rozumieniu Pisma Świętego. Następnie może on tymczasowo wyznaczyć innych członków Biura Głównego do sformułowania wypowiedzi, które są wykładnią tej części Biblii, na którą zostało rzucone nowe światło. (...) Przechodzą one przez komitet, redakcyjny, a ja – po zbadaniu ich na podstawie Pisma Świętego – wyrażam moją zgodę. Następnie przesyłam całość do prezesa Knorra, który posiada ostateczne ››tak‹‹. (...) Chociaż wiceprezes powołuje się na »komitet redakcyjny«, później mówi o sobie samym oraz prezesie jako o osobach wchodzących, spośród grona członków Zarządu, w skład tego komitetu. W rzeczywistości jednak nie było żadnego oficjalnego »komitetu redakcyjnego« poza tymi dwiema osobami" (Kryzys sumienia, R. Franz 2006 s. 75). W roku 1942 F. Franz wygłasza też przemówienia kongresowe: „(...) na początku marca 1942 roku ogłoszono, że od 18 do 20 września odbędą się »teokratyczne zgromadzenia« pod hasłem »Nowy świat«. (...) Potem wprowadził przemówienie kluczowe pod tytułem »Jedyne światło«, oparte na 59 i 60 rozdziale Księgi Izajasza. Wygłosił je brat Franz" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 92). W roku 1945 F. Franz zostaje wiceprezesem Towarzystwa Strażnica, ale ten okres czasu już nie wnosi nic nowego do naszego tematu, poza tym, że prawdopodobnie był on jedną z osób namaszczonych na tę funkcję, jeszcze przez J. F. Rutherforda: „We wrześniu 1945 roku brat Covington uprzejmie zrezygnował z pełnienia funkcji wiceprezesa Pensylwańskiego Towarzystwa Biblijnego i Traktatowego – Strażnica, wyjaśniając, iż chciałby uwzględnić panujące wówczas zrozumienie, że zgodnie z wolą Jehowy wszyscy członkowie zarządu i prezydium powinni być chrześcijanami namaszczonymi duchem, gdy tymczasem on zaliczał siebie do »drugich owiec«. Dnia 1 października wybrano na członka zarządu Lymana A. Swingle'a, a 5 października wiceprezesem został Frederick W. Franz (zob. Rocznik Świadków Jehowy – 1946 ss. 221-224; Strażnicę z 1 listopada 1945 roku, ss. 335, 336)." (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 91). Oto przedśmiertny testament J. F. Rutherforda, który zrelacjonował R. Franz, cytując też jedną z angielskich publikacji Towarzystwa Strażnica: „Pod koniec roku 1941, gdy Sędzia Rutherford leżał na łożu śmierci w Bet-Sarim, w San Diego, w stanie Kalifornia, przywołał do siebie trzech mężczyzn: Nathana Knorra, Freda Franza i Haydena Covingtona. Powiedział im, że chce, aby oni kontynuowali pracę po jego śmierci, i że powinni »trzymać się razem« jako zespół. To posunięcie przypominało testament pastora Russella, choć tym razem przekazany ustnie, a nie na piśmie. Dwadzieścia lat później, w 1961 roku, Fred Franz pisząc książkę Let Your Name Be Sanctified (Niech będzie uświęcone twoje imię), przypomniał to wydarzenie, nawiązując do przekazania szaty prorockiej przez Eliasza swemu następcy Elizeuszowi (Przekład Nowego Świata określa ją jako »urzędową szatę«).[ 2 Królewska 2:8, 11-14] Przedstawiając to wydarzenie jako proroczy dramat, napisał: (...) [tu R. Franz cytuje fragment po angielsku] Tłumaczenie powyższego tekstu: Rutherford znajdował się w łóżku na wybrzeżu Pacyfiku, gdy Stany Zjednoczone Ameryki dostały się w wir drugiej wojny światowej w niedzielę 7 grudnia 1941 roku. Dwóch ludzi spośród ostatka pomazańców (jeden od roku 1913, drugi od roku 1922) i jeden człowiek spośród »drugich owiec« (od 1934 roku) zostali wezwani z Biura Głównego w Brooklynie do łoża Rutherforda w domu »Bet-Sarim«, do San Diego w Kalifornii. 24 grudnia 1941 roku przekazał im on swe ostatnie instrukcje. Przez lata żywił nadzieję, że zobaczy wiernych proroków – łącznie z Eliaszem i Elizeuszem – wzbudzonych z martwych i wprowadzonych na urząd »książąt całej ziemi« Królestwa, w Bożym nowym świecie (Psalm 45:16). Lecz w czwartek, 8 stycznia 1942 roku, Rutherford w wieku 72 lat zmarł jako wierny świadek Jehowy Boga, całkowicie oddany sprawom Królestwa Bożego. Dowiódł, że nieustraszenie stał po stronie Jehowy w najważniejszej kwestii spornej co do Uniwersalnego Zwierzchnictwa. Gdy patrzymy na to z perspektywy chwili obecnej, widzimy, że tam zakończyła się praca Eliasza, by mógł kontynuować ją Elizeusz. Było to tak jak wówczas, gdy Eliasz i Elizeusz rozdzieliwszy wody przeszli na wschodni brzeg rzeki Jordan i szli obok siebie, czekając na zabranie Eliasza. Elizeusz stał się dziedzicem urzędowej szaty Eliasza, która z niego spadła. Wraz z nią szła jej moc.* * Let Your Name be Sanctified, książka wydana w 1961 r., ss. 335-337" (Kryzys sumienia, R. Franz 2006 s. 97-98). Co znaczyły słowa J. F. Rutherforda, że trzej wymienieni mają „trzymać się razem"? Jak podano powyżej: N. Knorr został prezesem Towarzystwa Strażnica (trzech korporacji); H. Covington został wiceprezesem Towarzystwa Strażnica (dwóch korporacji); F. Franz został szefem działu redakcyjnego i członkiem zarządu. W roku 1945 zasłużony F. Franz przejął funkcję wiceprezesa głównej korporacji po rezygnacji z niej H. Covingtona. Pierwszy zmarł w roku 1977 N. Knorr, a w roku 1992 F. Franz, który był w latach 1977-1992 prezesem (dalsze losy Covingtona [zm. 1978] opisał R. Franz patrz Kryzys sumienia, R. Franz 2006 s. 99). Zestawiamy tu też skrótowo najważniejsze wydarzenia dotyczące kwestii, które omówiliśmy powyżej: 1913 r. – F. Franz przyjmuje chrzest (lub w 1914 r.); 1916 r. – F. Franz rozmawia z C. T. Russellem; 1917 r. – J. F. Rutherford zostaje prezesem; 1920 r. – J. F. Rutherford zaprasza F. Franza do domu Betel; 1921 r. – J. F. Rutherford wydaje pierwszą swoją książkę; 1922 r. – F. Franz przemawia na kongresie w Cedar Point; 1924 r. – F. Franz zaczyna pracę w radiu WBBR; 1925 r. – J. F. Rutherford wydaje drugą swoją książkę; 1926 r. – F. Franz zostaje przeniesiony do działu redakcyjnego; 1926-1941 r. – J. F. Rutherford wydaje kolejne swe książki (prawie co roku); 1929 r. – F. Franz otrzymuje polecenie od J. F. Rutherforda dot. Rz 13:1; 1930 r. – J. F. Rutherford publikuje książkę pt. Światło; 1939 – F. Franz jest członkiem zarządu korporacji nowojorskiej (od kiedy?); 1942 – J. F. Rutherford umiera, a F. Franz zostaje członkiem korporacji ogólnoświatowej i szefem działu redakcyjnego oraz publikuje swoją pierwszą książkę; 1945 – F. Franz zostaje wiceprezesem. Widzimy z powyższego, iż mało prawdopodobne jest to, że J. F. Rutherford sam pisał wszystkie swoje artykuły, broszury, książki oraz przemówienia publiczne, radiowe i płytowe. Musiał mu w tym ktoś pomagać, przynajmniej w kwestiach językowych (przywoływany jest język hebrajski, grecki) oraz co do korekty tekstów. Czy tą osobą był F. Franz? Dużo na to wskazuje. Jeśli nawet nikt nie pomagał J. F. Rutherfordowi w pisaniu książek, broszur i przemówień, to jednak sam sobie ułatwiał pracę, jak widzieliśmy, kopiując całe szpalty tekstu z jednych publikacji i zamieszczając je w kolejnych. Interesujące jest to, że właśnie w momencie, gdy w roku 1992 zmarł F. Franz, powołano pomocników dla Ciała Kierowniczego: „Od roku 1992 Ciało Kierownicze mianuje dojrzałych, doświadczonych chrześcijańskich starszych, aby pomagali jego komitetom w wywiązywaniu się z ich zadań. Pomocnicy ci należą do »drugich owiec« i zapewniają Ciału Kierowniczemu cenne wsparcie" (Strażnica 15.10 2015 s. 3). Czyżby przed rokiem 1992 nie była potrzebna wspomniana pomoc? Czy F. Franz sam, jako płodny pisarz, przez całe lata dostarczał wystarczającą ilość materiału na publikacje? Owszem, również jemu w pisaniu pomagali inni, jak to opisał R. Franz, ale jego stryj był przez lata „głównym pisarzem" organizacji, jak jego bratanek zaznaczył. Czy zatem wcześniej J. F. Rutherford sam pisał wszystko co zostało podpisane jego nazwiskiem? Jeśli w książce pt. Nowy świat, autorstwa F. Franza, znaleźlibyśmy identyczne frazy (albo podobne), jak w którejś z publikacji J. F. Rutherforda, to mielibyśmy kolejną przesłankę, że przy pisaniu ich zaangażowana była ta sama osoba. Jednak takie porównywanie treści całych kilku książek jest bardzo pracochłonne i przerasta nasze możliwości. Ta propozycja porównawcza pozostaje więc niezrealizowana. Nasuwa się jednak jeszcze jedna refleksja. Jeśli książka pt. Nowy świat (The New World) została wydrukowana na kongres, który odbywał się w dniach 18-20 września 1942 roku, a „ogłoszony" był na początku marca tego roku (decyzję podjęto pewnie już w roku 1941 na zebraniu statutowym Towarzystwa Strażnica), to zapewne F. Franz pisał ją już w roku 1941, gdy żył jeszcze J. F. Rutherford (zm. 8 stycznia 1942). Czy gdyby on nie zmarł w tym czasie, to kolejna książka byłaby mu przypisana? Trzeba tu dodać, że następne kongresy Świadkowie Jehowy wyznaczają zazwyczaj z rocznym wyprzedzeniem, a ten zaplanowany na rok 1942 miał hasło takie, jak tytuł wspomnianej książki, to znaczy Nowy świat. Oto wspomnienie tego kongresu, na którym przemawiał F. Franz: „(...) na początku marca 1942 roku ogłoszono, że od 18 do 20 września odbędą się »teokratyczne zgromadzenia« pod hasłem »Nowy świat«. (...) Potem wprowadził przemówienie kluczowe pod tytułem »Jedyne światło«, oparte na 59 i 60 rozdziale Księgi Izajasza. Wygłosił je brat Franz" (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 92). Author: Włodzimierz Bednarski http://bednarski.apologetyka.info/article/1152/	<urn:uuid:ae3e9dac-9b0d-4b56-8dc0-a4d708a67cf2>	finepdfs	2.097656	CC-MAIN-2019-09	http://bednarski.apologetyka.info/upload/articles/pdfs/6/53964c2/1152_czy-j-f-rutherford-sam-pisa-swoje-ksiazki-czy-mu-ktos-pomaga-cz-2.pdf	2019-02-21T10:50:43Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247503844.68/warc/CC-MAIN-20190221091728-20190221113728-00580.warc.gz	32,234,405	0.999867	0.99988	0.99988	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1458, 4025, 6003, 8026, 10765, 13053, 15261, 17558, 19426, 21763, 24610, 26930, 28941, 30749 ]	1	0
Protokół nr 32/09 z przebiegu XXXII Sesji Rady Miejskiej w Słubicach odbytej w dniu 26 marca 2009 r., godzina 13:00 pod przewodnictwem Przewodniczącego Rady Miejskiej w Słubicach Radnego Piotra Kiedrowicza 1. Sprawy regulaminowe. 2. Projekt uchwały RM o zmianie uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009. 3. Projekt uchwały RM o zmianie uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009. 4. Projekt uchwały RM w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz maksymalnej kwoty dofinansowania opłat za kształcenie pobierane przez szkoły wyższe i zakłady kształcenia nauczycieli na rok 2009. 5. Sprawozdanie z pracy Zespołu Administracyjnego Oświaty w Słubicach za rok 2008. 6. Sprawozdanie ze Strategii Rozwoju Edukacji w Gminie Słubice na lata 2007-2013 za okres listopad 2007 rok - grudzień 2008 rok. 7. Projekt uchwały RM o zmianie podziału gminy na stałe obwody głosowania. 8. Projekt uchwały RM w sprawie: utworzenia odrębnego obwodu głosowania. 9. Projekt uchwały RM w sprawie woli nabycia nieruchomości. 10. Projekt uchwały RM w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów dzierżaw na nieruchomości gminne. 11. Projekt uchwały RM w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłat rocznych za trwały zarząd dla Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach. 12. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( M. Regenczuk ). 13. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach( T. Wilczyński ). 14. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( F. Krasiński ). 15. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( T. Wilczyński ). 16. Sprawozdanie z dnia 10 marca 2009 r. z realizacji Strategii Rozwoju Gminy Słubice na lata 2007-2013 podjętej uchwałą Rady Miejskiej w Słubicach nr XVI/125/07 z dnia 28 grudnia 2007 r. Okres sprawozdawczy 2007-2008. 17. Sprawozdanie z działalności Zakładu Usług Wodno-Ściekowych Sp. z o. o w Słubicach w 2008 roku. 18. Sprawozdanie z działalności Zakładu Energetyki Cieplnej Sp. z o. o. w Słubicach za 2008 rok. 19. Sprawozdanie z działalności Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Słubicach za 2008 rok. 20. Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Słubicach za 2008 rok. 21. Sprawozdanie z działalności Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach w roku 2008. 22. Sprawozdanie z działalności Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach za rok 2008. 23. Sprawozdanie z działalności Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Słubice za rok 2008. 24. Sprawozdanie z działalności Słubickiego Miejskiego Ośrodka Kultury za rok 2008. 25. Międzysesyjne sprawozdanie z działalności Burmistrza Słubic, w tym z wykonania uchwał Rady Miejskiej. 26. Interpelacje i zapytania radnych. 27. Informacje bieżące Rady Miejskiej. 28. Zamknięcie XXXII sesji Rady Miejskiej. Punkt 1. Sprawy regulaminowe. Przewodniczący o godzinie 13:00 otworzył XXXII sesję, stwierdzając quorum i prawomocność obrad. Na ogólną liczbę 15 radnych na początku sesji uczestniczyło 11 radnych. Lista obecności w załączeniu do protokołu. Przewodniczący Rady P. Kiedrowicz zapytał o uwagi do protokołu z XXXI sesji Rady Miejskiej w Słubicach. Uwag do treści protokołu z XXXI sesji Rady Miejskiej nie zgłoszono. „Za" przyjęciem protokołu z XXXI sesji Rady Miejskiej w sporządzonej wersji głosowało jednogłośnie 11 radnych. Przewodniczący Rady P. Kiedrowicz zapytał o uwagi lub wnioski do przedłożonego porządku obrad. Skarbik Gminy Hanna Michalska w imieniu Burmistrza Słubic wniosła o rozszerzenie porządku obrad o projekt uchwały w sprawie zaciągniętego kredytu inwestycyjnego. Przewodniczący Rady Miejskiej poprosił wnoszącą Hannę Michalską o krótkie omówienie projektu, aby móc zagłosować nad rozszerzeniem porządku. Skarbik Hanna Michalska omówiła projekt uchwały zgodnie z załącznikiem i poinformowała, że w/w druk został pozytywnie zaopiniowany zarówno przez Komisję Sfery Socjalnej jak i Komisję Rozwoju Gospodarczego. Przewodniczący Rady Miejskiej podziękował Pani Skarbik i poinformował, że jest jeszcze propozycja rozszerzenia porządku obrad o kolejny projekt uchwały w sprawie określenia regulaminu przyznawania nauczycielom dodatków i innych elementów wynagrodzenia w szkołach podstawowych, gimnazjach, przedszkolach i żłobko-przedszkolu prowadzonych przez Gminę Słubice. Projekt ten został przedstawiony i omówiony przez Dyrektor ZAO w Słubicach Jolantę Skręty na Komisji Sfery Socjalnej i Komisji Rozwoju Gospodarczego, przez które został zaopiniowany pozytywnie. Dyrektor ZAO Jolanta Skręty omówiła projekt w/w uchwały zgodnie z załącznikiem. Przewodniczący RM poinformował, że projekt uchwały przedstawiony przez Dyrektor ZAO Jolantę Skręty, to druk nr 353, a projekt uchwały przedstawiony przez Skarbnik Hannę Michalską, to druk nr 354. Za rozszerzeniem porządku obrad o druk nr 353 głosowało jednogłośnie 12 radnych. Za rozszerzeniem porządku obrad o druk nr 354 głosowało jednogłośnie 12 radnych. Za przyjęciem rozszerzonego porządku obrad o druki: 353, 354, głosowało jednogłośnie 12 radnych. Przewodniczący RM poinformował, że druk nr 353 będzie rozpatrywany w punkcie 15a, a druk 354 w punkcie 15 b. Punkt 2. Projekt uchwały RM o zmianie uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009. DRUK nr 330 Projekt uchwały omówiła Skarbnik Gminy H. Michalska zgodnie z załącznikiem. Przewodniczący Komisji Rozwoju Gospodarczego Cz. Dzierniejko poinformował, że członkowie Komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 330. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej Józefa Grabowskiego przekazała, że członkowie Komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 330. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Kiba poinformowała, że na komisji głosowała pozytywnie za przyjęciem projektu uchwały i jednocześnie zapytała dlaczego kwoty 700 000 zł. przeznaczonej na teren rekreacyjny w Golicach nie ma w punkcie zwiększenia dochodów? Na wszystkie inne inwestycje są wydatkowane środki zewnętrzne, natomiast w tym jednym punkcie dochodów ich nie ma. W rozumieniu radnej w momencie pisania projektu muszą być zabezpieczone pieniądze, a dopiero jak projekt zostanie zatwierdzony, to pieniądze będą przyznane i dopiero można podjąć pieniądze z budżetu na wykonanie zadania. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 330 głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/295/09 w sprawie zmiany uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009. Punkt 3. Projekt uchwały RM o zmianie uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009 DRUK nr 331 Projekt uchwały omówiła Skarbnik Gminy H. Michalska zgodnie z załącznikiem. Przewodniczący Komisji Rozwoju Gospodarczego Cz. Dzierniejko poinformował, że członkowie Komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 331. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej J. Grabowskiego przekazała, że członkowie Komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 331. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 331 głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII296/09 w sprawie zmiany uchwały uchwalającej budżet gminy na rok 2009. Punkt 4. Projekt uchwały RM w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz maksymalnej kwoty dofinansowania opłat za kształcenie pobierane przez szkoły wyższe i zakłady kształcenia nauczycieli na rok 2009. Druk nr 332 Projekt uchwały zgodnie z załącznikiem przedstawiła dyrektor Zakładu Administracji Oświaty w Słubicach Jolanta Skręty. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej J. Grabowskiego przekazała, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 332. Dyskusji brak. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 332, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/ 297/09 w sprawie dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz maksymalnej kwoty dofinansowania opłat za kształcenie pobierane przez szkoły wyższe i zakłady kształcenia nauczycieli na rok 2009. Punkt 5. Sprawozdanie z pracy Zespołu Administracyjnego Oświaty w Słubicach za rok 2008. DRUK nr 333 Przewodniczący RM poinformował, że dyrektor Zakładu Administracji Oświaty Jolanta Skręty pozostaje do dyspozycji radnych, gdyby ktoś miał pytania do przedstawionych materiałów. Dyskusji brak. Punkt 6. Sprawozdanie ze Strategii Rozwoju Edukacji w Gminie Słubice na lata 2007-2013 za okres listopad 2007 rok - grudzień 2008 rok. DRUK nr 334 Przewodniczący Rady miejskiej spytał, czy dyrektor Zakładu Administracji Oświaty Jolanta Skręty zechciałaby dodać coś do sprawozdania. Dyrektor Jolanta Skręty nie miała nic do dodania. Dyskusja: Radna Krystyna Baczyńska poinformowała, że bardzo dokładnie przeanalizowała sprawozdanie i cieszy się, że w zadaniach ujęta jest praca z uczniem zdolnym, ponieważ do tej pory wiele czasu poświęcało się uczniom słabszym, przez co zaniedbywało się „ perełki" , czyli uczniów zdolnych, którzy również zasługują na uwagę i mają możliwości, aby osiągać sukcesy, ale potrzebują też odpowiedniego wsparcia i ukierunkowania. Radna dodała, że jest bardzo ciekawa jak ten program będzie funkcjonować? Przewodniczący RM Piotr Kiedrowicz zaznaczył, że cieszy się, że to sprawozdanie zostało zrobione bardzo solidnie przez co składa ukłon w stronę Pani dyrektor Jolanty Skręty i będzie trzymać kciuki, aby założenia strategii zostały zrealizowane. Przewodniczący RM poprosił naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich, aby punkt 7 i 8 zostały omówione wspólnie. Punkt 7 i 8 Projekt uchwały RM o zmianie podziału gminy na stałe obwody głosowania. DRUK nr 335 Projekt uchwały RM w sprawie: utworzenia odrębnego obwodu głosowania. DRUK nr 336 Projekty uchwał zgodnie z załącznikami omówiła naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Barbara Banaśkiewicz. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej J. Grabowskiego przekazał, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektów uchwał jak w drukach nr 335 i 336. Dyskusja: Radny Juliusz Żwirek zapytał czy po podziale na dodatkowe okręgi będzie w nich taka liczba osób jaka jest wymagana i jaka jest ilość mieszkańców przypadających na każdy okręg. Naczelnik WSO B. Banaśkiewicz poinformowała, że liczba mieszkańców w obwodach szacuje się następująco: I – 1426, II – 1639, III – 2737, IV – 1629, V – 1298, VI – 1939, VII – 1769, VIII – 2678, IX – 1192, X – 1250, XI – 449, XII – 1002. Naczelnik B. Banaśkiewicz nadmieniła, że jest to stan na dzień 12 lutego 2009 r., ale może to ulec zmianie i przed samymi wyborami będzie jeszcze weryfikacja okręgów. Jeśli zmiany te będą drastyczne, to znów trzeba będzie zastanowić się nad zmianą okręgów. ów z województwa lubuskiego W okręgu XIII będziemy wybierać posł i zachodniopomorskiego do Parlamentu Europejskiego. Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 335, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/298/09 o zmianie podziału gminy na stałe obwody głosowania. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 336, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/299/09 w sprawie: utworzenia odrębnego obwodu głosowania. Punkt 9. Projekt uchwały RM w sprawie woli nabycia nieruchomości. DRUK nr 337 Projekt uchwały zgodnie z załącznikiem omówił naczelnik Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Nieruchomości Tomasz Horbacz. Przewodniczący Komisji Rozwoju Gospodarczego Cz. Dzierniejko poinformował, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 337. Dyskusja: Radny Juliusz Żwirek zwrócił się z prośbą do Burmistrza, aby projekty uchwał dotyczące działek posiadały załączniki graficzne pokazujące konkretnie gdzie dane działki znajdują się, ponieważ same numery niewiele mówią. Taki załącznik kosztuje niewiele, a obrazuje sporo. Przewodniczący RM Piotr Kiedrowicz dodał, że jest to słuszna uwaga. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 337, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/300/09 w sprawie woli nieruchomości. nabycia Punkt 10. Projekt uchwały RM w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów dzierżaw na nieruchomości gminne. Druk nr 338 Projekt uchwały zgodnie z załącznikiem omówił naczelnik Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Nieruchomości Tomasz Horbacz. Przewodniczący Komisji Rozwoju Gospodarczego Cz. Dzierniejko poinformował, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 338. Dyskusja: Radna Krystyna Kiba zapytała co to jest za nieruchomość ujęta w 3 punkcie tabeli projektu uchwały? Czy nie jest to przypadkiem jakaś sklecona z desek budka, która swoją estetyką szpeci wygląd miasta? Naczelnik Tomasz Horbacz odpowiedział, że na dzień dzisiejszy nie jest w stanie udzielić odpowiedzi, ale w najbliższym terminie odpowiedź radnej K. Kibie zostanie udzielona. Naczelnik poinformował, że jest to prawdopodobnie garaż, w którym trzymane są rowery. Przewodniczący RM poprosił naczelnika T. Horbacz, żeby w przyszłość faktycznie zaznaczać, czy dane pomieszczenie gospodarcze jest murowane. Radny Ryszard Konopacki poprosił, aby zwrócić uwagę na propozycje nr 2 w załączniku, bo prawdopodobnie jest tam błąd w pisowni nazwiska. Naczelnik Horbacz odpowiedział, że zostało to już zauważone na komisji Sfery Socjalnej i miało zostać poprawione, ale widocznie nie dotarło do Biura Rady. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 338, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/301/09 w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów dzierżaw na nieruchomości gminne. Punkt 11. Projekt uchwały RM w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłat rocznych za trwały zarząd dla Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach. Druk nr 339 Projekt uchwały zgodnie z załącznikiem omówił dyrektor Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach Ryszard Chustecki. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej J. Grabowskiego przekazała, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 339. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Skubisz zapytała, czy w projekcie uchwały zostały również ujęte działki, na których stoi budka ze zniczami i kiosk z piwem? Dyrektor R. Chustecki odpowiedział, że działki, o które pyta radna nie zostały ujęte w projekcie. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 339, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/302/09 w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie bonifikaty od opłat rocznych za trwały zarząd dla Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach. Przewodniczący Rady Miejskiej ogłosił 10 minut przerwy. Po przerwie obecnych było 11 radnych. Przewodniczący RM stwierdzając quorum wznowił posiedzenie sesji. Punkt 12. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( M. Regenczuk ). Druk nr 340 Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski omówił skargę przedstawioną na druku nr 340. Poinformował, że skarga ta została przez komisję uznana za bezzasadną. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Kiba powiedziała, że sprawa ta faktycznie już długo się ciągnie i im jako radnym jest przykro, że niestety nie są organem, który powinien rozpatrywać tą skargę. Radna poinformowała, że sama była na spotkaniu dotyczącym przypadku Pana Regenczuka w ZAMK, a ponieważ wspólnota mieszkaniowa rządzi się własnymi przepisami, Rada Miejska nie jest organem właściwym. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski dodał, że sąsiedzi Pana Regenczuka wystosowali nawet pismo do Wojewody Lubuskiego, że mają już dosyć skarg Pana Regenczuka i nie życzą sobie kolejnych komisji i ekspertyz, ponieważ jest to ich własność, a sami działają w granicach prawa. Przewodniczący RM Piotr Kiedrowicz przywołał do porządku Pana Mieczysława Regenczuka, który bez udzielenia prawa głosu próbował wygłosić swoje spostrzeżenia. Przewodniczący dodał, że wspólnota ma swoje prawa, a Rada Miejska nie może decydować za wspólnotę mieszkaniową. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski poinformował Pana Regenczuka, że w obecnej sytuacji najlepszym wyjście dla skarżącego byłoby skierowanie sprawy na drogę sądową. Przewodniczący RM poparł słowa radnego E. Przeworskiego. Radny Ryszard Konopacki poprosił radcę prawnego o wyjaśnienie, czy może być tak, że ten kto pisał uzasadnienie do projektu uchwały może „ zobligować" Radę Miejską do podtrzymania wcześniejszego stanowiska? Przewodniczący RM P. Kiedrowicz poinformował, że rozmawiał w tej kwestii z radcą i poprosił Pana Wiesława Pniewskiego o wyrażenie swojej opinii. Radca prawny Wiesław Pniewski poinformował, że nie wie, kto sporządził załącznik do uchwały, ale nie w tym rzecz, bo Rada Miejska powinna zaopiniować całą uchwałę, a nie tylko załącznik. Radca powiedział, że może jedynie domyślać się, że uzasadnienie wynika z kodeksu postępowania administracyjnego, a Rada Miejska nie pierwszy raz próbuje rozpatrzyć skargę Pana Regenczuka, gdzie on momentu ostatniej sprawy żadne nowe okoliczności nie pojawiły się, a art. 239 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że skarga w momencie je rozpatrzenia została uznana za bezzasadną, a skarżący ponowił ją bez wskazania nowych okoliczności, to organ właściwy do jej rozpatrzenia może podtrzymać w tej sprawie swoje wcześniejsze stanowisko, może, ale nie musi. Uzasadnienie nie wiąże Radzie Miejskiej, mówiąc kolokwialnie „ rąk". Rację ma Przewodniczący Komisji Rewizyjnej mówiąc, że sprawa Pana Regenczuka, nie jest to sprawa, którą powinna zajmować się Rada Miejska. Oczywiście jeżeli skargę traktujemy jako skargę na dyrektora samorządowej jednostki organizacyjnej, to owszem. Artykuł 229, pkt 3 kpa mówi, ze skargi na Burmistrza, bądź kierowników gminnych jednostek organizacyjnych musi rozpatrywać Rada Miejska, ale tak na prawdę organem właściwym do zajęcia odpowiedniego stanowiska jest sąd, a tego typu sytuacje reguluje kodeks cywilny, więc Pan Regenczuk powinien wystąpić z powództwa cywilnego do sądu. Pan Regenczuk niestety w sposób nietrafny próbuje dociec przed wspólnot ą swoich racji. Pretensje skarżącego może i są słuszne, ale niestety skierowane pod niewłaściwy adres. Sprawa sądowa załatwiłaby ten problem raz na zawsze, a jeśli chodzi o koszty sądowe, to jeśli ktoś znajduje się w takiej sytuacji, że nie stać go na poniesienie kosztów sadowych, to taka osoba może zostać zwolniona z kosztów sądowych. Przewodniczący RM podziękował radcy prawnemu za dogłębne przedstawienie sprawy. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 340, głosowano 9 głosami „ za", 2 głosy „ wstrzymujące się", 1 głos „ przeciw". Przewodniczący RM dodał, że obecnych na Sali jest 12 radnych, więc wszystko zgadza się. Uchwała Nr XXXII/303/09 w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach. Punkt 13. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( T. Wilczyński ). Druk nr 341 Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski poinformował, że komisja uznała skargę za bezzasadną. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Baczyńska poinformowała, ze z tego względu, że Pan Wilczyński mieszka w jej okręgu wyborczym i zgłosił się do niej w sprawie tej skargi. Radna zaznaczyła, że pismo złożone przez Pana Wilczyńskiego dnia 16 lutego 2009 r., to nie jest skarga, ale zażalenie na treść uchwały, która w sprawie tej skargi była podjęta z końcem grudnia 2008 r. Zdaniem radnej, pismo informuje jedynie o ustosunkowaniu się skarżącego do treści grudniowej uchwały. Pismo to niestety zostało zakwalifikowane jako skarga na działalność dyrektora ZAMK w Słubicach. Osobiście radna K. Baczyńska nie widzi w tym piśnie żadnej skargi. Radna dodała, że była w miejscu zamieszkania Pana Wiczyńskiego, co prawda, nie spotkała się z żadnym sąsiadem Pana Wilczyńskiego, bo też i nie chciała, ale sama przynajmniej sprawdziła, jak przedstawia się faktycznie sytuacja skarżącego. Radna nadmieniła, że nie jest specjalistą w zakresie budownictwa, ale jakieś remonty na klatce trwają. Radna zaznaczyła, że nie będzie głosować za podjęciem uchwały. Radny Ryszard Konopacki powiedział, że pismo Pana Wilczyńskiego było złożone w Biurze Rady Miejskiej, więc radni powinni zostać zapoznani z tym pismem, a radni pisma nie widzieli, więc jak mają głosować? Radny stwierdził, że zmienia zdanie i głosować nie będzie, pomimo, iż na komisji zaopiniował druk uchwały pozytywnie. Dyrektor ZAMK w Słubicach Krzysztof Radkiewicz poinformował, że jeśli chodzi o prace prowadzone na klatce Pana Wilczyńskiego, to nie jest już remont stropu, ale jego odbudowa. Dyrektor dodał, że jeśli chodzi o całą sprawę związana z pożarem, to właśnie w Prokuraturze umorzono śledztwo z powodu znikomego zagrożenia i znikomej szkodliwości społecznej. Samo przyspieszenie prac związane z remontem dla nikogo nie jest szkodliwe. Zastępca Burmistrza Katarzyna Mintus-Trojan odpowiedziała radnemu R. Konopackiemu, że dokumenty w sprawie skarg są do wglądu w Biurze Rady Miejskiej. Na prośbę radnych, aby nie kserować i nie załączać byt dużych ilości dokumentów, nie zostały one przesłane z innymi materiałami na sesję. Kwestia jest taka, czy radni życzą sobie, aby załączać wszystkie dokumenty, czy też nie? Zastępca Burmistrza zaznaczyła, że uwaga radnego R. Konopackiego o braku możliwości zapoznania się z dokumentacją jest niesłuszna. Przewodniczący Rady Miejskiej potwierdził słowa Zastę K. Mintus- Trojan. pcy Burmistrza Przewodniczący Komisji Rewizyjnej E. Przeworski powiedział, że jedynym błędem jaki w tej sytuacji popełnił ZAMK, to rozpoczęcie remontu bez zezwolenia, przez co powstał bałagan i przeprowadzono niepotrzebnie mnóstwo ekspertyz. Na szczęście zezwolenie już jest. Radna Krystyna Baczyńska zaznaczyła kolejny raz, że pismo Pana Wilczyńskiego nie jest skarga na dyrektora ZAMK w Słubicach. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej E. Przeworski powiedział, że sprawa była konsultowana z radcą prawnym i zdaniem radcy jest to skarga. Radca prawny Wisław Pniewski poinformował, że to nie prawnik decyduje czy coś jest skargą, czy też nie, ale radni. A takie pisma można traktować trojako: - jako skarga na Burmistrza, lub kierowników gminnych jednostek organizacyjnych w myśl art. 229, pkt 3 kpa, - jako wezwanie do usunięcia naruszenia w myśl art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, - lub z tej racji, że nie jest to ani jeden, ani drugi przypadek, to nie powinno w ogóle znaleźć się na sesji. Radca poinformował, że decyzja o podjęciu uchwały należy teraz do radnych. Przewodniczący RM podziękował radcy prawnemu i poinformował, że jeśli nie ma wniosków formalnych, to po wyczerpaniu dyskusji plenarnej będzie głosowanie. Radny Ryszard Konopacki zauważył, że Pan Tomasz Wilczyński składając pisma skarżył się na uchwałę, a nie na dyrektora ZAMK. Przewodniczący RM Piotr Kiedrowicz złożył wniosek o zniesienie projektu uchwały z obrad sesji i przeniesienie go na następną sesję. Przewodniczący RM poinformował, że jak zostaną wyczerpane wnioski formalne, to rada przejdzie do głosowania. Radny Ryszard Konopacki powiedział, ze projekt mówi o skardze, a z pisma skarżącego wynika ewidentnie, że jest to zażalenie na teść poprzedniej uchwały. „Za" zniesieniem z obrad sesji uchwały jak w druku nr 341 i ponowne rozpatrzenie na kolejnej sesji zgodnie z wnioskiem Przewodniczącego Rady Miejskiej w Słubicach głosowano jednomyślnie 12 głosami. Punkt 14. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( F. Krasiński ). Druk nr 342 Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski poinformował, że komisja uznała skargę za bezzasadną. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Kiba powiedziała, że jest to forma skargi, ale jest to skarga bezzasadna, ponieważ nie leży w kompetencji dyrektora ZAMK. Radny Ryszard Konopacki zapytał, czy gmina we wspólnocie mieszkaniowej Pl. Wolności ma swoje lokale? Dyrektor ZAMK Krzysztof Radkiewicz powiedział, że do 7 lokali jest to mała wspólnota i do niej ma zastosowanie kodeks cywilny, a przypadku dużej wspólnoty powyżej 7 mieszkań ma zastosowanie „ Ustawa o własności lokali". W większości przypadków gmina ma swój udział we wspólnocie, ale nie może decydować. Radny Ryszard Konopacki zapytał, czy sporna toaleta mieści się w lokalu prywatnym, czy komunalnym? Dyrektor ZAMK Krzysztof Radkiewicz odpowiedział, że nie ma to znaczenia, ponieważ lokal komunalny jest także pojmowany jako prywatny. Radny Ryszard Konopacki spytał, czy hałasując spłuczka była niedawno montowana, czy też dawno? Dyrektor ZAMK odpowiedział, że spłuczka montowana była 3 lata temu. Radny R. Konopacki powiedział, że skoro spłuczka faktycznie hałasuje i przeszkadza, to może skarga ta wcale nie jest bezzasadna? Dyrektor ZAMK zaznaczył, że w przypadku tej skargi, to Rada Miejska nie jest organem właściwym do jej rozpatrzenia. Przewodniczący RM poprosił radcę prawnego o odniesienie się do powyższej sprawy. Radca prawny Wiesław Pniewski powiedział, że w myśl art. 231 kpa sprawa ta do rozstrzygnięcia powinna zostać przekazana do organu właściwego, którym w tym przypadku jest Wspólnota Mieszkaniowa. Radna Krystyna Baczyńska stwierdziła, że reasumując powyższe, to nie wie jak ma głosować. Przewodniczący RM uspokoił radną K. Baczyńską, zaznaczył, że projekt uchwały jest zgodny z prawem o czym świadczy pieczątka i podpis radcy na projekcie uchwały. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 342, głosowano 8 głosami, 3 „ wstrzymujące się" , 1 „ przeciw". Uchwała Nr XXXII/304/09 w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach. Punkt 15. Projekt uchwały RM w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach ( T. Wilczyński ). Druk nr 343 Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Eugeniusz Przeworski poinformował, że skarga ta jest podobna do poprzedniej skargi Pana Wilczyńskiego zawartej w druku uchwały nr 341, który to został zdjęty z obrad sesji. Wobec powyższego projekt uchwały druk nr 343 tez powinien być zdjęty z sesji. Dyskusji brak: „Za" zniesieniem z obrad sesji uchwały jak w druku nr 343 zgodnie z wnioskiem formalnym Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Eugeniusza Przeworskiego głosowano 11 głosami, 1 głos „ wstrzymujący". Przewodniczący RM poinformował, że projekt uchwały został wycofany z porządku dzisiejszych obrad. Punkt 15 a. Projekt uchwały RM w sprawie określenia regulaminu przyznawania nauczycielom dodatków i innych elementów wynagrodzenia w szkołach podstawowych, gimnazjach, przedszkolach i żłobko - przedszkolu prowadzonych przez Gminę Słubice. Druk nr 353 Przewodniczący RM przypomniał, że projekt uchwały został na początki sesji omówiony przez panią dyrektor ZAO Jolantę Skręty, która w razie pytań pozostaje na sesji do dyspozycji. Radna Krystyna Baczyńska w zastępstwie Przewodniczącego Komisji Sfery Socjalnej J. Grabowskiego przekazała, że członkowie komisji głosowali jednogłośnie „za" przyjęciem projektu uchwały jak w druku nr 353. Dyskusji brak. „Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 353, głosowano jednomyślnie 12 głosami. Uchwała Nr XXXII/305/09 w sprawie określenia regulaminu przyznawania nauczycielom dodatków i innych elementów wynagrodzenia w szkłach podstawowych, gimnazjach, przedszkolach i żłobko - przedszkolu prowadzonych przez Gminę Słubice. Punkt 15 b. W sprawie zaciągnięcia kredytu inwestycyjnego. Druk nr 354 Przewodniczący RM przypomniał, że projekt uchwały został na początku sesji omówiony przez Skarbnika Gminy Hannę Michalską. Dyskusji brak. „ Za" podjęciem uchwały jak w druku nr 354 głosowano jednogłośnie 11 głosami. Uchwała Nr XXXII/306/09 w sprawie zaciągnięcia kredytu inwestycyjnego. Punkt 16. Sprawozdanie z dnia 10 marca 2009 r. z realizacji Strategii Rozwoju Gminy Słubice na lata 2007-2013 podjętej uchwałą Rady Miejskiej w Słubicach nr XVI/125/07 z dnia 28 grudnia 2007 r. Okres sprawozdawczy 2007-2008. Druk nr 344 Przewodniczący Rady Miejskiej poinformował, że w przypadku pytań naczelnik Wydziału Gospodarki i Inwestycji pozostaje do dyspozycji. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Kiba wyraziła swoje zadowolenie, ponieważ ze sprawozdania wynika, iż wszystkie nowobudowane budynki są przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Radna zaznaczyła, że niestety nadal dużym problemem pozostają wysokie krawężniki i poprosiła o obniżenie ich w wymaganych miejscach. Radna zwróciła też uwagę na przegląd kominów i poprosiła, aby kominiarze systematycznie informowali wspólnoty o stanie kominów, a w szczególno ści tych, które zagrażają życiu. Radna Krystyna Baczyńska zapytała jak daleko zaawansowane są prace związane ze statkiem spacerowym, który w myśl porozumienia międzygminnego miał pływać z Nowej Soli do Słubic, na którego cel z budżetu gminy zostały przeznaczone pieniądze? Radna powiedziała, że docenia pracę dydaktyczną Straży Miejskiej z młodzieżą w szkołach, ale jednocześnie poinformowała, że mieszkańcy Słubic chcieliby częściej widzieć Straż patrolującą słubickie ulice i dodatkowo wał przy Odrze na którym często spotyka się młodzież zakłócająca spokój mieszkańców, tym bardziej, że do tych celów został zakupiony nowy samochód. Radna zwróciła się również z prośbą o przedstawienie jej ile i gdzie najwięcej zostało udzielonych żółtych kartek związanych z psami załatwiającymi swoje potrzeby w niewłaściwych miejscach. Ponadto radna nadmieniła, że dość często spotyka się dwa samochody stojące z powodu dyskutujących kierowców na pasach dla pieszych, a niestety w takich momentach Straży Miejskiej nigdy nie ma. Dodatkowo radna powiedziała, że w związku z pobytem Współprzewodniczącego Wspólnej Komisji ds. Integracji Europejskiej Słubic i Frankfurtu Pana Juliusza Żwirka w Portugalii w miejscowości Chavez w ramach projektu Urbact II chciałaby dowiedzieć się coś na temat tego spotkania. Radna chciałaby się również dowiedzieć gdzie działa Klub Integracji Społecznej i gdzie jest jego siedziba, bo niestety sama nie mog ła tego ustalić. Radna poprosiła również, aby OPS w Słubicach w ramach programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie utworzył ulotki i porozwieszał je w miejscach powszechnie dostępnych dla dzieci, jak np. szkoła, słup itp, z numerami telefonów dotyczących niebieskiej linii, np nr telefonu na Policję, lub nr do biura interwencji kryzysowej. Jeśli chodzi o program profilaktyki problematyki alkoholowej, to radna nadmieni ła, że kolejny raz prosi o podanie liczby dzieci zagrożonych patologią społeczną, bądź też z rodzin patologicznych, które uczestniczą w nieodpłatnych zajęciach. Na zakończenia radna dodała, że budynki na słubickich ulicach są w fatalnym stanie i małe wspólnoty nie radzą sobie z pieniędzmi przeznaczanymi na remonty. Radna zapytała, dlaczego tak się dzieje i dlaczego jest obecnie tendencja spadkowa je śli chodzi o zaciąganie pożyczek remontowych? Zastępca Burmistrza Katarzyna Mintus-Trojan odpowiedziała, że jeśli chodzi o statek, to głównym beneficjentem była Nowa Sól, która pisała o dofinansowanie do EWT, a za uzyskane pieniądze zrobiła m. in. drogi, przez co zabrakło pieniędzy i projekt związany ze statkiem odpadł. Zastępca Burmistrza dodała, że jeśli chodzi o przebudowę portu, to też nie zostanie to tak szybko zrobione. Jeśli zaś chodzi o przygotowanie ulotek dla dzieci, to będzie to szybko przygotowane. Zastępca Burmistrza nadmieniła, że nie wie czemu do dnia dzisiejszego radna K. Baczyńska nie otrzymała informacji odnośnie liczby dzieci z rodzin patologicznych uczestniczących w nieodpłatnych zajęciach w ramach Programu Profilaktyki Problematyki Alkoholowej, ale zostanie to sprawdzone i odpowiedź zostanie udzielona. Radny Ryszard Konopacki zapytał o możliwość stworzenia nowych miejsc pracy w KSSE i dodał, że warto byłoby porównać proporcje zatrudnienia w naszej strefie ze strefą kostrzyńską. Radny zapytał także o realizację wspólnych patroli, ponieważ na ulicach nie widać ich. Radny wyraził swą wątpliwość co do słuszności zakupionego nowego samochodu dla Straży Miejskiej, ponieważ ów samochód jeździ jedynie na pokaz głównymi ulicami, a nie tam gdzie powinien. Radny zadał również pytanie w jakim celu był zakupiony monitoring, skoro nie zdaje on egzaminu? Radny nadmienił, że chciałby wiedzieć jaki jest efekt monitoringu. Przewodniczący RM odpowiedział, że temat KSSE będzie poruszony na którejś z najbliższych sesji. Radna Krystyna Kiba zapytała czy będzie redukowana produkcja ciepła w ZEC, czy też nie? I co z energią odnawialną? Radna zapytała również co mieści się pod adresem ul. Wojska Polskiego 18? Przewodniczący RM odpowiedział, że odnośnie pytań z działalności ZEC, to będzie można je zadawać jak przejdziemy do omawiania punktu 18. Punkt 17. Sprawozdanie z działalności Zakładu Usług Wodno-Ściekowych Sp. z o. o w Słubicach w 2008 roku. Druk nr 345 Przewodniczący RM poinformował , że w razie pytań dotyczący działalności ZUWŚ w Słubicach, to Prezes Kazimierz Góra pozostaje do dyspozycji. Punkt 18. Sprawozdanie z działalności Zakładu Energetyki Cieplnej Sp. z o. o. w Słubicach za 2008 rok. Druk nr 346 Sprawozdanie z działalności Zakładu Energetyki Cieplnej Sp. z o. o. w Słubicach za 2008 rok zgodnie z załącznikiem przedstawił Prezes Zarządu Energetyki Cieplnej Sp. z o. o. Jacek Kostrzewski. Dyskusja plenarna: Prezes Zarządu ZEC odpowiadając na wcześniej zadane pytanie przez radna Krystynę Kibę poinformował, że jeśli chodzi o SEMS, to ZEC proponuje działania dotyczące energii odnawialnej. Prezes nadmienił, ze ZEC to firma, która musi pozyskiwac odbiorców, a pod adresem Wojska Polskiego 18 mieści się sklep „ Biedronka". Radny Ryszard Konopacki zapytał co będzie z długiem w wysokości 380 000,00 zł.? Prezes Kostrzewski odpowiedział, ze dług spłacany jest z zaciągniętego kredytu. Prezes zaznaczył, że ZEC musi iść w kierunku pozyskiwania inwestorów i takie też działania podejmuje. Radny Ryszard Konopacki powiedział, ze ma mieszane uczucia, ponieważ z jednej strony 500 000,00 zł. należy odzyskać szybko, a z drugiej strony jest informacja, że odzysk tych pieniędzy, to okres długotrwały. Radny zapytał, czy dla Pana Kozery podłączenie ciepła było na koszt ZEC? Prezes Kostrzewski odpowiedział, że kosztowne inwestycje zwracaja się długo, a budynek Pana Kozery był podłączany za pieniądze ZEC, a kosztowało to parę tysięcy zł. Radny Juliusz Żwirek powiedział, że najpierw trzeba zainwestować, aby móc później to ciepło sprzedawać i dlatego inwestuje się w podłączanie. Problem jest taki, że jest dużo ciepła, a mało nabywców, a do tego tematu należy bardzo poważnie podejść. Radny Ryszard Konopacki powiedział, że chodzi mu o to ,że z czasem dostaniemy z ZEC wniosek o spłacanie długu ZEC. Podłączając ciepło warto zastanowić się jakie będą z tego korzyści i w jakim czasie zamortyzuje się nakład pieniężny. Prezes Kostrzewski poinformował, iż straty pokrywane były z kapitału zapasowego, który w obecnej chwili jest niestety zbyt mały. Punkt 19. Sprawozdanie z działalności Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Słubicach za 2008 rok. Druk nr 347 Przewodniczący RM poinformował, iż sprawozdanie z działalności Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Sp. z o.o. w Słubicach za 2008 rok nie zostanie omówione z powodu nieobecności na sesji Prezesa Zarządu PUK w Słubicach Romualda Paszko. Punkt 20. Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Słubicach za 2008 rok. Druk nr 348 Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Słubicach za 2008 rok zgodnie z załącznikiem przedstawiła Kierownik OPS w Słubicach Alina Baldys. Dyskusja plenarna: Kierownik OPS Alina Baldys poinformowała, iż Klub Integracji Społecznej mieścił się przy Placu Wolności w OPS, a obecnie mieści się na ul. Sienkiewicza 1. Koordynator organizuje dla potrzebujących szkolenia, pomoc psychologiczną, pedagogiczną. Prowadzone są również warsztaty terapii zajęciowej w Żabicach. Obecnie w Klubie Integracji w Słubicach jest 13 osób. W przygotowaniu jest folder informujący o działalności Klubu. Patologią społeczną zagrożone są wszystkie dzieci. Radna Krystyna Baczyńska spytała ile osób korzysta z telefonu zaufania? Kierownik A. Baldys odpowiedziała, ze 170 osób. Punkt 21. Sprawozdanie z działalności Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach w roku 2008. Druk nr 349 Sprawozdanie z działalności Zakładu Administracji Mieniem Komunalnym w Słubicach w roku 2008 zgodnie z załącznikiem przedstawił dyrektor ZAMK w Słubicach Krzysztof Radkiewicz. Dyrektor poinformował, że w budżecie zabezpieczono 200 000,00 zł. na fundusz remontowy, ale nikogo przecież nie można zmusić, aby z funduszu skorzystał i zrobił remont, np. szpecącej miasto elewacji, czy dachu. Dyskusja plenarna: Radny Ryszard Konopacki zapytał, czy wolne stanowisko zastępcy dyrektora zostało już obsadzone? Dyrektor ZAMK odpowiedział, że wczoraj został ogłoszony konkurs na to stanowisko. Punkt 22. Sprawozdanie z działalności Ośrodka Sportu i Rekreacji w Słubicach za rok 2008. Druk nr 350 Przewodniczący RM poinformował , że w razie pytań dotyczący działalności OSiR w Słubicach, to dyrektor Ryszard Chustecki pozostaje do dyspozycji. Dyskusja plenarna: Radny Juliusz Żwirek powiedział, ze odnosi wrażenie, iż w OSiR zapanowała stagnacja i nie wiemy co tam dalej robić, a słubicki basen jest w stanie tragicznym. Burmistrz Słubic odpowiedział, że to wcale nie jest tak, że nie wiemy co robić, bo są plany i pomalutku będziemy je realizować, jednakże obecnie brakuje pieniędzy, aby zrobić wszystko od razu. Radny Juliusz Żwirek poinformował, że obecnie w Słubicach mamy 900 miejsc hotelowych. Radny zastanowił się, czy nie byłoby korzystniej zburzyć hotel przy OSiR i wybudować od podstaw zamiast go remontować. Przewodniczący RM poinformował, że modernizacja stadionu kosztować miała około 20 000 000,00 zł. Punkt 23. Sprawozdanie z działalności Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Słubice za rok 2008. Druk nr 351 Sprawozdanie z działalności Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Słubice za rok 2008 zgodnie z załącznikiem przedstawiła dyrektor Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Słubice Agnieszka Mińska. Dyskusja plenarna: Radna Krystyna Kiba podkreśliła, że zamierzenia Pani dyrektor Agnieszki Mińskiej są wspaniałe, ponieważ swojego czasu słubicka biblioteka była najlepszą w kraju i dobrze byłoby, gdyby wróciła do swojej świetności. Radna spytała ile przybyło nowych wolumenów? Dyrektor Agnieszka Mińska odpowiedziała, że nie jest w stanie w tej chwili podać dokładnej liczby, ale na następnej sesji odpowiedź zostanie udzielona. Przewodniczący Rady Miejskiej podziękował dyrektorowi Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Słubice Agnieszce Mińskiej za przedstawienie sprawozdania. Punkt 24. Sprawozdanie z działalności Słubickiego Miejskiego Ośrodka Kultury za rok 2008. Druk nr 352 Przewodniczący RM poinformował , że w razie pytań dotyczący działalności SMOK w Słubicach, to dyrektor Tomasz Pilarski pozostaje do dyspozycji. . Punkt 25. Międzysesyjne sprawozdanie z działalności Burmistrza Słubic, w tym z wykonania uchwał Rady Miejskiej. Przewodniczący Rady Piotr Kiedrowicz poinformował, że sprawozdanie międzysesyjne zostało przekazane do Biura Rady w formie pisemnej. (sprawozdanie w załączeniu do protokołu) Burmistrz Słubic poinformował, że po zakończeniu sesji lutowej poznał Komendanta Policji Pana Ryszarda Bażnika, który w dniu dzisiejszym poinformował że względu, iż nie jest zwolennikiem przesiadywania na sesji, to będzie delegować swojego przedstawiciela. Druga sprawa, to odzew z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który poinformował, że uniwersytet otrzymał błogosławieństwo z ministerstwa w sprawie utworzenia elitarnego ogólnopolskiego liceum ogólnokształcącego w Słubicach, które będzie konkurencyjne dla L.O. we Frankfurcie. Kolejny temat, który nie został jeszcze zamknięty, to basen. Burmistrz zaapelował, że należałoby określić jak ten basen miałby wyglądać i że dobrze byłoby w tej sprawie nawiązać kontakt z Niemcami, np. odnośnie dofinansowania, czy też ogrzewania termicznego. Burmistrz zaznaczył, ze dobrze byłoby, gdyby nie był to tylko basen, ale dodatkowo, np. jeszcze lodowisko. Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza jest otwarty na wszelkie propozycje. Punkt 26. Interpelacje i zapytania radnych. Radna Krystyna Kiba poruszyła kwestię dworca autobusowego, brak wiat i toalet. Radna Krystyna Skubisz spytała, dlaczego nie ma uchwał w sprawie sprzedaży mieszkań i kiedy PUK przeniesie się do budynku po Polspedzie na ul. Krótkiej? Burmistrz Słubic udzielił odpowiedzi informując, iż obecnie pracują nad uchwałą regulującą kwestię sprzedaży mieszkań i dlatego uchwały zostały wstrzymane. Burmistrz nadmienił, że ma nadzieje, iż w kwietniu będzie gotowy projekt tej uchwały. Jeśli chodzi o przeprowadzę PUK do budynku po Polspedzie, to nie nastąpi to szybko z powodu problemów finansowych w PUK. Burmistrz R. Bodziacki powiedział, że w tej sprawie należy porozmawiać z Panem Paszko, ponieważ PUK obecnie boryka się z kryzysem, a aby móc się przeprowadzić potrzebuje około 1 000 000 zł., ponieważ w budynku należy przeprowadzić remont odpowiadający wymaganiom Unii Europejskiej. Remont ten będzie bardzo dużą inwestycją, ponieważ praktycznie wszystko będzie budowane od podstaw. Obecnie w budynku na ul. Krótkiej mie ści się jedynie ZAMK i z utrzymaniem budynku jest problem. Radny Juliusz Żwirek zaproponował, aby powołać Społeczną Radę Sportu. Radny Ryszard Konopacki na podstawie obrad dzisiejszej sesji wniósł, aby projekty skarg były rozpatrywane w inny sposób, ponieważ inny radca prawny zatwierdza projekt uchwały dotyczący skargi, a inny uczestniczy w sesji, a tak nie powinno być. Przewodniczący RM poparł wniosek radnego R. Konopackiego. Radna Krystyna Baczyńska zapytała: ile dzieci z rodzin patologicznych uczestniczy w zajęciach dofinansowanych przez Klub AA? Radna zapytała także w jakich miejscach w Słubicach najczęściej są udzielane kary z powodu psów załatwiających swoje potrzeby w miejscach zabronionych i ile tych kar w zeszłym roku było? Radna zamonitowała także o sprzątanie ulic po zimie. Radny Ryszard Potorski wystąpił z wnioskami, aby dyżury radnych zamieszczane były w Gazecie Słubickiej, poprosił także o zrobienie szczegółowego Funduszu Ochrony Środowiska. Radna Maria Skalniak zapytała do kiedy należy składać wnioski na dofinansowanie z Unii Europejskiej? Burmistrz Słubic odpowiedział, że do 30 kwietnia i będą one od ręki rozpatrywane, a później do końca roku. Burmistrz poinformował radną Krystynę Baczyńską, iż sam osobiście po powrocie z sanatorium kazał posprzątać ulice. Jeśli chodzi o kwestę dworca autobusowego, to Transhand przymierzał się do remontu budynku po bibliotece pedagogicznej i chciał tam zrobić kasę i toaletę, ale projekt nie spodobał się Burmistrzowi, ponieważ byłoby to prowizoryczne a zostałby zapewne na lata. Radny Juliusz Żwirek zauważył, że może dobrze by było powiedzieć Transhandowi , że Niemcy chcą uruchomić linię autobusową. Przewodniczący RM spytał, co będzie z budynkiem po Policji, który po wybudowaniu nowej siedziby miał być oddany gminie? Burmistrz Słubic odpowiedział, że Policja chciała, aby w tym budynku zostały zrobione mieszkania dla policjantów. Generalnie należałoby się zastanowić co z tym budynkiem zrobić, podobnie zresztą jak z budynkiem po Straży Granicznej. Punkt 27. Informacje bieżące Rady Miejskiej. Radny Juliusz Żwirek zdał relację ze swojego pobytu w dniach 11-13 marca 2009 r. w Portugalii w miejscowości Chaves w ramach konferencji międzynarodowej poświęconej programowi URBACT II EGTC. Radny Juliusz Żwirek powiedział, że bardzo dobrze stało się, że Burmistrz Słubic podpisał porozumienie z Nadburmistrzem Frankfurtu n/Odrą Panem Patzeltem, ponieważ dzięki temu porozumieniu nasza działalność jest przez Niemców wspierana i wszystko wskazuje na to, że dzięki temu łatwiej starać się o dofinansowanie z Unii Europejskiej. Radny nadmienił, że w trakcie konferencji parokrotnie wspominano dobrą współpracę Słubic i Frankfurtu. Współpracę należy pielęgnować, bo okazało się, że są takie miasta przygraniczne, które posiadają wspólny parlament , wspólne biura , w których pracuje wiele osób . Radny zaznaczył, ze nie można jedynie udawać, że się współpracuje. Miasta współpracujące powinny mieć wspólne strategie i plany działań, a z tego względu, że wschodnie pogranicze Niemiec nie jest bogate, to jest to duża szansa na pozyskanie sporego dofinansowania. Burmistrz Słubic poinformował, że rozmawiał z zastępca Burmistrza Frankfurtu w sprawie wspólnego tramwaju. Burmistrz zaznaczył, że Frankfurt chce współpracy ze Słubicami, ponieważ na wspólny projekt tramwajowy, jako na ponadlokalny może uzyskać spore dofinansowanie z Unii Europejskiej. Przewodniczący RM powiedział, że miło słyszeć, że nasi sąsiedzi chcą z nami współpracować i że dobrze byłoby zrobić coś konkretnego wspólnie. Punkt 28. Zamknięcie XXXII sesji Rady Miejskiej. Wobec wyczerpania porządku obrad Przewodniczący Rady Miejskiej P. Kiedrowicz zamknął o godzinie 18:00 obrady XXXII Sesji Rady Miejskiej w Słubicach. Przewodniczący Rady Miejskiej Piotr Kiedrowicz Protokół sporządziła Maja Pszczołowska-Mizerska	<urn:uuid:06fe9a20-e964-4bd5-911c-33bb2c52f071>	finepdfs	1.107422	CC-MAIN-2020-29	https://bip.slubice.pl/?p=document&action=show&id=2999&bar_id=2082	2020-07-14T01:28:09+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-29/segments/1593657147031.78/warc/CC-MAIN-20200713225620-20200714015620-00387.warc.gz	304,364,825	0.999871	0.999926	0.999926	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2684, 3085, 5317, 7307, 8825, 10695, 12317, 14084, 16092, 18979, 21501, 23822, 25844, 27589, 29673, 33015, 35260, 37334, 39404, 42181, 45050, 45621 ]	2	0
Justyna Podlewska Fundacja Dzieci Niczyje Odpowiedzialność prawna za cyberprzemoc w stosunku do nieletnich Artykuł analizuje aktualnie obowiązujące przepisy prawa w obszarze odpowiedzialności za działania bezprawne określane jako cyberprzemoc. Autorka przedstawia w nim możliwości dochodzenia odpowiedzialności prawnej za działania cyberprzemocowe w sytuacji, gdy ofiarami i sprawcami są małoletni. W przypadku doświadczenia przez dziecko (osoba poniżej 18. roku życia) cyberprzemocy dostępne są dwie drogi ochrony prawnej: postępowania cywilnego i postępowania karnego. Nie ma definicji prawnej cyberprzemocy, jak również brak jest przepisów prawnych regulujących to zjawisko. Ta pierwsza jest formą ochrony poprzez możliwość uzyskania od sprawcy odszkodowania i zaprzestania działań bezprawnych. W przypadku bezprawnego użycia wizerunku dziecka lub jego imienia i nazwiska (bez zgody rodzica lub opiekuna prawnego dziecka) sprawca ponosi odpowiedzialność cywilną za naruszenie dóbr osobistych dziecka (art. 23 i 24 k.c.). Duga forma odpowiedzialności prawnej to odpowiedzialność karna sprawcy za dokonane przestępstwo. Działania cyberprzemocowe wypełniają znamiona takich przestępstw z kodeksu karnego jak: zniewaga (art. 216 k.k.), zniesławienie (art. 212 k.k.), włamanie (art. 267 i 268a k.k.), groźby (art. 190 i 191 k.k.) oraz wykroczeń z kodeksu wykroczeń: nękanie (art. 197 k.w.) i wulgaryzmy w miejscu publicznym ( 141 k.w.). Wprowadzenie nonimowość Internetu i telefonii komórkowej stwarza ogromne pole dla ekspresji takich zachowań, jak: wyzywanie, ośmieszanie, szantażowanie, rozprzestrzenianie kompromitujących materiałów oraz podszywanie się pod innych. Opisane powyżej działania, których doświadczają dzieci używając Internetu, w literaturze przedmiotu określa się mianem cyberprzemocy. Niniejszy artykuł jest próbą analizy aktualnie obowiązującego prawa w obszarze odpowiedzialności za działania bezprawne, określane jako cyberprzemoc. Ma on na celu przedstawienie możliwości dochodzenia odpowiedzialności za cyberprzemoc, szczególnie wtedy, gdy ofiarami są małoletni 1 . W chwili obecnej polskie prawo nie zapewnia w pełni skutecznej ochrony małoletnim przed cyberprzemocą. W Kodeksie karnym brak działu „Przestępstwa internetowe". Ustawodawca planuje nowelizację tego Kodeksu w zakresie odpowiedzialności za przestępstwa dokonywane za pomocą tego medium. Jednakże do chwili przeprowadzenia koniecznych zmian w prawie, należy korzystać z istniejących regulacji prawnych, aby chronić małoletnie ofiary przemocy w Internecie. Cyberprzemoc (ang. cyberbullying) to przemoc z użyciem technologii informacyjnych i komunikacyjnych – komunikatorów, czatów, stron internetowych, blogów, SMS-ów i MMS-ów. W sytuacji, kiedy małoletni jest ofiarą cyberprzemocy, dostępne są dwie drogi ochrony prawnej: postępowania cywilnego i postępowania karnego. Ta pierwsza jest formą ochrony poprzez możliwość uzyskania od sprawcy odszkodowania i zaprzestania przez niego działań bezprawnych. Druga droga to forma odpowiedzialności karnej sprawcy za dokonane przestępstwo. Sprawca Polskie prawo zakłada istnienie odpowiedzialności po ustaleniu sprawcy przestępstwa lub naruszenia dóbr, a także przypisanie sprawcy winy za dokonane naruszenie. Bez spełniania tego podstawowego warunku jakakolwiek odpowiedzialność nie jest możliwa. Sprawcy cyberprzemocy, zwłaszcza ci dokonujący przestępstw z zamiarem umyślnym, wykorzystują anoni- mowość Internetu, a nowoczesna technika umożliwia im bezkarność. Prokuratura często umarza postępowania ze względu na niemożność znalezienia czy wykrycia sprawców. Brak współpracy ze strony administratorów sieci, jak również brak jasnego uregulowania ich odpowiedzialności, nie sprzyja ustaleniu sprawcy działania przestępczego w Internecie. 1 Pojęcia: nieletni, małoletni, dziecko używane są w artykule w rozumieniu osoby poniżej 18. roku życia. Należy podkreślić raz jeszcze, że działania opisane wyżej, a mieszczące się w zakresie zjawiska cyberprzemocy, nie są zapisane w Kodeksie karnym jako przestępstwa cyberprzemocy. Droga ochrony poprzez postępowanie cywilne uzupełnia ochronę dziecka przed cyberprzemocą. Nie jest ona jednak wystarczająca. Przede wszystkim ze względu na jej koszty (opłaty sądowe są wysokie), a także przewlekłość postępowania (sprawa cywilna może trwać dłużej niż rok). Ponadto fakt, że w wielu przypadkach zarówno sprawca, jak i ofiara są niepełnoletni, utrudnia odpowiedzialność odszkodowawczą. Prowadzi to do sytuacji, w której w odniesieniu do pewnych formy przemocy dokonywanej za pomocą Internetu nie możliwa jest w obecnym stanie prawnym odpowiedzialność karna. Idea swobodnego przepływu treści, wymiany myśli, wiedzy i technologii daje wiele możliwości działania zarówno korzystnego, jak i przestępczego. Anonimowość powoduje, że sprawcy cyberprzemocy czują się bezkarni. Brak regulacji definiujących cyberprzemoc na gruncie prawnym powoduje, że wiele osób, zwłaszcza niepełnoletnich, uważa, iż swoimi działaniami nie przekracza granic prawa. Rodzic skrzywdzonego dziecka jako osoba fizyczna, a nie uprawniona instytucja, nie ma możliwości uzyskiwania informacji od urzędów czy organizacji ze względu na obowiązującą Ustawę o ochronie danych osobowych. Ofiara Dzieci są szczególnymi podmiotami prawa. Brak możliwości pełnoprawnego funkcjonowania w życiu społecznym (częściowa zdolność do czynności prawnych po 13. roku życia, a do tego wieku jej brak) nakłada na dorosłych oraz urzędy, instytucje i organizacje szczególną odpowiedzialność za ich bezpieczeństwo. Dziecko, jako ofiara cyberprzemocy, nie może samodzielnie podejmować skutecznych działań prawnych. Jego uprawnienia w zakresie dochodzenia odpowiedzialności prawnej za cyberprzemoc realizują rodzice/opiekunowie prawni. Odpowiedzialność cywilna – odszkodowawcza jako forma ochrony przed cyberprzemocą Naruszenie dóbr osobistych Konstytucja RP w art. 47 gwarantuje każdemu człowiekowi, w tym dziecku, prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym 2 . Ponadto zobowiązuje do zapewnienia właściwej pomocy i ochrony dziecku w sytuacji, gdy zostało bezprawnie pozbawione części lub wszystkich elementów swojej tożsamości 3 . Prawo zapewnia ochronę na gruncie Kodeksu cywilnego poprzez konstrukcję ochrony dóbr osobistych. Dobra osobiste człowieka, w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od wieku 4 . Aktem prawnym, który w Polsce mówi bezpośrednio o prawach dziecka, jest Konwencja o Prawach Dziecka. Art. 8 tej Konwencji nakłada na Polskę podejmowanie działań mających na celu poszanowanie prawa dziecka do zachowania jego tożsamości, w tym: obywatelstwa, nazwiska, stosunków rodzinnych zgodnych z prawem. Formą cyberprzemocy jest zamieszczenie zdjęcia lub filmu z udziałem dziecka na stronie internetowej, na blogu, na portalu społecznościowym itp., a także rozesłanie zdjęcia lub filmu z jego udziałem e-mailem, telefonem komórkowym bez jego zgody. Bezprawne użycie wizerunku, imienia i nazwiska lub pseudonimu dziecka to naruszenie jego dóbr osobistych. Warunkiem 2 Konstytucja RP z dnia 2.04.1997 r. (DzU nr 78, poz. 483). 4 Art. 23: Ustawa – Kodeks cywilny z dnia 23.04.1964 r. (DzU nr 16, poz. 93 ze zm.). 3 Konwencja o Prawach Dziecka z dnia 21.09.1990 r. (DzU nr 120, poz. 526 ze zm.). Ograniczenia te znacząco zmniejszają prawdopodobieństwo ustalenia sprawcy cyberprzemocy. Jeżeli policja czy prokuratura nie prowadzą w spawie śledztwa, rzeczywiste szanse ustalenia sprawcy są bliskie zeru. bezprawności jest tu brak zgody przedstawicieli prawnych dziecka – rodziców lub opiekunów prawnych. Realizacja tego uprawnienia polega na sformułowaniu pozwu do sądu cywilnego, właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego, czyli sprawcy naruszenia dóbr lub dla miejsca dokonania naruszenia. Ofiara naruszenia dóbr osobistych może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Osoba, której dobro osobiste zostało naruszone cudzym działaniem, może żądać zaprzestania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, przeprosiła poprzez złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie 5 . Jeżeli sprawcą jest osoba pełnoletnia, rodzic/opiekun prawny może w imieniu dziecka domagać się zaniechania naruszenia, usunięcia skutków naruszenia, a także zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Należy dokładnie wiedzieć, kim jest naruszający i gdzie mieszka, ponadto należy udowodnić naruszenie dóbr. Są to konieczne warunki dla realizacji cywilnoprawnej drogi ochrony dziecka. Od pozwu należy wnieść opłatę wstępną; w przypadku spraw dotyczących dóbr osobistych wysokość tej opłaty kształtuje się w granicach od 30 zł do 600 zł. Jeżeli sprawcą jest osoba niepełnoletnia, rodzic/opiekun prawny pokrzywdzonego kieruje ją do Sądu Rodzinnego i Nieletnich właściwego ze względu na miejsce zamieszkania sprawcy. Sąd podejmie działania w trybie Ustawy o postępowaniu z nieletnimi. Odpowiedzialność karna jako forma ochrony przed cyberprzemocą Rozpowszechnianie pornografii Szczególnym rodzajem naruszenia wizerunku jest opublikowanie nagiego zdjęcia, filmu z udziałem nagiego dziecka w Internecie. Opublikowanie nagiego zdjęcia dziecka poniżej 18. roku życia w jakiejkolwiek formie w Internecie jest przestępstwem rozpowszechniania pornografii z udziałem małoletniego. Kto rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, przechowuje lub posiada albo Zniewaga i zniesławienie Umieszczenie wizerunku dziecka (zdjęcia, filmu) np.: na stronie internetowej, na blogu, na portalu społecznościowym, roze- słanie go e-mailem lub za pomocą telefonu komórkowego w celu ośmieszenia, umieszczanie w Internecie lub przesyłanie drogą 5 Art. 24 Kodeksu cywilnego. 6 Art. 202: Ustawa – Kodeks karny z dnia 6.06.1997 r. (DzU nr 88, poz. 553 ze zm.). rozpowszechnia lub publicznie prezentuje treści pornograficzne z udziałem małoletniego albo treści pornograficzne związane z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 6 . Jest to przestępstwo ścigane z urzędu, zatem należy zgłosić je w formie zawiadomienia o przestępstwie do prokuratury. e-mailową, przy użyciu komunikatorów, poprzez serwisy społecznościowe, za pomocą telefonu komórkowego obraźliwych treści i opinii na temat dziecka, tworzenie kompromitujących i ośmieszających stron internetowych, blogów, falszywych kont i profili na serwisach społecznościowych dotyczących dziecka, a także rozsyłanie na temat dziecka drogą e-mailową lub przy pomocy telefonu komórkowego różnego rodzaju kompromitujących materiałów to forma cyberprzemocy. Odpowiedzialności za te działania należy dochodzić na drodze postępowania karnego. Te formy cyberprzemocy spełniają znamiona dwóch przestępstw z Kodeksu karnego: zniesławienia lub zniewagi. Jej sprawcami w ogromnym procencie są nieletni 7 . Kto pomawia inną osobę o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie, karze ograniczenia albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ogra- Włamania, kradzież tożsamości Jeżeli sprawca jest osobą niepełnoletnią należy akt oskarżenia kierować do Sądu Rodzinnego i Nieletnich właściwego dla miejsca zamieszkania nieletniego sprawcy. Formą cyberprzemocy są włamania w Internecie na: konto emailowe, profil w serwisie społecznościowym, na bloga, inne miejsce strzeżone hasłem lub innym zabezpieczeniem w celu uzyskania jakichś informacji lub w celu tzw. kradzieży tożsamości. Sprawcy włamań najczęściej do- 7 Z doświadczeń Helpline.org.pl. 9 Tamże, art. 216. 8 Art. 212 Kodeksu karnego. niczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (zniesławienie) 8 . Oba te przestępstwa są prywatnoskargowe. Oznacza to, że osoba pokrzywdzona lub jej przedstawiciel prawny muszą sformułować prywatny akt oskarżenia i złożyć go w Sądzie Rejonowym (Wydziale Karnym) właściwym ze względu na miejsce popełnienia przestępstwa. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Kto znieważa inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (zniewaga) 9 . W tym przypadku warunkiem odpowiedzialności jest posiadanie przez ofiarę wiedzy o tym, kto jest sprawcą przestępstwa i jego dokładnych danych oraz dowodów popełnionego przestępstwa. Dowodami w tej sprawie mogą być materiały z Internetu zgrane na płytę lub inny nośnik, ewentualnie wydrukowane z podaniem adresów danych stron, na których były prezentowane, świadkowie, którzy słyszeli lub widzieli okoliczności nagrania, samo nagranie i umieszczanie nagrania w Internecie. konują: zmiany hasła, zmian w treści czy w wyglądzie strony/profilu, dodają lub usuwają zdjęcia, niszczą lub uszkadzają profil, konto e-mail. Ochronę przed takimi działaniami nakazuje zapewnić dziecku Konwencja o Prawach Dziecka. Żadne dziecko nie będzie podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego życia prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencję, ani bezprawnym zamachom na jego honor i reputację. Dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju ingerencji lub zamachom 10 . Kto bez uprawnienia uzyskuje informację dla niego nie przeznaczoną, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do przewodu służącego do przekazywania informacji lub przełamując elektroniczne, magnetyczne albo inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 11 . Odpowiedzialność za wymienione wyżej działania bezprawne jest realizowana na gruncie Kodeksu karnego, który penalizuje w art. 267 kradzież informacji oraz w art. 268a niszczenie, usuwanie i uszkadzanie danych informatycznych. Kto, nie będąc do tego uprawnionym, niszczy, uszkadza, usuwa, zmienia lub utrudnia dostęp do danych informatycznych albo w istotnym stopniu zakłóca lub uniemożliwia automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie takich danych, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 12 . Podkreślić należy, że artykuły te nie zostały wprowadzone do Kodeksu karnego z myślą o ochronie małoletnich przed tą formą cyberprzemocy. Prawnicy pracujący w obszarze przeciwdziałania cyberprzemocy wykorzystują je w celu wyegzekwowania odpowiedzialności od sprawców włamań internetowych 13 . Groźby Działania, takie jak: grożenie dziecku przez Internet popełnieniem przestępstwa (np. pozbawieniem życia), kierowanie do dziecka za pomocą narzędzi dostępnych w Internecie gróźb, szantażowanie go w celu zmuszenia go do określonego działania w taki sposób, że 10 Konwencja o Prawach Dziecka. 12 Tamże, art. 268a. 11 Art. 267 Kodeksu karnego. 13 Z doświadczeń Helpline.org.pl. Wykorzystanie artykułów 267 i 268a k.k. zapewnia możliwość realnej ochrony i egzekucji odpowiedzialności. Są to bowiem tzw. przestępstwa publicznoskargowe, wnioskowe. Oznacza to, że pokrzywdzony lub jego przedstawiciel musi złożyć jedynie zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policję lub do prokuratury właściwej ze względu na miejsce popełnienia czynu. Instytucje te zajmą się wyjaśnieniem okoliczności sprawy w ramach własnych obowiązków. Oba te przestępstwa są przestępstwami ściganymi na wniosek pokrzywdzonego, zatem, aby rozpoczęły się działania prawne rodzic/opiekun prawny pokrzywdzonego musi w zawiadomieniu złożyć wyraźny wniosek o ściganie. W zawiadomieniu nie trzeba określać sprawcy, jeżeli jest on nieznany, gdyż rolą policji i prokuratury jest znaleźć sprawcę i udowodnić mu winę. Należy w zawiadomieniu podać wszystkie okoliczności czynu, dowody, jeśli się takie posiada, oraz podać dane osób, które mogłyby być świadkami. Dziecko, jako pokrzywdzony, będzie elementem postępowania i wystąpi w roli świadka. Nie przysługuje mu ochrona z art. 185a i 185b k.p.k., czyli jednorazowe przesłuchanie w przyjaznym pokoju przesłuchań w toku całego postępowania. groźba ta wzbudza obawę w dziecku, że zostanie popełniona, to formy cyberprzemocy, które penalizuje Kodeks karny. Umieszczenie przez nieletnich gróźb wobec nielubianych kolegów w Internecie, np. na stronie internetowej, na blogu, przesyłanie gróźb drogą e-mailową lub za pomocą innych narzędzi dostępnych w Internecie, takich jak czat, komunikatory, forum to częsta forma załatwiania rówieśniczych zatargów. Sprawcy nie zdają sobie sprawy z konsekwencji i rozmiaru szkód, jakie wyrządzają ofiarom. Ofiary często groźbami doprowadzane są do sytuacji, w których podejmują działania zagrażające ich zdrowiu i życiu. Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 14 . Kodeks karny w tym przypadku zapewnia bezpośrednią drogę ochrony. Kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do Nękanie i wulgaryzmy Działania, takie jak: ciągłe wysyłanie przez Internet lub przy użyciu telefonu komórkowego niechcianych informacji, obrazów, linków, wiadomości to forma cyberprzemocy, którą prawnie można zakwalifikować jako nękanie. W zintensyfikowanej formie sprawca dokonuje tego, korzystając z różnych form internetowej komunikacji jednocześnie. Wulgaryzmy to używanie w Internecie nieprzyzwoitych słów, zdjęć, obrazów o treści nieprzyzwoitej, czy obscenicznej w miejscach komunikacji wielu osób (np. czat, forum) lub w miejscach powszechnie dostępnych (np. fotoblogi, profile portali społecznościowych, strony internetowe i inne miejsca niestrzeżone hasłem). Gdy dziecko jest ofiarą działań, które możemy zidentyfikować jako groźby, ochrona prawna dziecka realizuje się poprzez zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa policji lub prokuratury właściwej ze względu na miejsce popełnienia czynu przez rodzica/opiekuna prawnego pokrzywdzonego. W przypadku groźby bezprawnej, która jest przestępstwem wnioskowym, powinien zostać złożony wniosek o ściganie. określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 15 . Prokuratura i policja poprowadzą dalsze działania w trybie obowiązujących te służby przepisów prawa. Dziecko, jako pokrzywdzony i jednocześnie świadek, będzie przesłuchiwane. Przysługuje mu ochrona z art. 185a i 185b k.p.k., czyli jednorazowe przesłuchanie w przyjaznym pokoju przesłuchań w toku całego postępowania. Możliwe formy odpowiedzialności w tym zakresie to użycie przepisów Kodeksu wykroczeń. Kto w miejscu publicznym umieszcza nieprzyzwoite ogłoszenie, napis lub rysunek albo używa słów nieprzyzwoitych, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 zł albo karze nagany 16 . Kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie wprowadza ją w błąd lub w inny sposób złośliwie niepokoi, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 zł albo karze nagany. Odpowiedzialność prawną inicjuje się poprzez zgłoszenie na policję działań, jakich ofiarą zostało dziecko. Policja przeprowadza postępowanie dowodowe i kieruje sprawę do Sądu Rejonowego (Wydziału Grodzkiego), w którym zapada wyrok, najczęściej grzywna. 14 Art. 190 Kodeksu karnego. 16 Art. 197 i 141: Ustawa – Kodeks wykroczeń z dnia 20.05.1971 r. (DzU nr 12, poz. 114 ze zm.). 15 Tamże, art. 191. Dowody Jednym z najważniejszych problemów w skutecznym dochodzeniu odpowiedzialności od sprawców cyberprzemocy jest udowodnienie winy, czyli zgromadzenie dowodów. Bardzo ważne w dochodzeniu odpowiedzialności prawnej za cyberprzemoc jest zabezpieczenie dowodów w sprawach jej dotyczących. Należy zabezpieczać nośniki, na których zarejestrowano dokonanie cyberprzemocy: dysk komputera, telefon komórkowy, zapis rozmowy na forum czy na czacie, adres strony. Nie wolno kasować zdjęć, e-maili, czy innych form aktywności internetowej. w Internecie jest znajomość personaliów sprawcy. W przypadku cyberprzemocy osoba jej doświadczająca często nie wie lub tylko domyśla się, kto jest sprawcą. To powoduje, że odpowiedzialność jest niemożliwa. Ponadto w przypadku spraw z oskarżenia prywatnego, czyli zniewagi i zniesławienia, prokurator może wszcząć postępowanie albo wstąpić do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny 18 . Ten przepis prawny należy wykorzystać, wnioskując do prokuratora o wszczęcie postępowania w przypadku, gdy dziecko stało się ofiarą zniewagi lub zniesławienia, a sprawca jest nieznany. W polskim prawie obowiązuje hierarchia dowodów. Najważniejszym jest dowód z dokumentów, później świadków, a na końcu zapisy audio, wideo i na innych nośnikach. W sprawach dotyczących cyberprzemocy wymiar sprawiedliwości spotyka się wyłącznie z tą ostatnią kategorią dowodów. Negatywny stosunek do tych dowodów, nieumiejętność wykorzystania ich możliwości i zbyt nowoczesna technika są często powodem umarzania postępowania lub odmowy jego wszczęcia. Warunkiem wystąpienia do sądu cywilnego o odszkodowanie w przypadku naruszenia dóbr osobistych, czy do sądu karnego z prywatnym aktem oskarżenia w przypadku zniewagi i zniesławienia jest podanie danych sprawcy. Wyjściem z tej sytuacji jest wystąpienie z wnioskiem do policji o ustalenie sprawcy przestępstwa. W przypadku trudności z uzyskaniem dowodów, np. od administratora, lub z ich zabezpieczeniem istnieje prawna możliwość wystąpienia do policji na podstawie art. 308 k.p.k. z wnioskiem o zabezpieczenie śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem. Prokurator albo policja może w każdej sprawie, w wypadkach niecierpiących zwłoki, jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia przeprowadzić oględziny oraz przeszukanie 17 . Decydując się na wkroczenie na drogę prawną i skorzystanie z opisanych w artykule możliwości działań, należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach. W przypadku cyberprzemocy w stosunku do dzieci, czyli osób poniżej 18. roku życia, wszystkie działania prawne realizują rodzice lub opiekunowie prawni. Nie jest możliwe dochodzenie odpowiedzialności prawnej dziecka pokrzywdzonego cyberprzemocą bez współpracy z rodzicami. Podstawowym elementem w prawnym egzekwowaniu przestępstw dokonanych Niezależnie od formy cyberprzemocy, jeżeli podejrzewamy, że sprawcą jest osoba poniżej 17. roku życia, wszelkie działania w sprawie realizuje Sąd Rodzinny i Nieletnich, właściwy ze względu na miejsce pobytu ewentualnego sprawcy cyberprzemocy. 17 Art. 308: Ustawa – Kodeks postępowania karnego z dnia 6.06.1997 r. (DzU nr 89, poz. 555). 18 Tamże, art. 60. W przypadku podjęcia postępowania przez policję i prokuraturę, a także w postępowaniu przed sądem zarówno karnym, jak i cywilnym, dziecko jako pokrzywdzony jest jednocześnie świadkiem i będzie zaangażowane w toczącą się procedurę – będzie przesłuchiwane. W polskim prawie istnieje obowiązek zawiadomienia o przestępstwie. Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuraturę lub policję. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością do- Zakończenie Artykuł jest opisem szukanych i proponowanych rozwiązań. Żadne z nich nie jest doskonałe, gdyż nie ma prawnie zdefiniowanej odpowiedzialności za cyberprzemoc. Jedynym skutecznym rozwiązaniem w tej sytuacji jest stworzenie jasnego, prostego i egzekwowalnego zapisu prawnego dotyczącego odpowiedzialności za różne formy cyberprzemocy, a nie poszukiwanie przepisów prawa, aby znaleźć ochronę dla dziecka, a odpłatę dla sprawcy. This article analyzes the existing legal acts that regulate liability for illegal acts referred to as cyberbullying. The author discusses possible ways of enforcing legal liability for cyberbullying behaviour, especially when both the victim and the perpetrator are minors. When a child (a person under 18) experiences cyberbullying, there are two available ways of legal protection: civil proceedings or criminal proceedings. There is no legal definition of cyberbullying and there are no legal acts directly regulating this problem. The former provides protection through the possibility to obtain compensation from the perpetrator and to make him/her stop the illegal behaviour. When a child's image or name has been illegally used (without his/her parent or legal guardian's consent), the perpetrator shall bear civil liability for violating the child's personal rights (articles 23 and 24 of the Civil Code). The other form of legal liability is the perpetrator's criminal liability for the offence. Cyberbullying has all the hallmarks of the following crimes defined by the Polish Penal Code: insult (article 216 of the PC), defamation (article 212 of the PC), unauthorized access (articles 267 and 268 of the PC), as well as the following misdemeanours defined by the Code of Misdemeanours: harassment (article 197 of the CM) and crude language in public (article 141 of the CM). 19 Art. 304 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego. wiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuraturę lub policję 19 . Opisane powyżej sposoby ochrony dzieci przed cyberprzemocą są zapisem doświadczeń pracy autorki w tym obszarze z małoletnimi ofiarami i ich rodzicami. W przypadku zjawiska cyberprzemocy przestępstwami ściganymi z urzędu są: włamania, groźby: karalna i bezprawna. Jeżeli posiada się wiedzę o tych przestępstwach, należy zawiadomić policję lub prokuraturę. O autorze Justyna Podlewska jest prawnikiem. Od dziewięciu lat świadczy pomoc prawną klientom Fundacji Dzieci Niczyje. Od trzech lat udziela porad prawnych w Punkcie Informacyjno -Konsultacyjnym dla dzielnicy Ursynów. Specjalizuje się w prawnej ochronie małoletnich ofiar przestępstw oraz prawie rodzinnym. Współkoordynuje program prawny Fundacji Dzieci Niczyje Opiekun Dziecka Ofiary Przestępstwa. Jest konsultantem programów FDN: Helpline oraz Dobry Rodzić Dobry – Start.	<urn:uuid:56905440-6f41-4646-aee3-2870c02a79da>	finepdfs	4.144531	CC-MAIN-2017-47	http://gimnazjumlyski.pl/download/odpowiedzialnosc_prawna_za_cyberprzemoc.pdf	2017-11-24T22:07:10Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-47/segments/1510934808972.93/warc/CC-MAIN-20171124214510-20171124234510-00607.warc.gz	128,025,189	0.999891	0.999972	0.999972	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1933, 5025, 7752, 10567, 13803, 16851, 19994, 23225, 26137, 26614 ]	1	0
TABELA II LIGA \| Miejsce \| Zespół \| Liczba spotkań \| pkt \| bramki strzelone \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| SKORUMPOWANI \| 8 \| 18 \| 32 \| - \| \| 2 \| DRUŻYNA AA \| 8 \| 18 \| 27 \| - \| \| 3 \| BLOK EKIPA \| 8 \| 18 \| 20 \| - \| \| 4 \| EXTALER LOGISTIC \| 8 \| 16 \| 33 \| - \| \| 5 \| RJ \| 8 \| 10 \| 26 \| - \| \| 6 \| PATRIOTYCZNY ZBĄSZYŃ \| 8 \| 7 \| 17 \| - \| \| 7 \| THE NATURAT \| 8 \| 7 \| 25 \| - \| \| 8 \| ORKAN CHOBIENICE \| 8 \| 6 \| 17 \| - \| \| 9 \| FC BIAŁA MEWA \| 8 \| 6 \| 13 \| - \| Wyniki 21.01.2017 sobota PLAY OFF 1 22.01.2017 niedziela PLAY OFF 2 \| 6 PATRIOTYCZNY ZBĄSZYŃ \| 7 THE NATURAT \| 4--2 \| \|---\|---\|---\| \| 6 SPOCENI W LODÓWCE \| 7 SEDAN \| 1--4 \| \| 5 RJ \| 8 ORKAN CHOBIENICE \| 8--3 \| \| 5 EURO-PŁYTA \| 8 KUVERT POLSKA i ECOBAG NETWORK \| 11--1 \| \| 2 DRUŻYNA AA \| 3 BLOK EKIPA \| 5--0 \| \| 2 JELENIE \| 3 ZAP ZBĄSZYNEK \| 0--4 \| \| 1 SKORUMPOWANI \| 4 EXTALER LOGISTIC \| 1--2 \| \| 1 BLOKERSI \| 4 OLD BOY \| 5--3 \| \| 7 THE NATURAT \| ZBĄSZYŃ \| 3--0 \| 15.00 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 7 SEDAN \| 6 SPOCENI W LODÓWCE \| 3--7 \| 15.3 \| \| 8 ORKAN CHOBIENICE \| 5 RJ \| 4--0 \| 16 \| \| 8 KUVERT POLSKA i ECOBAG NETWORK \| 5 EURO-PŁYTA \| 3--8 \| 16.3 \| \| 3 BLOK EKIPA \| 2 DRUŻYNA AA \| 1--3 \| 17 \| \| 3 ZAP ZBĄSZYNEK \| 2 JELENIE \| 4--3 \| 17.3 \| \| 4 EXTALER LOGISTIC \| 1 SKORUMPOWANI \| 1--6 \| 18 \| \| 4 OLD BOY \| 1 BLOKERSI \| 2--5 \| 18.3 \| 28.01.2017 sobota O MIEJSCA \| o 7 \| PATRIOTYCZNY ZBĄSZYŃ \| ORKAN CHOBIENICE \| 6--3 \| \|---\|---\|---\|---\| \| o 7 \| SEDAN \| KUVERT POLSKA i ECOBAG NETWORK \| 0--5 \| \| o 5 \| THE NATURAT \| RJ \| 5--8 \| \| o 5 \| EURO-PŁYTA \| SPOCENI W LODÓWCE \| 2--3 \| \| o 3 \| BLOK EKIPA \| EXTALER LOGISTIC \| 0--2 \| \| o 3 \| JELENIE \| OLD BOY \| 0--5 \| \| o 1 \| SKORUMPOWANI \| DRUŻYNA AA \| 0--0 \| \| o 1 \| ZAP ZBĄSZYNEK \| BLOKERSI \| 7--3 \| 29.01.2017 niedziela O MIEJSCA \| o 7 \| PATRIOTYCZNY ZBĄSZYŃ \| ORKAN CHOBIENICE \| 1--4 \| \|---\|---\|---\|---\| \| o 7 \| SEDAN \| KUVERT POLSKA i ECOBAG NETWORK \| 0--5 \| \| o 5 \| THE NATURAT \| RJ \| 3--7 \| \| o 5 \| EURO-PŁYTA \| SPOCENI W LODÓWCE \| 3--2 \| \| o 3 \| BLOK EKIPA \| EXTALER LOGISTIC \| 1--3 \| \| o 3 \| JELENIE \| OLD BOY \| 1--3 \| \| o 1 \| SKORUMPOWANI \| DRUŻYNA AA \| 2--2 / K 2--3 \| \| o 1 \| ZAP ZBĄSZYNEK \| BLOKERSI \| 4--0 \| \| \| ZAKOŃCZENIE ROZGRYWEK \| \| \|	<urn:uuid:f96755a1-1d9f-4925-84ac-3efceb93b06e>	finepdfs	1.115234	CC-MAIN-2017-13	http://www.centrumsportu-zbaszyn.pl/dokumenty2016/II_liga_tabela_kuvert_2016_2017.pdf	2017-03-23T06:08:44Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-13/segments/1490218186780.20/warc/CC-MAIN-20170322212946-00158-ip-10-233-31-227.ec2.internal.warc.gz	460,520,846	0.923142	0.947211	0.947211	[ "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 464, 2157 ]	1	3
Regulamin postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko Członków Zarządu PKO Leasing S.A. Rozdział I Postanowienia ogólne § 1 1. Niniejszy regulamin („Regulamin") określa zasady i tryb prowadzenia postępowania kwalifikacyjnego na stanowisko członków Zarządu PKO Leasing S.A. („Spółka") nadzorujących obszary odpowiednio: 1) sprzedaży, 2) finansów i rachunkowości, 3) informatyki i operacji. 2. Celem postępowania kwalifikacyjnego jest ocena odpowiedniości kandydatów oraz wyłonienie najlepszych kandydatów do pełnienia funkcji określonych w ust. 1. 3. Postępowanie kwalifikacyjne ma charakter otwarty i konkurencyjny. 4. Przy prowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego Spółka na każdym etapie postępowania przed podjęciem ostatecznej decyzji może korzystać z usług profesjonalnych doradców zajmujących się zawodowo rekrutacją i pozyskiwaniem specjalistów na najwyższe stanowiska zarządcze. 5. Ogłoszenie o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego („Ogłoszenie"), obejmujące w szczególności: 1) Stanowisko, na które prowadzone jest postępowanie (członków Zarządu); 2) Terminy i miejsce składania dokumentów i odbywania rozmów kwalifikacyjnych; 3) Zasady i terminy informowania kandydatów o zakwalifikowaniu się do etapów postępowania kwalifikacyjnego; 4) Wymogi dla danego stanowiska („Formularz"); 5) Podstawowy zakres obowiązków; zostanie umieszczone wraz z Regulaminem na stronie internetowej Spółki. Rozdział II Warunki udziału w postępowaniu kwalifikacyjnym § 2 Warunkiem udziału w postępowaniu kwalifikacyjnym jest spełnienie wszystkich minimalnych wymogów formalnych i merytorycznych wskazanych w Formularzu oraz terminowe złożenie kompletnego zestawu prawidłowo uzupełnionych dokumentów wskazanych w Ogłoszeniu. Rozdział III Postępowanie kwalifikacyjne § 3 1. Rada Nadzorcza rozpoczyna postępowanie poprzez podjęcie uchwały o wszczęciu postępowania kwalifikacyjnego na dane stanowisko oraz opublikowanie Ogłoszenia. 2. Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza się etapowo: 1) I etap kwalifikacji – wstępna i zasadnicza analiza przedłożonych dokumentów pod kątem wymogów formalnych i kwalifikacja kandydatów do dalszego etapu, 2) II etap kwalifikacji – rozmowy kwalifikacyjne. § 4 1. Zgłoszenia kandydatów zawierające wymagane dokumenty i formularz ("Zgłoszenie"), zaadresowane do członków Rady Nadzorczej Spółki, będą przyjmowane w terminie (decyduje data wpływu Zgłoszenia) i trybie wskazanym w Ogłoszeniu: 1) w formie papierowej w siedzibie Spółki w Warszawie, przy ul. Świętokrzyskiej 36, w Sekretariacie Spółki czynnym w godzinach 8-16, w zaklejonej kopercie opatrzonej dopiskiem: „Postępowanie kwalifikacyjne na stanowisko Członka Zarządu PKO Leasing S.A. – nadzorującego obszar… (do uzupełnienia zgodnie z wyborem kandydata)", 2) albo w formie elektronicznej podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym na adres poczty elektronicznej: email@example.com, opatrzne tematem: „Członek Zarządu PKO Leasing S.A. – nadzorujący obszar… (do uzupełnienia zgodnie z wyborem kandydata)". 2. Zgłoszenie złożone lub doręczone po upływie terminu określonego do jego przyjęcia nie podlega rozpatrzeniu. 3. Osoba działająca w postępowaniu kwalifikacyjnym w imieniu Spółki może wzywać do złożenia dodatkowych dokumentów lub przedłożenia dodatkowych informacji. 4. Zgłoszenie niespełniające wymogów określonych w Regulaminie i Ogłoszeniu nie podlega rozpatrzeniu. 5. Do udziału w kolejnych etapach postępowania, w tym na rozmowę kwalifikacyjną, zostaną zaproszeni jedynie kandydaci, których Zgłoszenia spełnią wymogi formalne i merytoryczne określone w Regulaminie i Ogłoszeniu, zgodnie z terminami wskazanymi w Ogłoszeniu. Spółka zastrzega sobie prawo do ograniczenia liczby kandydatów biorących udział w kolejnych etapach postępowania, w tym w rozmowach kwalifikacyjnych, do kandydatów najlepiej odpowiadających profilowi wymagań Spółki. § 5 1. Rozmowy kwalifikacyjne zostaną przeprowadzone przez członków Rady Nadzorczej przy osobistym udziale kandydata albo za pośrednictwem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, w terminach i miejscu szczegółowo wskazanych w zawiadomieniach kandydatów o dopuszczeniu do rozmowy kwalifikacyjnej. 2. O dopuszczeniu do rozmowy kwalifikacyjnej kandydaci zostaną poinformowani indywidualnie pocztą elektroniczną lub telefonicznie zgodnie z danymi wskazanymi przez kandydatów w Zgłoszeniu. 3. Dopuszczenie choćby jednego kandydata do rozmowy kwalifikacyjnej wystarcza do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego. 4. Niestawiennictwo kandydata na rozmowę kwalifikacyjną może zostać uznane za rezygnację kandydata z udziału w postępowaniu. W uzasadnionych przypadkach, na wniosek kandydata, może zostać wyznaczony dodatkowy termin rozmowy kwalifikacyjnej. 5. Zakres przedmiotowy rozmów rekrutacyjnych będzie wskazany w Ogłoszeniu, jednakże będzie obejmować w szczególności zagadnienia pozwalające ocenić odpowiedniość kandydata na planowane do powierzenia stanowiska. 6. Wiedzę o Spółce kandydaci uzyskują we własnym zakresie, w szczególności ze strony internetowej Spółki. § 6 1. Po przeprowadzeniu rozmów kwalifikacyjnych, na podstawie zgromadzonych informacji i dokumentów, wyłoniony zostanie najlepszy kandydat na dane stanowisko. 2. O wynikach postępowania kandydat zostanie poinformowany przez Spółkę drogą elektroniczną na wskazany przez niego adres poczty elektronicznej, telefonicznie lub osobiście. 3. Wyłoniony kandydat może być zapraszany na dodatkowe spotkania z Radą Nadzorczą przed jego powołaniem na stanowisko. 4. Dopuszcza się możliwość złożenia przez Radę Nadzorczą kandydatowi na stanowisko członka Zarządu propozycji objęcia stanowiska członka Zarządu nadzorującego inny obszar, niż ten, na który kandydat składał dokumenty rekrutacyjne. Kandydat może wskazać więcej niż jeden obszar, na które składa dokumenty rekrutacyjne. 5. Wyłoniony kandydat powinien pozostawać w gotowości do powołania do składu Zarządu w terminie wskazanym przez Radę Nadzorczą. Brak gotowości do objęcia stanowiska w Zarządzie we wskazanym terminie oznacza rezygnację z ubiegania się o funkcję objętą postępowaniem i umożliwia Radzie Nadzorczej powołanie innego kandydata. 6. Rada Nadzorcza Spółki, na podstawie oceny odpowiedniości kandydata, zatwierdza ocenę spełniania wymogów przewidzianych w „Zasad i trybu oceny odpowiedniości kandydatów na członków Zarządu Spółki oraz członków Zarządu Spółki, a także osób pełniących najważniejsze funkcje w Spółce ", stanowiących załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Spółki nr 47/2023 z dnia 29 czerwca 2023 r. 7. Rada Nadzorcza po zatwierdzeniu oceny odpowiedniości kandydata powołuje go na stanowisko objęte postępowaniem kwalifikacyjnym. § 7 1. Rada Nadzorcza może w każdym czasie, bez podania przyczyn, zakończyć postępowanie kwalifikacyjne bez wyłonienia kandydatów do Zarządu Spółki. Rada Nadzorcza może także podjąć decyzję o wyłonieniu tylko niektórych kandydatów na poszczególne stanowiska w Zarządzie objęte postępowaniem kwalifikacyjnym. 2. Kandydatom nie przysługuje odwołanie od decyzji Rady Nadzorczej podjętych w trakcie postępowania kwalifikacyjnego. Dokumentacja wewnętrzna związana z postępowaniem kwalifikacyjnych oraz procesem decyzyjnym nie jest udostępniana kandydatom. 3. Rada Nadzorcza zastrzega sobie prawo zmiany terminów wskazanych w Ogłoszeniu, o czym powiadomi kandydatów drogą elektroniczną na podany przez nich adres e-mailowy. 4. Spółka nie zwraca kandydatom żadnych kosztów związanych z udziałem w postępowaniu kwalifikacyjnym.	<urn:uuid:1433ab30-fcbb-4adb-acfc-17202056686c>	finepdfs	1.24707	CC-MAIN-2024-30	https://www.pkoleasing.pl/media_files/46715195-9173-498c-90d1-204a95b0376a.pdf	2024-07-13T17:49:02+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514510.7/warc/CC-MAIN-20240713150314-20240713180314-00462.warc.gz	769,119,590	0.99998	0.999984	0.999984	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3379, 7473 ]	1	0
Szanowni Państwo, Wrzesień był miesiącem, w którym wybrzmiewały echa obchodzonego w całej Europie Tygodnia Urologii. To zawsze czas podsumować, dobrych emocji, ale i smutnych refleksji. Co się udało? Na rynku pojawiły się zamienniki leków zawierających solifenacynę, przeznaczone dla chorych z zespołem pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder) – i to tyle dobrych wieści. Nadal jednak trwa absurd konieczności wykonania badania urodynamicznego będącego warunkiem dostępu do refundowanego leczenia farmakologicznego OAB, w kwestii kryteriów chorobowych kwalifikujących do refundacji pieluchomajtek i zamienników nadal pozostajemy w ogonie Europy. Od ponad roku nie została też wyjaśniona kontrowersyjna i niezrozumiała opinia Rady Przejrzyści, która w uzasadnieniu dotyczącym wykazu bezpłatnych leków 75+ uznała nierzymanie moczu za "bardzo istotny" problem, ale już nadreaktywność pęcherza moczowego za problem „umiarowanie istotny”. O tych niespełnionych obietnicach, zawiedzionych nadziejach, a także o sukcesach i dialogu prowadzonym z Ministerstwem Zdrowia na temat pacjentów z NTM mówiła m.in. w wywiadzie udzielonym dla Pulsu Medycyny Prezes Stowarzyszenia Osób z NTM „UroConti” Anna Sarbak. We wrześniu „UroConti” spotkało się w Sejmie na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów pt. „Kompleksowa opieka nad pacjentem w chorobach układu moczowo-płciowego. Dobre praktyki postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w zakresie chorób układu moczowo-płciowego”, a w październiku Stowarzyszenie uczestniczyło w spotkaniu inauguracyjnym Forum Organizacji Pacjentów, którego zostało członkiem. Stowarzyszenie „UroConti” tradycyjnie uczestniczyło też w posiedzeniu z cyklu „Dialog dla Zdrowia” w Ministerstwie Zdrowia. Głównym tematem spotkania z udziałem m.in. Wiceministra Zdrowia Macieja Milińskiego, była refundacja leków. Sekcja Prostaty Stowarzyszenia „UroConti” dwukrotnie odniosła się do kolejno publikowanych we wrześniu i w listopadzie list refundacyjnych. Dobre wieści są takie, że po wielu latach d pełniono opcję terapeutyczną występującą obecnie w programie lekowym „Leczenie oporne na kastrację raka gruczołu krokowego z przerutami (ICD-10 C61)” poprzez dodanie leku Xtandi (enzalutamid) przed chemioterapią oraz zniesiono ograniczenie, jakim jest skala Gleasona, w kwalifikacji pacjentów do ww. programu lekowego, jednak nie został uwzględniony wieloletni postulat dotyczący wprowadzenia II linii leczenia farmakologicznego w zespole pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder), która w listopadzie ubiegłego roku uzyskała już po raz drugi pozytywną rekomendację Prezesa AOTMiT (Rekomendacja nr 117/2018 z dnia 23 listopada 2018 r. Prezesa AOTMiT). Na koniec i na zbliżające się święta mamy jednak dobre wiadomości. Dostępna od 1 kwietnia 2019 roku neuromodulacja krzyżowa jest już oferowana w czterech szpitalach: w Warszawie, Krakowie, Lublinie i w Łodzi. Dobrych, zdrowych i rodzinnych Świąt Bożego Narodzenia oraz pełnego dobrych wieści Nowego Roku! WYWIAD Z ANNĄ SARBAK NA ŁAMACH “PULSU MEDYCYNY” Na łamach Pulsu Medycyny, z okazji Europejskiego Tygodnia Urologii, ukazał się obszerny wywiad z Anną Sarbak, Prezes Stowarzyszenia Osób z NTM „UroConti”. W jaki sposób polscy pacjenci dotknięci chorobami układu moczowo-płciowego włączają się w tegoroczne obchody Europejskiego Tygodnia Urologii? Anna Sarbak, Prezes Stowarzyszenia Osób z NTM „UroConti” Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti”, którym kieruję, od lat włącza się w edukację społeczeństwa na temat nietrzymania moczu, również za pośrednictwem mediów, m.in. poprzez wykłady lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, dietetyków i psychologów, zajęcia z elementami ćwiczeń mięśni dna miednicy (ponad 900 godzin rocznie w całej Polsce), wydawane poradniki dla pacjentów, działania zwiększające dostęp do leczenia i zaopatrzenia w niezbędne wyroby medyczne. Europejski Tydzień Urologii jest coroczną akcją, do której w Polsce włącza się wiele organizacji, w tym nasze stowarzyszenie. Bardzo zależy nam, aby w sposób obiektowy rozpowszechniać wiedzę na temat schorzeń układu moczowo-płciowego i zachęcać w ten sposób Polaków do działań profilaktycznych i regularnej kontroli lekarskiej. Szczególnie dla nas ważne jest, aby pacjenci trafieli do właściwych lekarzy, którzy potrafią im skutecznie pomóc. Nadal zbyt wiele osób zbyt pochopnie poddaje się operacjom, które zamiast im pomóc, przynoszą odwrotny, często nieodwracalny skutek. Dlatego tak bardzo kładziemy nacisk na kompleksową diagnozę i promocję współpracy interdyscyplinarnej w środowisku specjalistów medycznych. Reprezentuje pani stowarzyszenie, które zrzesza przede wszystkim osoby dotknięte nietrzymaniem moczu. Z jakimi problemami borykają się one na co dzień? Co im najbardziej przeszkadza w normalnym funkcjonowaniu? Bardzo odbiegamy od Europy w standardach leczenia. Jako przykład podam sytuację pacjentów cierpiących na zespół pęcherza nadreaktywnego. Od momentu uruchomienia refundacji leków w 2011 r. nadal oferowane są tylko dwie substancje medyczne o tym samym mechanizmie działania: solifenacyna oraz tolterodyna. Na świecie w ramach refundacji dostępnych jest wiele innych substancji lekowych, takich jak np. darifenacyna, fesoterodyna, desmopresyna, oksybutilnyna podawana przez skórę dla zmniejszenia efektów ubocznych, czy wreszcie najnowocześniejszy mirabegron, rekomendowany w Polsce do II linii leczenia. Według danych uzyskanych od World Federation of Incontinence Patients, międzynarodowej organizacji, której nasze stowarzyszenie jest członkiem, w krajach sąsiadujących bezpośrednio z Polską (Czechy, Węgry, Słowacja, Niemcy), w ramach refundacji dla pacjentów z zespołem pęcherza nadreaktywnego dostępnych jest nie mniej niż 4-6 spośród wyżej wymienionych substancji chemicznych. Od wydania przez prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji pozytywnej rekomendacji dotyczącej leku mirabegron w II linii leczenia pacjentów z zespołem pęcherza nadreaktywnego minęło już 308 dni, a mimo to nadal nie jest ona w Polsce refundowana. Czy stowarzyszenie „UroConti” interweniowało w tej sprawie w Ministerstwie Zdrowia? Stowarzyszenie „UroConti” interweniowało w tej sprawie wielokrotnie i robimy to nadal, wysyłając liczne pisma m.in. do ministra zdrowia, konsultanta krajowego ds. urologii, producenta leku, Rzecznika Praw Pacjenta oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, a także do parlamentarzystów. Wiemy, że w naszym imieniu interweniowali obydwaj rzecznicy, a także liczne grono parlamentarzystów z różnych ugrupowań politycznych, za co jesteśmy im ogromnie wdzięczni. Wśród nich była posłanka Krystyna Wróblewska, która w tej sprawie, razem z trzema innymi posłankami, interweniowała już w lutym tego roku. Jak dotąd wszystkie te działania nie przyniosły skutku, ale sprawy nie odpuszczamy. W 2018 roku Rada Przejrzyściwości w uzasadnieniu opinii dotyczącej wykazu bezpłatnych leków dla seniorów 75+ uznała nietrzymanie moczu za „bardzo istotny” problem, ale już nadreaktywność pęcherza moczowego za problem „umiarkowanie istotny”. Czy udało wam się wyjaśnić, co było przyczyną tego rozróżnienia? Niestety nie udało nam się tego wyjaśnić, ponieważ pomimo licznych zapytań skierowanych przez Stowarzyszenie „UroConti” zarówno do przewodniczącego Rady Przejrzyściwości, jak również do ministra zdrowia, odpowiedział tylko ten ostatni, twierdząc, że nie zna przyczyn takiej decyzji Rady. W pismach zadawaliśmy wielokrotnie pytania dotyczące kryteriów, jakimi kierowała się Rada Przejrzyściwości, wydając opinię nr 89/2018 z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie efektywności oraz przygotowania danych do rankingu produktów leczniczych w populacji osób powyżej 75. roku życia. Jako stowarzyszenie zrzeszające osoby ze schorzeniami układu moczowo-płciowego, nie rozumiemy, dlaczego zespół pęcherza nadreaktywnego, który jest jednym z czynników powodujących nietrzymanie moczu, został uznany przez Radę Przejrzyściwości za tylko umiarkowanie istotny problem, podczas gdy samo nietrzymanie moczu za problem już bardzo istotny. Ta opinia jest dla nas tym bardziej nierozumiała, że przy refundacji środków absorpcyjnych to właśnie pęcherz neurogenny kwalifikuje nas do refundacji, podczas gdy osobom ze zdiagnozowanym wysiłkowym nietrzymaniem moczu, który według Rady Przejrzyściwości jest problemem bardzo istotnym, refundacja na środki absorpcyjne już się nie należy. Jak widać, problemów do rozwiązania nadal jest sporo. Jednak kierowane przez panią stowarzyszenie odnotowało w ciągu ostatnich 12 miesięcy na swoim koncie wiele sukcesów, przekładających się na poprawę sytuacji jego podopiecznych. Może pani wymienić kilka z nich? Po ośmiu latach batalii doprowadziliśmy do umieszczenia w katalogu świadczeń refundowanych procedury neuromodulacji krzyżowej dla pacjentów cierpiących na nadreaktywność pęcherza moczowego oraz niedoczynność mięśnia wypieracza u dorosłych pacjentów po niepowodzeniu terapii standardowej. Ważne dla członków naszego stowarzyszenia są również tegoroczne zmiany dotyczące wzoru zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz wzoru zlecenia naprawy. Zmniejszono liczbę stron w nowym e-zleceniu do czterech, a w kontynuacji zlecenia zaproponowano już tylko trzy strony. Przynęta pani, że to znaczna zmiana w porównaniu do pierwotnego wzoru zlecenia, które było załącznikiem do rozporządzenia z 21 marca br. i miało aż siedem stron! Chciałabym też dodać, że od ubiegłego roku zwiększono limity na środki chłonne z 60 sztuk do 90 sztuk miesięcznie. Niestety, jest to połowiczny sukces, gdyż minister zdrowia zapomniał lub celowo nie zmienił proporcjonalnie limitów cenowych, co większość naszego środowiska przyjęła bardzo negatywnie. Równolegle, jako prezes „UroConti”, ale też jako kobieta, staram się wspierać panów zrzeszonych w Sekcji Prostaty naszego stowarzyszenia, którzy z obźrymą konsekwencją walczą o lepszy dostęp do leczenia raka gruczołu krokowego. Efekty są już widoczne w postaci zmian, które weszły w życie 1 września tego roku. To ich wielki sukces, bo mówimy o lekach ratujących ich życie. Podsumowując, cały czas prowadzimy z Ministerstwem Zdrowia dialog na różnych płaszczyznach, przekonując zarówno urzędników, jak i polityków, że nasze postulaty są przemyślane, wyważone i co najważniejsze, istotne dla życia i zdrowia pacjentów. Wywiad został opublikowany w dniu 25.09.2019 STANOWISKO „UROCONTI” DO PROJEKTU ROZPORZĄDZENIA MZ – UPROSZCZONY WZÓR ZLECENIA Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti” przekazało na ręce ministra Łukasza Szumowskiego pismo w sprawie opublikowanego w dniu 23 sierpnia br. projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie uproszczonego wzoru zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne przysługujące comiesięcznie w przypadku kontynuacji zlecenia. W piśmie czytamy: „Nasza organizacja, czynnie działająca od ponad 10 lat na rzecz poprawy sytuacji pacjentów z chorobami układu moczowo-płciowego w Polsce, z zadowoleniem przyjmuje wszystkie rozwiązania ułatwiające pacjentom uzyskanie zaopatrzenia w wyroby medyczne, z których korzystają na co dzień. Cieszy nas, że w uproszczonym wzorze zlecenia zrezygnowano z konieczności uzupełniania wielu danych, które są już podane w pierwotnie wystawionym zleceniu i będą mogły być wykorzystane w przypadku kontynuacji.” Pod listem podpisała się Anna Sarbak – Prezes Stowarzyszenia „UroConti” Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti” wystosowało pismo do ponownie wybranych parlamentarzystów, w którym prosi o wsparcie i interwencję u Ministra Zdrowia w zakresie zaopatrzenia w środki absorpcyjne. W piśmie czytamy m.in.: „3 marca br. minął rok od wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, która zwiększa limit ilościowy na refundowane środki absorpcyjne z 60 do 90 sztuk miesięcznie, gdzie jednak limit cenowy nie został proporcjonalnie zwiększony i nadal pozostaje taki sam od 20 lat. W marcu zeszłego roku Minister Zdrowia publicznie zapowiedział, że powstały błąd zostanie naprawiony. Jednak do dzisiaj tak się nie stało. Wprowadzona 3 marca ubiegłego roku zmiana spowodowała, że aktualnie obowiązujące limity cenowe faktycznej refundacji dla pacjenta onkologicznego (kod 100 rozporządzenia) zostały obniżone z poziomu 1,28 zł do poziomu 0,86 zł za jedną sztukę, a dla pacjentów pozostałych (kod 101 rozporządzenia) z poziomu 1,05 zł do poziomu 0,7 zł za jedną sztukę. Jednocześnie liczba środków absorpcyjnych, którą można nabyć w refundacji sukcesywnie spada, ponieważ ich ceny sukcesywnie wzrastają. Dlatego ponownie zwracamy się do Pana z uprzejmą prośbą o interwencję u Ministra Zdrowia. Chcielibyśmy dowiedzieć się kiedy Minister Zdrowia zamierza wreszcie naprawić powstały błąd w nowelizacji rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2018 roku. Reprezentując środowisko pacjentów zależy nam, aby w nadchodzącym roku zostały wreszcie podjęte działania zmierzające do przywrócenia limitów cenowych na refundowane środki absorpcyjne (pieluchomajtki, pieluchy anatomiczne, majtki chłonne, wkłady i podklady), jakie obowiązywały wcześniej, tj. do 3 marca 2018 roku. Już wtedy limity cenowe w Polsce należały do najniższych w Europie, a kryteria chorobowe nadal wykluczają ponad połowę osób z problemem nietrzymania moczu z refundacji.” Tegoroczne obchody Europejskiego Dnia Prostaty, będą dla pacjentów z rakiem gruczołu krokowego nieco bardziej radosne niż wcześniej. Bo choć może nie rozwiązały jeszcze wszystkich problemów, z jakimi muszą się mierzyć na co dzień, to jednak po wielu miesiącach starań doczekali się zmian w programie lekowym i to zarówno w kontekście poszerzenia dostępu w ramach leczenia przed chemioterapią, jak i zniesienia ograniczeń wynikających z kryterium skali Gleasona. Wyrównane standardy w leczeniu przed chemioterapią Pacjenci ze Stowarzyszenia Osób z NTM „UroConti” z dużym zadowoleniem przyjęli decyzję, którą minister Maciej Młkowski ogłosił w mediach społecznościowych jeszcze pod koniec sierpnia. Od 1 września, po wielu miesiącach oczekiwania i po wielu interwencjach pacjentów, lekarzy i parlamentarzystów program lekowy „Leczenie oporne na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami (ICD-10 C-61)” został uzupełniony o możliwość leczenia enzalutamidem pacjentów przed chemioterapią. - Trwało to prawie dwa lata, ale wreszcie się udało - cieszy się Bogusław Olawski, przewodniczący Sekcji Prostaty Stowarzyszenia, który ciągle odbiera telefony od zdesperowanych pacjentów, czekających kolejne miesiące na lek, który może wydłużyć im życie i poprawić jego jakość. - To dobra wiadomość dla nich wszystkich, także dla tych, którzy wcześniej, komicznie leczyli się enzalutamidem wydając na niego oszczędności całego życia. Warto przypomnieć, że Polska była jedynym krajem w Unii Europejskiej, w którym pacjenci i lekarze mieli do dyspozycji tylko jeden refundowany lek w programie przed chemioterapią. Wreszcie bez skali Gleasona Do września Polska była też jedynym, znanym pacjentom krajem na świecie, w którym jako kryterium kwalifikujące do programu lekowego obowiązywał warunek stopnia złośliwości mierzonego skalą Gleasona. Wg członków Stowarzyszenia w niesprawiedliwy i sztuczny sposób dzielili chorych. Przeciwko takiej dyskryminacji protestowali pacjenci, krytykowali go również eksperci medyczni i Rada Przejrzystości, która postulowała potrzebę „rewizji programu lekowego leczenia zaawansowanego, opornego na kastrację raka gruczołu krokowego, w szczególności dopuszczenie do stosowania obu leków hormonalnych (octanu abirateronu i enzalutamidu) przed chemioterapią bez uzależnienia od stopnia złośliwości (skala Gleasona)”. - Cieszę się, że moje kolejne interwencje, w tym także te już po publikacji projektu listy mającej obowiązywać od 1 września, przyniosły wymierny skutek. Przezcież to nieludzkie mówić pacjentom zmagającym się codziennie z ciężką chorobą nowotworową, że o tym, czy będą leczeni zadecyduje bezduszny przepis wymyślony jedynie w Polsce - mówi Bogusław Olawski. Zakaz sekwencyjnego leczenia - kolejny ewenement na skalę światową Nie jest jednak tak, że 1 września skończyły się wszystkie problemy pacjentów z rakiem prostaty. Nadal mierzą się oni codziennie z niedającym się wymułmaczyć w żaden racjonalny sposób zakazem sekwencyjnego podawania leków. W praktyce wygląda to tak, że jeśli leczyli się dotąd jednym z leków, który okazał się nieskuteczny, to w myśl obowiązujących ciągłe zapisów, zamykają sobie jakąkolwiek możliwość leczenia innymi lekami, chyba, że sami będą za nie płacić! - Od samego początku wprowadzenia tego zapisu docierają do mnie głosy zrozpaczonych pacjentów z całej Polski, którzy słyszą od swoich lekarzy, że z powodu wcześniejszej terapii abirateronem, nie będą mogli skorzystać z leczenia enzalutamidem i odwrotnie, bo program lekowy na to nie pozwala - mówi Bogusław Olawski. - To kolejny absurd, niespotykany nigdzie poza Polską! Nadal gonimy świat Z posiadanych przez pacjentów informacji wynika, że na świecie są już dostępne inne nowoczesne leki, pozwalające na leczenie pacjentów we wcześniejszych fazach choroby, kiedy organizm nie jest jeszcze tak bardzo wycieńczony. - A my nadal w ogonie - martwi się Bogusław Olawski. - Co tu mówić o leczeniu na światowym poziomie, kiedy w Polsce nie są nawet refundowane wszystkie leki dostępne w innych krajach na późniejszym etapie leczenia. Jest więc o co walczyć - dodaje przewodniczący i zapowiada, że nie odpuści. Ponadto pacjenci zwracają uwagę, że coraz trudniejszy dostęp do lekarzy, w tym do urologów spowodował wysyp gabinetów prywatnych lekarzy będących jeszcze w trakcie specjalizacji, którzy już tytułują się specjalistami, chociaż w rzeczywistości jeszcze nimi nie są. - To bardzo niebezpieczne zjawisko - mówi Olawski. - Nie dość, że czekamy w wielomiesięcznych kolejkach do specjalistów w ramach publicznej służby zdrowia, którą opłacalismy z naszych składek, niekiedy po 40 lat, to kiedy decydujemy się przyspieszyć leczenie i skorzystać z płatnej wizyty, możemy trafić na lekarza bez specjalizacji. * Europejski Dzień Prostaty - obchodzony co roku 15 września. Ustanowiony przez Europejskie Towarzystwo Urologiczne (European Association of Urology - EAU). Jego celem jest zwiększenie społecznej świadomości na temat chorób gruczołu krokowego oraz zachęcenie mężczyzn do aktywnej profilaktyki. Forum „Raka Prostaty” odznaczyło Bogusława Olawskiego odznaką „Gladiatora” za „niezłomną walkę o przyznanie nowoczesnych leków na leczenie raka gruczołu krokowego a potem zniesienie nieludzkich kryteriów ich zastosowania, zakończonej sukcesem.” Szczegóły na www.uroconti.pl/krakow/nowosci-nowosc.146.0.html W dniach 23-27 września, w całej Europie obchodzono Europejski Tydzień Urologii. Z tej okazji Stowarzyszenie „UroConti” podsumowało sytuację pacjentów z chorobami urologicznymi i wskazało najpilniejsze postulaty, które mimo wieloletnich starań, nie zostały zrealizowane. Tydzień Urologii (Urology Week) to akcja edukacyjna Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU), której celem jest rozpowszechnienie wiedzy na temat chorób urologicznych i zachęcenie ludzi cierpiących na dolegliwości urologiczne do skontaktowania się z lekarzem. Do akcji od lat włącza się Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti”. Oszczędności są - pieniędzy na nowe leki nie ma Pacjenci z satysfakcją odnotowali pojawienie się na rynku farmaceutycznym zamienników zawierających solifenacynę, przeznaczonych dla chorych z zespołem pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder). Interpretują to po pierwsze jako naturalny proces zakończenia ochrony patentowej oryginalnej solifenacyny a po drugie - jako obniżkę cen i idące za tym znaczne zmniejszenie kosztów refundacji. - Skoro budżet państwa odnotował oszczędności w pierwszej linii leczenia OAB, to jak to się dzieje, że nadal nie podjęto decyzji o wprowadzeniu II linii? - pyta publicznie Anna Sarbak, prezes Stowarzyszenia „UroConti”. - Walczymy o to już kilka lat, bo jesteśmy ostatnim i jedynym krajem w Unii Europejskiej, który jeszcze nie refunduje mirabegronu, mimo iż Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji już dwukrotnie wydał w tej sprawie pozytywną rekomendację. W listopadzie 2019 minie niechlubna rocznica, od kiedy po raz drugi mirabegron uzyskał pozytywną rekomendację Prezesa AOTMiT. Dlaczego proces trwa tak długo? Na to pytanie nie uzyskali odpowiedzi ani pacjenci ani występujący w ich imieniu posłowie i senatorowie w swoich interpelacjach i zapytaniach. - W czym polscy pacjenci są gorsi od tych w całej Europie? Dlaczego to, co jest standardem leczenia w innych krajach, nawet tych dużo biedniejszych jak Rumunia i Bułgaria, nadal jest niedostępne u nas? Czy i kiedy skończy się ta jawna dyskryminacja? - pyta Anna Sarbak i bezradnie rozkłada ręce bez specjalnej nadziei na konstruktywną odpowiedź z ulicy Miodowej. Choroba, która potrafi zrujnować życie Wbrew panującej powszechnej opinii, zespół pęcherza nadreaktywnego nie jest „wstydliwą dolegliwością” ani „oznaką starzenia, z którą nie można nic zrobić”. To poważna i często bardzo bolesna choroba, którą można i należy leczyć. Pacjenci rzadko o niej mówią, raczej „trzeba to z nich wyciągać”. I to najczęściej dopiero wtedy, gdy nasilenie objawów wyklucza już normalne, dzienne i nocne funkcjonowanie. A choroba, choć nie jest śmiertelna, potrafi zrujnować życie bardziej niż cukrzyca czy nadciśnienie. Nieleczony pęcherz nadreaktywny może prowadzić do całkowitej izolacji ze społeczeństwa, utraty pracy, zerwania więzi rodzinnych, depresji a w skrajnych przypadkach - nawet do prób samobójczych. - Nasze Stowarzyszenie od wielu lat prowadzi liczne działania edukacyjne, jednak do lekarza nadal zgłasza się tylko 1/3 osób chorujących na OAB - mówi Anna Sarbak. - Co gorsze większość z nich robi to dopiero średnio po dwóch latach od wystąpienia objawów! A kiedy nawet uda nam się namówić ich do przełamania wstydu i rozpoczęcia leczenia, okazuje się, że na początku pojawiają się „schody” natury ekonomicznej. Refundowane są bowiem tylko dwie substancje a za pozostałe trzeba płacić już z własnych pieniędzy - dodaje i wyjaśnia - OAB wymaga indywidualnego podejścia. Nigdy nie wiadomo, który lek okaże się skuteczny, nie wywołując przy tym zbyt wielu objawów niepożądanych. Dlatego tak ważne jest poszerzenie dostępu do leków o różnych mechanizmach działania, choćby o mirabegron i desmopresynę, których procesy refundacyjne trwają już ponad 300 dni. Badanie urodynamiczne - absurd trwa Stowarzyszenie „UroConti” przez lata walczyło o dostęp do refundowanego leczenia farmakologicznego OAB bez konieczności wykonywania badania urodynamicznego, które w opinii wielu ekspertów było nie tylko niekomfortowe dla pacjentów, ale także nieuzasadnione medycznie i ekonomicznie. - Przez lata przytaczaliśmy dziesiątki opinii, że badanie urodynamiczne nie potwierdza ani nie wyklucza diagnozy pęcherza nadreaktywnego. Równie dobrze można by robić pacjentom EKG i RTG klatki piersiowej. Sens byłby taki sam - wspomina Anna Sarbak. - Cytowaliśmy wyczerzenia AOTMiT, że brak badania to oszczędności dla budżetu w wysokości 15-16 mln zł rocznie. Kolejne ekipy w resorcie zdrowia nie słuchały jednak naszych argumentów. Koszmar pacjentów skończył się 1 lipca 2016, ale... tylko dla tych przyjmujących solifenacynę. Badanie urodynamiczne nadal muszą wykonywać pacjenci leczący się drugą substancją medyczną - tolterodyną. - Badanie jest drogie i niepotrzebne, ale w pełni refundowane - mówi Anna Sarbak. - A przecież za te pieniędze można by zrefundować wiele naprawdę potrzebnych terapii i procedur medycznych. Środki chłonne - w ogonie Europy Ważne dla członków „UroConti” są również zapowiadane zmiany w refundacji środków chłonnych. Co prawda od ubiegłego roku zwiększone limity na te produkty z 60 sztuk do 90 sztuk miesięcznie, ale jest to połowiczny sukces, bo minister zapomniał lub celowo nie zmienił proporcjonalnie limitów cenowych. - Nasze środowisko przyjęło tę zmianę bardzo negatywnie. Czujemy się oszukani - twierdzi Anna Sarbak. - Nadal również pozostajemy w ogonie Europy w kwestii kryteriów chorobowych kwalifikujących do refundacji pieluchomajtek i zamienników. Wszędzie w UE podstawowym kryterium chorobowym jest zdiagnozowane nietrzymanie moczu. U nas jest inaczej i chociażby pacjenci z wysiłkową postacią NTM są całkowicie wykluczeni z refundacji - podsumowuje Anna Sarbak. Kolejne pytania do ministerstwa** Wg wylieczeń prezes Sarbak, lista leków refundowanych w zespole pęcherza nadreaktywnego nie była zmieniana od początku jej istnienia, czyli od 2011 roku. Oznacza to, że w I linii dostępne są tylko dwie substancje o tym samym mechanizmie działania: solifenacyna oraz tolterodyna (a na świecie 4-6) a w drugiej linii (w jednym kraju w UE) leczenia nie ma wcale. Na wprowadzenie zmian w zakresie limitów środków chłonnych pacjenci z „UroConti” czekali 18 lat! Kiedy się doczekali, okazało się, że Minister Zdrowia „zapomniał” razem z limitem ilościowym podnieść limit cenowy. Korzystając z obchodów Tygodnia Urologii członkowie Stowarzyszenia wysłali do Ministerstwa Zdrowia pismo, w którym pytają wprost: „któ opóźnia proces oczekiwanych przez nas od wielu lat zmian? Firmy farmaceutyczne, Komisja Ekonomiczna czy może Pan Minister?”. 12 września 2019 roku odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Praw Pacjentów zatytułowane „Kompleksowa opieka nad pacjentem w chorobach układu moczowo-płciowego. Dobre praktyki postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w zakresie chorób układu moczowo-płciowego”. W spotkaniu udział wzięły dwie przedstawicielki Stowarzyszenia „UroConti”, Magdalena Kolecka, Prezes Oddziału Mazowieckiego oraz Aniela Rogowska, Przewodnicząca Głównej Komisji Rewizyjnej. Transmisję z posiedzenia zespołu można obejrzeć pod linkiem: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/transmisje_arch.xsp?unid=79D8F7405C254533C1258463003E3903 Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti” skierowało do Ministra Zdrowia, prof. Łukasza Szumowskiego pismo w sprawie leczenia farmakologicznego zespołu pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder). W piśmie czytamy m.in.: „Z satysfakcją odnotowaliśmy pojawienie się zamienników zawierających substancję leczniczą - solifenacynę - przeznaczonych dla pacjentów z zespołem pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder), charakteryzujących się tym samym mechanizmem działania. Odbieramy to jako naturalny proces zakorzenienia ochrony patentowej leku zawierającego solifenacynę. Odnotowaliśmy również obniżkę cen, i jak rozumiemy, również kosztów refundacji. Dlaczego zatem z uzyskanych oszczędności nadal nie podjęto decyzji o wprowadzeniu II linii leczenia farmakologicznego w OAB? Ubiegamy się o nią już od kilku lat. Substancja mirabegron, którą Prezes Agencji Ocen Technologii Medycznych i Taryfikacji już dwukrotnie pozytywnie zarekomendował do II linii leczenia OAB nadal pozostaje poza refundacją. W listopadzie mija rok, kiedy po raz drugi substancja ta uzyskała pozytywną rekomendację Prezesa AOTMiT (Rekomendacja nr 117/2018 z dnia 23 listopada 2018 r. Prezesa AOTMiT). Dlaczego proces ten trwa tak długo? Ponadto pragnę zauważyć, że nadal nie usunięto wymogu badania urodynamicznego dla leków zawierających drugą refundowaną substancję medyczną stosowaną w leczeniu OAB - tolterodynę (Defur, Urimper, Tolzurin, Titlodine, Uroflow). Chcielibyśmy również dowiedzieć się co się dzieje z procesem refundacji leku dla dorosłych cierpiących na nokturię - desmopresyną? Mamy świadomość, że w przypadku tego leku Prezes AOTMiT wydał rekomendację negatywną, ale jak rozumiemy sam proces refundacyjny nie został zakończony ostateczną decyzją. Od momentu uruchomienia refundacji leków w OAB nadal oferowane są tylko dwie substancje medyczne o tym samym mechanizmie działania: solifenacyna oraz tolterodyna. Na świecie, w ramach refundacji, dostępnych jest wiele innych substancji lekowych, takich jak np. darifenacyna, fesoterodyna, desmopresyna, oksybutynina podawana przez skórę dla zmniejszenia efektów ubocznych, czy wreszcie mirabegron, w Polsce rekomendowany do II linii leczenia. Według danych, uzyskanych od World Federation of Incontinence Patients, międzynarodowej organizacji, której nasze stowarzyszenie jest członkiem, w krajach sąsiadujących bezpośrednio z Polską (Czechy, Węgry, Słowacja, Niemcy), w ramach refundacji, dostępnych dla pacjentów z zespołem pęcherza nadreaktywnego jest zazwyczaj 4-6 spośród wyżej wymienionych substancji medycznych.” 4 października 2019 roku w siedzibie Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie odbyło się spotkanie inauguracyjne Forum Organizacji Pacjentów. Stowarzyszenie „UroConti” reprezentowała Rozalia Kolecka, Prezes Oddziału Mazowieckiego. W najbliższych tygodniach przedstawiciele organizacji pacjentkich uczestniczących w spotkaniu przygotują propozycje możliwych obszarów współpracy, które zostanie przedstawione na kolejnym spotkaniu plenarnym Forum. 7 października odbyło się kolejne posiedzenie z cyklu „Dialog dla Zdrowia”. Stowarzyszenie „UroConti” tradycyjnie uczestniczyło w spotkaniu w Ministerstwie Zdrowia. Głównym tematem spotkania z udziałem m.in. wiceministra zdrowia Macieja Milkowskiego, była refundacja leków oraz środków absorpcyjnych. Stowarzyszenie reprezentowały: Elżbieta Żukowska, Sekretarz Zarządu Głównego oraz Rozalia Kolecka, Prezes Oddziału Mazowieckiego. Przedstawicielki Stowarzyszenia „UroConti” poruszyły tematy: - wprowadzenia II linii leczenia farmakologicznego w zespołe pecherza nadreaktywnego (substancja mirabegron, którą Prezes Agencji Ocen Technologii Medycznych i Taryfikacji już dwukrotnie pozytywnie zarekomendował do II linii leczenia OAB), - usunięcia wymogu badania urodynamicznego dla leków zawierających drugą refundowaną substancję medyczną stosowaną w leczeniu OAB - tolterodynę, - zwiększenia limitu cenowego na refundowane środki absorpcyjne proporcjonalnie do wprowadzonej w 2018 roku zmiany limitu ilościowego, - wykluczenia pacjentów z wysiłkowym nietrzymaniem moczu z refundacji środków chłonnych. Od 1 kwietnia 2019 roku neuromodulacja krzyżowa jest dostępna jako świadczenie gwarantowane na oddziałach urologicznych i ginekologicznych. Poniżej lista placówek przygotowanych do wykonywania neuromodulacji krzyżowej. \| MIASTO \| PLACÓWKA \| ADRES \| TELEFON KONTAKTOWY \| KIEROWNIK KLINIKI /ODDZIAŁU \| \|----------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------\|--------------------\|-----------------------------\| \| Kraków \| Oddział Kliniczny Urologii i Urologii Onkologicznej, Szpital Uniwersytecki \| ul. Grzegórzecka 18, 31-531 Kraków \| 12 424 79 60 \| prof. dr hab. n. med. Piotr L. Chłosta \| \| Lublin \| Klinika Ginekologii Operacyjnej, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 4 \| ul. Jaczewskiego 8, 20-954 Lublin \| 81 724 46 86 \| prof. dr hab. n. med. Tomasz Rechberger \| \| Łódź \| Oddział Urologii Ogólnej, Onkologicznej i Czynnościowej, Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika \| ul. Pabianicka 62, 93-513 Łódź \| 42 689 52 11 \| prof. dr hab. n. med. Waldemar Różański \| \| Warszawa \| Oddział Ginekologiczno-Położniczy, Międzyleski Szpital Specjalistyczny \| ul. Bursztynowa 2, 04-749 Warszawa \| 22 473 53 35 \| prof. dr hab. n. med. Ewa Barcz \| Źródło: Kwartalnik NTM nr 2 (69) SEKCJA PROSTATY DO MINISTRA ZDROWIA W SPRAWIE OPUBLIKOWANEJ LISTY LEKÓW REFUNDOWANYCH OBOWIĄZUJĄCEJ OD 1 WRZEŚNIA 2019 R. W odpowiedzi na publikację listy leków refundowanych obowiązującej od 1 września 2019 roku, Przewodniczący Sekcji Prostaty Stowarzyszenia „UroConti” skierował pismo do Ministra Zdrowia Łukasza Szumowskiego. W piśmie czytamy m.in: W opublikowanym w dniu 30 sierpnia br. obwieszczeniu w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, po wielokrotnych prośbach i apelach zostały częściowo uwzględnione zgłaszane postulaty Sekcji Prostaty Stowarzyszenia „UroConti”: - Dopełniono opcję terapeutyczną występującą obecnie w programie lekowym „Leczenie oporne na kastrację raka gruczołu krokowego z przerzutami (ICD-10 C-61)” poprzez dodanie leku Xtandi (enzalutamid) przed chemioterapią. - Zniesiono ograniczenie, jakim jest skala Gleasona, w kwalifikacji pacjentów do ww. programu lekowego. Stowarzyszenie „UroConti” oczekiwało tych zmian od wielu miesięcy. Dlatego cieszymy się, że tym razem nasze postulaty, przynajmniej częściowo zostały spełnione. W związku z powyższym proszę przyjąć od naszego środowiska wyrządy należnego podziękowania. W odpowiedzi na publikację listy leków refundowanych obowiązującej od 1 listopada, prezes Stowarzyszenia „UroConti” skierowała do Ministra Zdrowia Łukasza Szumowskiego pismo zawierające stanowisko Stowarzyszenia. W piśmie Prezes Zarządu Głównego czytamy: „Niestety nie odnotowaliśmy uwzględnienia postulatu, o który ubiegamy się od kilku lat, mianowicie wprowadzenia II linii leczenia farmakologicznego w zespole pęcherza nadreaktywnego (OAB - overactive bladder), która w listopadzie ubiegłego roku uzyskała już po raz drugi pozytywną rekomendację Prezesa AOTMiT (Rekomendacja nr 117/2018 z dnia 23 listopada 2018 r. Prezesa AOTMiT). Leki antycholinergiczne często wiążą się ze skutkami ubocznymi oraz nie zawsze przynoszą oczekiwany rezultat terapeutyczny, a ze względu na liczne objawy niepożądane, część pacjentów rezygnuje z terapii po kilku miesiącach ich stosowania. Ekspertci w Polsce i na świecie od wielu lat podkreślają, że terapia farmakologiczna w tym schorzeniu ma charakter wybitnie indywidualny. Dlatego kluczowy jest szerszy dostęp do leków poprzez m.in. wprowadzenie II linii leczenia, gdzie powinny się znaleźć leki charakteryzujące się innym mechanizmem działania i mniejszą skalą skutków ubocznych niż leki antycholinergiczne. Obecny brak w refundacji II linii leczenia farmakologicznego oznacza od razu przejście do kolejnej linii leczenia, już inwazyjnej i objętej ryzykiem hospitalizacji. Brak zmian proponowanych w obwieszczeniu w zakresie leczenia OAB uważamy za rozzarowujący. Lista substancji medycznych refundowanych w zespole pęcherza nadreaktywnego nie była zmieniana od początku jej utworzenia w 2011 roku. Dodawano jedynie kolejne leki, zawierające te same substancje”. W okresie od września do listopada, „UroConti” pełniło trzy dyżury na infolinii RPP. 24 września i 8 października Wanda Dziechciarz, Członek Głównej Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia „UroConti” dyzurowała na infolinii Biura Rzecznika Praw Pacjenta „Łączy nas pacjent”. Nasza członkini informowała czym jest nietrzymanie moczu, jakie są metody diagnostyki i leczenia oraz udzielała wsparcia osobom z problemem nietrzymania moczu i ich rodzinom. 12 listopada, dyżur na infolinii RPP pełniła Ewa Płonka, Członek Oddziału Lubelskiego Stowarzyszenia „UroConti”. Ewa Płonka informowała czym jest nietrzymanie moczu, jakie są metody diagnostyki i leczenia oraz udzielała wsparcia osobom z problemem nietrzymania moczu i ich rodzinom. Udzielane podczas dyżuru wsparcie ma na celu zmianę postrzegania problemu NTM zarówno przez osoby chore, jak i ich najbliższych. sekretarz Zarządu Głównego Stowarzyszenia „UroConti” Elżbieta Żukowska uczestniczyła w spotkaniu w sprawie powołania Rady Organizacji Pacjentów działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Spotkanie odbyło się w Warszawie, w dniu 6 listopada 2019 roku. Podczas spotkania, Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta, przedstawił jakie wyzwania stoją przed Radą, w jakich obszarach mogą być podejmowane wspólne działania i inicjatywy. Do zadań Rady Organizacji Pacjentów będzie należeć: - określanie obszarów zagrożeń realizacji i przestrzegania praw pacjenta, - wyrażanie stanowisk w sprawach przedstawionych Radzie przez Rzecznika, - zaangażowanie w obszarze wyzwań systemowych w obszarze zdrowia, - podejmowanie, wspólnie z Rzecznikiem, działań związanych z edukacją i promocją w zakresie praw pacjenta, - opiniowanie aktów prawnych, - wzajemne wsparcie przy współpracy z administracją publiczną i organizacjami pozarządowymi i innymi interesariuszami. W ramach Rady Organizacji Pacjentów zostanie powołany Zespół Koordynujący, który będzie odpowiedzialny za przygotowywanie harmonogramu posiedzeń Rady oraz planu pracy na dany rok, a także projektów stanowisk we współpracy z Rzecznikiem. Zespół będzie też łącznikiem i koordynatorem prac Rady we współpracy z Rzecznikiem i specjalnie powołanym opiekunem Rady. Do 22 listopada przedstawiciele organizacji pacjenckich mogli zgłaszać uwagi co do koncepcji organizacji prac Rady. Formalna rejestracja organizacji wyrażających chęć pracy w Radzie odbędzie się między 2 a 16 grudnia. Stowarzyszenie Osób z NTM „UroConti” powstało w kwietniu 2007 roku. Od początku istnienia organizacja aktywnie działa na rzecz poprawy jakości życia osób z problemem nietrzymania moczu. Stowarzyszenie niesie pomoc i wsparcie osobom z NTM oraz ich rodzinom. Jednym z celów Stowarzyszenia jest popularyzacja wiedzy na temat problemu, jakim jest nietrzymanie moczu. W związku z tym, w ramach swojej działalności, Stowarzyszenie „UroConti” organizuje cykliczne spotkania edukacyjne z udziałem lekarzy specjalistów, fizjoterapeutów, pielęgniarek. Za pośrednictwem Stowarzyszenia pacjenci z NTM mają również możliwość uczestniczenia w zajęciach gimnastycznych służących wzmocnieniu mięśni dna miednicy, które organizowane są w każdym z oddziałów Stowarzyszenia. Ponadto organizacja podejmuje aktywną walkę o prawa pacjentów z nietrzymaniem moczu, o poprawę ich trudnej sytuacji. Stowarzyszenie walczy m.in. o zmianę zapisów rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczącego zaopatrzenia w wyroby medyczne oraz o dostęp do leczenia nietrzymania moczu, dorównujący standardom europejskim. ODDZIAŁY WOJEWÓDZKIE W: - Bydgoszczy - Gdańsku - Kielcach - Krakowie - Lublinie - Łodzi - Poznaniu - Warszawie - Wrocławiu ul. Erazma Ciołka 13 01-445 Warszawa Tel.: (22) 279 49 02 Fax: (22) 279 49 10 E-mail: firstname.lastname@example.org www.uroconti.pl	b0015afb-c346-4fbc-96ef-298c5a82f9c0	finepdfs	2.082031	CC-MAIN-2022-21	https://uroconti.pl/wp-content/uploads/2021/11/Biuletyn_Informacyjny_Stowarzyszenia_UroConti_listopad2019.pdf	2022-05-22T07:50:13+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662545090.44/warc/CC-MAIN-20220522063657-20220522093657-00173.warc.gz	663,379,175	0.999903	0.999948	0.999948	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3005, 6127, 10333, 11317, 13220, 15924, 18569, 21249, 22680, 25168, 25784, 28356, 29907, 31381, 32621, 34329, 35190, 36727, 38048 ]	1	0
Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Załuski Nr 39/X/2015 z dnia 25.03.2015 roku ZMIANY W DOCHODACH BUDŻETOWYCH GMINY NA 2015 ROK 257 409,20 0,00 257 409,20 0,00 255 409,20 108 415,92 19 963,92 44 892,00 0,00 44 892,00 19 963,92 19 963,92 19 963,92 6 329 151,00 0,00 1 309 070,00 w tym ztytułu dotacjiiśrodków na finansowanie wydatków na \| \| 0460 \| Wpływy z opłaty eksploatacyjnej \| 70 000,00 \| -70 000,00 \| 0,00 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 75618 \| \| Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw \| 601 000,00 \| -501 000,00 \| 70 000,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 0460 \| Wpływy z opłaty eksploatacyjnej \| 0,00 \| 0,00 \| 70 000,00 \| \| \| 0490 \| Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw \| 500 000,00 \| -500 000,00 \| 0,00 \| \| \| 0690 \| Wpływy z różnych opłat \| 1 000,00 \| -1 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| Różne rozliczenia \| 6 441 537,00 \| 0,00 \| 46 298,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 75801 \| \| Część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego \| 5 644 488,00 \| 0,00 \| 46 298,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2920 \| Subwencje ogólne z budżetu państwa \| 5 644 488,00 \| 0,00 \| 46 298,00 \| \| \| \| Pomoc społeczna \| 1 725 835,00 \| -500,00 \| 28 969,80 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 90 135,00 \| 0,00 \| 8 569,80 \| \| 85212 \| \| Świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego \| 1 474 100,00 \| 0,00 \| 15 000,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2010 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin) ustawami \| 1 454 000,00 \| 0,00 \| 15 000,00 \| \| 85213 \| \| Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej, niektóre świadczenia rodzinne oraz za osoby uczestniczące w zajęciach w centrum integracji społecznej. \| 10 300,00 \| -500,00 \| 0,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin) \| 7 400,00 \| -500,00 \| 0,00 \| \| 85214 \| \| Zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe \| 5 000,00 \| 0,00 \| 200,00 \| \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| 2030 \| Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację własnych zadań bieżących gmin (związków gmin) \| 5 000,00 \| 0,00 \| 200,00 \| 0,00 0,00 170 000,00 0,00 70 000,00 0,00 0,00 6 487 835,00 0,00 5 690 786,00 0,00 5 690 786,00 1 754 304,80 98 704,80 1 489 100,00 0,00 1 469 000,00 9 800,00 0,00 6 900,00 5 200,00 0,00 5 200,00 42 700,00 0,00 42 700,00 134 704,80 98 704,80 83 899,09 14 805,71 36 000,00 510 000,00 0,00 501 000,00 0,00 500 000,00 1 000,00 16 326 235,28 144 728,72 1 702 810,42 1 656 210,12 18 029 045,70 1 800 938,84 (* kol 2 do wykorzystania fakultatywnego) Przewodniczący Rady Gminy Edward Aleksandrowski	<urn:uuid:05e708de-90d5-4834-b607-be32c96a6275>	finepdfs	1.420898	CC-MAIN-2020-45	http://ugzaluski.bip.org.pl/pliki/ugzaluski/dochody-zal1.pdf	2020-11-01T02:15:09+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107922746.99/warc/CC-MAIN-20201101001251-20201101031251-00417.warc.gz	107,454,400	0.981809	0.949903	0.949903	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 296, 3822, 4048, 4140 ]	1	0
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 2 Dział Zamówie PUM w Szczecinie ń Publicznych tel. (0-91) 466 10 86 do 88 fax. 466 11 13 Al. Powstańców Wielkopolskich 72, 70-111 Szczecin znak sprawy: ZP/220/74/13 Szczecin 17-09-2013r w sprawie: przetargu nieograniczonego na dostawę strzykawek jednorazowego użytku, Wyjaśnienia nr 1 W związku z wpłynięciem do Zamawiającego pytań dotyczącego treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówień Publicznych, Zamawiający udziela następujących wyjaśnień: Pytanie 1 PAKIET „STRZYKAWKI JEDNOKROTNEGO UŻYTKU" Odpowiedź Zwracam się z prośbą do Zamawiającego o dopuszczenie strzykawki do podawania insuliny 1 ml z igłą z podziałką co 0,1 ml. Zamawiający nie dopuszcza Pytanie 2 Zwracam się również z prośbą do Zamawiającego o dopuszczenie strzykawki do podawania insuliny 1ml oraz tuberkuliny 1ml z podziałką po jednej stronie cylindra. PAKIET „STRZYKAWKI JEDNOKROTNEGO UŻYTKU" Odpowiedź Zamawiający nie dopuszcza Pytanie 3 Prosimy Zamawiającego o sprecyzowanie, czy strzykawki mają posiadać długość skali na cylindrze odpowiadającej pojemności nominalnej strzykawki tj. bez rozszerzenia? poz. 1-4: Odpowiedź Zamawiający dopuszcza strzykawki z rozszerzoną skalą jak i bez rozszerzenia skali. Pytanie 4 Prosimy Zamawiającego o wyjaśnienie, czy Zamawiający pisząc „strzykawki kompatybilne z pompami używanymi w Szpitalu" ma na myśli strzykawki wpisane w menu pomp wymienionych w SIWZ, tak jak obecnie używane? poz. 7 i 8 Odpowiedź Zamawiający wyjaśnia, iż zgodnie z siwz wymaga złożenia próbek w celu sprawdzenia spełniania przez oferowane wyroby wymagań postawionych przez Zamawiającego. Pytanie 5 Prosimy o zmianę zapisu § 10 pkt 1a i b oraz 1c na: Dotyczy wzoru umowy (rozdziału II siwz): ś wysoko 1a i b – poprzez wykre lenie stwierdzenia „…jednak nie mniej ni ś ż ń ź ci 20,00zł za ka dy dzie opó nienia". ż 50,00zł…" oraz „…w 1c – poprzez zmianę określenia „…w wysokości 10% wartości brutto niezrealizowanej części umowy"…". Wprowadzenie takowej zmiany jest uzasadnione ty, aby Zamawiający nie naraził się na zarzut stosowania rażąco wygórowanej wysokości kary umownej, a tym samym kształtowania stosunku prawnego sprzecznie z zasadami współżycia społecznego w taki sposób, by strony były nierównomiernie obciążone ryzykiem i obowiązkami. Jednocześnie należy powołać się na stanowisko zajęte w judykaturze przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 17 marca 1988r. (IV CR 58/88) w myśl którego „kara umowna – jako rażąco wygórowana powinna ulec zmniejszeniu w stopniu dostosowanym do tej dysproporcji. W przeciwnym razie kara umowna – tracąca charakter surogatu odszkodowania – prowadziłaby do nie uzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Zamawiający powinien mieć także na względzie, iż zgodnie z art.58 par. 2 kodeksu cywilnego, którego przepisy stosuje się do postanowień umów w sprawach Zamówień Publicznych, umowa może być uznana za nieważną jeżeli jej zawarcie lub nadanie jej określonej treści było wynikiem nadużycia przez jedną ze stron silniejszej pozycji". Zamawiający nie wyraża zgody na proponowaną zmianę Odpowiedź Pytanie 6 Prosimy o dopuszczenie zaoferowania strzykawek do Insuliny 1ml z dołączona Igłą w rozmiarze 0,3x13m, spełniających pozostałe wymogi siwz. Poz 5 Odpowiedź Zamawiający dopuszcza proponowane strzykawki Pytanie 7 Prosimy o dopuszczenie zaoferowania strzykawek do tuberkuliny 1ml z dołączoną igłą w rozm. 0,45 x 10 mm lub 0,5 x 16mm spełniających pozostałe wymogi siwz. Poz 6 Odpowiedź Zamawiający dopuszcza proponowane strzykawki Pytanie 8 Prosimy o dopuszczenie podania ceny za opakowania zbiorcze z odpowiednim przeliczeniem ilości w formularzu cenowym Poz 1- 4 Odpowiedź Zamawiający nie dopuszcza. Pytanie 9 Prosimy o zmniejszenie ilości wymaganych próbek do 15szt w poz. 1-8, co pozwoli na ocenę zgodności zaoferowanego asortymentu z zapisami siwz Dotyczy wymogu dostarczenia próbek: Odpowiedź Zamawiający nie dopuszcza. Pytanie 10 Najmniejsze opakowania handlowe zawierają minimum 100 sztuk, dlatego zwracamy się z prośbą o umożliwienie podania ceny jednostkowej za sztukę do czterech miejsc po przecinku. ZADANIE 1, poz. 1-6 Ewentualnie czy Zamawiający wyrazi zgodę na podanie ceny za minimalne opakowanie handlowe, tj. za 100 sztuk w przeliczeniu na ilości podane przez Zamawiającego? Odpowiedź Zamawiający wymaga złożenia oferty zgodnej z siwz. Pytanie 11 Czy Zamawiającemy wystarczy pisemne potwierdzenie producenta o współpracy danej strzykawki z wymienionymi pompami strzykawkowymi? ZADANIE 1 , POZ. 7-8 Odpowied ź Zamawiający dopuszcza złożenie proponowanego oświadczenie producenta. Jednocześnie Zamawiający nie odstępuje od wymogu złożenia próbek w ilościach opisanych w siwz. Wykonawcy są zobowiązani uwzględnić powyższe wyjaśnienia podczas sporządzania i składania ofert. Z poważaniem ….……………………………………… DYREKTOR SPSK-2 PUM W SZCZECINIE	<urn:uuid:d98d77f0-59ee-4142-8fe0-9b332cb1e387>	finepdfs	1.086914	CC-MAIN-2022-49	http://zamowienia.spsk2-szczecin.pl/zam_pub_pliki/ZP_220_74_13_Wyj_01.pdf	2022-11-28T01:04:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710462.59/warc/CC-MAIN-20221128002256-20221128032256-00521.warc.gz	107,714,934	0.999971	0.999977	0.999977	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1980, 4244, 4977 ]	3	0
Monitoring nowelizacji przepisów prawa i zmian stanu prac procesów legislacyjnych 7. Ustawa o zmianie W maju br. projekt trafił do Komitetu Stałego Rady Ministrów. ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw – projekt, numer z wykazu UD167 – zniesienie podziału na rynek giełdowy i pozagiełdowy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 09 lipca br. w sprawie lokat aktywów funduszu emerytalnego w instrumenty pochodne - projekt numer z wykazu: RD452 Ustawa o wykonywaniu Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie 8. 9. Przedmiotowy projekt określa: - warunki zawierania przez fundusz emerytalny umów, których przedmiotem są instrumenty pochodne; - warunki i zasady zajmowania przez fundusz emerytalny pozycji w instrumentach pochodnych; - sposób wyznaczenia maksymalnego zaangażowania funduszu emerytalnego w instrumenty pochodne; W dniu 07 września br. opublikowano zestawienie uwag niektórych instytucji do projektu ustawy. - warunki, jakie muszą spełniać indeksy stanowiące bazę instrumentów pochodnych, oraz wykaz tych indeksów. Projekt związany z wdrożeniem podpisanej w dniu 7 października 2014 r. umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawodawstwa FATCA. W dniu 07 września 2015 r. projekt ustawy został skierowany do Sejmu. W dniu 29 września br. odbyło się posiedzenie Senackiej Komisji Budżetu i Finansów Publicznych, w którym wzięli udział przedstawiciele Izby. Senat uchwalił 4 poprawki do projektu ustawy. Pismo kierujące projekt na Komitet Stały Rady Ministrów oraz projekt ustawy z dnia 14 kwietnia 2015 r. https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//2/250002/ 250036/250037/doku ment161024.pdf Projekt rozporządzenia https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//3/1227445 3/12298784/1229878 5/dokument173365.pd f Zestawienie uwag https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//3/1227445 3/12298784/1229878 7/dokument181682.pd f Projekt z dnia 25 września 2015 r. http://orka.sejm.gov.pl /opinie7.nsf/nazwa/38 60_u/$file/3860_u.pdf Poprawki do projektu ustawy http://orka.sejm.gov.pl 11. Rozporządzenie w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych – projekt, numer z wykazu: 16.102 W obecnej chwili trwają konsultacje społeczne projektu rozporządzenia, do którego Izba zgłosiła uwagi opracowane przy współudziale Członków Izby. 12. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 06 sierpnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowości domów maklerskich projekt numer z wykazu: 15.16 Nowelizacja ma na celu wyłącznie dostosowanie przepisów wykonawczych do zmian dokonanych w ustawie o rachunkowości (ustawa o zmianie ustawy o rachunkowości z 23 lipca 2015 r.) w związku z implementacją przepisów Dyrektywy z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek. W dniu 18 września br. opublikowano raport z konsultacji publicznych oraz zestawienie uwag po konsultacjach międzyresortowych. Projekt z dnia 29 lipca 2015 r. https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 954/12304945/12304 946/dokument180216. pdf Zestawienie zgłoszonych uwag po konsultacji projektu https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 954/12304945/12304 948/dokument180223. pdf Projekt rozporządzenia z dnia 06 sierpnia br. Raport z konsultacji https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 514/12302990/12302 991/dokument178551. pdf https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 514/12302996/12302 999/dokument183748. pdf Zestawienie uwag https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 514/12302996/12302 999/dokument183752. 13. Nowelizacja ma na celu wyłącznie dostosowanie przepisów wykonawczych do zmian dokonanych w ustawie o rachunkowości (ustawa o zmianie ustawy o rachunkowości z 23 lipca 2015 r.) w związku z implementacją przepisów Dyrektywy z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek. W dniu 18 września br. opublikowano raport z konsultacji publicznych oraz zestawienie uwag po konsultacjach międzyresortowych. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 06 sierpnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych - projekt numer z wykazu: 15.15 14. Projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 05 Projekt realizuje przepisy implementowanej Dyrektywy z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek. W dniu 30 września br. odbyła się konferencja uzgodnieniowa, w której wzięli udział przedstawiciele Izby. pdf Projekt rozporządzenia z dnia 06 sierpnia br. https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 516/12303056/12303 057/dokument178559. pdf Raport z konsultacji https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 516/12303062/12303 065/dokument183776. pdf Zestawienie uwag https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//502/12275 516/12303062/12303 065/dokument183777. pdf Projekt założeń projektu ustawy z dnia 05 sierpnia br. https://legislacja.rcl.go v.pl/docs//1/1227545 0/12302358/1230235 9/dokument178024.pd f	<urn:uuid:dd2706f6-f1ad-43d5-9000-f21f190530e9>	finepdfs	1.518555	CC-MAIN-2025-05	https://idm.com.pl/wp-content/uploads/2015/06/Monitoring_nowelizacji_przepisow_prawa_i_zmian_stanu_prac_procesow_legislacyjnych_wrzesien_2015.pdf	2025-01-26T05:50:19+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703700051.83/warc/CC-MAIN-20250126035549-20250126065549-00692.warc.gz	317,505,320	0.99984	0.999829	0.999829	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 81, 2209, 3907, 5699 ]	1	0
PROTOKÓŁ KONTROLI Nr .................................................. Słupsk 2017 -09- 2 1 (miejscowość i data) przeprowadzonej przez Adam Caliński asystent Higieny Komunalnej 11/17 (imię i nazwisko, komórka organizacyjna, nr upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych) Pracownika (-ów) upoważnionego (-ych) przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Słupsku (nazwa organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej) Kontrole przeprowadzono na podstawie art. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1261) w związku z art. 67 § 1 oraz art. 68 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r.,poz 1257) I. INFORMACJE DOTYCZĄCE KONTROLOWANEGO PODMIOTU 1. Podmiot kontrolowany WODOCIĄGI SŁUPSK Sp. z o.o. ul. Elizy Orzeszkowej 1; 76-200 Słupsk (pełna nazwa/adres/telefon/faks/poczta elektroniczna) 2. Informacja dotycząca kontrolowanego obiektu TEL. 59 84-18-300; FAX 59 84-18-302 e mail: email@example.com (pełna nazwa/adres/telefon/faks/poczta elektroniczna/rodzaj prowadzonej działalności) 3. Osoba lub jednostka organizacyjna odpowiedzialna za przestrzeganie wymagań WODOCIĄGI SŁUPSK Sp. z o.o. ul. Elizy Orzeszkowej 1; 76-200 Słupsk (imię i nazwisko/pełna nazwa (inwestor/organ założycielski w przypadku spółki cywilnej wymień wszystkich wspólników)) urządzenie zbiorowego zaopatrzania w wodę LULEMINO (adres zamieszkania/siedziby (w przypadku spółki cywilnej adresy zamieszkania wszystkich wspólników/telefon/faks/poczta elektroniczna)) 4. NIP/REGON/PKD – odpowiednio NIP 839-000-55-92 / Regon 770528472 / PKD 36 5. Osoba kierująca podmiotem kontrolowanym: p..Andrzej.Wójtowicz..prezes (imię i nazwisko/stanowisko) 6. Osoba upoważniona pisemnie do reprezentowania kontrolowanego podmiotu* p..Anna ZIMMICKA..składu zarządu od 01.01.2017 (imię i nazwisko/stanowisko/c dane upoważniającego/data wydania upoważnienia/hr) 7. Inne osoby, w obecności których przeprowadzono kontrolę* p..Władysław WOJTAŚKI..wicedyrektor produkcji wody (imię i nazwisko/stanowisko/imie) II. INFORMACJE DOTYCZĄCE KONTROLI 1. Data i godzina rozpoczęcia kontroli... 2017 -09- 2 1 2. Data otrzymania przez kontrolowanego zawiadomienia o kontroli* 2017-09-07 3. Przyczyna odstąpienia od zawiadomienia: Nie dotyczy 4. Data i godzina zakończenia kontroli... 2017 -09- 2 1 5. Czas kontroli obszaru, w którym stwierdzono nieprawidłowości* Nie dotyczy * w przypadku odpowiedzi negatywnej należy wpisać „nie dotyczy” ** niewłaściwe skreślić F1/PK/01 Wydanie 3 z dnia 2016-03-14 6. Zakres przedmiotowy kontroli Realizacja wewnętrznego monitoringu jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, stanu sanitarno-higienicznego i sanitarno-technicznego urządzenia zbiorowego zaopatrzenia w wodę w miejscowości LULEMINO 7. Wyposażenie użyte podczas kontroli* ...nie dotyczy... (nazwa wyposażenia/nr identyfikacyjny) 8. Podczas kontroli wykonano pomiary, badania lub pobrano próbki do badań laboratoryjnych** – nr i nazwa protokołu/ów* ...nie dotyczy... 9. Podczas kontroli wykonano zapis dźwięku lub obrazu* 10. Korzystano* z wyników badań i pomiarów Sprawozdania z badań laboratoryjnych wody przeznaczonej do spożycia przeprowadzone w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego jak i wewnętrznego monitoringu jakości wody 11. Dokumenty oceniane w trakcie kontroli 1. dokumentacja zdrowotna pracowników 2. harmonogram wewnętrznej kontroli jakości wody do spożycia 3. pozwolenie wodnoprawne 12. Wykaz dokumentów załączonych do protokołu kontroli* ...nie dotyczy... 13. Podczas kontroli wypełniono formularze kontroli – nr... FK_HK_02 do protokołu kontroli sanitarnej nr HK.40.2017.AC z dnia 2017 -09- 2 1 Ocena stanu sanitarnego urządzenia wodociągowego- urządzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę LULEMINO – NIE JEST ON INTEGRALNA CZĘŚĆIA PROTOKOLU III. WYNIKI KONTROLI 1. Informacje o kontrolowanym podmiocie np. stan formalno-prawny/nr wpisu do KRS/inne informacje istotne dla ustaleń kontroli NIE JEST PROWADZONE POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE Zalecono zarządcy/właścicielowi wodociągu bezzwłocznie informować PPIS w Słupsku o wszelkich awariach, planowanych modernizacjach oraz o wcześniejszym wystąpieniu do PPIS w Słupsku o udzielenie opini lub oceny higienicznej produktów użytych w pracach modernizacyjnych. Zaletcenia dotyczą wszystkich urządzeń wodociągowych eksplotowanych przez zarządce/właściciela. 2. Informacje istotne dla ustaleń kontroli np. stwierdzenia dotyczące stanu technicznego podmiotu/obiektu, stanu sanitarno-higienicznego Woda podziemna pobierana jest na cele socjalno-bytowe i gospodarcze mieszkańców wsi LULEMINO z jednootworowego ujęcia wody podziemnej SW2/97 o głębokości 40 m. Studnia znajduje się w typowej obudowie z-kręgow -betonowych-, posiadają pokrywę -betonową- i-właz -stalowy- z kominkiem -wentylacyjnym-. Stacja wodociągowa znajduje się w odrębnym budynku wyposażona jest w hydrofor (1 szt.) oraz niezbędną armaturę do poboru prób wody. Zgodnie z harmonogramem poboru prób na 2017 badania jakości wody z wodociągu * w przypadku odpowiedzi negatywnej należy wpisać „nie dotyczy” ** niewłaściwie skreślić F1/PK/01 Wydanie 3 z dnia 2016-03-14 przeprowadzane w ramach prowadzonego przez organy Inspekcji Sanitarnej monitoringu jakości wody zaplanowano w czerwcu i listopadzie (MK). Badania jakości wody z wodociągu prowadzone w ramach wewnętrznego monitoringu jakości wody zaplanowano natomiast w marcu i wrześniu (MK) oraz również w marcu (MP). Zarządca wodociągu przekazuje sprawozdania z badań zgodnie z terminem określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z.2015 r., poz. 1989). Wyniki badań jakości wody z 2016 roku oraz wydana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w SŁUPSKU ocena jakości wody z dnia 23.12.2016 r. stwierdzają przydatność wody do spożycia. 3. Nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli z podaniem przepisów prawnych, które naruszono* 4. Doraźne zalecenia, uwagi i wnioski* IV. UWAGI I ZASTRZEŻENIA OSÓB UCZESTNICZĄCYCH W KONTROLI 1. Omówiono wyniki kontroli, dokonano/nie dokonano wpisu do księgi kontroli/dziennika budowy 2. Wnieśliśmy/wnieśiono uwag i zastrzeżeń do opisanego w protokole stanu faktycznego 3. Poprawki/zużmienia do protokołu – naniesione/nie naniesiono (podać: numer strony protokołu, określenia lub wyrazy błędne i te, które je zastępują) 4. Za stwierdzone nieprawidłowości wymienione w protokole w części III pkt 3 lit…nie nałożono/nalożono** grzywnę w drodze mandatu karnego na (imię i nazwisko/stanowisko) w wysokości………………………………………słownie………………………………………… * w przypadku odpowiedzi negatywnej należy wpisać „nie dotyczy” niewłaściwe skreślić F1/PK/01 Wydanie 3 z dnia 2016-03-14 5. Upoważnienie do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego nr………… z dnia…………………… wydane przez (nazwa organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej) 6. Osoba ukarana została pouczona o prawie odmowy przyjęcia mandatu. Z tego prawa skorzystała/nie skorzystała 7. Dane osoby odmawiającej przyjęcia mandatu (imię i nazwisko/adres) 8. Protokół został sporządzony w 2 jednobrzmiących egzemplarzach 9. Z treścią protokołu kontroli zapoznano się/nie zapoznano się „Wodociągi Słupsk” Sp. z o.o. KIEROWNIK Działu Produkcji Wody Krzysztof Mosakowski 10. W przypadku odmowy podpisania protokołu należy wpisać powód odmowy podpisania protokołu „Wodociągi Słupsk” Sp. z o.o. KIEROWNIK Działu Produkcji Wody Krzysztof Mosakowski (czytelny podpis osób obecnych podczas kontroli) (czytelny podpis kontrolującego (ych)) V. POTWIERDZENIE ODBIORU PROTOKOŁU Protokół kontroli sanitarnej otrzymał(-am) w dniu…2017 -09- 2 1 „Wodociągi Słupsk” Sp. z o.o. KIEROWNIK Działu Produkcji Wody Krzysztof Mosakowski (czytelny podpis osoby odbierającej protokół i pieczęć podmiotu) W trakcie kontroli wykorzystano/nie wykorzystano formularze kontroli……FK_HK_02 nr HK.40.2017.AC…… (nazwa/nr) POUCZENIE: W terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego protokołu kontroli mogą zostać zgłoszone zastrzeżenia do ustalonych stanu faktycznego.. Wyniki kontroli dotyczą warunków skontrolowanego podmiotu w czasie i miejscu trwania kontroli. Strona na każdym etapie postępowania ma prawo wglądu w dokumentację w siedzibie właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej. * w przypadku odpowiedzi negatywnej należy wpisać „nie dotyczy” ** niewłaściwe skreślić	567e6665-e559-4d3c-985a-b3cde8a2f37a	finepdfs	1.139648	CC-MAIN-2022-27	http://bip.wodociagi.slupsk.pl/wp-content/uploads/2010/12/Panstwowy_Powiatowy_Inspektor_Sanitarny_Protokol_Kontroli_nr_HK.40.2017.AC_z_dnia_21.09.2017_r..pdf	2022-06-25T19:13:35+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103036099.6/warc/CC-MAIN-20220625190306-20220625220306-00061.warc.gz	6,336,796	0.999956	0.999965	0.999965	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2633, 5281, 6895, 8543 ]	1	0
Wstęp Niniejszy tom bibliograﬁi Gdańsk w literaturze obejmuje siedemnastowieczne dzieła, w których uwieczniony został literacki obraz miasta. To drugi tom pod względem chronologii opisywanych pozycji, lecz czwarty, jeśli brać pod uwagę kolejność ukazywania się. W roku 2007 ukazał się tom piąty, poświęcony publikacjom z lat 1945–1979, w 2009 tom pierwszy obejmujący swym zakresem najdawniejsze teksty (do roku 1600), a w 2010 tom szósty za lata 1980–1989. Zamierzeniem twórców bibliograﬁi jest ukazanie różnorodnej literackiej wizji Gdańska w ciągu wieków, od początków piśmiennictwa po współczesność. Z jednej strony bibliograﬁa ma służyć jako pomoc naukowa badaczy, a z drugiej jako swoisty przewodnik po gdańskich lekturach, przeznaczony dla wszystkich zainteresowanych przeszłością i kultu rą miasta. Toteż w celu przełamania hermetycznego zapisu bibliograﬁcznego wprowadzono uproszczenia ułatwiające recepcję (skrócony opis, tłumaczenie obcojęzycznych tytułów, adnotacje uwzględniające rolę Gdańska w tekście). W siedemnastowiecznej literaturze poświęconej Gdańskowi znalazły odbicia potęga i bogactwo hanzeatyckiego miasta, doskonała organizacja przestrzeni miejskiej oraz wysoki status mieszkańców. Gdańskie emporium wywoływało podziw i uznanie dla gospodarności gdańszczan, a zarazem zazdrość oraz oskarżenia o nieuczciwość, chciwość, bezbożność i nieobyczajność. Realistycznym obrazom literackim miejskich obiektów, fortyﬁkacji i ogrodów towarzyszy wizja Gdańska zaludnionego muzami i bogami olimpijskimi, którzy władają i opiekują się miastem. Uwagę twórców przyciągała również historia grodu wraz z jego mitycznymi początkami, a także herb miasta, skłaniający do podejmowania prób eksplikacji jego symboliki. Wszelakiej aktywności gdańszczan towarzyszyła poezja okolicznościowa, uczestnicząc w ich życiu publicznym oraz prywatnym. Utrwalała żal po stracie światłego obywatela, radość z królewskiej wizyty czy emocje podczas publicznych egzekucji. Edmund Kotarski określił to zjawisko terminem instytucjonalnego literackiego reagowania na różne przejawy życia 1 . 1 E. Kotarski: Gdańska poezja okolicznościowa XVII wieku. Gdańsk, Instytut Bałtycki, 1993, s. 8, „Seria Pomorzoznawcza", t. 10. Drugi tom bibliograﬁi przygotowano, uwzględniwszy założenia przyjęte dla poprzedniego tomu w zakresie układu, kryteriów doboru materiału i schematu opisu. Materiał bibliograﬁczny został poddany selekcji pod kątem kryterium treści. Do bibliograﬁi włączono druki opisujące Gdańsk, jego architekturę i topograﬁę, przywołujące zarówno doniosłe wydarzenia historyczne związane z miastem, jak i ukazujące codzienne życie gdańszczan. Obok utworów w całości poświęconych Gdańskowi znalazły się również takie, w których miasto stanowi jedynie tło przywoływanych wydarzeń. W bibliograﬁi uwzględniono te pozycje, które oprócz wzmiankowania nazwy zawierały opis miasta. O włączeniu danej pozycji do bibliograﬁi decydowała też jej przynależność do literatury pięknej w szerokim rozumieniu tego terminu. Oprócz niekwestionowanych gatunków literackich w bibliograﬁi znajdują się również utwory należące do pogranicza literacko-naukowego, jak na przykład traktaty chorograﬁczne i relacje historiograﬁczne. Nadrzędnym wyznacznikiem decydującym o włączeniu pozycji do bibliograﬁi było – jak już wspomniano – kryterium treściowe. Pominięto natomiast rękopisy, pisma urzędowe, akty prawne, dekrety, korespondencję prywatną i urzędową, a także dzieła dedykowane Radzie Miasta, a niedotyczące Gdańska. We wszystkich tomach bibliograﬁi obowiązuje układ chronologiczny oparty na roku wydania pierwodruku. Niewielkie odstępstwo stanowią publikacje powstałe w XVII wieku, lecz wydane w późniejszym terminie. Zastosowanie tak rozszerzonej formuły doboru pozwoliło na pełniejsze ujęcie w jednym tomie obrazu siedemnastowiecznego Gdańska w literaturze. W obrębie jednego roku pozycje są uszeregowane alfabetycznie według autorów bądź tytułów (w wypadku utworów anonimowych lub kilku utworów jednego autora wydanych w tym samym roku). Tym zasadom podporządkowane są wszystkie pozycje bibliograﬁczne, bez względu na samoistność wydawniczą. Osobny opis ma zarówno wielotomowe dzieło, jak i pojedynczy utwór wchodzący w skład większej wydawniczo całości. Prawie wszystkie pozycje zostały opracowane z autopsji. Jedynie w kilku wypadkach, kiedy dotarcie do tekstu źródłowego okazało się niemożliwe, adnotację i opis bibliograﬁczny sporządzono na podstawie opublikowanych katalogów oraz dostępnych opracowań krytycznoliterackich. Takie pozycje w bibliograﬁi oznaczono gwiazdką poprzedzającą tytuł utworu. Pozycje bibliograﬁczne zostały opracowane zgodnie z uproszczoną normą opisu bibliograﬁcznego dla starych druków (PN-N-01152-8:1994). Ujednolicony schemat opisu bibliograﬁcznego zawiera: – tytulaturę – nazwisko, imię autora (wraz z latami życia), tytuł utworu, dodatki do tytułu wraz z oznaczeniem odpowiedzialności, oznaczenie gatunku literackiego, miejsce, nazwę wydawcy i rok wydania, strony, na których znajduje się utwór, ewentualnie tytuł i numer serii; – przekłady na inne języki; – historię kolejnych wydań; – datowanie, jeśli nie pokrywa się z pierwodrukiem; – najważniejsze opracowania w wyborze ułożone w porządku chronologicznym; – adnotację zawierającą krótką informację o autorze i zwięzłe streszczenie całego utworu z wyszczególnieniem roli Gdańska w tekście; – dodatkowe uwagi; – inicjały opracowującego. W nielicznych wypadkach, jeśli dotarcie do informacji o autorze, kolejnych wydaniach, przekładach czy opracowaniach krytycznych okazało się niemożliwe, opisy zostały ograniczone jedynie do tytulatury i adnotacji. Jeśli zachodziła potrzeba uzupełnienia adnotacji informacjami spoza tekstu, podawano je w nawiasach kwadratowych. O niezwykłości grodu nad Motławą zaświadcza poświęcona mu literatura piękna. Każdy wers, niezależnie od tego czy pochlebny, czy też krytyczny, oddaje fenomen siedemnastowiecznego Gdańska. Zapraszam wszystkich do samodzielnego odczytania literackiej wizji miasta i zachęcam do korzystania z bibliograﬁi jako przewodnika podczas wędrówki po gdańskich toposach. Zoﬁa Tylewska-Ostrowska	<urn:uuid:3f66f08e-00b7-4a33-88e3-9a72c3b02b9a>	finepdfs	2.630859	CC-MAIN-2021-43	https://terytoria.com.pl/modules/nxproduct/images/1027/fragment-859-bibliografia-gdanska-t-2-wstep_1496392927.pdf	2021-10-25T01:17:16+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323587608.86/warc/CC-MAIN-20211024235512-20211025025512-00265.warc.gz	691,192,085	0.999929	0.999931	0.999931	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2206, 4578, 6114 ]	1	0
ZasłuŜyli na wyjazd do Rzymu Uczniowie i absolwenci Gimnazjum nr 2 w Brzeszczach zostali laureatami głównej nagrody, którą jest 8-dniowy pobyt we Włoszech. Z rąk marszałka województwa małopolskiego Marka Nawary oraz metropolity krakowskiego ks. kardynała Stanisława Dziwisza odebrali pamiątkową statuetkę i bilet laureata. 3 grudnia 2008 r. w Filharmonii Krakowskiej odbyło się uroczyste podsumowanie Małopolskiego Projektu „Mieć Wyobraźnię Miłosierdzia" przygotowującego uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych do niesienia pomocy potrzebującym. W projekcie wzięło udział 2750 uczniów ze 185 szkół województwa małopolskiego. Projekt „Mieć Wyobraźnię Miłosierdzia" jest odpowiedzią na przesłanie Ojca Świętego Jana Pawła II, który apelował, abyśmy dawali „świadectwo miłosierdzia" i nieśli pomoc potrzebującym. Główny jego cel to uwraŜliwienie młodzieŜy na potrzeby innych oraz tworzenie w szkole podstaw wolontariatu. Uczniowie Gimnazjum nr 2 w Brzeszczach po raz drugi wzięli udział w projekcie, który zatytułowali „Skrawek nieba". Tegoroczna edycja rozpoczęła się w lutym 2008 r., lecz sama idea wolontariatu i pomocy potrzebującym zrodziła się w gimnazjum duŜo wcześniej. W projekcie wzięło udział 15 uczniów działających w grupach ,,Charytatywni" i ,,Tęcza" oraz nauczyciele: BoŜena Klamra, Jolanta śarkowska, GraŜyna Głąb, Marta Rychlewicz, ks. Mirosław Wądrzyk. Projekt składał się z kilku etapów. Jednym z nich było sporządzenie sprawozdania z dotychczasowej działalności charytatywnej. Kolejne etapy to prezentacja multimedialna przedstawiona 6 listopada w Wadowicach, a później w Krakowie podczas etapu wojewódzkiego. Wieść o tym, Ŝe wolontariusze z Gimnazjum nr 2 są finalistami była miłym zaskoczeniem. Tytuł laureata wprawił uczniów w zakłopotanie, gdyŜ ideą ich działań była bezinteresowna pomoc, nie ukrywali jednak ogromnej radości, gdy dowiedzieli się o wyjeździe do Rzymu. To wyróŜnienie jeszcze bardziej ich zmobilizowało do aktywnych działań na rzecz potrzebujących. Realizując swój projekt, młodzieŜ mogła liczyć na wsparcie: dyrektor Krystyny Cieplińskiej, wicedyrektor Małgorzaty Janowicz-Pająk oraz nauczycieli, pracowników administracji i obsługi, rodziców, sponsorów, a takŜe rówieśników z gimnazjum i okolicznych szkół. A tak się wszystko zaczęło… Grupa „Charytatywni" powstała z inicjatywy młodzieŜy w Gimnazjum nr 2 w Brzeszczach w październiku 2007 r. W jej skład weszli uczniowie: Angelika Trynduś, Maria Mikołajek, Mar- tyna Matusz, Rafał Andreas, Łukasz Rados, Michał Pańko, Wojciech Mazgaj, Mateusz Krzempek. Mieli wiele wspaniałych pomysłów i ogromny zapał. W ich działania zaangaŜowała się wychowawczyni BoŜena Klamra. MłodzieŜ postanowiła robić coś, co sprawi radość nie tylko ich rówieśnikom, ale takŜe im samym. Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy Nasze tematy W szkole powstała równieŜ grupa wolontariuszy „Tęcza", jej opiekunką jest Jolanta śarkowska. Grupę tworzą: Agnieszka Frączek, Magdalena Głąb, Maria Zalwowska, Barbara Stybura, Karolina Bąk, Monika Zuziak, Adrian Kwaśniak. Uczniowie na bieŜąco pomagają rodzinie borykającej się od lat z cięŜką chorobą i niepełnosprawnością. Wolontariuszy ciągle przybywa, teraz mają zamiar otoczyć opieką równieŜ osoby samotne, starsze i chore. Działania młodzieŜy wspierają rodzice oraz pracownicy OPS i FPS. „Charytatywni" zorganizowali szereg akcji na terenie swojego gimnazjum: „Grosik", „Wszyscy robią na drutach", dyskotekę, „4 słodkie dni", „Wieczorek poetycki". W lutym odbyła się sprzedaŜ ręcznie wykonanych serduszek oraz wieczorek poetycki. Organizując Loterię W projekcie „Skrawek nieba" pojawił się pomysł zorganizowania Loterii Fantowej podczas Powiatowo-Diecezjalnych DoŜynek w naszej parafii. W zbiórkę fantów zaangaŜowała się cała społeczność gimnazjalna. Z uwagi na szlachetny cel, sponsorzy wykazali wielką hojność. Uczniowie pod opieką Marty Rychlewicz i Urszuli Rybitwy przygotowywali stoisko na boisku LKS Jawiszowice. Udało się sprzedać wszystkie losy, aŜ 1030 sztuk. W ten sposób uzbierało się 5150 zł. Przekazano je chorym i potrzebującym dzieciom z przeznaczeniem na leczenie i kosztowną rehabilitację. NaleŜy wspomnieć, Ŝe organizowanie loterii charytatywnej stało się tradycją naszego gimnazjum. Trzy poprzednie odbyły się podczas wcześniejszych Parafiad. W uroczystości wręczenia nagród wzięły równieŜ udział burmistrz Brzeszcz Teresa Jankowska oraz dyrektor Gimnazjum nr 2 w Brzeszczach Krystyna Cieplińska. W maju rozpoczęły się przygotowania do spektaklu pod tytułem „Igraszki z Fantową, uczniowie zaangaŜowali się w poszukiwanie sponsorów, którzy nie zawiedli. Ze sprzedaŜy 250 losów uzyskano ponad 700 zł. Okazało się, Ŝe loteria fantowa to świetny pomysł nie tylko na dobrą zabawę. W kwietniu zorganizowano, zbiórkę surowców wtórnych, w maju kolejny wieczorek poetycki „Majowe impresje", a w czerwcu dyskotekę połączoną z karaoke. „Charytatywni" odwiedzili równieŜ swych przyjaciół w Domu Dziecka w Pszczynie. Wręczyli im upominki, był teŜ czas na miłe rozmowy i zabawę. Wakacje to czas odpoczynku od nauki, ale nie od działania. MłodzieŜ postanowiła zorganizować koncerty charytatywne dla szerszej publiczności. Pierwszy z nich odbył się w sali OSP w Brzeszczach, a kolejny „Czekając na Twoją łaskawość" w Ośrodku Kultury. Członkowie zespołów, które wystąpiły podczas koncertów, nie przyjęli wynagrodzenia, grali przecieŜ dla chorych dzieci. „Charytatywni" mają coraz więcej pomysłów jak pomagać potrzebującym. Przeprowadzając kolejne akcje, zebrali sporą kwotę, a jednocześnie zainteresowali ogromną grupę osób działalnością charytatywną. Dowodem tego są wypowiedzi na stronie internetowej grupy www.grupacharytatywni.pl. Diabłem". Do parafialnej grupy teatralnej działającej pod kierunkiem księdza Mirosława Wądrzyka, którą tworzą głównie osoby dorosłe, dołączyła młodzieŜ szkolna. Zrodził się pomysł, by po kaŜdym występie kwestować na rzecz chorych dzieci z naszej gminy. To przedsięwzięcie równieŜ zakończyło się ogromnym sukcesem. Pomagając innym, pomagamy sobie Realizując projekt „Skrawek nieba", młodzieŜ nauczyła się szacunku do człowieka, serdeczności, Ŝyczliwości, empatii oraz odpowiedzialności. Udzielając bezinteresownej pomocy potrzebującym, wnosiła w ich Ŝycie promyk radości. Działania „Charytatywnych" i „Tęczy" przyczyniły się niewątpliwie do rozwoju idei wolontariatu w gminie Brzeszcze. Gimnazjaliści swym młodzieńczym zapałem zarazili nie tylko swych rówieśników, ale i wielu dorosłych. I to jest ich największy sukces. (bgj) Podziękowanie Dziękujemy wszystkim ludziom wielkiego serca, którzy wspierali i nadal wspierają nasze działania. Uczestnicy projektu „Mieć wyobraźnię miłosierdzia" Odgłosy Brzeszcz • styczeń 2009 \| 7	<urn:uuid:025c467e-a0aa-44f1-b2fd-3f433e1728dc>	finepdfs	1.90918	CC-MAIN-2020-16	http://igraszkizdiablem.wdesk.pl/pliki_usr/file/ob-styczen-2009.pdf	2020-03-28T09:17:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-16/segments/1585370490497.6/warc/CC-MAIN-20200328074047-20200328104047-00308.warc.gz	93,334,126	0.999918	0.999918	0.999918	[ "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 7430 ]	1	0
SATELITY CORAZ WIĘKSZYM WSPARCIEM DLA ROLNICTWA [KOMENTARZ] Wraz ze wzrostem liczby ludności oraz postępującą degradacją zasobów żyznych gleb wskutek zmian klimatycznych i intensywnej eksploatacji, stajemy przed poważnym wyzwaniem zwiększenia wydajności produkcji z każdego hektara. Ta związana jest przede wszystkim ze specyﬁką ziem, nawadniania, nawożenia czy warunków atmosferycznych. Dzięki analizie Big Data, której poddawane są informacje z systemów obserwacji Ziemi, wszystkie te elementy mogą być zbadane w celu uzyskania optymalnych efektów – przekonują przedstawiciele ﬁrmy CloudFerro, polskiego dostawcy infrastruktury chmurowej przeznaczonej do obsługi danych satelitarnych. Świat stoi na progu trzeciej nowoczesnej rewolucji w agrobiznesie, związanej z rolnictwem precyzyjnym. Pierwsza rewolucja, spowodowana mechanizacją rolnictwa na początku XX wieku, umożliwiła wytworzenie przez jednego rolnika zasobów dla 26 osób. Druga – „zielona" – miała miejsce w latach 90-tych i była związana z uzyskaniem zmodyﬁkowanych genetycznie gatunków roślin odpornych na szkodniki i wymagających mniejszej ilości wody. Spowodowała ona wzrost liczby osób możliwych do wyżywienia przez jednego rolnika do 155. Dzięki trzeciej, której podstawą jest zwiększenie możliwości analitycznych i rozwój nowych technologii, każdy rolnik może wyprodukować żywność już dla 256 osób. Zwiększenie mocy Wraz ze wzrostem liczby ludności oraz degradacją zasobów żyznych gleb wskutek zmian klimatycznych i intensywnej eksploatacji, stajemy przed poważnym wyzwaniem zwiększenia wydajności produkcji z każdego hektara. Ta związana jest przede wszystkim ze specyﬁką ziem, nawadniania, nawożenia czy warunków atmosferycznych. Dzięki analizie Big Data, której poddawane są informacje z systemów obserwacji Ziemi, wszystkie te elementy mogą być zbadane w celu uzyskania optymalnych efektów Jednym z największych źródeł informacji o warunkach na naszej planecie są dziś zdjęcia z satelitów. Dzięki nim powstają nowe technologie, aplikacje i usługi optymalizujące różne procesy oraz ułatwiające funkcjonowanie człowieka na Ziemi. Czytaj też: Platforma CREODIAS przedstawiona na spotkaniu w Senacie Jak wskazuje Urszula Mielcarz z ﬁrmy CloudFerro, operatora platform DIAS (Data and Information Access Services) – CREODIAS i WEkEO, udostępniających zdjęcia satelitarne z europejskiego programu obserwacji Ziemi Copernicus, ﬁrmy i startupy zainteresowane wykorzystaniem zobrazowań, potrzebujące dużej mocy obliczeniowej do analizowania większych repozytoriów danych, mogą korzystać z gotowej infrastruktury chmurowej. To znacznie obniża koszt wejścia na rynek. Każdego dnia do platformy CREODIAS traﬁa ogromna ilość cennych informacji z satelitów okrążających Ziemię – podkreśla przedstawicielka spółki. Rynek produktów i usług wykorzystujących informacje z kosmosu dynamicznie rośnie. Jeśli chodzi o Europę i program Copernicus, według ostatniego raportu (Copernicus Market Report 2018), wykorzystanie danych z obserwacji Ziemi w samym rolnictwie rocznie przynosi ponad 18 mln euro przychodu. W najbliższych latach wartość ta rocznie będzie rosła o ponad 20 proc. Ten rynek ma znaczny potencjał rozwojowy i jest polem do działania również dla polskich ﬁrm z sektora IT. Aplikacje wykorzystujące dane dotyczące opadów, temperatury, wilgotności gleby, stopnia nawożenia itd. już dziś wspomagają rolników w zarządzaniu uprawami. Dzięki nim można zmniejszyć zużycie pestycydów i innych nawozów, zaplanować optymalne nawadnianie czy wykrywać choroby roślin. Świetnym przykładem możliwości, jakie dają informacje satelitarne, jest obserwacja aktywności pszczół. Aktualne dane z satelitów pozwalają zaplanować opryski tak, aby nie zaszkodzić owadom. Sytuacji, w których można wykorzystać potencjał obserwacji z kosmosu jest nieskończenie wiele. Urszula Mielcarz, CloudFerro Holenderska globalna baza danych Monitorowanie kondycji upraw, stanu i właściwości gleby oraz mapowanie działań związanych z uprawą mają kluczowe znaczenie w przewidywaniu zbiorów. Dane satelitarne mogą być także wykorzystywane w monitorowaniu zmian wydajności rolnictwa i produkcji roślin powodowanych suszą. Co więcej, satelity umożliwiają monitorowanie trendów degradacji gleby i spadku produktywności ziemi w wyniku nadmiernego wypasu, niewłaściwego nawadniania czy uprawiania terenów rolniczych. W odpowiedzi na prognozowany wzrost liczby ludności oraz coraz bardziej wymagające warunki dla upraw, holenderska organizacja Waterwatch Cooperative opracowuje globalną bazę danych dotyczących pogody, zaopatrzenia w wodę i warunków uprawy. Ma ona pomagać rolnikom produkować żywność w sposób bardziej wydajny, zyskowny i zrównoważony. Korzystając z szerokiego zakresu źródeł, m.in. danych satelitarnych, organizacja chce rejestrować i analizować dane dotyczące upraw dla całego globu. Czytaj też: Ruszyła platforma CREODIAS, największe przedsięwzięcie polskiej branży kosmicznej [WIDEO] Dzięki naszym rozwiązaniom rolnik nie będzie już dłużej samotny w podejmowaniu decyzji, od których zależy nie tylko jego zysk, ale także sytuacja na lokalnych rynkach żywności – mówi Ad Bastiaansen, twórca holenderskiej spółki. Nasza aplikacja pozwala na zmniejszenie przypadków chorób roślin nawet o 40 proc. oraz ograniczenie stosowania pestycydów o 15 proc. Szacujemy, że do końca roku z naszej aplikacji może korzystać nawet milion rolników na całym świecie – dodaje. Zrozumieć zasoby obrazowe Dziś dostęp do danych z kosmosu jest otwarty – od ponad roku każdy z dostępem do Internetu może wejść na jedną z platform DIAS, np. CREODIAS, wygenerować interesujące go informacje i je analizować, pod dowolnym kątem. Największym wyzwaniem, związanym z zastosowaniem zdjęć satelitarnych, jest potrzeba specjalistów, którzy zajmą się ich analizą i „tłumaczeniem", czyli przetwarzaniem, aby mogli z nich korzystać wszyscy zainteresowani. Jednak wartość informacyjna, jaką dają dane z kosmosu, jest bezcenna i ponadczasowa. W ramach CREODIAS przechowywanych jest dziś ponad 16 petabajtów danych. Wraz z każdym okrążeniem satelitów Sentinel, codziennie przybywa w repozytorium nawet 20 terabajtów nowych informacji. Artykuł powstał na bazie materiału dostarczonego przez CloudFerro	<urn:uuid:2e8f3ebe-794c-4131-9027-0d0aaad82fd6>	finepdfs	2.958984	CC-MAIN-2020-24	https://space24.pl/pdf/?article=satelity-coraz-wiekszym-wsparciem-dla-rolnictwa-komentarz	2020-06-06T10:18:24+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-24/segments/1590348513230.90/warc/CC-MAIN-20200606093706-20200606123706-00229.warc.gz	531,712,488	0.999958	0.999963	0.999963	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2777, 5409, 6217 ]	1	1
Spojrzenie na 100 lat hodowli zwierząt gospodarskich w Polsce 1922-2022 Część 1. Hodowla zwierząt w latach 1922-1941 Jędrzej Krupiński, Grażyna Polak Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy Jubileusz 100-lecia działalności Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego jest ściśle związany z niezwykle burzliwym okresem w dziejach Polski, gdzie po wielu latach zaborów i niewoli, tworzenie zrębow nowego odrodzonego kraju przerwane zostało przez II wojnę światową i okupację niemiecką. Po jej zakończeniu nastąpił okres Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z wieloletnią dominacją Związku Radzieckiego, a następnie po przemianach 1989 roku powstała III Rzeczpospolita. Można więc w tych 100 latach wyodrębnić cztery okresy, a nawet epoki o różnych systemach społeczno-gospodarczych i politycznych, różnym zasięgu terytorialnym, różnym stopniu suwerenności i różnej organizacji państwa. Tym samym działalność Towarzystwa i hodowla zwierząt gospodarskich prowadzona była w czterech różnych epokach obejmujących lata: I. 1922-1939 II Rzeczpospolita II. 1939-1945 okupacja niemiecka III. 1945-1989 PRL IV. 1989-2022 III Rzeczpospolita Przedstawiona publikacja zawiera subiektywnie wybrane dane, które charakteryzują przedstawiany okres i uwarunkowania rozwoju hodowli zwierząt. Dane statystyczne zostały uzupełnione o podstawowe fakty historyczne ułatwiające zrozumienie tej odległej już historii [13]. Kalendarium 1922-1939 – II Rzeczpospolita Polska 11.11.1918 – odrodzenie państwa polskiego po 123 latach zaborów; 07.1922 – powołanie Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego; 1923 – pierwszy Zjazd Owczarski w Toruniu; 1925 – Ustawa o nadzorze nad buhajami powstała z inicjatywy PTZ; 1927 – powstanie Przeglądu Hodowlanego – miesięcznika ilustrowanego poświęconego teorii i praktyce hodowli zwierząt domowych – organu Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego; 1928 – powołanie krajowych, branżowych związków hodowlanych obejmujących poszczególne rasy; 1928 – powołanie, jako pierwszej Komisji Doświadczalnictwa PTZ, która od 1930 roku kierowała pracami Zakładów Doświadczalnych, zmierzając do znalezienia i wskazania dróg, metod i środków zwiększenia produkcyjności zwierząt gospodarskich i poprawy ekonomicznej zaofanego polskiego rolnictwa; 1928 – zorganizowanie Powszechnej Wystawy Krajowej w 10-lecie Niepodległości, z wystawieniem rekordowej liczby zwierząt (765 koni, 1005 sztuk bydła, 401 świń, 494 owiec, 924 gniazd drobnego inwentarza) i zaprezentowanie po raz pierwszy pawilonu zootechnicznego, który miał charakter dydaktyczny; 1929 – powołanie Komitetu ds. Owczarstwa; 1930 – powołanie Komisji ds. Racionalizacji Żywienia PTZ; 1939 – Ustawa o nadzorze państwowym nad ogierami i rejestracją klaczy (powstała z inicjatywy PTZ); 1930-1934 – Światowy Kryzys Gospodarczy; 1931 – powołanie Komitetu ds. Trzody Chlewnej; 1931 – wydanie przez PTZ wytycznych dotyczących rejonizacji oraz zasad kwalifikacji drobiu; 1933 – powołanie w całym kraju Izb Rolniczych; 1934 – Ustawa o nadzorze nad hodowlą bydła, trzody chlewnej i owiec z inicjatywy PTZ; 1.09.1939 – wybuch II wojny światowej. Osiągnięcia i poziom hodowli oraz ilość i jakość pozyskiwanych produktów pochodzenia zwierzęcego uzależnione są od wielu czynników, do których należą tradycja, wiedza, organizacja, warunki społeczno-gospodarcze, ekonomia, a przede wszystkim polityka, która określa priorytety i cele do osiągnięcia oraz może stworzyć warunki do rozwoju poszczególnych działów. Dobrym przykładem tych uwarunkowań są różnice poziomu hodowli zwierząt na ziemiach polskich w różnych zaborach. W listopadzie 1918 roku po 123 latach zaborów odrodziło się państwo polskie, którego terytorium składało się z ziemi byłych zaborów: rosyjskiego – ok. 69% powierzchni, austriackiego – ok. 20% i pruskiego ok. 11%. Obrazuje to mapa Polski (rys. 1) przedstawiająca podział administracyjny, z zaznaczaniem terenów w poszczególnych zaborach. Poziom wiedzy i kwalifikacji rolników w większości był bardzo niski, a nastawienie gospodarstw chłopskich nie wyzwałało aktywności pozwalających na wprowadzenie nowych metod produkcji. Działalność służb państwowych, doradczych, organizacji i stowarzyszeń rolniczych były w okresie in statu nascendi. Wielkość populacji zwierząt zarodowych, wpisanych do ksiąg nie gwarantowała pokrycia zapotrzebowania na zwierzęta rozplodowe do hodowli masowej [11]. Tabela 2 Liczebność zwierząt gospodarskich (tys. sztuk) [5, 6] \| Lata \| 1921 \| 1938 \| \|------\|--------\|--------\| \| Bydło\| 7 897 \| 10 554 \| \| Trzoda chlewna \| 5 174 \| 7 525 \| \| Owce \| 2 179 \| 3 411 \| \| Konie\| 3 280 \| 3 916 \| Brak było wytycznych i uregulowań prawnych, normujących podstawowe kryteria dla chowu i hodowli zwierząt. Podjęcie wyzwania w tych warunkach przeobrażenia polskiego rolnictwa i hodowli zwierząt wymagało wielkiej determinacji, wiedzy i konsekwencji działania. Były to cechy, których nie poskąpiła natura założycielem i kontynuatorom działalności Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, które odegrało wielką rolę w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej. Rolnictwo polskie pomimo zacofania odgrywało znaczącą rolę w gospodarce państwa. Świadczy o tym wypowiędź Profesora Tadeusza Konopińskiego, jednego z założycieli Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego i pierwszego redaktora Przeglądu Hodowlanego oraz kierownika działu rolnego na Powszechnej Wystawie Krajowej w 10-lecie Niepodległości, zorganizowanej w 1928 roku w Poznaniu: „jasnym jest, że w tym wielkim wysiłku całego narodu nie mogło zabraknąć rolnictwa, które dostarcza 75% kwalifikowanego kontyngentu rekrutacyjnego, którego produkcja przedstawia 71% ogólnej produkcji, a eksport 61% ogólnego eksportu” [9]. Na wystawie, hodowla zwierząt reprezentowana była przez olbrzymią liczbę zwierząt: 756 koni, 1005 sztuk bydła, 401 świń, 494 owce, 924 gniazda drobnego inwentarza [8]. Załączone zdjęcia z tego okresu unaczyniają faktyczny stan naszej gospodarki w tym rolnictwa, które odgrywało znaczącą rolę w gospodarce państwa. Hodowla koni W okresie II Rzeczypospolitej hodowla koni, ze względu na potrzeby armii miała charakter strategiczny, co nawet znalazło odbicie w oficjalnych sprawozdaniach, dotyczących hodowli zwierząt, gdzie wyniki hodowli koni były omawiane jako pierwsze. Organizację hodowli oparto na budowie, w większości państwowej, hodowli elitarnej w Państwowych Zakładach Chowu Koni, w skład których wchodziły... Tabela 3 Liczebność koni w Polsce w pierwszej połowie XX wieku [5, 6] \| Lata \| 1921 \| 1938 \| \|------\|------\|------\| \| Liczebność koni (tys.) \| 3 290 \| 3 910 \| zarówno Państwowe Stadniny, jak i Państwowe Stada Ogierów. W okresie pierwszych 14 lat II Rzeczypospolitej, po wyrównaniu strat wojennych podjęto organizację hodowli ras czystych niezbędnych do wytwarzania koni półkrwi oraz w dostarczaniu reproduktorów doskonałych populacje innych ras hodowli krajowej dla hodowli masowej. W tym okresie nastąpił wzrost pogłowia z 3 290 tys. sztuk w roku 1921 do 3 940 tys. sztuk w roku 1932, na którym to poziomie z minimalną zniżką pogłowie utrzymywało się do roku 1938. Stworzenie podwalin organizacyjno-prawnych, założenie ksiąg stadnych, organizacja prób działalności sprzyjała rozwijowi hodowli. Należy podkreślić, że duży wpływ na rozwój hodowli koni miało wojsko, wprowadzając system zapatrywania armii w konie remontowe przy wykorzystaniu tego czynnika, jako dźwigni służącej rozwijowi hodowli, która wymagała wielu działań dla podniesienia jej poziomu [4]. Fot. 1. Pułkownik Rojcewicz na koniu Arlekin III podczas olimpiady w Berlinie w 1936 roku (fot. www.pcbj.pl) W badaniach GUS z 1927 roku stwierdzono, że 61% koni dorosłych (powyżej 4 lat) należało do „zdrobniałych” a ponadto „zabiedzonych” koni małych lub koników poniżej 148 cm wzrostu, nieprzydatnych do bardzo intensywnej pracy i celów wojskowych. Stwierdzono, że właściciele tych koni (blisko 2/3 koni dorosłych) nie byli zainteresowani poczynaniami rządu i organizacji społeczno-hodowlanych zmierzających do doskonalenia pogłowie [4]. Fot. 2. Poleszcycy przy wozie zaprzężonym w konia (fot. www.audiovis.nac.gov.pl) J. Grabowski w rozdziale „Poziom hodowli oraz rozmieszczenia ras i typów koni”, omawiając hodowle koni po 20 latach II Rzeczypospolitej, przedstawił szczegółowo rozmieszczenia ras i typów koni w poszczególnych województwach, zwracając uwagę na istniejące dysproporcje i rozpiętości pomiędzy hodowlą elitarną i masową. Przykładowo najwyższy poziom hodowli cechowało województwo poznańskie i częściowo pomorskie oraz śląskie. Do najslabszych należały województwa lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie i wołyńskie, gdzie przeważał typ konia pospolitego, często karłowaty i spory odsetek zdegenerowanych koników [4]. Fot. 3. Konie chłopskie w zaprzęgu (fot. H. Poddębski; https://polona.pl/item/worochta-konie-z-podziwem-patrzana-fotografa,NzAyOTgxMTc/0/#info:metadata) Z drugiej strony J. Grabowski był zdecydowanym przeciwnikiem sprowadzania reproduktorów zimnowristych do Polski, a tym samym wytworzenia polskich ras koni zimnowristych: W okręgach hodowli ani jeden ciężki ogier nie powinien być licencjonowany, jak również rząd pod żadnym pozorem nie powinien stawiać w tych okręgach reproduktorów ras roboczych ciężkich na punktach kopulacyjnych. Mimo to w okresie międzywojennym w Polsce powstawały lokalne typy koni zimnowristych: oszmiańskie w okolicach Oszmiany (obecnie Białoruś), sokolskie i sztumskie w północno-wschodniej części kraju, łowicko-sochaczewskie i garwolińskie w części centralnej, kopczyk podlaski na Lubelszczyźnie, obok już występujących typów koni gorącokrwistych, których powstanie wynikało z wpływu ras występujących w poszczególnych zaborach: konie śląskie na Śląsku, konie poznańskie w Wielkopolsce, lokalne populacje koni półkrwi: typ kielecko-lubelski, nowosądecki i dąbrowsko-tarnowski – wywodzące się z węgierskich szczepów [3]. 2 listopada 1922 roku Stefan Wiśniewski, późniejszy Dyrektor Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego pisze w Gazecie Rolniczej: dochodzimy do wyrównania strat pod względem ilościowym: hodowla włosiąńska już niemal doszła, hodowla dworska jest na drodze do szybkiego wzrostu liczebności obór. Aktualnym staje się podniesienie jakości, która bezwzględnie pod względem wyrośnięcia i wydajności wynosi nie więcej niż 3/4 przedwojennej. W tym okresie istniała również wielka dysproporcja pomiędzy poziomem hodowli w różnych województwach, jak również pomiędzy poziomem hodowli dworskiej i włosiąńskiej. W hodowli włosiąńskiej istniało wielokierunkowe wykorzystanie bydła, nie tylko jako producenta mleka i mięsa, ale przede wszystkim jako producenta obornika niezbędnego do zapewnienia odpowiedniego poziomu produkcji roślinnej oraz wykorzystania pasz objętościowych, których bezpośrednio nie można było spieniężyć. Dodatkowo w niektórych regionach kraju bydło wykorzystywane było również jako siła pociągowa [14]. W tabeli nr 4 przedstawiono wyniki spisu obsady bydła w ważnych regionach kraju. W hodowli zarodowej w dawnym zaborze pruskim ważną rolę odgrywało bydło nizinne czarno-białe, natomiast w byłym Królestwie Kongresowym i Małopolsce zachodniej głównie hodowano bydło nizinne czarno-srokate i polskie czerwone. Fot. 5. Krowa polska czerwona „Paweł Kajzar z Kojkowic był znanym hodowcом czerwono-lyszniańskich krów. Jego Pecula (na zdj.) w roku 1931 nadała 3602 litrów młyka” (fot. https://glos.live/Opinie_Na_posionku_pisane/detail/Na_posionku_pisane_Czyrwone_krowy__Pecula/0 – „Glos”) Bydło polskie czerwone jest jedną z najstarszych ras rodzimych zwierząt gospodarskich w Polsce. Jest to rasa długowieczna o wysokich walorach jakości mleka. Krowy czerwone polskie wykazywały najwyższą wydajność w wieku 7-9 lat, a nawet 14 i 15-letnie charakteryzowały się, na ówczesne czasy, dobrą wydajnością. L. Adametz podaje przykład 22-letniej krowy o wadze 500 kg i rocznej wydajności 1870 kg mleka, która w tym wieku urodziła buhajka o wadze 22 kg [1]. Tabela 4 Liczebność bydła w Polsce w II Rzeczpospolitej [5, 6] \| Lata \| 1921 \| 1938 \| \|------\|------\|------\| \| Liczebność (tys.) \| 7 757 \| 10 540 \| \| W tym < 1 roku \| 1 520 \| Tabela 5 Pogłowie bydła w poszczególnych częściach kraju w 1921 roku [7] \| Województwa \| Powierzchnia kraju [%] \| Liczebność populacji [tys.] \| Liczebność populacji [%] \| \|-------------\|------------------------\|-----------------------------\|-------------------------\| \| Centralne (warszawskie, łódzkie, lubelskie, kieleckie, białostockie) \| 35 \| 3 021,4 \| 38 \| \| Wschodnie (wileńskie, nowogrodzkie, wołyńskie, poleskie) \| 32 \| 1 095,0 \| 14 \| \| Zachodnie (pomorskie, poznańskie, śląskie) \| 12 \| 1 205,4 \| 16 \| \| Południowe (krakowskie, lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie) \| 21 \| 2 309,0 \| 30 \| Wielkość populacji bydła w latach 1921-1938 oraz wydajność mleczną przedstawiono w tabelach 4, 5, 6, 7. W województwach wschodnich i północnych prymitywne, miejscowe krowy wypasane często na nieużytkach, a nie pastwiskach w zimie nierzadko głodowały i w wielu przypadkach osiągały ok. 300 kg masy ciała, dając rocznie ponad 1000 l mleka. Tabela 6 \| Wydajność mleka \| Hodowla \| Wydajność (l mleka) \| \|-----------------\|------------------\|---------------------\| \| \| dworska \| 2 975 \| \| 1930 \| włościańska \| 2 443 \| \| 1938 \| średnia pod kontrolą \| 3 183 \| Tabela 7 \| Rasa \| Wydajność pod kontrolą w 1939 roku (litry/rok) \| Liczebność (tys.) \| % tłuszczu \| \|------------------\|-----------------------------------------------\|-------------------\|------------\| \| Nizinna \| 3 469 \| 76,2 \| 3,36 \| \| Czerwona polska \| 2 301 \| 16,1 \| 3,86 \| \| Simental \| 2 569 \| 4 \| 3,38 \| W latach 1921-1938 wielkość populacji bydła znacznie wzrosła o prawie 3,5 mln sztuk, jednak pomimo wielu zmian w organizacji hodowli i rozwoju kontroli mleczności oraz aktywności związków hodowlanych nie osiągnięto satysfakcjonującego poziomu hodowli. Bardzo trafnie podsumował rozwój hodowli bydła w latach 1918-1939 prof. Władysław Herman [7] „Agresja hitlerowska w 1939 roku zastała w pełnym rozwoju prace nad podniesieniem hodowli bydła w Polsce. Jednakowo daleko nam było jeszcze do osiągnięcia tak ilościowego, jak i jakościowego poziomu krajów przodujących w dziale produkcji zwierzęcej, to jednak w porównaniu z okresem zaborów szybko przelamano straty w czasie I wojny światowej, widoczny był stały postęp tak w zakresie pracy naukowej, oraz na polu wyników praktycznych. Ostatecznie w 1939 roku doszła Polska w zakresie interesującego nas zagadnienia, hodowli bydła rogatego do poziomu ilościowego nasycenia terenu, niewiele tylko ustępując Anglii. Poziom ten jednak był blisko 50% niższy od stanu pogłowie w Szwecji i Niemczech, a zaledwie tylko dorównywał 1/3 bydła w Holandii i Danii. Różnice te wyrażały się nie tylko bezpośrednio w stosunku ilościowym, lecz również jakościowym w średniej wydajności mleka i spożyciu produktów nabiałowych przez ludność. Gdy bowiem na 100 ha UR przypadało w 1939 roku w Holandii 111 sztuk bydła, w Danii 103 sztuki, w Niemczech nie przekraczało 69, w Szwecji 60 sztuk, w Anglii dochodziło ono do tylko do 44 sztuk, w Polsce osiągało zaledwie 41 sztuk na 100 ha UR”. Hodowla świń Tabela 8 \| Lata \| 1921 \| 1938 \| \|------\|------\|------\| \| Liczebność świń (w mln) \| 5,121 \| 7,488 \| \| W tym prosięta \| - \| 3,772 \| Tabela 9 \| Region kraju \| Ogółem (tys. sztuk) \| Na 1000 mieszkańców \| \|------------------\|---------------------\|---------------------\| \| Kongresówka \| 1 816 \| 176 \| \| Wielkopolska i Pomorze \| 1 390 \| 470 \| \| Małopolska \| 950 \| 123 \| \| Kresy wschodnie \| 965 \| 267 \| Tabela 10 \| Rodzaj \| Masa uboju tuczu (kg) \| Długość tuczu (dni) \| % tłuszczu w tuszy \| \|--------\|-----------------------\|----------------------\|--------------------\| \| Szybki \| 90 \| 311 \| 42-56 \| \| Wolny \| 100-180 \| 443 \| 37-56 \| Profesor Roman Prawocheński [16] podaje, że „najbardziej zaniedbana dziedziną produkcji zwierzęcej u nas w Polsce był właściwie chów trzody chlewnej, aczkolwiek – podobnie jak dziś – należał do najważniejszych gałęzi produkcji, z uwagi na wewnętrzne potrzeby kraju, jak i eksport”. Na poziom hodowli świń, podobnie jak i innych gatunków zwierząt gospodarskich bez wątpienia miał wpływ poziom gospodarczy ziemi, będących pod różnymi zaborami. Obrazuje to tabela 9 według Weinfelda. Najwyższy poziom hodowlany reprezentowały województwa zachodnie, gdzie prowadzono hodowlę świń ostrouchych, powstałych na bazie świń miejscowych i importów z Niemiec. W tym okresie prowadzono tam również prace hodowlane w oparciu o świnie miejscowe i importy świń rasy wielka biała angielska. Prace te doprowadziły do uznania w 1936 roku nowej rasy świń wielkiej białej pomorskiej [10]. Na ziemiach północnych i wschodnich dominowały prymitywne świnie typu słoniowego, których cechy użytkowe określono w przeprowadzonych badaniach w zakładzie w Sarnach, zamieszczone w tabeli 10. Do ważniejszych osiągnięć w hodowli ras rodzimych należy zaliczyć świnie rasy puławskiej związanej z Lubelszczyzną. Świnie te wywodzą się z okolic wsi niedaleko Dęblina, gdzie hodowano tzw. łaciatki, na których to bazie wytworzone zostały świnie o wybitnie słoniowym typie użytkowym [10]. Ostatecznie konsolidacje rasy puławskiej, wcześniej nazywanej również świnią gołębską, osiągnięto przed II wojną światową, dzięki pracy prof. Zabielskiego. W zależności od hodowanych ras preferowane były różne systemy tuczu, przedstawione w tabeli wg. Różyckiego (tab. 11). Tabela 11 Stosowane rodzaje tuczu świń wg. K. Różyckiego [17] \| Rodzaj tuczu \| Wiek rozpoczęcia \| Masa ciała \| Masa końcowa \| Długość tuczu \| Średni przyrost tygodniowy \| \|------------------------------------\|------------------\|------------\|--------------\|---------------\|---------------------------\| \| Tucz intensywny \| \| \| \| \| \| \| Boczkowy (skandynawski) \| 10-12 tyg. \| ok. 18 kg \| 92 kg \| 27 tyg. \| 4,2 kg \| \| Tucz mięsny szybki (niemiecki) \| 10-12 tyg. \| ok. 20 kg \| 109 kg \| 22 tyg. \| 3,8 kg \| \| Tucz powolny (mięsno-sloninowy) \| 20 tyg. \| ok. 70 kg \| 160 kg \| 44 tyg. \| ok. 2 kg \| \| Tucz ekstensywny (sloninowo-mięsny)\| U zwierząt które nie zakończyły wzrostu \| \| \| \| \| \| Tucz ekstensywny słoninowy \| Rozpoczynał się u sztuk wyrośniętych o wadze 100-150 kg i trwał 4 miesiące \| \| \| \| \| Pod koniec lat 20. przed polską hodowlą stanęła szansa dużych możliwości eksportowych bekonu do Anglii oraz eksportu świń i przetworów mięsnych w tym dużych ilości szynek. Wpłynęło to bezsprzecznie na przekształcenie hodowli świń w kierunku bekonowym. Dużą rolę w tych pracach odegrali pracownicy związków hodowców i powołanych w całym kraju w 1934 roku Izb Rolniczych. Fot. 7. Maciora rasy puławskiej z prosiętami w drewnianej zagrodzie (fot. www.audiovis.nac.gov.pl) Hodowla owiec Tabela 12 Pogłowie owiec w II Rzeczpospolitej [5, 6] \| Lata \| 1925 \| 1938 \| \|------\|------\|------\| \| Liczebność owiec (w mln) \| 2,2 \| 3,4 \| Po wielu dekadach regresu w hodowli owiec i stracie ok. 40% pogłowia w okresie I wojny światowej, biorąc pod uwagę wysokie wydatki na import wełny i skór na potrzeby armii, podjęto decyzję o konieczności rozwoju hodowli owiec w Polsce. Ministerstwo Rolnictwa zleciło Polskiemu Towarzystwu Zootechnicznemu opracowanie programu odbudowy i rozwoju tej gałęzi produkcji zwierzęcej. W 1923 roku PTZ organizuje Ogólnopolski Zjazd Hodowców Owiec w Toruniu, na którym rozpoczęto dyskusje nad wytyczaniem drogi postępowania przy odbudowie krajowego owczarstwa i określeniu roli owczarstwa w gospodarce krajowej. Prace te zaowocowały przygotowaniem przez B. Kączkowskiego opracowania „Ostatnie owczarstwo i jego organizacji na ziemiach Rzeczypospolitej Polskiej” przyjętym w 1929 roku na konferencji zwołanej przez Ministerstwo Rolnictwa. Realizacja tych założeń była konsekwentnie prowadzona, chociaż napotykała duże trudności. Wynikały one głównie ze skrajnie rozproszonej struktury naszego owczarstwa. Odnosi się to zarówno do stanu ilościowego, jak i jakościowego [19]. W strukturze rasowej pogłowia dominowały rasy prymitywne o okrywie dywanowej. Według profesora W. Hermana w latach 20. pogłowie owiec o wełnie dywanowej stanowiło 86,3% pogłowie, w tym: wrzosówki 63,5%, cakiel i świniarka 22,8%, owiec o wełnie ciemnej 14,0%. Istniało również duże zróżnicowanie pomiędzy obsadą owiec w różnych województwach. Przykładowo we wschodnich województwach: wileńskie i poleskie było ok. 33% pogłowie krajowego, a w przodujących pod względem hodowli owiec województwach poznańskim i pomorskim tylko 11,6% pogłowie. Budowa i realizacja kompleksowego planu odbudowy i rozwoju owczarstwa miały pełne wsparcie rządu i władz wojskowych, które nadały mu duże znaczenie w kompleksie spraw związanych z obronnością kraju. Związane to było ze zwróceniem uwagi na odpowiednie zorganizowanie rynku na produkty owczarskie, takie jak wełna, żywiec owczy, skóry i tzw. mleczowo. W programie zaproponowano rejonizację kierunków użytkowych. Na niższym obszarze kraju przewidziano kierunki: wełnisto-mięsny, kożuchowy i kożuchowo-futerkowy. Obszar górski przeznaczono pod produkcję mleczno-wełnistą w zachodniej części lańcucha Karpat, a pod produkcję mleczno-kożuchową – w jego części środkowej i wschodniej. Bardzo ważnym elementem programu było wykształcenie kadry pracowników terenowych oraz przeprowadzenie rozpoznania hodowlanego stanu pogłowie i jego cech użytkowych. Moczarski [12] charakteryzując pogłowie owiec w latach 30. w Polsce, podzielił je na rasy rodzime i rasy obcego pochodzenia. Do ras rodzimych zalicza owce od wieków hodowane w Polsce, takie jak karłowniki, wrzosówki, cakiele i cuszki (czarne owce kożuchowe). Do ras obcego pochodzenia zalicza różne odmiany owiec merynosowych, rasy angielskie, mleczną owiec fryzyjską i smuszkowe karakuły. Owce rasy świniarka uznaje za bardzo zróżnicowaną owcę „podmerysonowaną”. Wymienia też lubelską czarną owcę kożuchową – krukówkę. Z punktu widzenia naukowego pracą przełomową była praca B. Kączkowskiego pt. „Studia nad wełną owiec ras i odmian miejscowych polskich”, opublikowana w 1929 roku. Podano w niej charakterystykę wełny 13 ras i odmian krajowych oraz 6 charakterystyk wełny mieszańców owiec miejscowych z owcami ras hodowlanych. W pracy tej po raz pierwszy poznano informacje o wełnie krajowej przy użyciu metod laboratoryjnych, co dało podstawy do ustalenia wzorców i przeprowadzenia szkolenia pracowników terenowych owczarstwa. Pracownicy terenowi przeprowadzili obserwacje, pozwalające na poznanie motywacji chowu owiec w gospodarce włościańskiej, gdzie główną rolę odgrywało samozaopatrzenie w wełnę, skóry kożuchowe i częściowo w mięso, a na obszarach górskich w tzw. mleczowo owcze. Poznano przy tym związek pomiędzy poziomem potrzeb odzieżowych a umaszczeniem owiec: biały ubiór górali podhalańskich, a ciemny górali Bieszczad i huculszczyzny wiązał się z białym umaszczeniami cakla na zachodzie Karpat a ciemnym na wschodzie. Ciemna świniarka na niższym wschodzie kraju dawała pożądany kożuch o białym licu, a siwa wrzosówka dawała kożuch siwy o licu orzechowym. Ważnym elementem prowadzonych prac było przygotowanie do zmiany typu owiec i zmiany pogłowie owiec prymitywnych, tym samym zmiany okrywy w runo, z podkreśleniem użytkowości miejskiej. Wymagało to wyboru ras przydatnych do krzyżowania, uszlachetnienia i doskonalenia pogłowie masowego. Realizacja programu odbudowy owczarstwa miała wielkie wsparcie polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, a badania prowadzone w zakładach doświadczalnych dały podstawę do rozwoju nowoczesnego owczarstwa w niższej części kraju. Fot. 8. Baran rasy karakuł z hodowli z okolic Tarnowa (fot. https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/10596/) Hodowla drobiu W początkach lat 20. hodowla drobiu w Polsce miała charakter amatorski i utrzymywane rasy ptactwa zmieniały się w zależności od mody, zwłaszcza w posiadłościach ziemskich. Oficjalny spis przeprowadzony we wrześniu 1921 roku wykazał stan pogłowie ptactwa na poziomie 25 197 tys. sztuk w tym ok. 18 mln kur. Zdaniem wielu specjalistów stan ten był zaniżony, bo nie uwzględniał danych 3 powiatów oraz panowała wówczas powszechna tendencja niezgłaszania całej liczby posiadanego inwentarza. Średnia wydajność nieśną szacowano wówczas na ok. 70 jaj rocznie w przeliczeniu na kurę. Tak niski poziom nieśności spowodowany był sezonowością produkcji, naturalnymi lęgami, niewłaściwym żywieniem, złymi warunkami zootechnicznymi. Tabela 13 Hodowla drobiu w II Rzeczpospolitej [5, 6] \| Lata \| 1921 \| 1938 \| \|------\|--------\|--------\| \| Liczebność drobiu (w mln) \| 25 197 \| 50 \| \| W tym kur \| 18 \| 40 \| \| W tym gęsi \| - \| 8 \| legislacyjnym, jak i posunięć gospodarczych. Znakomicie podsumował ocenę działalności Towarzystwa za lata 1922-1939 prof. Stanisław Herman „W okresie II Rzeczypospolitej PTZ jako stowarzyszenie specjalistów zootechników, ludzi nauki i praktyki formułowało opinie i sady wskazywało kierunki rozwoju, było kuźnią postępowej myśli zootechnicznej i sumieniem polskiej zootechniki” [13, 21]. 1939-1945 Okres okupacji w czasie II wojny światowej Według stanu na dzień 01.01.1941 roku Niemcy okupowały 48,4 terenów II Rzeczypospolitej Polskiej (w tym 24,5% przypadało na Generalną Gubernię a 23,7% na ziemię wcielone do Rzeszy). ZSRR okupował 51,6% terenów II Rzeczypospolitej Polskiej. Zarząd Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego wiosną 1940 roku podjął prace organizacyjne, które władze niemieckie, poprzez ustanowienie kuratora, nadzorowały i ograniczyły tylko do terenów Generalnej Gubernii. Wiosną 1941 roku władze niemieckie przekształciły PTZ w Naczelny Związek Hodowli Zwierząt, jako organ doradczy dla Związków Hodowców. Zarząd tej organizacji przeniesiono do Krakowa. Tym samym działalność Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, jako samodzielnnej organizacji, została przerwana. Literatura: 1. Adametz L., 1901 – Studien uber das polnische rothvieh. Rothvieh, Wiedeń. 2. Baird E., 1938 – Zagadnienia hodowli i wytwórczości zwierzęcej. Przegląd Hodowlany 1, 1-7. 3. Grabowski J., 1925 – Okręgi Hodowlane. Jeździec i Hodowca 11-12, 83. 4. Grabowski J., 1973 – Hodowla koni w Polsce w latach 1919-1971. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 5. GUS, 1947 – Rocznik Statystyczny, Warszawa. 6. GUS, 2018 – 100 lat Polski w liczbach 1918-2018. Zakład Wydawnictw Statystycznych, Warszawa. 7. Herman W., 1946 – Z zagadnień odbudowy hodowli bydła mlecznego w Polsce. Przegląd Hodowlany 8, 211-218. 8. Jaxa-Bykowski S., 1929 – Otwarcie Wystawy hodowlanej na PWK. Przegląd Hodowlany 7-8, 178. 9. Konopiński T., 1929 – Wielkie dzieło narodowe. (Z okazji otwarcia Powszechnej Wystawy Krajowej). Przegląd Hodowlany 5, 129-133. 10. Kotliński J., 1973 – Hodowla i chów trzody chlewnej w latach 1918-1971. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 11. Markijanowicz M., 1939 – Uznawanie rozplodników w 1938 roku. Przegląd Hodowlany 2, 21-27. 12. Moczarski Z., 1935 – Chów owiec. Wydawnictwo Towarzystwa Oświaty Rolniczej, Warszawa. 13. Nowicka M., 1973 – Z dziejów Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 14. Opacki W., Szwemin J., 1973 – Chów i hodowla bydła w Polsce w latach 1918-1971. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 15. Potemkowska E., 1973 – Z historii polskiego drobiarstwa w latach 1918-1970. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 16. Prawocheński R., 1927 – Hodowla świń. Tom I. Warszawa. 17. Różycki K., 1946 – Warunki rozwoju trzody chlewnej. Przegląd Hodowlany 9, 230-233. 18. Różycki K., 1935 – Wyniki doświadczeń zootechnicznych w Zakładach Doświadczalnych pod kierunkiem Komisji Doświadczalnictwa Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Przegląd Hodowlany 9, 181-186; 10, 211-215. 19. Skoczyłas A., 1973 – Owczarstwo w Polsce w latach 1918-1971. [w]: Karty z dziejów zootechniki polskiej na pięćdziesięciolecie (1922-1972) Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego im. Michała Oczapowskiego, Czarnowska Z., Nowicka M., Pruski W., Skulmowski J., Witczak F. (red.). Wyd.: PWRiL Warszawa. 20. Weinfeld J., 1924 – Tablice statystyczne Polski. Warszawa-Bydgoszcz. 21. Wiśniewski S., 1946 – Szczik działalności i zadań Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Przegląd Hodowlany 1, 6-10. Artykuł został przygotowany na podstawie materiałów zgromadzonych do referatu przedstawianego na LXXXVI Jubileuszowym Zeździe Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego, 21 września 2022 roku.	dba4dba6-059d-4ed3-abfa-a08812142f1c	finepdfs	3.615234	CC-MAIN-2023-23	http://ph.ptz.icm.edu.pl/wp-content/uploads/2023/04/2-Krupinski.pdf	2023-06-05T06:29:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224651325.38/warc/CC-MAIN-20230605053432-20230605083432-00020.warc.gz	29,870,959	0.999535	0.999806	0.999806	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3899, 6373, 9405, 12661, 16256, 20834, 25386, 30120 ]	1	0
W BIEŻĄCYM NUMERZE: 2 Słowo Starosty 3 Absolutorium dla Zarządu Powiatu 3-4 Szpital w Blachowni znów działa 5 Rozmowa z dyrektorem szpitala w Blachowni Michałem Ekkertem 6 Rozmowa z Anną Szczera-Sachs – prezesem Polskiej Grupy Medycznej 6-9 Szpital w Blachowni – reaktywacja 10 Szpital w Blachowni - Kalendarium 11 Dominik Majczak u Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego! 11 I Powiatowy Konkurs Wiedzy o Powiatach Częstochowskim, Bodeńskim i zawartym między nimi Partnerstwie. 12 Gratulacje dla gminy Konopiska 12-13 Komisja Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska 13 Stypendia dla najzdolniejszych uczniów 14 Wizyta studyjna w powiecie bodenśkim 15 Jubileuszowe uroczystości 16 X Piknik Rodzin Zastępczych 17 XIII Spotkanie Rodzinne 18 Podsumowanie projektu w Kecskemet 19 W podróżach kulinarnych do Turcji 20 „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne” 2014 21 Festyn z okazji Dnia Dziecka 2014r. 22 Królewska gra na olsztyńskim Rynku 23 W Blachowni po raz pierwszy Drodzy Czytelnicy! Dziś chciałbym podzielić się z Państwem swoją radością i satysfakcją, które wynikają z dwóch niezwykle ważnych dla mieszkańców naszego powiatu faktów: dobrego urodzaju w rolnictwie i wznowienia działalności przez szpital w Blachowni. Kiedy piszę te słowa, jest pełnia lata. Czas wakacyjnego wypoczynku i prac przy zbiorze zbóż i rzepaku, które w tym roku dały wysokie plony, a jakość ziarna, wskutek sprzyjającej pogody, okazuje się dobra. Choć do końca żniw pozostało jeszcze sporo czasu, już dziś można przyjąć, że nie zabraknie chleba na naszych stołach i że nasze bezpieczeństwo żywnościowe aż do przyszłorocznych zbiorów nie powinno budzić niepokoju. Żniwa przebiegają sprawnie i spokojnie, prawie niepostrzeżenie, bez niepotrzebnego zgłęku, zamieszania i nadzwyczajnych działań ze strony władz i instytucji różnych szczebli, z czym miewaliśmy do czynienia w niedalekiej przeszłości. Radość rolników z tegorocznych plonów maci jednak obawa o ich niską cenę oraz trudności z ich zbyciem. Ale to sprawa dalszej przyszłości, która nie musi potwierdzić tych obaw. Gratuluję wysokich plonów wszystkim rolnikom i producentom rolnym, pracownikom instytucji działających na rzecz rolnictwa i mieszkańcom wsi składam wyrazy głębokiego szacunku i uznania za trud wkładany każdego dnia, który przyniósł tak wspaniałe owoce. W poczuciu zadowolenia i satysfakcji rolnicy i producenci rolni, a wraz z nimi mieszkańcy wsi mogą obchodzić swoje święto – Święto Plonów, potocznie nazywane Dożynkami, które tak mocno wrosło w naszą polską narodową tradycję. Z przyjemnością informuję, że tegoroczne, jubileuszowe XV Dożynki Powiatowe odbędą się, na zaproszenie władz gminnych, w miejscowości i gminie Kłomnice 31 sierpnia. Jak co roku będą miały uroczystą oprawę. Oprócz rolników i producentów rolnych wezmą w nich udział przedstawiciele organizacji i instytucji rolniczych, delegacje gmin powiatu częstochowskiego, parlamentarzyści, samorządowcy i mieszkańcy naszego powiatu. Oficjalne uroczystości rozpoczna się o godz. 10.30 Mszą Świętą Dziękującą w miejscowym koście parafialnym pw. św. Marcina. Już teraz, za pośrednictwem „Częstochowskich Wieści Powiatowych”, zapraszam wszystkich Państwa do udziału w tym wspaniałym święcie. Z przyjemnością chciałbym także Państwa poinformować, że w dniu 1 lipca br. szpital w Blachowni wznowił swoją działalność. 7-miesięczna przerwa w jego funkcjonowaniu spowodowana była koniecznością zmiany dzierżawcy i została wykorzystana przez nowego dzierżawcę – Polską Grupę Medyczną - na przeprowadzenie gruntownego remontu. W tym czasie szpital otrzymał także nowej generacji sprzęt medyczny i wyposażenie, przeszedł wszystkie wymagane kontrole, uzyskał wpis do rejestru wojewody oraz kontrakt na leczenie z Narodowym Funduszem Zdrowia. Wznowienie działalności przez szpital zakończyło batalię Zarządu Powiatu o jego przyszłość. Placówka nie jest już zadłużona, otrzymała drugie życie i szanse na dalszy rozwój. Jest to najlepszy prezent, jaki szpital mógł otrzymać na 50-lecie swego istnienia. Było to możliwe dzięki wielkiej determinacji Zarządu Powiatu i radnych koalicyjnych oraz wsparciu wielu osób i instytucji. Za to wsparcie i wszelką pomoc raz jeszcze bardzo serdecznie dziękuję. Starosta Częstochowski Andrzej Kwapiński Szpital w Blachowni znowu działa Szpital w Blachowni znowu przyjmuje pacjentów. Uroczyste wznowienie jego działalności odbyło się 1 lipca br. Placówka kontynuując wcześniejszy kontrakt, posiada oddziały: internistyczny, chirurgii ogólnej, chirurgii urazowej, pediatrii, ginekologii i położnictwa. Dysponuje 124 łóżkami i zatrudnia ponad 170 osób. Pierwszych pacjentów przyjęto już w nocy z 30 czerwca na 1 lipca. W ciągu pierwszego miesiąca działalności, w Blachowni hospitalizowano kilkaset osób, a na świat przyszło kilkadziesiąt noworodków. Nowym dyrektorem szpitala jest Michał Ekert. Wznowienie działalności szpitala miało bardzo uroczystą oprawę. W Blachowni pojawiли się m.in. posłowie: Halina Rozpondek, Artur Bramora, Szymon Giżyński, Grzegorz Sztołcman, dyrektor Wydziału Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim Ireneusz Ryszkiel, Metropolita Częstochowski arcybiskup Wacław Depo, były prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Marcin Pakulski, starosta częstochowski Andrzej Kwapisz, wicestarosta Janusz Krakowian, przewodniczący Rady Powiatu Jarosław Rydzek, wiceprezydent Częstochowy Jarosław Marszałek, burmistrz Blachowni Anetta Ujma, współtwórcy i udzielaczy Polskiej Grupy Medycznej prof. Marian Zembala i dr Agata Dydoń, prowadząca uroczystość prezes PGM dr Anna Szczerba-Sachs oraz liczni przedstawiciele władz samorządowych powiatu częstochowskiego i powiatów ościennych, radni, dyrektorzy ZOZ-ów, przedstawiciele samorządów medycznych, dyrektorzy jednostek organizacyjnych powiatu. Gościem szczególnym była wnuczka patrona szpitala – wspaniałego naukowca i patriota, wynalazcy szczepionki przeciwko tyfusowi plamistemu - Rudolfa Weigla. Anna Szczerba-Sachs w swoim wystąpieniu podkreśliła, że uroczystość nie jest związana z otwarciem szpitala, ale ze wznowieniem jego działalności, gdyż placówka w Blachowni ma już 50-letnią historię. Poinformowała także, że oddanie do użytku nowej izby przyjęć i odnowienie szpitala jest tylko pierwszym krokiem w planach inwestycyjnych Polskiej Grupy Medycznej. Podziękowała wszystkim, którzy wspierali PGM w jej dążeniu do jak najszybszej reaktywacji szpitala. Szczególne słowa podziękowania skierowała pod adresem władz powiatu częstochowskiego, a w szczególności starosty A. Kwapisza i wicestarosty J. Krakowiana. - Warto było podejmować różnorakie starania, stawiać czoła trudnościom, aby osiągnąć ostateczny cel, jakim było uchronienie szpitala przed likwidacją na skutek postępującego zadłużenia – ocenił starosta Andrzej Kwapisz. – Dziś szpital w Blachowni nie tylko nie jest zadłużony, ale ma przed sobą perspektywę dalszego rozwoju. Po oficjalnych wystąpieniach, przecięciu wstęgi i po poświęceniu placówki przez metropolitę częstochowskiego abp. W. Depo goście mieli możliwość zwiedzenia szpitala. 1 lipca 2014 roku wznowiła działalność (w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia) także Poradnia Rehabilitacji Leczniczej udzielająca świadczeń zdrowotnych w zakresie lekarskiej ambulatoryjnej opieki rehabilitacyjnej. GF Symboliczna wstęgę przecina starosta A. Kwapisz Placówkę poświęcił abp. W. Depo Pamiątkowe zdjęcie na koniec uroczystości Głos zabrała wnuczka patrona szpitala Michał Ekkert – dyrektor Szpitala im. R. Weigla w Blachowni Z wykształcenia jest lekarzem medycyny, ukończył Śląską Akademię Medyczną w Katowicach, Wydział Lekarski w Zabrzu. Skończył także studia podyplomowe w zakresie strategii finansowania przedsiębiorstw w Wyższej Szkole Bankowości i Finansów przy Międzynarodowej Szkole Bankowości i Finansów w Katowicach, studia podyplomowe w zakresie ochrony zdrowia na Akademii Ekonomicznej w Katowicach oraz studia podyplomowe menedżerskie o strukturze MBA w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Zdał egzamin dla członków rad nadzorczych spółek Skarbu Państwa w Ministerstwie Skarbu oraz szkolenie dla audytorów wewnętrznych jednostek sektora finansów publicznych. Obecnie kończy rozprawę doktorską z zarządzania jakością w służbie zdrowia na Wydziale Zdrowia Publicznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Placówkami służby zdrowia zarządza już ponad 10 lat, bywało, że kilkoma naraz. Zasiadał w Radach Nadzorczych. Kieruje podmiotami leczniczymi w formie spółek kapitałowych. Uczestniczył w wielu procesach prywatyzacyjnych szpitali uzyskując dobre efekty m.in. Zakład Pulmonologii w Tarnowskich Górach, Szpital w Knurowie. Prowadzi zajęcia na studiach podyplomowych na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach, a od 01.10.2014 będzie pełnić funkcję prorektora w Wyższej Szkole Informatyczno – Medycznej w Chorzowie. Rozmowa z dyrektorem szpitala w Blachowni Michałem Ekkertem Biorąc pod uwagę pańskie doświadczenie zawodowe można przypuszczać, że zarządzanie szpitalem w Blachowni nie jest dla Pana szczególnie trudnym wyzwaniem… Jest wyzwaniem ciekawym. Uruchamialiśmy szpital, który miał kilkumiesięczną przerwę w działalności, a więc musieliśmy zaczynać niemal od zera. Trzeba go było od podstaw wyposażyć w sprzęt, zatrudnić cały personel, kupić wszystkie leki, zawrzeć wiele umów koniecznych do prawidłowego funkcjonowania tego typu placówki, wynegocjować kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia, przeprowadzić sporo remontów, w tym całkowicie przebudować izbę przyjęć… Dla nas godziną „W” była noc z 30 czerwca na 1 lipca. Wtedy okazało się, że naprawdę jesteśmy gotowi. Patrząc dzisiaj na proces wprowadzania zmian w sytuacji szpitala, dostrzega Pan więcej plusów czy minusów? Sądzę, że więcej było pozytywnych. Niewątpliwym plusem była ogromna determinacja władz samorządowych Powiatu, by szpital mógł ponownie zafunkcjonować. Podjęto bardzo trudną decyzję o wypowiedzeniu umowy dzierżawy poprzedniemu dzierżawcy. Decyzja ta była bardzo trudna politycznie i społecznie, ale cechowała ją poczucie dużej odpowiedzialności i troski o szpital i o pacjentów. Dobrze się stało, że właśnie Polska Grupa Medyczna przystąpiła do przetargu na dzierżawę szpitala i ten przetarg wygrała, gdyż jest to podmiot medyczny bardzo pozytywnie oceniany na terenie całego naszego województwa. Dla mnie możliwość współpracy z PGM jest osobista satysfakcją. Szpital działa od miesiąca. Czy może Pan już przedstawić wstępny bilans sukcesów i porażek? Porażek na szczęście nie odnotowaliśmy (i tak nich zostanie), natomiast wiele udało nam się zrobić i wiele obaw rozwiązać. Niewątpliwym sukcesem jest to, że szpital odzyskał zaufanie pacjentów. Dowodzi tego fakt, iż miesięczny kontrakt z NFZ został zrealizowany. Poza tym szpital został doposażony. Wykonaliśmy nie tylko remonty, ale kupiliśmy także dużo sprzętu – od łóżek poczynając na nowych narzędziach dla bloku operacyjnego kończąc. Obecnie kupujemy bardzo nowoczesny aparat USG. Szpital został w pełni zinformatyzowany. Przyjmujemy pacjentów w trybie ostrym we wszystkich oddziałach 24 godziny na dobę przez siedem dni w tygodniu. Od 1 lipca działa poradnia rehabilitacyjna, a prowadzimy działania, by zakontraktować także poradnie, które tu wcześniej funkcjonowały. W najbliższych dniach wystąpimy o zgodę na kształcenie lekarzy w trybie rezydentury, co pozwoli im na rozpoczęcie i kontynuowanie specjalizacji. Zamierzamy także uruchomić pakiet świadczeń komercyjnych dla chętnych, a więc tych pacjentów, którzy wolą zapłacić, niż miesięczami, a nawet latami czekać np. na endoprotezę kolana czy biodra. Bezpodstawne okazały się obawy, że załoga szpitala nie poradzi w nowych warunkach, przy nowym systemie zarządzania, przy komputeryzacji szpitala... Poradziła sobie i to bardzo dobrze. Czego mogę życzyć Panu i szpitalowi? Dużo pacjentów. Szczególnie kobiet rodzących, które cenią sobie karmelny, przyjazny rodzącym szpital z najlepszą, profesjonalną opieką. A więc tego życzę i dziękuję za rozmowę Grażyna Folaron Rozmowa z Anną Szczerbą-Sachs – prezesem Polskiej Grupy Medycznej Polska Grupa Medyczna jest dobrze znana w regionie częstochowskim i cieszy się bardzo dobrym opinią wśród pacjentów, zwłaszcza tych ze schorzeniami kardiologiczno-naczyniowymi, którzy byli leczeni w naszym Centrum Kardiologicznym działającym na terenie szpitala przy ul. Mickiewicza. Prowadzicie Państwo odziały kardiologiczne także w innych miastach... Tak. W sumie mamy cztery takie oddziały. Trzy na Śląsku (w Częstochowie, Chorzowie i w Sosnowcu) oraz jeden na Opolszczyźnie – w Kluczborku. Teraz podjęliście się Państwo nowego wyzwania, czyli prowadzenia szpitala w Blachowni. To trudne zadanie, dlaczego więc zdecydowaliście się na ten ryzykowny chyba krok? Rzeczywiście, szpital w Blachowni jest pierwszą placówką wieloprofilową, którą prowadzimy. Zdecydowaliśmy się na to, bo nasza spółka się rozwija, szukamy nowych możliwości rozwoju. A ryzyko? Zawsze jest element niepewności, ale oszacowaliśmy ryzyko i jesteśmy dobrej myśli. Wiele osób znających profil Waszej dotychczasowej działalności zastanawia się, czy obecność PGM w Blachowni oznacza, że i tam powstanie kardiologia? Na razie tego nie przewidujemy, nie mamy tego w planach. Chcemy się zająć oddziałami, które już w Blachowni istnieją. Teraz skupiamy się na pracach związanych z przywróceniem działalności w tej placówce. Szpital będzie remontowany, bo nie spełnia wymaganych przez spółkę standardów. Mamy plan przebudowy całego obiektu, ale tempo i zakres tych prac zależeć będzie od warunków finansowania przez NFZ i sytuacji na rynku zdrowia. Tak więc trudno teraz mówić o szczegółowym harmonogramie. Mam nadzieję, że w miarę szybko uda nam się uruchomić przyszpitalne poradnie. Zależy nam bowiem na kompleksowej obsłudze pacjentów. W najbliższym czasie będziemy o to wnioskować do NFZ. Zmienił się numer telefonu szpitala.... No właśnie, z tym mamy kłopot. Pacjenci sygnalizują nam, że trudno im się skontaktować ze szpitalem, bo nawet gdy próbują znaleźć nas przy pomocy wyszukiwarki internetowej, to wyświetla się im stara strona szpitala prowadzonego jeszcze przez poprzedniego dzierżawcę. To niestety, jeszcze musi trochę potrwać. Ja co prawda wysłałam kilkaset pism do wszystkich okolicznych gmin, ośrodków zdrowia itp. z informacją o nowych numerach kontaktowych szpitala, ale okazuje się, że to wciąż za mało. Dlatego też proszę o poinformowanie mieszkańców powiatu, że numer szpitalnej centrali to 34 327 91 75. Z pewnością to uczynimy. Dziękuję za rozmowę i życzę powodzenia. Grażyna Folaron FELIETON Szpital w Blachowni – reaktywacja Kiedy blisko sześć lat temu podejmowaliśmy decyzję o wydzierżawieniu szpitala, był on zadłużony na ponad 8 mln złotych. Bank Gospodarstwa Krajowego umorzył szpitalowi ponad 2 mln długu, pozostałe 6 mln, po zakończeniu likwidacji SP ZOZ-u, spłacił Powiat. Mimo że powiat dotaował szpital średnio rocznie kwotą 600 tys. złotych, jego długi narastały. Zdecydowaliśmy więc o jego wydzierżawieniu. Rok 2008 był rokiem solidnego wzrostu gospodarczego. Jeśli chodzi o system ochrony zdrowia ten rok oceniany jest jako najlepszy do tej pory pod względem finansowania. Przypomnę, że za tzw. „nadwykonania” w roku 2008 wszyscy otrzymali zapłatę w pełnej wysokości. Nikt wtedy nawet nie myślał o kryzysie finansowym ani o innych kłopotach. Pierwsze miesiące dzierżawy także nie zapowiadały późniejszego kryzysu. Szpital bez kłopotów przeżył został przez dzierżawcę wraz z pacjentami, pracownikami, sprzętem i, co ważne, z kontraktem. Przygotowane zostały pomieszczenia pod nosidła – niestety - hematologię. Rozpoczęto remont izby przyjęć i … na tym się skończyło. Rok 2010 to rok kryzysowy. Światowy kryzys finansowy odbił się także na naszej gospodarce. To w sposób oczywisty przełożyło się na finansowanie służby zdrowia. Brak kontraktu na wspomnianą wcześniej hematologię i nieszczęsny wyrok NSA unieważniający uchwałę Rady Powiatu dotyczącą likwidacji SP ZOZ Blachownia rozpoczęły serię kłopotów, które w pełni ujawniły się w lipcu 2011 roku. Wyrok NSA. W dniu 30 stycznia 2008 roku Rada Powiatu podjęła uchwałę likwidacyjną SP ZOZ w Blachowni. Uchwala ta została zaskarżona przez NSZZ Solidarność do Wojewody Śląskiego. Wojewoda przyznał rację Radzie Powiatu uznać, że uchwała ta jest zgodna z obowiązującym prawem. Wtedy związkowcy zaskarżyli uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. WSA także uznał uchwałę Rady Powiatu w Częstochowie za zgodną z prawem. Na ten wyrok związkowcy wniesli kasację do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a ten – niestety – wyrokiem z dnia 6 października 2010 roku unieważnił uchwałę likwidacyjną. Zrobił to, mimo że dziewięć miesięcy wcześniej – 23 grudnia 2009 roku – likwidator zakończył likwidację SP ZOZ, a jego długi zostały przez Powiat w tym samym dniu spłacone z zaciągniętego na ten cel kredytu. NSA nie unieważnił jednak uchwały o wydzierżawieniu szpitala. W uzasadnieniu do wyroku sąd zarzucił władzom powiatu, że wydzierżawiając szpital pozabawiły powiat wpływ na jego funkcjonowanie. Wypowiadając umowę pierwszemu dzierżawcy i wyłaniając nowego operatora dla szpitala udowodniliśmy w praktyce, że NSA nie miał racji twierdząc, że utraciliśmy nad nim kontrolę. Bez wątpienia zachowaliśmy wpływ na jego funkcjonowanie. Na marginesie mówiąc okazało się w praktyce – co wielokrotnie powtarzałem i powtarzam – że największy wpływ na funkcjonowanie szpitala w Polsce ma NFZ. To on podpisuje kontrakty, a więc dzieli pieniądze na leczenie. Wracając do sądów administracyjnych – ciekawe, że w podobnej sytuacji tenże sam sąd naczelny przywrócił unieważnioną wcześniej przez WSA w Warszawie uchwałę sejmiku mazowieckiego dotyczącą likwidacji SP ZOZ Szpitala Wojewódzkiego w Siedlcach w woj. mazowieckim, a więc postąpił zupełnie odwrotnie niż w sytuacji szpitala w Blachowni. Stało się to 13 marca 2012 roku. A żeby było jeszcze ciekniej – sprawozdawcą w sprawie uchwały „mazowieckiej” była ta sama pani sędzia, która w naszej sprawie była członkiem trzyosobowego składu orzekającego jako sędzia delegat. A więc jedna trzecia składu była taka sama, a obydwu wyroki zapadły jednomyślnie. Mimo moich interwencji również u Prezesa NSA, gdzie powoływałem się na jednolitość orzekania jako podstawową zasadę zaufania obywatała do państwa prawa, otrzymałem jedynie zapewnienie, że dokołone zostaną wszelkie starania, by w przyszłości nie było rozbieżności w orzekaniu. Jakie starania w dążeniu do jednolitości w orzecznictwie mają się do rzeczywistości, opisywałem w jednym z wcześniejszych felietonów w „Wieściach”. Dla niezorientowanych przypomnę tylko, że w dwóch identycznych sprawach z powództwa tej samej instytucji reprezentowanej przez tego samego naczelnika tej instytucji, NSA pod przewodnictwem tego samego sędziego wydał w odstępie ok. dwóch tygodni dwa zupełnie odmienne wyroki. Ale to taki drobiazg. Kłopoty z poprzednim dzierżawcą. Kiedy w styczniu po licznych interwencjach, bo zgodnie z przepisami powinniśmy je dostarczyć w terminie 30 dni, otrzymaliśmy wreszcie uzasadnienie wyroku, zaprosiliśmy p. Cezarego Skrzypczyńskiego (ówczesnego dzierżawcę szpitala w Blachowni) na rozmowę dotyczącą dalszego funkcjonowania szpitala w obliczu wyroku NSA. Nawet wtedy jeszcze nic nie zapowiadało ostatecznego rozwiązania umowy. Dopiero w lipcu, a dokładnie 25 lipca, poprzedni dzierżawca pisemnie wezwał Zarząd Powiatu do przejęcia szpitala wraz z jego pracownikami w ciągu 14 dni. Gdy Zarząd Powiatu wyraził gotowość przejęcia szpitala i po dokonaniu wzajemnych rozliczeń rozwiązują łączącą strony umowę okazało się, że jednak nie o to poprzedniemu dzierżawcy chodziło. Rozpoczęły się żmudne negocjacje przerwane dwoma rozprawami sądowymi wytoczonymi Powiatowi przez byłego dzierżawcę szpitala C. Skrzypczyńskiego. Jedna sprawa dotyczyła uznania umowy za nieważną i żądania zawarcia nowej umowy - na zupełnie innych warunkach - ale oczywiście na podstawie rozstrzygniętego przetargu, bo ten jego zdaniem był ważny. Drugi pozew dotyczył już tylko uznania umowy za nieważną w związku z unieważnieniem uchwały likwidacyjnej przez NSA. Obie sprawy dzierżawca przegrał, a sąd prawomocnym wyrokiem stwierdził, że umowa dzierżawy jest ważna, a Powiat zawierając taką umowę nie złamał żadnego prawa. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził także, że unieważniona przez NSA uchwała likwidacyjna SP ZOZ Blachownia nie ma nic wspólnego z umową dzierżawy, jako że ta podjęta została już po uchwale zezwalającej na dzierżawę i po podpisaniu umowy dzierżawy. Umowa dzierżawy w żaden sposób nie odnosiła się do uchwały likwidacyjnej bo i nie mogła. Przecież w żaden sposób to, co wydarzy się dziś, nie ma najmniejszego wpływu na to, co wydarzyło się wczoraj czy miesiąc temu. To co robimy dziś ma wpływ na przyszłość, a na przeszłość nie ma żadnego. Biorąc wszystkie argumenty pod uwagę, a przede wszystkim prawomocne wyroki sądu rozstrzygające o ważności umowy dzierżawy szpitala, Zarząd Powiatu podjął decyzję o wypowiedzeniu umowy C. Skrzypczyńskiemu w trybie 12-miesięcznym przewidzianym w umowie i ogłoszeniu nowego przetargu na prowadzenie szpitala. Wcześniej zebraliśmy informacje z NFZ, Sanepidu i Ministerstwa Zdrowia dotyczące eventualnych następstw takiej decyzji. Wynikało z nich, że jeśli „stary” i „nowy” dzierżawca porozumieję się i nastąpi wykupienie jednego podmiotu przez drugi, nie będzie żadnych problemów, w tym oczywiście żadnej przerwy w pracy szpitala. Gdyby do tego jednak nie doszło, NFZ będzie musiał ogłosić nowy konkurs na świadczenia opieki zdrowotnej dla mieszkańców powiatu częstochowskiego. Nowy przetarg Po uprawomocnieniu się wyroku sądowego potwierdzającego ważność umowy dzierżawy Zarząd Powiatu wypowiedział umowę dzierżawę p. Skrzypczyńskiemu korzystając z zapisu tej umowy, który mówił o możliwości rozwiązania łączącej strony umowy w trybie dwunastomiesięcznym. Trochę to trwało, ale musielismy czekać na prawomocny wyrok sądu, bowiem wypowiedzieć można tylko ważną umowę. Dwunastomiesięczny tryb wypowiedzenia potrzebny był nam, by mieć czas na ogłoszenie nowego przetargu i jego rozstrzygnięcie. Potrzebny był także, by stworzyć możliwość zawarcia porozumienia pomiędzy starym i nowym dzierżawcą, a gdyby do tego nie doszło – potrzebny był czas na zamówienie i zgromadzenie całkowitego wyposażenia szpitala. Od czasu wypowiedzenia umowy do ogłoszenia nowego przetargu upłynęło jednak ponad cztery miesiące. Wynikało to z tego, że pojawiła się inicjatywa części pracowników szpitala, którzy planowali utworzenie spółki i prowadzenie szpitala. Niestety, nic z tej inicjatywy nie wyszło. W zasadzie była to gra pozorów, bo w ciągu kilku miesięcy nie zrobiono ani jednego kroku, by ten plan próbować wcielić w życie. Nawet nie zawiązano spółki. Nie otrzymaliśmy też żadnych konkretnych planów poza pismami wyrażającymi bliżej nieokreśloną chęć nie bardzo wiadomo na co i twierdzeniami, że niemoralne jest by Powiat zarabiał na leczeniu. Tak więc mimo przesunięcia terminu ogłoszenia przetargu, nic z tej inicjatywy nie wyszło poza stratą cennego czasu. Zarząd Powiatu ogłosił pierwszy przetarg, do którego nikt nie przystąpił. Tego można się było spodziewać, bowiem kwota dzierżawy na obecne warunki była zbyt wysoka. Do drugiego przetargu ogłoszonego 15 kwietnia 2013 r. przystąpiły dwie firmy. Jedna z ofert została odrzucona, ponieważ nie spełniała warunków określonych w specyfikacji. Zarząd oczekiwał kilkuletniego doświadczenia w leczeniu szpitalnym, a jedna z ofert tego warunku nie spełniała. Rozstrzygnięcie przetargu nastąpiło 29 maja ub.r. Wygrała go Polska Grupa Medyczna z siedzibą w Gliwicach, z którą w dniu 25 czerwca podpisaliśmy umowę. Niezwłocznie też zorganizowaliśmy spotkanie Zarządu Powiatu z Zarządem Polskiej grupy Medycznej i p. Cezarym Skrzypczyńskim po to, by umożliwić stronom podjęcie rozmów dotyczących przejęcia szpitala. Umowa z C. Skrzypczyńskim miała się skończyć w dniu 30 listopada 2013 roku, a PGM przejmowała szpital od 1 grudnia 2013 r. Niestety, nie doszło do zawarcia porozumienia pomiędzy „starym” i „nowym” dzierżawcą. Musiała więc nastąpić przerwa w pracy szpitala. 25 listopada szpital w Blachowni zaprzestał przyjmowania pacjentów i do 30 listopada wszyscy pacjenci opuścili szpital. Na szczęście obyło się bez ewakuacji pacjentów i związanego z tym zamieszania i narażenia ich zdrowia na niebezpieczeństwo. Praktycznie do końca listopada budynki szpitala zostały też opróżnione z wszelkiego sprzętu, jako, że był on własnością Cezarego Skrzypczyńskiego. Z budynku usunięto resztki nie nadających się do niczego sprzętów i został on gruntownie posprzątany. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że budynki szpitala - wbrew rozpowszechnianym plotkom – w żaden sposób nie zostały zdewastowane. Nie było powrywany kontaktów czy kranów. Nie było porozbijanych ani wyrwanych umywalk. Mimo to niektórzy lubowali się w tworzeniu i kolportowaniu takich plotek i nie przekonała ich nawet wizytaacja budynków szpitalnych. Została także w stanie nienaruszonym instalacja solarna na dachu budynku, choć i ta, jak głosiła rozpowszechniana plotka, podobno też miała zniknąć. Cała akcja związana z opróżnianiem pomieszczeń szpitala przebiegła pod nadzorem jego dyrekcji i pracowników. Należy w tym miejscu podziękować tym wszystkim, którzy dopilnowali, by szpital podczas wywozu sprzętu nie został zdewastowany. W szczególności podziękowania należą się dyrektorowi do spraw lecznictwa Panu Bernardowi Rajczykowi i dyrektorowi do spraw technicznych Panu Włodzimierzowi Plowcowi. Mury i pracownicy Cezary Skrzypczyński, wyprowadzając się ze szpitala, wypowiedział absolutnie wszystkie umowy. Wypowiedział więc umowę NFZ-owi. Wypowiedział umowy dostawcom energii elektrycznej, wody, łączności, odbiorcom odpadów, itp. Nie wypowiedział tylko umów pracownikom ponieważ uznał, że pracowników przekazał w trybie artykułu 23’ do Starostwa Powiatowego. Wielokrotnie powtarzał, że do powiatu należą tylko mury, myśląc pewnie, że Zarząd Powiatu ze strachu przed ewentualną przerwą w pracy szpitala, nie zdecyduje się na wypowiedzenie mu umowy. Przeliczył się jednak, więc zostawił powiatowi zupełnie gołe mury, pozbawione nawet energii elektrycznej i wody. Nowy dzierżawca (PGM) jeszcze w listopadzie ub. r. zawierał nowe umowy, by nie dopuścić do żadnych przerw w dostawach mediów. Przypomnę, że C. Skrzypczyński wszystkie wspomniane wyżej umowy przejął cesją od SP ZOZ. Jednak muszę stwierdzić, że mimo wszystko nie dotrzymał słowa mówiąc o pozostawieniu powiatowi tylko murów. „Przekazał” powiatowi jeszcze pracowników, chcąc w ten sposób uniknąć wpłacenia im odpraw. Wyrejestrował ich z powszechnego ubezpieczenia społecznego i praktycznie pozbawił w ten sposób nawet możliwości zarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako bezrobotnych. Pozbawił ich także ubezpieczenia zdrowotnego, a więc w przypadku choroby musieli by płacić za leczenie. W tej sytuacji Zarząd Powiatu zawarł porozumienie z Polską Grupą Medyczną dotyczącą zatrudnienia tak potraktowanych pracowników. Zarząd Powiatu zdecydował o obniżeniu czynszu na okres w sumie pięciu miesięcy, a PGM zatrudniła tych pracowników na pół etatu, by mieli ubezpieczenie i choć niewielką kwotę na przeżycie. Mimo że szpital nie funkcjonował i faktycznie nie było w nim pracy, nie można było tej sprawy tak zostawić. Pracownicy pozostawali do dyspozycji PGM i w razie potrzeby byli wzywani do szpitala. Z każdym upływającym miesiącem prac porządkowych przybywało. Na początku grudnia rozpoczęły się intensywne prace przygotowawcze do remontu, później trwał remont, a później przygotowywanie szpitala do kontraktowania. Taka sytuacja trwała przez siedem miesięcy z tym, że w miesiącu maju i czerwcu wszyscy pracownicy byli już na całkowitym utrzymaniu PGM, ponieważ firma nie występowała więcej do powiatu o ulgę w czynszu. Przypomnę w tym miejscu, że również poprzedni dzierżawca przez trzy lata korzystał z ulgi w czynszu w zamian za utrzymanie pracowników przez ten okres. Remont i kontraktowanie Od początku grudnia 2013 r. w opuszażonym budynku szpitala rozpoczęły się intensywne prace przygotowawcze do remontu. Chodziło o takie przygotowanie przez projektantów prac remontowych, by w pierwszej kolejności wykonać rzeczy niezbędne przy ubieganiu się o kontrakt. Z drugiej zaś strony tak to zaprojektować i wykonać, by nie było potrzeby niczego psuć przy następnych pracach remontowych, a te tak prowadzić, by nie zakłócały pracy szpitala. To zadanie niezmiernie trudne, ale do wykonania. Potrzeba było na to jednak trochę czasu. Znając zakres prac, jakie zostały już wykonane, można powiedzieć, że mimo wszystko uporano się z tym w dobrym tempie. W ciągu zaledwie półtora miesiąca cały szpital został pomalowany. Każda sala, każdy korytarz i klatka schodowa zostały odnowione. Przebudowano całkowicie izbę przyjęć, gdzie najpierw rozebrano istniejące ścianki działowe i postawiono nowe. Wszystkie instalacje wykonano na nowo. Nawet drzwi wejściowe zostały poszerzone, a stare zamurowane. W ten sposób szpital tak naprawdę zyskał także prawdziwe wyjście ewakuacyjne, którego został pozbawiony przez rozpoczętą i nigdy nie skończoną inwestycję przychodnie, która pozbawiła szpital głównego wejścia. Szpital został także wyposażony całkowicie w nowy sprzęt i wyposażenie. Wszystko, począwszy od strzykawek, skalpelu poprzez łóżka, materace, pościel i wysokospecjalistyczny sprzęt, zostało zakupione przez PGM. Żaden podatnik nie wydał na ten cel ani jednej złotówki. Po podpisaniu kontraktu pacjenci są tam leczeni tak, jak we wszystkich szpitalach publicznych. Trzeba było jednak ten kontrakt uzyskać, a właściwie odzyskać. Jak zaznaczyłem wcześniej, nie byłoby z tym problemu w przypadku, gdyby firmy (dzierżawcy) zawarły porozumienie. Gdy do tego nie doszło, musiał być ogłoszony nowy konkurs na świadczenie usług medycznych dla mieszkańców powiatu częstochowskiego. To, co kiedyś nie podlegało żadnej dyskusji, w momencie kiedy wypowiedzenie umowy poprzedniemu dzierżawcy stało się faktem, z niezrozumiałych dla mnie względów zaczęło być kontestowane. Zaczęły się pojawiać informacje o tym, że konkurs zostanie ogłoszony, ale dopiero jesienią na okres nowego kontraktowania. Nie po raz pierwszy okazało się, że szpital w Blachowni ma nie tylko przyjaciół, ale i przeciwników, by nie powiedzieć wrogów. W tym miejscu należy przypomnieć, że istniejące opracowanie dotyczące sytuacji w służbie zdrowia na terytorium śląskiego przygotowane na uzycie Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego, w którym w części dotyczącej północnego regionu województwa zalecano połączenie szpitala na Tysiąclecie ze szpitalem na Parkitce i likwidację Blachowni. Trzeba było wielu wyjaśnień, interwencji i prób, a także, jak to określiła jedna z radnych, „wypleczeć”, by sytuację wyjaśnić i w końcu doprowadzić do pozytywnego finału. W rezultacie okazało się, że szpital w Blachowni jest potrzebny, bo jego zamknięcie spowodowało ogromne perturbacje w naszym regionie, w wyniku których ucierpieli głównie pacjenci. Potrzebny był jednak duży wysiłek i wsparcie wielu ludzi, którzy kierowali się przede wszystkim zdrowym rozsądkiem, a nie doraźnymi korzyściami politycznymi, by w rezultacie szpital mógł z powrotem przyjmować pacjentów. Chciałbym podziękować temu wszystkim, którzy wspierali nasze działania, by szpital mógł wznowić swoją działalność. W takich chwilach podziękowania składa się także tym, którzy przeszkadzali, bo ten sposób zwiększał naszą determinację w celu osiągnięcia zamierzonego celu. Pozwolcie Państwo, że ja jednak im nie podziękuję, ponieważ naszej determinacji w walce o to, by ten szpital postawić na nogi, tak jak na to całą swoją tradycją zasługuje, nie trzeba było zwiększać. Była i jest ona wystarczająco wielka. Batalia o dobrze funkcjonujący szpital w Blachowni to wiele lat wysiłku, nerwów i zdrowia. Pod naszym adresem, a w szczególności moim, padło wiele pomówień i bezpodstawnych oskarżeń. Dziś jednak wszystko wskazuje na to, że było warto. By szpital w Blachowni odzyskał swoje dobre imię potrzeba jeszcze trochę czasu. Trzeba odzyskać kontrakt na istniejące wcześniej w szpitalu przychodnie. Najbliższy czas pokaże, co będzie dalej. Myślę, że teraz wszystko zależy od PGM i … NFZ. Gdyby tylko od Polskiej Grupy Medycznej – raczej byłbym spokojny. Janusz Krakowian Wicestarosta Częstochowski SZPITAL W BLACHOWNI - Kalendarium - 17 września 2008 r. – zgoda Rady Powiatu w Częstochowie na wydzierżawienie szpitala - 22 października 2008 r. – ogłoszenie przetargu - 1 grudnia 2008 r. – rozstrzygnięcie przetargu - 17 grudnia 2008 r. – podpisanie umowy dzierżawy z Cezarym Skrzypczyńskim. - 31 stycznia 2009 r. – podjęcie uchwały likwidacyjnej SP ZOZ w Blachowni - 1 kwietnia 2009 r. – rozpoczęcie likwidacji SP ZOZ - 1 maja 2009 r. – przejęcie szpitala przez dzierżawcę - 22 grudnia 2009 r. – przyjęcie przez Radę Powiatu sprawozdania finansowego likwidatora SP ZOZ - listopad 2012 r. – wypowiedzenie umowy dzierżawy C. Skrzypczyńskiemu (z rocznym okresem wypowiedzenia) - 26 czerwca 2013 r. – podpisanie umowy na dzierżawę szpitala z firmą Polska Grupa Medyczna Spółka z o.o. z siedzibą w Gliwicach, - 30 listopada 2013 r. – C. Skrzypczyński opuścił szpital, - 1 grudnia 2013 r. – przejęcie szpitala przez Polską Grupę Medyczną (bez kontraktu z NFZ) - 15 kwietnia 2014 r. – ogłoszenie przetargu przez NFZ, - 29 maja 2014 r. – rozstrzygnięcie przetargu NFZ - 25 czerwca 2014 r. – podpisanie umowy przez Polską Grupę MEdyczną z NFZ - 1 lipca 2014 r. – wznowienie działalności przez szpital w Blachowni. Szpital im. Rudolfa Weigla w Blachowni 46-322 Blachownia, ul. Sosnowa 16 e-mail: firstname.lastname@example.org strona internetowa: www.pgmedyczna.pl/pages/szpital-blachownia telefon: 34 327 91 75 (centrala) \| Izba przyjęć \| wew. 266 \| \|--------------\|----------\| \| Pediatria \| gabinet lekarski \| wew. 286 \| \| \| dyżurka pielęgniarek \| wew. 212 \| \| Choroby wewnętrzne \| gabinet lekarski \| wew. 281 \| \| \| dyżurka pielęgniarek \| wew. 291 \| \| Chirurgia ogólna \| gabinet lekarski \| wew. 292 \| \| \| dyżurka pielęgniarek \| wew. 285 \| \| Położnictwo i ginekologia \| gabinet lekarski \| wew. 287 \| \| \| dyżurka pielęgniarek \| wew. 214 \| \| Ortopedia i traumatologia narządu ruchu \| gabinet lekarski \| wew. 220 \| \| \| dyżurka pielęgniarek \| wew. 283 \| XXX SESJA Rady Powiatu Absolutorium dla Zarządu Powiatu Stosunkiem głosów 15 „za” i 10 „przeciw” Rada Powiatu udzieliła Zarządowi Powiatu Częstochowskiego absolutorium z tytułu wykonania budżetu za 2013 rok. Prawie wszyscy opozycyjni radni zagłosowali przeciwko absolutorium, mimo że wcześniej wykonanie ubiegłorocznego budżetu pozytywnie zaopiniowała Regionalna Komisja Rewizyjna w Katowicach, Komisja Rewizyjna i wszystkie pozostałe stałe komisje Rady Powiatu w Częstochowie. Za udzielone absolutorium w imieniu Zarządu Powiatu podziękował starosta częstochowski Andrzej Kwapisz. W pozostaliej części XXX sesji Rady Powiatu radni powiatowi przyjęli wszystkie przewidziane w porządku obrad projekty uchwał. Wyszukiwali również informacji powiatowego inspektora sanitarnego Dariusza Nowickiego o stanie bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego na terenie powiatu częstochowskiego. D. Nowicki ocenił tę sytuację jako stabilną. Odnotowano co prawda wzrost zachorowań na choroby zakaźne, ale wzrost ten dotyczył niegroźnych dla życia ludzkiego przypadków ospy wietrznej u dzieci i chorób układu pokarmowego. Odnotowano także zwiększoną liczbę zachorowań na przenoszoną przez kleszcze boreliozę – z 12 przypadków w 2012 r. do 34 zachorowań w 2013 r. Nie odnotowano na szczęście ani jednego przypadku wystąpienia odkleszczowego zapalenia opon mózgowych. Dyrektor Nowicki poinformował również o tym, że w przypadku ugryzienia człowieka przez kleszcza, warto wyjętego z ciała pajęczaka zachować i oddać go do badania na obecność krętków odpowiedzialnych za boreliozę. GF PIĘKNO ZIEMI CZĘSTOCHOWSKIEJ Zapraszamy do udziału w V Konkursie Fotograficznym Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w V Konkursie Fotograficznym „PIĘKNO ZIEMI CZĘSTOCHOWSKIEJ”, nad którym patronat objął starosta częstochowski Andrzej Kwapisz. Celem konkursu jest propagowanie czynnego wypoczynku i szerzenie wiedzy o ciekawych zakątkach naszej ziemi. Powiat częstochowski, jako największy powiat w województwie śląskim, daje ogrom możliwości i pole do popisu dla umiejętności artystycznych. Zachęcamy zatem wszystkich miłośników fotografii do odkrywania atrakcji krajobrazowych i przyrodniczych oraz architektury i zabytków ziemi częstochowskiej. Na autorów najlepszych zdjęć czekają atrakcyjne nagrody. Zgłoszenia przyjmujemy do 30 września 2014 r. Regulamin konkursu jest dostępny na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w Częstochowie: www.czestochowa.powiat.pl (baner: Konkurs Fotograficzny), mail: email@example.com Dominik Majczak u Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego! 23 czerwca 2014 uczeń klasy II b w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych w Koniecpolu Dominik Majczak razem z opiekunem Robertem Pośpiechem i innymi uczniami z całej Polski uczestniczył w uroczystym podsumowaniu konkursu „2014! Młodzi dla Wolności”. Projekt realizowany przez ucznia Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Koniecpolu został uznany przez jury konkursu za najciekawszy i najlepszy w woj. śląskim, a tym samym awansował do etapu centralnego. Konkurs organizowano z okazji 25. rocznicy pierwszych częściowo wolnych wyborów w naszym kraju. Impreza odbyła się w ogrodach Pałacu Prezydenckiego w Warszawie. W spotkaniu wziął udział Prezydent Bronisław Komorowski, Pierwsza Dama Anna Komorowska, szef BBN gen. Stanisław Koziej, doradca prezydenta Jan Lityński, minister Irena Wóycicka, a także podsekretarz stanu w MEN Joanna Berdzik. Na początku swoje przemówienie wygłosiła przedstawicielka Ministerstwa Edukacji. W swoim wystąpieniu pogratulowała ona wszystkim uczestnikom pomysłowości i inwencji. Następnie głos zabrał Prezydent RP Bronisław Komorowski, który mówił o miłości oraz szacunku do odzyskanej wolności. Zakończeniem części oficjalnej było wręczenie dyplomów. Uświetnieniem uroczystości był koncert Kamila Bednarka wraz z zespołem. Wszyscy goście zostali również podjęci obiadem na tarasie siedziby Głównej Państwa. Ostatnim akcentem wizyty w Pałacu Prezydenckim było zwiedzanie Sali Marmurowej, w której dokonały się te historyczne przemiany Okrągłego Stołu. I Powiatowy Konkurs Wiedzy o Powiatach Częstochowskim, Bodeńskim i zawartym między nimi Partnerstwie. Nagrodę w postaci tabletu za zajęcie I miejsca w I Powiatowym Konkursie Wiedzy o Powiatach Częstochowskim, Bodeńskim i zawartym między nimi Partnerstwie otrzymała Dorota Dorobisz uzyskując w sumie 66,5 pkt. w obu etapach konkursu. Konkurs ten zorganizowany przez Stowarzyszenie Przyjaciół Powiatu Bodeńskiego odbył się w dniu 16 czerwca 2014 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Częstochowie, a jego patronami byli Starosta Częstochowski i Starosta Bodeński. Kolejne II miejsce z sumą 62,5 pkt. zajęła Iwona Rokosa oraz III miejsce uzyskując 62 pkt. Agata Badora. Laureatki II i III miejsca zostały również uhonorowane tabletami. Konkurs miał na celu poszerzenie wiedzy o zaprzyjaźnionych powiatach: częstochowskim i bodeńskim oraz o wieloletniej współpracy pomiędzy nimi i składał się z dwóch części: testu wiedzy o powiecie częstochowskim i bodeńskim oraz drugiego etapu, polegającego na rozpoznawaniu obiektów i postaci z regionu częstochowskiego i bodeńskiego. W konkursie wzięło udział 26 uczestników: członków Stowarzyszenia Przyjaciół Powiatu Bodeńskiego, pracowników Starostwa Powiatowego w Częstochowie, jednostek z terenu powiatu częstochowskiego, jak i innych sympatyków działalności Stowarzyszenia. Laureatami konkursu zostały osoby, które uzyskały największą liczbę punktów w sumie w dwóch etapach konkursu. Oficjalnego otwarcia konkursu dokonał wicestarosta częstochowski Janusz Krakowian. Uczestników konkursu oceniało jury, w skład którego wchodzili goście z powiatu bodeńskiego: Siegfried Tann, były starosta powiatu bodeńskiego, który zapoczątkował współpracę pomiędzy powiatami w 1999 r., Johanna Dudziński-Tann, koordynator współpracy pomiędzy powiatami ze Starostwa Bodeńskiego, Roland Leppert, były dyrektor Wydziału Pomocy Społecznej Starostwa Bodeńskiego, a jednocześnie wieloletni przyjaciel powiatu częstochowskiego oraz Marzena Maniszewska, członek Zarządu Powiatu Częstochowskiego, Katarzyna Buchajczuk - przewodnicząca jury i Ewa Kubat-Miedzińska (Stowarzyszenie Przyjaciół Powiatu Bodeńskiego). Wręczenia nagród dokonali Siegfried Tann i Johanna Dudziński Tann, jako przedstawiciele powiatu bodeńskiego, Marzena Maniszewska reprezentująca powiat częstochowski oraz przedstawiciele Stowarzyszenia Przyjaciół Powiatu Bodeńskiego - prezes Katarzyna Buchajczuk i wiceprezes Ewa Kubat-Miedzińska. Nagrody w konkursie zostały ufundowane przez Starostwo Bodeńskie, Starostwo Częstochowskie oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Powiatu Bodeńskiego. Gratulacje dla gminy Konopiska Gmina Konopiska zajęła zaszczytne V miejsce w kategorii najlepszych gmin wiejskich ostatniego dziesięciolecia w jubileuszowym Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej”. Nagrodę z rąk posła Parlamentu Europejskiego prof. Jerzego Buzka odebrała sekretarz gminy Barbara Ankowska-Lis podczas uroczystej gali, która odbyła się 14 lipca w Warszawie. Warto zaznaczyć, że od 2006 roku dochód gminy Konopiska w przeliczeniu na jednego mieszkańca wzrósł o ponad 170 procent. Już od 2005 roku Konopiska znajduje się w czołówce samorządów w kraju. Mimo olbrzymiej rotacji gmin startujących w plebiscycie, Konopiska aż trzykrotnie znalazły się w pierwszej dziesiątce wyróżnionych samorządów. W 2005 i 2006 roku wójt gminy Jerzy Socha odebrał dyplomy za IV miejsce, natomiast w 2008 roku za X - te. Świadczy to o bardzo dobrym zarządzaniu gminą, stabilnej sytuacji finansowej oraz zrównoważonym rozwoju. Ranking Samorządów jest prestiżowym, ogólnopolskim plebiscytem, którego celem jest wskazanie najlepiej zarządzanych miast i gmin w Polsce. Nagradzane są te samorządy, które najlepiej dbają o rozwój i podniesienie jakości życia swoich mieszkańców, zgodnie z regulami odpowiedzialności i bezpieczeństwa finansowego. Tym bardziej więc wysoka pozycja w rankingu, którą od wielu lat uzyskuje gmina Konopiska, stanowi powód do dumy. Serdecznie gratulujemy władzom i mieszkańcom gminy Konopiska tak znaczącego sukcesu. Więcej informacji na temat rankingu: http://www.rp.pl/temat/706944.html GF Komisja Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska Jedno z ostatnich posiedzeń Komisja Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska poświęciła gospodarce ściekowej oraz zagadnieniom związanym z oczyszczaniem ścieków komunalnych. Tym razem Komisja obradowała w siedzibie Oczyszczalni Ścieków „Warta” w Częstochowie z udziałem gospodarza prezes Raafa Lewandowskiego, który przedstawił rys historyczny przedsiębiorstwa związany z powstaniem sieci wodno-ściekowej, działania i osiągnięcia w zakresie oczyszczania ścieków oraz plany związane z modernizacją zakładu i dalszą utylizacją osadów ściekowych. O pozytywnych rezultatach funkcjonowania Oczyszczalni świadczy fakt, że w ostatnich latach do Warty wrócili ryby, a nawet raki, co potwierdza czystość wody. Komisja w pełni doceniła obiekt promujący miasto i region częstochowski w dziedzinie ochrony środowiska, w tym nowoczesne technologie stosowane w przedsiębiorstwie. Jednak dobrze byłoby jeszcze bardziej upowszechniać w terenie kwestię zagospodarowania osadów, gdyż z tym problemem borykają się samorządy gminne. Tuż przed wakacjami Komisja Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska odbyła posiedzenie poświęcone działaniom Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa realizowanym na terenie powiatu częstochowskiego. W obradach uczestniczyli przedstawiciele ARiMR: Rajmund Michalik, Małgorzata Skrzypczyk, Leszek Znamierowski, Joanna Chalabowska. Komisja zapoznała się z informacją nt. wniosków obszarowych, ONW (obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania) oraz rolno-środowiskowych przyjętych w 2014 roku, a także podsumowaniem zeszłorocznej kampanii, w tym z informacją o przekazanych w 2013 roku płatnościach dla częstochowskich wsi i podjętych działaniach promująco-informacyjnych wobec PROW. W ubiegłym roku rolnicy z terenu powiatu otrzymali dopłaty na ogólną kwotę 52 mln zł. Niestety, w akcji szkoleniowej zauważalne jest niewielkie zainteresowanie ze strony potencjalnych beneficjentów. Na posiedzeniu przedstawiono ponadto założenia programowe do Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020, w tym możliwość wparcia polityki rolnej. Komisja pozytywnie oceniła działania ARiMR stwierdzając, że sumiennie zapracowała na pochwały i uznanie, co potwierdzają głosy zadowolonych rolników z terenu, choć przyznała, że początki były trudne. Polityka realizowana przez Agencję przynosi widoczne rezultaty i powoduje korzystne zmiany na wsi, m.in. wzrost powierzchni gospodarstw rolnych. IC Stypendia dla najzdolniejszych uczniów 20 uczniów ze szkół powiatu częstochowskiego 9 lipca br. odebrało Dyplomy Starosty Częstochowskiego za szczególne osiągnięcia w nauce i zachowaniu. Nagrody wręczył starosta Andrzej Kwapisz w obecności członków Zarządu Powiatu: Marzeny Maniszewskiej, i Henryka Kasiry, skarbnika Krzysztofa Toczki, sekretarza Leonarda Krawczyka oraz Piotra Juszczyska – naczelnika Wydziału Edukacji, Zdrowia, Kultury, Sportu i Promocji Powiatu. Najzdolniejsi uczniowie (12 uczniów z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Koniecpolu, 4 uczniów z Zespołu Szkół im. Wł. Szafera w Złotym Potoku oraz 4 uczniów z Liceum Ogólnokształcącego w Kamienicy Polskiej) otrzymali stypendia finansowe w ramach „Lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzonych przez powiat częstochowski”. Kandydatem do stypendium mógł być uczeń, który m.in. w wyniku klasyfikacji śródrocznej lub rocznej uzyskał średnią ocen co najmniej 4,75 z zajęć edukacyjnych wyodrębnionych w ramowym planie nauczania jako obowiązkowe oraz uzyskał co najmniej trzy oceny celujące z zajęć edukacyjnych. Stypendystom serdecznie gratulujemy. Oto lista nagrodzonych uczniów: 1. Magdalena Milka 2. Joanna Tańska 3. Klaudia Łapaj 4. Daria Nocuń 5. Dominik Majczak 6. Jowita Kasiczak 7. Klaudia Musiał 8. Karolina Gajewska 9. Kinga Kawalek 10. Katarzyna Marek 11. Kinga Pikos 12. Aldona Bukowska 13. Michał Zaława 14. Martyna Kołodziejska 15. Patrycja Pluta 16. Dominika Kurek 17. Patrycja Antczak 18. Adrianna Dziedzic 19. Alicja Korpol 20. Damian Koltun Wizyta studyjna w powiecie bodeńskim „System wsparcia dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym” to temat przewodni rozmów prowadzonych podczas wizyty studyjnej w powiecie bodenśkim (Niemcy), w której uczestniczyło 7 przedstawicieli Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Częstochowie. Wizyta miała miejsce w dniach 16-20 lipca 2014 r. Uczestnicy delegacji zostali oficjalnie powitani na spotkaniu u starosty bodenśkiego Lothara Wölflé oraz uczestniczyli w spotkaniu pracowników Pionu Socjalnego Starostwa Bodeńskiego, wzięli udział w otwarciu nowego punktu informacyjnego oraz obsługi klienta w siedzibie Starostwa Powiatowego we Friedrichshafen. Pracownicy PCPR w Częstochowie mieli możliwość zapoznania się z funkcjonowaniem Centrum Psychiatrycznego GPZ Friedrichshafen, prowadzonego w formie dziennego ośrodka wsparcia. W Centrum oferowane są podstawowe usługi w zakresie wsparcia dziennego, zatrudnienia i pracy, a także opieki ambulatoryjnej dla osób chorych psychicznie i niepełnosprawnych pod jednym dachem oraz warsztaty dla osób niepełnosprawnych umysłowo. Rozmowy fachowe prowadzone były w Starostwie Powiatowym z udziałem Andreasza Köstera - dyrektora Pionu Socjalnego Starostwa Powiatowego, Reinharda Friedel - naczelnika Wydziału Pośrednictwa Pracy, Marii Gerard - zastępcy naczelnika Wydziału Pośrednictwa Pracy oraz Rolfa Oberhanß - detektywa socjalnego z Wydziału Pośrednictwa Pracy. A. Köster omówił strukturę organizacyjną Starostwa Powiatowego i Pionu Socjalnego oraz założenia i podstawy prawne udzielania różnorodnych form wsparcia osobom potrzebującym. Reinhard Friedel z Wydziału Pośrednictwa Pracy przedstawił strukturę organizacyjną podległego mu wydziału, zasady udzielania oraz formy świadczeń dla osób długotrwale bezrobotnych, programy wsparcia oraz aktywizacji. Uczestnicy wyjazdu odwiedzili i zapoznali się z funkcjonowaniem Centrum dla Azylantów we Friedrichshafen, które jest miejscem tymczasowego zamieszkania dla ok. 40 - 50 osób posiadających status azylanta. W ośrodku w odrebnych wieloosobowych pokojach zamieszkują przede wszystkim rodziny z krajów, które dotknięte są konfliktami zbrojnymi np. Syria, Afganistan, Serbia, Irak, Iran, kraje afrykańskie. Pracownik socjalny zatrudniony w Centrum przedstawił m.in. aktualne problemy dotyczące konieczności zapewnienia opieki wyżej wymienionym osobom tj. mieszkanie, zatrudnienie, adaptacja itp. oraz zasady udzielania wsparcia imigrantom o statusie azylanta. W trakcie wizyty pracownicy z PCPR w Częstochowie mieli możliwość wymiany doświadczeń z pracownikami pomocy społecznej z powiatu bodenśkiego. Jubileuszowe uroczystości W czerwcu dwie jednostki organizacyjne powiatu częstochowskiego świętowały jubileusz swego istnienia. 45 lat „ukończył” Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy im. Jana Brzechwy w Bogumiłku, zaś Dom Pomocy Społecznej w Blachowni obchodził swoje 30. „urodziny”. Obie uroczystości świętowano bardzo uroczyście. 13 czerwca do Bogumiłka przyjechało ponad 400 gości. Wśród nich, wraz z liczną grupą przedstawicieli władz powiatu był starosta częstochowski Andrzej Kwapisz, który poinformował, że Zarząd Powiatu postanowił zakupić nowy samochód do przewozu osób niepełnosprawnych, czyli wychowanków Ośrodka, a także zabezpieczyć środki finansowe na opracowanie dokumentacji technicznej budowy sali gimnastycznej w Bogumiłku. Dyrektor Ośrodka Lena Nieśpielak podziękowała pracownikom i wszystkim dyrektorom Ośrodka, organowi prowadzącemu - Starostwu Powiatowemu w Częstochowie, organowi nadzorującemu – Kuratorium Oświaty w Katowicach Delegatura w Częstochowie i Przyjaciolom Ośrodka za 45 lat wspólnej pracy i ogromnego zaangażowania w sprawy i rozwój placówki Ośrodka. Po prezentacji 45 letniego dorobku Ośrodka rozpoczęła się część artystyczna w wykonaniu wychowanków placówki. Wszystkie występy: wokalne, taneczne i teatralne, przyjęto gorącymi oklaskami. Goście nie ukrywali podziwu dla ogromu pracy podopiecznych i pracowników Ośrodka włożonej w przygotowaniu tak bogatego programu. Było także mnóstwo prezentów, gratulacji i życzeń na następnych 45 lat. Obchody 30. rocznicy powstania Domu Pomocy Społecznej w Blachowni odbyły się 28 czerwca. Połączone je z organizowanymi już po raz 19. spotkaniami integracyjnymi rodzin. Z tej okazji placówkę odwiedzili przedstawiciele władz województwa, Powiatu częstochowskiego i gminy Blachownia. Z życzeniami przyjechali również dyrektory i mieszkańcy jednostek organizacyjnych Starostwa Powiatowego w Częstochowie oraz rodziny podopiecznych blachowniańskiego DPS. Podczas części oficjalnej pracownicy Domu z 30-letnim stażem zostali wyróżnieni dyplomami uznania za wieloletnią pracę, zaś duża grupa mieszkańców otrzymała wyróżnienia za zaangażowanie w życie społeczne. DPS. Artystycznych atrakcji dostarczyła gościom grupa teatralna „Amatorzy” działająca w Domu. Podziwiano „aktorów” w pięknych, oryginalnych, staropolskich strojach tańczących poloneza i występujących we fragmentach „Zemsty” Aleksandra Fredry. Obchody 30-lecia uczczone zostały honorowymi salwami armatnimi oddanymi przez Grupę Rekonstrukcyjną Legionów Dąbrowskiego z Nysy. Goście mogli również zasmakować magii z iluzjonistą Krystianem Bączynskim. Podziwiali uroki Blachowni podczas przejażdżki bryczką. W trakcie trwania imprezy serwowane były smakowite potrawy kuchni staropolskiej. Do późnych godzin popołudniowych trwała zabawa przy rytmach muzyki na żywo. Do Bogumiłka przyjechało ponad 400 osób Nagrodzeni pracownicy DPS w Blachowni z przedstawicielami władz powiatu Przedstawiciele władz powiatu podczas jubileuszowych uroczystości X Piknik Rodzin Zastępczych W dniu 30 maja 2014 r. na terenie Parku Miniatur Sakralnych „Złota Góra” odbył się jubileuszowy X Piknik Rodzin Zastępczych z okazji Dnia Rodzicielstwa Zastępczego. W pikniku wzięło udział ponad 120 osób, w tym rodziny zastępcze wraz z dziećmi, członki Zarządu Powiatu Częstochowskiego Marzena Maniszewska oraz radni powiatowi – Urszula Calusińska i Jacek Badora z rodziną. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Częstochowie Katarzyna Buchajczuk powitała wszystkich uczestników Pikniku, życząc im przyjemnego wypoczynku i milej zabawy. Marzena Maniszewska, Urszula Calusińska wraz z dyrektorem PCPR wręczyli rodzinom zastępczym podziękowania za trud włożony w wychowanie, pomoc i wsparcie dla każdego dziecka. Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali własnoręcznie wykonane przez pracowników Zespołu ds. Pieczy Zastępczej papierowe wiatraczki, które w 2014 r. są symbolem rodzicielstwa zastępczego. W dalszej części spotkania nagrodzono zwycięzców oraz wyróżnionych biorących udział w konkursie plastycznym pn., „Świat za 100 lat”. Zwycięzcami konkursu zostali: W grupie wiekowej od 5 do 9 lat: - I miejsce Paulina Jambor - II miejsce Jakub Walaszczyk - III miejsce Martyna Sęktas W grupie wiekowej od 10 do 14 lat: - I miejsce Emilia Kugiel - II miejsce Paulina Wojtala - III miejsce Wiktoria i Amelia Kasprzyk Imprezę urozmaicili wolontariusze pokazem katalońskiego tańca z kijami w wykonaniu zespołu „Bastoners” – Stowarzyszenie „CZ-ART” oraz wata cukrową i popcornem – Stowarzyszenie „PODAJ DALEJ”. Pracownicy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Częstochowie przygotowali dla zaproszonych gości poczęstunek: ciasta, grillowane kiełbaski, kaszankę i napoje. Uczestnicy spotkania zwiedzali Parku Miniatur Sakralnych wraz z przewodnikiem. Młodsze dzieci miały do dyspozycji park linowy, a starsze seans w kinie 5D. Rodziny zastępcze, a przede wszystkim dzieci, jak co roku zgłaszają chęć ponownego spotkania oraz zadowolenie z zapewnionych atrakcji oraz miejsca, w którym odbywał się tegoroczny piknik. K.K. W niedzielę 6 lipca br. w Domu Pomocy Społecznej w Lelowie odbyło się XIII Spotkanie Rodzinne mieszkańców Domu z ich rodzinami i przyjaciółmi. Spotkanie rozpoczęła uroczysta msza św. koncelebrowana przez kapelana Domu, księdza proboszcza Henryka Młynarczyka. Po przywitaniu zaproszonych gości przez gospodarzy Domu tj. dyrektor Alicję Grzegorczyk oraz przewodniczącego społeczności Domu Krzysztofa Kalotę, nastąpiła część artystyczna, w trakcie trwania której prym wiedli gospodarze – mieszkańcy Domu Pomocy Społecznej w Lelowie, prezentując wszystkim zebranym szeroki wachlarz swoich umiejętności artystycznych. Do atrakcji w tym dniu należały również występy zaproszonych na uroczystość mieszkańców zaprzyjaźnionych DPS z Blachowni i Częstochowy. Urozmaiceniem spotkania były występy mieszkańców Lelowa, które zaprezentowały swoje umiejętności wokalne. Kolejnym ciekawym wydarzeniem spotkania była loteria fantowa. W tym dniu progi DPS w Lelowie przekroczyło około 230 zaproszonych gości. XIII Spotkanie Rodzinne w Domu Pomocy Społecznej w Lelowie, podobnie jak wszystkie poprzednie, odbyło się w głównej mierze dzięki sponsorom, którzy od lat współpracują z placówką. Dlatego w imieniu wszystkich mieszkańców Domu oraz dyrektora składamy serdeczne podziękowania wszystkim tym, którzy partycypowali w kosztach organizacyjnych Spotkań. GF Do Lelowa przybyło ponad 200 gości Dyrektor Alicja Grzegorczyk powitała przybyłych Występ mieszkańców DPS Delegacja Liceum Ogólnokształcącego w Kamienicy Polskiej na Węgrzech Podsumowanie projektu w Kecskemet W dniach 2-6 czerwca 2014 delegacja 5 uczniów z Liceum Ogólnokształcącego w Kamienicy Polskiej oraz 3 nauczycieli wzięła udział w ostatnim już spotkaniu 2-letniego projektu „THE PLANET IN OUR HANDS”, w ramach programu Comenius. Tym razem gościliśmy na Węgrzech, w pięknym mieście Kecskemet. Tematem spotkania była wymiana doświadczeń i obserwacji, jakie mogliśmy zgromadzić podczas naszej dwuletniej współpracy, prezentacja opracowanych materiałów oraz ewaluacja projektu. Podczas prezentacji szkół nasi uczniowie przedstawili m.in. zasady dotyczące ekologicznego podróżeń. Wyjazd był nie tylko okazją do wymiany doświadczeń z partnerami projektu, ale również stworzył możliwość zapoznania się z historią, kulturą oraz zabytkami miasta Kecskemet, jak również Budapesztu, który uczestnicy mieli możliwość zwiedzania. Dużą atrakcją podczas zwiedzania stolicy była wycieczka statkiem po Dunaju oraz zwiedzanie jednego z najstarszych i największych ogrodów zoologicznych na świecie. Każdy dzień obfitował w wiele atrakcji. Warsztaty ekologiczne, wycieczki, rozgrywki sportowe, spotkania z władzami, wspólne posiłki, to tylko niektóre punkty programu przygotowanego przez naszych węgierskich partnerów projektu. Uczniowie odwiedzili m.in. Park Narodowy Kiskunság, w którym chroniona jest puszta, czyli roślinność trawiasta - stepowa porastająca Nizinę Węgierską. Dużo wrażeń dostarczyły pokazy ujeżdżania i tresury koni w wykonaniu pasterzy ubranych w tradycyjne stroje. Uczestnicy mieli również niepowtarzalną możliwość zwiedzania wojskowej bazy lotniczej zlokalizowanej w Kecskemet i zobaczenia z bliska samolotów używanych przez siły zbrojne Węgier w przeszłości i obecnie. Mieliśmy niepowtarzalną okazję zrobić sobie zdjęcie na tle szwedzkiego myśliwca Saab JAS 39 Gripen i obserwować jego loty ćwiczebne. Uczniowie nie tylko sprawdzili swoje umiejętności posługiwania się językiem angielskim, ale również nawiązali kontakty z rówieśnikami szkół partnerskich z Bułgarii, Rumunii, Słowenii, Turcji i Węgier. Działania podejmowane przez uczestników w ramach projektu na pewno przyczyniły się do poszerzenia ich wiadomości z zakresu ochrony środowiska oraz wzmacniły świadomości ekologicznej. Udział w projekcie stworzył szansę wyjazdów do krajów partnerskich dla dużej grupy uczniów oraz nauczycieli naszego liceum, poznania innych stylów życia, kultury i obyczajów panujących w krajach partnerów, nawiązania nowych przyjaźni. Każde spotkanie partnerów z pewnością na długo pozostanie w pamięci jego uczestników i może zaowocować kontaktami prywatnymi w przyszłości. Urszula Rajczyk Na tle Parlamentu Węgier Przed szkołą w Kecskemet W centrum Kecskemet W podróży kulinarnych do Turcji W ramach realizowanego przez Zespół Szkół im. Władysława Szafera w Złotym Potoku projektu „Stażi i praktyki zagraniczne dla osób kształcących się i szkolących zawodowo” organizowanego przez FRSE w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Operacyjny Kapitał Ludzki na zasadach programu Leonardo da Vinci będącego częścią programu „Uczenie się przez całe życie”, 15 czerwca grupa wybranych uczennic z klasy III technikum żywienia (Daria Nocuń, Alicja Trojak, Justyna Skrzypczak, Paulina Synkiewicz, Monika Libera) wraz z opiekunem (Anną Wiśniewską) wyjechała na dwutygodniowe praktyki zawodowe do Manisy (Turcja). W organizacji praktyk pomogła Szkoła Hotelarsko-Gastronomiczna z Manisy, partner z poprzedniego projektu Leonardo da Vinci. Dzięki nim uczestniczki mogły zdobywać tajniki kuchni tureckiej w pięciogwiazdkowym hotelu Anemon w Manisie. Ponadto partnerzy z Manisy udostępnili uczennicom ze Złotego Potoku internat jako miejsce noclegowe oraz zorganizowali program turystyczno-kulturalny w czasie wolnym od praktyk. W trakcie dwutygodniowego pobytu w Turcji, uczestnicy projektu zdobywali swoje pierwsze zagraniczne doświadczenie zawodowe w kuchni hotelu Anemon. Dziewczęta nauczyły się sporządzania tradycyjnych potraw tureckich takich jak: Aubergine (Karnı yarık), Turkish White Beans Recipe (Kuru Fasulye), Aubergine kebab, Kereviz, Turkish Iskender Kebap, Forest Kebap (Orman Kebabi), Turkish Red Lentil Soup (Mercimek Çorbasi), Turkish Pide, Turkish Stuffed Vine Leaves, Zeytinyağlı Yaprak Sarma/dolma. Już w pierwszym dniu pobytu dziewczęta zostały przyjęte życzliwie i przyjaźnie, dzięki czemu szybko zaaklimatyzowały się i nawiązały nowe znajomości. Dużą atrakcją okazały się dla nich również tradycyjne tureckie lunche. Popołudniami dziewczęta uczestniczyły w lekcjach języka tureckiego, które umożliwiły im jeszcze lepszą komunikację z nowymi przyjaciółmi. Codziennie po kolacji uczennice wraz z opiekunami zwiedzały miasto Manisa i jej okolice, a także pobliski Izmir. Ciekawym punktem wyjazdu była zorganizowana przez szkołę turecka wycieczka do Efezu i okolic, gdzie dziewczęta mogły zobaczyć ruiny domu Matki Boskiej, ruiny starożytnego miasta Efez, a także zwiedzić typową turecką wieś. Wyjazd stworzył również szansę do stałego komunikowania się w języku angielskim, co wpłynęło na udoskonalenie tej umiejętności przez uczestników projektu. Po dwóch tygodniach polskie praktykantki z wielkim żalem opuszczaly Turcję, bogatsze o nowe doświadczenia, umiejętności i nowych znajomych. Zawarte podczas pobytu przyjaźnie nadal będą podtrzymywane i posłużą do opracowywania kolejnych projektów. Mieszkańcy powiatu częstochowskiego: Elżbieta i Janusz Trendowie ze Ślezan zwyciężyli w finale wojewódzkim XII Ogólnokrajowego Konkursu „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne” 2014. Będą reprezentować nasz region podczas etapu centralnego konkursu. Drugie miejsce zajęli Agnieszka i Bogdan Rusin z Przyszowic w powiecie gliwickim, zaś trzecie - Jadwiga i Zenon Galiczak z miejscowości Ługi Radły w powiecie kłobuckim. Do udziału w XII edycji konkursu zgłosiło się 31 gospodarstw z terenu województwa śląskiego, z których Komisje Regionalne wytypowały 6 gospodarstw do etapu wojewódzkiego. Wojewódzka Komisja Konkursowa, w skład której wchodziли przedstawiciele Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczania Społecznego w Częstochowie, Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach, Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Częstochowie oraz Śląskiej Izby Rolniczej, w dniach 3 - 4 czerwca br. dokonała wizytacji i oceny gospodarstw: • Agnieszki i Bogdana Rusinów – Przyszowice, powiat gliwicki, • Magdaleny i Krzysztofa Łakotów – Studzionka, powiat pszczyński, • Justyny i Janusza Gajdziców – Cisownica, powiat cieszyński, • Jadwigi i Zenona Galiczaków – Ługi Radły, powiat kłobucki, • Kamili i Dawida Kaczmarzik – Dzielna, powiat lubliniecki, • Elżbiety i Janusza Trendów – Ślezan, powiat częstochowski. Podstawą oceny gospodarstw były stwierdzone zagrożenia wybranych elementów środowiska pracy tj. podwórza i obejścia, budynków, drabin, schodów, instalacji i urządzeń elektrycznych, ciągników rolniczych, przyczep i maszyn używanych w gospodarstwie, pilarek tarczowych i łańcuchowych oraz elementów środowiska pracy związanych z obsługą zwierząt. Dodatkowymi elementami oceny gospodarstw były: wydzielenie w gospodarstwie miejsca do zabawy dzieci, estetyka gospodarstwa, prowadzenie dodatkowej działalności gospodarczej i jej wpływ na bezpieczeństwo pracy w gospodarstwie rolnym, udogodnienia zwiększające bezpieczeństwo i higienę pracy wykonane przez właściciela gospodarstwa, posiadanie oceny ryzyka wypadkowego na stanowiskach pracy. Podsumowanie tegorocznego etapu wojewódzkiego odbyło się 3 lipca br. w siedzibie Oddziału Regionalnego KRUS w Częstochowie. Wśród zaproszonych gości byli m.in.: I wicewojewoda śląski – Andrzej Pilot, Bernadetta Niemczyk – przewodnicząca Rady Krajowej Kob Gospodyń Wiejskich, Zofia Jakubczyk – prezes Międzypowiatowego Banku Spółdzielczego w Myszkowie, Stanisław Gmitruk – dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie, Grzegorz Boski – dyrektor Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Śląską Izbę Rolniczą reprezentował członek Zarządu – Jerzy Dudek. Z ramienia władz samorządowych na podsumowanie Konkursu przybyli: Marzena Maniszewska – członek Zarządu Powiatu Częstochowskiego, Michał Nieszporek – starosta powiatu gliwickiego, Henryk Kiepura – wicedarsta powiatu kłobuckiego, Jacek Lupa – wójt gminy Lelów, Andrzej Kucharczyk – wójt gminy Przystajń. Konkurs: „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne” prowadzony jest od 2003 r. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Państwową Inspekcją Pracy oraz instytucjami działającymi na rzecz poprawy bezpieczeństwa pracy w gospodarstwie rolnym. Festyn z okazji Dnia Dziecka 2014r. Ostatniego dnia maja w Domu Dziecka w Chorzenicach odbył się festyn z okazji Dnia Dziecka. Impreza została zorganizowana w plenerze przez wychowawców: Ewę Radziwolską oraz Eweliny Śleżak. W tym dniu odbyły się różne konkursy sportowe (bieg z jajkiem, slalom dla najmłodszych, turniej piłki siatkowej) oraz konkurs „Mam talent”, „Pokaz mody”, „Najlepszy wypiek”. Zabawa odbywała się przy akompaniamencie Bogdana Górala z zespołu muzycznego Ygrek. Dodatkową atrakcją była możliwość zagrania w paintball. Jak co roku placówkę odwiedzili motocykliści częstochowscy. Dzieci mogły pooglądać motocykle i porobić pamiątkowe zdjęcia. Dodatkowe atrakcje w tym dniu to możliwość degustacji pysznych wypieków konkursowych, jak również wspaniałych słodkich przekąsek przygotowanych pod kierunkiem wychowawcy Eweliny Śleżak. Podopieczni otrzymali również lody z firmy ALEX-POL Turów oraz wypieki Piekarni BACCARA Częstochowa.. Na zakończenie festynu zostały wręczone nagrody zwycięzcom w poszczególnych konkurencjach oraz odbyła się dyskoteka na świeżym powietrzu. Wśród zaproszonych gości byli m.in. członek Zarządu Powiatu Częstochowskiego Jan Miarzyński oraz przedstawiciele banku BGŻ w Częstochowie. OGÓLNOPOLSKI JURAJSKI TURNIEJ SZACHÓW SZYBKICH P-15 Królewska gra na olsztyńskim Rynku Już po raz 18 Gminny Ośrodek Kultury, zorganizował 13 lipca br., Ogólnopolski Jurajski Turniej Szachów Szybkich P-15. Pogoda okazała się wymarzona, aby spędzić czas na świeżym powietrzu. Dlatego też do szachownic zasiadły 73 osoby z całego kraju, które rozegrały 9 rund. Najlepszymi zawodnikami zostali: 1. Maciej Klekowski 8 pkt – TSWisła Kraków 2. Adam Ciesła 8 pkt – UKS Hetman Częstochowa 3. Mateusz Paszewski 7 pkt – UKS Hetman Częstochowa 4. Jacek Flis 7 pkt – UKS Hetman Częstochowa 5. Mariusz Kowalczyk 6,5 pkt – LKS Park Starzenice 6. Rafał Tymrakiewicz 6,5 pkt – LZS Goniec Kluczbork. Otrzymali oni nagrody pieniężne ufundowane przez Starostwo Powiatowe w Częstochowie. Najlepszym zawodnikiem z Gminy Olsztyn został Stanisław Mazur z Kusiąt. Nagrodzono również najstarszego zawodnika lat 88 - Franciszka Lenarta i najmłodszą zawodniczkę lat 7 - Agnieszkę Kokot obydwoje z Częstochowy. Turniej zakończył się koncertem zespołu instrumentalno-wokalnego "U Pana Boga za piecem". TK Uczestnicy turnieju Najlepsi zawodnicy z organizatorami turnieju W Blachowni po raz pierwszy Piłka błotna (bagienne) jest grą zespołową wywodzącą się z piłki nożnej. Oficjalnie powstała w Finlandii w 1998 r. Dyscyplina najbardziej rozpowszechniona jest w Holandii, Brazylii, Szwecji, Islandii i Wielkiej Brytanii. Istnieją trzy rodzaje zespołów – męskie, żeńskie i mieszane. W Polsce rozgrywkami piłki błotnej koordynuje Stowarzyszenie Polskiej Piłki Błotnej BKS Roztocze, które zajmuje się także promocją dyscypliny i organizacją Mistrzostw Polski w Piłce Błotnej. Zasady gry wywodzą się z piłki nożnej. Drużyna składa się z 12 zawodników, na boisku występuować może 6 (bramkarz i 5 zawodników). Zmian w składach można dokonywać bez limitów. Mecz podzielony jest na dwie połowy (każda po 12 minut, 10 minut przerwy). Wymiary boiska wynoszą 60 na 35 metrów. Pole karne to linia biegnaca 16 stóp od linii bramkowej. Nie stosuje się spalonego. Rzuty wolne, karne i wykonywane są poprzez podrzucenie piłki ręką i kopnięcie nogą. Wszystkie rzuty wolne (oprócz karnego) są pośrednie. Nie wolno zmieniać butów w czasie gry, a jeżeli ktoś zgubi buta, musi opuścić pole gry, azmienia go inny zawodnik. Już po raz czwarty odbyły się mistrzostwa Polski w piłce błotnej, tym razem w Blachowni. Organizatorem był Ośrodek Sportu i Rekreacji przy wsparciu finansowym Starostwa Powiatowego w Częstochowie i Urzędu Miejskiego Blachowni. Przy upalnej pogodzie i sporej liczbie kibiców rozpoczęły się mecze grupowe w kategorii męskiej i mieszanej. Rozgrywki były prowadzone na dwóch boiskach przygotowanych po stronie północnej zalewu. Finał w którym zmierzyły się drużyny z Białegostoku i Blachowni stał na wysokim poziomie, nie brakowało walki, efektownych pojedynców w blocie. Spotkanie zakończyło się zwycięstwem 1:0 i tym samym Torfowy Dr Tusz Białystok drugi raz rzędu zdobył Mistrzostwo Polski. Końcowe wyniki w kategorii męskiej: 1. Torfowy Dr Tusz Białystok, 2. LZS Błotne Żółwie Blachownia, 3. Fasolex All Stars Brzostków, 4. Ziradin Bloteaux Częstochowa Najlepszym zawodnikiem finału został Kamil Grzesiczak z drużyny Błotnych Żółwi Blachownia a królem strzelców z 7 golami Krzysztof Malinowski (Torfowy Dr Tusz Białystok). Końcowe wyniki w kategorii mieszanej: 1. Ziradin Bloteaux Częstochowa, 2. Krzym Team Wasilków, 3. Wajcha i Przyjaciele Blachownia. TK XV DOŻYNKI Powiatowe w Gminie Kłomnice PROGRAM godz: 10.00 Korowód dożynkowy (przemarsz z placu targowego) godz: 10.30 Msza święta (Kościół parafialny pw. św. Marcina w Kłomnicach) godz: 12.00 Oficjalne otwarcie uroczystości dożynkowych godz: 13.30 Prezentacje artystyczne Orkiestra Dęta Gminy Kłomnice, LZPIT „Kłomnickie Plomyckie”, Zespół Śpiewaczy „Klepisko” godz: 14.30 Prezentacja wieńców delegacji gminnych, ogłoszenie wyników konkursów powiatowych godz: 18.00 Występy artystyczne Zespół Obrzędowy „Grusza” z Rzerzeczyce, Zespół Śpiewaczy „Nasze” ze Skrzydlowa, KTT „Styl” godz: 19.00 KONCERT ZESPOŁU „GROJCOWIANIE” GÓRALE ŻYWIECCY godz: 20.00 Koncert zespołu „CENTURION” godz: 21.00-23.00 Zabawa - DJ Kriss 31.08.2014 Blonia przed Halą Sportową w Kłomnicach Sponsorzy: VIV, Rolbud, Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowe BAP, Szkolnik, Szkolnik BAP sp. z o.o., Szkolnik BAP sp. z o.o. Organizatorzy: KWIETNIOWE DOŻYNKI Z POŚREDNICTWEM GMINNY OŚRODEK KULTURY I TOWARZYSTWO W KŁOMNICACH ZESPÓŁ SZKÓŁ W KŁOMNICACH ORGANIZACJA I STOWARZYSZENIA GMINY KŁOMNICE Patronat medialny: TVN KATOWICE, TVN KATOWICE, WIEŚCI POWIATOWE, FIAT, Częstochowska Gazeta, Częstochowskie 24.pl Wydawca: Starostwo Powiatowe w Częstochowie, ul. Jana II Sobieskiego 9, tel./fax +48 34 322 92 11 Redaguje zespół: Grażyna Folaron (red. nacz.), Iwona Ciniewska, Piotr Juszczysz, Katarzyna Kuter, Tadeusz Kapica, Karol Ostalski, Tomasz Świątcz, Katarzyna Nowowiejska, Patrycja Witkowska www.czestochowa.powiat.pl e-mail: firstname.lastname@example.org Druk: Drukarnia "PAULA"; ul. Rocha 118, 42-200 Częstochowa, www.drukarniapaula.pl	d8295233-3f4e-4feb-9796-96e15187bd1d	finepdfs	1.956055	CC-MAIN-2021-04	https://www.czestochowa.powiat.pl/download/239.pdf	2021-01-24T21:11:40+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703557462.87/warc/CC-MAIN-20210124204052-20210124234052-00607.warc.gz	737,365,568	0.999627	0.999932	0.999932	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 981, 4263, 7450, 11970, 15772, 21247, 26762, 32247, 34269, 36796, 40908, 44184, 46470, 49067, 52055, 54120, 55573, 58337, 60998, 64243, 65475, 66623, 68918, 70551 ]	2	0
Dni Sycyny – Dni Jana Kochanowskiego Znacznie większe rozmach od tradycyjnych miały tegoroczne obchody 475 rocznicy urodzin Jana Kochanowskiego w Sycynie, Czarnolesiu, Zwoleńiu i Radomiu. Byliśmy obecni w dniach patrona w Akademii Świętokrzyskiej im. Jana Kochanowskiego w Kielcach. W poprzednim numerze informowaliśmy o wszystkich planowanych przedsięwzięciach, w tym przedstawimy dokumentację fotograficzną ze zlotu szkół im. Jana Kochanowskiego, konferencji i festynu. Podpisano umowę o współpracy z Akademią Świętokrzyską w Kielcach i Kartę Porozumienia już z 45 szkołami im. Jana Kochanowskiego w całej Polsce. To chyba początek inauguracji dni Jana Kochanowskiego w całej Polsce. Trzeba dodać, że tegoroczne uroczystości, bieg sportowy, festyn, cieszyły się największym zainteresowaniem mieszkańców Sycyny i naszych gości. Łącznie na konferencji, zlotcie szkół, festynie i spotkaniach okolicznościowych uczestniczyło ponad 400 osób. Zdaliśmy wspólnie sprawdzian z logistyki i zapewnienia bezpieczeństwa. Wielka w tym zasługa pracowników starostwa – jednego z głównych współorganizatorów. Zlot Szkół i Instytucji im. Jana Kochanowskiego Poczyt sztandarowe przed pomnikiem Jana Kochanowskiego w Sycynie Dzieci z SP nr 3 z Brzegu w muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesiu eSycyna – aktywne poszukiwanie pracy GRANT MINISTERSTWA GOSPODARKI I PRACY NA ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI GMINNEGO CENTRUM INFORMACJI nr umowy 1R/GCI/2005 Zadania • Warsztaty szkoleniowe dla absolwentów w zakresie technik aktywnego poszukiwania pracy – „Aktywni na rynku pracy” (termin szkolenia: 21–23.09.2005 r.) • Przygotowanie i upowszechnienie na stronie internetowej informacji dotyczącej poszukiwania pracy, uruchamiania działalności gospodarczej: – Poradnik przedsiębiorczości, – Z badań przedsiębiorczości absolwentów i bezrobotnych w gminie Zwoleń, • Organizacja targów pracy – „Aktywność, kreatywność, twórczość na rynku pracy” (23.09.2005 r.) • Warsztaty szkoleniowe w zakresie aktywizacji osób korzystających z usług GCI – „Rozwój społeczności lokalnej” (termin szkolenia: 21–23.09.2005 r.) Warsztaty szkoleniowe Celem warsztatów jest przygotowanie do inicjowania aktywności zawodowej osób, grup społecznych i zawodowych, uzyskanie wiedzy i umiejętności, udzielania porad, wykorzystania technologii informatycznej w rozwoju społeczności lokalnej, przygotowania projektów z udziałem ePunktów w rozproszonej sieci Gminnego Centrum Informacji. Program warsztatów 21–23.09.2005 Aktywni na rynku pracy I. „Poznanie siebie” II. Nowy rynek pracy – indywidualny plan działania III. Wprowadzenie na rynek pracy – przygotowanie do aktywnego poszukiwania pracy IV. Technologie informatyczne w poszukiwaniu pracy V. Własna działalność gospodarcza Rozwój społeczności lokalnej I. Rozwój społeczności lokalnej – „male ojczyzny”, gminy i regionu w Internecie. II. Mój biznes w Internecie. W wyniku ukończenia warsztatów uczestnicy uzyskali umiejętności: 1. Autoprezentacji, zachowania assertywnego. 2. Sporządzania profilu zainteresowań, planu rozwoju zawodowego, strategii poszukiwania pracy, korzystania z baz danych o rynku pracy. 3. Stosowania metod i technik aktywnego poszukiwania pracy. 4. Przygotowania dokumentów do rozmowy kwalifikacyjnej zatrudnienia. 5. Innowacyjności, przedsiębiorczości, pozyskiwania kapitału, opracowania biznesplanu. 6. Stosowania podstawowych aktów prawnych regulujących zatrudnienie, możliwości bezrobotnych i opieki socjalnej nad bezrobotnymi. 7. Aktywizacji społeczności lokalnej, przygotowanie projektów z zakresu kultury i edukacji, gospodarki. Uczestnicy warsztatów: Bielec Monika, Cieczielag/Augustyn, Dyczkowski Paweł, Gladysz Mariusz, Golda Katarzyna, Gregorczyk Anna, Grzebala Iwona, Kazirodek Piotr, Kempinska Lidia, Kowalczyk Kamil, Kryczka Agnieszka, Markiewicz Grażyna, Marsula Barbara, Niecarz Kamil, Pyrka Michał, Ruszak Katarzyna, Siepietowski Paweł, Sotyn Marecin, Wieczorek Ewelina, Wójcik Anna Z badań przedsiębiorczości absolwentów i bezrobotnych w gminie Zwoleń Ministerstwo Gospodarki i Pracy uruchomiło w lipcu 2005 r. Program „Pierwszy Biznes” skierowany do bezrobotnej młodzieży do 25 roku życia oraz do absolwentów szkół wyższych do 27 roku życia. Jego zadaniem jest promowanie przedsiębiorczości i stworzenie jak najlepszych warunków do zakładania i prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Na konferencji naukowej „Wartości humanistyczne twórczości Jana Kochanowskiego w praktyce edukacyjnej współczesnej szkoły” Referat wygłasza dr Tomasz Palacz Starosta zwoleński Jerzy Koźmiński. Kartę Porozumienia podpisuje rektor AŚ im. Jana Kochanowskiego w Kielcach A. Massalski Służmy poczciwej sławie Jak co roku w Dniach Sycyny uhonorowano medalem „Służmy poczciwej sławie” szczególnie zasłużonym dla Renesansu Sycyny. Wręczenie medalu „Służmy poczciwej sławie”: Tadeuszowi Derlatce i Tomaszowi Palaczowi Nie ma chętnych na modernizację parku w Sycynie Przetarg na remontację parku w Sycynie ogłoszony w Internecie przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody został umiawniony, gdyż nie wpłynęły żadne oferty. Szkoda, że pracą nie są zainteresowane lokalne firmy. Dla warszawskich firm, które pobrali warunki przetargu, było to chyba zadanie za małe i zbyt odległe. Zabiegamy o kontynuację prac. cd. Z badań przedsiębiorczości absolwentów i bezrobotnych w gminie Zwolen Elementy programu: szkolenia teoretyczne, doradztwo praktyczne, dotacje i pożyczki. W okresie od 20.08.05 r. do 20.09.05 r. przeprowadzono badania ankietowe wśród mieszkańców gminy Zwolen. Badaniami objęto 108 osób bezrobotnych i absolwentów szkół średnich. Na podstawie badań wstępnych samooceny przedsiębiorczości możemy stwierdzić, że około 64% chciałoby prowadzić własną działalność gospodarczą, 41% badanych stwierdza, że posiada niezbędną wiedzę, a 59%, iż posiada niezbędne umiejętności. Przeszkody: brak finansów na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej – 61 wskazań, brak pomysłu – 29 wskazań, obawa niepowodzenia – 25 wskazań, biurokracja i wysokie podatki – 23 wskazania, przesłanki osobiste – 19 wskazań. Chcąc uzyskać bardziej wiarygodne dane z badań, postanowiliśmy poddać naszą grupę badawczą dwóm testom: „Czy ja się do tego nadaję?” i „Ty jako przedsiębiorca – autoanaliza”. Czy ja się do tego nadaję? Respondenci w pytaniu najczęściej zaznaczali odpowiedź B (55% odp.) czyli zwykle kończą to, co zaczynają, chyba że sprawy wymykają się spod kontroli. Inicjatywa to ważny element przyszłego przedsiębiorcy – 62% ankietowanych wskazało na samodzielność w działaniu. Odpowiedzialność za wykonywaną pracę deklaruje 71% respondentów. Tylko nieliczny jeden procent podał, że inni ludzie działają im na nerwy. Około 42% ocenia, że zawsze dotrzymuje danego słowa, a 55% – stara się dotrzymywać danego słowa, ale czasami im się to nie udaje. Podjęcie planowania pracy zanim ją zacznie się wykonywać deklarowało 61% badanych. Dla około 51% ankietowanych przemawianie do innych i zachęcanie ich do współpracy nie stanowi problemu, 39% stwierdza zaś, że mogą pokierować innymi ludźmi, jeśli ktoś im powie, co jest do zrobienia. Osoby kreatywne i przedsiębiorcze opisujące swój styl pracy piszą, że mogą pracować długo i ciężko, aby osiągnąć sukces (62%). Osiągnięcie sukcesu w działalności gospodarczej wiąże się z szybkimi i trafnymi decyzjami – tak uważa 58% ankietowanych, 14% nie lubi samodzielnie podejmować decyzji. 12% ankietowanych twierdzi że inni ludzie mają więcej siły i energii, dlatego też biznes jest dla tarnych a nie dla nich. Ty jako przedsiębiorca – autoanaliza W badanej grupie 71% odpowiedzi znajdowało się w kolumnach A i B, co stanowi przesłanie do sukcesu w roli przedsiębiorcy. Na podstawie analizy anket sformułowano następujące wnioski: – respondenci w 75% oceniają siebie jako osoby „na ogół” uparte i wytrwałe w dążeniu do celu; – ogromnym wysiłkiem towarzyszącym prowadzeniu własnej działalności gospodarczej realizowanej przez 5 lat sprosta 44% respondentów, 35% poradzi sobie z trudnościami „dość łatwo”; – sukces finansowy jest głównym celem i miara dokonania dla 40% osób; – umiejętność „częstego” wyjścia z kłopotów w sposób oryginalny deklaruje 40% badanych; – konsekwentnych w działaniu będzie: 22% respondentów będą działać do osiągnięcia celu a 64% – „na ogół”; – pewnych siebie jest tylko 39% badanych; – porażka stanowi okazję do nauki dla 52 % badanych a dla 39% rozczerowanie; – krytykę konstruktywną samodzielnie podejmuje 56%; – 64% badanych jest w stanie zidentyfikować potrzebę pomocy; – 56% jest skłonnymi do podejmowania ryzyka. W przebadanej grupie tkwi więc znaczy potencjał przedsiębiorczy, lecz niezbędne jest dalsze prowadzenie akcji informacyjno-doradczych wspomagających rozwój cech przedsiębiorczości. Szansa na biznes w gminie Zwolen to przedsięwzięcia związane z biznesem elektronicznym (telepraca, ebiznes, egospodarka). Miniprzewodnik przedsiębiorczości Człowiek przedsiębiorczy to taki, który jest gotów do podejmowania nowych zadań, np. pracy, pomocy itp. Przymiotnikiem „przedsiębiorcy” określa się ludzi aktywnych, kreatywnych, twórczych, pomysłowych i przejawiających inicjatywę. Motywy podjęcia działalności gospodarczej: uzyskanie zysku, niezależność, satysfakcjonujący styl życia, potrzeba osiągnięć, skłonności do podejmowania ryzyka, wiara we własne siły, niechęć do działania według utartych schematów. Etapy rejestracji własnej firmy 1. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej 2. Uzyskanie koncesji lub zezwolenia. 3. Uzyskanie numeru statystycznego – REGON. 4. Zgłoszenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 5. Zakład usługowy – wykonanie pieczątki. Sieć eSycyna w powiecie zwoleńskim 5. Otwarcie rachunku bankowego, 6. Rejestracja w Urzędzie Skarbowym – przyznanie numeru NIP, 7. Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, 8. Zgłoszenie do innych instytucji (Państwowa Inspekcja Pracy, Zakład Energetyczny, Państwowa Straż Pożarna). Instytucje wspomagające przedsiębiorczość: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości realizuje zadania: - świadczenie usług doradczych dla przedsiębiorców, - organizowanie szkoleń i seminariów, - organizowanie przedsięwzięć informacyjnych i promocyjnych, - gromadzenie i udostępnianie informacji istotnych dla przedsiębiorców, - tworzenie baz danych zawierających informacje gospodarcze, - opracowywanie, wydawanie i rozpowszechnianie publikacji, - usługi eksperckie. Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej Pełni wiodącą rolę w kształtowaniu polityki rozwoju przedsiębiorczości, w tym prze- wszystkim małych i średnich przedsiębiorstw (MSP). Przygotowuje i publikuje przepisy prawne dotyczące przedsiębiorczości. Powiatowe Urzędy Pracy – Fundusz Pracy Udostępniają środki z Funduszu Pracy przeznaczone na: - pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej, - pożyczki dla pracodawców na zorganizowanie dodatkowych miejsc pracy, - pożyczki udzielane w ramach "Programów Specjalnych". Krajowy Fundusz Poczęczeń Kredytowych Udzielca poczęczeń kredytów inwestycyjnych oraz kredytów przeznaczonych na zakup materiałów i surowców do produkcji. Ośrodki Wspierania Przedsiębiorczości Prowadzą szkolenia i udzielają konsultacji dla osób bezrobotnych, które chcą założyć własną firmę. Inkubatory Przedsiębiorczości Wspomagają małe firmy w pierwszym okresie ich działalności. Prowadzą między inny- mi: doradztwo ekonomiczne, finansowe, prawne i organizacyjno-techniczne oraz wynajmu- ją powierzchnię pod działalność gospodarczą na preferencyjnych warunkach. Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości Zapewniają kapitał na rozpoczęcie działalności gospodarczej w postaci pożyczek udzie- lanych na preferencyjnych warunkach. Izby Przemysłu i Handlu Świadczą usługi doradcze dla przedsiębiorców, organizują szkolenia i seminaria oraz przed- sięwzięcia informacyjne. Pełna wersja „Przewodnika przedsiębiorczości” i adresy portali zostały zamieszczone na stronie internetowej Gminnego Centrum Informacji: http://www.sycyna.ppp.pl/GCI1.htm Wakacje z komputerem Od czerwca do września w naszej pracowni internetowej pracowało i bawiło się od 30 do 70 dzieci i młodzieży. Opiekę sprawowały: Monika Bielec, Lidia Kęmpirska. Bieg przełajowy – Sycyna 2005 W biegach wystartowało 213 uczestników. Za miejsca 1–6 uczestnicy otrzymali pamiątkowe dyplomy. Za miejsca 1–3 uczestnicy otrzymali okolicznościowe medale i nagrody rzeczowe. Nagrody ufundowało Stowarzyszenie Oświatowe „Sycyna”. Nagrodę Specjalną im. Jana Bednarczyka dla najstarszego uczestnika biegów zdobył Jan Purzycki z Puław. W klasyfikacji drużynowej zwyciężyła reprezentacja Zespołu Szkół Rolniczo-Technicznych ze Zwolenia. Puchar i nagrode odebrał mgr Grzegorz Stawarz. Sędzia głównym był W. Kabus. Klasyfikacja końcowa Kategoria I – rocznik 1993–1994 dziewcząt: 1. Markowska Weronica, PSP Sycyna, 2. Zamawska Agnieszka, PSP Wieniawa, 3. Lis Kinga, PSP Sycyna, 4. Wiślicka Ewelina, PSP Sycyna, 5. Zawadzka Kinga, PSP Wieniawa, 5. Jaworska Wioletta, PSP Zwolen, 6. Kwiecień Ewelina, PSP Zwolen, Kategoria II – rocznik 1991–1992 dziewcząt: 1. Grzeszczyk Karolina PG Przyłęk, 2. Kwapisiewicz Katazyna PSP Zwolen, 3. Kazala Paulina PG Wieniawa, 4. Majewska Karolina PSP Zwolen, 5. Jaśkiewicz Izabela PG Kazanów, 6. Piechota Agnieszka PG Zwolen, Kategoria III – rocznik 1988–1990 dziewcząt: 1. Durasiewicz Marta PG Kazanów, 2. Król Katazyna PG Zwolen, 3. Lis Małgorzata PG Zwolen, 4. Jedrasiak Monika PG Wieniawa, 5. Kowalkowska Karolina ZSRT Zwolen, 6. Kowalczyk Magdalena PG Sydół, Kategoria IV – rocznik 1987 i starsze – kobiety: 1. Kwiecińska Małgorzata ZSRT Zwolen, Kategoria I – rocznik 1993–1994 chłopców: 1. Gregorczyk Michał PSP Barycz, 2. Olejarczyk Krystian PSP Babin, 3. Włodarczyk Łukasz PSP Babin, 4. Definiński Kamil PSP Wieniawa, 5. Śwód Patryk PSP Wieniawa, 6. Oleś Arkadiusz PSP Barycz, Kategoria II – rocznik 1992–1991 chłopców: 1. Staśzel Paweł PG Sydół, 2. Jurek Grzegorz PG Zwolen, 3. Dąbrowski Arkadiusz PSP Laguszów, 4. Samuł Piotr PG Przyłęk, 5. Bednarczyk Patryk PSP Sycyna, 6. Kaćmazczyk Mateusz PG Strykówice Górne, 7. Włodarczyk Krzysztof PSP Babin, Kategoria III – rocznik 1988–1990 chłopców: 1. Makuch Tomasz LO Puławy, 2. Walasek Łukasz PG Przyłęk, 3. Szewczyk Łukasz PG Strykówice Górne, 4. Gorczyca Damian ZSRT Zwolen, 5. Krupa Krzysztof PG Zwolen, 6. Knitł Zbigniew PG Przyłęk, Kategoria IV – rocznik 1987 i starsi – mężczyźni: 1. Młudzik Ryszard Puławy, 2. Leśniowski Andrzej Zwolen, 3. Karwolska Kazimierz Puławy, 4. Dziedziak Paweł ZSRT Zwolen, 5. Kwiecieński Piotr Zwolen, 6. Murat Jan Puławy, Klasyfikacja drużynowa: 1. Kubus Elżbieta, Stawarz Grzegorz ZSRT Zwolen 82 pkt., 2. PSP Zwolen 63 pkt., 3. Publ. Gimn. Przyłęk 54 pkt., 4. Publ. Gimn. Zwolen 50 pkt., 5. PSP Sycyna 49 pkt., 6. PSP Babin 44 pkt.	cc9f1548-0168-41a0-8d51-eae71bcb22cc	finepdfs	2.037109	CC-MAIN-2023-40	http://sycyna.pl/userfiles/file/nr30.pdf	2023-09-25T10:13:24+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233508959.20/warc/CC-MAIN-20230925083430-20230925113430-00316.warc.gz	44,661,559	0.997711	0.99978	0.99978	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 4348, 9590, 12116, 14706 ]	1	0
Strategia do 2025 roku jest sukcesywnie realizowana z korzyścią dla miasta Cel na najbliższe lata: Grajewo coraz lepszym miejscem do pracy, nauki i wypoczynku Zagospodarowanie i uporządkowanie terenów kolejowych, Parku Solidarności, a także rewalitacja terenów zielonych w mieście oraz budowa dróg wyprowadzających ruch samochodowy z centrum i doprowadzenie do skanalizowania całego miasta - to strategiczne, długoterminowe zadania, które czekają miasto. Obok nich jest jeszcze budowa schroniska dla zwierząt we współpracy z innymi samorządami w ramach Związku Komunalnego BIEBRZA. Aby Grajewo sukcesywnie się rozwijało, potrzebny jest plan przedsięwzięć w mieście na przysłowioowych "kilka lat do przodu". Strategiczne zadania do realizacji w mieście Grajewo do roku 2025 przewidują działania, które będą przede wszystkim odpowiadać na wymagania mieszkańców i przyniosą korzyści nam wszystkim. Efektem ma być m. in. poprawa bezpieczeństwa drogowego i lepsza dostępność komunikacyjna miasta jak i udrożnienie ruchu w jego centrum. Wymogi unijne są zbliżone z oczekiwaniami grajewian i przyjezdnych w zakresie skanalizowania miasta. Rewitalizacja centrum, terenów kolejowych oraz parków i skwerów, podobnie jak poprawa infrastruktury drogowej, mają też podnieść atrakcyjność inwestycyjną Grajewa. Nowe miejsca pracy są receptą na walkę z bezrobociem oraz zachętą do osiedlania się w mieście. Urzędnicy firm nie otworzą, lecz mogą i chcą stworzyć w Grajewie dobre warunki dla potencjalnych inwestorów. W skrócie - by dobrze się w Grajewie mieszkało i pracowało, potrzebne są długofalowe, przemyślane i konsekwentnie realizowane działania. - Mieszkańcy powinni mieć świadomość, przed jakimi wyzwaniami stoi nasze miasto. Wydział Gospodarki Komunalnej przygotował wykaz działań strategicznych do 2025 roku - mówi Dariusz Latarowski, Burmistrz Grajewa. czytaj dalej >> str. 2,3 W NUMERZE: MOPS Grajewo Program Rodzina 500+ Obiecująca wizyta Jarosława Kaczyńskiego Aqua Fitness Party na Pływalni Miejskiej Gazeta BEZPŁATNA Gazeta BEZPŁATNA Gazeta BEZPŁATNA Realizacja tych zadań jednocześnie nie jest możliwa "od ręki" - ograniczeniem są koszty oraz rozmiar tych przedsięwzięć. Długoletnia perspektywa ich realizacji daje pewne korzyści. Po pierwsze miasto może starać się o środki unijne, by wdrażać, wykonywać i finalizować zaplanowane projekty, dzięki czemu poszczególne zadania są do udźwignięcia dla budżetu. Czas na działania sprzyja dobrej kolejności ich realizacji oraz ewentualnym modyfikacjom. Te ostatnie nierzadko dyktowane są choćby przez pojawiającą się w danym roku możliwość wsparcia finansowego z zewnątrz, którego jeszcze rok czy dwa lata wcześniej nie było na horyzoncie. - Warto dodać, że wiele dotychczasowych działań miasta wpisuje się w długotermin plan działań strategicznych - wymienić można tu choćby budowę ul. Robotniczej, na którą miasto pozyskało pieniądze oraz sukcesywne dążenia do przejęcia od Skarbu Państwa dworca PKP - dodaje Maciej Bednarko, Zastępca Burmistrza Miasta Grajewa. Kurs na tereny kolejowe Grajewscy urzędnicy już analizują, co zawierać powinien plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego oraz program rewitalizacji dworca i terenów kolejowych. Dokumenty te powinny zawierać m.in. rozwiązania dotyczące: funkcji i sposobu zagospodarowania budynku po dworcu PKP, przebudowy bocznic kolejowych, umożliwiające przetaczanie składow poza centrum miasta, budowy dworca autobusowego z lokalizacją przystanków, dojazdów i placu manewrowego, zagospodarowania budynku wieży ciśnień, przeprawy drogowej przez tory kolejowe, zmniejszającej ruch drogowy w centrum miasta, likwidacji składu opalu lub przeniesienia go na teren odległy od zabudowy mieszkaniowej, wprowadzenia dodatkowej zieleni izolacyjnej, budowy ścieżek rowerowych komunikujących tereny kolejowe z miastem i wyjazdami w kierunku Bogusz, Mieruć. Realizacja tego planu wymagać będzie wprowadzenia koniecznych inwestycji do budżetów miasta oraz ich realizacji przy wykorzystaniu dofinansowania z programów unijnych. Zagospodarowanie Parku Solidarności, rewitalizacja terenów zielonych Działania związane z zagospodarowaniem Parku Solidarności i rewitalizacją terenów zielonych wymagają sporządzenia projektów budowlanych w oparciu o wcześniej opracowane koncepcje zagospodarowania parku oraz realizacji zamierzeń zgodnie z zatwierdzonymi projektami budowlanymi i uzyskanymi pozwoleniami, przy wykorzystaniu dofinansowania z programów unijnych. Zakres przedsięwzięcia obejmowałby: tereny jeziora Brajmura wraz z budową dojścia do jeziora, tereny parków istniejących oraz planowanych, budowę ścieżek rekreacyjnych w ramach spójnego programu, uwzględniającego możliwości terenowe oraz funkcjonujące już urządzenia w Parku Solidarności, Zespole Szkół Miejskich Nr 3, ścieżkę "nordic walking" i plac zabaw w Parku Wolności, plac zabaw w parku przy ul. Wojska Polskiego, teren u zbiegu ulic KS. Pęży i 23-ego Stycznia, teren na os. Poludnie (po strzelniczy wojskowej). - Między innymi ze względu na plan rewitalizacji terenów zielonych w całym mieście, powierzyliśmy spółce komunalnej PUK dbanie o naszą zieleń miejską na 3 najbliższe lata. Już ruszyły - obok prac pielegnacyjnych także działania inwentaryzacyjne. Po ich zakończeniu będziemy także wiedzieć, ile nowych nasadzeń w perspektywie kilku lat jest potrzebnych oraz które ewentualnie drzewa należy usunąć, choćby z racji ich złego stanu. Zostaną przygotowane koncepcje na każdy teren zielony do końca tego roku - wyjaśnia burmistrz Latarowski. Warto tutaj dodać, że urzędnicy są na etapie analizy programu unijnego LIFE, w którym chcą uczestniczyć z partnerem: Dąbrową Białostocką, by wykorzystać szansę kompleksowego rozwiązania na długie lata wszelkich kwestii dotyczących zieleni miejskiej. Istotnym jest fakt, iż program LIFE to jedyny instrument finansowy Unii Europejskiej poświęcony wyłącznie współfinansowaniu projektów z dziedziny ochrony środowiska i klimatu. czytaj dalej >> str. 3 Krok po kroku odkorkować centrum miasta Nie ma chyba grajewian, którzy nie widzieli by potrzały prac drogowych, których zwięzieniem będzie wyprowadzenie ruchu samochodowego z centrum miasta. Wiele w tej materii już miasto zrobiło choćby przez pozyskanie pieniędzy na budowę ul. Robotniczej, która wpisuje się w domknięcie małej obwodnicy miejskiej. - Miasto oczywiście będzie prowadziło sukcesywnie budowy dróg wewnętrznych, jak Robotnicza. Inne to: Leśna, Grzybowa, Ekologiczna, Jaśminowa do ul. Konopskiej czy Rolna. O wsparcie w przebudowie dróg w centrum, newralgicznego skrzyżowania, wyprowadzeniu tranzytu poza miasto, zabiegamy u parlamentarzystów z naszego regionu - zaznacza Dariusz Latarowski. Od skanalizowania nie uciekniemy Skanalizowanie całego miasta jest jednym z priorytetów działań grajewskiego samorządu. O ile efekty tych prac odczuja mieszkańcy, kierowcy, o tyle trzeba wiedzieć, że doprowadzenie do pełnego skanalizowania miasta poprzez budowę brakujących sieci kanalizacji sanitarnej jest po prostu konieczne. To wymóg unijny wpisany w polskie ramy realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych. Jego nie realizowanie w oczach Brukseli jest równoznaczne z dewastacją środowiska, a za to można narazić się na ogromne kary finansowe. Dlatego wśród strategicznych zadań miasta do 2025 roku jest także opracowanie brakującej dokumentacji technicznej oraz budowa sieci kanalizacji sanitarnej w rejonach: os. M. Konopnickiej (ul. Kolejowa, Kwiatowa, Działkowa, Łąkowa, Konopska-dojazd, Stefczyka), ul. Spokojna, Legionistów, Ułańska, Perlitza, Rtm Konopki, wraz z budową kolektora do oczyszczalni ścieków i ul. Kościelną, Ekologiczną, os. Jana Pawła II, ul. Ekologiczna wraz z ul. Elektryczną, ul. Piłsudskiego, ul. Jaśminowa, Sadowa, Mila, Konwaliowa, Miodowa, Lawendowa, Chabrowa, Cicha, ul. 11-ego Listopada, ul. Wojska Polskiego, ul. Elcka i zabudowa przyległa (ul. Piaskowa, Wiejska). Nowej zabudowy oraz uzupełnienia istniejącej sieci wymaga teren: ul. Nowo Osiedle, Geodetów – siegacz, Nowickiego, Ks. J. Popiełuszki, Targowa. Problem braku pełnego skanalizowania dotyczy też dzielnicy Przemysłowej (ul. Architektów, Magazynowa, Fabryczna). Potrzebne nam schronisko dla bezdomnych zwierząt Z perspektywy dotychczas ponoszonych kosztów udział w realizacji inwestycji pod nazwą "Budowa schroniska dla zwierząt" jest jak najbardziej uzasadniony. Zaznaczyć trzeba, że inwestycja może być przedsięwzięciem kilkunastu gmin. - Budowa może być realizowana przez Związek Komunalny BIEBRZA na potrzeby gmin zrzeszonych w Związku oraz gmin sąsiednich, zainteresowanych udziałem w tym przedsięwzięciu. Jest koncepcja ulokowania inwestycji na terenie stanowiącym własność miasta Grajewo - niedaleko BIOM. Prowadzimy rozmowy z gminami na temat ich zainteresowania wspólną inwestycją. Koszty utrzymania zwierząt, które trafiają z Grajewa do schroniska, rosną. Kiedyś było to do 100 tys. zł, a obecnie ponad 140 tysięcy złotych. Wspólne schronisko te koszty zminimalizuje, a bezdomne zwierzęta były, są i będą - wlicza Maciej Bednarko, Zastępca Burmistrza Miasta Grajewo. Do tematów związanych ze strategicznymi zadaniami miasta do 2025 roku, aby przybliżać ich harmonogram, sposoby realizacji oraz koszty i źródła finansowania, będziemy wracać na łamach Gazety Grajewskiej. W. Mierzwiński Program Rodzina 500+ zrealizuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Grajewie W związku z opublikowaniem ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195) informujemy, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Grajewie będzie realizatorem świadczenia wychowawczego na terenie Miasta Grajewo. Wnioski na świadczenie wychowawcze będzie można składać od dnia 1 kwietnia 2016 r. w siedzibie MOPS, przy ul. Strażackiej 6. Szczegółowe informacje na temat świadczeń z programu Rodzina 500+ są dostępne na stronie MOPS oraz pod numerem telefonu 86 273 08 60. Pierwsze świadczenia wychowawcze zostaną przyznane na okres od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 r. Warto wiedzieć, że program „Rodzina 500 plus” ruszy w całej Polsce już w kwietniu tego roku. To pierwsze tak szerokie wsparcie polskich rodzin po 1989 roku. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprowadza w życie program „Rodzina 500 plus”, w ramach którego rodzice będą otrzymywać świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł co miesiąc na drugie i kolejne dziecko niezależnie od dochodu. Rodziny, w których dochód nie przekracza 800 zł netto na osobę lub 1200 zł netto (w rodzinach wychowujących niepełnosprawne dziecko) - otrzymają je również na pierwsze lub jedynie dziecko. To nawet 6000 zł netto rocznego wsparcia dla dziecka. Z pomocy skorzystają rodzice oraz opiekunowie dzieci do ukończenia przez nie 18 lat. Jego celem jest poprawa sytuacji życiowej rodzin oraz odwrócenie negatywnego trendu demograficznego w Polsce. 500 zł to kwota netto, zwolniona z podatku dochodowego i nie będzie podlegać egzekucji, podobnie jak inne świadczenia dla rodzin. Świadczenie wychowawcze nie będzie liczone do dochodu przy ustalaniu prawa do innych świadczeń dla rodzin m.in. z pomocy społecznej, funduszu alimentacyjnego, świadczeń rodzinnych. O wsparcie będą się mogli także ubiegać samotni rodzice, rodziny patchworkowe (członkowie mają już za sobą nieudane związki, mają także dzieci pochodzące z poprzednich małżeństw) oraz rodziny zastępcze, rodzinne domy dziecka oraz placówki opiekuńczo-wychowawcze typu rodzinnego. Wniosek o świadczenie wychowawcze będzie można złożyć także za pośrednictwem Poczty Polskiej oraz przez internet. E-wniosek o świadczenie wychowawcze będzie można złożyć także przez Internet za pomocą portalu: empatia.mr.pips.gov.pl, PUE ZUS oraz bankowości elektronicznej. Pierwsze świadczenia wychowawcze zostaną przyznane na okres od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 30 września 2017 r. Jeśli osoba złoży wniosek w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 1 kwietnia do 1 lipca 2016 r., to świadczenie wychowawcze zostanie przyznane i wypłacone z wyrównaniem początkowy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od 1 kwietnia 2016 r. Natomiast w przypadku złożenia wniosku po upływie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. po 1 lipca 2016 r.), prawo do świadczenie zostanie przyznane i wypłacone początkowy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. grajewo.pl/wm Fot.wm Obiecująca wizyta Jarosława Kaczyńskiego w naszym mieście 3 marca mieszkańcy Grajewa spotkali się z prezesem PiS-u Jarosławem Kaczyńskim oraz z kandydatką z listy PiS-u w wyborach uzupełniających do senatu Anną Marią Anders. Jeszcze przed tą wizytą Dariusz Latarowski, Burmistrz Miasta Grajewo zapowiedział, że znamiennitym gościom będzie chciał na miejscu pokazać problemy miasta, które nie są do rozwiązania bez wsparcia Rządu. - Pierwsza rzecz to pomoc w uzyskaniu pozytywnej decyzji w naszych staraniach o przejęcie od Skarbu Państwa dworca PKP. Widzimy dwie możliwości - pierwsza z nich to przejęcie budynku i gruntu na cele pożytku publicznego z pomysłem wprowadzenia do budynku dworca instytucji rządowych, które obecnie mieszczą się w prywatnych budynkach. Takich jest kilka w regionie. Druga ścieżka to wymiana gruntów - miasto może się zamienić nieruchomościami ze Skarbem Państwa - mówił jeszcze przed przybyciem J. Kaczyńskiego burmistrz Latarowski. Warto zaznaczyć, że cały czas trwają rozmowy w kwestii przejęcia dworca z Wojewodą Podlaskim, które w ocenie grajewskich urzędników układają się dobrze. Wsparcie w dążeniu do przejęcia dworca płynie także ze strony parlamentarzystów z naszego regionu. Ostatecznie prezes Jarosław Kaczyński rozmawiał z burmistrzem Latarowskim o tym na terenie dworca PKP. Burmistrz Dariusz Latarowski i Przewodnicząca Rady Miasta Grajewo Halina Muryło-Rzosa wypowiadali Prezesowi Jarosławowi Kaczyńskiemu, jak ważne dla miasta jest pozyskanie dworca PKP. Warto dodać, że dziadek Jarosława Kaczyńskiego pracował jako urzędnik na kolei w Grajewie, zaś w naszym mieście urodził się ojciec prezesa PiS. Co wyniknie z tego spotkania o tym poinformujemy na łamach Gazety Grajewskiej. - Jestem dobrej myśli - mówił po spotkaniu Dariusz Latarowski. WM Przysłano 195 projektów nie tylko z Polski Konkurs na logo Grajewskiego Centrum Kultury rozstrzygnięty W ogłoszonym w dniu 25 stycznia 2016 r. konkursie na znak graficzny (logo) Grajewskiego Centrum Kultury wzięły udział 52 osoby z terenu całej Polski i Kanady, które przesłały łącznie 195 projektów. Komisja konkursowa pod przewodnictwem Pana Jacka Skrzydlewskiego (rysunek i scenarzysty komiksowego, ilustratora książek dla dzieci, w przeszłości współpracownika m.in. „Świata Młodych”) na posiedzeniu w dniu 1.03. 2016 r., po dokonaniu oceny wszystkich nadesłanych prac postanowiła przyznać nagrodę główną projektowi logotypu autorstwa Pana Krzysztofa Szymańskiego z Niżdicy. Elementy logo nawiązują zarówno do herbu miasta, jak i elementów twórczości ludowej Mazowsza-krainy historycznej, na terenie której leży Grajewo. Wybór nie był łatwy z uwagi na ilość nadesłanych prac, ale też różnorodne, ciekawe i niekiedy wręcz nowatorskie ujęcia tematu. Przy ocenie Jury wzięło przede wszystkim pod uwagę wyrazistość i elementy identyfikacyjne projektu oraz możliwość wykorzystania projektu w różnych formach, w tym w kolorystyce biało-czarnej. Dodatkowo komisja postanowiła wyróżnić projekty autorstwa: Marii Chrostowskiej-Wilczewskiej z Grajewa, Marcina Kuźnicewicza z Grabówki, Macieja Kwaśniiewskiego ze Szczecina, Magdaleny Matysiak z Białchowni, Małgorzaty Truszkowskiej z Łomży. Wszystkim uczestnikom dziękujemy za udział w konkursie i wkład pracy włożony w przygotowanie przesłanych propozycji. GCK 1 marca 2016 r. w Państwowej Szkole Muzycznej I st. im. Jana Sebastiana Bacha w Grajewie odbyły się VI Regionalne Konfrontacje Akordeonowe. Wzięło w nich udział 25 uczniów z 11 szkół muzycznych województwa podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Konfrontacje przebiegały w formie konkursu. Ich pomysłodawcą i organizatorem jest wicedyrektor PSM, nauczyciel akordeonu Bogusław Rząsa przy współpracy z Damianem Krawczewskim, również nauczycielem akordeonu. Honorowy patronat nad tym konkursem objął Burmistrz Grajewa Dariusz Latarowski. Celami konfrontacji były: - prezentacja osiągnięć artystycznych i pedagogicznych, - popularyzacja wartościowych pozycji repertuarowych, - podnoszenie poziomu sztuki wykonawczej, - wymiana doświadczeń pedagogicznych. Jury przewodniczył prof. zw. dr hab. Klaudiusz Baran, jeden z najwybitniejszych polskich akordeonistów, Prorektor do spraw artystycznych Uniwersytetu Muzycznego im. F. Chopina w Warszawie. Zaznaczył on, że poziom występów akordeonistów był zróżnicowany. Produkcje grajewskich młodych muzyków były na bardzo wysokim poziomie. Składam gratulacje szkole i miastu - dodał wybitny instrumentalista. Zdobywcy czołowych miejsc otrzymali okolicznościowe, wykonane na zamówienie statuetki oraz atrakcyjne nagrody, co było możliwe dzięki sponsorom. Wyniki konkursu Kategoria I Wyróżnienie – Kacper Musiał OSM I st. Pisz – naucz. Wiesława Staniszewska III – Karol Bogdański PSM I i II st. Suwałki – naucz. Piotr Skowroński II – Iwona Witkowska OSM I st. Pisz naucz. Wiesława Staniszewska I – Julian Wilk Powiatowa SM I st. Dywity – naucz Tomasz Michalak KATEGORIA II Wyróżnienie – Kuba Karpiański PSM I st. Augustów – naucz. Dariusz Stefanowski Wyróżnienie – Kinga Chludzińska PSM I i II st. Łomża – naucz. Wiesława Staniszewska II – Damian Bagiński – PSM I st. Grajewo – naucz. Damian Krawczewski I – Jan Karol Fromm – ZPSM Elk – naucz. Bogusław Rząsa KATEGORIA III II – Karol Koroleczuk ZPSM Elk – naucz. Bogusław Rząsa I – Jakub Sutkowski PSM I st. Zambrów – naucz. Damian Krawczewski Tekst: Ewa Święcińska Fot.: Jacek Sadowski --- Grajewskie Centrum Kultury zaprasza do udziału w konkursie Palmy i pisanki Wielkanocne na podlaskim stole sala klubowa GCK, ul. Wojska Polskiego 20 Więcej informacji na stronie: www.gckgrajewo.pl Zapraszamy! Jest pierwszym posłem III RP urodzonym w Grajewie. To zobowiązuje. Rozmawiamy z posłem Adamem Andruszkiewiczem z Kukiz'15 - Jednym z problemów Grajewa, który zresztą dotyka wielu miast w tej części kraju, jest wysokie bezrobocie. Jakie Pana zdaniem posłowie z regionu oraz Pan- możecie inicjować działanie, by stopę bezrobocia w Grajewie i regionie niwelować? Zawsze podkreślams, że do osiągnięcia najlepszych efektów w zakresie lokalnego rozwoju niezbędna jest współpraca parlamentarzystów z naszym samorządem. Stąd moje spotkania z władzami miasta, na których wspólnie omawiamy problemy regionu i propozycje ich rozwiązania. Dlatego też otworzyłem w Grajewie swoje biuro poselskie, którego dyrektorem jest Daniel Purwin, lokalny radny. Uznalem, że taki wybór gwarantuje skuteczniejszą walkę z problemami mieszkańców naszego miasta. Współpracuję też z innymi parlamentarystami. Wspólnie po prostu możemy więcej. A dla mnie nie liczą się moje osobiste ambicje, a tylko i wyłącznie dobro Grajewa i okolic. Co do konkretnych: musimy pracować nad ściąganiem inwestorów do naszego regionu. To będzie możliwe dzięki chociażby remontom dróg krajowych, przecinających nasze miasto, budowie obwodnicy, modernizacji dworca i kolei. Infrastruktura była i jest kluczem do rozwoju gospodarczego. To jest mój główny cel. - Urodził się Pan w naszym mieście. Zna je Pan. Jakie są Pana zdaniem mocne i słabe strony miasta Grajewa? To prawda, z dumą podkreślams, iż jestem pierwszym posłem III RP urodzonym w Grajewie. To zobowiązuje. Znam oczywiście nasze miasto doskonale. Tradycyjnie wolę zacząć od mocnych stron. Cała Polska, a nawet wiele krajów świata wie, że w Grajewie znajduje się polska stolica mleczarstwa. Mamy całkiem nowoczesne i dobrze wyposażone szkoły, infrastrukturę sportową. Naszym potencjałem są sami mieszkańcy, którzy prowadzą własne firmy, udzielają się na wielu polach społecznych. Do mocnych stron należy z pewnością zaliczyć nasze położenie, które może być w przyszłości jeszcze lepiej wykorzystane. Mamy bardzo blisko do miejsc atrakcyjnych turystycznie: Elk, Rajgród, Osowiec, okoliczne wsie, to przecież miejsca szeroko odwiedzane przez turystów z całego kraju. Słabą stroną jest wspomniane wcześniej bezrobocie, które powoduje odpływ młodego pokolenia z miasta. Musimy mocno walczyć o rozwój lokalnej infrastruktury drogowej i kolejowej. Z pewnością należałoby silniej promować nasze miasto wśród przedsiębiorców, aby chcieli tu zainwestować. To również moje zadanie. Wykorzystuję swoje kontakty w Polsce i Europie, chciałbym być niejako ambasadorem naszych spraw w Warszawie, ale również poza granicami RP. - Uczestniczy Pan w obchodach wielu świąt państwowych. Jak ważna i dlaczego jest Pana zdaniem edukacja oraz wychowanie młodzieży w duchu patriotycznym? Czy obecnie jest to, Pana zdaniem, wystarczająco dobrze realizowane? Uważam, że edukacja oraz wychowanie młodych ludzi w duchu miłości do naszego kraju jest fundamentem, na którym trzeba budować przyszłe elity Polski i regionu. Stąd też moje wsparcie dla grajewskich obchodów Święta Żołnierzy Wyklętych, stąd od wielu lat organizuję upamiętnienie „Akcji na Grajewo” z maja 1945 roku. Młody człowiek wychowany w duchu patriotycznym i chrześcijańskim będzie zawsze miał na sercu dobro nie tylko swoje, ale również wspólne. Tego uczy nasza religia, historia. To bardzo pozytywne wartości, które musimy podtrzymać i promować. Na edukacji naszych dzieci nie wolno oszczędzać, ponieważ to inwestycja, która zawsze się zwraca i to na wielu płaszczyznach. - Niebawem święta wielkanocne. Czego z tej okazji życzy Pan grajewianom? Z okazji Świąt Wielkiej Nocy pragnę życzyć mieszkańcom Grajewa i okolic przede wszystkim zdrowia, sił, radości z chwil spędzonych w gronie najbliższych. Wykorzystajmy te piękne dni na wypoczynek oraz rozmowy z rodziną i przyjaciółmi. Niech Zmartwychwstały Chrystus pobłogosławi nam wszystkim. Dziękuję za rozmowę! Szkolny Konkurs Wiedzy "Spacerkiem po Grajewie" w SP 4 Jak co roku uczniowie klas trzecich wzięli udział w kolejnej edycji Szkolnego Konkursu Wiedzy „Spacerkiem po Grajewie”. Celem konkursu było pogłębienie wiedzy uczniów na temat rodzinnego miasta, wyrabianie szacunku dla przeszłości i teraźniejszości Grajewa oraz rozwój umiejętności autoprezentacji „malej ojczyzny”. Podobnie do lat ubiegłych w przygotowaniach pomocny uczniom był „Informator o Grajewie” opracowany na potrzeby konkursu. Do szkolnej rywalizacji przystąpiło 14 uczniów z klas trzecich wyłonionych drogą eliminacji klasowych. Test konkursowy obejmował pytania z zakresu przeszłości i teraźniejszości Grajewa. Zadaniem uczestników było wskazanie poprawnej odpowiedzi spośród zaproponowanych bądź udzielenie samodzielnej odpowiedzi. Komisja konkursowa po sprawdzeniu prac przyznała nagrody następującym uczniom: I MIEJSCE - Igor Borawski kl. III b i Marta Pawełkowska kl. III b; II MIEJSCE - Agnieszka Ciukso kl. III b; III MIEJSCE - Lena Poniatawska kl. III b. Gratulujemy! Dzieciństwo bez PRÓCHNICY „Dzieciństwo bez próchnicy” to hasło projektu realizowanego przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wspólnie z osmioma uczelniami medycznymi w Polsce, w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Celem głównym projektu jest obniżenie częstościowości występowania próchnicy zębów u dzieci w wieku 0-5 lat, poprawa zdrowia jamy ustnej dzieci w wieku 3-5 lat, a także wzrost świadomości i utrwalenie prawidłowych nawyków w zakresie higieny jamy ustnej w grupach docelowych. Przedszkole Miejskie nr 2 w Grajewie, podobnie jak wiele innych placówek na terenie całego kraju, wzięło udział w tym projekcie. W poniedziałek, 23 listopada 2015 r. odwiedziła przedszkole pani edukator dr hab. Magdalena Wilczyńska-Borawska, która w ramach edukacji uczącej podstaw higieny jamy ustnej, pokazała dzieciom jak prawidłowo szczotkować i dbać o zęby. Dzieci dowiedziały się, jak na co dzień, łącząc edukację z zabawą, dbać o higienę jamy ustnej, a w działaniach tych wspierał je Królik Pampiś – maskotka projektu, która w odpowiednio metodycznie dopracowanym filmie edukacyjnym opowiada, jak pielęgnować zęby samodzielnie i z pomocą rodziców lub specjalistów. Każde z dzieci objętych wsparciem w projekcie otrzymało zestaw do higieny jamy ustnej. Działaniami edukacyjnymi objęci zostali również rodzice dzieci biorących udział w projekcie, a także nauczyciele. W trakcie spotkania z rodzicami i nauczycielkami pani stomatolog omówiła najważniejsze zasady higieny jamy ustnej. Zwróciła szczególną uwagę na dobór pasty do wieku dziecka, podkreśliła, że pasta do zębów dla dzieci powinna zawierać 1000 ppm fluorku i nie powinna to być pasta smakowa. Podkreśliła również znaczenie wizyt adaptacyjnych i kontrolnych w gabinetach stomatologicznych. Ponadto poinformowała, jakie formy opieki stomatologicznej dla dzieci są refundowane przez NFZ. Mamy nadzieję, że nasze działania zaowocują w przyszłości ładnym uzębieniem u dzieci. Joanna Wądolowska Dzieci potrzebują integracji Warsztaty Terapii Zajęciowej to niezwykła instytucja podobnie jak jej podopieczni oraz pracownicy. 26.02.2016r. w tym szczególnym miejscu gościły dzieci z Przedszkola Miejskiego nr 2 w Grajewie. W ramach integracji ze środowiskiem lokalnym przedszkolaki zwiedziły mieszczące się w budynku WTZ pracownie terapeutyczne. Największym zainteresowaniem cieszyła się wspólna muzykoterapia. Działania integracyjne sprawiają, że dziecku nie jest obca kwestia niepełnosprawności. Proces oswajania się z nią należy rozpoczynać jak najwcześniej. Małe dziecko wszystko przyjmuje z ufnością, jest jak czysta biała kartka, którą zapisujemy. Jeśli od najmłodszych lat przyzwyczaimy nasze dzieci do obecności osób niepełnosprawnych, one przyjmują je ze swoją dziecięcą otwartością, zupełnie naturalnie, pozbędą się strachu. Dzięki tego typu inicjatywom dzieci w naszym przedszkolu w sposób naturalny uczą się nie tylko tolerancji, ale też i akceptacji wobec osób niepełnosprawnych w różnym wieku, a słowo integracja nabiera wówczas pełnego znaczenia. Dziękujemy za tak miłe przyjęcie i pyszny poczęstunek – M. Kielczewska z dziećmi. PM2 Soki pijemy, zdrowo rośniemy W trosce o zdrowie naszych dzieci respektujemy warunki rozporządzenia z 01.09.2016r. wdrażając nowe przepisy w życie. Wszyscy dobrze wiedzą jak bogate w witaminy są soki owocowe i warzywne. Warto pomóc dziecku polubić je. Soki to nie tylko doskonałe źródło witamin i cennych składników, ale pyszniejsze niż słodycze. Przekonały się o tym przedszkolaki z Przedszkola Miejskiego nr 2 w Grajewie podczas robienia i picia soków. Wyhownkowie pełni zainteresowania i ciekawości przystąpili do mycia owoców i warzyw, później już pozostało wrzucenie ich do sokowirówki i sok gotowy. Degustacja wspólnie z nauczycielkami i Panią dietetyk zachęciła dzieci do wypicia świeżego soku. Wszystkim bardzo smakował, ponieważ wykonany był przez dzieci, bez cukru i konserwantów. Przedszkolaki zaprosiły Panią dietetyk na kolejną degustację soku z wybranych przez siebie owoców i warzyw. Wieści z ZSM nr 1 26.02.2016 r. w Szkole Podstawowej nr 1 odbyła się lekcja otwarta, której z uwagą przyglądali się rodzice uczniów klasy Ia. Tematem tych niecodziennych zajęć było zdrowie. Lekcję przeprowadziła Pani Danuta Dawidowska. Pierwszoklasiści zaprezentowali swoje umiejętności, a także wykazali się dużą wiedzą na temat ochrony zdrowia. Rodzice najmłodszych uczniów "Jedyńki" mogli obserwować pracę swoich dzieci, co było niezwykle cennym doświadczeniem. Poznali elementy oceniania kształtującego oraz metody aktywizujące stosowane podczas zajęć. ZSM1 Dzień Babci i Dziadka u „Stokrotek” w PM nr 4 Dziadek i Babcia to najważniejsze osoby w życiu małego dziecka. To oni uczą radości z małych rzeczy, pokazują świat, który zapracowani rodzice mijają w pośpiechu. Babcie i dziadkowie dają uwagę, cierpliwość, skupienie, spokój i czas. Dzieciństwo to kapitał na całe życie. Nikt niczym nie zastąpił też wyjątkowej, bezgranicznej miłości dziadków do ich małych wnucząt. 11 lutego przedszkolaki z grupy „Stokrotki” chciły podziękować swoim Babciom i Dziadkom za to, że są obecni w ich życiu, że ich wspierają i rozumieją. Dzieci przygotowały specjalny program artystyczny, składający się z wierszy, piosenek i tańca. Dumni dziadkowie nie kryli leż wzruszenia, z podziwem oglądali występy swoich miłośników, a przedszkolaki odważnie, z malutką tremą reprezentowały swoje umiejętności. Na koniec nie zabrakło tradycyjnego „Sto lat” przy akompaniamencie akordeonu. Następnie dzieci wręczyły swoim dziadkom laurki oraz kwiaty. Słodki poczęstunek przygotowany przez rodziców przedszkolaków dał szansę na dodatkowe mile chwile spędzone z ukochanymi wnukami. Każdy wnusio mógł posiedzieć na kolanaach swojego dziadka lub babci, a czas umilił tata Marcina – Pan Mariusz Świderski z zespołu MAXIMUS, grając na akordeonie i śpiewając piosenki wspólnie z dziadkami. Dziękujemy bardzo rodzicom za tak wielkie zaangażowanie w organizację tego dnia. Bardzo miło było nam gościć zacnych dziadków i babcie, dziękujemy za tak liczne przybycie i do zobaczenia za rok. Joanna Narolewska PM nr 4 "Chciaż małe rączki mamy, chętnie pomagamy" 24 lutego dzieci z Przedszkola Miejskiego nr 6 w Grajewie spotkały się z wolontariuszem Fundacji "Pomóż Im", działającej przy Onkologii i Hospicjum dla Dzieci w Białymstoku. W ramach akcji "Polu Nadziei" wychowankowie obejrzeli interesujący i poruszający film pt. "Pszczółka Malinka", który opowiadał o problemie śmierci wśród dzieci nieuleczalnie chorych oraz o konieczności otoczenia ich opieką i wsparciem. Pan Grzegorz Bejda bardzo przystępnie i z wielką empatią wytłumaczył, na czym polega pomoc umierającemu dziecku, a także o wsparciu zarówno fizycznym i psychicznym. Wyjaśnił nowe terminy, takie jak: hospicjum, wolontariat i wolontariusz. Przedszkolaki ze zrozumieniem i wrażliwością przyjęły naukę w tej trudnej kwestii, jaką jest śmierć. Chętnie brały udział w dyskusji, świetnie odpowiadały na pytania, a także zaoferowały swoją pomoc w wolontariacie. Wszyscy otrzymali pamiątkowe znaczki sygnujące kampanię, ale nie to okazało się najważniejsze. Największe znaczenie ma to, że dzieci poznali nowy temat, o którym nie mówi się na co dzień, zyskały wrażliwość, ale nie utracily swojej dziecięcej otwartości i chęci pomagania. Dziękujemy serdecznie panu Grzegorzowi Bejdzie za ciekawe i pouczające spotkanie. Wszystkich, którzy chcieliby wspomóc Fundację zapraszamy do wzięcia udziału w zbiorce rzeczy niezbędnych podopiecznym: - pomoc finansowa, - nowa pościel, kolordy i poduszki, - nowe ręczniki, - środki czystości oraz kosmetyki i akcesoria do pielęgnacji niemowląt, także pieluchy, - nowe zabawki, materiały plastyczne, gry edukacyjne, książki dla dzieci. Odbywa się ona od 7 marca do 14 marca. Rzeczy można zostawiać w holu przedszkolnym w wyznaczonym do tego miejscu. Brzuszek i półmisek sprawiły im trudności 21 lutego corocznie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego. 17 lutego w ramach obchodów tego święta Oddział dla Dzieci Miejskiej Biblioteki Publicznej w Grajewie zorganizował III Miejski Konkurs Ortograficzny dla uczniów klas trzecich szkół podstawowych. Przy sprawdzeniu prac obowiązywały zasady zawarte w Słowniku ortograficznym języka polskiego (PWN). Komisja konkursowa oceniła poprawność ortograficzną dyktanda zgodnie z następującymi kryteriami: błędy I stopnia, błędy II stopnia oraz błędy interpunkcyjne. I miejsce zajęli: Krzysztof Mieczkowski i Mikołaj Kielczewski ze Szkoły Podstawowej nr 2, którzy stracili jedynie pół punktu. II miejsce przypadło Justynie Łozowskiej ze Szkoły Podstawowej nr 1 oraz Lenie Poniatowskiej ze Szkoły Podstawowej nr 4. III miejsce wywalczyli: Julia Kalinowska - SP nr 4, Wiktor Boć, uczeń SP nr 2 oraz Karolina Świderska-SP nr 4. Wymienieni uczniowie otrzymali atrakcyjne nagrody książkowe, a pozostali pamiątkowe długopisy, słodkości oraz zakładki do książek. Wszystkie nagrody ufundowała Miejska Biblioteka Publiczna. Chwile oczekiwania na ogłoszenie wyników wypełnił występ Krystiana Goliczewskiego i Bartosza Kindeusza, uczniów Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. J. S. Bacha w Grajewie. Tekst i zdjęcie: Ewa Święcińska GRH 9 PSK pobiegła "Tropem Wilczym" 28 lutego po raz czwarty w Polsce, a po raz drugi w Elku zorganizowano „Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Tropem Wilczym”. W biegu tym wystartowało ponad 600 osób z Elku i okolic. Nie zabrakło w nim grajewian, a wśród nich członków Grupy Rekonstrukcji Historycznej 9 Pułku Strzelców Konnych. Członkowie GRH 9 PSK uczyli w ten sposób pamięć o swych bohaterach, których na Podlasiu było tak wielu. Uczestnicy biegu mieli do pokonania dystans 1963 metrów. Odległość ta nie jest przypadkowa, w ten sposób uczczono pamięć Józefa Franczaka ps. „Lalek” – ostatniego żołnierza podziemia antykomunistycznego, którego zastrzelono 21 października 1963 w oblawie na Lubelszczyźnie. Był on jednym z kilku tysięcy partyzantów, którzy oddali życie za naszą Ojczyznę. Poznaj musicale filmowe „Wolga, Wolga” to jeden z najbardziej znanych i najciekawszych radzieckich filmów. 16 lutego został on zaprezentowany w Grajewskiej Izbie Historycznej. Musical zachwyca grą aktorską, muzyką oraz ciekawymi scenami. Kolejne spotkanie Dyskusyjnego Klubu Filmowego „W starym kinie” zakończyło się tradycyjnie dyskusją na temat prezentowanego obrazu. Grajewskie Centrum Kultury zaprasza na następne projekcje - najbliższa 15 marca w GIH. Wstęp na te seanse filmowe jest wolny. Ewa Święcińska Młodzież i teatr 20 lutego zespoły teatralne działające w GCK: „Cień”, „Rebellion” oraz „Echo” zaprezentowały swoje sztuki teatralne. SPOTKANIE z TEATREM to wydarzenie, które już na stałe wpisało się w cykliczny grafik imprez GCK. Tego dnia scena widowiskowa zamienia się w scenę teatralną. Obejrzane spektakle nie tylko rozbawiły i wzruszyły publiczność, ale skłoniły do refleksji i współuczestnictwa w przekazywanych ze sceny treściach i emocjach. Joanna Chorosińska, instruktor ds. teatru podkreśliła, że zespół teatralny „Echo” z komedią „Kandydatki na żonę” zdobył wyróżnienie za komizm sytuacyjny podczas XX Konfrontacji Teatrów Młodzieżowych w Łomży, natomiast Patryk Przyborowski nagrodę aktorską za rolę Wojciecha. Te same Konfrontacje przyniosły zespołowi „Rebellion” wyróżnienie za spektakl „Skrzynia” z uwagi na podjęcie ważnego problemu społecznego. Julia Styczynska zdobyła indywidualną nagrodę aktorską za rolę Susie. Aleksandra Łaguna i Grzegorz Kowalewski zakończyli współpracę z młodzieżowym teatrem. Za wkład w rozwój amatorskiego aktorstwa, wiarygodność kreacji scenicznych oraz zapał i wytrwałość w doskonaleniu artystycznej ekspresji otrzymali podziękowania ze strony Joanny Chorosińskiej i Tomasza Dudzińskiego. Tekst i zdjęcia: Ewa Święcińska Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” 15 lutego 2011 r. Sejm RP ustanowił 1 marca Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. W tym też dniu w GCK odbyły się uroczystości upamiętniające zwycięstwo prawdy historycznej nad kłamstwem i propagandą. Żołnierze Wyklęci stanęli w obronie wolności naszej Ojczyzny przed potężnym, totalitarnym, komunistycznym imperium, jakim był Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Lokalnie także mamy swoich Żołnierzy Wyklętych. W związku z Akcją Wyzwolenia Grajewa, która miała miejsce w nocy z 8 na 9 maja 1945 r., zgrupowanie majora Jana Tabortowskiego ps. „Bruzda” odbiło miasto Grajewo z rąk komunistów. Takich heroicznych czynów w Polsce było wiele. Na grajewskim cmentarzu spoczywa Helena Tymińska, babcia wielkiej patriotki, Panny Wyklętej Danuty Siedzikówny ps. „Inka”. Młoda sanitariuszka przed wykonaniem bezpodstawnego wyroku śmierci przez komunistów powiedziała: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzieć mojej babci, że zachowałam się jak trzeba.” W holdzie Żołnierzom Wyklętym – bohaterom antykomunistycznego podziemia, uczniowie ZS Nr 2 im. 9. Pułku Strzelców Konnych w Grajewie przygotowali pod kierunkiem pani: Haliny Waszkiewicz i Renaty Modzelewskiej wzruszający program artystyczny. Uroczystość została zorganizowana przez GIH, Zarząd Powiatowy PiS w Grajewie, Posłów na Sejm RP Kazimierza Gwiazdowskiego i Adama Andruszkiewicza, ZS Nr 2. Zakończyła ją projekcja filmu „Inka”. Wśród widzów nie zabrakło młodzieży ani władz samorządowych - obecni byli: Burmistrz Dariusz Latarowski, Przewodnicząca RM Halina Muryjas-Rząsa oraz radni miejscy. Ewa Święcińska Sukcesy młodych grajewian — Ola Ptaszyńska W marcowym wydaniu Gazety Grajewskiej przedstawiamy Olę Ptaszyńską, grajewiankę, studentkę II roku dyrygentury chóralnej na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie. O tym, jak muzyka wpisała się w życie młodej dyrygentki opowiada ona sama. Muzyka towarzyszy mi tak naprawdę od zawsze. Rodzice wielokrotnie wspominali, że w dzieciństwie kręgle służyły mi jako mikrofony, a garnki jako bębenki. W dodatku cała moja rodzina jest bardzo muzykalna i każdy z nas przeżył swoją przygodę z muzyką. Jednak przełomowym momentem w moim życiu była decyzja o rozpoczęciu nauki w Państwowej Szkole Muzycznej I st. im. Jana Sebastiana Bacha w Grajewie. Gdy miałam 7 lat, zaczęłam uczęszczać do klasy skrzypiec p. Elżbiety Jerulank. Niesamowicie zauroczył mnie ten instrument, chociaż nie ukrywam, że bywało różnie, ponieważ granie na jakimkolwiek instrumencie wymaga samodyscypliny i dużo cierpliwości. Żeby osiągnąć efekt, trzeba poświęcać czas na ćwiczenie. Po 6 latach postanowiłam kontynuować swoją edukację w Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej II st. im. Witolda Lutosławskiego w Białymstoku, w klasie altówki p. Henryka Najdy. Był to dla mnie niezwykły czas rozwoju i doświadczania piękna muzyki, wchodzenia tak bardzo głęboko w całą jej przestrzeń. Wtedy też uświadomiłam sobie, że stanowi ona nieodłączną część mojego życia i dlatego zdecydowałam się pójść na studia muzyczne. Jednak ku zdziwieniu wielu osób, wybrałam dyrygenturę. I tu zaczyna się kolejna historia. Na początku gimnazjum pojechałam na Warsztaty Liturgiczno-Muzyczne do Łomży, gdzie pierwszy raz miałam możliwość zagrać w orkiestrze. Było tam mnóstwo ludzi, szczególnie w chórze. Wówczas uważnie przypatrywałam się dyrygentowi, który kierował zespołem. W tamtym momencie obudziło się we mnie takie pragnienie, że ja też chciałabym kiedyś zadyrygować tak wspaniałą grupą ludzi. Cóż, moje marzenie się spełniło, bo po 8 latach (na początku lutego), na tych samych warsztatach byłam już w innej roli – dyrygenta i kompozytora. Wielokrotnie miałam i nadal mam okazję prowadzić różne warsztaty, głównie chóralne, w różnych częściach Polski, a nawet za granicą. To wspaniałe uczucie, kiedy stoją przede mną osoby, z których każda jest inna i każda posiada własną historię, a gdy zaczynamy tworzyć muzykę – nagle stajemy się jednym organizmem. Przeżywamy to wszystko razem. I właśnie dlatego wybrałam dyrygenturę. Uwielbiam pracować z ludźmi, robić coś wspólnie. Wiem, że przede mną jeszcze mnóstwo pracy, ale kocham to, co robię, a przecież to jest najważniejsze! Czego można Ci życzyć, Olu? Myślę, że polamania batuty oraz satysfakcji z wyjazdów artystycznych. Niech ciężka praca zaostruje zasłużonymi wynikami. No i niech to, co robisz, będzie zawsze źródłem radości. Tekst: Ewa Święcińska Fot.: prywatne archiwum dyrygentki Turniej Tańca Towarzyskiego dla par rekreacyjnych - Mońki 2016 6 marca w Szkole Podstawowej nr 2 w Mońkach odbył się Turniej Tańca Towarzyskiego dla par rekreacyjnych. Organizatorem turnieju była Izabela Slomka-Labanowska ze Studia taneczno-artystycznego „Prestige”. Do udziału w turnieju zgłosiło się 188 tancerzy z województwa podlaskiego w wieku od 7 do 13 lat, w tym również tancerze z Grajewskiego Centrum Kultury, na co dzień pracujący pod kierunkiem Karoliny Poniatowicz i Dariusza Jabłońskiego - instruktorów ze studia tańca „Kadryl” z Białegostoku. Udział naszych tancerzy zakończył się ogromnym sukcesem. W kategorii par grajewscy tancerze stanęli na podium aż 17 razy, zaś w kategorii solistek podium przypadło aż 29 razy. To niewątpliwie sukces GCK, instruktorów, rodziców i naszej uzdolnionej młodzieży. Gratulujemy udanych występow i życzymy kolejnych sukcesów na niwie artystycznej! GCK fot: www.e-monki.pl Zapaśnicy MOSiR Grajewo mistrzami województwa w kategorii młodzików, zaś nasi juniorzy ustąpili jedynie gospodarzom- gratulujemy! W sobotę 27 lutego w hali Stadionu Miejskiego w Białymstoku odbyły się Mistrzostwa Województwa Podlaskiego Juniorów i Młodzików w zapasach w stylu klasycznym. Celem imprezy było wyłonienie mistrzów województwa podlaskiego w grupie juniorów i młodzików w 2016r. Świetnie zaprezentowali się tam grajewianie. Wyniki zawodników MOSiR Grajewo JUNIORZY Kat.: 45 kg 1. Szreder Dominik Kat.: 60 kg 3. Obrycki Adam MŁODZICY Kat.: 35 kg 1. Szreder Brajan 2. Chojnowski Mateusz 5. Jórski Oliwer 5. Zawistowski Kacper 7. Drzymkowski Igor Kat.: 38 kg 1. Poniatowski Bartosz 2. Randzio Damian 3. Krzemieński Oliwer Kat.: 42 kg 1. Danilewski Bartosz Kat.: 47 kg 5. Kuczyński Marek 5. Kaczynski Bartosz Kat.: 53 kg 1. Nitupski Dawid 3. Toczylowski Gniwowimir Kat.: 59 kg 1. Boć Szymon Kat.: 66 kg 3. Świderski Patryk MINIZAPASY CHŁOPCÓW Kat.: 29 kg 1. Rutkowski Hubert 3. Cichocki Bartosz Kat.: 32 kg 3. Kamionowski Dawid Kat.: 39 kg 2. Krukowski Kamil 3. Kucharski Michał Kat.: 39 kg 1. Romanowski Piotr 3. Zyskowski Jakub Kat.: 44 kg 2. Kostrzewski Marek 3. Fidura Piotr Kat.: 55 kg 2. Kaczyński Bartosz Kat.: 60 kg 1. Stachelek Bartosz 2. Konopka David KLASYFIKACJA DRUŻYNOWA MŁODZIKÓW: 1) MOSiR GRAJEWO 2) PODLASIE BIAŁYSTOK 3) GWIAZDA SZCZUCZYŃ KLASYFIKACJA DRUŻYNOWA JUNIORÓW: 1) PODLASIE Białystok 2) MOSiR GRAJEWO 3) HERKULES ŁOMŻA Mistrzostwa Województwa Podlaskiego Młodzieży OHP w Futsalu w Grajewie 24 lutego br. w hali MOSiR w Grajewie odbyły się Mistrzostwa Województwa Podlaskiego Młodzieży OHP w Futsalu. Organizatorem przedsięwzięcia była Podlaska Wojewódzka Komenda OHP w Białymstoku, Hufiec Pracy w Grajewie oraz Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Grajewie. Jest to impreza realizowana każdego roku, w której bierze udział 8 drużyn z jednostek opiekuńczo-wychowawczych Podlaskiej WK OHP. Hufiec Pracy w Grajewie reprezentowała drużyna złożona z uczniów Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Wojewodzinie i Publicznego Gimnazjum nr 1 im. PCK w Grajewie, będących uczestnikami OHP. Głównym celem turnieju było przeciwdziałanie zjawiskom patologicznym poprzez rozbudzanie zainteresowań sportowych, kształtowanie postawy „fair-play” oraz integracja młodzieży. Zawody wygrała drużyna Hufca Pracy w Grajewie. Klasyfikacja końcowa Mistrzostw: I miejsce: Hufiec Pracy w Grajewie II miejsce: Ośrodek Szkolenia i Wychowania OHP w Wasilkowie III miejsce: Hufiec Pracy w Kolnie IV miejsce: Hufiec Pracy w Zambrowie V-VIII miejsce: HP Białystok, HP Łomża, HP Augustów, HP Suwałki Podczas trwania zawodów wybrano najlepszego bramkarza, którym został Marek Florczyk z HP w Kolnie oraz najlepszego zawodnika, strzelca 16 bramek, Sebastiana Romanowskiego z HP Grajewo. Podczas uroczystego zakończenia mistrzostw, drużyny, które zajęły miejsca na podium oraz wyróżnieni zawodnicy zostali uhonorowani pucharami i medalami, które wręczyli: Pan Maciej Bednarko – Zastępca Burmistrza Miasta Grajewo, Pan Piotr Modzelewski Zastępca Komendanta PWK OHP, Pani Ewa Kosińska - Koordynator Zespołu ds. kształcenia, wychowania i refundacji PWK OHP w Białymstoku oraz Pani Teresa Maciorowska – Komendant Hufca Pracy w Grajewie. Skład drużyny HP w Grajewie: Krystian Górski, Tomasz Szyblewski, Sebastian Romanowski, Dawid Karwowski, Tomasz Żaluska, Grzegorz Leszczewski, Piotr Wiśniewski. Aqua Fitness Party na Pływalni Miejskiej Organizatorami pierwszej imprezy "Aqua Fitness Party" na pływalni był Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, oraz Fitness Club Ernesto. Patronat nad wydarzeniem objął Burmistrz Miasta Grajewo Dariusz Latarowski. Zajęcia aqua aerobiku poprowadził Ernest Więch. Podczas przerwy wśród uczestników zostały rozlosowane nagrody niespodzianki ufundowane przez organizatorów. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji zapowiedział, że postara się, aby tego typu imprezy były organizowane cyklicznie. MOSiR Sportowcy otrzymali stypendia na pół roku Sześciu reprezentujących Grajewo zawodników za wysokie osiągnięcia sportowe otrzymało stypendia. Dariusz Latarowski - Burmistrz Grajewa pogratulował naszym sportowcom sukcesów w czasie sesji, która odbyła się 24 lutego 2016 r. Stypendia sportowe na okres sześciu miesięcy przyznaje Burmistrz Grajewa. Szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pobierania oraz rodzaje i wysokość stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień za osiągnięte wyniki sportowe lub działalność sportową w międzynarodowym lub krajowym współzawodnictwie sportowym określa "Regulamin stypendiów, nagród i wyróżnień sportowych przyznawanych w mieście Grajewo", który jest załącznikiem do uchwały Rady Miasta Grajewo z dnia 29 kwietnia 2011 r. Tym razem na liście zawodników, którzy otrzymali stypendia sportowe znaleźli się: - Dominik Szereder za III miejsce w Mistrzostwach Polski Młodzików w zapasach styl klasyczny; - Jakub Obrycki za V-VIII m. w Pucharze Polski Młodzików i Juniorów w Karate Kyokushin; - Brajan Szreder za II m. w Międzywojewódzkich Mistrzostwa Młodzików Region Dw zapasach styl klasyczny; - Szymon Boć za III m. w Międzywojewódzkich Mistrzostwa Młodzików Region Dw zapasach styl klasyczny; - Adam Obrycki za III m. w Międzywojewódzkich Mistrzostwa Młodzików Region Dw zapasach styl klasyczny; - Patryk Pawłowski za I m. w Mistrzostwach Województwa Podlaskiego w Karate Kyokushin. Gratulujemy i życzymy kolejnych sukcesów! grajewo.pl 6 marca w GCK odbyła się VIII edycja imprezy „Dzień Kobiet-Dniem Zdrowia i Urody”. Jej organizatorami byli: Prezes Zarządu oraz Przewodniczący Rady Fundacji na Rzecz Rozwoju Szpitala Grajewskiego, Dyrektor Białostockiego Centrum Onkologii, Dyrektor Zespołu Szkół Miejskich nr 3, Dyrektor Grajewskiego Centrum Kultury. Patronat honorowy sprawowali: Burmistrz Grajewa Dariusz Latarowski i Starosta Grajewski Zygmunt Kruszyński. Tego popołudnia można było zmierzyć ciśnienie i poziom cukru we krwi, skorzystać z konsultacji medycznych, refleksyjnie spojrzeć na rolę badań profilaktycznych, wykonać manicure oraz testować produkty kosmetyczne. O oprawę artystyczną zadbały uczniowie Zespołu Szkół Miejskich nr 3 w Grajewie, zespoły taneczne i soliści Grajewskiego Centrum Kultury oraz Stowarzyszenia Kultura Niezależna. Widownię do świetnej zabawy zachęciła Zumba kids, a dzięki sponsorom uczestnicy mogli wziąć udział w mini konkursach. Aby tradycji stało się zadość, władze samorządowe złożyły Paniom życzenia zdrowia, miłości bliskich i tego, aby Dzień Kobiet trwał 366 dni w roku. Nadrzędnym celem tej cyklicznej imprezy jest wyekspozowanie znaczenia profilaktyki i badań mammograficznych w życiu kobiety. Tekst i zdjęcia: Ewa Święcińska	1472aa7b-02c9-4c35-9b3a-552eeccc254e	finepdfs	2.082031	CC-MAIN-2021-43	https://www.grajewo.pl/resource/298/10.pdf	2021-10-16T15:32:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323584886.5/warc/CC-MAIN-20211016135542-20211016165542-00411.warc.gz	969,674,763	0.999616	0.999905	0.999905	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2061, 5974, 9299, 12385, 15693, 18011, 21930, 25015, 27635, 30891, 33531, 36435, 40206, 43645, 45656, 46899 ]	4	0
Ofiary żydowskie spoczywające na cmentarzu komunalnym - Miłostowo w Poznaniu - ekshumowani z Nekli. Tabela z zapisem imion i nazwisk w wersji opracowanej przez Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu na potrzeby przygotowania tablicy inskrypcyjnej. \| 1. \| Mosiek \| Lemberger \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 2 \| Kauman \| Borzykowski \| 07.04.1919 \| \| 3 \| Tebiel \| Szwarzberg \| \| \| 4 \| Juda Saib \| Medalion \| 15.11.1903 \| \| 5 \| Gecel \| Federman \| 26.06.1920 \| \| 6 \| Leib \| Zychowski \| 10.03.1926 \| \| 7 \| Szlama \| Bauer \| 24.05.1887 \| \| 8 \| Kira \| Ciechanowski \| 02.07.1885 \| \| 9 \| Leib \| Aizek \| 1916 \| \| 10 \| Abram \| Abramowicz \| 1917 \| \| 11 \| Szyja \| Herszkowicz \| \| \| 12 \| Moszek \| Finkel \| 10.04.1888 \| \| 13 \| Kopel \| Abramowicz \| 10.05.1911 \| \| 16. \| Chil \| Pasamolik \| 17.05.1894 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 17 \| Icek \| Handelsmann \| 1887 \| \| 18 \| Jakub Hersz \| Tyberg \| 22.08.1920 \| \| 19 \| Sosek \| Pondowski \| 30.07.1893 \| \| 20 \| Moszek Mordka \| Bierenstock \| 1897 \| \| 21 \| Uszer \| Jakubowicz \| 21.01.1923 \| \| 22 \| Anszel Syn \| Maigzel \| 15.02.1892 \| \| 23 \| Szmul Hiler \| Widawski \| 11.06.1905 \| \| 24 \| Moszek Majer \| Kamiński \| 02.05.1895 \| \| 25 \| Chynoch \| Szermann \| 23.05.1891 \| \| 26 \| Leiser \| Gliksmann \| 10.12.1892 \| \| 27 \| Jakob Icek \| Konstans \| 08.06.1889 \| \| 28 \| Israel Icek \| Lipszyc \| 29.04.1914 \| \| 29 \| Schulem \| Kipperwas \| 25.12.1895 \| \| 30 \| Moszek Aren \| Herszkowicz \| 22.12.1898 \| 32. Chil Aron Dobrzyński 10.10.1895 Bełchatów [woj. \| 33. \| Josek Sali \| Lajb \| 10.01.1894 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 34 \| Majer \| Szykier \| 26.05.1922 \| \| 35 \| Abram \| Poncz \| 10.10.1914 \| \| 36 \| Leizer \| Berkowicz \| 21.02.1894 \| \| 37 \| Szyma \| Friedlich \| 12.07.1923 \| \| 38 \| Israel \| Milchstein \| 29.04.1903 \| \| 39 \| Jankiel Nusel \| Cukiermann \| 14.06.1916 \| \| 40 \| Israel \| Silberstajn \| 05.05.1892 \| \| 41 \| Szyja \| Braun \| 10.12.1892 \| \| 42 \| Abram \| Hubermann \| 28.04.1925 \| \| 43 \| Aron Majer \| Moszkowicz \| 11.09.1901 \| \| 44 \| Szulim \| Goldmann \| 30.10.1888 \| \| 45 \| Jawryl \| Bresler \| 01.04.1913 \| \| 46 \| Szmul \| Lubiński \| 06.04.1899 \| \| 47 \| Szmul \| Birz \| 14.03.1892 \| \| 48 \| Szwarzberg \| Szmul \| 1926 \| 49. Josef Lipski Łask [woj. \| 50. \| Moszek Laib \| Lichtenstein \| 16.03.1896 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 51 \| Israel \| Goldblum \| \| Bełchatów [woj. łódzkie] \| \| 52 \| Hersz Dawid \| Wolfowicz \| 07.04.1927 \| Bełchatów [woj. łódzkie] \| \| 53 \| Moszek \| Jakubowicz \| 26.08.1886 \| Bełchatów [woj. łódzkie] \| \| 54 \| Mende \| Szer \| 12.04.1884 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 55 \| Alter Pinkus \| Horn \| 29.04.1896 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 56 \| Jakob \| Reichmann \| 30.09.1893 \| Widawa [woj. łódzkie] \| \| 57 \| Fiszel \| Bajser \| 15.05.1923 \| Żychlin [woj. łódzkie] \| \| 58 \| Arie Ide \| Lewkowicz \| 05.10.1906 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 59 \| Majer \| Rozenbrunn \| 05.03.1910 \| \| \| 60 \| Szlama \| Traube \| \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 61 \| Majer Josef \| Landermann \| \| \| \| 62 \| Szmul Hersz \| Kwiatkowski \| 01.10.1915 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 63 \| Calek \| Makowski \| 19.11.1889 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 64 \| Efraim \| Wolkenstein \| 10.01.1920 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 65 \| Moszek \| Wesołowski \| 20.04.1917 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 67. \| Szmul \| Zajuwel \| 06.03.1898 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 68 \| Pinkas Ben Cion \| Widawski \| 29.08.1903 \| \| 69 \| Hersz Losk \| Bauer \| \| \| 70 \| Mojsze Szyja \| Zylbersztajn \| 28.09.1914 \| \| 71 \| Peisach \| Mendlewicz \| 02.07.1884 \| \| 72 \| Dawid \| Choite \| 20.04.1920 \| \| 73 \| Jankiel \| Grin \| 30.06.1901 \| \| 74 \| Chaskiel \| Ofenboch \| 21.03.1920 \| \| 75 \| Ezgral \| Kwiat \| 30.08.1903 \| \| 76 \| Ludwig \| Pick \| 08.09.1886 \| \| 77 \| Abram Nehem \| Wagemann \| 25.09.1922 \| \| 78 \| Abram \| Sajl \| 14.02.1896 \| \| 79 \| Wolf \| Wiener \| 10.02.1924 \| \| 80 \| Berek \| Sarna \| 01.10.1925 \| \| 81 \| Wolf \| Lipszyc \| 16.04.1922 \| \| 82 \| Zack \| Sochaczewski \| 20.05.1908 \| 83. Baruch Rubin 10.01.1911 Żychlin [woj. \| 84. \| Jankiel \| Dessa \| 22.12.1920 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 85 \| Chiel \| Krankopf \| 10.03.1894 \| \| 86 \| Israel \| Wagmann \| 10.05.1899 \| \| 87 \| Iser \| Benus \| 05.04.1898 \| \| 88 \| Moszek \| Lewkowicz \| 09.12.1909 \| \| 89 \| Icek Szmul \| Aszer \| 14.07.1904 \| \| 90 \| Wigdor \| Moszkowicz \| 15.03.1924 \| \| 91 \| Symcha \| Dykermann \| 16.09.1900 \| \| 92 \| Dziatoszyński \| Lajb \| 08.12.1899 \| \| 93 \| Hersz \| Granowicz \| 25.12.1910 \| \| 94 \| Abram \| Doja \| 05.08.1923 \| \| 95 \| Szaja \| Goldstein \| 31.12.1925 \| \| 96 \| Lajb Idel \| Nowak \| 15.01.1908 \| \| 97 \| Ale Idel \| Klein \| 24.04.1909 \| \| 98 \| Abram \| Imergut \| 12.08.1895 \| \| 99 \| Juda \| Radziejewski \| 05.09.1923 \| 100. Gersz Wolf Nowak 16.03.1906 Bełchatów [woj. \| 101. \| Josek \| Gdański \| 10.09.1913 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 102 \| Mojsze \| Kohn \| 02.10.1900 \| \| 103 \| Aron Mojsze \| Litmanowicz \| 10.07.1925 \| \| 104 \| Szyja \| Doja \| 21.07.1895 \| \| 105 \| Abram \| Wisła \| 25.11.1889 \| \| 106 \| Wolf \| Grinszpan \| 06.09.1895 \| \| 107 \| Mojsze \| Gliksmann \| 06.01.1896 \| \| 108 \| Majer \| Surduk \| 26.03.1904 \| \| 109 \| Binem \| Gulwiku \| 15.04.1921 \| \| 110 \| Hersz \| Borenzweig \| 24.09.1921 \| \| 111 \| Lajzer \| Cukier \| 09.10.1911 \| \| 112 \| Ezriel \| Kajzer \| 24.11.1924 \| \| 113 \| Zejlik \| Aronowicz \| 12.07.1918 \| \| 114 \| Yaakov Icek \| Lisner \| 04.01.1917 \| \| 115 \| Majer \| Traskalaski \| 20.09.1904 \| \| 116 \| Esra \| Malicki \| 16.11.1916 \| \| 117 \| Mojsze \| Żuchowski \| 10.02.1892 \| 118. Wolf Jabłonka 25.11.1892 Włocławek [woj. \| 119. \| Tobias \| Winter \| 16.06.1904 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 120 \| Erwin \| Lustig \| 24.03.1899 \| Łódź \| \| 121 \| Szlomo Dawid \| Lewiński \| 07.06.1904 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 122 \| Nuchem \| Lipiński \| 22.06.1911 \| Bełchatów [woj. łódzkie] \| \| 123 \| Abram \| Boruszek \| \| Łódź \| \| 124 \| Icek \| Sztigler \| 25.03.1910 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 125 \| Mendel \| Działowski \| 06.11.1920 \| Zelów [pow. bełchatowski, woj. łódzkie] \| \| 126 \| Natan \| Srumutka \| \| Pabianice [woj. łódzkie] \| \| 127 \| Mendel \| Makowski \| 19.12.1884 \| Bełchatów [woj. łódzkie] \| \| 128 \| Aron \| Robak \| 20.07.1927 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 129 \| Mojsze \| Gruszka \| 16.06.1914 \| Kalisz [woj. wielkopolskie] \| \| 130 \| Judei \| Iglicki \| 07.08.1908 \| Wielka Wola [pow. opoczyński, woj. łódzkie] \| \| 131 \| Abram \| Bielewka \| 14.04.1911 \| \| \| 132 \| Tonie \| Tobiesz \| 1899 \| Izbica [Izbica Kujawska woj. \| kujawsko – \| 133. \| Szymon \| Frenkel \| 08.01.1909 \| Lubraniec [woj. kujawsko – pomorskie] \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 134 \| Benjamin \| Taube \| 13.01.1921 \| Pabianice [woj. łódzkie] \| \| 135 \| Nachel Icek \| Limszek \| 12.03.1923 \| \| \| 136 \| Rachmil \| Lewkowicz \| 21.01.1914 \| \| \| 137 \| Chaim \| Tondowski \| 25.04.1922 \| \| \| 138 \| Mendach \| Bren \| 01.08.1922 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 139 \| Abram \| Gertner \| 15.12.1921 \| Łask [woj. łódzkie] \| \| 140 \| Josek \| Fromez \| 11.05.1921 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 141 \| Chaim \| Bergmann \| 28.04.1923 \| Łódź \| \| 142 \| Isew \| Fischler \| 15.06.1911 \| Łódź \| \| 143 \| Michael \| Fosmann \| 09.10.1906 \| Łódź \| \| 144 \| Fiszel \| Sitner \| 06.01.1923 \| Wielka Wola [woj. łódzkie] \| \| 145 \| Gedalando \| Brzeziński \| 04.03.1922 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 146 \| Dawid Michał \| Kohn \| 01.03.1921 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 147 \| Hermann \| Ferzel \| 06.10.1895 \| Włocławek [woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 148 \| Baruch \| Osijewski \| 20.09.1920 \| Izbica [Izbica Kujawska – woj. kujawsko – pomorskie] \| \| 150. \| Chaim \| Kowalski \| 22.12.1925 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 151 \| Izrael \| Rozenek \| 24.10.1905 \| \| 152 \| Lajzer \| Gliksmann \| 12.11.1910 \| \| 153 \| Szaja \| Klempner \| 09.06.1911 \| \| 154 \| Hersz \| Śliwka \| 10.06.1926 \| \| 155 \| Zygmunt \| Woźniak \| 09.06.1920 \| \| 156 \| Meir \| Goldman \| 07.05.1913 \| \| 157 \| Abram \| Abramowicz \| 28.05.1925 \| \| 158 \| Hersz \| Brajtbrot \| 20.12.1923 \| \| 159 \| Pinkus \| Pluskwa \| 02.02.1921 \| \| 160 \| Gitmann \| Naiholz \| 15.03.1921 \| \| 161 \| Majer \| Jakubowicz \| 10.04.1904 \| \| 163. \| Kalma \| Rosenwald \| 12.05.1925 \| \|---\|---\|---\|---\| \| 164 \| Leiser \| Sendowski \| 15.01.1917 \| \| 165 \| Israel \| Bergmann \| 24.08.1900 \| \| 166 \| Chil \| Przedborski \| 1893 \|	<urn:uuid:d49392c4-d3ae-4341-8a2b-ebfe331722ae>	finepdfs	2.349609	CC-MAIN-2024-33	https://poznan.uw.gov.pl/system/files/karty_ewidencyjne/zalacznik_nr_2_-_wykaz_pochowanych_ekshumowanych_z_nekli.pdf	2024-08-08T11:09:55+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640726723.42/warc/CC-MAIN-20240808093647-20240808123647-00351.warc.gz	391,385,488	0.999932	0.997005	0.997005	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 739, 1395, 2110, 3196, 3847, 4546, 5304, 6321, 7396, 7901, 8081 ]	1	0
DO-ZP.271. 68.3.2019 RISS 4566509 Wykonawcy zainteresowani udziałem w nw. postępowaniu Prezydent Miasta Zielona Góra zaprasza do udziału w przetargu nieograniczonym o wartości równej lub przekraczającej 221.000 euro pn. DOSTAWA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W 2020 ROKU DLA PUNKTÓW POBORU ENERGII ELEKTRYCZNEJ MIASTA ZIELONA GÓRA, GMINY CZERWIEŃSK, GMINY NOWOGRÓD BOBRZAŃSKI I GMINY ŚWIEBODZIN (postępowanie znak DO-ZP.271.68.2019), na warunkach określonych w poniższej Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia. SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA 1. Zamawiający działający w imieniu własnym i innych Zamawiających wymienionych w załączniku nr I.6 do SIWZ: Miasto Zielona Góra – Urząd Miasta Zielona Góra tel. (+48) 68 45 64 100, faks: (+48) 68 45 64 455 adres skrzynki ePUAP: /umzg/SkrytkaESP ul. Podgórna 22, 65-424 Zielona Góra, NIP: 973-100-74-58 REGON: 970770178 godziny pracy Zamawiającego: w piątek od 7 do 15 w poniedziałek od 7 30 do 16 00 od wtorku do czwartku od 7 30 do 15 30 30 00 2. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego: 2.2. Ilekroć w niniejszej Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia użyte jest pojęcie „ustawa pzp", należy przez to rozumieć ustawę Prawo zamówień publicznych, o której mowa w punkcie 2.1. Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, zwanej dalej SIWZ. 2.1. Niniejsze postępowanie prowadzone jest w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 39 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1986 z późn. zm.). 2.3. Ilekroć w niniejszej SIWZ użyte jest pojęcie „JEDZ", należy przez to rozumieć formularz Jednolitego Europejskiego Dokumentu Zamówienia, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy pzp. 2.4 Ilekroć w niniejszej SIWZ użyte jest pojęcie „RODO", należy przez to rozumieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1). PREZYDENT MIASTA ZIELONA GÓRA ul. Podgórna 22 65- 424 Zielona Góra Zielona Góra, 11 września 2019 r. 2.5 Zgodnie z art. 9 ustawy pzp postępowanie prowadzi się w języku polskim 2.7 Dane niniejszego postępowania: 2.6 Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy pzp jeżeli w niniejszym postępowaniu koniec terminu do wykonania danej czynności przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa dnia następnego po dniu lub dniach wolnych od pracy. 1) nr referencyjny nadany przez Zamawiającego: DO-ZP.271.68.2019; 3) ID postępowania (nr wygenerowany przez miniPortal): e73c6a57-76a3-4dbb-8c4c-78c597d90055 ; 2) nr TED (nr ogłoszenia opublikowanego w Dz.U.U.E): 2019/S 178-433051; 4) klucz publiczny w formacie .asc służący do zaszyfrowania ofert w niniejszym postępowaniu stanowi załącznik nr I.1.A do SIWZ (UWAGA: nie należy otwierać klucza publicznego w programach typu word, pdf, PowerPoint lub innych do tego nie dedykowanych). 3. Przedmiot zamówienia. 3.2. Przedmiotem zamówienia jest dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin (wymienionych w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia), zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 755 ze zm.) oraz w wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych, w okresie od 01.01.2020 r. do 31.12.2020 r. (12 miesięcy). 3.1. Nazwa nadana zamówieniu przez Zamawiającego: Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin. 3.3. Warunkiem rozpoczęcia dostaw jest skuteczne przeprowadzenie procedury zmiany sprzedawcy. 3.5. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia został zawarty w Załączniku - Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, a także w Istotnych dla Zamawiającego postanowieniach, które zostaną zawarte w umowie. 3.4. Przedmiotem zamówienia są dostawy energii elektrycznej o określonych zgodnie z obowiązującymi przepisami standardach jakościowych – Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 04.05.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. z 2007 r. Nr 93 poz. 623), określające parametry techniczne energii elektrycznej. 3.6. Zakres zamówienia obejmuje dostawę energii elektrycznej do Punktów Poboru En. Elektrycznej (PPE) wymienionych w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia. 3.8. W wyniku przeprowadzonego postępowania zostanie zawarta 1 umowa obejmująca dostawę energii elektrycznej do 110 podmiotów / jednostek (1376 Punktów Poboru En. Elektrycznej) wyszczególnionych w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia. Faktury będą wystawiane i wysyłane dla każdego podmiotu / jednostki organizacyjnej (ODBIORCY) osobno. 3.7. Szacowany wolumen energii elektrycznej w okresie od 01.01.2020 r. do 31.12.2020 r. wynosi 42 445,810 MWh. Łączna ilość PPE wynosi 1376. 3.9. Określone przez Zamawiającego prognozowane zużycie energii ma charakter jedynie orientacyjny i nie stanowi ze strony Zamawiającego zobowiązania do zakupu energii w podanej ilości i nie jest jednocześnie graniczną ilością jej zakupu. 3.11. Wyłoniony Wykonawca przygotuje, wypełni i wyśle poprzez właściwą platformę wymiany informacji (należącą do lokalnego OSD) zgłoszenia sprzedaży energii elektrycznej (oraz w imieniu Zamawiającego zgłosi potrzebę zawarcia nowych umów na dystrybucję en. elektrycznej) na wszystkie Punkty Poboru Energii Elektrycznej (wymienione w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia) do Operatora Systemu Dystrybucyjnego (Enea Operator Sp. z o.o.) – w celu uzyskania pozytywnej ich weryfikacji na dzień 01.01.2020 r. W tym celu Wykonawca przygotuje również stosowne pełnomocnictwo/pełnomocnictwa (w ciągu 2 dni od zawiadomienia Zamawiającego o wyborze oferty Wykonawcy), które przedłoży Zamawiającemu do podpisu. W przypadku negatywnej weryfikacji któregoś Punktu Poboru Energii Elektrycznej Wykonawca powiadomi niezwłocznie (7 dni liczone od momentu, gdy zgłoszenie umowy sprzedaży otrzyma status „negatywny") o tym Zamawiającego wraz z podaniem przyczyny negatywnej weryfikacji. Po ustaleniu Zamawiającego z Wykonawcą przyczyn negatywnej 3.10. Przedmiot zamówienia nie obejmuje spraw związanych z dystrybucją energii elektrycznej, przyłączeniem, opomiarowaniem i jakością energii wchodzących w zakres odrębnej umowy o świadczenie usług dystrybucji zawartej przez Odbiorcę z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego. . weryfikacji, Wykonawca zgłosi umowę sprzedaży powtórnie do Operatora Systemu Dystrybucyjnego. 3.13. Zamawiający w załączniku nr I.4 do SIWZ zawarł Istotne dla Zamawiającego postanowienia, które zostaną zawarte w umowie, których treść Wykonawca zobowiązany będzie zawrzeć w przygotowanej przez Wykonawcę umowie z Zamawiającym. 3.12. Wykonawca wyłoniony w wyniku rozstrzygnięcia postępowania w trybie przetargu nieograniczonego na dostawę energii elektrycznej przygotuje w oparciu o zapisy umowy, o której mowa w pkt 3.8 SIWZ zawartej z Miastem Zielona Góra w imieniu i na rzecz stron biorących udział w postępowaniu umowy szczegółowe dla Gminy Nowogród Bobrzański działającej w swoim imieniu oraz swoich jednostek organizacyjnych (7 umów), Gminy Czerwieńsk (1 umowa) i Gminy Świebodzin i każdej gminnej jednostki organizacyjnej (1 umowa) wymienionych w Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia. 3.14. Zamawiającemu przysługuje, w trakcie trwania umowy sprzedaży energii elektrycznej, prawo do zmiany grupy taryfowej oraz mocy umownej na ogólnie obowiązujących zasadach wskazanych przez OSD oraz przepisach, w szczególności ustawie Prawo energetyczne. Zwiększenie punktów poboru lub zmiana grupy taryfowej możliwe jest jedynie w obrębie grup taryfowych, które zostały ujęte w SIWZ oraz wycenione w Formularzu Cenowym. Zamawiający może zwiększyć moc umowną do obiektów w ramach określonych przez Zamawiającego w przedmiocie zamówienia grup taryfowych. 3.16. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawarty jest w załączniku nr I.5 do SIWZ. 3.15. Zamawiający zastrzega możliwość odstąpienia od umowy w razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, lub dalsze wykonywanie umowy może zagrozić istotnemu interesowi bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwu publicznemu. Zamawiający może odstąpić od umowy terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach – zgodnie z art. 145 ustawy pzp. 3.17. Wykaz miejskich jednostek organizacyjnych oraz innych jednostek organizacyjnych, na rzecz których Urząd Miasta Zielona Góra przeprowadza i udziela zamówienia publicznego zawarty jest w załączniku nr I.6 do SIWZ. 3.19. Zamawiający ustala minimalny termin płatności na 21 dni. Uwaga: wydłużenie przez Wykonawcę terminu płatności podlega punktacji zgodnie z kryterium oceny ofert określonym w pkt 31.2. SIWZ, z zastrzeżeniem, iż termin ten (razem z wydłużonym terminem) nie może być dłuższy niż 30 dni zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2019r. poz. 118)). 3.18. Wykaz jednostek z adresami platformy elektronicznego fakturowania zawarty jest w załączniku nr I.7 do SIWZ. 3.20. Wyłoniony Wykonawca zobowiązany jest złożyć Zamawiającemu przed podpisaniem umowy Oświadczenie o posiadaniu Generalnej Umowy Dystrybucji z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego OSD działającym na terenie Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin. 3.22. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie średniego kursu złotego w stosunku do euro stanowiącego podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2477) średni kurs złotego w stosunku do EURO stanowiący podstawę przeliczania wartości zamówień publicznych wynosi 4,3117 zł; 3.21. Zamawiający wymaga, aby osoby wskazane przez Wykonawcę, które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia i kontaktować się z Zamawiającym w trakcie realizacji przedmiotu zamówienia władały językiem polskim w stopniu komunikatywnym. W przypadku, gdy ww. osoby nie będą władały językiem polskim, w czasie trwania umowy i dla potrzeb realizacji przedmiotu zamówienia Wykonawca zobowiązany jest zapewnić tłumacza na własny koszt i własnym staraniem. 3.23. Klasyfikacja przedmiotu zamówienia według Wspólnego Słownika Zamówień (CPV): − 1) Główny kod: 09.30.00.00-2– Energia elektryczna, cieplna, słoneczna i jądrowa. 4. Okres, w którym realizowane będzie zamówienie: od dnia 1 stycznia 2020r. do dnia 31 grudnia 2020r. (12 miesięcy). 5. Podstawy wykluczenia i warunki udziału w postępowaniu - o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy: 5.1. Spełniający warunki zawarte w art. 22 ust. 1b ustawy pzp oraz spełniający minimalne warunki udziału w postępowaniu umożliwiające realizację zamówienia na odpowiednim poziomie, dotyczące: 5.1.2 zdolności technicznej (w zakresie doświadczenia) tj. w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wykonali co najmniej 3 zadania o minimalnej wartości 1.000.000,00 zł brutto każde w zakresie sprzedaży (dostawy) energii elektrycznej - potwierdzone dowodami określającymi czy te dostawy zostały wykonane należycie. 5.1.1 kompetencji lub uprawnień do prowadzenia określonej działalności zawodowej, o ile wynika ta z odrębnych przepisów tj. są uprawnieni do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie obrotu energią elektryczną (sprzedaży energii elektrycznej) zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019r., poz. 755 z późniejszymi zmianami); Uwaga: Zamawiający uzna za spełnione warunki pkt 5.1.2. SIWZ również w przypadku, gdy zdolność techniczna wykazana przez Wykonawcę obejmuje szerszy zakres dostaw od wymaganego w pkt 5.1.2. SIWZ - Zamawiający wymaga, aby w wykazie dostaw (wg załącznika nr III.1 do SIWZ) wyodrębnione zostały wartość i zakres wykonanych dostaw spełniających wymagania pkt 5.1.2. SIWZ, które Wykonawca wykonał w ramach innych wielozakresowych zadań. 5.2. Niewykluczeni na podstawie art. 24 ust. 1 i 5 pkt 1) ustawy pzp, z zachowaniem przepisów art. 24 ust. 7-10 i 12 ustawy pzp, w związku z brakiem podstaw do wykluczenia z uwagi na nw. okoliczności: a) o którym mowa w art. 165a, art. 181–188, art. 189a, art. 218–221, art. 228–230a, art. 250a, art. 258 lub art. 270–309 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1600 z późn. zm.) lub art. 46 lub art. 48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2018 r., poz. 1263 z późn. zm.), 1) wykonawca będący osobą fizyczną, którego prawomocnie skazano za przestępstwo: b) o charakterze terrorystycznym, o którym mowa w art. 115 § 20 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, d) o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769); c) skarbowe, 2) wykonawca, jeżeli urzędującego członka jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnika spółki w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusza w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub prokurenta prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w pkt 5.2.1) SIWZ; 4) wykonawca, który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawieniu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub obiektywne i niedyskryminacyjne kryteria selekcji, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów; 3) wykonawca, wobec którego wydano prawomocny wyrok sądu lub ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, chyba że wykonawca dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności; 5) wykonawca, który w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające w błąd zamawiającego, mogące mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia; 7) wykonawca, który brał udział w przygotowaniu postępowania o udzielenie zamówienia lub którego pracownik, a także osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, o dzieło, agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, brał udział w przygotowaniu takiego postępowania, chyba że spowodowane tym zakłócenie konkurencji może być wyeliminowane w inny sposób niż przez wykluczenie wykonawcy z udziału w postępowaniu; 6) wykonawca, który bezprawnie wpływał lub próbował wpłynąć na czynności zamawiającego lub pozyskać informacje poufne, mogące dać mu przewagę w postępowaniu o udzielenie zamówienia; 8) wykonawca, który z innymi wykonawcami zawarł porozumienie mające na celu zakłócenie konkurencji między wykonawcami w postępowaniu o udzielenie zamówienia, co zamawiający jest w stanie wykazać za pomocą stosownych środków dowodowych; 4 9) wykonawca będącego podmiotem zbiorowym, wobec którego sąd orzekł zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne na podstawie ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2019 r., poz. 628); 11) wykonawców, którzy należąc do tej samej grupy kapitałowej, w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369), złożyli odrębne oferty, oferty częściowe lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, chyba że wykażą, że istniejące między nimi powiązania nie prowadzą do zakłócenia konkurencji w postępowaniu o udzielenie zamówienia; 10) wykonawca, wobec którego orzeczono tytułem środka zapobiegawczego zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne; 12) wykonawca w stosunku do którego otwarto likwidację, w zatwierdzonym przez sąd układzie w postępowaniu restrukturyzacyjnym jest przewidziane zaspokojenie wierzycieli przez likwidację jego majątku lub sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 332 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 z późn. zm) lub którego upadłość ogłoszono, z wyjątkiem wykonawcy, który po ogłoszeniu upadłości zawarł układ zatwierdzony prawomocnym postanowieniem sądu, jeżeli układ nie przewiduje zaspokojenia wierzycieli przez likwidację majątku upadłego, chyba że sąd zarządził likwidację jego majątku w trybie art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe ((Dz. U. z 2019 r. poz. 498). 5.3. Ocena braku podstaw do wykluczenia zostanie dokonana zgodnie z formułą „spełnia – nie spełnia", w oparciu o informacje zawarte w dokumentach i oświadczeniach wyszczególnionych w pkt 7.1.2) SIWZ oraz 7.2. – 7.3 SIWZ. 5.2. Wykonawca, który nie wykaże braku podstaw do wykluczenia, o których mowa w pkt 5.1. SIWZ zostanie wykluczony z udziału w postępowaniu. 6. Poleganie na zdolnościach innych Wykonawców: 6.2. W odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, Wykonawcy mogą polegać na zdolnościach innych podmiotów, jeżeli podmioty te zrealizują roboty budowlane lub usługi, do realizacji których te zdolności sa wymagane. Wykonawca, który polega na sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów, odpowiada solidarnie z podmiotem, które zobowiązał się do udostępnienia zasobów, za szkodę poniesioną przez Zamawiającego powstałą wskutek nieudostępnienia tych zasobów, chyba że za nieudostępnienie zasobów nie ponosi winy. 6.1. Wykonawca może polegać na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączącego go z nimi stosunków, z zachowaniem postanowień pkt 12 SIWZ. 6.3. W celu oceny, czy Wykonawca polegając na zdolnościach lub sytuacji innych podmiotów będzie dysponował tymi zasobami w stopniu niezbędnym dla należytego wykonania zamówienia publicznego oraz oceny, czy stosunek łączący Wykonawcę z tymi podmiotami gwarantuje rzeczywisty dostęp do ich zasobów Wykonawca zobowiązany jest udowodnić Zamawiającemu, w szczególności przedstawiając w tym celu pisemne zobowiązanie tych podmiotów do oddania mu do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby relacji zamówienia - wymagane jest aby zobowiązanie określało: - sposób wykorzystania zasobów innego podmiotu przez wykonawcę przy wykonywaniu zamówienia, - zakres dostępnych Wykonawcy zasobów innego podmiotu, - zakres i okres udziału innego podmiotu w wykonywaniu zamówienia, 6.4. Jeżeli zdolności techniczne lub zawodowe lub sytuacja finansowa lub ekonomiczna innych podmiotów, o których mowa w pkt 6.1. SIWZ nie potwierdzą spełnienia przez Wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub zachodzą wobec tych podmiotów podstawy wykluczenia, o których mowa w pkt 5.2. i 5.3. SIWZ, Zamawiający żąda aby Wykonawca w terminie określonym przez Zamawiającego: - czy inne podmioty, na zdolności których Wykonawca się powołuje w odniesieniu do warunków udziału w postępowaniu dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, zrealizują roboty budowlane lub usługi, których wskazane zdolności dotyczą. - zastąpił ten podmiot innym podmiotem lub podmiotami lub - zobowiązał się do osobistego wykonania odpowiedniej części zamówienia, jeżeli wykaże zdolności techniczne lub zawodowe lub sytuację finansową lub ekonomiczną, o których mowa w pkt 5.1. SIWZ. 7. Dokumenty i oświadczenia niezbędne do przeprowadzenia postępowania, potwierdzające spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw do wykluczenia oraz zgodność oferowanego przedmiotu zamówienia z wymaganiami Zamawiającego: 1) wypełniony formularz oferty wg załącznika nr I.1 do SIWZ; 7.1. Dokumenty i oświadczenia wymagane od Wykonawcy składającego ofertę: 2) wypełniony JEDZ wg załącznika nr I.2 do SIWZ; 4) wypełniony Formularz cenowy wg załącznika nr I.3 do SIWZ; 3) pisemne zobowiązanie lub inne dokumenty, o których mowa w pkt 6.3. SIWZ, o ile Wykonawca polega na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów na zasadach określonych w art. 22a ustawy pzp wraz z pełnomocnictwem lub innym dokumentem określającym zakres umocowania do reprezentowania podmiotu zobowiązanego; 5) pełnomocnictwo lub inny dokument określający zakres umocowania do reprezentowania Wykonawcy, o ile ofertę składa pełnomocnik Wykonawcy. 1) oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019r., poz. 369) z Wykonawcami, którzy złożyli oferty w niniejszym postępowaniu wg załącznika nr II.1 do SIWZ oraz w przypadku przynależności do tej samej grupy kapitałowej, dokumenty lub informacje potwierdzające, że powiązania z innym Wykonawcą nie prowadzą do zakłócenia konkurencji w niniejszym postępowaniu. 7.2. Oświadczenie wymagane od Wykonawcy, który złożył ofertę – przekazane Zamawiającemu bez wezwania w terminie 3 dni od zamieszczenia na stronie internetowej bip.zielonagora.pl informacji z sesji otwarcia ofert: 7.3. Dokumenty i oświadczenia wymagane od Wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona: 2) wykaz dostaw wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy zostały wykonane wg załącznika nr III.1 do SIWZ, z załączeniem dowodów określających czy te dostawy zostały wykonane lub są wykonywane należycie, z zastrzeżeniem pkt 7.6. SIWZ - na potwierdzenie spełnienia warunku określonego w pkt 5.1.2. SIWZ; 1) aktualna koncesja na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu energią elektryczną (sprzedaży energii elektrycznej) wydana przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) na potwierdzenie spełnienia warunku określonego w punkcie 5.1.1. SIWZ; 3) informacja z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 13, 14 i 21 ustawy pzp, wystawiona nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert; 5) oświadczenie Wykonawcy o braku wydania wobec niego prawomocnego wyroku sądu lub ostatecznej decyzji administracyjnej o zaleganiu z uiszczaniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne albo – w przypadku wydania takiego wyroku lub decyzji – dokumentów potwierdzających dokonanie płatności tych należności wraz z ewentualnymi odsetkami lub grzywnami lub zawarcie wiążącego porozumienia w sprawie spłat tych należności wg załącznika nr III.2 do SIWZ; 4) odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy pzp; 6) oświadczenie Wykonawcy o braku orzeczenia wobec niego tytułem środka zapobiegawczego zakazu ubiegania się o zamówienie publiczne wg załącznika nr III.3 do SIWZ. UWAGA: 1) pkt 7.1. SIWZ – składają wraz z ofertą wszyscy Wykonawcy zainteresowani udziałem w postępowaniu - dokumenty i oświadczenia muszą być aktualne na dzień złożenia oferty; 7.4. Dokumenty i oświadczenia wymienione w: 2) pkt 7.2. SIWZ – w terminie 3 dni od zamieszczenia na stronie bip.zielonagora.pl informacji z sesji otwarcia ofert, o której mowa w pkt 28.4) SIWZ składają wszyscy Wykonawcy, którzy złożyli oferty, z wyjątkiem przypadku gdy w postępowaniu złożono tylko jedną ofertę lub złożono tylko jedną ofertę częściową na daną część zamówienia; 3) pkt 7.3. SIWZ – składa Wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona w terminie wyznaczonym w wezwaniu, o którym mowa w pkt 32.3. SIWZ – dokumenty i oświadczenia muszą być aktualne na dzień ich złożenia. 7.5. Jeżeli Wykonawca, wykazując spełnianie warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w pkt 5.1. SIWZ polega na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów na zasadach określonych w art. 22a ustawy pzp: b) zobowiązany jest w odniesieniu do tych podmiotów przedstawić dokumenty i oświadczenia, o których mowa w pkt 7.3.3) – 7.3.6) SIWZ, z zastrzeżeniem pkt 7.4. i 8 - 9 SIWZ; a) zobowiązany jest w odniesieniu do tych podmiotów przedstawić JEDZ, o którym mowa w pkt 7.1.2) SIWZ, potwierdzający brak podstaw do wykluczenia tych podmiotów oraz spełnienie warunków udziału w postępowaniu w zakresie w jakim Wykonawca powołuje się na ich zasoby, z zastrzeżeniem pkt 7.4. SIWZ, oraz 7.6. Dowodami, o których mowa w pkt 7.3.2) SIWZ, są: W przypadku a) dla dostaw i usług - referencje lub inne dokumenty wystawione przez podmiot, na rzecz którego dostawy lub usługi były wykonywane, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych są wykonywane, a jeżeli z uzasadnionej przyczyny o obiektywnych charakterze Wykonawca nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – oświadczenie Wykonawcy. ś wiadcze ń okresowych lub ci ą głych nadal wykonywanych referencje lub inne miesi dokumenty potwierdzaj ą ce ich nale ż yte wykonywanie powinny by ć wydane nie wcze ś niej ni ż 3 ą ce przed upływem terminu składani ofert. 7.7. Z treści dokumentów i oświadczeń, o których mowa w pkt 7.1. – 7.6. SIWZ musi wynikać jednoznacznie, iż postawione przez Zamawiającego warunki i wymagania zostały spełnione. 8. Dokumenty i oświadczenia składane przez podmioty lub osoby spoza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 8.1.1. pkt 7.3.3) SIWZ składa informację z odpowiedniego rejestru albo, w przypadku braku takiego rejestru, inny równoważny dokument wydany przez właściwy organ sadowy lub administracyjny kraju, w którym wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania lub miejsce zamieszkania ma osoba, której dotyczy informacja lub dokument w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 13, 14 i 21. Dokument powinien być wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert; 8.1. Jeżeli Wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zamiast dokumentów, o których mowa w: 8.1.2. pkt 7.3.4) SIWZ składa dokument lub dokumenty wystawione w kraju, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, potwierdzające, że nie otwarto jego likwidacji ani nie ogłoszono upadłości. Dokumenty powinny być wystawione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert. 8.3. Wykonawca mający siedzibę na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, w odniesieniu do osoby, mającej miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, której dotyczy dokument wskazany w pkt 7.3.3) SIWZ, składa dokument, o którym mowa w pkt 8.1.1. SIWZ w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 14 i 21. Jeżeli w kraju, w którym miejsce zamieszkania ma osoba, której dokument miał dotyczyć, nie wydaje się takich dokumentów, zastępuje się go dokumentem zawierającym oświadczenie tej osoby złożonym przed notariuszem lub przed organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego właściwym ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Dokument powinien być wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert. 8.2. Jeżeli w kraju, w którym Wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania lub miejsce zamieszkania ma osoba, której dokument dotyczy, nie wydaje się dokumentów, o których mowa w pkt 8.1. SIWZ, zastępuje się je dokumentem zawierającym odpowiednio oświadczenie wykonawcy, ze wskazaniem osoby albo osób uprawnionych do jego reprezentacji, lub oświadczenie osoby, której dokument miał dotyczyć, złożone przed notariuszem lub organem sądowym, administracyjnym albo organem samorządu zawodowego lub gospodarczego właściwym ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania Wykonawcy lub miejsce zamieszkania tej osoby. Dokumenty i oświadczenia powinny być wystawione odpowiednio nie wcześniej niż 3 lub 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert, zgodnie z wymaganiami pkt 8.1. SIWZ. 9. Forma dokumentów i oświadczeń: 9.2. Dokumenty lub oświadczenia, o których mowa w pkt 7.2. – 7.3. SIWZ mogą być przedstawione w oryginale w postaci dokumentu elektronicznego lub w formie elektronicznej kopii dokumentu 9.1. Składane oświadczenia lub dokumenty, o których mowa w pkt 7.1. SIWZ muszą być przedstawione w formie oryginału w postaci dokumentu elektronicznego, za wyjątkiem pełnomocnictwa, o formie którego mowa w pkt 10 SIWZ. 7 lub oświadczenia poświadczonej za zgodność z oryginałem na zasadach określonych w pkt 9.4. SIWZ. 9.4. Poświadczenie za zgodność z oryginałem elektronicznej kopii dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w pkt 9.2. SIWZ następuje przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego – poświadczenia dokonuje odpowiednio Wykonawca albo inne podmioty, o których mowa w pkt ą ę 9.3. Za oryginał dokumentu lub oświadczenia, o których mowa w pkt 9.1. SIWZ uważa się oświadczenie lub dokument złożony w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego odpowiednio przez Wykonawcę, inne podmioty, o których mowa w pkt 6. SIWZ, Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (współpartnerów), o których mowa w pkt 12 SIWZ lub ich upełnomocnionych przedstawicieli. 6. SIWZ albo Wykonawcy wspólnie ubiegaj cych si o udzielenie zamówienia (współpartnerzy), o których mowa w pkt 12 SIWZ, lub ich upełnomocnieni przedstawiciele, w zakresie dokumentów lub oświadczeń, które każdego z nich dotyczą. Opatrzenie elektronicznej kopii dokumentu lub oświadczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Wykonawcę albo odpowiednio przez inne podmioty, o których mowa w pkt 6. SIWZ albo Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (współpartnerów), o których mowa w pkt 12 SIWZ, lub ich upełnomocnionych przedstawicieli, jest równoznaczne z poświadczeniem elektronicznej kopii lub dokumentu za zgodność z oryginałem. 9.6. Przekazanie przez Wykonawcę dokumentu elektronicznego skompresowanego (zawierającego dane skompresowane) i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym jest równoznaczne z poświadczeniem przez Wykonawcę za zgodność z oryginałem wszystkich elektronicznych kopii dokumentów zawartych w tym pliku, z wyjątkiem kopii poświadczonych odpowiednio przez inne podmioty, o których mowa w pkt 6. SIWZ albo Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (współpartnerów), o których mowa w pkt 12 SIWZ, lub ich upełnomocnionych przedstawicieli. 9.5. Jeżeli oryginał dokumentu lub oświadczenia, o którym mowa w pkt 9.2. lub inne dokumenty (wyjaśnienia, zapytania, informacje) składane w postępowania o udzielenie zamówienia nie zostały sporządzone w postaci dokumentu elektronicznego, Wykonawca może sporządzić i przekazać elektroniczną kopię posiadanego dokumentu lub oświadczenia, z zastrzeżeniem pkt 9.4. SIWZ. 9.7. Zamawiający może żądać przedstawienia oryginału lub notarialnie poświadczonej kopii dokumentów lub oświadczeń, o których mowa w pkt 9.2. SIWZ wyłącznie wtedy, gdy złożona kopia dokumentu lub oświadczenia jest nieczytelna lub budzi wątpliwości co do jej prawdziwości. 9.9. Jeżeli w treści dokumentów i oświadczeń, o których mowa w pkt 7.2. – 7.3. SIWZ podane zostały wartości kwotowe wyrażone w walutach innych niż złoty polski zostaną one przeliczone wg Tabeli A kursów średnich walut obcych Narodowego Banku Polskiego z dnia publikacji ogłoszenia o zamówieniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 9.8. Dokumenty lub oświadczenia, o których mowa w pkt 7.2. – 7.3. SIWZ sporządzone w języku obcym, należy złożyć wraz z tłumaczeniem na język polski. 10. Pełnomocnictwo: Pełnomocnictwa zgodnie z działem VI rozdział II ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz.1145) winny być złożone w oryginale w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub w elektronicznej kopii dokumentu poświadczonej notarialnie przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego. 11. Cena oferty: 2) cena oferty musi być wyrażona w złotych polskich, po zaokrągleniu do pełnych groszy - dwa miejsca po przecinku (końcówki poniżej 0,5 grosza pomija się, a końcówki 0,5 grosza i wyższe zaokrągla się do 1 grosza); 1) cena oferty uwzględniająca należny podatek VAT, podana w załączniku nr I.1 do SIWZ musi obejmować cały przedmiot zamówienia wyceniony w oparciu o wypełniony Formularz cenowy stanowiący załącznik nr I.3 do SIWZ, z uwzględnieniem postanowień pkt 3 SIWZ; 3) cena oferty podana przez Wykonawcę zawiera w sobie wszystkie koszty związane z realizacją przedmiotu zamówienia z zastrzeżeniem pkt 11.9) SIWZ, jest stała przez cały okres trwania umowy i podlega zmianom wyłącznie w zakresie przewidzianym we wzorze umowy; 4) wartość objętą Formularzem cenowym, o którym mowa w pkt 11.1) SIWZ należy obliczyć jako sumę iloczynów prognozowanego zużycia energii (kolumna b) oraz cen jednostkowych brutto energii czynnej (kolumna d) oraz jako sumę iloczynów opłaty abonamentowej (handlowej) (kolumna e) przemnożonej przez ilość miesięcy i ilości Punktów Poboru Energii Elektrycznej (kolumna c); 6) ceny jednostkowe i wyliczone wartości wyszczególnione w Formularzu cenowym, o którym mowa w pkt 11.1) SIWZ muszą być wyrażone w złotych polskich, po zaokrągleniu do pełnych groszy - dwa miejsca po przecinku (końcówki poniżej 0,5 grosza pomija się, a końcówki 0,5 grosza i wyższe zaokrągla się do 1 grosza); 5) zsumowane wartości brutto energii czynnej (kolumna f) oraz opłaty abonamentowej (handlowej) (kolumna g) stanowią cenę oferty (brutto); 7) ceną w rozumieniu przepisów art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz. U.2019r. poz. 178) jest wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę; w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym, z zastrzeżeniem pkt 11.12) SIWZ; 9) w cenie oferty Wykonawca zobowiązany jest uwzględnić wymagania ustawy z dnia 10 w cenie oferty Wykonawca zobowiązany jest uwzględnić wymagania ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177). W przypadku wyboru jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez Wykonawcę, o którym mowa w art. 1 pkt 1b ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, tj. 8) w cenie oferty złożonej przez Wykonawcę będącego osobą fizyczną niewykonującej działalności gospodarczej uwzględnione muszą być wszystkie koszty i składniki niezbędne do wykonania zamówienia, a w szczególności podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społecznie, zdrowotne, Fundusz Pracy, których obowiązek regulowania wynika z aktualnie obowiązujących przepisów zarówno przez Wykonawcę oraz Zamawiającego (tj. płaca Wykonawcy brutto oraz narzuty na wynagrodzenie, których obowiązek uregulowania dotyczy Zamawiającego); a) osobę fizyczną niewykonująca działalności gospodarczej albo, b) osobę fizyczną wykonującą działalność gospodarczą zarejestrowaną w Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego, niezatrudniającą pracowników lub niezawierającą umów ze zleceniobiorcami wymaga się przedstawienia wraz z fakturą (rachunkiem) częściową lub końcową stanowiącą podstawę wypłaty wynagrodzenia częściowego/końcowego pisemnej informacji (np. w formie zestawienia) o liczbie godzin wykonania zlecenia lub świadczenia usług, potwierdzającej, iż wysokość wynagrodzenia za każdą godzinę wykonania zlecenia lub świadczenia usług nie była niższa niż wysokość minimalnej stawki godzinowej, o której mowa w ww. ustawie, a całkowita wysokość wynagrodzenia nie przekracza ceny oferty, o której mowa w pkt 11.1) SIWZ; 11) prawidłowe ustalenie należnej stawki podatku VAT należy do obowiązków Wykonawcy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn.zm.), a informację na temat jego wysokości lub zwolnienia należy podać w załączniku nr I.1 do SIWZ; 10) cena oferty podana w załączniku nr I.1 do SIWZ musi być podana cyfrą z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku; 12) w celu oceny oferty, której wybór prowadziłby do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług, Zamawiający w celu oceny takiej oferty, doliczy do ceny przedstawionej w ofercie podatek od towarów i usług, który miałby obowiązek rozliczyć zgodnie z tymi przepisami – w przypadku takim Wykonawca składając ofertę, informuje Zamawiającego, czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, oraz wskazując ich wartość bez kwoty podatku. Zamawiający poprawi omyłki zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy pzp. 12. Oferta kilku Wykonawców (współpartnerów): 1) współpartnerzy (zgodnie z art. 23 ustawy pzp) muszą ustanowić pełnomocnika (lidera) do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie niniejszego zamówienia lub do reprezentowania ich w postępowaniu oraz zawarcia umowy o udzielenie zamówienia Oferta przedstawiona przez dwóch lub więcej Wykonawców (współpartnerów) wchodzących w skład konsorcjum lub spółki cywilnej musi być przedstawiona jako jedna oferta, od jednego podmiotu i spełniać następujące wymagania: publicznego. Umocowanie winno zostać przedłożone wraz z ofertą - treść pełnomocnictwa powinna dokładnie określać zakres umocowania; 3) dokumenty, o których mowa w pkt 7.3.1) – 7.3.2) SIWZ składa odpowiednio ten współpartner (jeden lub kilku), który wykazuje spełnienie poszczególnych warunków udziału w postępowaniu określonych w pkt 5.1. SIWZ, z zastrzeżeniem pkt 7.4. SIWZ; 2) każdy ze współpartnerów oddzielnie musi złożyć dokumenty i oświadczenia wymienione w pkt 7.1.2), 7.2 i 7.3.3) – 7.3.6) SIWZ z zastrzeżeniem pkt 7.4.SIWZ; 4) oferta musi być podpisana w taki sposób, by prawnie zobowiązywała wszystkich współpartnerów; 6) wypełniając formularz oferty (załącznik nr 1 do SIWZ), jak również inne dokumenty powołujące się na „Wykonawcę" w miejscu np. „nazwa i adres Wykonawcy" należy wpisać dane dotyczące wszystkich współpartnerów, a nie ich pełnomocnika – lidera lub jednego ze współpartnerów; 5) wszelka korespondencja oraz rozliczenia dokonywane będą wyłącznie z pełnomocnikiem (liderem); 7) w przypadku złożenia przez Wykonawców występujących wspólnie zabezpieczenia należytego wykonania umowy w formie gwarancji, dokument ten powinien być wystawiony na wszystkich współpartnerów łącznie, a nie ich pełnomocnika lub jednego ze współpartnerów. 13. Podwykonawstwo: 2) Zamawiający zgodnie z art. 36b ustawy pzp żąda podania przez Wykonawcę w ofercie części zamówienia, których wykonanie zamierza powierzyć Podwykonawcom i podania ich nazw (firm). 1) Zamawiający dopuszcza możliwość powierzenia Podwykonawcy lub Podwykonawcom wykonanie części zamówienia, co nie zwalnia Wykonawcy z odpowiedzialności za należyte wykonanie tego zamówienia. 3) Jeżeli Wykonawca zmieni lub zrezygnuje z Podwykonawcy, o którym mowa w pkt 13.2. SIWZ, który jednocześnie jest podmiotem, o którym mowa w pkt 6 SIWZ Wykonawca zobowiązany jest wykazać Zamawiającemu, iż zaproponowany inny Podwykonawca lub Wykonawca samodzielnie spełnia warunki udziału w postępowaniu w stopniu nie mniejszym niż podwykonawca, na zasoby którego powoływał się w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia; 4) Powierzenie wykonania części przedmiotu zamówienia Podwykonawcy lub Podwykonawcom wymaga zawarcia umowy o podwykonawstwo, przez którą należy rozumieć umowę w formie pisemnej o charakterze odpłatnym, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane stanowiące część zamówienia publicznego, zawartą pomiędzy wybranym przez Zamawiającego Wykonawcą a innym podmiotem (Podwykonawcą), a w przypadku zamówień publicznych na roboty budowlane także między Podwykonawcą a dalszym Podwykonawcą lub między dalszymi Podwykonawcami. 14. Zamówienia na dodatkowe dostawy: Zamawiający nie przewiduje udzielenia zamówień na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 7 ustawy pzp. 15. Wybór oferty z zastosowaniem aukcji elektronicznej: Zamawiający nie będzie korzystał z aukcji elektronicznej przy wyborze najkorzystniejszej oferty. 16. Informacja o zamiarze zawarcia umowy ramowej: Zamawiający nie zamierza zawierać umowy ramowej. 17. Oferty częściowe: Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert częściowych. 18. Jedna oferta od jednego Wykonawcy: Każdy Wykonawca może złożyć tylko jedną ofertę. Treść oferty musi odpowiadać treści SIWZ. 19. Oferty wariantowe: Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert wariantowych. 20. Sposób przygotowania ofert: 1) oferta sporządzona według załącznika Nr 1 do SIWZ oraz załączniki do oferty wymienione w pkt 7.1. SIWZ powinny być sporządzone w sposób staranny, czytelny i trwały w języku polskim, pod rygorem nieważności w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, z zastrzeżeniem pkt 20.6) SIWZ. 3) dołączone do oferty dokumenty lub oświadczenia w formie elektronicznej kopii dokumentu lub oświadczenia muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, z zachowaniem pkt 9 SIWZ; 2) oferta oraz wszystkie załączniki do oferty stanowiące jej integralną część muszą być podpisane przez Wykonawcę lub osoby upoważnione, z zachowaniem pkt 9 SIWZ. 4) pożądane przez Zamawiającego jest złożenie wraz z ofertą spisu treści z wyszczególnieniem ilości stron wchodzących w jej skład. 6) UWAGA: 5) ofertę należy przygotować tak, by z zawartością oferty nie można było zapoznać się przed upływem terminu otwarcia ofert, z zachowaniem postanowień pkt 26.1) SIWZ. Zamawiający w załączniku nr I.2 do SIWZ zawarł JEDZ (o którym mowa w pkt 7.1.2) SIWZ) w formacie .xml, opracowany w oparciu o formularz ustanowiony w rozporządzeniu wykonawczym Komisji Europejskiej wydanym na podstawie art. 59 ust. 2 dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 80 ust 3 dyrektywy 2014/25/UE - plik ten Wykonawca powinien pobrać, zapisać i rozpakować na swoim komputerze. Pod adresem https://espd.uzp.gov.pl/filter?lang=pl Urząd Zamówień Publicznych udostępnił narzędzie umożliwiające Zamawiającym i Wykonawcom utworzenie, wypełnienie i ponowne wykorzystanie standardowego formularza JEDZ (JEDZ/ESPD) w wersji elektronicznej (eESPD). Po uruchomieniu strony, wyborze opcji „Jestem wykonawcą" należy korzystając z opcji „zaimportować ESPD" wczytać plik stanowiący załącznik nr I.2 do SIWZ (w formacie .xml) i postępować dalej zgodnie z instrukcjami (podpowiedziami) zawartymi w tym narzędziu. Wykonawca wypełnia JEDZ, tworząc dokument elektroniczny. Tworząc dokument elektroniczny Wykonawca może korzystać z narzędzia eESPD, lub innych dostępnych narzędzi lub oprogramowania, które umożliwiają wypełnienie JEDZ i utworzenie dokumentu elektronicznego, w szczególności w jednym z formatów, o których mowa w pkt 25.8) SIWZ. 7) treść oferty musi odpowiadać treści SIWZ; 9) w formularzu oferty Wykonawca zobowiązany jest podać adres skrzynki ePUAP, na którym prowadzona będzie korespondencja związana z postępowaniem (zaleca się aby był to ten sam adres, którego użyto przy złożeniu oferty). W przypadku braku możliwości przekazania informacji związanych z postępowaniem na adres skrzynki ePUAP podany w ofercie (np. nierozpoznanie adresu przez ePUAP) Zamawiający przekaże korespondencję na adres, którego Wykonawca użył przy złożeniu oferty (adres nadawcy). W przypadku błędnie podanego adresu skrzynki ePUAP lub braku komunikacji z Wykonawcą, Zamawiający nie ponosi odpowiedzialności z tytułu nie otrzymania informacji związanych z postępowaniem. 8) zaleca się przy sporządzaniu oferty korzystanie ze wzorów dokumentów i oświadczeń opracowanych przez Zamawiającego. Wykonawca może jednak przedstawić ofertę na swoich formularzach z zastrzeżeniem, że będą one zawierać wszystkie merytoryczne treści określone przez Zamawiającego w przygotowanych wzorach (załącznikach do SIWZ); 21. Okres związania ofertą: Wykonawca jest związany ofertą przez okres 60 dni od upływu terminu składania ofert. Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. 22. Ogląd miejsca zamówienia: Nie dotyczy. 23. Koszt przygotowania oferty: Wykonawca ponosi wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty w miejscu wyznaczonym przez Zamawiającego. 24. Wadium: b. poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, z tym, że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym; 1) Wykonawca jest zobowiązany wraz ze złożeniem oferty do wniesienia wadium w wysokości 90.000,00 złotych (słownie: dziewięćdziesiąt tysięcy złotych 00/100) zgodnie z art. 45 ust. 6 ustawy pzp w jednej lub kilku następujących formach: a. pieniądzu; c. gwarancjach bankowych, 11 d. gwarancjach ubezpieczeniowych; 2) wadium zgodnie z art. 45. ust. 3 ustawy pzp musi być wniesione najpóźniej do wyznaczonego terminu składania ofert, tj. do dnia 17 października 2019 r., do godz. 10:00. e. poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6 b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2014 r. poz. 1804 oraz z 2015 r. poz. 978 i 1240); Uwaga: a. nazwa dającego zlecenie udzielenia gwarancji lub poręczenia (Wykonawcy), beneficjenta gwarancji lub poręczenia (Zamawiającego), gwaranta (banku lub instytucji ubezpieczeniowej udzielających gwarancji lub poręczenia) oraz wskazanie ich siedzib; 3) w przypadku składania przez Wykonawcę wadium w formie gwarancji lub poręczenia, powinny one być sporządzone zgodnie z obowiązującym prawem i winny zawierać następujące elementy: b. określenie wierzytelności, która ma być zabezpieczona gwarancją lub poręczeniem; d. termin ważności gwarancji lub poręczenia; c. kwotę gwarancji lub poręczenia; e. zobowiązanie gwaranta do „bezwarunkowego i nieodwołalnego zapłacenia kwoty gwarancji na pierwsze pisemne żądanie Zamawiającego zawierające oświadczenie, iż: - Wykonawca, którego ofertę wybrano odmówił podpisania umowy na warunkach określonych w ofercie, - Wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 i 3a ustawy pzp, z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył dokumentów lub oświadczeń potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy pzp, oświadczenia o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy pzp, pełnomocnictw lub nie wyraził zgody na poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy pzp, co powodowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej, - Wykonawca nie wniósł zabezpieczenia należytego wykonania umowy, ę - zawarcie umowy stało si niemo ż liwe z przyczyn le żą cych po stronie Wykonawcy"; 5) wniesienie wadium w pieniądzu będzie skuteczne, jeżeli do podanego w ppkt 2) terminu znajdzie się ono na rachunku bankowym Zamawiającego. 4) wniesienie wadium w formie poręczenia lub gwarancji będzie skuteczne, jeżeli do podanego w ppkt 2) terminu zostanie ono złożone w formie oryginału w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego przez osobę upoważniona do wystawienia poręczenia lub gwarancji wraz z ofertą; 6) wadium wnoszone w pieniądzu należy wpłacić przelewem na konto Urzędu Miasta Zielona Góra PKO BP. S.A. I ODDZIAŁ CENTRUM w Zielonej Górze, Nr 21 10205402 00000402 00278846 z dopiskiem „Wadium – Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin"; 8) Zamawiający zwraca wadium: 7) wadium wniesione w pieniądzu Zamawiający przechowuje na rachunku bankowym. a. wszystkim Wykonawcom niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania, z wyjątkiem Wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza z zastrzeżeniem pkt 24.13) SIWZ; c. niezwłocznie na wniosek Wykonawcy, który wycofał ofertę przed upływem terminu składania ofert; b. Wykonawcy, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza - niezwłocznie po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniesieniu zabezpieczenia należytego wykonania umowy, jeżeli jego wniesienia żądano; 9) Zamawiający będzie żądał ponownego wniesienia wadium przez Wykonawcę, któremu zwrócono wadium na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy pzp, jeżeli w wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia odwołania jego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza – Wykonawca wnosi wadium w terminie określonym przez Zamawiającego; 11) jeżeli wadium wniesiono w pieniądzu, Zamawiający zwróci je wraz z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszty 10) w przypadku wniesienia odwołania Zamawiający nie później niż na 7 dni przed upływem ważności wadium wezwie Wykonawców, pod rygorem wykluczenia z postępowania, do przedłużenia ważności wadium albo wniesienia nowego wadium na okres niezbędny do zabezpieczenia postępowania do zawarcia umowy. Jeżeli odwołanie wniesiono po wyborze oferty najkorzystniejszej, wezwanie skierowane zostanie jedynie do wykonawcy, którego ofertę wybrano jako najkorzystniejszą; prowadzenia rachunku oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy na rachunek bankowy wskazany przez Wykonawcę. Uwaga: 12) jeżeli wadium wniesiono w formie innej niż pieniądz Zamawiający zwróci je zgodnie z postanowieniami pkt 24.8) SIWZ; 13) Zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, jeżeli Wykonawca w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 i 3a ustawy pzp, z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył dokumentów lub oświadczeń potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy pzp, oświadczenia o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy pzp, pełnomocnictw lub nie wyraził zgody na poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy pzp, co powodowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej; a. odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie, albo 14) Zamawiający zatrzymuje wadium wraz z odsetkami, jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana: b. nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, albo c. zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy. 25. Sposób porozumiewania się Zamawiającego z Wykonawcami: 2) Wykonawca zamierzający wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, musi posiadać konto na ePUAP. Wykonawca posiadający konto na ePUAP ma dostęp do Formularza do złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku oraz do Formularza do komunikacji. 1) w postępowaniu o udzielenie zamówienia komunikacja między Zamawiającym a Wykonawcami odbywa się przy użyciu miniPortalu https://miniportal.uzp.gov.pl/ oraz ePUAPu https://epuap.gov.pl/wps/portal, z zastrzeżeniem pkt 26 SIWZ w zakresie składania ofert. 3) wymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania dokumentów elektronicznych, elektronicznych kopii dokumentów i oświadczeń oraz informacji przekazywanych przy ich użyciu opisane zostały w Regulaminie korzystania z miniPortalu oraz Regulaminie ePUAP. 5) za datę przekazania oferty, wniosków, zawiadomień, dokumentów elektronicznych, oświadczeń lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń oraz innych informacji (w szczególności pytań, wyjaśnień) przyjmuje się datę ich przekazania na ePUAP. 4) maksymalny rozmiar plików przesyłanych za pośrednictwem dedykowanych formularzy do: złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku oraz do komunikacji wynosi 150 MB. 6) we wszelkiej korespondencji związanej z niniejszym postępowaniem Zamawiający i Wykonawcy posługują się numerem ogłoszenia TED, o którym mowa w pkt 2.8.2) SIWZ. 8) dokumenty elektroniczne, o których mowa w pkt 26 i 28.7) SIWZ składane są, z zachowaniem postanowień pkt 9 SIWZ, przez Wykonawcę za pośrednictwem Formularza do komunikacji jako załączniki w formacie danych .pdf, .doc, .docx, .rtf,.xps, .odt. Zamawiający zaleca format .pdf. Sposób sporządzenia dokumentów elektronicznych, oświadczeń lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń musi być zgody z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2017 r. w sprawie użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz udostępniania i przechowywania dokumentów elektronicznych oraz rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. 7) składanie w postępowaniu oświadczeń i dokumentów (innych niż te, o których mowa w pkt 26 SIWZ), wniosków, zawiadomień, pytań oraz przekazywanie informacji odbywa się elektronicznie za pośrednictwem dedykowanego formularza dostępnego na ePUAP oraz udostępnionego przez miniPortal (Formularz do komunikacji). 9) Zamawiający określa dopuszczalny format kwalifikowanego podpisu elektronicznego jako: b) dokumentów w formacie innym niż „pdf" - zaleca się użycie formatu XAdES. a) dokumenty w formacie „.pdf" - zaleca się podpisywać formatem PAdES; 10) Zamawiający nie ponosi odpowiedzialności za niedostarczenie wiadomości do adresata ze względu na ochronę antywirusową i antyspamową, błędy w transmisji danych, w tym błędy spowodowane awariami systemów teleinformatycznych Wykonawcy, systemów zasilania lub też okolicznościami zależnymi od operatora zapewniającego transmisję danych. 11) we wszelkiej korespondencji związanej z niniejszym postępowaniem prowadzonej przed upływem terminu składania ofert Wykonawca zobowiązany jest podać adres skrzynki ePUAP, na który Zamawiający ma przekazać odpowiedź. W przypadku braku możliwości przekazania informacji związanych z postępowaniem na adres skrzynki ePUAP podany przez Wykonawcę (np. nierozpoznanie adresu przez ePUAP) Zamawiający przekaże korespondencję na adres skrzynki ePUAP nadawcy. 12) osobą uprawnioną do porozumiewania się z Wykonawcami w sprawach organizacyjnych jest Pani Beata Żuchowska w Biurze Zamówień Publicznych – pokój 408 w siedzibie Zamawiającego. 26. Składanie ofert: 2) Wykonawca składa ofertę w postępowaniu, za pośrednictwem Formularza do złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku dostępnego na ePUAP i udostępnionego również na miniPortalu. Klucz publiczny niezbędny do zaszyfrowania oferty przez Wykonawcę jest dostępny dla Wykonawców na Liście wszystkich postępowań na miniPortalu oraz stanowi załącznik nr I.1.A do SIWZ. Zaleca się użycie klucza publicznego bezpośrednio z miniPortalu. 1) Zaszyfrowaną ofertę należy złożyć w terminie do dnia 17 października 2019 roku do godz. 10:00. 3) Oferta z załącznikami, z zachowaniem postanowień pkt 9 SIWZ, powinna być sporządzona w języku polskim, z zachowaniem postaci elektronicznej w formacie danych .pdf, .doc, .docx, .rtf,.xps, .odt i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Sposób złożenia oferty z załącznikami, w tym jej zaszyfrowania opisany został w Regulaminie korzystania z miniPortal. 5) Zamawiający informuje, iż zgodnie z art. 96 ust. 3 ustawy pzp oferty składane w postępowaniu o zamówienie publiczne są jawne i podlegają udostępnieniu od chwili ich otwarcia, z wyjątkiem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeśli Wykonawca nie później niż w terminie składania ofert, zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Stosowne zastrzeżenie, spełniające ww. wymagania, Wykonawca winien złożyć wraz z ofertą, w przeciwnym razie cała oferta zostanie ujawniona. 4) Wszelkie informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2018 r. z późn. zm.), które Wykonawca zastrzeże jako tajemnicę przedsiębiorstwa, powinny zostać złożone w osobnym pliku z zaznaczeniem „Tajemnica przedsiębiorstwa". 6) Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy pzp Wykonawca nie może zastrzec informacji, o których mowa w art. 86 ust. 4 ustawy pzp. 8) Zamawiający nie bierze odpowiedzialności za sporządzenie i złożenie oferty w niewłaściwy sposób. 7) Ofertę wraz z plikami stanowiącymi załączniki do oferty (w tym w szczególności plik JEDZ, plik „Tajemnica przedsiębiorstwa") i plik zawierający wadium w formie poręczenia lub gwarancji, należy skompresować do jednego pliku archiwum (ZIP). 9) Ofertę złożoną po terminie zwraca się Wykonawcy zgodnie z procedurą określoną w art. 84 ust. 2 ustawy pzp. 27. Zmiana lub wycofanie oferty: 2) Wykonawca po upływie terminu do składania ofert nie może skutecznie dokonać zmiany ani wycofać złożonej oferty. 1) Wykonawca może przed upływem terminu do składania ofert zmienić lub wycofać ofertę za pośrednictwem Formularza do złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku dostępnego na ePUAP i udostępnionych również na miniPortalu. Sposób zmiany i wycofania oferty został opisany w Instrukcji użytkownika dostępnej na miniPortalu. 28. Otwarcie ofert: 2) otwarcie ofert następuje poprzez użycie aplikacji do szyfrowania ofert dostępnej na miniPortalu i dokonywane jest poprzez odszyfrowanie i otwarcie ofert za pomocą klucza prywatnego. 1) Komisja dokona otwarcia ofert w dniu 17 października 2019 roku o godz. 14:00 w siedzibie Zamawiającego tzn. w Urzędzie Miasta Zielona Góra, ul. Podgórna 22, pokój nr 407. ę 4) podczas otwarcia ofert podaje się dane zgodnie z art. 86 ust 4 ustawy pzp. Nie ujawnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli Wykonawca nie później niż w terminie składania ofert zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane; 3) w części jawnej postępowania, bezpośrednio przed otwarciem ofert Zamawiający poda kwot jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia; 5) informacje dotyczące kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia oraz informacje dotyczące firm oraz adresów Wykonawców, którzy w wyznaczonym terminie złożyli oferty oraz informacje odczytane na otwarciu ofert Zamawiający zamieści niezwłocznie po otwarciu ofert na stronie internetowej bip.zielonagora.pl; 6) w części niejawnej posiedzenia Komisji dokonywana będzie ocena ofert i wstępna ocena spełnienia przez Wykonawców warunków udziału w postępowaniu oraz ocena braku podstaw do wykluczenia. 29. Tok oceny złożonych ofert: 2) w pierwszej kolejności Komisja przystąpi do oceny ofert, na podstawie dokumentów, o których mowa w 7.1.1) i 7.1.4) SIWZ, z zastrzeżeniem pkt 29.5) SIWZ; 1) Zamawiający w niniejszym postępowaniu korzysta z uprawnienia wynikającego z art. 24aa ustawy pzp; 3) w toku badania i oceny ofert Zamawiający może żądać od Wykonawcy wyjaśnień dotyczących treści złożonej oferty. Niedopuszczalne jest prowadzenie między Zamawiającym a Wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz, z zastrzeżeniem art. 87 ust. 2 ustawy pzp dokonywanie jakiejkolwiek zmiany w jej treści; a) oczywiste omyłki pisarskie; 4) Zamawiający poprawi w ofercie: b) oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek; 5) zgodnie z art. 26 ust. 3a ustawy pzp Zamawiający wezwie Wykonawców, którzy nie złożyli, wymaganego pełnomocnictwa lub złożyli wadliwe pełnomocnictwo, do jego złożenia w wyznaczonym przez siebie terminie, chyba że mimo ich złożenia oferta Wykonawcy podlegać będzie odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania; c) inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze SIWZ, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty - niezwłocznie zawiadamiając o tym Wykonawcę, którego oferta została poprawiona; 6) po dokonaniu ww. czynności Komisja dokona oceny ofert według kryteriów opisanych w punkcie 31 SIWZ; 8) zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy pzp Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona do złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń, o których mowa w pkt 7.3 SIWZ. 7) po dokonaniu ww. czynności Komisja zbada czy Wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu zgodnie z formułą „spełnia – nie spełnia", w oparciu o informacje zawarte w JEDZ, o którym mowa w 7.1.2) SIWZ, z zastrzeżeniem pkt 29.9) SIWZ; 9) zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy pzp Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, który nie złożył wymaganego w pkt 7.1.2) SIWZ JEDZ i/lub dokumentu, o którym mowa w pkt 7.1.3) SIWZ i/lub oświadczeń i dokumentów o których mowa w pkt 29.8) SIWZ, oświadczenia lub dokumenty te są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez Zamawiającego wątpliwości, do złożenia ich, uzupełnienia lub poprawienia lub udzielenie wyjaśnień w wyznaczonym przez siebie terminie, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia lub udzielenie wyjaśnień oferta Wykonawcy podlegać będzie odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. 30. Odrzucenie ofert: Zamawiający odrzuci ofertę w przypadkach określonych w art. 89 ust. 1 ustawy pzp. 31. Kryteria oceny ofert: Oferty niepodlegające odrzuceniu oceniane będą według poniższych kryteriów i ich wag (znaczenia): 1. cena oferty „C" - 60% Przy ocenie oferty w kryterium cena („C") najwyżej będzie punktowana oferta proponująca najniższą cenę (brutto) za wykonanie przedmiotu zamówienia, pozostałe oferty uzyskają odpowiednio mniejszą liczbę punktów (po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku - końcówki poniżej 0,005 pkt pomija się, a końcówki 0,005 pkt i wyższe zaokrągla się do 0,01 pkt) po przeliczeniu wg wzoru: gdzie: Cmin - cena oferty z najniższą ceną (zł); Cbad - cena oferty badanej (zł); 60% - waga kryterium „C" Uwaga: maksymalna ilość punktów przyznanych w niniejszym kryterium to 60,00 pkt. 2. termin płatności „P" - 40% Przy ocenie oferty w kryterium termin płatności („P") oferty otrzymają ilość punktów przypisaną do ilości dni przypadających na poniżej podane terminy płatności: ``` 21 dnia od dnia wystawienia faktury Zamawiającemu – 0 pkt, od 22 – 25 dnia od dnia wystawienia faktury Zamawiającemu – 5 pkt, od 26 – 29 dnia od dnia wystawienia faktury Zamawiającemu – 10 pkt, 30 dnia od dnia wystawienia faktury Zamawiającemu – 40 pkt. ``` Zamawiający ustala minimalny termin płatności na 21 dni, a maksymalny na 30 dni (łącznie z wydłużonym terminem płatności !!!). Wydłużenie przez Wykonawcę terminu płatności faktury podlega punktacji zgodnie z kryterium oceny ofert określonym powyżej, z zastrzeżeniem, iż termin ten nie może być dłuższy niż 30 dni zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2019r. poz. 118). Uwaga: W przypadku nie podania w pkt 2.2.) formularza oferty żadnej informacji, podanie wartości „0", „-" lub „nie dotyczy" lub informacji o równoważnym znaczeniu, oferta otrzyma 0 pkt w niniejszym kryterium. Uwaga: maksymalna liczba punktów jaką może zdobyć Wykonawca w kryterium płatności wynosi 40 punktów. Całkowita liczba punktów, jaką otrzyma dana oferta obliczona zostanie na podstawie niniejszego wzoru: Lp = C + P C – punkty przyznane w kryterium cena oferty, Lp – liczba punktów, P – punkty przyznanie w kryterium terminu płatności. 32. Oferta najwyżej oceniona: 2. Jeżeli dwie lub więcej ofert uzyska taka samą liczbę punktów (sumę punktów przyznanych w kryterium „C" + „P") Zamawiający za najwyżej ocenioną uzna ofertę, która zawiera najniższa cenę (która uzyskała najwięcej punktów w kryterium „C"). Zamawiający wezwie Wykonawców, którzy złożyli oferty, o których który mowa w zdaniu poprzedzającym, jeżeli zawierają one takie same ceny, do złożenia w określonym terminie ofert dodatkowych. 1. Za najwyżej ocenioną zostanie uznana oferta, która uzyskała najwyższą liczbę punktów - sumę punktów przyznanych w kryterium „C" + „P" w oparciu o podane w ogłoszeniu o zamówieniu i niniejszej SIWZ kryteria oceny ofert, z zachowaniem pkt 32.2. SIWZ. 3. Wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona w terminie wyznaczonym przez Zamawiającego, nie krótszym niż 10 dni, zobowiązany jest do złożenia aktualnych na dzień ich złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w pkt 7.3. SIWZ. 33. Unieważnienie postępowania: 2. Zamawiający niezwłocznie informuje Wykonawców, którzy złożyli oferty, o unieważnieniu postępowania, podając uzasadnienie faktyczne i prawne. 1. Zamawiający unieważni postępowanie w przypadkach określonych w art. 93 ust. 1 lub 1a ustawy pzp. 3. W przypadku unieważnienia postępowania przed upływem terminu składania ofert Zamawiający informuje równocześnie wszystkich Wykonawców, którzy ubiegali się o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne. 4. Zamawiający zamieszcza informacje, o których mowa w pkt 33.2. i 33.3. SIWZ, również na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl). 16 34. Wybór oferty najkorzystniejszej: a) który spełnia warunki udziału w postępowaniu, oraz 1. Zamawiający wybierze jako najkorzystniejszą ofertę złożoną przez Wykonawcę,: b) który niepodległa wykluczeniu z postępowania, oraz 2. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty Zamawiający informuje Wykonawców, którzy złożyli oferty, o: c) którego oferta odpowiada wszystkim wymaganiom określonym w ustawie pzp oraz w niniejszej SIWZ i została najwyżej oceniona spośród złożonych ofert, w oparciu o podane w ogłoszeniu o zamówieniu i niniejszej SIWZ kryteria oceny ofert. a) wyborze najkorzystniejszej oferty, podając nazwę (firmę), albo imię i nazwisko, siedzibę albo adres zamieszkania i adres Wykonawcy, którego ofertę wybrano, uzasadnienie faktyczne i prawne jej wyboru oraz nazwy (firmy), albo imiona i nazwiska, siedziby albo miejsca zamieszkania i adresy Wykonawców, którzy złożyli oferty, a także punktację przyznaną ofertom w każdym kryterium oceny ofert i łączną punktację; c) Wykonawcach, których oferty zostały odrzucone, powodach i odrzucenia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne. b) Wykonawcach, którzy zostali wykluczeni z postępowania o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne, a w przypadkach, o których mowa w art. 24 ust. 8 ustawy pzp również wyjaśnienie powodów, dla których dowody przedstawione przez wykonawcę uznano z niewystarczające; 3. Po wyborze najkorzystniejszej oferty, Zamawiający zamieszcza informacje, o których mowa w pkt 34.2.a) SIWZ, również na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl). 35. Informacja o formalnościach, jakie powinny zostać dopełnione po wyborze oferty w celu zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego: 2) Zamawiający zawiera umowę w sprawie zamówienia publicznego w terminie nie krótszym niż 10 dni liczonym od dnia przesłania zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty; 1) Zamawiający udzieli zamówienia Wykonawcy, którego oferta został wybrana jako najkorzystniejsza; 3) zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy pzp Zamawiający może zawrzeć umowę w sprawie zamówienia publicznego przed upływem terminu, o którym mowa w pkt 35.2) SIWZ jeżeli w postępowaniu została złożona tylko jedna oferta; 5) w przypadku udzielenia zamówienia Wykonawcy, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy pzp, Zamawiający przed podpisaniem umowy wymaga złożenia umowy regulującej współpracę Wykonawców; 4) Wykonawca jest zobowiązany skontaktować się z Zamawiającym w terminie wskazanym w zaproszeniu do podpisania umowy w celu uzgodnienia wszystkich szczegółowych kwestii technicznych (np. numeru konta, reprezentanta Wykonawcy) zawieranej umowy; 6) Wyłoniony Wykonawca zobowiązany jest złożyć Zamawiającemu przed podpisaniem umowy Oświadczenie o posiadaniu Generalnej Umowy Dystrybucji z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego OSD działającym na terenie Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin. 7) jeżeli Wykonawca, którego oferta została wybrana, uchyla się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego lub nie wnosi wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, Zamawiający może wybrać ofertę najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert, bez przeprowadzania ich ponownej oceny, chyba że zachodzą przesłanki unieważnienia postępowania, o których mowa w art. 93 ust. 1 lub 1a ustawy pzp. 36. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy: Zamawiający nie wymaga wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy. 37. Udzielanie wyjaśnień: 2) Zamawiający udzieli wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż na 6 dni przed upływem 1) Wykonawca może zwrócić się pisemnie do Zamawiającego o wyjaśnienie treści SIWZ, z zachowaniem postanowień pkt 25.7) SIWZ. W celu usprawnienia przebiegu postępowania Zamawiający zwraca się z prośbą o przesyłanie treści zapytań również w wersji edytowalnej. terminu składania ofert, z zastrzeżeniem pkt 38.3) SIWZ; 3) Zamawiający udzieli wyjaśnień pod warunkiem, że wniosek o wyjaśnienie treści SIWZ wpłynął do Zamawiającego nie później niż do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu składania ofert; 4) jeżeli wniosek o wyjaśnienie treści SIWZ wpłynął po upływie terminu, o którym mowa w pkt 38.3) SIWZ lub dotyczy udzielonych wyjaśnień, Zamawiający udzieli wyjaśnień lub pozostawi wniosek bez rozpoznania; 6) treść zapytań wraz z wyjaśnieniami Zamawiający przekazuje Wykonawcom, którym przekazał SIWZ bez ujawniania źródła zapytania oraz zamieszcza na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl). 5) zgodnie z art. 38 ust. 1b ustawy pzp przedłużenie terminu składania ofert nie wpływa na bieg terminu, o którym mowa w pkt 38.3) SIWZ; 38. Zmiana treści SIWZ i ogłoszenia o zamówieniu: 2) Zamawiający przedłuży termin składania ofert, jeżeli w wyniku zmiany treści SIWZ nieprowadzącej do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu niezbędny będzie dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach. O przedłużeniu terminu składania ofert Zamawiający poinformuje wszystkich Wykonawców, którym przekazano SIWZ oraz zamieści tę informację na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl); 1) w uzasadnionych przypadkach Zamawiający może przed upływem terminu składania ofert zmienić treść SIWZ. Dokonaną zmianę SIWZ Zamawiający zamieści na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl). Zmiana treści SIWZ stanowi jej integralną część; 3) jeżeli zmiana treści SIWZ prowadzić będzie do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu Zamawiający przekaże Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenie dodatkowych informacji, informacji o niekompletnej procedurze lub sprostowania; 5) jeżeli zmiana treści ogłoszenia będzie istotna, w szczególności dotyczyć będzie określenia przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich spełnienia Zamawiający przedłuży termin składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenia zmian w ofertach – nie mniej niż 15 dni od dnia przekazania zmiany ogłoszenia Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej; 4) Zamawiający przedłuży termin składania ofert, jeżeli w wyniku zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu konieczny będzie dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach; 6) niezwłocznie po przekazaniu Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu Zamawiający zamieści informację o zmianach w swojej siedzibie oraz na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl). 39. Środki ochrony prawnej: 39.1. Odwołanie. Jeżeli Wykonawca lub inny podmiot, który ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy pzp przysługują środki ochrony prawnej określone w dziale VI ustawy pzp. 1) odwołanie przysługuje wyłącznie od niezgodnej z przepisami ustawy pzp czynności Zamawiającego podjętej w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub zaniechania czynności, do której Zamawiający jest zobowiązany na podstawie ustawy pzp; a) wyboru trybu negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki i zapytania o cenę 2) jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy pzp odwołanie przysługuje wyłącznie wobec czynności: b) określenia warunków udziału w postępowaniu; ; c) wykluczenia odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia; e) opisu przedmiotu zamówienia; d) odrzucenia oferty odwołującego; f) wyboru najkorzystniejszej oferty; 4) odwołanie wnosi się do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w formie pisemnej lub postaci elektronicznej, podpisanej bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub równoważnego środka, spełniającego wymagani dla tego rodzaju podpisu; 3) odwołanie powinno wskazywać czynność lub zaniechanie czynności Zamawiającego, której zarzuca się niezgodność z przepisami ustawy pzp, zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów, określać żądanie oraz wskazywać okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające wniesienie odwołania; 5) odwołanie, wnosi się w terminie 10 dni liczonym od dnia przesłania informacji o czynności Zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia; 6) odwołanie wobec treści ogłoszenia o zamówieniu, a także wobec postanowień SIWZ wnosi się w terminie 10 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub zamieszczenia SIWZ na stronie internetowej Urzędu Miasta Zielona Góra (bip.zielonagora.pl); 8) odwołujący przesyła kopię odwołania Zamawiającemu przed upływem terminu do wniesienia odwołania w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią przed upływem tego terminu; 7) odwołanie wobec czynności innych niż określone w pkt 39.1.5) i 6) SIWZ wnosi się w terminie 10 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia; 9) w przypadku wniesienia odwołania wobec treści ogłoszenia o zamówieniu lub postanowień SIWZ Zamawiający może przedłużyć termin składania ofert; 11) Wykonawca może w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania poinformować Zamawiającego o niezgodnej z przepisami ustawy pzp czynności podjętej przez niego lub zaniechaniu czynności, do której jest zobowiązany na podstawie ustawy pzp, na które nie przysługuje odwołanie, o którym mowa w pkt 39.1.2) SIWZ; 10) w przypadku wniesienia odwołania po upływie terminu składania ofert bieg terminu związania ofertą ulega zawieszeniu do czasu ogłoszenia orzeczenia przez Krajowa Izbę Odwoławczą; 12) w przypadku uznania zasadności przekazanej informacji, o której mowa w pkt 39.1.11) SIWZ Zamawiający powtarza czynność albo dokonuje czynności zaniechanej, informując o tym Wykonawców w sposób przewidziany w ustawie pzp dla tej czynności; 39.2. Skarga do sądu: 13) na czynności o których mowa w pkt 39.1.12) SIWZ nie przysługuje odwołanie, z zastrzeżeniem pkt 39.1.2) SIWZ; 1) na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego przysługuje skarga do sądu; 3) skargę wnosi się za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej, przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi skargi. Złożenie skargi w placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z jej wniesieniem; 2) skargę wnosi się do sądu okręgowego właściwego dla siedziby albo miejsca zamieszkania Zamawiającego; 4) prezes Krajowej Izby Odwoławczej przekazuje skargę wraz z aktami postępowania odwoławczego właściwemu sądowi w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania; 6) w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia skargi nie można rozszerzyć żądania odwołania ani występować z nowymi żądaniami. 5) skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także wniosek o zmianę orzeczenia lub o zmianę orzeczenia w całości lub w części; 40. Waluta w jakiej mogą być prowadzone rozliczenia między Zamawiającym a Wykonawcą: Rozliczenia między Zamawiającym a Wykonawcą będą prowadzone w złotych polskich. 41. Zaliczki: Zamawiający nie przewiduje udzielenia zaliczek na poczet wykonania zamówienia. 42. Płatności częściowe: Zasady i warunki płatności zawarte są w Istotnych postanowieniach dla Zamawiającego, które zostaną zawarte są w załączniku nr I.4 do SIWZ. 43. Fakturowanie elektroniczne: 2) Narzędziem służącym do odbierania i wysyłania ustrukturyzowanych faktur elektronicznych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcami zamówień publicznych jest Platforma Elektronicznego Fakturowania (PEF) udostępniona przez ministra do spraw gospodarki pod adresem https://efaktura.gov.pl/. 1) Do przesyłania między Wykonawcami a Zamawiającym ustrukturyzowanych faktur elektronicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o elektronicznym fakturowaniu w zamówieniach publicznych, koncesjach na roboty budowlane lub usługi oraz partnerstwie publiczno – prywatnym (Dz. U. poz. 2191). 3) Wykonawca nie jest obowiązany do wysyłania ustrukturyzowanych faktur elektronicznych do Zamawiającego za pośrednictwem PEF na adres skrzynki PEPPOL zgodny z umową zawartą wg wzoru stanowiącego załącznik nr I.4. do SIWZ. 4) Wykonawca chcący wysyłać Zamawiającemu ustrukturyzowane faktury elektroniczne musi posiadać i wykorzystywać własne Konto Podmiotu na PEF. Jeżeli ustrukturyzowaną fakturę elektroniczną wysyła upoważniona przez Wykonawcę osoba lub jednostka organizacyjna nieposiadajaca osobowości prawnej w treści tej faktury zamieszcza się stosowną adnotację o Wykonawcy. 6) Ustrukturyzowana faktura elektroniczna składa się z danych wymaganych przepisami ustawy o podatku od towarów i usług oraz danych zawierających: 5) Wymagania techniczne i organizacyjne dla Konta Podmiotu na PEF, opis funkcjonowania PEF, przewodniki implementacyjne dokumentów XML i API opisane zostały pod adresem https://efaktura.gov.pl/dokumentacja/. a) informacje dotyczące odbiorcy płatności (zgodnie z umową zawartą wg wzoru stanowiącego załącznik nr I.4. do SIWZ); c) inne, o ile są wymagane umową zawartą wg wzoru stanowiącego załącznik nr I.4. do SIWZ. b) wskazanie nr umowy zawartej wg wzoru stanowiącego załącznik nr I.4. do SIWZ; 44. Zmiany postanowień zawartej umowy: Możliwość dokonywania istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru Wykonawcy wraz z określeniem warunków takich zmian zawarta jest w Istotnych postanowieniach dla Zamawiającego, które zostaną zawarte w umowie stanowiącej załącznik nr I.4 do SIWZ. 45. Klauzula informacyjna wynikająca z RODO: Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 RODO, informuję, ż e: 2) kontakt z administratorem bezpieczeństwa informacji w Urzędzie Miasta Zielona Góra: e-mail email@example.com lub pisemnie na adres siedziby administratora danych osobowych; 1) administratorem Pani/Pana danych osobowych jest: Prezydent Miasta Zielona Góra, ul. Podgórna 22, 65-424 Zielona Góra; 3) Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c, art. 9 ust. 1 i 2 lit. b i art. 10 RODO w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, związanym z niniejszym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego; 5) Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy pzp, przez okres 4 lat od dnia zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeżeli czas trwania umowy przekracza 4 lata, okres przechowywania obejmuje cały czas trwania umowy; 4) odbiorcami Pani/Pana danych osobowych będą osoby lub podmioty, którym udostępniona zostanie dokumentacja postępowania w trybie art. 8 oraz art. 96 ust. 3 ustawy pzp; zasada jawności, o której mowa w art. 96 ust. 3 ustawy pzp ma zastosowanie do wszystkich danych osobowych za wyjątkiem dany, o których mowa w art. 9 RODO; dane osobowe, o których mowa w art. 10 RODO udostępnione będą w celu umożliwienia korzystania ze środków ochrony prawnej, do upływu terminu do ich wniesienia; 6) obowiązek podania przez Panią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym określonym w przepisach ustawy pzp, związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego; konsekwencje niepodania określonych danych wynikają z przepisów ustawy pzp; 8) posiada Pani/Pan: 7) w odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany stosowanie do art. 22 RODO; a) na podstawie art. 15 RODO prawo dostępu do danych osobowych Pani/Pana dotyczących; skorzystanie z prawa dostępu do danych osobowych wymaga przedstawienia przez Panią/Pana informacji mających na celu sprecyzowanie żądania, w szczególności podania nazwy lub daty prowadzonego lub zakończonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego; c) na podstawie art. 18 RODO prawo żądania od administratora ograniczenia przetwarzania danych osobowych z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art. 18 ust. 2 RODO; prawo do ograniczenia przetwarzania nie ma zastosowania do czasu zakończenia postępowania, w odniesieniu do przechowywania, w celu zapewnienia korzystania ze środków ochrony prawnej, w celu ochrony praw innej osoby fizycznej lub prawnej, lub z uwagi na ważne względy interesu publicznego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego; b) na podstawie art. 16 RODO prawo do sprostowania lub uzupełnienia Pani/Pana danych osobowych; skorzystanie z prawa do sprostowania lub uzupełnienia nie może skutkować zmianą wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ani zmianą postanowień umowy w zakresie niezgodnym z ustawą pzp oraz nie może naruszać integralności protokołu postępowania oraz jego załączników; d) prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, że przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO; a) w związku z art. 17 ust. 3 lit. b, d lub e RODO prawo do usunięcia danych osobowych; 9) nie przysługuje Pani/Panu: b) prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO; c) na podstawie art. 21 RODO prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO – wypełnienie obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. 46. Inne postanowienia Sprawy nie określone w niniejszej SIWZ będą podlegać rozstrzygnięciom na podstawie przepisów ustawy pzp. ZAŁĄCZNIK NR I.1 ZAMAWIAJĄCY DZIAŁAJĄCY W IMIENIU WŁASNYM I INNYCH ZAMAWIAJĄCYCH WYMIENIONYCH W ZAŁĄCZNIKU NR I.6 DO SIWZ: Miasto Zielona Góra – Urząd Miasta Zielona Góra tel. (+48) 68 45 64 100, faks: (+48) 68 45 64 455 ul. Podgórna 22, 65-424 Zielona Góra, adres skrzynki ePUAP : /umzg/SkrytkaESP 1 w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pn. OFERTA DOSTAWA ENERGII ELEKTRYCZNEJ W 2020 ROKU DLA PUNKTÓW POBORU ENERGII ELEKTRYCZNEJ MIASTA ZIELONA GÓRA, GMINY CZERWIEŃSK, GMINY NOWOGRÓD BOBRZAŃSKI I GMINY ŚWIEBODZIN (postępowanie znak DO-ZP.271.68.2019) 1. WYKONAWCA - należy podać pełną nazwę Wykonawcy składającego ofertę: ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... NIP/PESEL …………………….……………….., KRS/CEiDG ………………………………….……… adres.......................................................................................................................................................... województwo …………………………………. adres skrzynki ePUAP………………………. tel. ....................................... e-mail: ……………………… REGON ........................................................ NIP ....................................................................... Wykonawca jest mikroprzedsiębiorstwem bądź małym lub średnim przedsiębiorstwem 2 : TAK (adres do korespondencji .............................................................................................................. adres skrzynki ePUAP………………. tel. ....................................... e-mail: …………….………………) upełnomocniony przedstawiciel NIE ................................................................................................................................................................... 2. Stosownie do pobranej Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) – oferujemy 3 : 2.1. wykonanie przedmiotu zamówienia zgodnie z Formularzem cenowym stanowiącym załącznik nr I.3 do SIWZ za cenę brutto........................................................ złotych, na którą składa się: a) wynagrodzenie netto w wysokości ……………………… zł b) i podatek od towarów i usług 4 : w wysokości % 5 zgodnie z ustawą o VAT 6 ……. albo 1 Dokument należy złożyć w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego 3 informacje podane przez Wykonawcę w pkt 2. stanowią podstawę oceny oferty wg kryteriów określonych w pkt 31 SIWZ 2 Wybrać właściwe, poprzez zaznaczenie odpowiedniego pola symbolem X (zgodnie z zaleceniem Komisji 2003/361/WE mikroprzedsiębiorstwo: przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 osób i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 milionów euro; małe przedsiębiorstwo: przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 50 osób i którego roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 10 milionów euro; Średnie przedsiębiorstwa: przedsiębiorstwa, które nie są mikroprzedsiębiorstwami ani małymi przedsiębiorstwami i które zatrudniają mniej niż 250 osób i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub roczna suma bilansowa nie przekracza 43 milionów euro. 4 wybrać właściwe, poprzez zaznaczenie odpowiedniego pola symbolem X 5 6 przez „ustawę o VAT" należy rozumieć ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710 z późn. zm.) określić stawkę procentową przedmiot zamówienia zwolniony jest z podatku od towarów i usług na podstawie art. … ust. ….pkt ….. ustawy o VAT 6 lub jestem przedsiębiorcą korzystającym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ustawy o VAT 6 lub jestem osobą fizyczną niewykonującą działalności gospodarczej; 2.2 wydłużenie terminu płatności faktury (kryterium opisane w pkt 31.2 SIWZ) o ……..... (liczbę) dni ponad minimum określone w pkt 3.19 SIWZ. 3. Oświadczamy, że zapoznaliśmy się ze SIWZ wraz z wprowadzonymi do niej zmianami (w przypadku wprowadzenia ich przez Zamawiającego), nie wnosimy do niej zastrzeżeń oraz zdobyliśmy konieczne informacje, potrzebne do właściwego przygotowania oferty. 4. Oświadczamy, że spełniamy wszystkie wymagania zawarte w SIWZ. 5. Oświadczamy, że w celu wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu polegamy na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej nw. podmiotów 7 : 1) ........................................................................ (nazwa (firma) podmiotu, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG), na potwierdzenie spełnienia warunku pkt ……. 8 SIWZ; 2) ........................................................................ (nazwa (firma) podmiotu, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG), na potwierdzenie spełnienia warunku pkt ……. 8 SIWZ; 3) ........................................................................ (nazwa (firma) podmiotu, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG), na potwierdzenie spełnienia warunku pkt ……. 8 SIWZ; 4) (…) Oświadczamy, że podmioty, spośród ww., na zdolnościach których polegamy w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia zrealizują roboty budowlane lub usługi w ramach niniejszego przedmiotu zamówienia. 6. Oświadczamy, że zamówienie wykonamy przy udziale nw. Podwykonawców 9 : 1) ........................................................ (nazwa (firma) Podwykonawcy, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG), któremu powierzymy wykonanie niżej opisanego zakresu zamówienia: -............................................................................................; -............................................................................................; 2) ........................................................ (nazwa (firma) Podwykonawcy, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG) któremu powierzymy wykonanie niżej opisanego zakresu zamówienia: , -............................................................................................; -............................................................................................; 3) ........................................................ (nazwa (firma) Podwykonawcy, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG) któremu powierzymy wykonanie niżej opisanego zakresu zamówienia: , -............................................................................................; -............................................................................................; 4) ........................................................ (nazwa (firma) Podwykonawcy, adres, NIP/PESEL, KRS/CEiDG) któremu powierzymy wykonanie niżej opisanego zakresu zamówienia: , -............................................................................................; -............................................................................................; 5) (…) 7. Oświadczamy, że jest nam znany, sprawdzony i przyjęty zakres prac objęty zamówieniem. 8. Wadium w wysokości 90.000,00 zł wniesione zostało w dniu .................. w formie …………… ……….……………… (wadium wniesione w pieniądzu należy zwrócić na rachunek bankowy nr …………………………………………………………..…………………………….); 9. Oświadczamy, że zawarte w SIWZ Istotne postanowienia dla Zamawiającego, które zostaną zawarte w umowie akceptujemy bez zastrzeżeń i zobowiązujemy się w przypadku wyboru naszej oferty do zawarcia umowy w miejscu i terminie wyznaczonym przez Zamawiającego. 7 skreślić jeżeli nie dotyczy 9 W tym podmioty, o których mowa w pkt 5 oferty, na zdolnościach których Wykonawca polega w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, jeżeli będą występować w charakterze Podwykonawców 8 podać odpowiedni nr warunku, spośród wymienionych w pkt 5.1. SIWZ (np. 5.1.1., 5.1.2.) 10. Oświadczamy, że uważamy się za związanych z niniejszą ofertą na czas wskazany w SIWZ tzn. przez 60 dni od upływu terminu składania ofert. 11. Jako zasadnicze załączniki będące integralną częścią niniejszej oferty, a wynikające ze SIWZ załączamy wszystkie wymagane dokumenty i oświadczenia: 2) pisemne zobowiązanie lub inne dokumenty, o których mowa w pkt 6.3. SIWZ, o ile Wykonawca polega na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów na zasadach określonych w art. 22a ustawy pzp wraz z pełnomocnictwem lub innym dokumentem określającym zakres umocowania do reprezentowania podmiotu zobowiązanego; 1) wypełniony JEDZ wg załącznika nr I.2 do SIWZ; 3) wypełniony Formularz cenowy wg załącznika nr I.3 do SIWZ; 4) pełnomocnictwo lub inny dokument określający zakres umocowania do reprezentowania Wykonawcy, o ile ofertę składa pełnomocnik Wykonawcy; 5) inne, aktualne oświadczenia i dokumenty, które należy rozumieć jako wskazane w rozumieniu § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia: a)......................................................................................................................................................... b) ………………………………………………………………………………………………………………. 12. Oświadczam, że wypełniłem obowiązki informacyjne przewidziane w art. 13 lub art. 14 RODO wobec osób fizycznych, od których dane osobowe bezpośrednio lub pośrednio pozyskałem w celu ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego w niniejszym postępowaniu 10 . Ofertę sporządzono dnia .......................... 10 Skreślić w przypadku gdy wykonawca nie przekazuje danych osobowych innych niż bezpośrednio jego dotyczących lub zachodzi wyłączenie stosowania obowiązku informacyjnego, stosownie do art. 13 ust. 4 lub art. 14 ust. 5 RODO (treści oświadczenia Wykonawca nie składa) ZAŁĄCZNIK NR I.4 Istotne dla Zamawiającego postanowienia, które zostaną zawarte w umowie 1. Wykonawca zobowiązuje się do dostawy energii elektrycznej zgodnie z warunkami określonymi w zawartej umowie, ustawie - Prawo energetyczne i aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie, a Zamawiający zobowiązuje się do jej odbioru i kupna, dla punktów należących do Zamawiającego (zawartych w SIWZ). 2. Okres rozliczeniowy będzie zgodny z okresem rozliczeniowym wskazanym przez OSD w przekazanych (udostępnionych) Wykonawcy danych pomiarowo-rozliczeniowych. 3. Należności wynikające z faktur VAT są płatne w terminie .… dni od daty wystawienia faktury przez Wykonawcę. Za dzień zapłaty uznaje się datę uznania rachunku Wykonawcy. 4. Za przekroczenie terminów płatności określonych w fakturach, Wykonawcy przysługuje prawo do naliczania odsetek w wysokości ustawowej. 5. Umowa zostaje zawarta od dnia 01.01.2020 r. do dnia 31.12.2020 r. (12 miesię i obejmowała będzie punkty poboru energii elektrycznej zawarte w SIWZ. cy) 6. Rozpoczęcie sprzedaży energii elektrycznej nastąpi od 01.01.2020 r. – lecz nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie, zawartej przez Zamawiającego umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego (OSD) oraz po pozytywnie przeprowadzonym procesie zmiany sprzedawcy i przyjęciu umowy do realizacji przez OSD. 7. Określone przez Zamawiającego prognozowane zużycie energii ma charakter jedynie orientacyjny i nie stanowi ze strony Zamawiającego zobowiązania do zakupu energii w podanej ilości i nie jest jednocześnie graniczną ilością jej zakupu. 8. Energia elektryczna kupowana na podstawie umowy zużywana będzie na potrzeby Zamawiającego (odbiorcy końcowego), co oznacza, że Zamawiający nie jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu ustawy - Prawo energetyczne. dnia 9. Standardy jakości obsługi dotyczącej sprzedaży energii elektrycznej zostały określone w obowiązujących przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne. 10. Sprzedawana energia elektryczna będzie rozliczana według cen jednostkowych (zł/MWh) energii elektrycznej (brutto) i stawek opłaty abonamentowej (handlowej) zaoferowanych w złożonym przez Wykonawcę Formularzu Cenowym, który stanowić będzie załącznik do umowy oraz według ilości faktycznie zużytej energii elektrycznej w danym okresie przez dany punkt poboru, przy czym ilość faktycznie zużytej energii elektrycznej określona zostanie na podstawie odczytów urządzeń pomiarowych zainstalowanych w układach pomiarowo-rozliczeniowych dokonywanych przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego, tj. danych o zużyciu przekazywanych Wykonawcy przez OSD. Zamawiający nie dopuszcza wystawiania przez Wykonawcę faktur w oparciu o zużycie szacowane. 11. Wykonawca wystawiać i wysyłać będzie faktury za faktycznie zużytą energię elektryczną na poszczególnych Odbiorców faktur. 12. Należność Wykonawcy za dostarczoną energię elektryczną w okresach rozliczeniowych, obliczana będzie indywidualnie dla każdego punktu poboru (dokładny wykaz punktów poboru energii elektrycznej – załącznik do SIWZ) jako iloczyn ilości sprzedanej energii elektrycznej ustalonej na podstawie danych pomiarowo-rozliczeniowych przekazanych (udostępnionych) przez OSD i cen jednostkowych energii elektrycznej. Do tak wyliczonej ceny c doliczana będzie opłata abonamentowa (handlowa), która przysługuje za każdy miesią w odniesieniu do każdego z układów pomiarowo-rozliczeniowych. 13. Ceny jednostkowe energii elektrycznej i stawka opłaty abonamentowej obowiązują przez cały okres trwania umowy i nie mogą być podwyższane, z zastrzeżeniem zmiany w przypadku zmiany stawki podatku VAT lub podatku akcyzowego. 14. Wykonawca wystawia Zamawiającemu na koniec okresu rozliczeniowego fakturę VAT, w terminie do 10 dni roboczych od otrzymania – udostępnienia danych pomiarowo – rozliczeniowych przez OSD. Wykonawca zobowiązuje się do wystawienia raz w miesiącu jednej faktury rozliczeniowej dla jednostki Miasto Zielona Góra-Urząd Miasta Zielona Góra (jednostka nr 81 w „Szczegółowym opisie przedmiotu zamówienia"). 15. Wykonawca zobowiązany jest do doręczenia Zamawiającemu faktury VAT, na co najmniej 15 dni przed określonym na fakturze VAT terminem płatności, a w razie niezachowania tego terminu, termin płatności wskazany w fakturze VAT zostanie automatycznie przedłużony o czas opóźnienia doręczenia faktury VAT, bez żadnych konsekwencji z tego tytułu dla Zamawiającego. 16. W przypadku przedstawienia przez Wykonawcę nieprawidłowo - w rozumieniu umowy i/lub ustawy o VAT - wystawionej faktury VAT, Zamawiający ma prawo odmówić jej przyjęcia (zapłaty) bez negatywnych dla siebie konsekwencji. W takim wypadku objęta fakturą należność nie będzie traktowana jako wymagalna i nie będzie pociągać za sobą obciążenia Zamawiających ewentualnymi odsetkami za opóźnienie w płatności lub karami za brak jej opłacenia. 17. Zamawiającemu (Odbiorcy/Płatnikowi), w przypadku wątpliwości co do prawidłowości wystawionej faktury, w tym także w odniesieniu do ilości zużytej energii elektrycznej, przysługuje prawo do złożenia pisemnej lub w formie e-mail reklamacji, która rozpatrzona zostanie w terminie 14 dni od daty jej wpływu do Wykonawcy. 18. Wykonawca wskaże ze swojej strony merytoryczną osobę (imię, nazwisko, nr telefonu, e-mail) do bieżących kontaktów z Zamawiającym w zakresie rozliczeń i wystawianych faktur za zużytą energię elektryczną, celem wyjaśniania ewentualnych wątpliwości lub nieprawidłowości w tym zakresie. 19. Należność za usługi regulowana będzie w trybie polecenia przelewu na rachunek Wykonawcy wskazany na fakturze rozliczeniowej. 20. Wykonawca nie może zbywać lub obciążać na rzecz osób trzecich wierzytelności powstałych w wyniku realizacji niniejszej umowy bez zgody Zamawiającego, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. 21. (zapis obowiązuje w przypadku wystąpienia podwykonawców) Wykonawca zobowiązuje się do składania Zamawiającemu, w terminie do 14 dni od wystawienia każdej z faktur, pisemnego potwierdzenia przez podwykonawcę, którego wierzytelność jest częścią składową wystawionej faktury VAT, o otrzymaniu przez tego podwykonawcę zapłaty w całości i w terminie. Potwierdzenie musi zawierać zakres dostawy i zestawienie kwot, które były należne podwykonawcy z tej faktury. 22. Standardy jakościowe dotyczące usług OSD będą regulowane na podstawie odrębnej umowy pomiędzy Zamawiającym a OSD. 23. Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych w razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, lub dalsze wykonywanie umowy może zagrozić interesowi bezpieczeństwa Państwa lub bezpieczeństwu publicznemu, Zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach. W takim przypadku Wykonawca może żądać jedynie wynagrodzenia należnego mu z tytułu wykonania części umowy. 24. Zgodnie z postanowieniami art. 144 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych Zamawiający przewiduje możliwość dokonania zamian po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego pod warunkiem podpisania aneksu zaakceptowanego przez obie Strony, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Zamawiający dopuszcza zmiany treści umowy, zgodnie z art. 144 Ustawy Pzp, w zakresie: a) będzie to konieczne ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa lub zapobieżeniu awarii, 1. Zmiany sposobu spełnienia świadczenia, w przypadku gdy: b) będzie to konieczne ze względu na zmianę przepisów prawa, d) poprawi efektywność wykonywania przedmiotu umowy, c) usprawni realizacje dostaw, e) zmiana pozostaje w związku z koniecznością realizacji postulatów osób trzecich nieuwzględnionych na etapie podpisania Umowy, a ze względów społecznych koniecznych do spełnienia. 2. Zmiany jednostkowej ceny brutto za 1 MWh o kwotę wynikającą ze zmiany stawki podatku od towarów i usług oraz stawki opodatkowania podatkiem akcyzowym. Zmiana może nastąpić na pisemny, uzasadniony wniosek Dostawcy, odpowiednio o kwotę podatku wynikającą ze stawki tego podatku obowiązującą w chwili powstania obowiązku podatkowego, z dniem wejścia w życie odpowiednich przepisów. Warunkiem wprowadzenia zmiany jednostkowej ceny brutto za 1 MWh jest ustawowa zmiana stawki podatku VAT lub ustawowa zmiana opodatkowania energii podatkiem akcyzowym. 3. Zmiany ilości punktów poboru energii wskazanych w załączniku do Umowy oraz zmiany lokalizacji, pozostających jednak w rejonie działania Zamawiającego. Zwiększenie punktów poboru lub zmiana grupy taryfowej możliwe jest jedynie w obrębie grup taryfowych, które zostały ujęte w SIWZ oraz wycenione w Formularzu Cenowym. Zamawiający może zwiększyć moc umowną do obiektów w ramach określonych przez Zamawiającego w przedmiocie zamówienia grup taryfowych. Zmiana ilości punktów poboru energii elektrycznej wynikać może np. z likwidacji punktu poboru, budowy nowego punktu poboru, zmiany stanu prawnego punktu poboru, zmiany w zakresie odbiorcy, zaistnienia przeszkód prawnych i formalnych uniemożliwiających przeprowadzenie procedury zmiany sprzedawcy, w tym w przypadku zaistnienia przeszkód uniemożliwiających rozwiązanie dotychczas obowiązujących umów. 4. Zmian w przypadku wystąpienia siły wyższej, uniemożliwiającej wykonanie przedmiotu Umowy. 5. Zmiany będące następstwem okoliczności leżących po stronie Zamawiającego, w szczególności: rezygnacja z realizacji części przedmiotu Umowy. W takim przypadku wynagrodzenie przysługujące Wykonawcy zostanie pomniejszone o odpowiednie kwoty. 6. Zmiany Umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. 7. Nie stanowią zmiany Umowy w rozumieniu art. 144 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych zmiany dotyczące w szczególności: b) zmiany danych teleadresowych, zmiany osób wskazanych do kontaktów między stronami. a) zmiana danych związanych z obsługą administracyjno – organizacyjną Umowy, 25. W sprawach nieuregulowanych postanowieniami umowy stosuje się przepisy powszechnie obowiązujące a w szczególności przepisy ustawy Prawo Energetyczne oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, ustawy Prawo zamówień publicznych i Kodeksu Cywilnego. 26. Wszelkie spory powstałe w związku z zawarciem lub w trakcie trwania umowy, rozstrzygać będzie sąd właściwy miejscowo dla siedziby Zamawiającego. ZAŁĄCZNIK NR II.1 OŚWI AD C Z E N I E 11 składane na podstawie art. 24 ust. 11 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1986 z późn. zm.). Przystępując do postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego - sprawa nr DO-ZP.271.68.2019 pn. Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin ja/my (imię nazwisko) ……………………………………………………………………………………..... ................................................................................................................................................................... reprezentując firmę (nazwa firmy)............................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………. jako pełnomocny przedstawiciel reprezentowanej przeze mnie firmy oświadczam/ my, że 12 : nie należę/my do grupy kapitałowej 13 w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369) z Wykonawcami, którzy złożyli w niniejszym postępowaniu oferty lub oferty częściowe; należę/my do grupy kapitałowej 13 w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 369) z Wykonawcami, którzy złożyli w niniejszym postępowaniu oferty lub oferty częściowe. W celu wykazania, że istniejące między nami powiązania nie prowadzą do zakłócenia konkurencji w niniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia przedstawiamy stosowne dokumenty i/lub informacje, stanowiące załącznik do niniejszego oświadczenia. Oświadczam, że wszystkie informacje podane w powyższym oświadczeniu są aktualne i zgodne z prawdą oraz zostały przedstawione z pełną świadomością konsekwencji wprowadzenia Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji. ........................ dnia .................... 11 Oświadczenie należy złożyć w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego 13Ilekroć w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest mowa o grupie kapitałowej - rozumie się przez to wszystkich przedsiębiorców, którzy są kontrolowani w sposób bezpośredni lub pośredni przez jednego przedsiębiorcę, w tym również tego przedsiębiorcę. 12Wybrać właściwe, poprzez zaznaczenie odpowiedniego pola symbolem X ZAŁĄCZNIK NR III.1 Przystępując do postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego - sprawa nr DO-ZP.271.68.2019 pn. Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin przedstawiam/ my: WYK AZ W Y KO N AN Y C H DO ST AW 1 4 , a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy zostały wykonane oraz dowody 15 (stanowiące załącznik do niniejszego wykazu) określających czy te dostawy zostały wykonane należycie lub są wykonywane należycie Oświadczam, że wszystkie informacje podane w powyższym oświadczeniu są aktualne i zgodne z prawdą oraz zostały przedstawione z pełną świadomością konsekwencji wprowadzenia Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji. ........................ dnia .................... 14 Na potwierdzenie spełnienia warunku udziału w postępowaniu określonego w pkt 5.1.2. SIWZ; Wykaz należy złożyć w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego; 15 W przypadku, gdy wykonawca polega na zdolnościach technicznych lub zawodowych lub sytuacji finansowej lub ekonomicznej innych podmiotów należy wpisać „zobowiązanie do współpracy" i jednocześnie załączyć do oferty zobowiązanie tego podmiotu lub osoby do oddania wykonawcy do dyspozycji niezbędnych zasobów na okres korzystania z nich przy wykonaniu zamówienia, spełniające wymagania pkt 6.3. SIWZ. Szczegółowe wymagania w zakresie dowodów określa pkt 7.6. SIWZ; 16Szczegółowy opis zakresu zrealizowanych zadań, potwierdzający wymagania postawione w pkt 5.1.2 SIWZ. Należy wyodrębnić wartość i zakres wykonanych dostaw spełniających wymagania pkt 5.1.2 SIWZ, jeżeli Wykonawca wykonał je w ramach innych wielozakresowych zadań; 17 ZAŁĄCZNIK NR III.2 OŚWI AD C Z E N I E 1 8 składane w związku z art. 24 ust. 1 pkt 15) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1986 ze zm.). Przystępując do postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego - sprawa nr DO-ZP.271.68.2019 pn. Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin ja/my (imię nazwisko) ……………………………………………………………………………………..... ................................................................................................................................................................... reprezentując firmę (nazwa firmy)............................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………. jako pełnomocny przedstawiciel reprezentowanej przeze mnie firmy oświadczam/ my, iż wobec mnie / 19 nas nie wydano prawomocnego wyroku sądu lub ostatecznej decyzji administracyjnej o zaleganiu z uiszczaniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, albo wydano prawomocny wyrok sądu lub ostateczną decyzję administracyjną o zaleganiu z uiszczaniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. W celu wykazania braku podstaw do wykluczenia na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 15) ustawy pzp przedstawiamy w załączeniu dokumenty potwierdzające dokonanie płatności ww. należności wraz z ewentualnymi odsetkami lub grzywnami lub zawarcie wiążącego porozumienia w sprawie spłat tych należności. Oświadczam, że wszystkie informacje podane w powyższym oświadczeniu są aktualne i zgodne z prawdą oraz zostały przedstawione z pełną świadomością konsekwencji wprowadzenia Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji. dnia .......................... 18 Oświadczenie należy złożyć w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego 19 Wybrać właściwe, poprzez zaznaczenie odpowiedniego pola symbolem X ZAŁĄCZNIK NR III.3 składane w związku z art. 24 ust. 1 pkt 22) ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych OŚWI AD C Z E N I E 2 0 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1986 ze zm.). Przystępując do postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego - sprawa nr DO-ZP.271.68.2019 pn. Dostawa energii elektrycznej w 2020 roku dla punktów poboru energii elektrycznej Miasta Zielona Góra, Gminy Czerwieńsk, Gminy Nowogród Bobrzański i Gminy Świebodzin" ja/my (imię nazwisko) ……………………………………………………………………………………..... ................................................................................................................................................................... reprezentując firmę (nazwa firmy)............................................................................................................. ………………………………………………………………………………………………………………………. jako pełnomocny przedstawiciel reprezentowanej przeze mnie firmy oświadczam/ my, iż wobec mnie / nas nie orzeczono tytułem środka zapobiegawczego zakazu ubiegania się o zamówienie publiczne Oświadczam, że wszystkie informacje podane w powyższym oświadczeniu są aktualne i zgodne z prawdą oraz zostały przedstawione z pełną świadomością konsekwencji wprowadzenia Zamawiającego w błąd przy przedstawianiu informacji. dnia .......................... 20 Oświadczenie należy złożyć w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego tel. (+48) 68 45 64 419, faks: (+48) 68 45 64 455	<urn:uuid:6b9795cd-75fd-4fe9-b542-64ad6e0c0102>	finepdfs	1.038086	CC-MAIN-2019-43	http://bip.zielonagora.pl/system/obj/61929_SIWZ_-_Dostawa_energii_eletrycznej_unjny.pdf	2019-10-22T11:51:22Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570987817685.87/warc/CC-MAIN-20191022104415-20191022131915-00442.warc.gz	27,261,537	0.999968	1.000003	1.000003	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 2250, 6655, 10913, 15368, 19773, 24262, 28867, 33440, 37974, 41497, 45496, 49879, 54388, 58596, 62292, 65565, 69669, 73785, 77890, 82327, 83061, 86651, 90858, 92835, 96251, 99931, 103280, 105718, 107763, 109842, 111353 ]	2	0
REGULAMIN KONKURSU NA KOMIKS § 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Organizatorem Konkursu jest Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z siedzibą w Warszawie (01- 207 ) przy ul. Karolkowej 30, NIP: 5272818355. 2. Konkurs jest realizowany w ramach działań promocyjnych unijnego „Programu dla szkół", zwanego dalej „Programem". 3. Organizator oświadcza, że Konkurs nie jest grą losową, loterią fantową, zakładem wzajemnym, loterią pomocową, których wynik zależy od przypadku, ani żadną inną formą gry losowej, przewidzianej w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 227). 4. Konkurs jest skierowany do uczniów klas I-V szkół podstawowych, ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz klas I–II ogólnokształcących szkół baletowych uczestniczących w „Programie dla szkół" w II semestrze roku szkolnego 2023/2024. 5. Przystępując do Konkursu Uczestnicy/ich rodzice opiekunowie prawni akceptują zasady zawarte w niniejszym Regulaminie. § 2. CELE I PRZEDMIOT KONKURSU 1. Celem Konkursu jest popularyzacja i upowszechnianie wiedzy o Programie, w ramach którego propagowana jest wśród dzieci zdrowa dieta oparta na warzywach, owocach, mleku i produktach mlecznych. 2. Przedmiotem Konkursu jest wykonanie pracy konkursowej – komiksu na temat zdrowego odżywiania przedstawiającego przygodę „Ekipy Chrumasa" związaną z udziałem w Programie (dalej jako Praca konkursowa). Historia zawarta w Pracy konkursowej powinna obrazować w humorystyczny i ciekawy sposób założenia Programu i korzyści wynikające ze zdrowych nawyków żywieniowych. Definicja komiksu: Komiks to historia obrazkowa łącząca rysunek z tekstem literackim, składająca się z kadrów z rysunkami tworzących planszę. Kadry zazwyczaj zaopatrzone są w teksty narratora (po boku) i/lub wypowiedzi postaci (w dymkach). Poszczególne kadry powiązane są ze sobą w czasie i opowiadają konkretne wydarzenia, tworząc całość. 22.03.2024 r. § 3. WYMAGANIA DOTYCZĄCE PRAC KONKURSOWYCH 1. Uczestnik Konkursu może zgłosić do udziału w Konkursie tylko jedną indywidualnie wykonaną Pracę konkursową. Do Konkursu nie mogą być zgłaszane prace grupowe. 2. Zgłoszone do Konkursu Prace konkursowe muszą być wynikiem indywidualnej twórczości Uczestnika, któremu w stosunku do zgłoszonej Pracy konkursowej przysługuje pełnia autorskich praw osobistych i majątkowych, wolnych od wad prawnych, obciążeń lub roszczeń osób trzecich, w szczególności wynikających z przepisów dotyczących ochrony praw aktorskich, własności intelektualnej i ochrony danych osobowych. 3. Praca konkursowa powinna być wykonana na 2 – 4 oddzielnych planszach formatu A4 (210mm x 297mm) w orientacji poziomej. Każda z plansz powinna składać się z minimum 4 kadrów. Praca konkursowa powinna zostać przesłana w formacie pliku/ów pdf/jpg/png jako załącznik do Formularza zgłoszeniowego dostępnego na stronie: www.wyzwaniechrumasa.org Ponumerowane plansze powinny tworzyć spójną opowieść umożliwiającą ewentualne wykorzystanie jako podstawy do napisania scenariusza filmu animowanego – odcinka specjalnego „Pamiętnika Chrumasa". 4. Praca konkursowa może być wykonana dowolną techniką plastyczną, np. kredki, farby, flamastry, ołówek. Praca powinna być wykonana w formie płaskiej, tzn. takiej, która oznacza stworzenie dzieła dwuwymiarowego, nie posiadającego żadnych wypukłości. 5. Treści zawarte w Pracy konkursowej powinny wpisywać się w cele Konkursu wskazane w § 2 oraz uwzględniać: 1) zdrowe produkty – w Pracy konkursowej należy zaprezentować co najmniej jeden owoc oraz/lub jedno warzywo oraz/lub jeden produkt mleczny spośród produktów udostępnianych w „Programie dla szkół" w roku szkolnym 2023/2024. Lista produktów dostępna na stronie: https://www.programdlaszkol.org/program/produkty ; 2) bohaterów komiksu – w komiksie należy wykorzystać co najmniej dwóch bohaterów „Ekipy Chrumasa", których postaci udostępnione są stronie: https://www.programdlaszkol.org/program/bohaterowie oraz w 35 odcinkach „Pamiętnika Chrumasa", które dostępne są pod adresem: https://www.youtube.com/channel/UCaim93PHK2t2G5EUXX1pVYQ Dodatkowo można wykorzystać postacie stworzonych przez siebie bohaterów komiksu; 3) promocję zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci (nie tylko w szkole) oraz nazwy „Program dla szkół". 6. Organizator zastrzega sobie prawo do wykluczenia z Konkursu zgłoszonych Prac konkursowych, których treści nie są związane z celami i przedmiotem Konkursu lub są sprzeczne z postanowieniami niniejszego Regulaminu, przepisami prawa, zasadami etyki albo z innych względów nie nadają się do publicznej prezentacji. 7. Prace konkursowe nie mogą naruszać przepisów prawa ani praw osób trzecich, w tym w szczególności ochrony danych osobowych, praw autorskich i praw pokrewnych, dóbr osobistych osób trzecich, a także ogólnie przyjętych norm obyczajowych. Prace konkursowe nie mogą zawierać materiałów chronionych prawami wyłączonymi (np. prawami autorskimi) bez zgody osób uprawnionych. § 4. WARUNKI UCZESTNICTWA I TERMIN NADSYŁANIA ZGŁOSZEŃ 1. Uczestnikami Konkursu mogą być uczniowie klas I-V ze szkół podstawowych, ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz klas I–II ogólnokształcących szkół baletowych biorących udział w Programie w II semestrze roku szkolnego 2023/2024, którzy zgłosili swój udział w Konkursie na zasadach określonych w niniejszym Regulaminie. Wykaz szkół uczestniczących w Programie znajduje się na stronie: https://www.programdlaszkol.org/szkoly/index 2. Warunkiem udziału w Konkursie jest przesłanie przez rodzica/opiekuna prawnego/upoważnionego nauczyciela do dnia 20 kwietnia 2024 r. Pracy konkursowej spełniającej wymagania określone w niniejszym Regulaminie, dołączonej do wypełnionego Formularza zgłoszeniowego za pośrednictwem strony : www.wyzwaniechrumasa.org 3. Autorzy Prac konkursowych, spełniający wymagania określone w niniejszym Regulaminie stają się Uczestnikami Konkursu z chwilą przekazania Organizatorowi Pracy konkursowej wraz z wypełnionym Formularzem zgłoszeniowym zawierającym niezbędne informacje, zgody i oświadczenia, w tym dane szkoły, do której Autor Pracy konkursowej uczęszcza, zgody na udział Konkursie i przetwarzanie danych osobowych, zgody na rozpowszechnianie Pracy konkursowej i oświadczenie o zapoznaniu się z Regulaminem Konkursu oraz oświadczenia dotyczące praw autorskich dotyczące zgłaszanej Pracy konkursowej. 4. Udział w Konkursie jest dobrowolny i bezpłatny. 5. Koszty wykonania Pracy konkursowej ponoszą rodzice lub opiekunowie prawni Uczestników. 6. Organizator zastrzega sobie prawo do publikowania wybranych Prac konkursowych w materiałach promocyjnych, w wydawnictwach okolicznościowych oraz w Internecie, w szczególności w mediach społecznościowych i na stronach internetowych należących do Organizatora, w ramach realizacji zadań związanych z promocją Programu. 7. Na podstawie pozyskanych, na zasadach określonych w § 8, praw do Pracy konkursowej Laureata, Organizator przewiduje jej wykorzystanie w całości lub we fragmentach, w tym zawartych w niej treści historii/scenariusza/dialogów, a także postaci bohaterów komiksu w dowolny sposób, w tym jako materiału do stworzenia filmu animowanego pn. „Pamiętnik Chrumasa". 8. No podstawie zgody rodziców/opiekunów prawnych Organizator przewiduje rozpowszechnianie zgłoszonych Prac Konkursowych oraz danych osobowych dziecka identyfikujących go jako autora Pracy konkursowej w zakresie: imienia i nazwiska, klasy i nazwy placówki, do której uczęszcza dziecko w dowolnej formie za pośrednictwem dowolnego medium i bez ograniczeń czasowych, w celach promocyjno-informacyjnych oraz dokumentujących działalność Organizatora w zakresie wykonywania jego zadań realizowanych w interesie publicznym, w tym w szczególności w zakresie prowadzenia działań promocyjnych i informacyjnych mających na celu promocję Programu dla szkół. § 5. OCENA PRAC KONKURSOWYCH I WYŁONIENIE LAUREATÓW 1. Organizator powołuje Jury w składzie min. 4 osób, które po zapoznaniu się ze wszystkimi Pracami konkursowymi, zgłoszonymi w terminie określonym w § 4 ust. 2, spełniającymi warunki określone w niniejszym Regulaminie, dokonają ich oceny z uwzględnieniem kryteriów określonych w ust. 7. 2. Członkowie Jury, przed przystąpieniem do udziału w pracach, składają oświadczenie o braku wystąpienia okoliczności prawnych lub faktycznych, które mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności. W przypadku ujawnienia się takich okoliczności w toku postępowania, członek Jury zobowiązany jest do wyłączenia się z dalszego udziału w pracach Jury. 3. Pracami Jury kieruje Przewodniczący. Obrady Jury odbywają się w obecności co najmniej połowy składu. 4. Jury zapoznaje się z Pracami konkursowymi po ostatecznym terminie składania Prac konkursowych, wskazanym w § 4 ust. 2. 5. Jury jest niezależne w ocenie i wyborze najlepszej Pracy konkursowej, w oparciu o kryteria, o których mowa w ust. 7. 6. Nagrodzona zostanie jedna, najwyżej oceniona przez Jury, Praca konkursowa oraz przyznane zostaną trzy równorzędne wyróżnienia. 7. Ocena zgłoszonych Prac konkursowych dokonana będzie przez Jury z uwzględnieniem następujących kryteriów: 1) oryginalna wartka historia, ciekawe dialogi, pomysłowość i kreatywność treści – maks. 50 pkt.; 2) atrakcyjność wizualna i estetyka wykonania – max 25 pkt.; 3) potencjał do wykorzystania w filmie animowanym – max 25 pkt. 8. Maksymalna liczba punktów wynosi 100. Nagrodzona zostanie Praca konkursowa, która otrzyma najwyższą liczbę punktów. W przypadku uzyskania przez Prace jednakowej oceny, ustalenie lokaty odbędzie się w drodze głosowania członków Jury poprzedzonego dyskusją. W razie uzyskania przez Prace konkursowe równej liczby głosów – rozstrzygający głos należy do Przewodniczącego Jury. 9. Wyniki Konkursu zostaną ogłoszone najpóźniej do 30 kwietnia 2024 r. na stronach Organizatora: www.programdlaszkol.org ; www.wyzwaniechrumasa.org oraz w mediach społecznościowych Organizatora: www.facebook.com/programdlaszkol/ 10. Laureat Konkursu i wyróżnieni Uczestnicy zostaną powiadomieni przez Organizatora o przyznaniu nagrody pocztą elektroniczną na adres e-mail osoby zgłaszającej udział w Konkursie podany w Formularzu zgłoszeniowym. 11. W przypadku podania w Formularzu zgłoszeniowym błędnego adresu e-mail, który uniemożliwi skontaktowanie się z Laureatem Konkursu lub osobą wyróżnioną, nagroda przepada. § 6. NAGRODY 1. Nagrodami w Konkursie będą: 1) za zajęcie I miejsca: a) na podstawie zwycięskiej Pracy konkursowej lub jej wybranego fragmentu powstanie odcinek specjalny filmu animowanego „Pamiętnik Chrumasa", a Laureat/ka Konkursu będzie miał/a możliwość współpracy z Wykonawcą filmu animowanego w procesie jego tworzenia; b) zaproszenie dla Laureata i osób towarzyszących (maks. 5 osób) na uroczystą Premierę Plebiscytu „Muzyczne Wyzwanie Chrumasa", która odbędzie się 12 czerwca w Warszawie i w trakcie której przewidziana jest również premiera odcinka specjalnego „Pamiętnika Chrumasa". Organizator nie pokrywa kosztów przyjazdu Laureata i osób towarzyszących na miejsce Premiery. c) 200 kostek Rubika promujących „Program dla szkół" dla szkoły, do której uczęszcza Laureat/ka Konkursu. 2) za przyznane 1 z 3 wyróżnień: a) dla zdobywcy wyróżnienia zestaw gadżetów dotyczących Programu; b) dla szkoły, do której uczęszcza osoba wyróżniona 150 kostek Rubika promujących „Program dla szkół". 2. Wszyscy Uczestnicy Konkursu otrzymają pamiątkowe dyplomy. Dyplomy zostaną przesłane drogą elektroniczną na adres e-mail podany w formularzu zgłoszeniowym. 3. Laureat Konkursu zostanie powiadomiony przez Organizatora telefonicznie lub mailowo o miejscu i terminie realizacji nagród, o których mowa w § 6 ust. 1 lit. a i b. 4. Nagrody przewidziane dla szkół, do których uczęszcza Laureat i/lub osoba wyróżniona, zostaną przesłane przez Organizatora na adres szkoły wskazany w treści Formularza zgłoszeniowego. 5. Warunkiem odbioru nagrody przez osoby wyróżnione jest podanie, po otrzymaniu wiadomości o przyznaniu nagrody, adresu korespondencyjnego. 6. Nagroda zostanie wysłana osobom wyróżnionym na wskazany adres korespondencyjny nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od daty jego podania Organizatorowi. 7. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za brak możliwości lub utrudnienia odbioru nagrody z przyczyn leżących po stronie Laureata i/lub osoby wyróżnionej. 8. Organizator nie przewiduje zamiany nagrody na inną ani na ekwiwalent pieniężny. § 7. ZASADY WYKLUCZANIA I UNIEWAŻNIANIA KONKURSU 1. Uczestnicy niespełniający warunków wymienionych w § 3 i § 4 niniejszego Regulaminu podlegają wykluczeniu z udziału w Konkursie. Do podjęcia decyzji o wykluczeniu Uczestnika uprawnione jest Jury. 2. Organizator zastrzega sobie prawo do unieważnienia Konkursu, w dowolnym czasie, w przypadku zaistnienia jednej z poniżej podanych przyczyn: 1) nie złożono co najmniej pięciu Prac konkursowych; 2) zgłoszone Prace konkursowe będą obarczone wadą, która nie pozwoli na wyłonienie Laureata, zgodnie z postanowieniami niniejszego Regulaminu. 3. Organizatorowi przysługuje również uprawnienie do unieważnienia Konkursu w każdym czasie, bez podania przyczyny. § 8. PRZENIESIENIE PRAW AUTORSKICH 1. Rodzic/opiekun prawny w imieniu Laureata Konkursu z chwilą przyznania nagrody (opublikowania wyników Konkursu) przenosi na Organizatora Konkursu majątkowe prawa autorskie do nagrodzonej Pracy konkursowej, a także udziela Organizatorowi zezwoleń na wykonywanie praw zależnych do jej opracowań, w szczególności powstałych w wyniku obróbki komputerowej, co zostanie potwierdzone w drodze odrębnej umowy. 2. Przeniesienie praw, o którym mowa w ust. 1, obejmuje prawo Organizatora do nieograniczonego czasowo i terytorialnie korzystania z nagrodzonej Pracy konkursowej, w całości i we fragmentach, bez ograniczenia egzemplarzy oraz liczby wydań, na wszystkich znanych w dniu przeniesienia praw polach eksploatacji, o których mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawach autorskich i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2509, z późn. zm.), w tym: 1) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania Pracy konkursowej - wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową; 2) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utrwalono Pracę konkursową - wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy; 3) w zakresie rozpowszechniania Pracy konkursowej w sposób inny niż wcześniej wymieniony - publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, wykorzystanie w ramach webcastingu, a także publiczne udostępnianie w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niej dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym, w tym w Internecie. 3. Rodzic/opiekun prawny w imieniu Laureata Konkursu upoważnia Organizatora do zezwalania na wykonywanie zależnych praw autorskich do opracowań nagrodzonej Pracy konkursowej na wszystkich znanych w dniu przeniesienia praw polach eksploatacji określonych w ust. 2 pkt 1 - 3. 4. Organizator ma prawo udzielać licencji i upoważniać osoby trzecie do korzystania z uzyskanych przez niego praw do nagrodzonej Pracy Konkursowej. 5. Rodzic/opiekun prawny w imieniu Laureata Konkursu zobowiązuje się do niewykonywania wobec Organizatora przysługujących Laureatowi Konkursu osobistych praw autorskich oraz powierza Organizatorowi Konkursu wykonywanie takich praw do: 1) dokonywania wszelkich zmian w nagrodzonej Pracy konkursowej, w tym również do wykorzystywania jej w części lub w całości, łączenia z innymi utworami oraz nadzoru nad sposobem korzystania z niej; 2) podejmowania decyzji o wykonywaniu prawa autorstwa nagrodzonej Pracy konkursowej, tj. do podejmowania decyzji o oznaczeniu jej imieniem oraz nazwiskiem lub rozpowszechniania jej anonimowo; 3) decydowania o pierwszym udostępnieniu nagrodzonej Pracy konkursowej publiczności bez dodatkowego wynagrodzenia. 6. Rodzic/opiekun prawny w imieniu Laureata Konkursu przenosi nieodpłatnie na Organizatora majątkowe prawa autorskie, o których mowa w ust. 2 oraz udziela nieodpłatnie zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich do nagrodzonej Pracy konkursowej, z chwilą przyznania nagrody (opublikowania wyników Konkursu), co zostanie potwierdzone w drodze odrębnej umowy. 7. W przypadku wystąpienia wobec Organizatora przez osoby trzecie z roszczeniami z tytułu naruszenia ich praw, w tym majątkowych praw autorskich, praw własności przemysłowej lub dóbr osobistych osób trzecich związanych z korzystaniem z nagrodzonej Pracy konkursowej, rodzic/opiekun prawny w imieniu Laureata Konkursu zwolni Organizatora z odpowiedzialności w tym zakresie oraz pokryje koszty i uiści odszkodowanie związane z roszczeniami takich osób. 8. Laureatowi Konkursu, za wykonanie oraz dostarczenie Organizatorowi nagrodzonej Pracy konkursowej zgodnie z Regulaminem, przeniesienie autorskich praw majątkowych, udzielenie zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich do opracowań Pracy konkursowej, na wymienionych w ust. 2 wszystkich polach eksploatacji, za niewykonywanie wobec Organizatora przysługujących Laureatowi Konkursu osobistych praw autorskich, nie przysługuje prawo do wynagrodzenia. § 9. INFORMACJA DOTYCZĄCA PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH 1. Administratorem, czyli podmiotem decydującym o celach i środkach przetwarzania danych osobowych pozyskanych w związku z organizacją Konkursu jest Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (zwany dalej KOWR) z siedzibą w Warszawie (01-207) przy ul. Karolkowej 30. Z administratorem może się Pani/Pan skontaktować poprzez adres e-mail: firstname.lastname@example.org lub pisemnie na adres korespondencyjny: Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, ul. Karolkowa 30, 01-207 Warszawa. 2. W KOWR wyznaczono Inspektora Ochrony Danych Osobowych, z którym może się skontaktować w sprawach ochrony i przetwarzania danych osobowych pod adresem e-mail: email@example.com lub pisemnie na adres naszej siedziby, wskazany w ust. 1. 3. Dane osobowe pozyskane w związku z organizacją Konkursu przetwarzane będą przez Organizatora na podstawie zgody na ich przetwarzanie. Organizator przetwarzać będzie pozyskane w związku z organizacją Konkursu dane osobowe w celach związanych z organizacją, przeprowadzeniem i rozstrzygnięciem Konkursu, a także w przypadku nagrodzonych Uczestników Konkursu w celach związanych z przyznaniem i odbiorem nagród. Organizator przetwarzać będzie dane osobowe pozyskane w związku z organizacją Konkursu w celach promocyjno-informacyjnych związanych z organizacją Konkursu oraz dokumentacją realizacji powierzonych Organizatorowi na podstawie przepisów prawa zadań realizowanych w interesie publicznym w zakresie prowadzenia działań promocyjnych i informacyjnych dotyczących Programu, a także w celu realizacji obowiązków dotyczących ewidencji korespondencji i archiwizacji dokumentacji zgodnie z ustawą o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2020 r. poz. 164). Dane zawarte w treści wyrażonych zgód/oświadczeń rodziców/opiekunów prawych/nauczycieli upoważnionych do reprezentowania Uczestników Konkursu będą przetwarzane przez Organizatora w wyłącznie w celach związanych z ich udokumentowaniem oraz w celu realizacji obowiązków dotyczących ewidencji korespondencji i archiwizacji dokumentacji zgodnie z ww. ustawą o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. 4. Wszystkim osobom, których dane przetwarzane są na podstawie zgody przysługuje prawo do wycofania wyrażonej zgody na przetwarzanie danych osobowych, ale cofnięcie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych jest równoznaczne z brakiem możliwości udziału w Konkursie. 5. Pozyskane w związku z organizacją Konkursu dane będą przetwarzane przez Organizatora do czasu osiągnięcia celu, dla którego zostały pozyskane, przez okresy przewidziane przepisami prawa w tym zakresie, w tym przez okres przechowywania dokumentacji określony w przepisach powszechnych i uregulowaniach wewnętrznych Organizatora w zakresie archiwizacji dokumentów, który może zostać przedłużony o okres dochodzenia roszczeń przysługujących Organizatorowi i w stosunku do niego lub do czasu odwołania zgody na ich przetwarzanie o ile organizator nie wykaże, że niezbędność dalszego ich przetwarzania nie wynika z innych przesłanek. 6. Pozyskane w związku z organizacją Konkursu dane osobowe mogą zostać udostępnione przez Organizatora innym odbiorcom, jeżeli obowiązek taki będzie wynikać z przepisów prawa. Pozyskane w związku z organizacją Konkursu dane osobowe mogą zostać udostępnione przez Organizatora także podmiotom przetwarzającym dane w imieniu Organizatora (podmioty przetwarzające), np. podmioty uczestniczące w organizacji Konkursu, podmioty świadczące usługi informatyczne, usługi niszczenia dokumentów. Dane osobowe identyfikujące Uczestników Konkursu jako autorów zgłoszonych Prac konkursowych w zakresie: imienia i nazwiska, klasy i nazwy placówki, do której uczęszcza Uczestnik mogą zostać rozpowszechnione przez Organizatora w dowolnej formie za pośrednictwem dowolnego medium i bez ograniczeń czasowych na zasadach określonych w treści niniejszego Regulaminu. 7. Zgodnie z RODO, osobom, których dane Organizator będą przetwarzać w ww. celach przysługuje: 1) prawo do wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych; 2) prawo dostępu do danych osobowych i otrzymania ich kopii; 3) prawo do sprostowania/poprawiania danych osobowych; 4) prawo do usunięcia danych osobowych, w sytuacji, gdy przetwarzanie danych nie następuje w celu wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa lub w ramach sprawowania władzy publicznej; 5) prawo do ograniczenia przetwarzania danych, przy czym przepisy odrębne mogą wyłączyć możliwość skorzystania z tego prawa; W przypadku chęci skorzystania z któregokolwiek z ww. uprawnień prosimy o kontakt z Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, wskazany w pkt. 2 lub pisemnie na adres naszej siedziby, wskazany w pkt. 1. 8. Wszystkim osobom, których dane osobowe są przetwarzane przysługuje prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych. 9. Zgodnie z art. 21 RODO osobom, których dane Organizator będzie przetwarzać w ww. celach określonych w ust. 3 nie przysługuje prawo sprzeciwu, wobec przetwarzania danych osobowych, gdyż podstawą prawną przetwarzania danych osobowych jest zgoda i realizacja przez Organizatora obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 6 ust. 1 lit. a i c RODO). 10. Podanie danych osobowych ma charakter dobrowolny, ale jest niezbędne do udziału w Konkursie. 11. W oparciu o podane dane osobowe Organizator nie będzie podejmował zautomatyzowanych decyzji, w tym decyzji będących wynikiem profilowania. 12. W związku z wyrażeniem zgody na rozpowszechnienie danych osobowych Uczestników Konkursu: imienia i nazwiska, klasy i nazwy placówki, do której uczęszcza Uczestnik oraz zgody na rozpowszechnianie zgłoszonych Prac konkursowych, w tym za pośrednictwem strony internetowej, mediów społecznościowych, kanału w serwisie You Tube Organizatora i innych kanałów wybranych przez Organizatora do realizacji założonych celów promocyjnych ww. dane oraz nagrodzone Prace konkursowe mogą zostać przekazane do państwa trzeciego (tj. państwa, które nie należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego obejmującego Unię Europejską, Norwegię, Liechtenstein i Islandię) w związku przechowywaniem danych osobowych na serwerach Facebook'a, YouTube, Instagram'a i TikTok'a, które mogą być zlokalizowane w państwach trzecich. W pozostałym zakresie Organizator nie przewiduje przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego ani do organizacji międzynarodowych. § 10. POSTANOWIENIA KOŃCOWE 1. Uczestnictwo w Konkursie jest równoznaczne z akceptacją niniejszego Regulaminu. 2. Postanowienia Regulaminu stanowią podstawę do prowadzenia Konkursu, a ich interpretacja należy do Organizatora. 3. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za zgłoszenia, które nie dotarły do niego z przyczyn od niego niezależnych. 4. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za zgłoszenia uszkodzone lub złożone po upływie określonego terminu. 5. Organizator Konkursu nie ponosi odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych przez Uczestników. Podanie nieprawdziwych danych skutkuje pozbawieniem prawa do nagrody. 6. Niniejszy Regulamin jest jedynym dokumentem określającym zasady udziału w Konkursie. 7. Kwestie sporne związane z interpretacją Regulaminu lub kwestie nieuregulowane w Regulaminie rozstrzyga Organizator. 8. W sprawach nieuregulowanych w Regulaminie Konkursu mają zastosowanie przepisy powszechnie obowiązującego prawa polskiego, w tym Kodeksu Cywilnego i ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. 9. W zakresach nieuregulowanych w Regulaminie stosuje się przepisy prawa polskiego. 10. Organizator zastrzega sobie prawo zmiany niniejszego Regulaminu w każdym czasie bez podania przyczyny. Zmiana Regulaminu wchodzi w życie po jej ogłoszeniu na stronie internetowej Organizatora. Dane Uczestnika Konkursu 1. Imię i nazwisko Uczestnika Wybierz szkołę 1. Wybierz województwo, w którym znajduje się szkoła (wybór z listy) 2. Nazwa szkoły (wybór z listy) 3. Klasa (I-V) Dane zgłoszenia 1. Tytuł Pracy konkursowej 2. Wgraj od 1 do 4 plików (format pdf/jpg/png). Maksymalny rozmiar jednego pliku to 8 MB. Dane zgłaszającego (rodzica/opiekuna prawnego/nauczyciela) 1. Imię i nazwisko osoby zgłaszającej 2. Adres e-mail 3. Numer telefonu Oświadczenia i zgody osoby zgłaszającej: - jako osoba upoważniona do zgłoszenia udziału w Konkursie na komiks ww. dziecka oświadczam, że jego rodzic/opiekun prawny wyraził zgodę na jego udział w Konkursie na komiks oraz podpisał pozostałe zgody i oświadczenia, o których mowa w Regulaminie Konkursu na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do Regulaminu Konkursu, i zobowiązuję się je udostępnić w oryginale Organizatorowi Konkursu na każde jego żądanie; - po zapoznaniu się z Regulaminem Konkursu w tym zawartą w § 9 informacją dotyczącą przetwarzania przez Organizatora Konkursu danych osobowych w celach związanych z organizacją i przeprowadzeniem Konkursu świadomie i dobrowolnie wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Organizatora Konkursu moich danych osobowych zawartych w treści niniejszego Formularza zgłoszeniowego. …………………………………………………………………………………………………………… podpis osoby upoważnionej do zgłoszenia udziału dziecka w Konkursie FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY Oświadczenia i zgody rodzica/opiekuna prawnego Jako rodzic/opiekun prawny dziecka: ………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………….. (Imię i nazwisko, klasa, szkoła) po zapoznaniu się z Regulaminem Konkursu na komiks, świadomie i dobrowolnie: 1. Wyrażam zgodę: 1) na udział ww. dziecka w Konkursie na zasadach określonych w treści Regulaminu Konkursu; 2) na przetwarzanie moich danych osobowych (zawartych w treści niniejszego oświadczenia) oraz danych osobowych ww. dziecka (w zakresie imienia, nazwiska, klasy i nazwy placówki oświatowej, do której uczęszcza ww. dziecko), zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016 r. str. 1) dalej jako RODO, w celach związanych ze zgłoszeniem i udziałem dziecka w Konkursie , zgodnie z jego Regulaminem; 3) na rozpowszechnienie przez Organizatora zgłoszonej Pracy Konkursowej oraz danych osobowych ww. dziecka identyfikujących go jako autora Pracy konkursowej w zakresie: imienia i nazwiska, klasy i nazwy placówki, do której uczęszcza ww. dziecko w dowolnej formie za pośrednictwem dowolnego medium i bez ograniczeń czasowych, w celach promocyjno-informacyjnych oraz dokumentujących działalność Organizatora w zakresie wykonywania jego zadań realizowanych w interesie publicznym, w tym w szczególności w zakresie prowadzenia działań promocyjnych i informacyjnych mających na celu promocję Programu dla szkół; 4) w przypadku gdy ww. dziecko zostanie nagrodzone w Konkursie, wyrażam zgodę na rozpowszechnianie danych osobowych ww. dziecka identyfikujących go jako autora nagrodzonej Pracy konkursowej w zakresie: imienia i nazwiska, klasy i nazwy placówki, do której uczęszcza ww. dziecko. 2. Oświadczam, że: 1) zapoznałam/zapoznałem się z treścią Regulaminu Konkursu i w pełni go akceptuję; 2) zapoznałam/zapoznałem się z treścią klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania moich danych osobowych i danych osobowych dziecka, zawartej w § 9 Regulaminu Konkursu; 3) zgłoszona do Konkursu Praca nie była kiedykolwiek publikowana i nagradzana i jest wolna od jakichkolwiek praw osób trzecich – jednocześnie zobowiązuję się do ponoszenia odpowiedzialności cywilnoprawnej z tytułu wad prawnych zgłaszanej pracy konkursowej; 4) zgłoszona do Konkursu Praca jest wynikiem indywidualnej twórczości dziecka oraz że przysługuje mu do niej pełnia autorskich praw osobistych i majątkowych, wolnych od wad prawnych, obciążeń lub roszczeń osób trzecich, w szczególności wynikających z przepisów dotyczących ochrony własności intelektualnej, ochrony danych osobowych, w tym wizerunku i nie narusza dóbr osobistych osób trzecich; 5) w przypadku gdy ww. zostanie dziecko zostanie wyłonione jako Laureat Konkursu, z chwilą ogłoszenia wyników Konkursu przenoszę na Organizatora Konkursu majątkowe prawa autorskie do zgłoszonej Pracy konkursowej, a także udzielam Organizatorowi zezwoleń na wykonywanie praw zależnych do jej opracowań, na zasadach określonych w § 8 Regulaminu Konkursu, co zostanie potwierdzone w odrębnie zawartej umowie. ………………………………….................................................. (data i czytelny podpis rodzica/opiekuna prawnego)	<urn:uuid:e5a1401b-4efe-4c20-aa34-ff03ae6314b3>	finepdfs	1.325195	CC-MAIN-2024-22	https://www.wyzwaniechrumasa.org/wp-content/uploads/2024/03/REGULAMIN-KONKURSU-NA-KOMIKS-22.03.2024-r.pdf	2024-05-23T02:29:37+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058588.75/warc/CC-MAIN-20240523015422-20240523045422-00401.warc.gz	940,562,684	0.999969	0.999976	0.999976	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1919, 4939, 10323, 12375, 13700, 17144, 21739, 23670, 24994, 26426, 28946, 29865 ]	1	0
REGULAMIN DLA TELETRADE INVEST TeleTrade - DJ International Consulting Ltd Październik 2021 Niniejszy dokument określa warunki między klientem, a TeleTrade-DJ International Consulting Ltd (zwanym dalej „spółką") dotyczące dostarczania, używania i/lub kopiowania sygnałów zewnętrznych dostawców sygnału („TeleTrade Invest"). Klienci potwierdzają, że przeczytali, zrozumieli i w pełni zgadzają się z niniejszymi warunkami w obecnej formie. W przypadku, gdy klienci nie zgadzają się z niniejszymi warunkami, nie powinni korzystać z usługi TeleTrade Invest. Wszystkie terminy pisane wielką literą i/lub słowa zawarte w niniejszym dokumencie, inne niż te szczegółowo zdefiniowane poniżej, należy interpretować zgodnie ze znaczeniem podanym i odpowiadającym paragrafowi 1 w sekcji definicje umowy z klientem. Uwaga: Angielska wersja niniejszej umowy jest wersją obowiązującą i obowiązuje w każdym przypadku rozbieżności między wersją angielską a innymi wersjami „Okres rozliczeniowy" oznacza okres (od rozpoczęcia współpracy pomiędzy inwestorem, a traderem lub od poprzedniego rozliczenia pomiędzy inwestorem, a traderem, w zależności od tego, co nastąpiło później), po którym następuje rozliczenie pomiędzy inwestorem, a traderem. „Współczynnik kopiowania" oznacza stosunek kopiowania operacji handlowych z konta inwestora na konto inwestora, który jest ustalany przez inwestora podczas łączenia swojego konta inwestora z kontem tradera. „Zwrot prowizji dla inwestora" oznacza pełny lub częściowy zwrot prowizji tradera pobrany wcześniej z rachunku inwestora podczas procedury rozliczeniowej w wyniku ponownego obliczenia prowizji tradera za cały okres rozliczeniowy. „Drawdown" to spadek od szczytu do dołka w określonym okresie na koncie tradera. Spadek jest podawany jako procent między szczytem, a kolejnym dołkiem. „Konto inwestora" oznacza rachunek transakcyjny przeznaczony do użytku w ramach TeleTrade Invest pod statusem „inwestora". „Status inwestora" oznacza status konta handlowego zarejestrowanego w usłudze TeleTrade Invest, na który można skopiować transakcję handlową z kont traderów. „Inwestor" oznacza klienta firmy, który zarejestrował konto handlowe jako konto inwestora w ramach usługi TeleTrade Invest. „Dostawca sygnałów transakcyjnych" oznacza konto transakcyjne, z którego transakcje są replikowane (kopiowane) na inne konta transakcyjne połączone z tym kontem transakcyjnym za pośrednictwem usługi TeleTrade Invest. „Publiczne konto tradera" oznacza konto tradera, które jest publikowane w rankingach traderów i dostępne do wglądu dla wszystkich klientów firmy na stronach internetowych firmy. „Replikacja transakcji handlowych" oznacza kopiowanie transakcji handlowych z konta inwestora na połączone konto handlowe inwestora. „Rozliczenie" oznacza procedurę przeliczenia i podziału kwot prowizji tradera pomiędzy konto inwestora i konto tradera. „TeleTrade Invest" oznacza usługę świadczoną przez spółkę, która umożliwia klientom posiadającym konta inwestora kopiowanie transakcji handlowych z kont inwestora, które działają jako dostawcy transakcji handlowych i przeprowadzanie takich transakcji na kontach inwestorów. „Konto tradera" oznacza konto handlowe posiadające status „tradera". „Status tradera" oznacza status konta handlowego zarejestrowanego w usłudze TeleTrade Invest, który pozwala na bycie dostawcą sygnałów handlowych dla kont inwestorów. „Prowizja Tradera" oznacza prowizję ustaloną przez tradera podczas rejestracji konta tradera, zgodnie z którą zostanie obliczone rozliczenie pomiędzy traderem, a inwestorami oraz prowizja dla zyskownych kopiowanych transakcji. „Numer umowy inwestora" oznacza unikalny spersonalizowany kod, który identyfikuje inwestora w ramach usługi TeleTrade Invest. „Nagroda Tradera" oznacza część prowizji tradera, która jest przekazywana na konto tradera podczas procedury rozliczeniowej. „Inwestor" oznacza osobę, która zarejestrowała konto handlowe jako konto inwestora w ramach usługi TeleTrade, aby służyć jako dostawca sygnałów handlowych 1. Uwagi ogo lne 1.1 TeleTrade Invest to usługa świadczona przez firmę, w której wszystkie działania są prowadzone między stronami, które są klasyfikowane jako (a) posiadacze kont Tradera (dalej „traderzy") oraz (b) posiadacze rachunki inwestycyjne (dalej „inwestorzy"). 1.2 Korzystając z TeleTrade Invest, inwestorzy potwierdzają i upoważniają spółkę do kopiowania transakcji jednego lub większej liczby inwestorów na ich konta. Zgodnie z niniejszymi warunkami, traderzy zezwalają i upoważniają spółkę do prezentowania na swojej stronie internetowej swoich wyników handlowych (i innych istotnych informacji) oraz pozwalają inwestorom na używanie i/lub kopiowanie tych sygnałów transakcyjnych oraz inwestowanie po takich transakcjach. W zamian za każdą udaną transakcję skopiowaną na rachunek inwestycyjny inwestora, trader otrzyma wynagrodzenie w postaci prowizji tradera. 1.3 W celu uniknięcia wątpliwości, konta inwestora służą wyłącznie jako dostawcy sygnałów transakcyjnych w odniesieniu do kont inwestora. Traderzy nie mają dostępu i nie są zaangażowani w zarządzanie aktywami żadnego z inwestorów. W ramach usługi tylko inwestorzy są uprawnieni i upoważnieni do rejestrowania swoich kont handlowych jako konto inwestora, anulowania statusu inwestora swoich kont handlowych, łączenia się z kontem inwestora, indywidualnego zarządzania kopiowanymi transakcjami i zleceniami oraz wykonywania operacji niehandlowych wpłaty/wypłaty na/z ich kont handlowych. 1.4 Firma jest odpowiedzialna za wszystkie obliczenia i rozliczenia między kontami traderów i kontami inwestorów, przetwarzanie i dystrybucję wszystkich rodzajów nagród dla inwestorów oraz dystrybucję zwrotów prowizji dla inwestorów. Firma jest również odpowiedzialna za walidację i routing sygnałów transakcyjnych. Za każdym razem, gdy firma otrzyma sygnał transakcyjny, zostaje on zweryfikowany i potwierdzony, czy jest zgodny z ustawieniami i preferencjami konta inwestora w ramach usługi TeleTrade Invest, i przekazany zostaje sygnał transakcyjny do realizacji. 2. Konto tradera 2.1 Nowe lub istniejące konto handlowe można zarejestrować jako konto inwestora za pośrednictwem gabinetu osobistego, pod warunkiem, że na tym koncie handlowym nie ma otwartych pozycji. Firma zastrzega sobie prawo do odmowy rejestracji konta tradera, jeśli nie spełnia ono warunków konta tradera lub jeśli firma uzna to, według własnego uznania, za nieodpowiednie. Rejestrując konto handlowe jako konto tradera, klient działający jako trader powinien określić wielkość prowizji tradera, która będzie według uznania tradera, ale w granicach warunków określonych przez firmę, dotyczących konta tradera. Trader będzie mógł następnie zmienić wielkość prowizji tradera według własnego uznania, w ramach wspomnianych limitów, o ile z jego odpowiednim kontem tradera nie są powiązane żadne konta inwestora. W przypadku, gdy z kontem inwestora powiązane są konta inwestora, inwestor będzie uprawniony tylko do jednostronnego obniżenia prowizji inwestora, ale nie do jej zwiększenia. 2.2 W celu ochrony interesów inwestorów spółka będzie wymagać: i) określoną minimalną ilość środków, które mają być utrzymywane na rachunku inwestora. Wszelkie żądania wypłaty z rachunku inwestora, które powodują zmniejszenie środków własnych poniżej minimalnego poziomu, nie będą przetwarzane przez firmę, chyba że status inwestora zostanie zwrócony. Klient działający w charakterze tradera wyraźnie zgadza się, że wszelkie salda poniżej kwoty minimalnej mogą zostać wycofane z jego konta tradera tylko podczas zamykania konta tradera. ii) maksymalna cotygodniowa wypłata (w pipsach lub kapitale), która ma być utrzymywana na rachunku inwestora. W przypadku, gdy wypłata środków jest wyższa niż maksymalny akceptowalny poziom, konto tradera zostanie usunięte z rankingu traderów zgodnie z paragrafem 2.10 poniżej. 2.3 Firma określi również maksymalny poziom dźwigni dostępny dla rachunku inwestora. Rejestrując istniejące konto handlowe jako konto inwestora, firma automatycznie zmniejszy ustawienie dźwigni dla takiego konta do maksymalnego poziomu dźwigni dozwolonego przez firmę w momencie rejestracji. Firma może co jakiś czas sprawdzać maksymalny poziom dźwigni. Firma może zmniejszyć maksymalną dźwignię dla istniejących kont inwestorów po powiadomieniu odpowiednich inwestorów o takiej obniżce i pozostawieniu inwestorom rozsądnej ilości czasu na odpowiednie zmniejszenie wolumenu pozycji otwartych na ich kontach. 2.4 Minimalna kwota środków, maksymalny poziom dźwigni, dostępne instrumenty finansowe, minimalna i maksymalna wartość prowizji tradera oraz wszelkie ograniczenia handlowe wprowadzone przez firmę dla rachunku tradera zostaną należycie ujawnione w warunkach rachunku tradera wymienionych na stronie internetowej firmy. 2.5 W wyniku zarejestrowania konta handlowego jako konta inwestora, koncie inwestora zostaje przypisany numer umowy inwestora oraz gabinet osobisty z profilem inwestora, zawierająca informacje o zdefiniowanej przez niego prowizji, kluczowe statystyki handlowe na koncie inwestora ( s) oraz bezpłatne informacje tekstowe, które trader chce wypełnić i udostępnić inwestorom. Aby kwalifikować się jako „publiczne konto tradera", konto tradera powinno zawierać informacje w profilu tradera wypełnione odpowiednimi informacjami, takimi jak opis strategii handlowej stosowanej przez tradera, imię i nazwisko doradcy eksperta oraz używane wskaźniki, dane uwierzytelniające trader itp., aby umożliwić inwestorom podjęcie racjonalnie uzasadnionej decyzji w odniesieniu do konta tradera. 2.6 Następujące elementy nie mogą być używane jako elementy profilu Tradera: * wszelkie obietnice określonej wydajności i gwarancji; * wprowadzające w błąd informacje, takie jak nieistotne odniesienia do organów rządowych, poświadczeń, tytułów, nagród, referencji itp., co do których można zasadnie oczekiwać, że zaciemniają lub stronią osąd Inwestora; * bezpośrednia lub pośrednia promocja firm i usług osób trzecich; * bezpośrednia lub pośrednia promocja ofert tradera, które nie są związane z usługą; * używanie wulgarnego języka; * obraźliwy język w jakiejkolwiek formie, w tym między innymi zniesławiające odniesienia do różnic lub kwestii społecznych, rasowych, narodowych, językowych lub religijnych. 2.7 Spółka zastrzega sobie prawo do zmiany dowolnych części profilu inwestora niezgodnych z powyższym oraz zmiany nazwy dowolnego konta inwestora, według własnego uznania, w sposób jednostronny bez konieczności podawania jakichkolwiek powodów odpowiednim inwestorom. 2.8 Aby zamknąć konto tradera, klient jest zobowiązany do złożenia wniosku poprzez gabinet osobisty. Składając takie żądanie, wszystkie pozycje handlowe muszą zostać zamknięte, a wszystkie oczekujące zlecenia muszą zostać usunięte z konta tradera. Wszelkie pozostałe salda na koncie inwestora mogą zostać wypłacone przez tradera po zakończeniu procedur zamknięcia. 2.9 Zamknięcie konta tradera skutkuje automatycznym odłączeniem od wszystkich kont inwestora z nim połączonych, zablokowaniem połączenia konta tradera z kontami inwestora oraz zablokowaniem konta tradera przed wykonywaniem transakcji. Ponadto zamknięcie konta tradera usuwa konto z rankingu traderów. 2.10 Firma ma prawo usunąć konto tradera z rankingu traderów w przypadku, gdy konto tradera nie spełnia wszystkich warunków konta tradera. Usunięcie konta tradera z rankingu traderów skutkuje automatycznym odłączeniem od wszystkich kont inwestora z nim połączonych, blokując połączenie konta tradera z kontami inwestora. 3. Konto inwestora 3.1 Konto handlowe może zostać zarejestrowane jako konto inwestora za pośrednictwem gabinetu osobistego, pod warunkiem, że na takim koncie nie ma otwartych pozycji. Jedno konto inwestora może jednocześnie działać tylko z jednym kontem tradera. Połączenie konta inwestora z kontem tradera jest możliwe tylko w ramach jednego rodzaju konta (lub identycznych typów kont pod względem warunków handlowych). 3.2 Inwestor łączy się z kontem tradera poprzez gabinet osobisty, podając kod numeru umowy tradera, z którym inwestor chce połączyć swoje konto. Podczas procesu łączenia konta inwestora z kontem tradera, inwestorowi pokazywana jest odpowiednia prowizja tradera, na którą inwestor musi wyraźnie zgodzić się na kwotę takiej prowizji, aby móc kontynuować połączenie. 3.3 Firma ma prawo do automatycznego unieważnienia statusu inwestora konta inwestora w przypadku wielu nieudanych prób odtworzenia transakcji handlowej z połączonego konta tradera z powodu niewystarczających środków na koncie inwestora, pod warunkiem, że takie Konto inwestora również nie mieć otwarte pozycje. 4. Kopiowanie transakcji 4.1 Replikacja transakcji handlowej oznacza proporcjonalne kopiowanie operacji handlowych z konta tradera na połączone konto inwestora, z uwzględnieniem współczynnika replikacji ustawionego przez inwestora podczas łączenia się z kontem tradera. W przypadku nowo połączonych kont inwestora replikacja obejmuje tylko te zlecenia handlowe, które zostały wykonane na koncie tradera po ustanowieniu połączenia z kontem inwestora. Wszelkie otwarte pozycje i zlecenia oczekujące na koncie tradera nie są kopiowane na konto inwestora w momencie połączenia konta inwestora z kontem tradera, chyba że inwestor wyraźnie zdecyduje, aby skopiować również wszystkie otwarte pozycje tradera na swój rachunek. Takie kopiowanie nastąpi wówczas w oparciu o ceny rynkowe, w wielkościach obliczonych zgodnie z pkt 4.3 poniżej. W przypadku, gdy rynek na dany instrument finansowy zostanie zamknięty w momencie kopiowania wcześniej otwartych pozycji, zostanie utworzone zlecenie oczekujące na otwarcie odpowiedniej pozycji na koncie inwestora. Takie zlecenie oczekujące zostanie zrealizowane po otwarciu rynków na obrót odpowiednim instrumentem finansowym. 4.2 Domyślna wartość współczynnika kopiowania jest ustawiona na 100%. Podczas procesu łączenia konta inwestora z kontem tradera, inwestor może zmienić współczynnik kopiowania z wartości domyślnej. Spółka zastrzega sobie prawo do ograniczenia według własnego uznania możliwości zmiany przez inwestora wartości współczynnika kopiowania. 4.3 Wzór na obliczenie wolumenu powielonych transakcji na koncie inwestora jest następujący: where: 𝑉 𝐶𝑎𝑙𝑐 – the calculated volume of a trading transaction to the Investor Account. If the calculated volume of a replicated trade is less than 0.01 lot, then 𝑉 𝐶𝑎𝑙𝑐 = 0.01; 𝑉 𝑡𝑟𝑎𝑑𝑒𝑟 – the volume of the original trading transaction in the Trader Account; 𝐸𝑞𝑢𝑖𝑡𝑦𝑖𝑛𝑣 – the amount of equity in the Investor Account at the moment of replicating a trading transaction; 𝐸𝑞𝑢𝑖𝑡𝑦𝑡𝑟𝑎𝑑𝑒𝑟 – the amount of equity in the Trader Account at the moment of replicating a trading transaction. Where: 𝑅𝑎𝑡𝑖𝑜(%) – Replication Ratio; 𝑉 𝐼𝑛𝑣 – the volume of a replicated trading transaction in the Investor Account. 4.4 Wynikowy wolumen kopiowanej transakcji handlowej, obliczony zgodnie z powyższym wzorem, jest zaokrąglany w dół do dwóch miejsc po przecinku. Jeżeli wielkość kapitału na rachunku inwestycyjnym nie pozwala na kopiowanie transakcji handlowej w całości, wówczas wolumen kopiowanego zlecenia zostanie przeskalowany zgodnie z dostępnym kapitałem na rachunku inwestycyjnym, tak aby transakcja handlowa mogła zostać zrealizowana . W przypadku ujemnego kapitału własnego na koncie inwestora żadne transakcje nie są kopiowane, jednak konto inwestora nadal pozostaje połączone z kontem tradera. 4.5 Za każdym razem, gdy transakcje handlowe są wykonywane przez tradera, na platformę handlową tradera wysyłane jest powiadomienie o wszystkich skopiowanych zleceniach na wszystkich połączonych kontach inwestora. Każde z połączonych kont inwestora jest również wysyłane do swoich platform transakcyjnych o wykonaniu kopiowania transakcji handlowej. Skopiowane zlecenia na rachunku inwestycyjnym zawierają wiersz komentarza zawierający numer umowy inwestora inicjującego oraz numer zlecenia zlecenia w celach informacyjnych. 4.6 Każde skopiowane zlecenie handlowe na rachunku inwestycyjnym pozostaje powiązane z odpowiednim zleceniem na rachunku inwestora i odzwierciedla wszelkie zmiany wprowadzone do tego ostatniego przez danego tradera, chyba że inwestor zainterweniuje w celu zmiany któregokolwiek z parametrów skopiowanego zlecenia. Każda zmiana któregokolwiek z parametrów skopiowanego zlecenia przez inwestora skutkuje automatycznym odłączeniem tego zlecenia od konta tradera, tak że na to zlecenie nie mają już wpływu działania tradera. Trader i inwestor otrzymują odpowiednie powiadomienia na swoje platformy transakcyjne w przypadku takich rozłączeń. Inwestor przyjmuje pełną odpowiedzialność za zarządzanie (tj. zmianę, monitorowanie, zamykanie, itp.) wszystkich niezwiązanych zleceń. 4.7 Jeśli inwestor zdecyduje się zakończyć połączenie z kontem tradera, wszystkie skopiowane otwarte pozycje i zlecenia oczekujące na koncie inwestora zostaną odłączone i będą zarządzane wyłącznie przez inwestora. Zarówno trader, jak i inwestor otrzymują odpowiednie powiadomienia na swoje platformy transakcyjne. Firma nie będzie w stanie przywrócić replikacji jakichkolwiek rozłączonych zamówień lub transakcji. 4.8 W przypadku, gdy firma usunie konto tradera z rankingu traderów zgodnie z paragrafem 2.10 powyżej, wszystkie skopiowane otwarte pozycje i zlecenia oczekujące na koncie inwestora pozostaną połączone i będą nadal kopiowane z konta tradera. Inwestor otrzymuje powiadomienie do swojej platformy transakcyjnej z zaleceniem odłączenia konta transakcyjnego inwestora od konta tradera. 5. Prowizja Tradera 5.1 Za każdą zamkniętą zyskowną transakcję na koncie inwestora wynikającą z powielenia transakcji na powiązanym koncie tradera, z konta inwestora na rzecz konta tradera pobierana jest prowizja w wysokości: 5.2 Prowizja za transakcję jest obliczana na podstawie wyniku finansowego danej transakcji, niezależnie od tego, czy transakcja została zamknięta w ramach mechanizmu replikacji, po sygnale handlowym przez tradera, czy przez samego inwestora. Prowizja pobierana jest z konta inwestora poprzez transakcję salda zawierającą notatkę: #Zamów ticket inwestora". Kwoty prowizji pobieranych z kont inwestorów są wstrzymywane i przechowywane przez firmę do następnego dnia rozliczenia zgodnie z warunkam konta tradera, a następnie przekazywane na odpowiednie konta tradera. Rozliczenie następuje pomiędzy kontem inwestora, a kontem tradera za ostatni okres rozliczeniowy lub za okres rozpoczynający się od momentu połączenia konta inwestora z kontem tradera. where: – amount of the commission fee; – the profit made on the closed trade; – Trader Commission rate set by the Trader and accepted by the Investor. 5.3 Rozliczenie jest przeprowadzane między kontem inwestora, a kontem tradera tylko wtedy, gdy w dniu i godzinie rozliczenia wszystkie pozycje skopiowane z odpowiedniego konta tradera są zamknięte na koncie inwestora. W przypadku, gdy którakolwiek z kopiowanych pozycji pozostaje otwarta na rachunku inwestora w dniu rozliczenia, rozliczenie zostaje przesunięte na kolejny dzień rozliczenia. W przypadku, gdy konto inwestora zostanie odłączone od konta tradera, rozliczenie zostanie dokonane dopiero po zamknięciu wszystkich odpowiadających skopiowanych pozycji na koncie inwestora. 5.4 Podział prowizji naliczonej w okresie rozliczeniowym z konta inwestora na powiązane konto tradera odbywa się według następujących wzorów: a) Jeżeli operacje handlowe kopiowane z konta tradera w okresie obrachunkowym przyniosły zysk dla konta inwestora, wówczas: where – the Trader's reward; – the amount of excess commissions returned to the Investor Account; – the total of all commissions charged from the Investor Account during the accounting period; – the amount of profit resulting from the execution of replicated trading operations in the Investor Account during the Accounting Period; – the commission fee set by the Trader. b) Jeżeli operacje handlowe kopiowane z konta tradera w okresie rozliczeniowym spowodowały straty na koncie inwestora, wszystkie prowizje pobrane z konta inwestora w okresie rozliczeniowym są zwracane na konto inwestora: 5.5 Zwroty nadwyżki prowizji na konta inwestorów realizowane są poprzez transakcję salda z komentarzem w następujący sposób: „cmsn zwrot z numeru konta tradera". Nagroda Tradera, w tym prowizja firmy, jest deponowana na koncie tradera poprzez transakcję salda z komentarzem w następujący sposób: „cmsn z numeru rachunku inwestora". Kwota nagrody tradera zostanie potrącona z opłaty firmy za korzystanie z usługi przez traderów. Wysokość prowizji spółki jest określona przez spółkę i należycie ujawniona w warunkach konta tradera dostępnych na stronie internetowej spółki. 5.6 Klient działający jako trader lub inwestor niniejszym wyraźnie upoważnia i instruuje spółkę do wykonania następujących czynności w związku z prowizją należną za każdą udaną transakcję, obliczoną zgodnie z powyższymi zasadami: * Obciąż odpowiednią kwotę prowizji z konta inwestora na rzecz tradera, oraz * Uznaj część kwoty prowizji na konto tradera (z wyłączeniem opłat spółki za administrowanie projektem i realizację zleceń tradera i inwestora w ramach tej usługi). 6. Obowiązki tradera i inwestora 6.1 Klienci działający zarówno w charakterze tradera, jak i inwestora są zobowiązani do przestrzegania przepisów (w tym między innymi) prawa walutowego, podatkowego i innych przepisów obowiązujących w kraju zamieszkania. W przypadku naruszenia przez tradera któregokolwiek z postanowień takich przepisów ustawowych i wykonawczych, trader jest zobowiązany do rozstrzygania sporów i rozstrzygania wszelkich roszczeń/ żądań osób trzecich własnymi staraniami i na własny koszt. 6.2 Trader i inwestor nie są uprawnieni do zawierania wiążących relacji w imieniu spółki ani tworzenia lub zamiaru tworzenia jakichkolwiek zobowiązań (m.in. umów, oświadczeń itp.) na rzecz spółki. 6.3 Trader i inwestor nie są upoważnieni do używania marki i/lub znaku towarowego firmy oraz do obiecywania lub gwarantowania jakichkolwiek płatności lub jakichkolwiek korzyści komukolwiek w imieniu firmy. 6.4 Trader i inwestor są zobowiązani do nieujawniania osobom trzecim jakichkolwiek informacji poufnych, które są chronione parametrami autoryzacyjnymi (login i hasło do platformy handlowej i/lub gabinet osobisty) oraz są zobowiązani do zapewnienia bezpieczeństwa i poufności tych parametrów autoryzacyjnych . Wszelkie czynności związane z wykorzystaniem loginu i hasła do platformy handlowej oraz gabinetu osobistego uważa się za wykonane przez klienta, dla którego ten login i hasło są przechowywane przez spółkę. 7. Ryzyko utraty 7.1 Ryzyko straty w handlu za pośrednictwem firmy walutowej („Forex"), takiej jak firma, może być znaczne. Klient zgadza się i w pełni rozumie, że rynki Forex podlegają szeregowi bezpośrednich i pośrednich ryzyk, na które firma nie może kontrolować ani na nie wpływać. 7.2 Klient powinien zatem dokładnie rozważyć, czy taki handel jest dla niego odpowiedni w zależności od jego sytuacji finansowej, a także celów, poziomu doświadczenia i gotowości do podejmowania ryzyka. Istnieje możliwość utraty przez klientów części lub całości zdeponowanych lub zainwestowanych środków, a zatem klient nie powinien spekulować kapitałem, na utratę którego nie może sobie pozwolić. 7.3 Klient rozumie i zgadza się, że wszystkie transakcje, w tym TeleTrade Invest, odbywają się wyłącznie na jego własne ryzyko oraz że spółka nie ma i nie będzie przedstawiać im żadnych konkretnych zaleceń ani porad, na których ma prawo polegać. Przeszłe zwroty nie wskazują na przyszłe wyniki, w tym jakiekolwiek przeszłe zwroty jakiegokolwiek tradera. Firma sugeruje, że przed rozpoczęciem handlu, w tym za pośrednictwem TeleTrade Invest, należy zasięgnąć niezależnej porady finansowej. 7.4 Klient przyjmuje również do wiadomości, że informacje i/lub sygnał handlowy tradera lub w inny sposób, publikowane na stronie internetowej, nie stanowią osobistej opinii, porady i/lub komentarza spółki, jej funkcjonariuszy, pracowników i/lub agentów, ani inwestycji poradę lub zalecenie dotyczące handlu przy użyciu dowolnego konkretnego tradera. 7.5 Klient przyjmuje do wiadomości, że kopiowanie transakcji handlowych z konta tradera nie implikuje ani nie gwarantuje, że wydajność połączonego konta inwestora może nie być taka sama jak wydajność odpowiedniego konta tradera, między innymi z powodu realizacji transakcji salda na koncie tradera lub koncie inwestora, samodzielny handel lub ręczne zarządzanie zreplikowanymi zleceniami na koncie inwestora, ustawienie współczynnika kopiowania na wartość inną niż 100% itp. 7.6 Klient przyjmuje do wiadomości, że przyjmie pełną odpowiedzialność za wszelkie możliwe straty finansowe w postaci strat bezpośrednich lub utraconych zysków wynikających z następujących ryzyk: * ryzyko utraty przez tradera kontroli nad kontem tradera; * ryzyko uzyskania dostępu do konta tradera przez jakąkolwiek stronę trzecią; * ryzyko nieprzewidzianych opóźnień w transferze środków pomiędzy rachunkami lub nieterminowej realizacji zleceń wpłaty/wypłaty lub zamknięcia/likwidacji konta inwestora; * ryzyko pomyłki tradera * ryzyko cofnięcia jakiejkolwiek transakcji z powodu zamknięcia konta tradera. 8. Ograniczenie odpowiedzialnos ci w odniesieniu do sygnało w handlowych tradera 8.1 Klient działający jako inwestor rozumie i zgadza się, że firma nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek niedociągnięcia, błędy systemu transakcyjnego, błędy w naliczaniu lub rozliczeniach, błędne oświadczenia lub jakiekolwiek wykroczenia, które występują bezpośrednio lub pośrednio z powodu działania lub zaniechania tradera lub które zostały wywołane przez lub w związku z sygnałem(-ami) tradera. 8.2 Firma zobowiązuje się do zapewnienia, w miarę możliwości i przez cały czas, zgodnie z jej „polityką najlepszej realizacji", co następuje: * Dokładność jego obliczeń * Transmisja i realizacja zleceń * Dokładność przesyłanych sygnałów tradera Czyniąc to, firma będzie utrzymywać najnowszą technologię w celu zmniejszenia wszelkich możliwych opóźnień lub usterek technicznych będących pod jej kontrolą, niezależnie od wszelkich zdarzeń siły wyższej, ekstremalnych sytuacji rynkowych lub obowiązującego zrzeczenia zgodnie z poniższym ustępem. 8.3 Ponadto firma zapewnia, że wszyscy klienci, w tym traderzy, są odpowiednio oceniani zgodnie z obowiązującą umową z klientem firmy, polityką przeciwdziałania praniu pieniędzy i kategoryzacji klientów. Każdy profil klienta jest również oceniany pod kątem jego wiedzy i doświadczenia w dziedzinie inwestycji w celu oceny przydatności oferowanych usług, które ma możliwość wykorzystać. Taka ocena jest przeprowadzana zgodnie z umową klienta operacyjnego. 9. Zrzeczenia się 9.1 Dołożono wszelkich starań, aby informacje na stronie internetowej były dokładne i kompletne, ale ani spółka, ani jej urzędnicy, dyrektorzy, pracownicy lub agenci nie ponoszą odpowiedzialności wobec jakiejkolwiek osoby za jakiekolwiek straty, szkody, koszty lub wydatki (w tym, ale nie ograniczając się do utraty zysków, utraty użytkowania, szkód bezpośrednich, pośrednich, przypadkowych lub wynikowych) wynikających od wszelkich błędów, pominięć lub zmian w informacjach. Korzystając ze strony internetowej, klienci wyraźnie zwalniają spółkę z odpowiedzialności i zrzekają się wszelkich roszczeń, jakie mają lub mogą mieć w związku z niekompletnością lub niedokładnością jakichkolwiek informacji i statystyk. 9.2 Klienci przyjmują do wiadomości, że wszelkie decyzje dotyczące powiązania ich kont Inwestorów z dowolnymi kontami traderów są podejmowane według ich własnego uznania i nie ma gwarancji, że wykorzystanie sygnałów tradera lub informacji opublikowanych na stronie internetowej przyniesie inwestorowi zyski. Wręcz przeciwnie, mogą one zamiast tego skutkować znacznymi stratami, a klienci rozumieją, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za takie straty, szkody, koszty lub wydatki (w tym, ale nie wyłącznie, utratę zysków, utratę możliwości użytkowania, bezpośrednie , pośrednie, przypadkowe lub wtórne) wszelkiego rodzaju. 9.3 Ponieważ spółka nie kontroluje mocy sygnału, jego odbioru lub routingu przez internet, konfiguracja sprzętu lub oprogramowania klienta lub niezawodność jego połączenia internetowego nie pociąga spółki do odpowiedzialności, a klienci zgadzają się, że ponoszą wyłączną odpowiedzialność za takie awarie , w tym awarie komunikacji, zakłócenia, zakłócenia i opóźnienia w obrocie. 9.4 Firma nie ponosi odpowiedzialności wobec żadnej osoby za jakiekolwiek straty, szkody, koszty lub wydatki (w tym między innymi utratę zysków, utratę użytkowania, szkody bezpośrednie, pośrednie, przypadkowe lub wtórne) powstałe z powodu warunków rynkowych, lub błędy oprogramowania. 9.5 Firma nie ponosi odpowiedzialności wobec żadnego klienta za jakiekolwiek straty, szkody, koszty lub wydatki (w tym między innymi utratę zysków, utratę użytkowania, szkody bezpośrednie, pośrednie, przypadkowe lub wynikowe) wynikające z korzystania z przenośne urządzenia mobilne, takie jak iPhone lub Blackberry lub iPady lub tablety, ponieważ są one zależne od łączności bezprzewodowej i podlegają ograniczeniom sieci 3G, WiFi i/lub GPRS, co nie pozwala Firmie na dostarczanie Klientom tych samych funkcji i /lub szybkość działania, jak w przypadku dostępu do platformy Spółki za pośrednictwem komputera podłączonego do sieci naziemnej. 9.6 Firma nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty w przypadku nieautoryzowanego użycia loginu i hasła do platformy handlowej i/lub gabinetu osobistego przez jakąkolwiek osobę trzecią. 10. Rezerwacje 10.1 Firma zastrzega sobie prawo, według własnego uznania, do ograniczenia korzystania z usługi i/lub odmowy dodania lub usunięcia dowolnego Tradera ze swojej tabeli rankingu traderów znajdującej się na stronie internetowej www.teletrade.eu i/lub może ograniczyć liczbę traderów konta, które mogą być powiązane z jednym kontem tradera i/lub ograniczać lub usuwać w niektórych przypadkach powiązanie rachunków inwestycyjnych z dowolnym konkretnym kontem tradera. 10.2 Spółka zastrzega sobie prawo do określenia według własnego uznania warunków włączenia dowolnego klienta do rankingu traderów, który można znaleźć na stronie internetowej spółki www.teletrade.eu. Warunki mogą obejmować kryteria oparte na zwrocie z transakcji, okresie działalności handlowej i wszelkich innych czynnikach, które spółka uzna za istotne i zostaną wymienione na strona internetowa spółki: www.teletrade.eu. Warunki mogą ulec zmianie w dowolnym momencie według wyłącznego uznania firmy i zostaną opublikowane na stronie internetowej. 10.3 Firma może wykorzystywać wyniki handlowe, wszelkie inne informacje o wynikach, numery kont i umów oraz wszelkie inne dane osobowe celowo dostarczone przez klientów w celach promocyjnych i reklamowych. 10.4 Firma może wstrzymać lub anulować wszelkie prowizje, rozliczenia lub rejestrację konta tradera w przypadku, gdy trader anuluje swój status konta tradera lub handel przez tradera obejmuje działania nie prowadzone w dobrej wierze i wyłącznie w celu otrzymania prowizji, w przeciwieństwie do wydajność. 10.5 Firma ma prawo według własnego uznania wykluczyć, że niektóre transakcje tradera będą wykorzystywane jako sygnał handlowy i uniemożliwić ich kopiowanie na konta inwestora w przypadku, gdy takie transakcje wydają się wynikać z oszukańczych lub zakazanych praktyk handlowych (zgodnie z definicją w umowie klienta) na koncie tradera. 10.6 Firma ma prawo, według własnego uznania, uniemożliwić traderowi połączenie z kontami inwestora i/lub zainicjować zamknięcie konta tradera w następujących przypadkach: * zwrot konta jest poniżej poziomu -80% w okresie kolejnych 30 dni; * żadna działalność handlowa nie miała miejsca w ciągu 90 kolejnych dni sesyjnych; * wszelkie oszukańcze lub zabronione praktyki handlowe (zgodnie z definicją w umowie z klientem) zostały wykryte na koncie tradera; * trader nie działał na żądanie firmy, aby zmienić informacje w profilu tradera, które zostały uznane przez firmę za nieodpowiednie; * trader nie dostarczył spółce i/lub zweryfikował i/lub zaktualizował jakąkolwiek dokumentację KYC wymaganą zgodnie z umową operacyjną; * Firma ma wystarczające powody, by sądzić, że trader mógł utracić dostęp do konta tradera lub kontrolę nad nim lub przekazać taką kontrolę, dobrowolnie lub nie, stronom trzecim; * trader naruszył swoje zobowiązania zgodnie z niniejszymi warunkami i umową operacyjną; * z innych przyczyn, nie będąc zobowiązanym do wcześniejszego powiadomienia, uzasadnić lub poinformować o przyczynach zamknięcia. 11. Zmiana 11.1 Firma zastrzega sobie prawo do zmiany niniejszych warunków w dowolnym momencie poprzez powiadomienie klienta z wyprzedzeniem za pośrednictwem różnych środków komunikacji, w tym między innymi strony internetowej/poczty e-mail/gabinetu osobistego/platformy handlowej, w których podaje się datę że zmiany zaczną obowiązywać, a kontynuacja akceptacji przez klienta usług świadczonych przez spółkę będzie uważana za akceptację zmienionych warunków przez klienta. 12. Gwarancje, os wiadczenia i podziękowania 12.1 Traderzy zgadzają się udzielić spółce zgody na publikowanie danych dotyczących ich wyników handlowych i wyników, loginu użytkownika i numerów kont kontraktowych w celach promocyjnych i/lub reklamowych, takich jak włączenie do tabeli rankingowej traderów. 12.2 Traderzy przyjmują do wiadomości, że nie każda transakcja może zostać skopiowana z ich konta przez połączone konto inwestora. 12.3 Klient działający w charakterze inwestora lub tradera gwarantuje, że: * wszystkie informacje i dokumenty dostarczone przez nich podczas rejestracji jako klienta firmy są prawdziwe; * zapoznał się w pełni z treścią i warunkami wszystkich dokumentów regulujących działalność spółki, a zakres i przedmiot tych dokumentów jest dla nich jasny; * w pełni rozumie konsekwencje swoich działań lub zaniechań w związku z ich wykonywaniem zgodnie z niniejszym regulaminem; 12.4 Klient potwierdza, że ma regularny dostęp do internetu i akceptuje, że będzie otrzymywać informacje, w tym między innymi powiadomienia o zmianach warunków, kosztach, prowizjach, opłatach, ustawieniach rachunku TeleTrade Invest i preferencje itp. przez umieszczenie przez firmę takich informacji na stronie internetowej/gabinetu osobistego/platformy handlowej. 12.5 Klient ponosi pełną odpowiedzialność za śledzenie wszystkich niezbędnych informacji publikowanych przez spółkę, a także sprawdzanie swojego adresu e-mail/numeru faksu, który został podany spółce za pośrednictwem gabinetu osobistego, w celu wykrycia jakichkolwiek wiadomości od spółki. W przypadku nieotrzymania takich informacji z przyczyn technicznych lub innych, klient zgadza się i rozumie, że spółka nie ponosi żadnej odpowiedzialności i/lub odpowiedzialności w żadnych okolicznościach za nieterminowe otrzymanie takich powiadomień przez klienta . 12.6 Wszelkie powiadomienia wysłane przez spółkę do klienta przy użyciu którejkolwiek z metod wymienionych powyżej i przy użyciu danych dostarczonych spółce przez klienta podczas otwierania rachunku transakcyjnego będą uważane za dostarczone i odebrane przez klienta w następujący sposób: * wiadomości e-mail - w ciągu godziny od wysłania; * wiadomości i wiadomości logowania klienta w ramach platformy handlowej - natychmiast po wysłaniu; * rozmowa telefoniczna - zaraz po zakończeniu rozmowy; * komunikacja pocztowa – w ciągu 7 (siedmiu) dni kalendarzowych od nadania. 12.7 Klient przyjmuje do wiadomości, że jego rozmowy telefoniczne ze spółką będą nagrywane na nośniku magnetycznym lub elektronicznym. Dokumenty te będą uważane za własność firmy i mogą służyć jako dowód instrukcji udzielonych przez klienta. Niniejsze warunki mają zastosowanie od momentu opublikowania ich na stronie internetowej i/lub w sekcji gabinetu osobistego i pozostają w mocy do momentu wydania nowszej wersji. Obowiązująca wersja regulaminu jest zawsze dostępna na stronie internetowej: www.teletrade.eu.	<urn:uuid:1dc08de6-00e3-4403-a13c-414e6cc471a8>	finepdfs	1.198242	CC-MAIN-2023-23	https://my.teletrade.eu/storage/media/O16_6174777?name=TeleTrade%20Invest%20(Poland).pdf	2023-06-02T05:57:52+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224648322.84/warc/CC-MAIN-20230602040003-20230602070003-00433.warc.gz	459,144,652	0.961522	0.999986	0.999986	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 93, 2878, 4022, 7475, 10273, 13646, 15761, 18639, 20662, 23622, 25912, 29330, 32309, 35012, 35922 ]	1	0
PROJEKTY UCHWAŁ ZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA „MEX POLSKA" S.A. Z SIEDZIBĄ W ŁODZI ZWOŁANEGO NA DZIEŃ 21 CZERWCA 2017 ROKU Uchwała nr 1 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie wyboru Przewodniczącego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi powołuje na Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia ___________________. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 2 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie przyjęcia porządku obrad § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi postanawia przyjąć porządek obrad tego Zgromadzenia: 1. Otwarcie obrad Zgromadzenia. 2. Wybór Przewodniczącego Zgromadzenia. 3. Stwierdzenie prawidłowości zwołania Zgromadzenia i jego zdolności do podejmowania uchwał. 4. Sporządzenie listy obecności. 5. Przyjęcie porządku obrad. 6. Wybór Komisji Skrutacyjnej. 7. Przedstawienie sprawozdania z działalności Rady Nadzorczej Spółki w 2016 roku oraz z wyników oceny rocznego sprawozdania finansowego Spółki i Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. za 2016 rok, sprawozdań Zarządu Spółki oraz wniosku Zarządu co do podziału zysku wraz ze zwięzłą oceną sytuacji Spółki. 8. Rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w roku obrotowym 2016. 9. Rozpatrzenie i zatwierdzenie jednostkowego sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2016. 10. Rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. w roku obrotowym 2016. 11. Rozpatrzenie i zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. za rok obrotowy 2016. 12. Rozpatrzenie wniosku zarządu w sprawie podziału zysku Spółki za rok obrotowy 2016. 13. Podjęcie uchwały w sprawie podziału zysku za rok obrotowy 2016. 14. Podjęcie uchwał w sprawie udzielenia absolutorium członkom Zarządu. 15. Podjęcie uchwał w sprawie udzielenia absolutorium członkom Rady Nadzorczej. 16. Podjęcie uchwały w sprawie odwołania członka Rady Nadzorczej. 17. Podjęcie uchwały w sprawie powołania członka Rady Nadzorczej. 18. Podjęcie uchwały w przedmiocie przyznania wynagrodzenia członkom Rady Nadzorczej. 19. Podjęcie uchwały w sprawie uchylenia uchwały nr 20 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie powierzenia Radzie Nadzorczej zadań Komitetu Audytu. 20. Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia Indywidualnych Standardów Raportowania w zakresie informacji finansowych oraz zdarzeń mających wpływ na wyniki finansowe. 21. Wolne wnioski. 22. Zamknięcie obrad Zgromadzenia. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 3 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie wyboru Komisji Skrutacyjnej § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi postanawia powołać do Komisji Skrutacyjnej następujące osoby: - ___________________________ - ___________________________ § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 4 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w roku obrotowym 2016 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi zatwierdza sprawozdanie Zarządu z działalności Spółki w roku obrotowym 2016. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 5 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie rozpatrzenia i zatwierdzenia jednostkowego sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2016 § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi, po rozpatrzeniu jednostkowego sprawozdania finansowego Spółki za rok obrotowy 2016 obejmującego: - jednostkowe sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku wykazujące zysk netto w kwocie 2.484.676,36 zł, - jednostkowe sprawozdanie z sytuacji finansowej sporządzone na dzień 31 grudnia 2016 roku, wykazujące po stronie aktywów i pasywów kwotę 26.480.372,43 zł, - jednostkowe sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku, - jednostkowe sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku, - noty objaśniające do jednostkowego sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2016 roku, zatwierdza jednostkowe sprawozdanie finansowe Spółki za rok obrotowy 2016. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 6 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie rozpatrzenia i zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. w roku obrotowym 2016 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi zatwierdza sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. w roku obrotowym 2016. Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 7 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie zatwierdzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. za rok obrotowy 2016 § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi, po rozpatrzeniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. za rok obrotowy 2016 obejmującego: - skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku wykazujące zysk netto w kwocie 3.734.206,48 zł, - skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej sporządzone na dzień 31 grudnia 2016 roku, wykazujące po stronie aktywów i pasywów kwotę 29.327.875,80 zł, - skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku, - skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 roku, v - noty objaśniające do skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2016 roku, zatwierdza skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej „Mex Polska" S.A. za rok obrotowy 2016. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 8 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie podziału zysku Spółki za rok obrotowy 2016 § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku Zarządu w sprawie podziału zysku Spółki za rok obrotowy 2016, postanawia wypracowany przez Spółkę zysk netto w kwocie 2.484.676,36 zł (dwa miliony czterysta osiemdziesiąt cztery tysiące sześćset siedemdziesiąt sześć złotych 36/100) podzielić w następujący sposób: kwotę w wysokości 2.452.939,52 zł (dwa miliony czterysta pięćdziesiąt dwa tysiące dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych 52/100) na wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy Spółki, co odpowiada kwocie 0,32 zł (trzydzieści dwa grosze) na jedną akcję objętą dywidendą; pozostałą część, tj. kwotę 31.736,84 zł (trzydzieści jeden tysięcy siedemset trzydzieści sześć złotych 84/100) ) na kapitał zapasowy Spółki. § 2 Dzień, według którego ustala się listę akcjonariuszy uprawnionych do wypłaty dywidendy za rok obrotowy zakończony w dniu 31 grudnia 2016 roku (dzień dywidendy) ustala się na 17 lipca 2017 roku, a termin wypłaty dywidendy ustala się na 29 sierpnia 2017 roku. § 3 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 9 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Pawłowi Kowalewskiemu § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 Pawłowi Kowalewskiemu – Prezesowi Zarządu. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 10 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Paulinie Walczak § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 Paulinie Walczak - Wiceprezesowi Zarządu. Uchwała nr 11 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Piotrowi Mikołajczykowi § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Piotrowi Mikołajczykowi - Wiceprezesowi Zarządu. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 12 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Andrzejowi Domżałowi § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Andrzejowi Domżałowi - Przewodniczącemu Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 13 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Wiesławowi Likusowi § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Wiesławowi Likusowi – Wiceprzewodniczącemu Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała nr 14 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Tadeuszowi Zawadzkiemu § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Tadeuszowi Zawadzkiemu – Członkowi Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 15 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Dariuszowi Kowalikowi § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Dariuszowi Kowalikowi – Członkowi Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 16 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie udzielenia absolutorium Barbarze Osojcy § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi udziela absolutorium z wykonywania obowiązków w roku obrotowym zakończonym w dniu 31 grudnia 2016 roku Barbarze Osojcy – Członkowi Rady Nadzorczej. Uchwała nr 17 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie odwołania członka Rady Nadzorczej § 1 Działając na podstawie § 21 ust. 3 Statutu Spółki, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi odwołuje Dariusza Kowalika ze stanowiska Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 18 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie powołania członka Rady Nadzorczej § 1 Działając na podstawie § 21 ust. 1 Statutu Spółki, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi powołuje ______________________ na członka do Rady Nadzorczej. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia. Uchwała nr 19 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie przyznania wynagrodzenia członkom Rady Nadzorczej § 1 Działając na podstawie § 22 ust. 2 pkt g) Statutu Spółki, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi postanawia przyznać członkom Rady Nadzorczej wynagrodzenie miesięczne: przewodniczącemu Rady Nadzorczej w wysokości ________ zł netto płatne z dołu do 10 dnia każdego miesiąca; wiceprzewodniczącemu Rady Nadzorczej w wysokości _______ zł netto płatne z dołu do 10 dnia każdego miesiąca; pozostałym członkom Rady Nadzorczej w wysokości po __________ zł netto płatne z dołu do 10 dnia każdego miesiąca. § 2 Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2017 roku. Uchwała nr 20 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie uchylenia uchwały nr 20 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie powierzenia Radzie Nadzorczej zadań Komitetu Audytu § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi postanawia uchylić uchwałę nr 20 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 10 czerwca 2015 roku w sprawie powierzenia Radzie Nadzorczej zadań Komitetu Audytu. § 2 Uchwała wchodzi w życie z chwilą wejścia w życie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym, uchwalonej dnia 11 maja 2017 roku. Uchwała nr 21 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie przyjęcia Indywidualnych Standardów Raportowania w zakresie informacji finansowych oraz zdarzeń mających wpływ na wyniki finansowe § 1 Zwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki pod firmą „Mex Polska" S.A. z siedzibą w Łodzi postanawia przyjąć Indywidualne Standardy Raportowania w zakresie informacji finansowych oraz zdarzeń mających wpływ na wyniki finansowe. Tekst Indywidualnych Standardów Raportowania stanowi załącznik do niniejszej Uchwały. Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia.	<urn:uuid:ff97142a-b03b-481d-9b57-362c48e273ab>	finepdfs	1.089844	CC-MAIN-2021-49	https://mexpolska.pl/wp-content/uploads/2015/07/8_17z1.pdf	2021-12-06T01:53:03+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964363229.84/warc/CC-MAIN-20211206012231-20211206042231-00121.warc.gz	450,808,990	0.99992	0.999937	0.999937	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1567, 3444, 5051, 7079, 8650, 10013, 11349, 12672, 14273 ]	1	0
Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: https://ted.europa.eu/udl?uri=TED:NOTICE:33511-2023:TEXT:PL:HTML Polska-Kraków: Usługi sprzątania ulic 2023/S 013-033511 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia Wyniki postępowania Usługi Podstawa prawna: Dyrektywa 2014/24/UE Sekcja I: Instytucja zamawiająca I.1) Nazwa i adresy Oficjalna nazwa: Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. Adres pocztowy: ul. Nowohucka 1 Miejscowość: Kraków Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Kod pocztowy: 31-580 Państwo: Polska Osoba do kontaktów: Beata Wolnik E-mail: firstname.lastname@example.org Tel.: +48 126462202 Faks: +48 126462350 Adresy internetowe: E-mail: email@example.com Tel.: +48 126462202 Faks: +48 126462350 Adresy internetowe: Główny adres: https://mpo.krakow.pl/pl/main I.4) Rodzaj instytucji zamawiającej Podmiot prawa publicznego I.5) Główny przedmiot działalności Ogólne usługi publiczne Sekcja II: Przedmiot II.1) Wielkość lub zakres zamówienia II.1.1) Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony Numer referencyjny: TZ/TT/18/2022 II.1.2) Główny kod CPV 90611000 Usługi sprzątania ulic II.1.3) Rodzaj zamówienia Usługi II.1.4) Krótki opis: 1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ręcznego i mechanicznego oczyszczania miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera zał. nr 1 do SWZ. 3. Zamawiający dopuszcza składanie oferty częściowych na poszczególne części z tym zastrzeżeniem, iż Wykonawca może złożyć ofertę tylko na jedną część. Część nr 1 to rejon nr 1, część nr 2 to rejon nr 2, część nr 3 to rejon nr 3, część nr 4 to rejon nr 4. II.1.6) Informacje o częściach To zamówienie podzielone jest na części: tak II.1.7) Całkowita wartość zamówienia (bez VAT) Wartość bez VAT: 11 907 939.26 PLN II.2) Opis II.2.1) Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 1 Część nr: 1 II.2.2) Dodatkowy kod lub kody CPV 90610000 Usługi sprzątania i zamiatania ulic 90611000 Usługi sprzątania ulic 90612000 Usługi zamiatania ulic II.2.3) Miejsce świadczenia usług Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Główne miejsce lub lokalizacja realizacji: Gmina Miejska Kraków II.2.4) Opis zamówienia: II.2.5) II.2.11) 1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ręcznego i mechanicznego oczyszczania miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera zał. nr 1 do SWZ. 3. Miejsce świadczenia usługi: Rejon nr 1 – obejmuje obszar, którego granica biegnie wzdłuż południowo wschodniej granicy miasta, wzdłuż rzeki Wisły obejmując jej prawy brzeg do ul. Nowohuckiej, ulicą Nowohucką i Powstańców Wielkopolskich do ul. Wielickiej, wzdłuż ul. Wielickiej - wraz z pasem drogowym ul. Wielickiej, do południowych granic miasta. * z mechanicznego oczyszczania wyłączone są jezdnie ulic: Wielickiej, trasy Płaszowskiej: Kuklińskiego, Lipskiej, Surzyckiego, Rybitwy, Christo Botewa, Śliwiaka, Półłanki, Nad Drwiną, Teligi Ćwiklińskiej, Bieżanowskiej, Małej Góry, Aleksandry, Heleny, Jerzmanowskiego 4. Kluczowe zadania: Zamawiający zastrzega obowiązek osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych zadań. Przez kluczowe zadania, o których mowa w zdaniu poprzednim, Zamawiający rozumie wszelkie prace za wyjątkiem likwidacji skutków burz i wichur oraz likwidacji zamuleń. 5. Zatrudnienie na podstawie stosunku pracy: Wykonawca zobowiązany jest zatrudniać przez cały okres realizacji przedmiotu zamówienia na podstawie stosunku pracy osoby uczestniczące w wykonaniu przedmiotu zamówienia jako kierowcy pojazdów, tj. w ilości nie mniejszej niż 19 pracowników oraz obsadę pojazdów w ilości nie mniejszej niż 10 pracowników. Zamawiający w okresie realizacji przedmiotu zamówienia będzie weryfikował zatrudnienie przez Wykonawcę lub podwykonawcę na zasadach określonych w projekcie umowy stanowiący zał. nr 2 do SWZ 6. Termin wykonania przedmiotu zamówienia: od daty podpisania umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - z zastrzeżeniem zmian przewidzianych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. Kryteria udzielenia zamówienia Cena Informacje o opcjach Opcje: nie II.2.13) Informacje o funduszach Unii Europejskiej Zamówienie dotyczy projektu/programu finansowanego ze środków Unii Europejskiej: nie II.2.14) Informacje dodatkowe 1. Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówienia, o którym mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp II.2) Opis II.2.1) Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 2 Część nr: 2 II.2.2) Dodatkowy kod lub kody CPV 90610000 Usługi sprzątania i zamiatania ulic 90611000 Usługi sprzątania ulic 90612000 Usługi zamiatania ulic II.2.3) Miejsce świadczenia usług Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Główne miejsce lub lokalizacja realizacji: Gmina Miejska Kraków II.2.4) Opis zamówienia: 1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ręcznego i mechanicznego oczyszczania miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera zał. nr 1 do SWZ. 3. Miejsce świadczenia usługi: Rejon nr 2 – obejmuje obszar, którego granica biegnie wzdłuż południowej granicy miasta do ul. Wielickiej, wzdłuż ul. Wielickiej do ul. Powstańców Śląskich, wzdłuż Powstańców Śląskich do ul. Kamieńskiego, wzdłuż ul. Kamieńskiego (w części od Powstańców Śląskich do Ronda Matecznego) do Ronda Matecznego, wzdłuż ul. Wadowickiej i Zakopiańskiej - wraz z pasem drogowym tych ulic, do granic miasta. Pasy drogowe ulic Wielickiej, Powstańców Śląskich, część ul. Kamieńskiego od ul. Powstańców Śląskich do Ronda Matecznego), Ronda Matecznego i ul. Powstańców Wielkopolskich nie należą do rejonu. * z mechanicznego oczyszczania wyłączone są jezdnie ulic Wadowickiej, Zakopiańskiej, Tischnera, Turowicza, Herberta, Podmokłej, Jugowickiej, Nowosądeckiej i Witosa 4. Kluczowe zadania: Zamawiający zastrzega obowiązek osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych zadań. Przez kluczowe zadania, o których mowa w zdaniu poprzednim, Zamawiający rozumie wszelkie prace za wyjątkiem likwidacji skutków burz i wichur oraz likwidacji zamuleń. 5. Zatrudnienie na podstawie stosunku pracy: Wykonawca zobowiązany jest zatrudniać przez cały okres realizacji przedmiotu zamówienia na podstawie stosunku pracy osoby uczestniczące w wykonaniu przedmiotu zamówienia jako kierowcy pojazdów, tj. w ilości nie mniejszej niż 19 pracowników oraz obsadę pojazdów w ilości nie mniejszej niż 10 pracowników. Zamawiający w okresie realizacji przedmiotu zamówienia będzie weryfikował zatrudnienie przez Wykonawcę lub podwykonawcę na zasadach określonych w projekcie umowy stanowiący zał. nr 2 do SWZ 6. Termin wykonania przedmiotu zamówienia: od daty podpisania umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - z zastrzeżeniem zmian przewidzianych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. II.2.5) Kryteria udzielenia zamówienia Cena II.2.11) Informacje o opcjach Opcje: nie II.2.13) Informacje o funduszach Unii Europejskiej Zamówienie dotyczy projektu/programu finansowanego ze środków Unii Europejskiej: nie II.2.14) Informacje dodatkowe 1. Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówienia, o którym mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp II.2) Opis II.2.1) Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 3 Część nr: 3 II.2.2) Dodatkowy kod lub kody CPV 90610000 Usługi sprzątania i zamiatania ulic 90611000 Usługi sprzątania ulic 90612000 Usługi zamiatania ulic II.2.3) Miejsce świadczenia usług Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Główne miejsce lub lokalizacja realizacji: Gmina Miejska Kraków II.2.4) Opis zamówienia: 1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ręcznego i mechanicznego oczyszczania miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera zał. nr 1 do SWZ. 3. Miejsce świadczenia usługi: Rejon nr 3 – obejmuje obszar, którego granica biegnie wzdłuż południowo zachodniej granicy miasta, wzdłuż rzeki Wisły obejmując jej prawy brzeg do Mostu Dębnickiego (bez mostu), wzdłuż ul. Konopnickiej do Ronda Matecznego, wzdłuż ulicy Wadowickiej i Zakopiańskiej do południowej granicy miasta. Pasy drogowe ulic Konopnickiej, Ronda Grunwaldzkiego, Ronda Matecznego, Wadowickiej i Zakopiańskiej nie należą do rejonu. * z mechanicznego oczyszczania wyłączone są jezdnie ulic Monte Cassino, Zielińskiego, Kapelanka, Praskiej (od ul. Zielińskiego do ul. Tynieckiej), Tynieckiej, Bolesława Śmiałego, Bogucianki, Skotnickiej, Winnickiej, Zawiłej, Babińskiego, Bunscha, Bobrzyńskiego, Grota Roweckiego, Brożka, Dąbrowa, Podgórki i Kozienickiej. 4. Kluczowe zadania: Zamawiający zastrzega obowiązek osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych zadań. Przez kluczowe zadania, o których mowa w zdaniu poprzednim, Zamawiający rozumie wszelkie prace za wyjątkiem likwidacji skutków burz i wichur oraz likwidacji zamuleń. 5. Zatrudnienie na podstawie stosunku pracy: Wykonawca zobowiązany jest zatrudniać przez cały okres realizacji przedmiotu zamówienia na podstawie stosunku pracy osoby uczestniczące w wykonaniu przedmiotu zamówienia jako kierowcy pojazdów, tj. w ilości nie mniejszej niż 19 pracowników oraz obsadę pojazdów w ilości nie mniejszej niż 10 pracowników. Zamawiający w okresie realizacji przedmiotu zamówienia będzie weryfikował zatrudnienie przez Wykonawcę lub podwykonawcę na zasadach określonych w projekcie umowy stanowiący zał. nr 2 do SWZ 6. Termin wykonania przedmiotu zamówienia: od daty podpisania umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - z zastrzeżeniem zmian przewidzianych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. II.2.5) Kryteria udzielenia zamówienia Cena II.2.11) Informacje o opcjach Opcje: nie II.2.13) Informacje o funduszach Unii Europejskiej Zamówienie dotyczy projektu/programu finansowanego ze środków Unii Europejskiej: nie II.2.14) Informacje dodatkowe 1. Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówienia, o którym mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp II.2) Opis II.2.1) Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 4 Część nr: 4 II.2.2) Dodatkowy kod lub kody CPV 90610000 Usługi sprzątania i zamiatania ulic 90611000 Usługi sprzątania ulic 90612000 Usługi zamiatania ulic II.2.3) Miejsce świadczenia usług Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Główne miejsce lub lokalizacja realizacji: Gmina Miejska Kraków II.2.4) Opis zamówienia: 1. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ręcznego i mechanicznego oczyszczania miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony. 2. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia zawiera zał. nr 1 do SWZ. 3. Miejsce świadczenia usługi: Rejon nr 4 – obejmuje obszar, którego granica biegnie wzdłuż północno zachodniej granicy miasta do al. 29-go Listopada, wzdłuż al. 29-go Listopada do ul. Opolskiej, wzdłuż ul. Opolskiej do ul. Prądnickiej, wzdłuż ul. Prądnickiej, ul. Bratysławskiej, ul. Wybickiego, ul. Czyżewskiego, ul. Głowackiego, ul. Piastowskiej do ul. Królowej Jadwigi wzdłuż ul. Królowej Jadwigi (odcinek w kierunku Salwatora) do ul. Kościuszki, wzdłuż rzeki Wisły obejmując jej lewy brzeg. Pasy drogowe ulic al. 29-go Listopada, Opolskiej, Prądnickiej, Bratysławskiej, Wybickiego, Czyżewskiego, Głowackiego, Piastowskiej, Królowej Jadwigi (odcinek w kierunku Salwatora) nie należą do rejonu. * z mechanicznego oczyszczania wyłączone są jezdnie ulic Opolskiej, Conrada, Radzikowskiego (od Ronda Ofiar Katynia do ul. Pasternik), Pasternik, Jasnogórskiej, Bronowickiej (od ul. Piastowskiej do ul. Armii Krajowej), Królowej Jadwigi, Junackiej, Chełmskiej. 4. Kluczowe zadania: Zamawiający zastrzega obowiązek osobistego wykonania przez Wykonawcę kluczowych zadań. Przez kluczowe zadania, o których mowa w zdaniu poprzednim, Zamawiający rozumie wszelkie prace za wyjątkiem likwidacji skutków burz i wichur oraz likwidacji zamuleń. 5. Zatrudnienie na podstawie stosunku pracy: Wykonawca zobowiązany jest zatrudniać przez cały okres realizacji przedmiotu zamówienia na podstawie stosunku pracy osoby uczestniczące w wykonaniu przedmiotu zamówienia jako kierowcy pojazdów, tj. w ilości nie mniejszej niż 19 pracowników oraz obsadę pojazdów w ilości nie mniejszej niż 10 pracowników. Zamawiający w okresie realizacji przedmiotu zamówienia będzie weryfikował zatrudnienie przez Wykonawcę lub podwykonawcę na zasadach określonych w projekcie umowy stanowiący zał. nr 2 do SWZ 6. Termin wykonania przedmiotu zamówienia: od daty podpisania umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - z zastrzeżeniem zmian przewidzianych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. II.2.5) Kryteria udzielenia zamówienia Cena II.2.11) Informacje o opcjach Opcje: nie II.2.13) Informacje o funduszach Unii Europejskiej Zamówienie dotyczy projektu/programu finansowanego ze środków Unii Europejskiej: nie II.2.14) Informacje dodatkowe 1. Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówienia, o którym mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp Sekcja IV: Procedura IV.1) Opis IV.1.1) Rodzaj procedury Procedura otwarta IV.1.3) Informacje na temat umowy ramowej lub dynamicznego systemu zakupów IV.1.8) Informacje na temat Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Zamówienie jest objęte Porozumieniem w sprawie zamówień rządowych: nie IV.2) Informacje administracyjne IV.2.1) Poprzednia publikacja dotycząca przedmiotowego postępowania Numer ogłoszenia w Dz.Urz. UE – OJ/S: 2022/S 215-617887 IV.2.8) Informacje o zakończeniu dynamicznego systemu zakupów IV.2.9) Informacje o zakończeniu zaproszenia do ubiegania się o zamówienie w postaci wstępnego ogłoszenia informacyjnego Sekcja V: Udzielenie zamówienia Zamówienie nr: TZ/TT/18/2022 Część nr: 1 Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 1 Zamówienie/zamówienie na część zostaje udzielone: tak V.2) Udzielenie zamówienia V.2.1) Data zawarcia umowy: 23/12/2022 V.2.2) Informacje o ofertach Liczba otrzymanych ofert: 1 Liczba ofert otrzymanych od MŚP: 1 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z innych państw członkowskich UE: 0 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z państw niebędących członkami UE: 0 Liczba ofert otrzymanych drogą elektroniczną: 1 Zamówienie zostało udzielone grupie wykonawców: nie V.2.3) Nazwa i adres wykonawcy Oficjalna nazwa: Flora Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa Adres pocztowy: ul. Isep 11 Miejscowość: Kraków Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Kod pocztowy: 31-588 Państwo: Polska Wykonawcą jest MŚP: tak V.2.4) Informacje na temat wartości zamówienia/części (bez VAT) Początkowa szacunkowa całkowita wartość zamówienia/części: 2 389 277.96 PLN Całkowita końcowa wartość umowy/części: 2 357 916.67 PLN V.2.5) Informacje na temat podwykonawstwa Sekcja V: Udzielenie zamówienia Zamówienie nr: TZ/TT/18/2022 Część nr: 2 Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 2 Zamówienie/zamówienie na część zostaje udzielone: tak V.2) Udzielenie zamówienia V.2.1) Data zawarcia umowy: 23/12/2022 V.2.2) Informacje o ofertach Liczba otrzymanych ofert: 1 Liczba ofert otrzymanych od MŚP: 1 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z innych państw członkowskich UE: 0 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z państw niebędących członkami UE: 0 Liczba ofert otrzymanych drogą elektroniczną: 1 Zamówienie zostało udzielone grupie wykonawców: nie V.2.3) Nazwa i adres wykonawcy Oficjalna nazwa: Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z o.o. Adres pocztowy: ul. Wodna 4 Miejscowość: Kraków Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Kod pocztowy: 30-556 Państwo: Polska Wykonawcą jest MŚP: tak V.2.4) Informacje na temat wartości zamówienia/części (bez VAT) Początkowa szacunkowa całkowita wartość zamówienia/części: 2 855 365.46 PLN Całkowita końcowa wartość umowy/części: 2 854 398.15 PLN V.2.5) Informacje na temat podwykonawstwa Sekcja V: Udzielenie zamówienia Zamówienie nr: TZ/TT/18/2022 Część nr: 3 Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 3 Zamówienie/zamówienie na część zostaje udzielone: tak V.2) Udzielenie zamówienia V.2.1) Data zawarcia umowy: 23/12/2022 V.2.2) Informacje o ofertach Liczba otrzymanych ofert: 1 Liczba ofert otrzymanych od MŚP: 0 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z innych państw członkowskich UE: 0 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z państw niebędących członkami UE: 0 Liczba ofert otrzymanych drogą elektroniczną: 1 Zamówienie zostało udzielone grupie wykonawców: nie Nazwa i adres wykonawcy Oficjalna nazwa: PreZero Małopolska Sp. z o.o. Adres pocztowy: ul. Kosiarzy 5A Miejscowość: Kraków Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Kod pocztowy: 30-731 Państwo: Polska V.2.3) Wykonawcą jest MŚP: tak V.2.4) Informacje na temat wartości zamówienia/części (bez VAT) Początkowa szacunkowa całkowita wartość zamówienia/części: 3 040 837.78 PLN Całkowita końcowa wartość umowy/części: 3 033 217.59 PLN V.2.5) Informacje na temat podwykonawstwa Sekcja V: Udzielenie zamówienia Zamówienie nr: TZ/TT/18/2022 Część nr: 4 Nazwa: Ręczne i mechaniczne oczyszczanie miasta Krakowa z podziałem na 4 rejony - rejon 4 Zamówienie/zamówienie na część zostaje udzielone: tak V.2) Udzielenie zamówienia V.2.1) Data zawarcia umowy: 23/12/2022 V.2.2) Informacje o ofertach Liczba otrzymanych ofert: 1 Liczba ofert otrzymanych od MŚP: 1 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z innych państw członkowskich UE: 0 Liczba ofert otrzymanych od oferentów z państw niebędących członkami UE: 0 Liczba ofert otrzymanych drogą elektroniczną: 1 Zamówienie zostało udzielone grupie wykonawców: nie V.2.3) Nazwa i adres wykonawcy Oficjalna nazwa: Zakład Projektowo – Usługowy „RADIX" sp. z o.o. Adres pocztowy: ul. Ciepłownicza 15 Miejscowość: Kraków Kod NUTS: PL213 Miasto Kraków Kod pocztowy: 31-574 Państwo: Polska Wykonawcą jest MŚP: tak V.2.4) Informacje na temat wartości zamówienia/części (bez VAT) Początkowa szacunkowa całkowita wartość zamówienia/części: 3 622 458.06 PLN Całkowita końcowa wartość umowy/części: 3 611 629.63 PLN V.2.5) Informacje na temat podwykonawstwa Sekcja VI: Informacje uzupełniające VI.3) Informacje dodatkowe: 1. Zamawiający przewiduje możliwość udzielenia zamówienia, o którym mowa w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp. 2. Termin wykonania przedmiotu zamówienia: od daty podpisania umowy, lecz nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - z zastrzeżeniem zmian przewidzianych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. 3. Zamawiający stosowanie do treści art. 455 ust. 1 ustawy Pzp przewiduje możliwość wprowadzenia zmian do umowy w zakresie i na zasadach określonych w projekcie umowy stanowiącym zał. nr 2 do SWZ. VI.4) Procedury odwoławcze 9 / 11 VI.4.1) Organ odpowiedzialny za procedury odwoławcze Oficjalna nazwa: Urząd Zamówień Publicznych Adres pocztowy: ul. Postępu 17 a Miejscowość: Warszawa Kod pocztowy: 02-676 Państwo: Polska Tel.: +48 224587801 Faks: +48 224587700 VI.4.2) Organ odpowiedzialny za procedury mediacyjne Oficjalna nazwa: Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej Adres pocztowy: ul. Krucza 36/ Wspólna 6 Miejscowość: Warszawa Kod pocztowy: 00-522 Państwo: Polska Tel.: +48 226958504 Faks: +48 226958111 Adres internetowy: https://sp.prokuratoria.gov.pl/ VI.4.3) Składanie odwołań Dokładne informacje na temat terminów składania odwołań: 1) Środki ochrony prawnej przysługują Wykonawcy, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez Zamawiającego przepisów Pzp. 2) Odwołanie przysługuje na: a) niezgodną z przepisami ustawy czynność Zamawiającego, podjętą w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w tym na projektowane postanowienie umowy; b) zaniechanie czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, do której Zamawiający był obowiązany na podstawie ustawy; c) zaniechanie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie ustawy, mimo że Zamawiający był do tego obowiązany. 3) Odwołanie wnosi się do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w formie pisemnej albo w formie elektronicznej albo w postaci elektronicznej opatrzone podpisem zaufanym. 4) Odwołujący przekazuje Zamawiającemu odwołanie wniesione w formie elektronicznej albo postaci elektronicznej albo kopię tego odwołania, jeżeli zostało ono wniesione w formie pisemnej, przed upływem terminu do wniesienia odwołania w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią przed upływem tego terminu. 5) Odwołanie wnosi się w terminie 10 dni od dnia przekazania informacji o czynności Zamawiającego stanowiącej podstawę jego wniesienia, wobec treści ogłoszenia wszczynającego postępowanie o udzielenie zamówienia lub wobec treści dokumentów zamówienia odwołanie wnosi się w terminie 10 dni od dnia publikacji ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub zamieszczenia dokumentów zamówienia na stronie internetowej, zaś wobec innych czynności niż określone w art. 515 ust. 1 i ust. 2 Pzp wnosi się w terminie 10 dni od dnia, w którym powzięto lub przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia. 6) Na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej oraz postanowienie Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej, o którym mowa w art. 519 ust. 1 Pzp, stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego przysługuje skarga do sądu. Skargę wnosi się do Sądu Okręgowego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej. 7) Szczegółowe informacje dotyczące środków ochrony prawnej określone są w Dziale IX „Środki ochrony prawnej" Pzp. VI.4.4) Źródło, gdzie można uzyskać informacje na temat składania odwołań Oficjalna nazwa: Urząd Zamówień Publicznych Adres pocztowy: ul. Postępu 17 a Miejscowość: Warszawa Kod pocztowy: 02-676 Państwo: Polska Tel.: +48 224587801 Faks: +48 224587700 VI.5) Data wysłania niniejszego ogłoszenia: 13/01/2023	<urn:uuid:524a7564-0290-4e9f-80b8-53f672215838>	finepdfs	1.049805	CC-MAIN-2023-40	https://mpo.krakow.pl/files/eddcdb06/ogloszenie_o_udzieleniu_zamowienia_nr_2023-ojs013-033511-pl.pdf	2023-09-30T19:57:16+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510707.90/warc/CC-MAIN-20230930181852-20230930211852-00869.warc.gz	436,368,021	0.999945	0.999964	0.999964	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1195, 2251, 4922, 7708, 10482, 13384, 15194, 16907, 18946, 21599, 22142 ]	1	0
Energia 2024 Rzeszów 2024 SPIS TREŚCI 1. Informacje ekonomiczne o Polsce 2. Podstawowe dane o energii 3. Energia odnawialna 4. Efektywność energetyczna 5. Energia w gospodarstwach domowych 6. Bilanse nośników energii CONTENTS 1. Economic information on Poland 2. Basic energy data 3. Renewable energy 4. Energy efficiency 5. Energy in households 6. Balances of energy carriers OBJAŚNIENIA ZNAKÓW UMOWNYCH I SKRÓTÓW SYMBOLS AND ABBREVIATIONS Kreska (–) zjawisko nie wystąpiło / (–) magnitude zero (0,0) zjawisko istniało w wielkości mniejszej od 0,05 / magnitude net zero, but less than 0.05 of a unit t = tona / metric tonne mln = milion / million mld = miliard / billion m³ = metr sześcienny / cubic metre kWh = kilowatogodzina / kilowatt-hour TWh = terawatogodzina (miliard kilowatogodzin) / terawatt hour GJ = gigadżul (miliard dzuli) / gigajoule PJ = petadżul (biliard dzuli) / petajoule kgoe = kilogram oleju ekwiwalentnego / kilograms of oil equivalent Mtoe = milion ton oleju ekwiwalentnego / million tonnes of oil equivalent PPS = standard siły nabywczej / purchasing power standard OZE / RES = odnawialne źródła energii / renewable energy sources UE / EU = Unia Europejska/ European Union Ze względu na zaokrąglenia danych, w niektórych przypadkach sumy mogą się nieznacznie różnić od podanych wielkości „ogółem”. Due to the rounding of data, in some cases sums of components can differ from the amount given in the item ‘total’. Przy publikowaniu danych GUS prosimy o podanie źródła. When publishing Statistics Poland data please indicate the source. \| GOSPODARKA \| ECONOMY \| \|------------\|---------\| \| Produkt krajowy brutto (ceny bieżące) w 2023 r. w mln zł \| 3 080 978* \| \| Gross domestic product (current prices) in 2023 in million PLN \| \| \| Produkt krajowy brutto (PKB) na 1 mieszkańca w 2023 r. w zł \| 81 860* \| \| Gross domestic product (GDP) per capita in 2023 in PLN \| \| \| PKB wg parytetu siły nabywczej na 1 mieszkańca w PPS (UE27 = 100) w 2023 r. \| 80* \| \| GDP according to purchasing power parity per capita in PPS (EU27 = 100) in 2023 \| \| \| Dynamika PKB w 2023 r. (ceny stałe) rok poprzedni = 100 \| 100,2* \| \| Dynamics of GDP in 2023 (constant prices) previous year = 100 \| \| \| Import towarów i usług w 2023 r. w mln zł \| 1 763 849* \| \| Imports of goods and services in 2023 in million PLN \| \| \| Eksport towarów i usług w 2023 r. w mln zł \| 1 971 545* \| \| Exports of goods and services in 2023 in million PLN \| \| \| Zużycie energii pierwotnej w 2022 r. w Mtoe \| 98,6 \| \| Primary energy consumption in 2022 in Mtoe \| \| \| Udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w 2022 r. (%) \| 16,9 \| \| Share of renewable energy in gross final energy consumption in 2022 (%) \| \| \| Uzależnienie od importu energii w 2022 r. (%) \| 46 \| \| Energy imports dependency in 2022 (%) \| \| MIEJSCE W UNII EUROPEJSKIEJ W 2022 R. PLACE IN THE EUROPEAN UNION IN 2022 \| \| \| \|---\|---\| \| Pozyskanie energii pierwotnej \| 3 \| \| Primary energy production \| \| \| Pozyskanie paliw kopalnych \| 1 \| \| Production of fossil fuels \| \| \| Pozyskanie energii odnawialnej \| 6 \| \| Production of renewable energy \| \| \| Produkcja energii elektrycznej \| 5 \| \| Electricity production \| \| Dane wstępne/Provisional data. Podstawowe dane o energii Basic energy data Pozyskanie energii pierwotnej Primary energy production Przemiany energii w 2022 r. Energy transformations in 2022 Eksport i import energii Energy exports and imports Eksport i import energii w 2023 r. Energy exports and imports in 2023 Uzależnienie od importu energii Energy imports dependency \| Rok \| UE-27 \| Polska \| \|-----\|-------\|--------\| \| 2007 \| 56,8% \| 24,9% \| \| 2008 \| 57,1% \| 30,0% \| \| 2009 \| 56,9% \| 30,8% \| \| 2010 \| 55,6% \| 30,8% \| \| 2011 \| 55,4% \| 33,0% \| \| 2012 \| 54,8% \| 31,6% \| \| 2013 \| 53,8% \| 27,8% \| \| 2014 \| 53,7% \| 29,7% \| \| 2015 \| 54,4% \| 30,0% \| \| 2016 \| 54,7% \| 30,0% \| \| 2017 \| 55,3% \| 38,0% \| \| 2018 \| 56,0% \| 43,0% \| \| 2019 \| 57,0% \| 44,0% \| \| 2020 \| 56,0% \| 42,0% \| \| 2021 \| 55,0% \| 41,0% \| \| 2022 \| 60,0% \| 45,0% \| Uzależnienie od importu energii w krajach UE w 2022 r. Energy imports dependency in EU countries in 2022 Źródło: Eurostat. Udział kogeneracji w produkcji energii elektrycznej Share of combined heat and power (CHP) in gross electricity generation % 20 UE-27 EU-27 Polska Poland Udział kogeneracji w produkcji energii elektrycznej w krajach UE w 2021 r. Share of combined heat and power (CHP) in gross electricity generation in EU countries in 2021 25,1 – 44,3% 15,1 – 25,0 10,1 – 15,0 5,1 – 10,0 0,7 – 5,0 UE-27 = 11,9 EU-27 Źródło: Eurostat. Energia odnawialna Udział Polski w zużyciu energii pierwotnej brutto (UE-27 = 100) Poland share in gross primary energy consumption (EU-27 = 100) % 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Ogółem Total w tym OZE of which RES Zużycie energii pierwotnej w krajach UE w 2022 r. Primary energy consumption in EU countries in 2022 Mtce 100,1 – 260,1 50,1 – 100,0 25,1 – 50,0 10,1 – 25,0 0,9 – 10,0 UE-27 = 1257,1 EU-27 Źródło: Eurostat. Udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto Share of renewable energy in final gross energy consumption \| Year \| EU-27 \| Poland \| \|------\|-------\|--------\| \| 2013 \| 16.5% \| 10.8% \| \| 2014 \| 17.0% \| 10.9% \| \| 2015 \| 17.5% \| 11.0% \| \| 2016 \| 17.0% \| 10.9% \| \| 2017 \| 17.5% \| 10.8% \| \| 2018 \| 18.0% \| 13.0% \| \| 2019 \| 19.0% \| 14.0% \| \| 2020 \| 20.0% \| 15.0% \| \| 2021 \| 21.0% \| 16.0% \| \| 2022 \| 22.0% \| 17.0% \| \| Planed share for 2030 \| 45.0% \| 20.0% \| Udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w krajach UE w 2022 r. Share of renewable energy in final gross energy consumption in EU countries in 2022 Energia odnawialna Udział OZE w końcowym zużyciu energii brutto w elektroenergetyce Share of renewable energy in final gross energy consumption of electricity \| Year \| UE-27 \| Poland \| \|------\|-------\|--------\| \| 2013 \| 25 \| 10 \| \| 2014 \| 28 \| 12 \| \| 2015 \| 30 \| 13 \| \| 2016 \| 31 \| 14 \| \| 2017 \| 32 \| 14 \| \| 2018 \| 33 \| 15 \| \| 2019 \| 34 \| 16 \| \| 2020 \| 36 \| 17 \| \| 2021 \| 38 \| 18 \| \| 2022 \| 40 \| 20 \| Udział OZE w końcowym zużyciu energii brutto w ciepłownictwie i chłodnictwie Share of renewable energy in final gross energy consumption in heating and cooling \| Year \| UE-27 \| Poland \| \|------\|-------\|--------\| \| 2013 \| 18 \| 15 \| \| 2014 \| 19 \| 14 \| \| 2015 \| 20 \| 15 \| \| 2016 \| 21 \| 16 \| \| 2017 \| 22 \| 16 \| \| 2018 \| 23 \| 17 \| \| 2019 \| 24 \| 18 \| \| 2020 \| 25 \| 19 \| \| 2021 \| 26 \| 20 \| \| 2022 \| 27 \| 21 \| Udział OZE w końcowym zużyciu energii w transporcie Share of renewable energy in final gross energy consumption in transport \| Year \| UE-27 \| Poland \| \|------\|-------\|--------\| \| 2013 \| 6 \| 6 \| \| 2014 \| 6 \| 6 \| \| 2015 \| 7 \| 6 \| \| 2016 \| 7 \| 4 \| \| 2017 \| 7 \| 4 \| \| 2018 \| 8 \| 5 \| \| 2019 \| 8 \| 6 \| \| 2020 \| 10 \| 7 \| \| 2021 \| 9 \| 6 \| \| 2022 \| 9 \| 6 \| Źródło: Eurostat. Struktura pozyskania energii pierwotnej ze źródeł odnawialnych w 2022 r. Structure of primary energy production from renewable sources in 2022 UE-27 EU-27 Biopaliwa stałe Solid biofuels Energia wiatru Wind energy Energia wody Hydro energy Energia słoneczna Solar energy Pompy ciepła Heat pumps Biogaz Biogas Biopaliwa ciekłe Liquid biofuels Odpady komunalne Municipal waste Energia geotermalna Geothermal energy Energia pływów i fal Tide, wave energy Polska Poland Biopaliwa stałe Solid biofuels Energia wiatru Wind energy Biopaliwa ciekłe Liquid biofuels Energia słoneczna Solar energy Pompy ciepła Heat pumps Biogaz Biogas Energia wody Hydro energy Odpady komunalne Municipal waste Energia geotermalna Geothermal energy Efektywność energetyczna Energy efficiency Wskaźnik energochłonności (2000=100) Energy intensity indicator (2000=100) Energochłonność pierwotna z korektą klimatyczną i zastosowaniem parytetu siły nabywczej w krajach UE w 2021 r. Primary energy intensity at purchasing power parities with climatic corrections in EU countries in 2021 Źródło: Odyssee. Source: Odyssee. Efektywność energetyczna Energy efficiency Zużycie finalne energii w latach 2000–2022 (wpływ czynników) Final energy consumption in 2000–2022 (driving factors) Mtoe -20 -10 0 10 20 30 Zmiana zużycia Variation consumption Aktywność Activity effect Warunki mieszkaniowe Demographic effect Styl życia Lifestyles Efekty strukturalne Structure effect Oszczędność energii Energy savings Warunki pogodowe Climate effect Pozostałe czynniki Other factors Zużycie energii pierwotnej w latach 2000–2022 (wpływ czynników) Primary energy consumption in 2000–2022 (driving factors) Mtoe -5 0 5 10 15 20 25 Zmiana zużycia - energia pierwotna Variation of primary energy consumption Efekt zużycia energii elektrycznej Electricity consumption effect Zmiana importu netto energii elektrycznej Variation in net electricity imports Miks energetyczny Power mix (renewable) Efektywność elektrociepłowni Efficiency of thermal power plants Pozostałe czynniki Other factors Struktura zużycia energii w gospodarstwach domowych w przeliczeniu na 1 mieszkańca w podziale na poszczególne nośniki energii w 2022 r. Structure of household energy consumption per 1 inhabitant by individual energy carriers in 2022 - UE-27 - Gaz ziemny: 30,9% - Energia elektryczna: 25,1% - Biomasa stała: 8,1% - Ciepło z sieci: 8,2% - Lekki olej opałowy: 5,6% - Pozostałe nośniki energii: 2,3% - Węgiel kamienny: 2,2% - LPG: 0% - Polska - Biomasa stała: 23,6% - Gaz ziemny: 20,9% - Węgiel kamienny: 19,8% - Ciepło z sieci: 17,5% - Energia elektryczna: 12,4% - Pozostałe nośniki energii: 2,9% - LPG: 2,4% - Lekki olej opałowy: 0,4% Źródło: Eurostat. Energia w gospodarstwach domowych Energy in households Zużycie energii w gospodarstwach domowych oraz udział gospodarstw domowych w krajowym zużyciu energii w krajach UE w 2022 r. Energy consumption in households and shares of households in the total domestic energy consumption in EU countries in 2022 Udział gospodarstw domowych w krajowym zużyciu energii Share of households in the total national energy consumption UE-27 = 17,9 EU-27 GJ na 1 mieszkańca GJ per capita UE-27 = 22,7 EU-27 Źródło: Eurostat. Energia w gospodarstwach domowych Energy in households Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych, 2 półrocze 2023 r. Electricity prices for household consumers, 2nd half of 2023 \| Country \| Basic price \| Other taxes \| VAT \| \|------------------\|-------------\|-------------\|-----\| \| Hungary \| 0.1 \| \| \| \| Bulgaria \| 0.1 \| \| \| \| Malta \| 0.1 \| \| \| \| Croatia \| 0.1 \| \| \| \| Romania \| 0.1 \| \| \| \| Slovakia \| 0.1 \| \| \| \| Luxembourg \| 0.3 \| \| \| \| Slovenia \| 0.1 \| \| \| \| Poland \| 0.1 \| \| \| \| Sweden \| 0.1 \| \| \| \| Lithuania \| 0.2 \| \| \| \| Portugal \| 0.2 \| \| \| \| Greece \| 0.2 \| \| \| \| Estonia \| 0.2 \| \| \| \| Spain \| 0.2 \| \| \| \| Finland \| 0.2 \| \| \| \| Netherlands \| 0.3 \| \| \| \| France \| 0.2 \| \| \| \| Austria \| 0.3 \| \| \| \| Latvia \| 0.2 \| \| \| \| Czechia \| 0.3 \| \| \| \| Italy \| 0.3 \| \| \| \| Cyprus \| 0.3 \| \| \| \| Denmark \| 0.3 \| \| \| \| Belgium \| 0.3 \| \| \| \| Ireland \| 0.4 \| \| \| \| Germany \| 0.4 \| \| \| Zakres zużycia od 2500 kWh do 5000 kWh. Consumption band from 2500 kWh to 5000 kWh. Źródło: Eurostat. Energia w gospodarstwach domowych Energy in households Ceny gazu dla gospodarstw domowych, 2 półrocze 2023 r. Gas prices for household consumers, 2nd half of 2023 - Węgry / Hungary - Chorwacja / Croatia - Rumunia / Romania - Słowacja / Slovakia - Bułgaria / Bulgaria - Polska / Poland - Estonia / Estonia - Luksemburg / Luxembourg - Łotwa / Latvia - Grecja / Greece - Belgia / Belgium - Hiszpania / Spain - Słowenia / Slovenia - Czechy / Czechia - Niemcy / Germany - Francja / France - Dania / Denmark - Włochy / Italy - Portugalia / Portugal - Litwa / Lithuania - Austria / Austria - Holandia / Netherlands - Irlandia / Ireland - Szwecja / Sweden Zakres zużycia od 20 GJ do 200 GJ. Consumption band from 20 GJ to 200 GJ. Źródło: Eurostat. ## Bilans węgla kamiennego ### Balance of hard coal \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\| \| Wydobycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 55,3 \| 53,1 \| 48,6 \| \| w PJ \| 1 327,3\| 1 265,6\| 1 158,1\| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 12,5 \| 20,1 \| 16,9 \| \| w PJ \| 312,8 \| 470,2 \| 403,2 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 6,4 \| 5,5 \| 4,3 \| \| w PJ \| 176,6 \| 149,0 \| 120,7 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| -8,7 \| 3,3 \| 3,6 \| \| w PJ \| -198,6 \| 74,7 \| 76,0 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 69,7 \| 64,5 \| 57,6 \| \| w PJ \| 1 650,5\| 1 512,1\| 1 364,6\| ## Bilans węgla brunatnego ### Balance of lignite \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\| \| Wydobycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 52,4 \| 54,6 \| 40,1 \| \| w PJ \| 432,9 \| 444,0 \| 327,5 \| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,1 \| 0,3 \| 0,3 \| \| w PJ \| 1,0 \| 2,1 \| 2,0 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| \| w PJ \| 0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| -0,1 \| 0,1 \| 0,0 \| \| w PJ \| -1,1 \| 0,7 \| -0,2 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 52,6 \| 54,8 \| 40,4 \| \| w PJ \| 435,0 \| 445,4 \| 329,6 \| --- Węgiel kamienny Hard coal Węgiel brunatny Lignite ![Graphs showing production and consumption of hard coal and lignite in million tonnes from 2015 to 2023.](image) ### Bilans koksu Balance of coke \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|------\|------\|------\| \| Produkcja: \| \| \| \| \| w mln t \| 9,3 \| 8,5 \| 8,0 \| \| w PJ \| 259,9\| 237,8\| 224,1\| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,2 \| 0,2 \| 0,1 \| \| w PJ \| 6,2 \| 4,3 \| 3,3 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 7,3 \| 6,3 \| 6,2 \| \| w PJ \| 203,3\| 177,1\| 174,8\| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,0 \| 0,3 \| -0,1 \| \| w PJ \| -0,8 \| 7,1 \| -3,8 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 2,3 \| 2,1 \| 2,0 \| \| w PJ \| 63,6 \| 57,9 \| 56,4 \| Przyjęto standardową wartość opałową 28,0 GJ/t. ### Bilans gazu ziemnego wysokometanowego Balance of high-methane natural gas \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\| \| Pozyskanie: \| \| \| \| \| w mln m³ \| 1 688,9\| 1 737,1\| 1 646,1\| \| w PJ \| 53,6 \| 54,7 \| 51,5 \| \| Import: \| \| \| \| \| w mln m³ \| 17 539,2\| 14 429,9\| 15 060,8\| \| w PJ \| 641,7 \| 532,5 \| 561,2 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln m³ \| 110,8 \| 553,8 \| 717,9 \| \| w PJ \| 4,0 \| 19,9 \| 25,4 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln m³ \| 397,5 \| -410,8 \| 157,4 \| \| w PJ \| 15,1 \| -14,5 \| 6,2 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln m³ \| 18 719,9\| 16 024,1\| 15 831,5\| \| w PJ \| 676,3 \| 581,8 \| 581,1 \| Standard calorific values were used 28.0 GJ/t. ## Bilans gazu ziemnego zaazotowanego ### Balance of nitrified natural gas \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| Specification \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\|---------------\| \| Pozyskanie: \| \| \| \| Production: \| \| w mln m³ \| 3 584,7\| 3 461,0\| 3 353,3\| in million m³ \| \| w PJ \| 85,8 \| 82,1 \| 80,4 \| in PJ \| \| Import: \| \| \| \| Imports: \| \| w mln m³ \| - \| - \| - \| in million m³ \| \| w PJ \| - \| - \| - \| in PJ \| \| Eksport: \| \| \| \| Exports: \| \| w mln m³ \| - \| - \| - \| in million m³ \| \| w PJ \| - \| - \| - \| in PJ \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| Stock change: \| \| w mln m³ \| 5,6 \| -9,3 \| 7,6 \| in million m³ \| \| w PJ \| 0,1 \| -0,3 \| 0,2 \| in PJ \| \| Zużycie: \| \| \| \| Consumption: \| \| w mln m³ \| 3 579,2\| 3 470,3\| 3 345,8\| in million m³ \| \| w PJ \| 85,6 \| 82,4 \| 80,1 \| in PJ \| ## Bilans ropy naftowej ### Balance of crude oil \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| Specification \| \|------------------\|--------\|--------\|--------\|---------------\| \| Wydobycie: \| \| \| \| Production: \| \| w mln t \| 0,9 \| 0,9 \| 0,8 \| in million tonnes \| \| w PJ \| 37,7 \| 36,3 \| 35,1 \| in PJ \| \| Import: \| \| \| \| Imports: \| \| w mln t \| 23,6 \| 21,4 \| 25,0 \| in million tonnes \| \| w PJ \| 1 003,8\| 911,4 \| 1 062,7\| in PJ \| \| Eksport: \| \| \| \| Exports: \| \| w mln t \| 0,2 \| 0,2 \| 0,2 \| in million tonnes \| \| w PJ \| 7,7 \| 7,7 \| 7,7 \| in PJ \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| Stock change: \| \| w mln t \| -0,4 \| 0,2 \| 0,3 \| in million tonnes \| \| w PJ \| -18,5 \| 9,4 \| 10,7 \| in PJ \| \| Zużycie: \| \| \| \| Consumption: \| \| w mln t \| 24,8 \| 21,9 \| 25,4 \| in million tonnes \| \| w PJ \| 1 052,4\| 930,6 \| 1 079,4\| in PJ \| a Przyjęto standardową wartość opałową 42,5 GJ/t. a Standard calorific values were used 42,5 GJ/t. ### Bilans benzyn samochodowych i lotniczych Balance of motor gasoline and aviation gasoline \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|------\|------\|------\| \| Produkcja: \| \| \| \| \| w mln t \| 4,2 \| 4,3 \| 4,6 \| \| w PJ \| 186,6\| 194,1\| 206,5\| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,8 \| 1,0 \| 1,1 \| \| w PJ \| 37,8 \| 43,0 \| 49,4 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,1 \| 0,1 \| 0,3 \| \| w PJ \| 3,5 \| 4,7 \| 11,8 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| \| w PJ \| 4,5 \| -0,1 \| 2,2 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 4,8 \| 5,2 \| 5,4 \| \| w PJ \| 216,4\| 232,4\| 241,9\| a Przyjęto standardową wartość opałową 44,79 GJ/t. ### Bilans olejów napędowych Balance of diesel oils \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|------\|------\|------\| \| Produkcja: \| \| \| \| \| w mln t \| 13,6 \| 14,2 \| 13,7 \| \| w PJ \| 588,2\| 617,4\| 595,8\| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 5,5 \| 5,3 \| 7,1 \| \| w PJ \| 236,3\| 231,5\| 306,0\| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,2 \| 1,2 \| 1,6 \| \| w PJ \| 6,6 \| 51,3 \| 71,1 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,2 \| -0,7 \| -0,3 \| \| w PJ \| 8,8 \| -29,2\| -12,8\| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 18,7 \| 19,1 \| 19,5 \| \| w PJ \| 809,1\| 826,7\| 843,4\| a Przyjęto standardową wartość opałową 43,33 GJ/t. ## Bilanse nośników energii ### Balances of energy carriers #### Bilans olejów opałowych Balance of fuel oils \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|------\|------\|------\| \| Produkcja: \| \| \| \| \| w mln t \| 2,0 \| 2,1 \| 2,2 \| \| w PJ \| 83,9 \| 87,8 \| 90,0 \| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,0 \| 0,1 \| 0,1 \| \| w PJ \| 1,8 \| 2,9 \| 4,7 \| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 1,0 \| 1,1 \| 1,4 \| \| w PJ \| 40,3 \| 45,3 \| 56,1 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| \| w PJ \| 0,6 \| -0,4 \| 0,5 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 1,0 \| 1,1 \| 0,9 \| \| w PJ \| 44,8 \| 45,7 \| 38,0 \| #### Bilans gazu ciekłego Balance of liquefied petroleum gas \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| \|------------------\|------\|------\|------\| \| Produkcja: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,5 \| 0,4 \| 0,4 \| \| w PJ \| 24,5 \| 19,8 \| 18,8 \| \| Import: \| \| \| \| \| w mln t \| 2,3 \| 2,6 \| 2,7 \| \| w PJ \| 105,3\| 117,8\| 124,1\| \| Eksport: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,4 \| 0,6 \| 0,7 \| \| w PJ \| 16,5 \| 26,8 \| 30,7 \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| \| w mln t \| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| \| w PJ \| 0,4 \| 2,2 \| -0,2 \| \| Zużycie: \| \| \| \| \| w mln t \| 2,5 \| 2,4 \| 2,4 \| \| w PJ \| 112,9\| 108,6\| 112,3\| --- a Przyjęto standardową wartość opałową 47,3 GJ/t. a Standard calorific values were used 47.3 GJ/t. ### Bilans energii elektrycznej Balance of electricity \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| Specification \| \|------------------\|------\|------\|------\|---------------\| \| Produkcja: \| \| \| \| Production: \| \| w TWh \| 179,2\| 179,0\| 166,5\| in TWh \| \| Import: \| \| \| \| Imports: \| \| w TWh \| 15,1 \| 15,2 \| 15,1 \| in TWh \| \| Eksport: \| \| \| \| Exports: \| \| w TWh \| 14,2 \| 16,9 \| 11,4 \| in Wh \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| Stock change: \| \| w TWh \| - \| - \| - \| in TWh \| \| Zużycie: \| \| \| \| Consumption: \| \| w TWh \| 180,1\| 177,3\| 170,2\| in TWh \| ### Bilans ciepła w parze i gorącej wodzie Balance of heat \| Wyszczególnienie \| 2021 \| 2022 \| 2023 \| Specification \| \|------------------\|------\|------\|------\|---------------\| \| Produkcja: \| \| \| \| Production: \| \| w PJ \| 315,1\| 288,9\| 271,5\| in PJ \| \| Import: \| \| \| \| Imports: \| \| w PJ \| - \| - \| - \| in PJ \| \| Eksport: \| \| \| \| Exports: \| \| w PJ \| - \| - \| - \| in PJ \| \| Zmiana zapasów: \| \| \| \| Stock change: \| \| w PJ \| - \| - \| - \| in PJ \| \| Zużycie: \| \| \| \| Consumption: \| \| w PJ \| 315,1\| 288,9\| 271,5\| in PJ \| --- Energia elektryczna Electricity Ciepło w parze i gorącej wodzie Heat - Produkcja - Zużycie TWh PJ Prace merytoryczne, skład i opracowanie graficzne: Compiled, typesetting and graphics by: Urząd Statystyczny w Rzeszowie Statistical Office in Rzeszów Więcej informacji dostępnych na stronach internetowych GUS, Eurostat i Odyssee-Mure: More information available at websites of Statistics Poland, Eurostat and Odyssee-Mure: stat.gov.pl ec.europa.eu/eurostat/web/main/data/database odyssee-mure.eu	d7c6e4dd-e520-46bb-9636-165d5d072937	finepdfs	3.560547	CC-MAIN-2025-08	https://rzeszow.stat.gov.pl/download/gfx/rzeszow/pl/defaultaktualnosci/1624/4/2/1/energia_2024.pdf	2025-02-15T16:05:19+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951985.16/warc/CC-MAIN-20250215152045-20250215182045-00816.warc.gz	462,044,674	0.947644	0.992397	0.992397	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	true	[ 26, 1569, 3239, 3401, 3525, 4176, 4603, 5132, 5801, 7207, 7952, 8324, 9295, 9991, 10508, 12397, 13144, 15062, 16824, 19251, 20934, 22655, 24289, 24689 ]	1	0
INFORMACJA DODATKOWA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO POLSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W CIECHANOWIE za okres od 1 stycznia 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku CZĘŚĆ I I. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Polski Bank Spółdzielczy w Ciechanowie z siedzibą w Ciechanowie przy ulicy 3 Maja 3 został wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy XIV Wydział Gospodarczy w Warszawie, pod numerem 0000027891. Zakres działalności wynikający z udzielonych zezwoleń Komisji Nadzoru Finansowego zawarty jest w statucie Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie. Bank wykonuje następujące czynności bankowe – za zgodą KNF i zgodnie ze Statutem: 1) przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, 2) prowadzenie innych rachunków bankowych, 3) udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych osobom fizycznym zamieszkującym lub prowadzącym przedsiębiorstwo na terenie działania Banku lub osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej a posiadającym zdolność prawną, mającym siedzibę lub jednostki organizacyjne na terenie działania Banku, 4) udzielanie w zakresie i trybie uzgodnionym z SGB-Bank S.A. gwarancji bankowych i poręczeń osobom fizycznym zamieszkującym lub prowadzącym przedsiębiorstwo na terenie działania Banku lub osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej a posiadającym zdolność prawną, mającym siedzibę lub jednostki organizacyjne na terenie działania Banku, 5) przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych, 6) operacje czekowe i wekslowe, 7) wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu, 8) nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych, 9) przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych, 10) prowadzenie skupu i sprzedaży wartości dewizowych, 11) pośredniczenie w dokonywaniu rozliczeń w kraju z nierezydentami, 12) emitowanie bankowych papierów wartościowych. Bank wykonuje następujące czynności bankowe w imieniu i na rzecz SGB-Bank S.A.: 1) wydawanie kart płatniczych, 2) udzielanie kredytów. Ponadto Bank wykonuje następujące czynności: 1) obejmuje lub nabywa akcje i prawa z akcji, udziały innej osoby prawnej i jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, przy czym każdorazowe objęcie lub nabycie z wyłączeniem objęcia lub nabycia akcji, praw z akcji lub udziałów banków wymaga uzyskania zgody SGB-Bank S.A., 2) dokonuje obrotu papierami wartościowymi, 3) dokonuje na warunkach uzgodnionych z dłużnikiem, zamiany wierzytelności na składniki majątku dłużnika, z tym że Bank jest obowiązany do ich sprzedaży w okresie nie dłuższym niż: * 5 lat od daty nabycia – w odniesieniu do nieruchomości, * 3 lata od daty nabycia – w odniesieniu do pozostałych składników majątku. 4) nabywa i zbywa nieruchomości, 5) świadczy usługi konsultacyjno-doradcze w sprawach finansowych, 6) świadczy usługi finansowe w zakresie: a) pośrednictwa w zbywaniu i odkupowaniu jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, b) wykonywania w imieniu i na rzecz SGB-Bank S.A. określonych w pełnomocnictwie tego Banku operacji związanych z pośrednictwem w dokonywaniu przekazów pieniężnych za granicę, c) pośrednictwa ubezpieczeniowego w zakresie ubezpieczeń osobowych i majątkowych, 2. Sprawozdanie finansowe obejmuje okres od 1 stycznia 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku. 3. W 2018r. w skład Banku nie wchodziły wewnętrzne jednostki organizacyjne sporządzające samodzielne sprawozdania finansowe. Bank nie był więc zobowiązany do sporządzenia łącznego sprawozdania finansowego. 4. Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności w dającej się przewidzieć przyszłości obejmującej okres co najmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego, Na dzień 31.12.2018r. Zarząd Banku identyfikuje następujące okoliczności i zdarzenia, które mogą budzić wątpliwości co do kontynuacji działalności przez Bank: 1) Bank opracował Plan Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie („Plan Naprawy"), który został zatwierdzony decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29.01.2019r. (znak DBSW5.720.3.2018.PH). 2) Na dzień 31.12.2018r. Bank nie spełniał rekomendowanych przez KNF współczynników adekwatności wymaganych ustawą z dnia 5 sierpnia 2015r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1934 ze zm.). Poziom współczynnika kapitału podstawowego Tier I wzrósł z 5,42% na 31.12.2017r. i wynosił 8,81% przy wymaganym 9,375%, poziom współczynnika kapitałowego Tier I wzrósł z 5,94% na 31.12.2017r. i wynosił 8,93% przy wymaganym 10,875%; współczynniki te od 01.01.2019r. powinny mieć poziomy odpowiednio 10,00% i 11,50%. Na dzień 31.12.2018r. Bank spełniał łączny współczynnik kapitałowy, wyliczony w oparciu o zapisy ustawy, o której mowa powyżej), którego poziom wynosił 13,52% przy wymaganym 12,875%, co stanowi spełnienie obowiązującego zarówno w 2018 roku, jak i od 01.01.2019r. poziomu tego współczynnika z uwzględnieniem wymogu połączonego bufora w wysokości 13,50%. Bank opracował i przedłożył Komisji Nadzoru Finansowego Plan Ochrony Kapitału obejmujący działania osiągnięcia współczynników kapitałowych uwzględniających wymóg połączonego bufora. Plan ten został zaakceptowany, o czym Bank został poinformowany pismem Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego. Założenia Planu ochrony kapitału korelują z projekcją Planu finansowego w zakresie funduszy własnych. 3) Z dniem 23 listopada 2018r. zgodnie z art. 22 b ust 12. Ustawy z dnia 7 grudnia 2000r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających umowa zrzeszenia łącząca Bank oraz SGB Bank S.A., który do dnia 23 listopada 2018r. był bankiem zrzeszającym, wygasła z mocy prawa z uwagi na fakt, że Bank do dnia 23 listopada 2018 r. włącznie nie przystąpił do systemu ochrony utworzonego przez SGB. Od tej daty Bank spełniając wymogi posiadania kapitału założycielskiego w wysokości równowartości co najmniej 5 mln EUR funkcjonuje samodzielnie. Niezależnie od spełniania wymogów samodzielnego funkcjonowania celem banku jest przystąpienie do Spółdzielczego Systemu Ochrony. W związku z powyższym w celu zapewnienia operacyjnego funkcjonowania Banku strony zawarły w dniu 22 listopada 2018r. porozumienie o współpracy kompleksowo regulujące zasady dalszej współpracy Banku oraz SGB-Banku S.A. w zakresach regulowanych do tej pory umową zrzeszenia oraz umowami szczegółowymi regulującymi konkretne obszary współpracy Banku oraz SGB-Banku S.A. Na podstawie zawartego porozumienia o współpracy SGB-Bank S.A. nadal wykonuje na rzecz Banku szereg czynności i usług na takich samych zasadach i warunkach finansowych, na jakich SGB-Bank S.A. wykonywał je na podstawie umowy zrzeszenia, za wyjątkiem wąskiego katalogu czynności i usług (np. audyt wewnętrzny oraz umowy z niektórymi dostawcami „narzędzi" analitycznych dla Banku), których wykonywanie za pośrednictwem SGB-Banku S.A. było możliwe wyłącznie w ramach zrzeszenia SGB. W związku z powyższym umowy szczegółowo regulujące te obszary współpracy zostały zmienione lub rozwiązane przez strony. W wyniku zawarcia porozumienia o współpracy z SGB-Bankiem S.A. oraz przejęcia do samodzielnego wykonania przez Bank części czynności od SGB-Banku S.A. dalsze funkcjonowanie Banku po wygaśnięciu umowy zrzeszenia SGB-Bankiem S.A. w stanie niezakłóconym zostało w pełni zapewnione. Zmiana formy prawnej współpracy z SGB-Bankiem S.A. nie wpływa negatywnie na dalsze funkcjonowanie Banku. Porozumienie o współpracy z SGB-Bankiem S.A. zostało zawarte na okres 24 miesięcy z zastrzeżeniem, że wygaśnie ono przed upływem ww. terminu w przypadku przystąpienia przez Bank do innego zrzeszenia oraz systemu ochrony. O powyższym Bank, jako emitent obligacji, poinformował poprzez raport bieżący opublikowany na Catalyst. Obecnie trwają rozmowy z SGB-Bankiem S.A. na temat zmiany czasokresu obowiązywania umowy na bezterminowy do momentu przystąpienia do systemu ochrony i banku zrzeszającego. Brak przystąpienia Banku do systemu ochrony utworzonego przez SGB wynikał z faktu, że Bank nie spełniał jednego z kilkunastu kryteriów niezbędnych do przystąpienia do systemu ochrony utworzonego przez SGB, tj. kryterium określonego jako „należności od sektora niefinansowego i jednostek rządowych lub samorządowych z rozpoznaną utratą wartości według wartości brutto do należności ogółem od sektora niefinansowego i jednostek rządowych lub samorządowych według wartości brutto na poziomie nie wyższym niż 10%. Wskaźnik ten na 31.12.2018r. wynosił 51,73% (brutto) 49,01% (netto). Działania podjęte przez Bank w celu zmniejszenia ryzyka zagrożenia kontynuacji działalności. Bank opracował „Plan finansowy na rok 2019 Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie" który jest uszczegółowieniem projekcji finansowej na ten rok zawartej w dokumencie pod nazwą „Plan finansowy na rok 2018 i strategiczna projekcja finansowa na lata 2019-2022 Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie", stanowiącym załącznik do Planu Naprawy przekazanego do Komisji Nadzoru Finansowego. Plan naprawy opracowany został zgodnie z wymogami Ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji z dnia 10 czerwca 2016 roku. (Dz. U. z 2016, poz. 996 z późniejszymi zmianami). Plan Naprawy został zatwierdzony decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29.01.2019r. (znak DBSW5.720.3.2018.PH). 1) Głównymi założeniami determinującymi wykonanie Planu finansowego jest zapewnienie bezpieczeństwa działalności. 2) Bank w 2018r. dokonał wzmocnienia funduszy własnych. Zgodnie z rekomendacją Zarządu Banku Zebranie Przedstawicieli Uchwałą nr 16/2018 z 27.06.2018r. dokonało podziału nadwyżki bilansowej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017r. w kwocie 12 176 378,09 zł, składającą się z nadwyżki bilansowej wypracowanej w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2017r. w kwocie 9 124 933,24 zł oraz nadwyżki bilansowej wypracowanej w latach ubiegłych w kwocie 3 051 444,85 zł w następujący sposób: - 137 200 zł na zwiększenie funduszu zasobowego - 12 039 178,09 na odbudowę funduszu udziałowego Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie. Zgodnie z opcją naprawy wskazaną w Planie Naprawy celem wzmocnienia adekwatności kapitałowej Zarząd Banku skierował do Komisji Nadzoru Finansowego „Wniosek o zezwolenie na zaliczenie zweryfikowanego zysku z bieżącego okresu, tj. od 1 stycznia 2018r. do 30 czerwca 2018r. do kapitału podstawowego Tier I". W dniu 07.11.2018r. Bank otrzymał decyzję KNF z 02 listopada 2018r. (znak DBS-W5.7105.16.2018.PH) na zaliczenie do kapitału podstawowego Tier I Banku zweryfikowanego zysku za okres od 01.01.2018r. do 30.06.2018r. w kwocie 1 819 359,34 zł. W wyniku uzyskania powyższej zgody Bank ujmuje 1 819 359,34 zł w kapitale podstawowym Tier I funduszy własnych. 3) Bank podjął działania mające na celu warunkowe przystąpienie do SSO BPS. Zarząd Banku dnia 22.06.2018r. skierował wniosek do Zarządu Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS o przystąpienie do Systemu Ochrony Banku Polskiej Spółdzielczości w Warszawie, pracując jednocześnie nad rozwiązaniem umożliwiającym funkcjonowanie Banku poza systemem SSO po 23 listopada 2018r. do czasu spełnienia kryteriów przystąpienia do SSO. Według projekcji zawartej w dokumencie Plan finansowy na rok 2018 i strategiczna projekcja finansowa na lata 2019-2022 wszystkie kryteria Spółdzielczego Systemu Ochrony zostaną spełnione do 31.12.2022 roku. Bank prowadzi działania pozwalające na: 1) generowanie dochodów pochodzących ze zdywersyfikowanych źródeł (przychody odsetkowe, prowizyjne), 2) aktywne, bezpieczne zarządzanie portfelem kredytowym (w tym monitoring klientów posiadających zobowiązania kredytowe), 3) nacisk na restrukturyzację i windykację celem zmniejszenia należności zagrożonych, 4) zapobieżenie utraty wartości portfela w sytuacji normalnej w wysokości nie większej niż 10% rocznie (powyżej średniej w bankowości) zarówno dotychczasowego jak i nowo udzielanego, 5) dążenie do osiągnięcia współczynników kapitałowych na poziomie uwzględniającym zalecenia nadzorcze i bufory kapitałowe, 6) utrzymaniu nadzorczych miar płynności (M1, M2, M3, M4), LCR, NSFR na poziomie gwarantującym bezpieczeństwo banku, miary te w całym 2018 roku były znacznie powyżej poziomów wymaganych przepisami nadzorczymi, 7) ograniczanie kosztów działania banku, zgodnie z przyjętym Programem Redukcji Kosztów, Projekcja Planu finansowego na rok 2019, tak, jak i w 2018 roku obejmuje podział na każdy miesiąc i w okresach miesięcznych podlega monitorowaniu i raportowaniu, co pozwala na szybkie reagowanie w sytuacji wystąpienia ewentualnych odchyleń. Bank realizował założenia Planu Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie na lata 2017–2022, jednakże w trakcie realizacji część jego założeń uległa dezaktualizacji, w związku z czym Zarząd Banku podjął decyzję o jego aktualizacji. „Plan Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie", po zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą Banku został przedstawiony Komisji Nadzoru Finansowego. W Planie Naprawy zawarte zostały zasady, procedury oraz mechanizmy służące samodzielnemu przywróceniu stabilności finansowej Banku. W związku z zatwierdzeniem przez Komisję Nadzoru Finansowego „Planu Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie" decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 stycznia 2019r. /znak DBS-W5.720.3.2018.PH/ w sprawie zatwierdzenia „Planu naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie", Zarząd Banku podjął uchwałę w sprawie wdrożenia następujących działań opisanych w Planie: 1. śródroczne badanie sprawozdania finansowego w celu zaliczenia wyniku finansowego do funduszy własnych, 2. intensyfikacja procesów windykacji i restrukturyzacji, 3. obniżenie kosztów ogólnego zarządu, 4. działania mające na celu ograniczenie ryzyka i dźwigni finansowej: a) zamiana aktywów na niższą wagę ryzyka, b) sprzedaż portfela kredytowego (ekspozycje stracone). Podstawę podjęcia działań opisanych powyżej stanowił fakt, iż przekroczenie wskaźników wiodących – łącznego współczynnika kapitałowego i współczynnika kapitału Tier I oraz wskaźników niewiodących – współczynnika kapitału podstawowego Tier I i wskaźnika jakości portfela kredytowego miało miejsce zarówno przed, jak i trakcie tworzenia Planu Naprawy. Bank realizował i realizuje działania ujęte zarówno w Planie ochrony kapitału, jak i opcje naprawy ujęte w Planie Naprawy mające na celu osiągnięcie wskaźników na planowanym poziomie, w tym współczynników kapitałowych zgodnych z Rozporządzeniem CRR, z uwzględnieniem wymogu połączonego bufora. Należy wskazać na osiągnięcie wg stanu na 31.12.2018r. łącznego współczynnika kapitałowego na poziomie zgodnym z Rozporządzeniem CRR, z uwzględnieniem wymogu połączonego bufora obowiązującego zarówno na 31.12.2018r., jak i od 01.01.2019r. Bank również w 2019 roku przeprowadzi przegląd śródrocznego sprawozdania finansowego w celu zaliczenia zysku netto bieżącego okresu sprawozdawczego, w kwotach nie większych niż kwoty zysku zweryfikowane przez biegłego rewidenta, po uzyskaniu zgody KNF, do funduszy własnych a tym samym dążąc do spełnienia wymogów dotyczących współczynników kapitałowych. Załącznikiem do Planu Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie jest Plan finansowy na rok 2018 i strategiczna projekcja finansowa na lata 2019-2022, których realizacja pozwoli na ograniczenie ryzyka kontynuacji działalności. W oparciu o Plan finansowy na rok 2018 i strategiczną projekcję finansową na lata 2019-2022 bank opracował Plan ochrony kapitału, który zapewnia spełnienie wszystkich wymogów. Plan ochrony kapitału został zatwierdzony przez Komisję Nadzoru Finansowego. Według Planu finansowego na rok 2019 stanowiącego uszczegółowienie w zakresie projekcji finansowej w Planie finansowym na rok 2018 i strategicznej projekcji finansowej na lata 2019-2022 wartość funduszy własnych na koniec roku 2022 ma wynosić 76 627,83 tys. zł przy założonych rocznych wynikach netto w latach: - 2019r.: 6 725,2 tys. zł - 2020r.: 6 849,10 tys. zł - 2021r.: 8 016,80 tys. zł - 2022r.: 10 072,00 tys. zł 5. W okresie objętym sprawozdaniem nie nastąpiło połączenie Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie z innym bankiem. 6. Zasady (polityka) rachunkowości, przyjęte przy sporządzaniu sprawozdania finansowego na dzień 31.12.2018r. są zgodne z Ustawą o rachunkowości z dnia 29 września 1994r. (tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz. 395 z późniejszymi zmianami, dalej ustawa o rachunkowości) oraz rozporządzeniem Ministra Finansów z 1 października 2010r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości banków (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.329). Poniżej przedstawiono zasady rachunkowości dotyczące: 1. Zasady ujmowania w kapitale własnym skutków wyceny pozycji bilansowych. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży Bank wycenia według wartości godziwej, a skutki zmiany wartości godziwej odnosi na „fundusz z aktualizacji wyceny" 2. Zasady ustalania wartości godziwej aktywów finansowych i zobowiązań finansowych z podziałem na poszczególne rodzaje tych aktywów i zobowiązań. Wartość aktywów i zobowiązań finansowych ustala się i wykazuje w księgach rachunkowych rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową Banku. 7 Aktywa i zobowiązania finansowe klasyfikuje się w dniu ich nabycia lub powstania do następujących kategorii: 1) aktywa finansowe i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, 2) udzielone kredyty i pożyczki oraz inne należności Banku, 3) aktywa finansowe utrzymywane do terminu zapadalności, 4) aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Bank wycenia je w wysokości kosztu (ceny nabycia) – według wartości godziwej, uiszczonej lub otrzymanej zapłaty. Koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do składnika aktywów finansowych, zwiększają cenę nabycia aktywów finansowych. 3. Przyjęte zasady rachunkowości zabezpieczeń, w tym odnoszące się do prognozowanych transakcji. Bank nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń. 4. Zasady spisywania należności do ewidencji pozabilansowej Bank spisuje należności w ciężar utworzonych rezerw celowych na podstawie decyzji Zarządu (należności są w sytuacji straconej od ponad 1 roku oraz posiadają rezerwy celowe i odpisy na aktualizacje w pełnej kwocie należności). 5. Zasady wyliczania „Aktywa z tytułu podatku odroczonego rozpoznanego od utworzonych rezerw celowych na należności klientów". Kalkulację Kalkulacja aktywa z tytułu podatku odroczonego od rezerw na należności od klientów sporządza się przy poniższych założeniach: - uwzględnia się wszystkie rezerwy kredytowe na koniec każdego miesiąca; - rezerwy pomniejsza się o rezerwy wskazane przez Bank, dotychczas rozpoznane jako KUP (koszty uzyskania przychodu); - wartość ustaloną zgodnie z powyższymi punktami pomniejsza się o rezerwy na potencjalne wyłudzenia; - wartość ustaloną zgodnie z powyższymi punktami pomniejsza się przez zastosowanie współczynnika korygującego podstawę do wysokości 25%. Bank stosuje zapisy Załącznika nr 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008r. (Dz.U. z 2019 poz.520) w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków, zgodnie z którym zmniejszeniu ulegają limity pomniejszenia podstawy tworzenia rezerw ekspozycji kredytowych, w związku z wydłużaniem się opóźnienia w spłacie. Ma to szczególne znaczenie wodniesieniu do ekspozycji zagrożonych, w stosunku do których prowadzona jest windykacja, będąca długotrwałym procesem ze względu na uwarunkowania prawne. 7. Wprowadzone w roku obrotowym zmiany zasad rachunkowości, w tym metod wyceny wraz z uzasadnieniem, jeśli wywierają istotny wpływ na sprawozdanie finansowe oraz zestawienie spowodowanej tymi zmianami różnicy w wyniku finansowym. W roku 2018 nie nastąpiła zmiana zasad (polityki) rachunkowości. 8. Dokonane w stosunku do poprzedniego roku zmiany sposobu sporządzania sprawozdania finansowego wraz z uzasadnieniem ich wprowadzenia oraz skutkami w zakresie przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej Banku. Nie wystąpiły. 9. Informacje o znaczących zdarzeniach, jakie wystąpiły po dniu bilansowym, nie uwzględnionych w innych częściach sprawozdania finansowego. Przekazany w 2018 roku do Komisji Nadzoru Finansowego „Plan Naprawy Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie", został zatwierdzony decyzją Komisji z dnia 29.01.2019r. (znak DBSW5.720.3.2018.PH). W Planie Naprawy zawarte są zasady, procedury oraz mechanizmy służące samodzielnemu przywróceniu stabilności finansowej Banku. 10. Informacje o znaczących zdarzeniach dotyczących lat poprzednich ujętych w sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy. Nie dotyczy. 11. Informacje o wynagrodzeniu biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej, wypłaconym lub należnym za rok obrotowy: Jolanta Celmer – p.o. Główny Księgowy ZARZĄD BANKU 1. Andrzej Kopeć – Prezes Zarządu 2. Grzegorz Olecki – Członek Zarządu 3. Mariusz Kołakowski – Członek Zarządu (podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym) Polski Bank Spółdzielczy w Ciechanowie ............................................................ (pieczęć firmowa) Ciechanów, 21.05.2019r.	<urn:uuid:48df5b93-97de-4792-9d9f-93928444bd37>	finepdfs	1.421875	CC-MAIN-2022-49	https://www.pbsciechanow.pl/plik,550,informacja-dodatkowa-czesc-i-pdf.pdf	2022-12-03T02:24:19+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710918.58/warc/CC-MAIN-20221203011523-20221203041523-00107.warc.gz	994,573,307	0.999978	0.999991	0.999991	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 148, 2634, 5544, 8561, 11560, 14423, 17357, 19906, 21222 ]	1	0
„Braterstwo serc” - Dlaczego powstaliśmy, dlaczego trwamy?* Inspiracja przyszła z Anglii w połowie 1992 roku. Dzięki wymianie zorganizowanej z inicjatywy Hamlet Trust z Londynu wspierającej ruchy samopomocowe wśród osób korzystających z usług psychiatrycznych w krajach Europy Wschodniej i Środkowej grupa osób będąca w stałym kontakcie z jednym z krakowskich ośrodków dziennych mogła najpierw usłyszeć tu w Krakowie, a potem zobaczyć w Londynie, Nottingham i Bradford, jak ludzie mający za sobą niejednokrotnie ciężkie kryzysy psychiczne potrafią się zorganizować w celu wspomagania innych cierpiących z powodu swojej odmienności i nadwrażliwości. To, co usłyszeliśmy i zobaczyliśmy rozmawiając z ludźmi z MIND i odwiedzając biura i kluby przez nich prowadzone, utwierdziło naszą kilkuosobową grupę, że warto i trzeba podobny ruch samopomocy zapoczątkować tu w Polsce. Teraz trzeba było tylko pokonać tak zwany opór materii, przede wszystkim wśród nas samych. Na pierwszym spotkaniu założycielskim naszego stowarzyszenia nie brakowało pytań typu: czy warto, czy nam pozwolą (oni, to znaczy profesjonalści), czy podobamy. Nie poddaliśmy się wtedy i metodą kropli drążącej kamień rozpoznaliśmy działania w celu stworzenia statutu a potem zarejestrowania stowarzyszenia w sądzie. Trwało to kilka miesięcy. W tym czasie spotykaliśmy się regularnie, głównie podtrzymując tak zwanego ducha u ludziach, ale także próbowaliśmy powoli pojawiać się w dużym szpitalu psychiatrycznym w Kobierzynie koło Krakowa. Tam, na szczęście, mieliśmy od początku sprzymierzeńca w osobie dyrektora szpitala, który rozumiał, jak ważne są dla pacjentów niejednokrotnie całe lata przebywających w szpitalu choćby regularne wizyty i rozmowy z ludźmi, którzy rozumieją ich jak nikt inny, bo i ich kiedyś też dotknęło cierpienie psychiczne. Stamtąd też, spośród ludzi, którzy już zakończyli swoje leczenie szpitalne, rekrutuje się najwięcej członków naszego stowarzyszenia. Przyczyna jest, myślę, prosta. Większość z tych ludzi po zakończeniu leczenia w szpitalu wpada w społeczną próżnię, wraca do swych środowisk, często będących przyczyną ich problemów zdrowotnych. Na drugim biegunie są ci, którzy będąc w kontakcie terapeutycznym w ośrodkach dziennych (a i to nie wszystkich) czują się bezpiecznie i zapiekani pod kloszem chroniącym ich przed trudami prawdziwego życia. Mają możliwość korzystania z różnych form terapii, czasem namiastką pracy w warsztatach terapii zajęciowej, z której jednak tak do końca nie muszą się wywiązywać. Trwaja tak w poczuciu, że to im stałe i wciąż należy się pomoc. To smutek, ale spośród tych ostatnich najmniej przekonało się do kończenności zapoczątkowania ruchu samopomocowego, ruchu opartego wyłącznie na siłach i inicjatywie osób korzystających z usług psychiatrycznych. Dodatkowo przemawiało za założeniem takiej grupy i to, że nawet najbardziej opiekuniczny i starający się pomóc terapeuta jest tylko i wyłącznie terapeutą. Poza tym jest życie z całą masą zwykłych, ludzkich problemów, jak to, żeby mieć co na siebie włożyć, z czego zapłacić rachunki czy wyremontować mieszkanie lub choćby kupić lekarstwa (nie wszystkie są bezpłatne). Tak więc początki został uczczeni. Po miesiącach oczekiwań, w kwietniu 1993 roku grupa nasza została wreszcie zarejestrowana jako stowarzyszenie użyteczności publicznej mające osobowość prawną, przyjmując pełną nazwę Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Zdrowia Psychiatrycznego „Braterstwo Serc”. Od początku naszą największą bolecią była brak stałej siedziby. Wszędzie, gdzie przez te lata zagościliśmy, czuliśmy się nie do końca u siebie. Trwało tak do momentu, gdy dzięki zakończeniomu przez Krakowską Fundację Hamlet remontowi w jednym z domów na starym krakowskim Kazimierzu powstał Środowiskowy Dom Samopomocy. Teraz wiedzieliśmy, że możemy dalej trwać i działać, bo realizuje się tam w praktyce idea samopomocy, idea, która od samego początku była kluczowa w naszej działalności. Na początku tylko na tej idei mogliśmy się wspierać, jako że przez pierwsze dwa lata operaliśmy się wyłącznie na środkach finansowych uzyskiwanych z własnych składek członkowskich, sporadycznie zaś udawało się nam zdobyć pomoc rzeczową od garstki sponsorów. To jednak nie zrążyło nas w naszej pracy, a wręcz przeciwnie, inspirowało do działania dostępnymi środkami i własnymi, wcale nie małymi, siłami, choć pochodzącymi od niewielu ponad dwudziestu stałych członków. Sami więc gromadziliśmy i rozprowadzaliśmy używaną odzież dla pacjentów szpitala w Kobierzynie, nasi członkowie „wychodziły” i wyszlieli możliwość bezpłatnego korzystania z biletów kinowych, kortów tenisowych, klubu jeźdzkiego dla naszej grupy. Również działalność informacyjna i edukacyjna była wtedy bardziej rozbudowana. Oprócz wydawania własnego Biuletynu Informacyjnego, byliśmy zapraszani do udziału w audycjach radiowych i telewizyjnych. Jako że był to czas powstawania nowej Ustawy o Ochronie Zdrowia Psychiatrycznego, dyskutowaliśmy nad jej projektem a wynik naszych dyskusji przesłańmy do komisji sejmowej. Opracowaliśmy też własny projekt Karty Praw Pacjenta Placówki Opieki Psychiatrycznej, który został potem opublikowany w profesjonalnym czasopiśmie psychiatrycznym. Jednym z celów naszej działalności była od początku edukacja społeczna, walka o odkompletowanie wszechobecnego stereotypu osoby chorej psychicznie jako tej, która nie zawsze do końca będąc odpowiedzialna za swoje czyny, jest tym samym uważana za gorszą i może w ocenie społecznej zostać zapechnięta na margines życia. Działalności edukacyjnej miał służyć współdziałanie w Dniach Promocji Zdrowia Psychiatrycznego zorganizowanych w Krakowie trzykrotnie przez Krakowską Fundację Hamlet a także film nakręcony przez tę Fundację, który jednak nie ujrzał światła dziennego w miesiącu powstania, to znaczy w Krakowie a jedynie w Poznaniu. Tam został dwukrotnie pokazany przez lokalną telewizję. Nie uważamy się wcale za najwyższe autorytety w dziedzinie ruchu samopomocowego. Przeciwnie, to, że byliśmy faktycznie jedną z pierwszych tego typu grup w Polsce, jest oprócz tego, że wyzwaniem to często bywa obciążeniem - inni spoglądają na nas jako na model ruchu samopomocowego. My jednak, czując to obciążenie, cieszymy się mogąc się spotykać z innymi grupami tego typu z kraju i zza granicy. Każda przecież organizacja ma wła- * Wykład wygłoszony na VII Konferencji Kraków-Bethel, Kraków 1997 1 „Postępy Psychiatrii i Neurologii“, Nr 3/1994r. sną specyfikę, własny model działania, własne doświadczenia. Takie spotkania zawsze są okazją do wymiany doświadczeń i spostrzeżeń i inspirują do dalszej pracy. Uznajemy też konieczność szkolenia własnego jako organizacji pozarządowej. Stąd też chętnie korzystaliśmy z możliwości stworzonej przez Regionalny Ośrodek Wspierania Organizacji Pozarządowych w Katowicach i braliśmy udział w kilku cyklach szkoleń (kilka osób otrzymało nawet dyplomy ukończenia) na temat różnych aspektów tworzenia, prowadzenia i pracy organizacji pozarządowych, takich jak: negocjacje, kreowanie zewnętrznego wizerunku organizacji (np. w mediach), sponsoring, wolontariat, podstawy księgowości. To ostatnie okazuje się przydatne od momentu, gdy dzięki umowie zawartej z Hamlet Trust z Londynu, udaje nam się pozyskiwać pewne fundusze wspierające naszą działalność. Naszą księgową zresztą też pozyskaliśmy, co należy podkreślić, spośród osób korzystających z usług psychiatrycznych i trzyma ona nasze finanse żelazną ręką. Nie sposób w tak niewielkim objętościowo opracowaniu wspomnieć wszystkich form działalności, jakie podejmowaliśmy i wciąż podejmujemy w ciągu pięciu lat naszego istnienia. Jednak nie wolno mi pominać bardzo ważnej roli rzecznika praw pacjenta, jakim od ponad dwóch lat jest Piotr Iwaneyko, prawnik z wykształcenia a przy tym sam korzystający okresowo z usług psychiatrycznych. To, że problemy osób cierpiących psychicznie zna niejako z pierwszej ręki jest z jednej strony obciążeniem (konieczność dystansu wobec prowadzonych spraw) a z drugiej duże wartością - niewielu, tak jak Piotr, rozumie problemy osób, które zwracają się do niego z prośbą o pomoc. Jego rola jest nie do przecenienia, a funkcję swoją sprawuje do tej pory społecznie. Zakres spraw, w jakich uczestniczy pomagając pacjentom szpitala w Kobierzynie a także tym, którzy korzystają z jego usług w czasie jego dyżurów w Środowiskowym Domu Samopomocy jest bardzo rozległy: od spraw rentowych, poprzez mieszkaniowe aż po bardziej skomplikowane, wymagające jego obecności podczas spraw sądowych. Nie tylko pomaga swoim podopiecznym pisać właściwe pisma, ale przede wszystkim występuje i wypowiada się w ich imieniu. Dlatego fakt, że jest niezależny zarówno od instytucji szpitalnych jak i sądowych, jest tu bardzo korzystny, również z tego względu, że osoby, w których imieniu występuje, obdarzają go niezbędnym w jego pracy zaufaniem. To też bywa zresztą swego rodzaju obciążeniem. Bez popadania w samouwielenie można stwierdzić, że Stowarzyszenie „Braterstwo Serc” w ciągu pięciu lat swojej działalności wypracowało sobie już pewną pozycję w rozrastającym się wciąż ruchu samopomocy w dziedzinie zdrowia psychicznego. Myślę, że pozycja ta jest również raczej uznawana przez profesjonalistów. Od kilku lat przedstawiciele Stowarzyszenia zapraszani są do udziału w warsztatach i konferencjach poświęconych problematyce zdrowia psychicznego, czy to w kraju (np. Szpital w Tworkach) czy za granicą (Warsztaty Regionalne Hamlet Trust organizowane kolejno w Polsce, Słownii, Estonii i w tym roku w Rumunii, czy też Światowy Kongres Zdrowia Psychicznego w Irlandii w 1995 roku i inne). Można by się zastanawiać, czemu możemy zawdzięczać tę pozycję i to, że wciąż trwamy i udaje nam się mimo licznych trudności działać także na szerszym forum i pomagać sobie nawzajem. Zarzykuję tu zdanie, które wielu może się nie spodobać, ale chyba oddaje istotę naszego skromnego sukcesu. Staramy się w tym, co robimy współpracować z profesjonalistami w dziedzinie zdrowia psychicznego i nie popadać w konflikt z ich środowiskiem, co czasami nam się zarzuca. Nie jesteśmy też nastawieni antypsychiatrycznie, co też niektórzy nam wytykali. Najlepszym dowodem na naszą otwartą postawę był udział kilkorga profesjonalistów (lekarzy, psychologów) w spotkaniach dyskusyjnych na forum naszego Stowarzyszenia, dotyczących różnych aspektów chorób psychicznych, form leczenia i jakości usług psychiatrycznych. Jednak największa siła naszego ruchu, choć czasami widziane to jest jako słabość, to nasza od samego początku niezależność, to, że z wieloma instytucjami udaje nam się współpracować na zasadach czysto partnerskich (a nie wszyscy profesjonalisci chcą przyjmować takie zasady), przy uznaniu własnej odrębności i wzajemnym zaufaniu w kompetencje każdej ze stron. Bez tego, co jest esencją naszego działania, nie doszłibyśmy do tego punktu, w jakim jesteśmy i to pozwala nam trwać i kontynuować naszą pracę bez względu na czasem liczne trudności.	<urn:uuid:806be261-642b-4a50-b410-69c0cb379192>	finepdfs	2.171875	CC-MAIN-2018-26	http://www.p-ntzp.com/dok/06Braterstwo.pdf	2018-06-18T00:18:57Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-26/segments/1529267859904.56/warc/CC-MAIN-20180617232711-20180618012711-00125.warc.gz	466,717,557	0.999976	0.999975	0.999975	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 6429, 10921 ]	1	0
POLITECHNIKA ŁÓDZKA – UCZELNIA ZAANGAŻOWANA NA RZECZ ROZWOJU SPOŁECZNEGO W konkursie Selfie+ organizowanym przez FRSE prezentowane zdjęcie zajęło I miejsce w kategorii „Wartości europejskie w nowej perspektywie: Cyfrowy świat”. Zdjęcie „Rzeczywistość mieszana przeciw wykluczeniu” zgłosili naukowcy z Instytutu Mechatroniki i Systemów Informatycznych realizujący projekt Mr. UD, foto: Krzysztof Pagacz Drodzy Pracownicy, Doktoranci i Studenci, Szanowni Państwo Za nami kolejne święto Politechniki Łódzkiej, nasza uczelnia skończyła już 78 lat! Rocznice skłaniają zazwyczaj do podsumowań, a wypadają one dla naszej uczelni bardzo korzystnie. Podczas uroczystego posiedzenia Senatu przedstawiłem najważniejsze nasze dokonania, zarówno w nauce, kształceniu, jak i w coraz silniejszym międzynarodowowieniu i we współpracy z otoczeniem zewnętrznym. Jak pokazał ostatni dobrze przepracowany rok akademicki, jesteśmy wysoko notowani w różnych rankingach, widać nas w licznych konkursach krajowych i światowych, a więc możemy niezmiennie być dumni z naszej Politechniki. Do ważnych dla uczelni wydarzeń, o których już wspomniałem, doszło wiele nowych. Dumni jestem z międzynarodowego uznania dla prezentowanych w Bangkoku, Genewie i w Tajwanie wyników badań naukowców, czy sukcesu w konkursie Łódzkie Eureka. Realizujemy różne przedsięwzięcia pokazujące nasz wpływ na otoczenie i zaangażowanie w zrównoważony rozwój. Kończą się prace dotyczące bioplastyków, rozpoczęliśmy projekt związany z edukacją „for green” i kolejny – z polityką antydyskryminacyjną. Ucieszyła mnie też inicjatywa naszych architektów – warsztaty dla dzieci z Ukrainy, podczas których mogły pomyśleć o prawdziwym, spokojnym domu. O tych i innych dokonaniach „ŻU” donosi na bieżąco. Obecnie kończymy procedury związane z akredytacją ACEEU, która wpłynie na poprawę pozycji PL na arenie międzynarodowej, ale więcej o tym już w kolejnym Komentarzu Rektora i kolejnym „ŻU”. Jeszcze kilka pracowitych tygodni i nadjeżdżają wakacje. Postarajmy się wykorzystać je do dobrego i aktywnego wypoczynku, na który w pełni zasłużyliśmy. Życzę całej naszej społeczności relaksu, odwiedzenia ciekawych miejsc, spotkań z interesującymi ludźmi, słonecznej pogody i zakumulowania energii. Z wyrazami szacunku prof. Krzysztof Jóźwik Rektor PL Doskonałość Erasmus+ Politechnika Łódzka została laureatem konkursu „Uniwersytety Europejskie – Sojusze Przyszłości”, zwyciężając w kategorii Doskonałość Erasmus+. W czasie gali zorganizowanej na zakończenie I Konferencji Uniwersytetów Europejskich rektor prof. Krzysztof Jóźwik odebrał nagrodę i komentując otrzymane wyróżnienie powiedział m.in. – Zostaliśmy docenieni przez kapitułę konkursu za efektywne wykorzystanie środków europejskich we wszystkich możliwych obszarach. Otrzymana nagroda to między innymi efekt naszego zaangażowania w działania Uniwersytetu ECIU. Uczestniczymy w dwóch z pięciu programów edukacyjnych ogłoszonych przez KE, reprezentując Uniwersytet ECIU w jednym z nich. Politechnika Łódzka była też nominowana w obszarach: współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz wsparcie dla Ukrainy. W każdej z kategorii o nagrodę walczyło 18 uczelni polskich. W czasie konferencji rektor prof. Krzysztof Jóźwik i dyrektor CWM dr inż. Dorota Piotrowska, prof. PL uczestniczyli w panelach dotyczących roli Uniwersytetów Europejskich w drodze do innowacyjnej gospodarki oraz ich doświadczeń badawczych. ■ Więcej w „Doskonałość Erasmus+ dla PL”, Ewa Chojnacka 78. rocznica powołania PŁ W czasie uroczystego posiedzenia Senatu rektor prof. Krzysztof Jóźwik wygłosił przemówienie podsumowujące osiągnięcia uczelni w minionym roku. Mówiąc, że Politechnika Łódzka ma coraz silniejszą pozycję na arenie polskiego i światowego szkolnictwa wyższego, podkreślił m.in. znakomite wyniki ewaluacji naukowej, sukcesy innowacyjnych rozwiązań na międzynarodowych wystawach wynalazków, szereg inicjatyw podejmowanych w ramach ECIU oraz skuteczność aplikowania o środki w ramach międzynarodowych programów badawczych KE. Rektor zaznaczył także, jak ważna dla nauki jest wolność i rzetelność badań. Nawiązując do kształcenia, przypomniał o sukcesie programu EZTOP oraz gratulował studentom grantów przyznanych przez ministerstwo i Miasto. Rektor mówił też o wspólnej inauguracji kolejnego roku akademickiego będącej efektem Łódzkiego Partnerstwa Akademickiego, na której wykład inauguracyjny wygłosił dr inż. Sławosz Uznański, absolwent PŁ wybrany na rezerwowego astronautę Europejskiej Agencji Kosmicznej. Swoje wystąpienie prof. Jóźwik kilkakrotnie przepłatał podziękowaniami dla społeczności akademickiej naszej uczelni. Cały tekst przemówienia jest opublikowany na stronie www.ZU. Tradycyjnie nagrodzeni zostali studenci i absolwenci za wybitne osiągnięcia w czasie studiów i najlepsze prace dyplomowe. Naukowcy oraz doktoranci otrzymali Nagrody JM Rektora przyznane w pięciu kategoriach związanych z publikacjami, ich zasięgiem oraz sukcesem wdrożeniowym wyników badań. Ostatnim akcentem tego uroczystego dnia było odsłonięcie tablicy upamiętniającej przyznanie dębowi Fabrykantowi tytułu Europejskiego Drzewa Roku 2023. Ten pomnik przyrody jest dumą parku należącego do Politechniki Łódzkiej. - Więcej w "Przemówienie Rektora", "Nagrody, nagrody, nagrody..." oraz "Dąb ma pamiątkową tablicę", mgr Małgorzata Trocha, Dział Promocji Festiwal Nauki i Łódzkie Eureka W czasie 22. Festiwalu Nauki, Techniki i Sztuki w Łodzi wręczono wyróżnienia w konkursie Łódzkie Eureka 2022. Dwie statuetki trafiły do naukowców z PL. W kategorii Nauka wyróżniono zespół z Wydziału Chemicznego za „Opracowanie innowacyjnych technologii syntetycznych z wykorzystaniem asymetrycznej organokatalizy”. W kategorii Technika wyróżniono zespół z Wydziału FTIMS wraz ze spółką Grydsen za „GRYDSEN – innowacyjne psychologiczne narzędzie do terapii seniorów z wykorzystaniem techniki wirtualnej rzeczywistości”. Z okazji Festiwalu w gmachu Alchemium odbyło się ponad 50 wykładów i prezentacji, zarówno z obszaru techniki i technologii, jak również matematyki, fizyki i chemii oraz kultury i sztuki. Uczelnia wzięła również udział w Festynie Nauki na Rynku Manufaktury. W konkursie „Sukces Nakręcają Najlepsi” o Nagrodę JM Rektora dla Studenckich Kół Naukowych pierwsze trzy miejsca za najbardziej oryginalną i kreatywną formę prezentacji zajęły wydziały: Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki, Biotechnologii i Nauk o Żywności oraz Chemiczny. - Więcej w „Dwie statuetki Łódzkie Eureka”, mgr Małgorzata Trocha, Dział Promocji oraz „Festiwal Nauki”, mgr inż. Katarzyna Maczczak, Centrum Wspierania Nauki educate4green Politechnika Łódzka uczestniczy w projekcie „Współpraca partnerska dla innowacji i rozwoju zielonych umiejętności i wiedzy umożliwiających transformację i zmianę na rzecz zielonych miejsc pracy i przedsiębiorstw” (educate4green) w ramach programu ERSMUS+. Realizuje go konsorcjum, w którym poza naszą uczelnią są Universitate Politehnica w Bukareszcie, centrum szkoleniowe z Rumunii Eurotraining Solution SRL oraz S.C. Inforelea z Włoch i bulgarski Uniwersytet „Angel Kanchev” w Ruse. Celem projektu jest rozwój zielonej wiedzy i umiejętności uczniów, nauczycieli oraz praktyków. Ma on wesprzeć młodzież w odegraniu przez nią ważnej roli w zielonej odbudowie, która ma zostać wprowadzona w ich regionach. - Więcej w „educate4green”, dr inż. Aleksandra Makowska, Instytut Marketingu i Zrównoważonego Rozwoju Akademia Wodorowa powstała w ramach Mazowieckiej Doliny Wodorowej, do której PL przystąpiła w 2021 r. Celem Akademii jest wymiana wiedzy pomiędzy ekspertami i praktykami, a osobami zainteresowanymi technologiami wodorowymi rozpoczynającymi pracę w branży. Akademia obejmuje cykl wykładów, warsztatów i spotkań z ekspertami i naukowcami. Studenci podczas kwietniowego weekendu uczestniczyli w cyklu takich zajęć. - Więcej w „Akademia H2”, prof. Beata Łuszczynska, Katedra Fizyki Molekularnej Wynalazki nagrodzone w Tajlandii Innowacyjne rozwiązania z PŁ zostały docenione przez jury Międzynarodowych Targów Wynalazczości IPITEX 2023 w Bangkoku, otrzymując medal złoty, dwa medale srebrne i sześć medali brązowych. Rozwiązania dotyczą: – tekstronicznego systemu monitorującego drgańia, który może mieć zastosowanie w fotelikach do przewozu dzieci czy w siedziskach foteli operatorów maszyn i urządzeń mechanicznych, – biopolimerowych kompozycji do produkcji tekstyliów ekologicznych, – materiału kamuflującego, który ma zapewnić niewyrywalność w śnieżnej scenarii, – elementów dla systemów wentylacyjnych, – filtrów tracheotomijnych, – systemów interaktywnych wspomagających ludzi w życiu codziennym i pracy zawodowej. Zaprezentowane technologie są efektem pracy zespołów, w którą swój istotny wkład wnieśli także studenci i doktoranci. Więcej w „Sukces na wystawie w Tajlandii”, dr inż. Monika Kasieczka-Burnecka, Sekcja Transferu Technologii Stoisko Politechniki Łódzkiej na targach w Bangkoku foto: arch. STT Nowe akredytacje PKA Kolejne dwa kierunki studiów na PL otrzymały akredytację PKA. Są to inżynieria bezpieczeństwa pracy na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska oraz technologia chemiczna na Wydziale Chemicznym. Jak mówi dr inż. Dorota Markowska z Katedry Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy – PKA oceniła m.in. konstrukcję programu studiów, przyjęte efekty uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji, wewnętrzny system zapewnienia i oceny jakości kształcenia, współpracę z interesariuszami zewnętrznymi, infrastrukturę i zasoby edukacyjne, wsparcie studentów w uczeniu się, rozwoju społecznym, naukowym i zawodowym. Więcej w „Dwie nowe akredytacje PKA”, red. Ambasador Innowacyjności Dr Jacek Stańdo, prof. PL z Centrum Nauczania Matematyki i Fizyki Politechniki Łódzkiej został uhonorowany nagrodą Ambasador Innowacyjności. Europejski Ośrodek Rozwoju Gospodarki przyznał to wyróżnienie za „wybitne zaangażowanie w liczne projekty, mające na celu rozwój innowacji w Polsce, a także przyszłościowe, nieszablonowe myślenie oraz nowe rozwiązania”. Dr Jacek Stańdo jest matematykiem i pasjonatem wdrażania do procesu kształcenia nieszablonowych rozwiązań, które pobudzają kreatywność i zapał do nauki. Obecnie jest kierownikiem 6 projektów finansowanych przez Unię Europejską, w których współpracuje z kilkoma uczelniami w Polsce. Projekty te dotyczą tworzenia e-zasobów dydaktycznych i oprócz nauczania matematyki obejmują szereg innych dziedzin, jak nauka języków, czy kształcenie zawodowe zgodne z aktualnymi potrzebami rynku pracy. Więcej w „Ambasador Innowacyjności”, Ewa Chojnacka Najlepsza inżynieria mechaniczna w Polsce W ogólnoświatowym rankingu Research.com uczelni prowadzących badania w zakresie inżynierii mechanicznej najwyżej sklasyfikowaną polską uczelnią jest Politechnika Łódzka. W tej dziedzinie uwzględniono w sumie 550 uczelni z 50 krajów, w tym sześć z Polski. Rektor PŁ prof. Krzysztof Jóźwik mówi – To druga edycja rankingu, który swoje wyniki opiera na osiągnięciach i dorobku publikacyjnym, w tym na liczbie cytowań. Ranking uwzględnił najlepsze uczelnie, których badacze prowadzą prace naukową w dziedzinie inżynierii mechanicznej. Cieszy mnie – szczególnie, że sam jestem mechanikiem – awans z czwartego miejsca w Polsce na pozycję lidera. Najwyższej z Politechniki Łódzkiej na światowej liście naukowców, zajmującą 463. miejsce na 1942, znalazł się prof. Tomasz Kapitaniak, kandydat Politechniki Łódzkiej do prestiżowej Nagrody Heisiga. ■ Więcej w „Najlepsza inżynieria mechaniczna w Polsce”, Ewa Chojnacka Prof. Łukasz Kaczmarek, dyrektor Instytutu Inżynierii Materiałowej. Wykład w ramach Ogólnopolskiego Dnia Inżynierii Materiałowej. foto: Jacek Szabela Architektoniczne abecadło W warsztatach projektowania architektonicznego dla dzieci i młodzieży z Ukrainy zorganizowanych w Instytucie Architektury i Urbanistyki wzięły udział 24 młode osoby. Pierwszy moduł warsztatów związany był z rozumieniem pojęcia „dom” i jego odzwierciedleniem plastycznym. Kolejnym etapem było projektowanie wnętrz mieszkania z użyciem modeli mebli 3D przygotowanych przez studentów-organizatorów. Następnie dzieci tworzyły budynki, a z nich fragment miasta. Uczestnicy żywo komentowali to, co wymyślili, a przy okazji było też sporo wzruszeń. Warsztaty, które dla niektórych stanowiły formę terapii, zorganizowali studenci architektury z kół naukowych „IX Piętro” i „Kąt” we współpracy ze Stowarzyszeniem Ekologicznym Feniks. ■ Więcej w „Dzieci z Ukrainy projektowały DOM”, dr inż. Włodzimierz Witkowski, Instytut Architektury i Urbanistyki Przeciw dyskryminacji Konsorcjum uczelni i firm coachingowych z Polski, Portugali, Holandii i Francji realizuje projekt EQUNI. Prace koordynuje dyrektor CWM dr inż. Dorota Piotrowska, prof. PL, która podkreślając istotne znaczenie projektu dla dalszego rozwoju uczelni, mówi – Inteligencja emocjonalna jest dla nas bardzo istotnym tematem. Pomaga nie tylko umiejętnie radzić sobie ze stresem dnia codziennego, ale również lepiej zrozumieć siebie i innych. Chcielibyśmy wdrożyć rozwiązania, które będą kształtować te umiejętności wśród studentów i pracowników. Naszym nadrzędnym celem jest zwalczanie dyskryminacji i promowanie równości na europejskich uczelniach. Efektem projektu będzie m.in. gra EQUNI wraz z aplikacją mobilną oraz procedury i narzędzia online do przyznawania mikropoświadczeń. Projekt jest współfinansowany z programu Erasmus+. Więcej w „Rozpoczęcie projektu EQUNI”, mgr Małgorzata Jarczyńska, Centrum Współpracy Międzynarodowej Welcome Point Konferencja „Welcome Point w Politechnice Łódzkiej” podsurowała projekt dotyczący obsługi obcokrajowców w PL. Welcome Point w Centrum Kształcenia Międzynarodowego ma wspierać wysoką jakość obsługi gości zagranicznych po ich przyjeździe do PL. W ramach projektu przygotowano materiały informacyjne niezbędne do obsługi obcokrajowców oraz przeprowadzono cykl szkoleń pracowników CWM. M.in. dotyczyły one wykorzystania kart emocji EQdo®, wyjątkowego narzędzia do samodzielnej pracy z emocjami i wyzwaniemi. Więcej w „Welcome Point”, mgr Paulina Danieluk, Centrum Współpracy Międzynarodowej Prelegenci, od lewej: Iga Kosecka i Jakub Ujejski z GDT Polska, Maciej Kronenberg – prezes REGIO i Aga Rogala – trener EQdo* foto: Paulina Danieluk Strefa ROSSwoju Współpraca Rossmanna z Politechniką Łódzką trwa już od wielu lat i obejmuje wspólne projekty badawcze, płatne staże i stypendia, a obecnie firma sfinansowała Strefę ROSSwoju na terenie Wydziału Organizacji i Zarządzania. W nowej funkcjonalnej przestrzeni wydzielono kilka odrębnych miejsc, każde o innym przeznaczeniu. Można tu usiąść podczas studenckiego „okienka”, przejrzeć notatki, spotkać się ze znajomymi, czy po prostu odpocząć się. Rektor prof. Krzysztof Jóźwik, dziękując Rossmanowi powiedział – Wspólne działania z dużymi firmami – zwłaszcza łódzkimi – to ważny element funkcjonowania naszej uczelni. Pokazujemy studentom możliwości rozwoju, wspieramy ich kreatywność, zachęcamy do wyboru najlepszej ścieżki kariery, umożliwiając regularne kontakty z biznesem. Z drugiej strony wysyłamy firmom sygnał: kształcimy tu waszych przyszłych pracowników, przygotowujemy ich do tego, by zmieniali wasze organizacje na nowocześniejsze i udoskonalali je, służąc świeżym, ale fachowym spojrzeniem. Więcej w „Rossmann sfinansował strefę coworkingową”, Ewa Chojnacka Sala DOZkonałego Zdrowia Studenci Wydziału OiZ mają nową Salę DOZkonałego Zdrowia, której sponsorem jest DOZ Direct – firma farmaceutyczna i duży pracodawca na rynku łódzkim. W otwarciu Sali uczestniczył rektor prof. Krzysztof Jóźwik, dziekan prof. Agnieszka Zakrzewska-Bielawska, dyrektor zarządzający ds. łańcucha dostaw i logistyki DOZ Arkadiusz Kacprzak i liczna grupa studentów i pracowników wydziału. Nowe miejsce o atrakcyjnym wystroju ma sprzyjać bezpośrednemu kontaktowi nauki z biznesem oraz ciekawym pomysłem. Przedstawiciele DOZ mówili o ofercie staży oraz 15-miesięcznego Programu Menedzerskiego w DOZ Direct. Wielu absolwentów wydziału pracuje w DOZ Direct, a studenci angażują się w projekty rozwiązujące rzeczywiste problemy firmy. Więcej w „Sala DOZkonałego Zdrowia”, Ewa Chojnacka Badaczka z Teheranu w PŁ Na Wydziale TMiWT gościła prof. Somaye Akbari z Department of Textile Engineering w Amirkabir University of Technology (Tehran Polytechnic). PL współpracuje z uczelnią irańską w dziedzinie tekstyliów funkcjonalnych o właściwościach antybakteryjnych, insektycydowych, przeciwpleśniowych oraz trudnopalnych stosowanych w nowoczesnych aplikacjach bioaktywnych. Jednym z celów wizyty było poszerzenie możliwości badawczych i zakresu współpracy. Prof. Somaye Akbari i prof. Dawid Stawski z Instytutu Materiałoznawstwa Tekstyliów i Kompozytów Polimerowych prowadzą wspólne prace dyplomowe i koordynują programy mobilnościowe i naukowe obu uczelni. Prof. Akbari poprowadziła szereg zajęć dla studentów i doktorantów oraz wykład ekspercki dla dyplomantów wzornictwa przemysłowego. ■ Więcej w „Badaczka z Teheranu w PŁ”, prof. Dawid Stawski, Instytut Materiałoznawstwa Tekstyliów i Kompozytów Polimerowych Wizyta architektki z Kijowa Prof. Julia Ivashko z Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury w Kijowie po raz pierwszy w czasie trwającej wojny w Ukrainie odwiedziła Instytut Architektury i Urbanistyki. Jak mówi – Chcę dołączyć kolegów z Politechniki Łódzkiej do naszego projektu rozpoczętego w czasie wojny, który ma budować pozytywne perspektywy dla artystów zaangażowanych w militarny konflikt. W czasie spotkań z pracownikami i studentami mówila o skali zniszczeń wojennych i potrzebie pomocy w odbudowie Ukrainy. Profesor Ivashko widzi w tym procesie ogromną rolę do odegrania przez architektów i specjalistów budownictwa. – Po zwycięstwie będziemy potrzebować pomocy polskich specjalistów w przywróceniu naszym miastom i osiedlom europejskiego wymiaru architektonicznego. ■ Więcej w „Wizyta architektki z Kijowa”, mgr Oliwia Łuczak, Instytut AiU Matematycy z duszą artysty Okazuje się, że cykliczna studencka Konferencja Zastosowań Matematyki MathUp jest inicjatywą, która łączy fascynatów królowej nauk i tych, którzy w niej i dzięki niej niej widzą piękno wokół nas. Tego-roczne referaty pokazały, że matematykę można z powodzeniem wykorzystać do tworzenia biżuterii, a złotą proporcję stostują artyści i amatorzy projektujący grafiki, tworząc logo, plakat, wykonując fotografie. Nagrodę MathUp – Puchar Dziekana WEEIA prof. Jacka Kucharskiego otrzymała Anna Magnuszewska, która pasjonuje się sztuką i muzyką, a na konferencji pokazała, że potrafi o sztuce opowiadać. Główną nagrodę otrzymała za referat o ukrytej w muzyce matematyce. ■ Więcej w „Politechnika Łódzka – uczelnią artystów”, dr inż. Gertruda Gwóźdź, Centrum Nauczania Matematyki i Fizyki 30 lat z Muzyką na Politechnice Ten jubileusz miał znakomitą oprawę – koncert gościł bowiem w szacownych murach Filharmonii Łódzkiej. Cykl spotkań z muzyką rozpoczął się dzięki wizji profesora Jana Krysińskiego, wieloletniego rektora PL. Jak powiedział rektor prof. Krzysztof Jóźwik – Profesor Jan Krysiński wymyślił, jak wiele niezwykłych rzeczy, że Politechnika będzie rozwijała również inne umiejętności. To dzięki Jego determinacji i miłości do muzyki udało się to przedsięwzięcie. (…) Występowali tu artyści znani, prawdziwe gwiazdy, i rozpoczynający dopiero karierę, których dziś oklaskują wielkie sceny. Spotykamy tu muzyków wyjątkowych, ale najważniejsza jest nasza wierna publiczność. Koncert poprowadzili prof. Jan Krysiński i Grażyna Sikorska. Przedstawiając kolejnych wykonawców opowiadali o pierwszych spotkaniach z nimi, o pierwszych koncertach, z którymi kojarzyły się początkowe problemy i sukcesy. Występujący artyści wielokrotnie zachwycały publiczność podczas wieczorów z „Muzyką na Politechnice”, tym razem również przyjmowani byli z wielkim aplauzem. ■ Więcej w „30 lat z Muzyką na Politechnice”, dr inż. Hanna Morawska Rektor prof. Krzysztof Jóźwik – gospodarz wieczoru oraz prowadzący koncert – Grażyna Sikorska i prof. Jan Krysiński – twórca Muzyki na Politechnice foto: Jacek Szabela Studiuj w Łodzi Na Wydziale Organizacji i Zarządzania zainaugurowano kolejną edycję projektu „Zasmakuj studiowania w Łodzi”. Organizatorem spotkania był Urząd Miasta Łodzi, wspólnie z Politechniką Łódzką oraz firmą Hydro Extrusion Poland sp. z o.o. Gośćmi byli uczniowie – najlepsi przyszłoroczni maturzyści – z techników w Wieluniu i Kleszczowie (z klas: technik mechatronik, technik automatyk). Atrakcją było spotkanie z kolami naukowymi mającymi techniczne zaplecze w „garażu” Instytutu Maszyn Przepływowych. Tam studenci z Iron Warriors oraz Lodz Solar Team zaprezentowali pojazdy własnej konstrukcji. Odbyły się też warsztaty z druku 3D w Fabryce Inżynierów XXI wieku oraz prezentacje możliwości technologicznych Instytutu Mechatroniki i Systemów Informatycznych na Wydziale EEIA. Uczniowie zwiedzili też fabrykę firmy Hydro. ■ Więcej w „Zasmakuj studiowania w Łodzi”, dr inż. Barbara Galińska, Instytut Zarządzania Pracodawca idealny, czyli jaki? „Profil idealnego pracodawcy – dzisiaj i w przyszłości” to tytuł badań zrealizowanych wśród studentów wszystkich kierunków PL przez zespół badawczy z Wydziału OiZ. Raport odpowiada na pytania o czynniki istotne przy wyborze pracodawcy na etapie analizowania ogłoszeń rekrutacyjnych i w momencie podejmowania decyzji o zatrudnieniu. Przedstawia oczekiwania studentów wobec pracy i pracodawcy. Raport z badań został przedstawiony na spotkaniu z przedstawicielami działów HR z 18 różnych organizacji współpracujących z Wydziałem w ramach Rady Biznesu. Wiele firm wyraziło chęć udziału w kolejnych badaniach. ■ Więcej w „Pracodawca idealny, czyli jaki?”, dr hab. Edyta Pietrzak, Instytut Marketingu i Zrównoważonego Rozwoju W Klastrze Technologii Kwantowych Politechnika Łódzka dołączyła do Klastra Q rzeszającego obecnie 25 uczelni i firm rozwijających krajowy potencjał technologii kwantowych. Klaster Q – Klaster Technologii Kwantowych powstał w 2022 r., aby wspierać rozwój krajowego potencjału naukowo-badawczego oraz firm w technologiach kwantowych. Jak powiedział prof. Paweł Strumiło, prorektor ds. rozwoju PL – To dla naukowców i studentów nowe możliwości współpracy z wiodącymi instytucjami i firmami w tym przyszłościowym sektorze badań. Utworzyliśmy już interdyscyplinarną grupę inicjatywną, która pracuje nad technologiami kwantowymi. ■ Więcej w „W Klastrze Technologii Kwantowych”, dr Agnieszka Garcarek-Sikorska, Dział Promocji Pierwsza edycja MP² Wydział Organizacji i Zarządzania rozpoczął pierwszą z dwóch edycji projektu realizowanego w ramach ogłoszonego przez NAWA programu SPINAKER – Intensywne Międzynarodowe Programy Kształcenia. Celem projektu Myślenie projektowe w poszukiwaniu innowacyjnych rozwiązań w środowisku międzynarodowym – MP² jest zwiększenie oferty kształcenia Wydziału skierowanej do zagranicznych studentów. Do PL przyjechało 27 studentów kierunków biznesowych z Hiszpanii, Niemiec, Czarnogóry, Ukrainy i Macedonii Północnej oraz 7 profesorów i opiekunów z wymienionych krajów. Więcej w „Pierwsza edycja MP²”, dr Sebastian Bakalarczyk, Instytut Zarządzania Konkurs Chemiczny dla szkół średnich Ogólnopolski konkurs organizowany przez trzy Wydziały: Chemiczny, Biotechnologii i Nauk o Żywności oraz Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska zachęca do pogłębiania wiedzy, a także służy wyszukiwaniu i promowaniu uczniów szczególnie uzdolnionych. Jury IX edycji konkursu wyłoniło laureatów, którym wręczono nagrody rzeczowe, jednak najcenniejszą nagrodą jest możliwość studiowania na jednym z trzech wydziałów naszej uczelni bez udziału w postępowaniu rekrutacyjnym. Laureaci: I miejsce – Maciej Multan (V LO Warszawa), II miejsce – Maciej Woszczyk (I LO Łódź) i Jakub Krajnik (V LO Gdańsk), miejsce III – Matylda Morawska (II SLO Warszawa). Pozostali finaliści: Kacper Jakubowski (III LO Katowice), Juliusz Szczeszek-Bistula (ZS Pajęczno), Natalia Kałużna (III LO Kalisz), Julia Przecherka (III LO Kalisz) i Franciszek Lis (II LO Poznań). Więcej w „Konkurs Chemiczny Trzech Wydziałów Politechniki Łódzkiej”, dr hab. inż. Agnieszka Czylkowska, prof. PL, Instytut Chemii Ogólnej i Ekologicznej Kolejny „Czwartek Jakości” „Czwartek Jakości” jest wspólną inicjatywą Wydziału Organizacji i Zarządzania PŁ oraz TÜV NORD Polska. Kolejny Czwartek zrealizowany był wspólnie z Zakładem Jakości i Transferu Technologii Wydziału OiZ. Uczestnicy seminarium, reprezentujący różne gałęzie przemysłu i usług, zostali zapoznani z wytycznymi dotyczącymi przeprowadzania audytu w ujęciu procesowym. Zastosowanie „podejścia procesowego” jest wymogiem dla wszystkich norm systemów zarządzania ISO. Określane są wymagania istotne dla systemu zarządzania jakością, uwzględniając jednocześnie propagowanie idei ciągłego doskonalenia i wdrożenia myślenia opartego na ryzyku. Solidną dawką wiedzy merytorycznej oraz inspirującymi wskazówkami podzielił się Andrzej Żukowski, audytor z ponad 30 letnim doświadczeniem. Słuchacze przekonali się, że audyt systemu zarządzania polega na analizowaniu procesów organizacji i ich interakcji w odniesieniu do jednego lub wielu standardów systemu zarządzania. ■ Więcej w „Audyt w ujęciu procesowym”, dr inż. Barbara Galińska, dr inż. Joanna Mnich, Wydział Organizacji i Zarządzania Gość seminarium audytor Andrzej Żukowski foto: Joanna Mnich Wybory do Solidarności Wybory do Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” PŁ na kadencję 2023-2028 odbyły się 16 marca 2023 roku. Nową przewodniczącą została dr inż. Anna Karczemska z Instytutu Maszyn Przepływowych. – Dziękuję za okazane mi zaufanie i przyrzekam, że postaram się służyć pracownikom i działać na rzecz rozwoju naszej Wspólnoty Akademickiej – mówi nowa przewodnicząca i zaznacza – Solidarność to znaczy „jeden i drugi”, a nigdy „jeden przeciw drugiemu”. Rozumiem to tak, że będąc razem możemy zrobić więcej dobrego w naszym otoczeniu, współdzialając na różnych płaszczyznach i pomagając sobie nawzajem. Tego poczucia wspólnoty i bliskości z innymi osobami bardzo nam potrzeba, szczególnie po okresie pandemii i teraz – w strasznym czasie wojny w Ukrainie. ■ Więcej w „Wybory do NSZZ Solidarność PŁ”, opr. red. Współczesne trendy chemii organicznej Nagrodą Łódzkie Eureka w kategorii Nauka wyróżniono w tym roku zespół naukowców z Instytutu Chemii Organicznej Wydziału Chemicznego. O tematyce badań pisze dla ŻU prof. Łukasz Albrecht, kierujący zespołem. Wyróżnione osiągnięcie dotyczy jednego z najważniejszych obecnie nurtów chemii organicznej – katalizy asymetrycznej. Tematyka badań jest związana z rozwojem nowych organokatalitycznych strategii syntetycznych. Mają one charakter metodologiczny i znakomicie wpisują się we współczesne trendy rozwoju syntezy organicznej. Pozwalają na uzyskiwanie nieoczekiwanych wyników i posiadają wyraźnie zaznaczone elementy nowości naukowej. Przeprowadzone badania doprowadziły do powstania sześciu publikacji poświęconych asymetrycznej organokatalizie, które ukazały się w prestiżowych czasopismach chemicznych. ■ Więcej w „Współczesne trendy chemii organicznej”, prof. Łukasz Albrecht, Instytut Chemii Organicznej Filtry powietrza w rurce tracheostomijnej Rurka tracheostomijna wprowadzona przez otwór w przedniej ścianie tchawicy umożliwia chorym swobodne oddychanie z pominięciem górnych dróg oddechowych. Naukowcy z Instytutu Inżynierii Materiałowej opracowali sposób wytwarzania materiału na filtr powietrza w takiej rurce, a jego zadaniem jest zmniejszenie adhezji bakterii i ich kolonizacji. Jak mówi prof. Jacek Sawicki – Wyprodukowaliśmy, wykorzystując druk 3D, kilkańscie modeli filtrów z biodegradowalnego tworzywa sztucznego, które kolejno były modyfikowane powierzchniowo przy wykorzystaniu modyfikatorów naturalnych oraz syntetycznych. Wytworzony materiał może być zastosowany do filtrów innego typu np. w aspiratorach do nosa. Poza sukcesem na targach IPITEX 2023 w Bangkoku rozwiązanie otrzymało złoty medal na wystawie na Tajwanie i srebrny medal na International Warsaw Invention Show. ■ Więcej w „Filtry powietrza w rurce tracheostomijnej”, opr. Ewa Chojnacka Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej Dr hab. inż. Katarzyna Znajdek z Katedry Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych odbywa staż w laboratorium NanoLab, New York University, finansowany przez Fundację Kościuszkowską. Tematyka prac badawczych, w których uczestniczy, dotyczy rozwiązań technologicznych, mających na celu opracowanie i wytworzenie systemu do precyzyjnego mapowania i rejestrowania stężeń dopaminy w mózgu z wykorzystaniem mikroczuJNIKÓW elektrochemicznych, wykonanych z materiałów na bazie grafenu. Mapowanie dopaminy z wysoką rozdzielczością czasoprzestrzenną pozwoli na lepsze zrozumienie funkcji mózgu i jest bardzo ważne dla zdefiniowania neuronalnego podłoża takich zaburzeń jak schizofrenia, choroba Parkinsona, ADHD, czy uzależnienia od narkotyków. Badania prowadzi w zespole prof. Davooda Shahjerdi – światowej klasy specjalisty w dziedzinie elektroniki, nanotechnologii i bioelektroniki. - Więcej w „Zrozumieć neuronowe podstawy funkcji ludzkiego mózgu”, dr hab. inż. Katarzyna Znajdek, Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych Zimowy kamuflaż Dla żołnierzy operujących w śnieżnej scenarii potrzebna jest zimowa odzież maskująca. Dr hab. inż. Anna Marzec, prof. Pt. i dr inż. Bolesław Szadkowski z Instytutu Technologii Polimerów i Barwników pracują nad materiałem kamuflującym w warunkach zimowych. Projekt polega na opracowaniu technologii otrzymywania materiałów maskujących o wysokiej remisji światła, zbliżonej do remisji śniegu. W tym celu powierzchnie wybranych tekstyliów np. poliestrowych zostaną pokryte innowacyjnym kompozytem polimerowym. Wynalazek otrzymał brązowy medal na targach IPITEX 2023 w Bangkoku oraz na międzynarodowej wystawie Wynalazków w Genewie. - Więcej w „Zimowy kamuflaż”, opr. Ewa Chojnacka Kamera termowizyjna do pomiaru prądu W Instytucie Elektroniki opracowano metodę pomiaru wartości skutecznej prądu z zastosowaniem kamery termowizyjnej, przeznaczoną dla kabli i przewodów w sieciach elektroenergetycznych, która otrzymała srebrny medal na wystawie wynalazków w Genewie. Rejestrowany w czasie sygnał – zmiana temperatury elementu przewodzącego z prądem przemiennym – jest otrzymywany z kamery termowizyjnej, a następnie poddawany analizie częstotliwościowej i dodatkowym filtracjom. Zalety omawianej metody to bezkontaktowy bezpieczny pomiar, duża dokładność (100 μK) i możliwość szerokich zastosowań. - Więcej w „Sposób pomiaru wartości skutecznej prądu w sieciach nN i SN”, mgr inż. Błażej Torzyk, prof. Bogusław Więcek, Instytut Elektroniki Bio-Plastics Europe Naukowcy z wydziałów Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska oraz Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska uczestniczą w projekcie Bio-Plastics Europe finansowanym z programu Horyzont 2020, a realizowanym przez badaczy i przedsiębiorców z 22 ośrodków z Europy i Malezji. Głównym ich celem jest zachowanie jakości środowiska lądowego i morskiego w Europie przez wdrażanie rozwiązań opartych na zrównoważonym rozwoju w produkcji i wykorzystywaniu tworzyw sztucznych pochodzenia biologicznego. Realizatorzy projektu pracują nad innowacyjnym projektowaniem produktów, opracowywaniem standardów zdrowia i bezpieczeństwa, okresem użytkowania produktów oraz oceną środowiskową i ekonomiczną cyklu życia produktów oraz modelami biznesowymi recyklingu biodegradowalnych tworzyw polimerowych pochodzenia biologicznego. ■ Więcej w „Bio-Plastics Europe”, prof. Liliana Krzystek, Katedra Inżynierii Bioprocesowej Działanie bioplastików na rośliny i dżdżownice Zespół badawczy z PŁ w projekcie Bio-Plastics Europe zajmuje się problematyką oddziaływania odpadów z tworzyw sztucznych na glebę i żyjące w niej organizmy roślinne i zwierzęce. Czego dowiedziiano się dzięki testom ekotoksyczności? Badania pokazały, że choć mikroplastiki – te konwencjonalne i bioplastiki – obecne w glebie w stężeniach poniżej 1% nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia roślin i dżdżownic, to ich długoterminowe oddziaływanie może przyczynić się do obniżenia zdolności reprodukcyjnych i migracji dżdżownic, a także do stymulowania wzrostu niektórych roślin. Badania biodegradacji tworzyw polimerowych pochodzenia biologicznego w glebie pokazały, że najważniejszym czynnikiem biologicznym wpływającym na tempo degradacji jest aktywność obecnych w glebie drobnoustrojów, a zwłaszcza bakterii i grzybów. ■ Więcej w „Oddziaływanie bioplastików na organizmy glebowe”, prof. Ewa Liwarska-Bizukojć, Instytut Inżynierii Środowiska i Instalacji Budowlanych Lipidy w profilaktyce cukrzycy Dr inż. Anna Drzazga z Instytutu Biotechnologii Molekularnej i Przemysłowej prowadzi badania wybranych lipidów dostępnych w diecie oraz produkowanych przez bakterie komensalne jelita jako aktywne biologicznie cząsteczki, zdolne do regulacji metabolizmu węglowodanów, co potencjalnie mogłoby mieć zastosowanie w dietoprofilaktyce cukrzycy. W ramach grantu Dieta i ludzki mikrobiom jelitowy jako źródła N-acylowanych amin będących ligandami receptorów GPCR dr inż. Anna Drzazga odbyła półroczny staż w Instytucie Biomedycyny na Uniwersytecie Kopenhaskim, a obecnie kontynuuje tę współpracę, uczestnicząc w pracach badawczych z pogranicza biotechnologii, farmakologii i nauk o żywności. Autorka projektu pisze o badaniach finansowanych przez NCN Sonatina i prowadzonych w duńskiej uczelni. ■ Więcej w „Lipidy dostępne w diecie jako podstawa profilaktyki cukrzycy”, dr inż. Anna Drzazga, Instytut Biotechnologii Molekularnej i Przemysłowej Ekologiczne tkaniny Nowe, biopolimerowe kompozycje zaprojektowane przez dr hab. inż. Annę Marzec, prof. PL i dr inż. Bolesława Szadkowskiego z Instytutu Technologii Polimerów i Barwników mogą posłużyć do produkcji ekologicznych tekstyliów o właściwościach przeciwwirusowych, przeciwdrobnoustrojowych i przeciwigrybiczych. Dr hab. inż. Anna Marzec, prof. PL mówi – Składniki naszej bioaktywnej kompozycji polimerowej są pochodzenia naturalnego i nie zawierają nanocząstek – w literaturze pojawiły się doniesienia o negatywnym wpływie nanocząstek metali m.in. srebra na zdrowie człowieka. Składniki bioaktywnego polimeru można łatwo modyfikować, dzięki czemu można dopasować właściwości użytkowe włókniny do potrzeb i wymagań konsumenta (tekstylia o zwiększonej stabilności termicznej, czy ognioodporności), zachowując jednocześnie ich działania biostatyczne. Rozwiązanie zdobyło srebrny medal na wystawie wynalazków w Genewie i Bangkoku, a przed rokiem złoty medal na EXPO w Tajwanie. ■ Więcej w „Ekologiczne tkaniny z biopolimerami”, opr. Ewa Chojnacka Autorzy rozwiązania dr hab. inż. Anna Marzec prof. PL i dr inż. Bolesław Szadkowski foto: arch. System GRYDSEN dla seniorów Powstałe w Łodzi narzędzie terapeutyczne GRYDSEN stworzone przez zespół z Politechniki Łódzkiej ze spółką Grydsen sp. z o. o. pomaga osobom starszym spowalniać zaburzenia pamięci i utrzymać sprawność ruchową. Znajduje zastosowanie w diagnostyce, terapii, profilaktyce, rehabilitacji medycznej oraz edukacji osób chorych i zdrowych. Jak mówi dr hab. inż. Adam Wojciechowski, prof. PL – W tym rozwiązaniu postanowiliśmy wykorzystać mechanizmy grywalizacji, które motywują osoby ćwiczące do pokonywania rosnących trudności. Wykorzystuje ono techniki wirtualnej rzeczywistości stosowane w zaawansowanych grach komputerowych. System GRYDSEN został już doceniony w Europie i na świecie. Zdobył złoty medal w Kioto, Paryżu i Katowicach oraz kilka innych nagród, a ostatnim sukcesem jest nagroda Łódzkie Eureka. - Więcej w „Wirtualny świat GRYDSEN do terapii seniorów”, Zespół Grydsen Elektrody kompozytowe do oczyszczania wody Naukowcy z Instytutu Inżynierii Materiałowej we współpracy z firmą Amii Sp. z o.o. w ramach projektu „Materiały kompozytowe na bazie grafenu przeznaczone do oczyszczania wody” opracowali elektrodę grafenową przeznaczoną do procesów elektrodejonizacji wody wykonaną z włókien węglowych pokrywanych usieciowanym, zredukowanym tlenkiem grafenu. Dzięki zastosowaniu takich elektrod możliwa jest szybka sorpcja i desorpcja jonów zwody. Główną ich zaletą jest niski koszt wytwarzania przy zachowaniu wysokiej trwałości, a ze względu na prostą technologię nie ma praktycznie żadnych ograniczeń w zakresie wymiarów i kształtu. Rozwiązanie jest już opatentowane. „Sposób wytwarzania elektrod kompozytowych do elektrodejonizacji wody na bazie usieciowanego tlenku grafenu” otrzymał brązowy medal na targach IPITEX 2023 w Bangkoku. - Więcej w „Grafenowe elektrody do oczyszczania wody”, dr hab. inż. Konrad Dybowski, prof. PL, Instytut Inżynierii Materiałowej System do zdalnego odczuwania tekstur Kupując ubranie dotykamy tkaniny, by upewnić się, czy jest ona dla nas odpowiednia. Jak to zrobić online? Rozwiązaniem tego problemu może być system TextureTouch. Umożliwia on przekazywanie wrażeń czuciowych podczas zdalnego dotykania tekstur ramieniem robotycznym. Jak wyjaśniają konstruktorzy urządzenia – Elementem systemu jest inteligentna rękawica i opaska na łokieć, które mapują ruch dłoni i przedramienia, a system odwracając je w postaci ruchu ramienia robotycznego. Gdy ramię dotknie materiału, informacja ta zostanie zwrotnie odwzorowana na dłoni użytkownika w postaci określonej wibracji. Pary rękawica-ramię po krótkiej konfiguracji łączą się ze sobą przy zastosowaniu bezprzewodowej sieci Wi-Fi. Za wymianę danych dotyczących ruchu ramienia oraz odbieranych sygnałów dotyku odpowiada serwer aplikacji. Stanowisko badawcze: interfejs sterujący w postaci rękawicy i ramii robotyczne. Rozwiązanie zdobyło brązowy medal na targach IPITEX 2023 w Bangkoku foto: Aleksandra Wysokińska Wspomaga współpracę zdalną System AdapTable pozwala na śledzenie i rozpoznawanie obiektów na powierzchniach płaskich na podstawie pomiaru pojemności elektrycznej. Został on stworzony przez naukowców i studentów związanych z Instytutem Informatyki Stosowanej. – Głównym obszarem zastosowania wynalazku są systemy rozszerzonej rzeczywistości – mówią twórcy. – System umożliwi tworzenie aplikacji, która integruje się z fizycznymi obiektami użytku codziennego. Dzięki tej innowacji możliwe będzie tworzenie interaktywnych mat, mebli czy obrusów. System może wspierać zdальną współpracę, czy nawet rozrywkę, przykładowo układanie klocków lub rozgrywki w gry planszowe w bardziej namacalny sposób niż z tradycyjnym użyciem komputera. W łatwy sposób można będzie wykorzystać do pracy lub zabawy przedmioty użytku codziennego, jakie możemy przestawiać np. na biurko czy stoliku w kawiarni. System potrafi rozpoznawać obiekty. Na targach IPITEX 2023 zdobył brązowy medal. foto: Aleksandra Wysokińska Więcej w „TextureTouch: Ramien robotyczne do zdalnego odczuwania tekstur”, opr. Ewa Chojnacka Więcej w „AdapTable – system wspomagający współpracę zdalną”, opr. Ewa Chojnacka W Instytucie Architektury i Urbanistyki odbyły się Warsztaty BIMaHEAD zorganizowane w ramach realizowanego na Politechnice Łódzkiej międzynarodowego projektu „Building digital coMpetencies of students and teacHers in construction related degrees & incrEasing digitAl reaDiness of EU universities”. Warsztaty miały na celu prezentację projektu oraz praktyczne doświadczenie nauki z wykorzystaniem technik komputerowych i eksploracji świata wirtualnego. Projekt BIMaHEAD realizowany przez pięć instytucji – z Francji, Niemiec, Szwecji, Macedonii Północnej i Polski – adresowany jest do wszystkich zainteresowanych zdobywaniem praktycznej wiedzy i podnoszeniem kompetencji specjalistycznych, głównie dla architektów, konstruktorów i inżynierów związanych z branżą budowlaną oraz studentów tych kierunków. Partnerzy projektu BIMaHEAD opracowali pięć modułów e-learningowych dotyczących modelowania BIM. - Więcej w „Warsztaty BIMaHEAD”, dr hab. inż. arch. Anetta Kępczyńska-Walczak, prof. PL, Instytut Architektury i Urbanistyki --- Moda na poruszanie się rowerem po mieście skłania do myślenia o bezpieczeństwie pieszych i rowerzystów. Taki jest właśnie cel systemu GapAware zaprojektowanego przez zespół złożony z pracowników PL i studentów z koła Ubicomp, działającego przy Instytucie Informatyki Stosowanej. W czapkę lub kask rowerzysty wbudowany jest system GapAware, który umożliwia wykrywanie przeszkód znajdujących się blisko jadącego. Robi to automatycznie z jednoczesnym powiadomieniem, dając jadącemu większą świadomość przestrzeni, co minimalizuje ryzyko kolizji. O wykrytym obiekcie i jego położeniu system informuje rowerzystę za pomocą sygnału świetlnego, wibracji oraz dźwięku. - Więcej w „Pomaga zachować bezpieczny dystans”, opr. Ewa Chojnacka Prototyp urządzenia, które zdobyło srebrny medal na targach IPITEX 2023 w Bangkoku foto: arch. projektu Tekstroniczny fotel Nagrodzony złotym medalem w Tajlandii tekstroniczny system monitorujący drgania może mieć zastosowanie w samochodowych fotelikach dla dzieci, czy też w siedziskach foteli operatorów maszyn i urządzeń mechanicznych. "Tekstroniczny system diagnostyczny do monitorowania poziomu wibracji w siedziskach o zwiększonej ekspozycji na drgania" zminimalizuje przenoszenie drgań, szczególnie w zakresie częstotliwości niebezpiecznych dla ludzi. Jak wyjaśniają twórcy rozwiązania – dr hab. inż. Michał Frydrysiak i mgr inż. Zbigniew Pawliczak z Katedry Technologii Dzierwiarskich i Maszyn Włókienniczych, negatywne skutki przenoszenia się drgań dotyczą układu kostnego i narządów wewnętrznych człowieka, mogą wywoływać specyficzne reakcje fizjologiczne i psychofizyczne. Problem ten dotyczy również dzieci przewożonych w fotelikach samochodowych, w szczególności niemowlaków, które podróżują zazwyczaj w pozycji półleżącej. Autorzy nagrodzonego projektu: mgr Zbigniew Pawliczak z dyplomem i dr hab. inż. Michał Frydrysiak z medalem Więcej w "Tekstroniczne fotele w pojazdach", Ewa Chojnacka Niskoszumowy nawiewnik wirowy Nawiewniki wirowe stosuje się w systemach wentylacyjnych w pomieszczeniach wymagających komfortu dla przebywających tam osób. Dr inż. Joanna Kopania i dr inż. Grzegorz Bogusławski z Instytutu Marketingu i Zrównoważonego Rozwoju opracowali nawiewnik wirowy o niskim poziomie generowanego hałasu. Został on nagrodzony brązowym medalem na IPITEX 2023 w Bangkoku. Autorzy wyjaśniają – Konstrukcja nawiewnika została zmodyfikowana pod kątem kształtu lamelek używanych jako elementy kierujące i rozprowadzające powietrze wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych, usługowych lub użyteczności publicznej. Innowacyjny kształt lamelek jest uniwersalny i pozwala na ich montowanie jako układu lewo- jak i prawozawieranego. Opr. Ewa Chojnacka GUSTowne rozwijanie turbiny Zespół GUST będzie pracował nad stworzeniem, a następnie przetestowaniem na specjalistycznym stanowisku, nowej magnesnicy do generatora autorskiej przydomowej turbiny wiatrowej. Wykorzysta na to otrzymane w konkursie MEiN dofinansowanie. Badania te pozwolą ulepszyć turbinę GUST, dostosowaną do pracy na terenach zurbanizowanych lub podmiejskich. – Finansowanie pozwoli także na wyjazd części realizatorów projektu na konkurs turbin wiatrowych ISWTC 2023 do Holandii – mówi dr inż. Michał Lipian z Instytutu Maszyn Przepływowych, opiekun Kola. – Zespół rozwija również szereg innych rozwiązań zastosowanych w prototype. Dla studentów działających w projekcie GUST niezwykle ważne jest wdrażanie innowacyjnych rozwiązań oraz popularyzacja wyników ich działań i badań. Ewa Chojnacka Studenckie innowacje Program „Studenckie Koła Naukowe Tworzą Innowacje” miał swoją kolejną edycję. Aż siedem projektów z naszej uczelni uzyskało dofinansowanie z Ministerstwa Edukacji i Nauki. Łączna kwota dofinansowania przyznana dla kół-laureatów z naszej uczelni to ponad 420 tysięcy i jest jedną z najwyższych w tym konkursie. Szczegółowe opisy wyróżnionych projektów są w oddzielnych artykułach. Więcej w „Studenckie innowacje”, Ewa Chojnacka Przejechać 1000 km Studenci z grupy Iron Warriors chcą poprawić własny rekord Polski i jadąc bolidem Eco Arrow 3.1 pokonać 1000 km na jednym litrze paliwa. Dofinansowany przez MEiN projekt nowego systemu elektrycznego jest pierwszym krokiem do zamierzonego celu. Zmodernizowany system bolidu złożony będzie z kilku podsystemów połączonych za pomocą centralnego sterownika. Jak wyjaśnia dr inż. Rafał Dyctho z Instytutu Maszyn Przepływowych, opiekun studentów – System ten będzie mniej podatny na awarie, łatwiejszy w serwisowaniu oraz modułarny, co umożliwi dalszą jego modernizację bez konieczności wymiany całości. Zastosowanie silnika BLDC zamiast klasycznego rozrusznika pozwoli na zmniejszenie zużycia energii elektrycznej i dokładniejsze sterowanie fazą startu silnika. Więcej w „Przejechać 1000 km”, Ewa Chojnacka Gesty posterują robotem Koło UbiCOMP realizuje projekt z pogranicza robotyki i informatyki dofinansowany przez MEiN. Jak wyjaśnia doktorantka Natalia Walczak – Studenci przygotują prototypy trzech różnych typów platform jezdnych wykorzystywanych do badań z zakresu interakcji człowieka z robotem w środowisku miejskim. W procesie projektowania zostanie wprowadzony alfabet gestów, które w sposób naturalny i intuicyjny pozwolą operatorom na sterowanie robotami mobilnymi w warunkach ograniczonej widoczności, np. na miejscach wypadków i zdarzeń, w zamglonych parkach i ulicach, czy na terenach festiwalowych. ■ Więcej w „Gesty posterują robotem”, Ewa Chojnacka Prototyp jednego z wcześniejszych typów platform foto: arch. UbiCOMP Stypendyści ministra W czasie kwietniowego posiedzenia Senatu Politechniki Łódzkiej laureaci stypendiów Ministra Edukacji i Nauki otrzymali gratulacje od rektora prof. Krzysztofa Jóźwika i prorektora ds. studenckich dr hab. inż. Witolda Pawłowskiego. Jednorazowe stypendium za znaczące osiągnięcia naukowe otrzymało siedmioro studentów z drugiego stopnia studiów: - Jakub Bobrowski z Wydziału Mechanicznego - Adrianna Rosiak i Agnieszka Pukacz z Wydziału EEIA - Martyna Szczęsna Berezowska i Morgan Klara Renard z Wydziału TMIWT - Piotr Waldemar Pawłowski z Wydziału BAiŚ - Mateusz Lichman z Wydziału FTIMS. Laureaci stypendium MNiSW foto: Ewa Chojnacka System neutralizacji wrogich dronów Studenckie Koło Naukowe Robotyków, tworząc dron do zastosowań w ratownictwie górskim opracowało technologię silników ze zmiennym skokiem śmigła. Dzięki zastosowaniu tej technologii można uzyskać odpowiednie parametry startu i lotu BSP, dużo większe prędkości oraz dobrą zwrotność i dynamikę. Projekt „Innowacyjny system neutralizacji wrogich dronów” dofinansowany przez MEiN, obejmie również montaż dowolnego urządzenia symulującego broń do zwalczania innych bezzałogowych statków powietrznych. Opracowany zostanie również system wizyjny pozwalający z pomocą sztucznej inteligencji wspomagać celowanie i śledzenie. Będzie on dobrym podłożem do modyfikacji i stworzenia rozwiązania mogącego poradzić sobie bez operatora. ■ Więcej w „System neutralizacji wrogich dronów”, dr inż. Błażej Witkowski, Instytut Obrabiarek i Technologii Budowy Maszyn Wychwytują metale ciężkie Studenckie koło Naukowe NANO opracowało już innowacyjne hydrożele zdolne do wychwytywania oraz recyklingu metali ciężkich z wody. Teraz, jak podkreśla prezes koła Jakub Skubalski, aby żele mogły być powszechnie stosowane, konieczna jest ich produkcja na skalę przemysłową. W związku z tym NANO pracuje nad nowym projektem „Automatyzacja oraz modyfikacja procesu syntezy przyjaznych dla środowiska hydrożeli przeznaczonych do wychwytywania metali ciężkich z wody” dofinansowanym przez MEiN. Jak wyjaśnia Jakub Skubalski – Założeniem jest modyfikacja i optymalizacja unikatowej aparatury do tzw. wylewania strefowego, tak by można prowadzić syntezę hydrożeli w sposób ciągły. Mamy nadzieję, że efekty projektu w realny sposób przyczynią się do poprawy stanu środowiska naturalnego. Więcej w „Casting na metale ciężkie”, Ewa Chojnacka Zajrzeć do DNA mikrobiomu pokrzywy W ramach otrzymanego z MEiN grantu SKN FERMENT przeanalizuje różnorodność mikroorganizmów zamieszkujących tkanki pokrzywy zwyczajnej, tzw. endofitów. – Mikroorganizmy te nie wywołują w roślinach objawów chorobowych, uważa się wręcz, że ich obecność jest niezbędna do prawidłowego wzrostu i rozwoju rośliny – mówi doktorantka Natalia Rutkowska. Projekt będzie polegał na przeprowadzeniu analiz metagenomicznych z wykorzystaniem urządzenia do sekwencjonowania DNA, co pozwali na bezpośrednią analizę DNA mikrobiomu rośliny z pominięciem etapu hodowli. Natalia Rutkowska wyjaśnia – Celem projektu jest określenie i porównanie populacji endofitycznych bakterii bytujących w pokrzywie zwyczajnej rosnącej w różnych strefach klimatycznych Polski, a także określenie ich potencjału biotechnologicznego. Więcej w „Zajrzeć do DNA mikrobiomu pokrzywy”, Ewa Chojnacka Komfortowy sufit Podstawowym rezultatem projektu zgłoszonego do konkursu MEiN przez SKN „Momencik” będzie zaproponowanie sufitu rastrowego, innowacyjnego i optymalnego z uwagi na kształt, strukturę, materiał i sposób montażu. – Wzór sufitu będzie nawiązywał do zachwycających form stworzonych przez naturę – wyjaśnia działająca w kole naukowym Paulina Kaszubska, studentka Wydziału BAiŚ. – Do wykonania prototypów wykorzystamy innowacyjne i ekologiczne rozwiązania niedostępne jeszcze na polskim rynku, m.in. kompozyty MBC na bazie grzybiny (z ang. mycelium-based composites) i tworzywa węglowo ujemne oraz te bardziej popularne. Studenci planują zgłosić wzór użytkowy zaprojektowanego sufitu oraz opatentować własny sposób mocowania antyakustycznego ograniczającego drgania. Więcej w „Komfortowy sufit”, Ewa Chojnacka Zwycięski pomysł na recykling Finał VI edycji konkursu Stena Circular Economy Award (SCEA) był częścią Szczytu Klimatycznego ToGetAir 2023. W kategorii Student główną nagrodę otrzymały Marlena Idczak i Klementyna Folwarczyk – studentki kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji na Wydziale Organizacji i Zarządzania. Pomysł studentek dotyczy odzyskiwania ubrań lub resztek materiałów z wełny, poddanie ich recyklingowi i zastosowanie w produkcji biowłókien ściółkujących jako alternatywy do stosowania wełny owczej pierwszego gatunku. Użycie wełny z recyklingu pozwoli zredukować ilość odpadów, jaką generuje człowiek przez swój konsumpcjonizm. Projekt został opracowany w ramach przedmiotu Projektowanie opakowań realizowanego pod kierownictwem mgr Anny Koziel. Podwójnie nagrodzony Stowarzyszenie Architektów Polskich we Francji z siedzibą w Paryżu przyznało doroczną nagrodę za najciekawszy projekt dyplomowy inżynierski. Absolwent kierunku architektura na Politechnice Łódzkiej inż. Robert Machura otrzymał wyróżnienie za pracę dyplomową „Muzeum Kultury Japońskiej w Łodzi”. Projekt wykonał pod kierunkiem prof. arch. Bolesława Stelmacha. Dodatkowo przyznano mu nagrodę specjalną „Prix Public”. Kapituła Konkursowa doceniła nowatorskie rozwiązania przestrzenne, innowacyjność i bardzo dobre wkompunowanie bryły budynku w otaczający krajobraz miejski oraz ciekawą wizję architektoniczną i rozwiązania materiałowe. Uroczystość wręczenia nagród odbyła się w Wyższej Szkole Architektury w Strasburgu w ramach Architektonicznych Spotkań Europejskich. Sukcesy sportowców w AMP Aerobik sportowy W Zatoce Sportu PL odbyły się Akademickie Mistrzostwa Polski w aerobiku sportowym. Rywalizowano w kategoriach solistów i solistek, duetów, trójek i zespołów. Reprezentacja PL wywalczyła I miejsce w klasyfikacji uczelni technicznych i IV w klasyfikacji generalnej. Oto medaliści z PL (w nawiasie zajęte miejsce w klasyfikacji generalnej oraz w klasyfikacji uczelni technicznych): - Małgorzata Komorowska (5-2), - Adam Piglowski (1-1), - duet Małgorzata Komorowska i Malwina Plak (2-1), - zespół: Gabriela Maziarz, Karolina Linek, Wiktoria Stasiak, Milena Zavatska, Emilia Fojcik, Aneta Malinowska, Adam Piglowski (3-1). Dr Ewa Brochocka, dyrektor Centrum Sportu i prezes KU AZS PL, podsumowując zawody powiedziała – Serdecznie dziękuję wszystkim zaangażowanym w przygotowanie i przeprowadzenie mistrzostw, a naszym zawodnikom i trener Monice Boruch, która również pełniła rolę sędziego, serdecznie gratuluję tak wspaniałego osiągnięcia. Więcej w „Aerobik sportowy”, Centrum Sportu Karate Karatecy z PL po raz kolejny wygrali klasyfikację generalną oraz klasyfikację uczelni technicznych na AMP w karate WKF! Studenci z 37 uczelni rywalizowali w kategoriach kata oraz kumite. Złote medale dla PL w kumite indywidualnym wywalczyli: - Kinga Harast +68 kg, - Michał Bankowski +84 kg, - Bartosz Wojciechowski 60 kg, - Krzysztof Szewczyk 75 kg. Złoto w kumite zdobyła też drużyna mężczyzn: Bartosz Wojciechowski, Krzysztof Szewczyk, Michał Bankowski i Jakub Dynda. Dyrektor CS PL dr Ewa Brochocka, gratulując powiedziała – Serdecznie dziękuję trenerom sekcji Januszowi Harastowi i Kindze Harast za pracę włożoną w przygotowania do zawodów, a całe ekipie gratuluję wspaniałych startów, które przyniosły naszej uczelni 10 medali! Więcej w „Sukces w karate”, dr Ewa Brochocka, Centrum Sportu PL Brydż W Akademickich Mistrzostwach Polski w brydżu sportowym, które rozgrywane były w Katowicach wzięło udział 190 zawodników z 27 uczelni. W klasyfikacji generalnej uczelni zwyciężyła Politechnika Łódzka, a podium uzupełnili Uniwersytet Szczeciński i Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie. W rywalizacji teamów zwyciężył Uniwersytet Warszawski, a w turnieju par wygrali Tomasz Krym i Bartosz Bejenka z PL. Na pomoście Centrum Sportu Niemal stu sportowców – kobiet i mężczyzn – wystartowało w XII edycji ogólnopolskich zawodów w dwuboju siłowym (wyciskanie leżąć i martwy ciąg) – double lift, które odbyły się na pomoście Centrum Sportu. Ustanowiono wiele nowych rekordów tych zawodów, także w drużynie z Politechniki Łódzkiej, która zajęła 3. miejsce. Politechnikę Łódzką reprezentowała sekcja trójbój siłowego w składzie: Bartosz Stefanowski, Bartosz Boć, Marcin Wojtasik, Łukasz Szczepocki, Jerzy Baykowski (pracownik CS), Mateusz Kaczmarski, Dominik Czestkowski oraz absolwenci naszej uczelni: Aleksandra Banasiak, Bartłomiej Klamerski. Trenerem sekcji jest Marcin Laśkiewicz. - Więcej w „Double lift na pomoście Centrum Sportu”, mgr Marcin Laśkiewicz, Centrum Sportu Łukasz Szczepocki z Wydziału Mechanicznego zajął 2. miejsce w klasyfikacji open student foto: Antoni Ciesielski Kwietniowo i... operowo W kolejnym spotkaniu w cyklu „Czwartkowe Forum Kultury” na scenie pojawiła się Danuta Dudzińska – sopranistka współpracująca z Teatrem Wielkim w Łodzi. Artystka opowiedziała o swych doświadczeniach muzycznych początkowo związanych z poezją śpiewaną, ale jej droga zawodowa doprowadziła ją do opery. Bogaty repertuar śpiewacki obejmuje kilkadziesiąt głównych partii sopranowych, m.in. w tak znanych spektaklach jak Wesele Figara Mozarta, Madame Butterfly, Cyganeria czy Tosca Pucciniego. Danuta Dudzińska jest też pedagogiem. Prowadzi klasę śpiewu solowego w Katedrze Wokalistyki Wydziału Sztuk Scenicznych w Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi. Czwartkowe spotkanie wzbogacone było licznymi materiałami audio i wideo oraz zdjęciami. - Więcej w „Kwietniowo i... operowo”, mgr Michał Grzelak, Dział Promocji Życie Uczelni – Biuletyn Informacyjny Politechniki Łódzkiej. Strona internetowa: zu.p.lodz.pl Wydawca: Politechnika Łódzka, ISSN 1425-4344, Nr 164 (3/2023) – czerwiec 2023. Numer zamknięto 24.05.2023 Adres redakcji: 90-924 Łódź, ul. ks. I. Skorupki 6/8, tel. 42 631 20 09, e-mail: email@example.com Redaktor dr inż. Ewa Chojnacka, współpraca dr inż. Hanna Morawska. Redakcja zastrzega sobie prawo do wprowadzania zmian, skracania i adiustacji tekstów. Nakład 700 sztuk. Okladka: projekt red., foto: zasoby Działu Promocji. Łamanie i druk: Media-Press P. Augustyniak i wspólncy S.J. / Beata Gawłowska / www.media-press.com.pl 93-578 Łódź, ul. Wróblewskiego 19A, tel. 42 682 60 25. Wiosna w kampusie Politechniki Łódzkiej Park im. ks. bp. Michała Klepacza	dcd50158-5095-4068-b709-10c3d7f870e9	finepdfs	2.060547	CC-MAIN-2023-50	https://www.zycieuczelni.p.lodz.pl/sites/default/files/wydaniepdf/%C5%BBU%20164_do%20internetu_0.pdf	2023-12-01T00:45:56+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100258.29/warc/CC-MAIN-20231130225634-20231201015634-00379.warc.gz	1,223,811,266	0.999605	0.999908	0.999908	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 403, 3480, 5345, 7926, 10569, 12547, 14255, 16142, 17932, 20059, 22462, 24159, 26154, 28074, 30623, 32585, 34711, 36617, 38823, 40699, 42563, 44652, 46927, 49507, 51065, 53315, 55747, 55823 ]	3	0
Ewangelina Skalińska, Krzysztof Andrzej Jeżewski "Chiński Norwid" a myśl i poetyka norwidologii polskiej Colloquia Litteraria 2/17, 69-76 2014 EWANGELINA SKALIŃSKA „CHIŃSKI NORWID" A MYŚL I POETYKA NORWIDOLOGII POLSKIEJ. [Recenzja książki Krzysztofa Andrzeja Jeżewskiego Cyprian Norwid a myśl i poetyka Kraju Środka1] – Dzikość bowiem stąd pochodzi Że jest się j e d n o s t r o n n y m jak kwiatów korzenie, I że się p r z e c i w - w r o t n y c h połowic nie godzi. Cyprian Norwid, Dwa guziki (z tyłu) Esej sinologiczny o Norwidzie – tak brzmi tytuł najbardziej poważnej jak dotąd recenzji książki Krzysztofa Andrzeja Jeżewskiego2. Pozycja ta budzi wiele zastrzeżeń recenzentki, Agnieszki Komorowskiej, która zwraca uwagę przede wszystkim na eseistyczny charakter pracy Jeżewskiego (to – zdaje się – jest jej pierwszy i najbardziej podstawowy zarzut), nieścisłości faktograficzne, dotyczące potencjalnej znajomości Norwida kultury chińskiej, braki w literaturze przedmiotu oraz błędy o charakterze korektorskim. Większość zarzutów Agnieszki Komorowskiej jest raczej słuszna. Natomiast warto zauważyć, że w eseju naukowym Jeżewskiego jest coś niezwykle uwodzącego intelektualnie i inspirującego interpretacyjnie. Nawet jeśli norwidologiczne „szkiełko i oko" może dopatrzeć się w nim rozmaitych uchybień, to jednak warto bardzo mocno podkreślić pozytywne aspekty tak szeroko i ciekawie zakrojonej pracy, przeprowadzonej przez autora – wszak – niebędącego typowym 1 Warszawa 2011. 2 Zob. Agnieszka Komorowska, Esej sinologiczny o Norwidzie, „Studia Norwidiana" 2014, nr 29. norwidologiem, a już na pewno niewikłającego się w uciążliwe spory norwidologiczne. Prezentowana książka zaskakuje. Przecież sylwetka autora Quidama wydaje się być już dobrze przebadana, w końcu co roku w rozmaitych ośrodkach naukowych powstaje sporo poświęconych Norwidowi publikacji3. Wydawać by się mogło, że w tym momencie można jedynie dążyć do coraz lepszego, gruntowniejszego rozumienia tekstów autora Vade-mecum. A tu się okazuje, że istnieje w jego twórczości szereg wątków niedocenionych przez dotychczasowych badaczy. Tak więc na pierwsze, narzucające się czytelnikowi książki Jeżewskiego pytanie: „Co ma Norwid do Chin?", badacz spokojnym tonem, pozbawionym jakichkolwiek nut rewelacji, przekonuje, że twórczość Norwida łączy z Chinami naprawdę sporo. Urzekający jest prosty, bezpretensjonalny sposób, w jaki pisze Jeżewski o swoim – jakże ważnym – odkryciu norwidologicznym: Docieramy tutaj do nader interesującego problemu, a mianowicie prawdopodobieństwa wpływu filozofii i estetyki chińskiej na sztukę i myśl autora Vade-mecum. Czy nie tu właśnie należy szukać źródła jej niezwykłej oryginalności? „Ja od żadnego poety polskiego z żywych i umarłych nigdy nic nie wziąłem…" – pisał do Bronisława Zaleskiego w styczniu 1868 roku. Poeta czytał w dwunastu językach i „język chiński nie był mu obcy", jak pisze w liście do Józefa Ignacego Kraszewskiego z 28 października 1876 roku, a jego pisma świadczą o zdumiewającej jak na owe czasy znajomości cywilizacji Kraju Środka. W jego Albumie Orbis (rodzaj notatnika bogato ilustrowanego przez autora) znajdujemy wiele passusów poświęconych myśli chińskiej i jej pokrewieństwom z chrześcijaństwem4. 3 Warto w tym miejscu zwrócić uwagę chociażby na jedną z ostatnich prac Piotra Chlebowskiego Romantyczna silva rerum. O Norwidowym «Albumie Orbis», Lublin 2009. 4 Krzysztof A. Jeżewski, Cyprian Norwid a myśl i poetyka Kraju Środka, dz.cyt., s. 14. Nawet jeżeli spojrzymy na powyższy cytat z pewnym dystansem; jeżeli wytkniemy autorowi pewne wyolbrzymienie zagadnienia: Norwid a kultura Chin; jeżeli zdecydowanie podważymy tezę Jeżewskiego o kulturze chińskiej jako źródle „niezwykłej oryginalności" Norwida, to mimo wszystko w tak zaprezentowanym problemie badawczym, w tym komparatystycznym zbliżeniu zostanie ziarno pomysłu równie odważnego, co inspirującego. Poszukiwania Jeżewskiego opierają się głównie na różnego rodzaju wspomnieniach Norwida dotyczące kultury chińskiej. Przytaczane przez badacza cytaty są – rzeczywiście – przekonujące5. Podaje on też szereg źródeł bibliograficznych, z których (z dużym prawdopodobieństwem) mógł Norwid zaczerpnąć sporo wiadomości na temat Chin. Powstaje tu jednak pewna wątpliwość natury diachronicznej. Jeżewski zdaje się rozciągać wpływ kultury Kraju Środka na całą twórczość autora Vade-mecum, upatrując w niej jedno z podstawowych źródeł oryginalności poety. Jednak nawet pobieżne prześledzenie wymienianych przez Jeżewskiego cytatów z Norwida wyraźnie wskazuje, że bliższa znajomość poety z kulturą Chin rozpoczyna się chyba nie wcześniej niż w roku 1856… Jeżewski prezentuje w książce wynik swojego wieloletniego śledztwa – cierpliwie i sukcesywnie gromadzone ślady obecności chińskiej kultury w pismach Norwida. Z tego eseju możemy dowiedzieć się, gdzie i kiedy autor Milczenia miał okazję zetknąć się z opisami Chin czy też z tłumaczeniem świętych ksiąg Kraju Środka, a także co o nich sądził. W których fragmentach swojej twórczości aktualizował tę tradycję i co w niej szczególnie cenił. Naturalną koleją rzeczy rodzi się pytanie, w jaki sposób nasze rozumienie Norwida może zostać pogłębione przez adaptację na gruncie literaturoznawstwa polskiego proponowanej przez Jeżewskiego analogii. 5 Jeżewski podaje, między innymi, taki cytat zAlbumu Orbis: „Siła i prawo rezystencji w dziejach: Chiny i Indie – nieruchomość w potędze cnoty – mądrości […] To upotęgowanie człowieka przez spójnię świętości i mądrości jego z mocami stworzenia właściwą jest cechą całej filozofii orientalnej" (Jeżewski, dz.cyt., s. 17). Przede wszystkim warto zwrócić uwagę na ogromną wagę spotkania kultur, do którego dochodzi w twórczości Norwida. Nie od dziś wiadomo, że ten najmłodszy romantyk dążył do rozszerzenia ram kultury polskiej, do wyprowadzenia jej z kręgu „parafiańszczyzny", do ukazania Polakom XIX-wiecznym horyzontu myślowego całej kultury europejskiej z jej bogactwem duchowym i etycznym. Jednak chyba nigdy wcześniej nie sądzono, że głęboki etycyzm Norwida może być związany z etyką i duchowością Wschodu. Jeżewski pisze w tym kontekście o zbliżonym „diapazonie duchowym" polskiego poety i Konfucjusza czy Lao-Tsego. Osobne miejsce zajmuje ciekawa refleksja Jeżewskiego nad możliwym wpływem Konfucjusza na Norwidowe poszukiwania językowe: „[wiersz] Ogólniki kończy się słynną dewizą: «Odpowiednie dać rzeczy słowo!». Otóż jest to jedna z zasad Konfucjusza (por. Lun-jü XIII, 3), która polega na «naprawianiu nazw», czyli uściśleniu, uprawidłowieniu sensu słów, na skorygowaniu desygnatów, na «daniu odpowiedniego słowa». «Jeżeli nazwy nie są poprawne, słowa nie odpowiadają prawdzie», mówi Mistrz. Myśl ta została przejęta przez cesarza Cze hoang ti, który kazał wyryć na stelach: «Przyniosłem ład dla tłumów i poddałem próbie czyny i realia: rzecz każda ma nazwę, która jej odpowiada"6. Jednocześnie autor omawianej książki cały czas doskonale pamięta o fundamentalnych różnicach między osobową, zindywidualizowaną stroną chrześcijaństwa a swoistą „bezosobowością" buddyzmu. Co ciekawe, różnica ta, która na gruncie religijnym wydaje się być ostatecznie nie do pokonania, pod piórem Norwida pozostaje niemal niezauważalna. Bo też – jak świetnie pokazuje to Jeżewski – nie chodzi poecie o to, żeby podejmować dyskusję z kulturą Dalekiego Wschodu, ale o to, żeby czerpać z niej to, co najbardziej wartościowe, co może znacząco wzbogacić albo też skutecznie zrewitalizować kulturę europejską. Zresztą chyba największym i n a j b a r d z i e j w a r t o ś c i o w y m o d k r y c i e m J e ż e w s k i e g o j e s t 6 Krzysztof A. Jeżewski, dz.cyt., s. 23–24. zestawienie Norwidowej poetyki białego kwiatuz r d z e n n i e c h i ń s k i m e s t e t y c z n y m p o j ę c i e m „m d ł a w o ś c i". Polska „norwidologia" już od wielu lat poszukuje odpowiednich pojęć do opisu Norwidowej poetyki „białego kwiatu" i „dagerotypu". W kontekście dyptyku Białe kwiaty – Czarne kwiaty (z braku innych narzędzi) badacze zwykle posługują się własnymi określeniami poety: słowa „białe", „błahe", „ciche", „nieobecność stylu" etc. … Dotychczas można było sądzić, że poetyka obu zbiorków bezprecedensowo zapowiadała estetykę symbolizmu albo minimalizmu. Jeżewski ukazuje tu arcyciekawy kontekst: To zjawisko […] typowo chińskie […] polega na wytłumieniu ekspresji, na przemawianiu półgłosem, operowaniu półtonem, na przemykaniu cichaczem, niemal po kryjomu. Ale jest to proceder równie złożony, co subtelny. Z punktu widzenia semiologii znak „mdławy" w poezji chińskiej nie tyle „przedstawia", co „od-przedstawia", bogactwo (wirtualne) mdławości bowiem łączy się z intuicją indywidualną egzystencji z całym jej oderwaniem od zjawisk i świadomością „pustki" właściwej rzeczom […]. A trochę dalej przytacza Jeżewski opinię francuskiego sinologa, Françoisa Julliena: W tym stadium rzeczywistość nie jest już „zablokowana" w swych przejawach stronniczych lub zbyt widocznych; konkret staje się dyskretny, otwiera się na przemianę […] Prowadząc nas do granic wrażliwości, tam gdzie ona znika i rozprasza się, mdławość pozwala nam zaznać „tamtej strony". Ale ta transgresja nie wychodzi na tamten świat, o statucie metafizycznym, odcięty od wszelkiego doznania. Rozpościera ona tylko ten tutaj (jedyny) – ale oczyszczony z tego, co go zamąca, wirtualny, nastawiony – bez końca – na rozkosze zmysłów7. 7 Krzysztof A. Jeżewski, dz.cyt., s. 41. Autor analizowanej rozprawy nie poświęca szczególnej uwagi przedstawionemu tu zagadnieniu, traktując je na równi z innymi rozpoznanymi przez siebie znakami obecności kultury Kraju Środka w pismach Norwida. W y d a j e s i ę j e d n a k, ż e w ł a ś n i e t a o b s e r w a c j a j e s t w c a ł e j k s i ą ż c e n a j b a r d z i e j w a r t o ś c i o w a p o d w z g l ę d e m p o z n a w c z y m. Wszak metafora „mdławości" (łącznie z jej paradoksalnym aksjologicznie „znakiem ujemnym") zdaje się blisko przylegać do sedna poetyki i filozofii Norwidowych Kwiatów, w których możemy przeczytać: Jeżeli mówię: cisze różne, to i w y r a z y one białe, bezmyślne, nie opowiadające nic, a których kilka tu i owdzie słyszałem, albo którym raczej świadkiem byłem, bo od tła, na którym miejsca swe znajdowały, nieodłącznymi są8. „Wyrazy białe, bezmyślne", a za Jeżewskim powiedzielibyśmy – „mdławe", stają się znakiem, ale nie zwykłym znakiem, który na zasadzie referencji łączy się z rzeczywistością, ale znakiem – ledwo uchwytnym, półprzezroczystym, ledwie sugerującym możliwość rozumienia. Zresztą może nie tyle stricte rozumienia, co właśnie możliwości pewnej kontemplacji rzeczywistości. Doskonałym tego przykładem jest chociażby ukazanie liryku Jak… − subtelnego wiersza miłosnego – w europejsko-wschodnim kontekście filozoficzno-estetycznym. Całość Norwidowego liryku opiera się na „akwarelowym" szkicu sytuacji spotkania z ukochaną. Rozprawa Cyprian Norwid a myśl i poetyka Kraju Środka charakteryzuje się jeszcze jedną ciekawą cechą – obszernym materiałem egzemplifikacyjnym. O ile pierwszą część książki można określić mianem eseju komparatystycznego, o tyle jej druga część jest wyborem zVade-mecum Norwida, opatrzonym licznymi – często zaskakującymi – kontekstami, ukazującymi myśl poety na tle kultury powszechnej. 8 Cyprian Norwid, Białe kwiaty, w: tenże, Pisma wszystkie, zebrał, tekst ustalił, wstępem i uwagami krytycznymi opatrzył Juliusz W. Gomulicki, t. VI: Proza, Warszawa 1977, s. 192. Jego zmysłowość jest do tego stopnia subtelna, że wykracza poza ramy cielesne i przenosi się w dziedzinę ducha. Zresztą na płaszczyźnie konstrukcyjnej utworu mamy do czynienia właśnie z takim chińskim „mdławym" znakiem uczucia – z uczuciem zasugerowanym za pomocą szeregu obrazów sytuacji, które składają się na całość nienazwanego, bo (być może) nienazywalnego uczucia. Wiersz kończy się słowami: „…lecz nie rzeknę nic – bo jest mi smętno", które doskonale korespondują z przywołanym przez Jeżewskiego fragmentem z Czuang-tsego: Słowa swobodnie płynące [jak wino z dzbana] są odbiciem natury. Ponieważ rozchodzą się szeroko, trwają bez końca. Niemówienie oznacza zgodność [ale ta] zgodność nie jest zgodna ze swoim określeniem, a jej określenie nie jest zgodne z tą zgodnością. Dlatego powiedziane jest: nie wyrażajcie się słowami. Gdy człowiek mówi nie mówiąc, to choćby mówił całe życie, to jak gdyby się nie odezwał ani słowem; choćby przez całe życie nie odezwał się ani słowem, jest to jak gdyby stale mówił9. Należy mocno podkreślić jeszcze jedną zaletę tej specyficznej antologii, która nie tylko rozszerza konteksty interpretacyjne Vade-mecum, ale też staje się pewnym rodzajem otwartej, ciągle stającej się na nowo interpretacji. Jeżewski z reguły nie proponuje tu żadnego własnego rozumienia tekstów Norwida, ale daje czytelnikowi doskonałe narzędzia do tworzenia własnych ciągów skojarzeń. Naturalnie wypada wspomnieć także o tym, że metoda takiego opracowania Vade-mecum ma swój wyraźny pierwowzór w edytorskich pracach Józefa Ferta10. Jednak o ile badacz lubelski dąży – jak się zdaje – do symbolicznego „skodyfikowania" lektury, do sprecyzowania sensów i ustalenia siatki powiązań myślowych w obrębie 9 Krzysztof A. Jeżewski, dz.cyt., s. 94. 10 Cyprian Norwid, Vade-mecum, oprac. Józef Fert, BN I 271, Wrocław–Kraków 1999. W wersji obszerniejszej: Cyprian Norwid, Vade-mecum, oprac. Józef Fert, Lublin 2004. twórczości autora Assunty, o tyle propozycja Jeżewskiego dąży do jej „otwarcia" na inny wymiar kulturowy. Ta podstawowa różnica w podejściu do Norwida Jeżewskiego i większości polskich norwidologów przejawia się również w sposobie prowadzenia wywodu. Jeżewski rezygnuje z obciążeń stylu naukowego, przez co lektura jego książki nie tylko wnosi sporo nowego do naszego rozumienia Norwida, ale też sprawia zwyczajną przyjemność i pozwala wyraźnie dostrzec powody, dla których Norwid jest uznawany za jednego z największych XIX-wiecznych poetów europejskich. Summary Ewangelina Skalińska, „Chinese Norwid" and the thought and poetics of Polish Norwid studies Review of Krzysztof Andrzej Jeżewski, Cyprian Norwid a myśl i poetyka Kraju Środka [Cyprian Norwid and the thought and poetics of the Middle Kingdom]. The review discusses main research questions tackled by Krzysztof Andrzej Jeżewski, the author of a comparative essay that juxtaposes selected aspects of Chinese culture and aesthetics with Cyprian Norwid's works.	<urn:uuid:19434846-3596-426e-bc57-8c6a8a908804>	finepdfs	1.46582	CC-MAIN-2024-33	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Colloquia_Litteraria/Colloquia_Litteraria-r2014-t2-n17/Colloquia_Litteraria-r2014-t2-n17-s69-76/Colloquia_Litteraria-r2014-t2-n17-s69-76.pdf	2024-08-11T01:42:35+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640843545.63/warc/CC-MAIN-20240811013030-20240811043030-00254.warc.gz	92,683,783	0.995645	0.999872	0.999872	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 145, 1588, 3501, 5624, 7675, 9451, 11475, 13406, 14433 ]	1	1
Procedura bezpieczeństwa funkcjonowania Samorządowego Przedszkola Nr 6 w Krakowie w czasie zagrożenia epidemią COVID 19 Podstawa prawna: - Rozporządzenie MENiS 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2020 r. poz. 1166 oraz poz.1386) - Wytyczne przeciwepidemiczne Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 listopada 2020 r. dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego oraz instytucji opieki nad dziećmi w wieku lat 3 - V aktualizacja I. Organizacja opieki 1. Przedszkole funkcjonuje w trybie dostosowanym do wymogów zachowania środków bezpieczeństwa związanych z zapobieganiem rozprzestrzenianiem się COVID-19, przy uwzględnieniu wytycznych Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 listopada 2020 r. dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej i innych form wychowania przedszkolnego oraz instytucji opieki nad dziećmi do lat 3. 2. Rodzic/prawny opiekun przyprowadzając dziecko do przedszkola zobowiązuje się do przestrzegania obowiązujących na terenie jednostki procedur związanych z wystąpieniem COVID-19 i wprowadzeniem stanu epidemicznego w kraju. 3. Rodzice są zobowiązani do przestrzegania godzin przyprowadzania dzieci tj. od 6.30 do 9.00 oraz odbierania dzieci od 14.00 do 17.00. 4. Przedszkole będzie zamknięte poza wyznaczonymi godzinami przyprowadzania i odbierania dzieci. 5. Po wejściu do przedszkola dokonywany będzie pomiar temperatury dziecka. 6. Do przedszkola mogą być przyjęte tylko dzieci zdrowe - bez objawów chorobowych. (podwyższona temperatura ciała, kaszel, katar, bóle brzucha, wymioty, biegunka, złe samopoczucie, temperatura powyżej 37.4 C). W trosce o zdrowie i bezpieczeństwo podopiecznych i innych pracowników, dziecko z podejrzeniem choroby nie będzie przyjęte do przedszkola. 7. Jeżeli w domu przebywa osoba na kwarantannie lub izolacji w warunkach domowych nie wolno przyprowadzać dziecka do przedszkola. 8. Osoba przyprowadzająca i odbierająca dziecko (do jednego dziecka jeden rodzic) musi być zdrowa oraz zobowiązana jest do przestrzegania na terenie przedszkola wszelkich środków ostrożności, tj. osłony ust i nosa, dezynfekcji rąk lub noszenia rękawiczek jednorazowych. 9. Osoba przyprowadzająca i odbierająca dziecko przebywa w przestrzeni wspólnej minimum czasu koniecznego do przygotowania dziecka do oddania pod opiekę nauczyciela, nie powinna prowadzić rozmów telefonicznych, spacerować z dzieckiem po terenie przedszkola. Osoba ta obowiązana jest opuścić przedszkole bez zbędnej zwłoki. 10. Przed wejściem do przedszkola należy bezwzględnie zdezynfekować ręce, nie zaleca się dezynfekcji rąk dzieci. Dzieci myją ręce niezwłocznie po wejściu na salę dydaktyczną. 11. Rodzice i opiekunowie przyprowadzający/odbierający dzieci do/z przedszkola są bezwzględnie zobowiązani do zachowania dystansu społecznego w odniesieniu do pracowników przedszkola, innych dzieci i ich rodziców wynoszącego min 1,5 m. W oczekiwaniu na wejście do przedszkola, szatni oraz ciągów komunikacyjnych należy zachować bezpieczny odstęp – ok. 1,5 metra. 12. Każda grupa dzieci będzie przebywać w wyznaczonej sali, w miarę możliwości pod opieką tych samych pracowników. 13. Obowiązuje zakaz przemieszczania się Rodziców na terenie przedszkola, poza miejscami wyznaczonymi. Nauczyciel jest zobowiązany do kontaktu z rodzicem za pośrednictwem telefonu, e-mail, listownie. Rodzic jest zobowiązany do podania nr telefonu, który jest w stanie w każdej chwili odebrać oraz aktualnego adresu e-mail. Wszelkie sprawy administracyjne załatwiane są za pomocą kontaktu telefonicznego lub e-mailowego. 14. Zabrania się przynoszenia z domu zabawek i innych przedmiotów jak również ich wynoszenia z przedszkola. Z sali dydaktycznej zostaną usunięte przedmioty i sprzęty, których nie można dezynfekować (np. pluszowe zabawki, dywan itp.) 15. Ponieważ zabawki należy dezynfekować po każdym użyciu ich przez dziecko, liczba zabawek do dyspozycji dzieci zostanie ograniczona. 16. Każda grupa dzieci może przebywać w ogrodzie przedszkolnym z zachowaniem dystansu między grupami. 17. Po odebraniu dziecka z przedszkola należy niezwłocznie opuścić teren przedszkola, niedopuszczalne jest gromadzenie się na terenach przyległych do budynku przedszkola i wspólne zabawy dzieci. 18. Sale będą systematycznie wietrzone przynajmniej raz na godzinę. 19. Pracownicy są zobowiązani zachować dystans społeczny między sobą, w każdej przestrzeni przedszkola, wynoszący ok. 1,5 metrów. 20. Personel opiekujący się dziećmi oraz pozostali pracownicy mają obowiązek używania maseczki a w razie potrzeby rękawiczek jednorazowych i fartucha ochronnego. 21. Organizacja miejsca do leżakowania dla dzieci najmłodszych powinna uwzględniać w miarę możliwości bezpieczną odległość miedzy leżaczkami. Po zakończeniu odpoczynku, leżaki będą zdezynfekowane. 22. Ogranicza się przebywanie osób trzecich na terenie przedszkola do minimum. Na teren przedszkola nie są wpuszczane osoby, które nie mają uzasadnionego interesu przebywania na terenie przedszkola. Dopuszcza się w szczególnych, uzasadnionych przypadkach przebywanie osób trzecich, tylko osoby zdrowe, z zachowaniem wszelkich środków ostrożności (m.in. osłona ust i nosa, rękawiczki jednorazowe, dezynfekcja rąk). II. Higiena, czyszczeni i dezynfekcja pomieszczeń i powierzchni 1. Dezynfekcja pomieszczeń (powierzchni, mebli, sprzętu, narzędzi, urządzeń, wyposażenia i powierzchni dotykowych (klamki, poręcze, uchwyty itp.) z zastosowaniem środków dezynfekujących aktywnych przeciwko wirusom. 2. Wietrzenie pomieszczeń w cyklach ustalonych z nauczycielem, co najmniej raz na godzinę. 3. Częste mycie rąk z użyciem wody i mydła (w przypadku dzieci) albo ich dezynfekowanie środkami na bazie alkoholu (w przypadku osób dorosłych). 4. Stosowanie zasad ochrony podczas kaszlu i kichania poprzez zakrycie ust i nosa zgiętym łokciem lub chusteczką. 5. Unikanie dotykania oczu, nosa i ust. 6. Zachowanie bezpiecznej odległości od osoby – dystans społeczny. 7. Organizacja stanowisk pracy w taki sposób, aby zapewnić zachowanie między nimi odległości co najmniej 1,5 m 8. Systematyczne prowadzenie monitoringu wykonywanych czynności porządkowych przez personel obsługowy. III. Organizacja pracy kuchni i żywienia 1. Pracownicy zatrudnieni w kuchni zobowiązani są do przestrzegania reżimu sanitarnego oraz zachowywania dystansu społecznego min. 1,5 m. W przypadku braku możliwości zastosowania dystansu należy używać maseczek ochronnych. 2. Personel kuchenny nie może kontaktować się z dziećmi oraz personelem opiekującym się dziećmi. 3. Obowiązuje częste mycie rąk lub stosowanie rękawiczek, szczególnie w kontakcie z produktami bez opakowań. 4. Personel pracujący w kuchni zobowiązany jest do zwracania szczególnej uwagi na utrzymanie wysokiej higieny, mycia i dezynfekcji stanowisk pracy, opakowań produktów, sprzętu kuchennego, naczyń stołowych oraz sztućców. 5. Naczynia i sztućce należy myć w zmywarce z dodatkiem detergentu, w temperaturze minimum 60 °C i wyparzać. 6. Posiłki dla każdej z grup wydawane są przez pracowników kuchni i przekazywane pracownikom obsługi z zachowaniem wymaganego dystansu. 7. Pracownik obsługi przedszkola po dokładnym umyciu rąk, zgodnie z instrukcją przystępuje do podania posiłku dzieciom. Po spożyciu przez dzieci posiłków oddaje naczynia do kuchni. 8. Po zakończonym posiłku należy zdezynfekować używane powierzchnie i sprzęty – szczególnie blaty stołów, blaty kuchenne, powierzchnie krzeseł, wózki kelnerskie. 9. Proces produkcyjny prowadzony jest z zachowaniem wszystkich zasad bezpieczeństwa i zgodnie zasadami opisanymi w dokumentacji HACCP. 10. Korzystanie z usług sprawdzonych dostawców. 11. Przestrzeganie zasad bezpiecznego odbioru towarów od dostawcy. IV. Postępowanie w przypadku podejrzenia zakażenia u dziecka/pracownika 1. Dziecko/pracownik, który wykazuje objawy choroby pozostaje w domu. Rodzic/pracownik zobowiązany jest do telefonicznego lub e-mail zgłoszenia podejrzenia zakażenia do dyrektora przedszkola. 2. Kolejnym krokiem jest telefoniczny kontakt rodzica dziecka/pracownika z lekarzem POZ lub z lekarzem oddziału zakaźnego i postępowanie zgodnie z zaleceniami medycznymi. 3. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia dziecka/pracownika przebywającego w przedszkolu (podejrzenie zakażeniem koronawirusem SARS-COV-2, kaszel, gorączka, duszności, utrata węchu o nagłym początku, utrata lub zaburzenia smaku o nagłym początku) należy niezwłocznie odizolować dziecko/pracownik od innych osób w wydzielonym pomieszczeniu. 4. Następnie należy telefonicznie powiadomić rodzica dziecka, który zobowiązany jest niezwłocznie odebrać dziecko i skontaktować się z lekarzem POZ lub z lekarzem oddziału zakaźnego i postępuje zgodnie z zaleceniami medycznymi. Pracownik kontaktuje się z lekarzem POZ lub z lekarzem oddziału zakaźnego i postępować zgodnie z zaleceniami medycznymi. 5. Jeżeli lekarz stwierdzi, że dziecko/pracownik jest zdrowe to może wrócić do przedszkola. 6. Jeżeli dziecko/pracownik jest chory lekarz kieruje do izolacji w warunkach domowych, do leczenia w szpitalu lub do izolatorium, a następnie lekarz zgłasza podejrzenie (druk ZLK) do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie. 7. W przypadku podejrzenia zakażenia dziecka/pracownika wirusem SARS-COV-2 i po opuszczeniu przez dziecko/pracownika przedszkola dyrektor podejmuje następujące działania: a. Ustala obszar, w którym poruszało się i przebywało dziecko; b. Zleca mycie i dezynfekcję powierzchni, mebli, sprzętu, narzędzi, urządzeń, wyposażenia i powierzchni dotykowych (klamek, poręczy, uchwytów itp.) z zastosowaniem środków dezynfekcyjnych aktywnych przeciwko wirusom; c. Nakazuje wietrzenie pomieszczenia, w którym przebywało dziecko/pracownik; d. Przeprowadza dezynfekcję drogi dojścia dziecka/pracownika do pomieszczenia (poręcze schodów, klamki, lady, etc. – czyli elementów, których mogło dotykać); e. Sporządza listę dzieci/pracowników mających bliski kontakt* z osobą z zakażeniem koronawirusem SARS-COV-2 (lista dzieci/pracowników z kontaktu musi zawierać: imię nazwisko i datę urodzenia, adres zamieszkania, telefon kontaktowy, adres e-mail do kontaktu) 8. W przypadku potwierdzonego zakażenia COVID-19 należy skontaktować się z Państwową Inspekcją Sanitarną i stosować się do zaleceń inspektora sanitarnego. 9. Zaleca się bieżące śledzenie informacji Głównego Inspektora Sanitarnego i Ministra Zdrowia dostępnych na stronach https://www.gov.pl/web/gis lub https://www.gov.pl/web/koronawirus, a także obowiązujących przepisów prawa 10. Dziecko lub pracownik może wrócić do placówki. 11. Rodzice dzieci z grupy dziecka, u którego podejrzewa się zakażenie zostają telefonicznie poinformowani o zaistniałej sytuacji i poproszeni o odbiór dzieci i ich obserwację. 12. Dyrektor, za zgodą organu prowadzącego i po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, może zawiesić zajęcia na czas oznaczony, jeżeli ze względu na aktualną sytuację epidemiologiczną może być zagrożone zdrowie dzieci i pracowników. 13. Zawieszenie zajęć może dotyczyć w szczególności grupy wychowawczej lub całego przedszkola. 14. O zawieszeniu zajęć dyrektor zawiadamia organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Definicja bliskiego kontaktu: przebywanie w bezpośredniej bliskości (twarzą w twarz) z osobą chorą, w odległości mniejszej niż 2 m przez ponad 15 minut, bezpośredni kontakt fizyczny z osobą zakażoną wirusem COVID-19 (np. podanie ręki), bezpośredni kontakt bez środków ochronnych z wydzielinami osoby z COVID-19 (np. dotykanie zużytej chusteczki higienicznej, narażenie na kaszel osoby chorej), przebywanie w tej samej sali zajęć lub innych pomieszczeniach przez co najmniej 15 minut . V. Postanowienia końcowe 1. Przepisy niniejszej Procedury wchodzą w życie z dniem jej ogłoszenia. 2. Wszyscy Rodzice i pracownicy zostają zobowiązani do niezwłocznego zapoznania się z postanowieniami niniejszej Procedury i bezwzględnego przestrzegania jej zapisów. Kraków, dnia 20.08.2021 r. Wanda Woźniak Dyrektor Samorządowego Przedszkola Nr 6	<urn:uuid:ff278236-d58e-44b0-8ac3-6e1988a2a629>	finepdfs	1.658203	CC-MAIN-2021-39	https://przedszkole6krakow.pl/wp-content/uploads/2021/08/Procedura-bezpieczenstwa-09-2021-002-1.pdf	2021-09-26T04:09:15+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780057796.87/warc/CC-MAIN-20210926022920-20210926052920-00226.warc.gz	510,345,460	0.99997	0.999973	0.999973	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2001, 4693, 7788, 11744, 12094 ]	1	0
Łukasz Świątkowski firstname.lastname@example.org Poniższe opracowanie oparte jest na pracy magisterskiej p.t. „Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych w świetle systemu prawnego Unii Europejskiej oraz systemów prawnych wybranych państw członkowskich" napisanej pod kierunkiem naukowym dr Konrada Fiałkowskiego w Katedrze Prawa Międzynarodowego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie w 2005r. W poniższym opracowaniu scharakteryzowane zostały zagadnienia związane z ochroną patentową wynalazków biotechnologicznych w świetle systemu prawnego Unii Europejskiej oraz wybranych państw członkowskich, ze szczególnych uwzględnieniem zapisów Konwencji monachijskiej O udzielaniu patentów europejskich jak również Dyrektywy 98/44WE W sprawie prawnej ochrony wynalazków biotechnologicznych. Innowacje z dziedziny biotechnologii nie tylko wymagają w wielu przypadkach stworzenia odrębnych regulacji prawnych w dziedzinie prawa patentowego, ale również wywierają istotny wpływ na rozumienie i interpretacje tradycyjnych przesłanek. Zdolność wynalazcza i patentowa wynalazków biotechnologicznych wywołuję liczne kontrowersje i z tego względu ich dokładniejsze przedstawienie uznać należy za wskazane. Rozwój przemysłu biotechnologicznego jak również kwestia komercjalizacji wynalazków biotechnologicznych zostały przedstawione w bardzo podstawowym zakresie. 1. Zdolność wynalazcza innowacji biotechnologicznych 1.1 Stan prawny w dziedzinie prawnej ochrony biotechnologii na obszarze Unii Europejskiej Stan prawny na obszarze Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony patentowej wynalazków biotechnologicznych regulowany jest Konwencją O udzielaniu patentów europejskich podpisaną w Monachium 5.10.1973r. (zwaną dalej Konwencją o patencie europejskim) wraz z jej regulaminem wykonawczym 1 . Jest to pierwszy akt regulujący zasady możliwości przyznania ochrony patentowej wynalazkom biotechnologicznym, który jednocześnie wywarł zasadniczy wpływ na ukształtowanie się europejskiego systemu patentowego 2 . Podkreślić należy jednak, iż Konwencja ta oraz wzorowane na niej przepisy redagowane były w okresie, kiedy nie przewidywano zarówno dynamicznego rozwoju biotechnologii jak również wzrostu możliwości ingerencji człowieka w procesy mające miejsce w organizmach żywych. Mimo, iż Konwencja o patencie europejskim przyczyniła się w dużej mierze do harmonizacji europejskiego prawa patentowego, to w dziedzinie biotechnologii widoczna była tendencja odwrotna. Spowodowane było to w głównej mierze niejednolitą polityką krajowych urzędów patentowych przy ocenie zdolności patentowej organizmów żywych 3 . Ponadto dynamiczny rozwój biotechnologii, a przede wszystkim takich dziedzin jak inżynieria genetyczna oraz coraz większe możliwości jej zastosowania były przyczyną wzrostu społecznych lęków i obaw, 1 Nowińska Ewa, Promińska Urszula, du Vall Michał, „Prawo własności przemysłowej", Warszawa 2005, s.54 3 Henzler-Żakowska Helena, „Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych w świetle Dyrektywy nr 98/44 z dnia 6 czerwca 1998r.", „Studia prawnicze", nr 1-2/2000, s.106 2 Konwencja ta formalnie nie stanowi części prawa wspólnotowego, faktycznie jednak wyznacza obowiązujące na jej obszarze standardy w kwestiach formalno-prawnych, mimo iż państwa w niej uczestniczące nie zostały zobowiązane do ujednolicenia wewnętrznych regulacji patentowych. Dzięki jej daleko idącym regulacjom w zakresie przedmiotowym zharmonizowane zostało w istotny sposób prawo regulujące kwestie od momentu udzieleniu patentu. Nie ujednolicone zostały natomiast obszary procedur dotyczących naruszenie patentu i wniosków o unieważnienie patentu z uwagi na istotne różnice legislacyjne, co m.in. wykorzystują strony przy wyborze sądu właściwego dla rozstrzygnięcia danej kwestii. Podstawową ideą konwencji było stworzenie scentralizowanej procedury patentu, nazywanego „patentem europejskim" udzielanego przez Europejski Urząd Patentowy (EPO), nie stanowiącego instytucję Unii Europejskiej. Organami Europejskiej Organizacji Patentowej są EPO mający siedzibę w Monachium wraz ze swoim oddziałem w Hadze oraz Radą Administracyjną EPO. Patent europejski może być określony jako zbiór patentów europejskich, będącymi patentami krajowymi. Wywiera on takie same prawne jak patent krajowy udzielany przez dane państwo, w każdym kraju wskazanym przez zgłaszającego wynalazek w momencie rejestracji zgłoszenia. Unieważnienie patentu przez organ danego państwa wywiera skutki tylko na jego terytorium przy jednoczesnym zachowaniu ważności patentu w innym państwie lub państwach. Przypadki naruszenie patentu europejskiego rozstrzygane są według właściwego prawa krajowego. co z kolei skutkowało bardziej restrykcyjną praktyką Europejskiego Urzędu Patentowego. Najważniejszym aktem wspólnotowym dotyczącym ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych jest Dyrektywa Parlamentu i Europejskiego i Rady 98/44/WE z dnia 6 lipca 1998r. W sprawie prawnej ochrony wynalazków biotechnologicznych (zwana dalej Dyrektywą) będąca wynikiem wieloletnich prac, które podjęte zostały już w latach 80-tych XX-go wieku, a ich wyrazem były opublikowane w 1989r. przez Komisję EWG propozycje Wytycznych Rady Wspólnoty Europejskiej w sprawie ochrony wynalazków biotechnologicznych 4 . Nie zostały one jednakże przyjęte przez Radę, lecz stanowiły istotny element dalszych prac w tej dziedzinie. Dyrektywa jest próbą przeciwdziałania niepożądanym zjawiskom, jakie miały miejsce w dziedzinie biotechnologii na gruncie Konwencji o patencie europejskim. Reguluje ona jednak tylko te elementy ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, które wymagają uszczegółowienia z uwagi na ich charakterystykę. Ogólne regulacje prawne dotyczące tej kategorii wynalazków zawarte powinny być natomiast w wewnętrznych przepisach prawa patentowego 5 . Dyrektywa poprzedzona jest preambułą składającą się z 56 punktów, która podkreśla rangę biotechnologii i potrzebę zapewnienia właściwej ochrony prawnej celem stworzenia odpowiedniego środowiska dla inwestorów oraz zawiera podstawowe zasady, którymi kierowano się przy tworzeniu dyrektywy. Preambuła ta odgrywa jednocześnie ważną rolę dla interpretacji głównego tekstu Dyrektywy. Część zasadnicza składa się z 5 rozdziałów. I-szy zatytułowany „Zdolność patentowa" dotyczy przesłanek zdolności patentowej, II-gi („Zakres ochrony") określa wymagania dotyczące ochrony, jakie powinny być spełnione w prawie krajowym celem zapewnienia ochrony. Rozdział III („Wzajemne licencje przymusowe") reguluje zasady przyznawania licencji przymusowej, rozdział IV („Depozyt, dostęp i ponowny depozyt materiału biologicznego") dotyczy natomiast kwestii ujawnienia wynalazków. Ostatni V-ty rozdział („Przepisy końcowe") określa datę wejścia w życie Dyrektywy oraz terminy, w jakich państwa członkowskie zobowiązane są do dokonania implementacji zapisów Dyrektywy do prawa krajowego. 4 Fiołka Janusz: Projekt Wytycznych Rady Wspólnoty Europejskiej w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Międzyuczelniany Instytut wynalazczości i ochrony własności intelektualnej, Prace z wynalazczo i ochrony własności intelektualnej, Warszawa-Kraków 1993, s.43 5 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.109 ści Dyrektywa zobowiązała państwa członkowskie Unii Europejskiej do dostosowania krajowych systemów prawa patentowego do zapisów Dyrektywy do 30.07.2000 6 . Z tą chwilą Dyrektywa miała stać się wiążąca dla wszystkich państw członkowskich, a brak jej implementacji lub niewłaściwa implementacja stać się miały przedmiotem rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Zapisy Dyrektywy spotkały się jednak z licznymi protestami ze strony państw członkowskich, które odmówiły jej implementacji 7 . Dyrektywa została włączona do Konwencji o patencie europejskim w postaci rozdziału VI zatytułowanego Wynalazki biotechnologiczne, który nabrał mocy prawnej z dniem 1.09.1999r. W wyniku tej decyzji zapisy Dyrektywy stosowane są również w stosunku do spraw rozpatrywanych na gruncie Konwencji monachijskiej, co wywiera wpływ nie tylko na samą konwencję, lecz również na system prawny państw, które są stronami konwencji, a nie dokonały implementacji Dyrektywy. Jednocześnie należy podkreślić, iż Konwencja o patencie europejskim nie stanowi elementu prawa wspólnotowego i formalny obowiązek implementacji przepisów Dyrektywy nie istniał, a decyzja ta uwidacznia istotną rolę, jaka odgrywają jej postanowienia. Dla treści tego opracowania istotną rolę odgrywają także decyzja i opinie w sprawie nr C-377/98 przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości Królestwo Holandii przeciwko Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej. Holandia wnosząc o uniewa ż nienie Dyrektywy przedstawiła liczne zarzuty wobec zarówno formy prawnej jak i tre ś ci zapisów, co jest odzwierciedleniem w ą tpliwo ś ci wyra ż anych przez wiele ś rodowisk w kwestii przyznania zdolno ś ci patentowej wynalazkom z dziedziny biotechnologii. Wnoszone sprzeciwy na płaszczy ź nie etycznej dotyczyły przede wszystkim kwestii ewentualnej mo ż liwo ś ci monopolizacji wiedzy dotycz ą cej materii ż ywej przez pojedyncze osoby oraz mo ż liwo ś ci przyznania zdolno ś ci 6 Twardowski Tomasz, Twardowska Aleksandra, „Protecting Biotech Invention Rights", "European Biotechnology Science Industry News", nr 3/2004, s. 28 7 Dyrektywa ta nie została dotychczas w pełni zaimplementowana przez Belgię, Francję, Holandię, Luksemburg, Szwecję i Włochy oraz Austrię i Niemcy, w których przypadku rozstrzygał Europejski Trybunał Sprawiedliwości. W opinii rządu holenderskiego Dyrektywa zawiera wady o charakterze etycznym oraz narusza zasadę subsydiarności, a jej implementacja mogłaby naruszyć zasady prawa wewnętrznego. W efekcie tego Holandia wniosła o zawieszenie procesu implementacji Dyrektywy. Wniosek ten został odrzucony jednak przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Przejawem tych wątpliwości, które podzielały również rządy m.in. Belgii, Francji, Niemiec i Danii była rekomendacja Rady Europy nr 1468 z 29.06.2000r. z apelem o wstrzymanie implementacji Dyrektywy. Dyrektywa została natomiast zaimplementowana do końca 2000 roku przez m.in. Wielką Brytanię, Finlandię, Grecję, Danię oraz Polskę, co z uwagi na liczne kontrowersje, jakie w Polsce wzbudza biotechnologia jest faktem godnym podkreślenia. patentowej organizmom żywym jako takim i traktowania ich jako rezultatu działalności twórczej człowieka w myśl prawa patentowego. Kwestionowano także zasadność tworzenia nowych wspólnotowych aktów prawnych dla tej kategorii wynalazków. Argumentowano, iż na terytorium Unii Europejskiej decydującą rolę odgrywają patenty przyznane na mocy Konwencji o patencie europejskim i decydującą rolę odgrywać powinno zapewnienie odpowiedniej linii orzecznictwa Europejskiego Urzędu Patentowego. Jednakże wspomniane już restrykcyjne stanowisko zajmowane przez ten Urząd nie było zgodne z proponowanym kierunkiem zmian na polu ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych 8 . Wątpliwości zawarte we wniosku o unieważnienie Dyrektywy i przyjęte stanowisko przez organy Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zostaną przedstawione szerzej w dalszej części tego opracowania. Krajowe systemy prawa patentowego państw członkowskich Unii Europejskiej w różny sposób odnoszą się do kwestii ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych. Należy jednak podkreślić, iż różnice te dotyczą jedynie kwestii formalnych, gdyż treść przepisów jest w dużej mierze zunifikowana i oparta na zapisach Dyrektywy. W systemie prawnym Polski zagadnienie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych uregulowane jest w ustawie Prawo własności przemysłowej (p.w.p) z 30 czerwca 2000 roku (Dz.U. nr 49 z 2001r., poz.508), która stanowi istotny element rozwoju polskiego systemu prawnego dotyczącego wynalazków biotechnologicznych 9 . Szczególne znaczenie ma jej nowelizacja z 6 czerwca 2002r, 8 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.108 9 Datuje się on od roku 1992, kiedy to miała miejsce nowelizacja ustawy o wynalazczości z 1972 roku. Na gruncie tej ustawy zakaz udzielania patentów obejmował m.in. środki żywności, środki chemiczne i farmaceutyczne, a przedmiot patentu stanowić mogły jedynie sposoby ich wytwarzania. Wyłączenia te interpretowane były w sposób dosłowny. W wyniku takich zapisów zakaz udzielania patentów obejmował wiele preparatów biotechnologicznych m.in. DNA, RNA. Na mocy ustawy z 1992 roku zniesiono wyżej wymienione wyłączenia ze zdolności patentowej, co stworzyło możliwość patentowania mikroorganizmów. Kwestia zdolności patentowej wynalazków biotechnologicznych nie została jasno sprecyzowana, z uwagi na fakt, iż nie została ona expressis verbis wyłączona, niemniej jednak patentowalność wynalazków biotechnologicznych nie została jednoznacznie uznana. Ustawa ta w swej treści zawiera analogiczne rozwiązania w kwestii reguł zdolności patentowej w stosunku do Konwencji o patencie europejskim, jednakże przepisy dotyczące wyłączenia ze zdolności patentowej są bardziej restrykcyjne. Na mocy Konwencji monachijskiej patenty nie będą udzielane na w „przeważającej mierze biologiczne" (essentially biological) sposoby otrzymywania roślin lub zwierząt. Polska ustawa o wynalazczości natomiast wyłączała każdy biologiczny sposób otrzymywania roślin lub zwierząt. Artykuł 12 ust. 1 tej ustawy nie formułuje, iż zakaz ten nie dotyczy procesów mikrobiologicznych i produktów będących ich wynikiem, co stanowi treść zd.2 art.53(b) Konwencji o patencie europejskim. Kolejnym krokiem na drodze tworzenia ustawodawstwa na polu wynalazków biotechnologicznych było wydane w 1993 roku przez Prezesa Urzędu Patentowego zarządzenie W sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych. której celem było m.in. dostosowanie prawa polskiego do Dyrektywy. W rezultacie tego dodano w tytule II w dziale II rozdział zatytułowany „Przepisy szczególne dotyczące wynalazków biotechnologicznych". Zagadnienie przedmiotu ochrony uregulowane zostało w szczególności w art. 24,28 i 29 p.w.p. W wyniku nowelizacji wprowadzono odstępstwa od wyrażonych tam reguł jak również uściślony został zakres występujących pojęć. Jednocześnie ochrona nowych odmian roślin ma miejsce na gruncie ustawy O nasiennictwie 26.06.2003 (Dz.U. 2003 nr 137, poz.1299). Zapisy tej ustawy podporządkowane są Konwencji UPOV i wprowadzają ochronę specjalną dla nowych odmian roślin, nie przyznając natomiast ochrony patentowej. Ustawa reguluje prawa twórców i hodowców nowych odmian roślin, której służą dwie instytucje prawne: rejestracja odmian oraz prawo wyłączne do odmiany trwające 20 lat będące quasi patentem na nową odmianę. Nie wykształcono natomiast na gruncie prawodawstwa polskiego prawa wyłącznego w odniesieniu do nowych ras zwierząt 10 . Kwestie ochrony własności przemysłowej nie są natomiast regulowane przez ustawę O genetycznie zmodyfikowanych organizmach z 22.06.2001 (Dz.U. nr 76, poz. 811) wraz z jej późniejszymi zmianami 11 . Podstawowym aktem kształtującym obowiązujący w Wielkiej Brytanii system patentowy jest ustawa Patent Act z 1977r. Ustawa ta zmieniona przez Patent Regulations 2000 (SI(Statutory Instrument – Środek ustawowy) 2000/2037), Patent Rules z 1995r., Patents (Amendment) Rules 2001 (SI 2001/1412) wyznacza standardy w dziedzinie ochrony patentowej wynalazków biotechnologicznych. Regulacje przyjęte w roku 2000 stanowią implementację postanowień artykułów 1-11 Dyrektywy, które w opinii brytyjskiego urzędu patentowego (UK Patent Orfice) stanowią najważniejsze postanowienia zawarte w Dyrektywie 12 . Na mocy zmian z 2001r. zaimplementowane zostały postanowienia art.13 i 14 Dyrektywy dotyczące depozytu materiału biologicznego. Natomiast postanowienia art.12 Dyrektywy dotyczące licencji przymusowych zawarte zostały w Patents and Plant Variety Rights Regulations 2002 (SI 2002/247). Dla treści tego opracowania istotną rolę odgrywają także Wytyczne Brytyjskiego Urzędu Patentowego (Examination Guidelines for Patent Applications relating to Biotechnological Inventions in the UK 10 Korzycka-Iwanow Małgorzata, "Własność intelektualna a biotechnologia w rolnictwie – współczesne uwarunkowania", „Biotechnologia", nr 1(48), s.92 12 Examination Guidelines for Patent Applications relating to Biotechnological Inventions in the UK Patent Office (November 2003), www.patent.gov.uk/patent/reference/biotechguide/intro.htm (09.05.2005) 11 Twardowski Tomasz, Twardowska Aleksandra, op.cit., s.28 Patent Office (November 2003)), wyznaczające sposób postępowania tej instytucji w zakresie zgłoszeń patentowych dotyczących wynalazków biotechnologicznych 13 . Inne sposób ujęcia kwestii dotyczących prawnej ochrony wynalazków biotechnologicznych przyjęty został natomiast w prawodawstwie niemieckim. Prawo własności przemysłowej regulowane jest w Niemczech ustawą Patentgesetz z dnia 16.12.1980r. wraz z późniejszymi zmianami (ostatnia miała miejsce 21.01.2005r.). Zapisy szczegółowe dotyczące ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, będące implementacją zapisów Dyrektywy uwzględnione zostały jednakże w inny sposób niż miało to miejsce na gruncie polskim czy brytyjskim. Przepisy te nie zostały ujęte w odrębnych rozdziałach, lecz stanowią rozszerzenie i uzupełnienie poszczególnych aktów ustawy Patentgesetz. Fakt przeniesienia zapisów Dyrektywy do prawodawstwa niemieckiego jest o tyle godny podkreślenia, iż w przeciwieństwie do Polski i Wielkiej Brytanii, Niemcy nie dokonały implementacji w przewidzianym terminie, co stało się przedmiotem rozstrzygnięcia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości 14 . Istotną rolę w kształtowaniu systemu prawnego w dziedzinie prawnej ochronie wynalazków biotechnologicznych odgrywają także zobowiązania wynikające z konwencji międzynarodowych. Przykładem jest Konwencja o różnorodności biologicznej uchwalona 5 czerwca 1992r., która została ratyfikowana przez ponad 160 państw, jak również Unię Europejską 15 . Jest celem jest zapewnienie ochrony różnorodności biologicznej oraz nakłada obowiązki dotyczące sposobów jej wykorzystania. Różnorodność biologiczna definiowana jest jako „zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów występujących na Ziemi, w ekosystemach lądowych, morskich i środowiskowych oraz zespołach, których są częścią; dotyczy to różnorodności w obrębie gatunku, pomiędzy gatunkami oraz różnorodności systemów" 16 . Podkreślona jest waga sprawiedliwego i równego podziału korzyści wynikających z wykorzystania materiału genetycznego poprzez m.in. odpowiedni dostęp do nich oraz transfer technologii przy jednoczesnym uwzględnieniu wszystkich praw ich dotyczących. Szczególny nacisk kładzie się na dostęp i transfer technologii do krajów Trzeciego Świata. W przypadku rozwiązań 13 Ibidem 15 Konwencja o różnorodności biologicznej sporządzona w Rio de Janeiro dnia 5 czerwca 1992r. (Dz.U. z 2002r., Nr.184, poz. 1532) 14 Sprawa C-5/04 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec (Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego-Dyrektywa 98/44/WE-Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych-Brak transpozycji w wyznaczonym terminie) 16 Twardowski Tomasz, Michalska Anna: Dylematy współczesnej biotechnologii z perspektywy biotechnologa i prawnika, Toruń 2000, s.129 z dziedziny biotechnologii chronionych prawem patentowym sposób dostępu i transferu technologii musi być zgodny z prawami własności intelektualnej (art.16 ust.2 Konwencji różnorodności biologicznej). Ponadto zgodnie z art.16 ust.5, negatywny wpływ na implementację zapisów Konwencji może mieć prawo patentowe i dlatego państwa zobowiązane są do zapewnienia zgodności przepisów. Konwencja ta stara się tworzyć jednakże jedynie pewne rozwiązania ramowe pozostawiając państwom duża swobodę w kwestii sposobu realizacji jej postanowień 17 . Wydawać się może, że zapisy tej Konwencji dotyczą w głównej mierze państw spoza obszaru Unii Europejskiej, gdzie znajduje się największa część zasobów genetycznych i nie wpływają bezpośrednio na kształt prawa patentowego w systemie wspólnotowym. Jednakże odgrywa ona istotną rolę w kwestii określania zakresu przyznanej ochrony, której zbyt szeroki zakres może być przyczyną ograniczenia możliwości dostępu i transferu technologii nie tylko na obszarze Unii Europejskiej. 1.2. Pojęcie wynalazku biotechnologicznego W sensie prawnym za wynalazek uznaje się rezultat twórczości intelektualnej człowieka, który w momencie spełnienia określonych przesłanek stać się może przedmiotem skutecznego zgłoszenie patentowego w ramach danego systemu prawnego 18 . Konwencja o patencie europejskim, podobnie jak przepisy obowiązujące na terenie Niemiec i Wielkiej Brytanii nie podaje jednoznacznej definicji wynalazku biotechnologicznego. Jego istota nie jest ponadto określona w zapisach Dyrektywy czy też opublikowanych przez Komisję EWG w 1989 Propozycje Wytycznych Rady Wspólnoty Europejskiej w sprawie ochrony wynalazków biotechnologicznych. Zgodnie z powszechnie obowiązującą zasadą przyjmuje się, iż za wynalazek może zostać uznane każde rozwiązanie spełniające kryteria nowości, poziomu wynalazczego oraz przemysłowego zastosowania 19 . Analizując treść Dyrektywy można wywieść zasadę, iż wynalazek biotechnologiczny to taki, który zawiera materiał biologiczny bądź też umożliwia produkować, przetwarzać i wykorzystywać taki materiał 20 . 17 Ibidem, s.131 19 Art. 52 ust.1 Konwencji o patencie europejskim 18 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.110 20 Gruszow Larissa: Ochrona wynalazków w dziedzinie biotechnologii według Konwencji o patencie europejskim, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Międzyuczelniany Instytut Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej, Prace z wynalazczości i ochrony własności intelektualnej, Zeszyt 52, Warszawa-Kraków 1990, s.17-18 Pojęcie wynalazku biotechnologicznego zdefiniowane jest natomiast w polskiej ustawie w części szczegółowej dotyczącej wynalazków biotechnologicznych. Zgodnie z art.93 1 pod pojęciem wynalazku biotechnologicznego rozumie się rozwiązanie spełniające kryteria nowości, poziomu wynalazczego oraz przemysłowego zastosowania, które dotyczy „wytworu składającego się z materiału biologicznego lub zawierającego taki materiał albo sposobu, za pomocą którego materiał biologiczny jest wytwarzany, przetwarzany lub wykorzystywany" 21 . Ustawa Prawo własności przemysłowej wymienia jednocześnie te wynalazki biotechnologiczne posiadające zdolność patentową, których opatentowanie budziło dotychczas liczne wątpliwości. Do grupy tej należą w szczególności wynalazki: „1.) stanowiące materiał biologiczny, który jest wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska lub wytworzony sposobem technicznym, nawet jeżeli poprzednio występował w naturze; 2) stanowiące element wyizolowany z ciała ludzkiego lub w inny sposób wytworzony sposobem technicznym, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu, nawet jeżeli budowa tego elementu jest identyczna z budową elementu naturalnego; 3) dotyczące roślin lub zwierząt, jeżeli możliwości techniczne stosowania wynalazku nie ograniczają się do szczególnej odmiany roślin lub rasy zwierząt." (art. 93 2 p.w.p). Polska ustawa oraz Dyrektywa przyjmują identyczną definicję pojęcia materiał biologiczny, który rozumieć należy jako „materiał zawierający informację genetyczną i zdolny do samo reprodukcji albo nadający się do reprodukcji w systemie biologicznym"(art.2 ust.1 pt. a) Dyrektywy) oraz pojęcia procesu mikrobiologicznego, który rozumiany jest jako „każdy sposób, w którym bierze udział lub który został dokonany na materiale mikrobiologicznym albo wynikiem którego jest ten materiał"(art.2 ust.1 pt. b) Dyrektywy). Taką definicję zawiera również obowiązująca w Niemczech ustawa 22 . Wyżej przytoczone definicje zgodne są ze stanowiskiem prezentowanym w literaturze. Zgodnie z nim za wynalazek biotechnologiczny uważa się taki, który doprowadza do powstania żywej formy w efekcie ingerencji w kod genetyczny innej istniejącej formy żywej. Za wynalazki biotechnologiczny uznaje się również te, 21 art. 93 1 p.w.p 22 art.2a ust.3 Patentgesetz których istota polega na odkryciu sekwencji genetycznej formy żywej odpowiedzialnej za konkretny skutek przejawiający się np. w wywołaniu konkretnej choroby. Podsumowując stwierdzić można, iż dla potrzeb prawa patentowego można wyróżnić trzy kategorie wynalazków biotechnologicznych. Pierwsza dotyczy wynalazków dotyczących sposobów otrzymywania organizmu żywego lub produkcji innego materiału biologicznego. Druga obejmuje wynalazki dotyczące organizmu bądź też materiału per se. Wyróżnić można tu dwie podgrupy. Pierwsza dotyczy wynalazków obejmujących substancje istniejące w przyrodzie, które zostały zidentyfikowane i wyizolowane (np. proteiny). Druga grupa to wynalazki, które dotyczą materiału biologicznego zmodyfikowanego poprzez ingerencję człowieka, komórki ludzkie, zwierzęce lub roślinne z wprowadzoną obcą sekwencją DNA. Do grupy tej należą też m.in. zwierzęta i rośliny otrzymane w rezultacie rozwoju organizmów z genetycznie zmodyfikowanych komórek zwierzęcych i roślinnych. Trzecia kategoria obejmuje wynalazki dotyczące używania żywego organizmu lub materiału biologicznego dla osiągnięcia różnych celów (np. produkcja leków) 23 . Z historycznego punktu widzenia kwestia opatentowania wynalazków dotyczyła do połowy wieku XIX tylko materii nieożywionej i z tego powodu wynalazki biotechnologiczne nie były objęte ochroną patentową. Przeszkodę na drodze do przyznania ochrony organizmom żywym stanowił fakt, iż organizmy te nie były wytwarzane przez ludzi, a jedynie identyfikowane w przyrodzie i uznawane w ten sposób za odkrycia naukowe. Natomiast tradycyjnie stosowane metody doskonalenia materiału hodowlanego poprzez otrzymywanie krzyżówek stanowiły oczywisty sposób postępowania i również nie podlegały opatentowaniu. Rewolucyjne zmiany miały miejsce dzięki rozwojowi inżynierii genetycznej, która umożliwia uzyskanie form życia dotychczas nie występujących w przyrodzie, wobec których bezzasadne są argumenty, iż są odkryciami naukowymi, czy też nie cechują się doniosłością. Wynalazkiem precedensowym, który umożliwił objęcie ochroną patentową mikroorganizmów oraz technik inżynierii genetycznej umożliwiającym otrzymanie nowego mikroorganizmu było przyznanie przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych patentu na tzw. „żarłoczny organizm". Wniosek o przyznanie patentu dla wynalazku A.Chakrabart'ego złożony został 7.06.1972r., a decyzja o jego pozytywnym rozpatrzeniu zapadła dopiero 23 Fiołka Janusz, op.cit., s.44 w roku 1981. Sąd Najwyższy USA w wydanym oświadczeniu stwierdził, iż żywe organizmy nie są wyłączone spod ochrony patentowej argumentując to historycznymi już słowami „Wszystko to, co pod słońcem jest dziełem człowieka, może podlegać opatentowaniu" 24 1.3 Pojęcie „odkrycia" i „wynalazku" w biotechnologii Pod pojęciem odkrycia rozumie się stwierdzenie danych zjawisk lub właściwości występujących w naturze, które nie były dotąd znane nauce, natomiast wynalazkiem jest rzecz, która nie istniała wcześniej. Europejski Urząd Patentowy w swych „Wytycznych" zajmuje następujące stanowisko: „Znalezienie jakiejś substancji w przyrodzie nie jest niczym innym jak zwykłym odkryciem i nie może więc podlegać opatentowaniu. Jednakże, jeżeli w przyrodzie została odkryta substancja i jeżeli została opracowana metoda pozwalająca na jej otrzymanie, ta metoda podlega opatentowaniu. Ponadto, jeżeli substancja ta może być odpowiednio scharakteryzowana poprzez swoją strukturę, poprzez metodę, która pozwoliła na jej otrzymanie lub przez inne parametry, i jeżeli jest ona „nowa" w tym sensie, że jej istnienie nie było do tej pory znane, może ona również podlegać opatentowaniu jako taka. Na przykład, byłoby tak w przypadku nowej substancji, która została odkryta jako wytworzona przez mikroorganizm" 25 . Artykuł 8 ust.1 Dyrektywy mówi wyraźnie, iż „ochrona przyznana przez patent na materiał biologiczny posiadający szczególne cechy charakterystyczne, będące wynikiem wynalazku, rozciąga się...". Wynika z tego, iż za wynalazek uważany może być jedynie materiał biologiczny zmodyfikowany przez człowieka i posiadający cechy, które nie występują w jego naturalnym środowisku. Na tej podstawie można wnioskować, iż materiał biologiczny występujący wcześniej w naturze nie podlega opatentowaniu z uwagi na fakt, iż wszystkie jego cechy występują także w jego naturalnej formie. Jednakże zgodnie z treścią art. 3 ust.2 Dyrektywy przedmiot wynalazku może stanowić również materiał biologiczny „wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska lub wyprodukowany przy pomocy sposoby technicznego, nawet, jeśli poprzednio występował w naturze". Na możliwość opatentowania elementów wyizolowanych z ciała ludzkiego, czyli elementów występujących w naturze wskazują wyraźnie zapisy preambuły oraz treść art.5 ust.2 Dyrektywy. Należy w tym miejscu zauważyć, iż zgodnie z treścią 24 Gruszow Larissa, op.cit., s.12 25 Ibidem, s.18 przytoczonych artykułów za wynalazek uznaje się nie proces izolacji lub reprodukcji materiału biologicznego, lecz uzyskany materiał biologiczny 26 . Powyższe nie implikuje jednak możliwości uznania za wynalazek podlegający opatentowaniu wszystkich odkryć z zakresu biotechnologii spełniających wyżej wymienione kryteria. Ocena zdolności patentowej musi uwzględnić jednakże tradycyjne przesłanki zdolności wynalazczej, które musza być spełnione przez wszystkie wynalazki celem uzyskania ochrony patentowej. 1.4 Zdolność wynalazcza wynalazków biotechnologicznych Uzyskanie patentu na dane rozwiązanie możliwe jest na gruncie Konwencji o patencie europejskim w momencie spełnienia kryteriów nowości, poziomu wynalazczości oraz przemysłowego zastosowania, które dotyczą wszelkich wynalazków bez względu na dziedzinę techniki (art.52 ust.1 Konwencji o patencie europejskim) 27 . Przesłanki te stanowią jednocześnie jedną z podstawowych zasad charakteryzujących europejskie prawo patentowe. Należy podkreślić jednak, iż kryteria te i sposób ich interpretacji ustalone zostały w znacznej mierze na potrzeby innowacji obejmujących materię nieożywioną. Ich interpretacja w odniesieniu do rozwiązań z zakresu biotechnologii jest często niejednoznaczna i może być dokonywana w bardzo szeroki sposób. Dyrektywa zawiera jednakże pewne wskazówki dotyczące sposobu interpretacji wymienionych przesłanek. Wskazywać to może na fakt, iż kryteria te w stosunku do innowacji w dziedzinie biotechnologii należy interpretować inaczej niż ma to miejsce w przypadku wynalazków z innych dziedzin 28 . Wyżej wymienione przesłanki zostaną omówione szerzej w dalszej części opracowania. Zgodnie z Konwencją o patencie europejskim „nie uważa się za wynalazki w rozumieniu ust.1 w szczególności: a.) odkryć, teorii naukowych i metod matematycznych; b.) wytworów o charakterze estetycznym; c.) schematów, zasad i metod przeprowadzania procesów myślowych, rozgrywania gier albo prowadzenia działalności gospodarczej oraz programów komputerowych; 26 Cohen Michal: Patent protection of biotechnological inventions-Economic perspectives and the EC Directive analysis, www.frg.eur.nl/rile/emle/theses/cohen.pdf, (24.02.2005), s.8 28 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.116 27 „Patenty europejskie udzielane są na wynalazki, które nadają się do przemysłowego stosowania, są nowe i posiadają poziom wynalazczy" d.) przedstawienia informacji" 29 Analogiczne zapisy znajdują się również w systemach prawnych Niemiec, Polski oraz Wielkiej Brytanii 30 . Katalog tych wyłączeń nie jest zamknięty, a elementem wspólnym jest nietechniczny charakter wymienionych wyżej pozycji. Można więc wnioskować, iż jako wynalazek nie będzie traktowane rozwiązanie nie posiadające technicznego charakteru. Nie przyznanie zdolności wynalazczej odkryciom jest jedną z tradycyjnych zasad europejskiego prawa patentowego. Rozwiązanie to miało uniemożliwić monopolizację dóbr naturalnych w ich stanie naturalnym. Jednakże w dziedzinie biotechnologii szczegółowe regulacje wspólnotowe przyznają zdolność wynalazczą odkryciom poprzez możliwość opatentowania materiału biologicznego występującego już w naturze, co stanowi wyłom w dotychczas przyjętych zasadach 31 . Decyzja ta spotkała się z licznymi protestami. Przeciwnicy takiego rozwiązania (zwłaszcza w odniesieniu do genów ludzkich, zwierzęcych i roślinnych) argumentują, że przypadek zlokalizowania sekwencji DNA i określenia jej funkcji uznawany powinien być jako odkrycie, a ochroną patentową objęty mógłby być jedynie proces uzyskiwania takiej sekwencji. Natomiast zwolennicy takiego rozwiązania są zdania, iż fakt uzależnienia przyznania ochrony patentowej na dany materiał biologiczny od wyizolowania go z jego naturalnego środowiska poprzez zastosowanie metod technicznych czyni bezpodstawnym zarzut, iż zgodnie z zapisami Dyrektywy możliwe jest przyznanie ochrony patentowej odkryciom naukowym 32 . Możliwość opatentowania materiału biologicznego istniejącego w naturze i uznania go za wynalazek posiadający zdolność patentową odgrywa istotną rolę dla sektora biotechnologii z uwagi na fakt, iż duża część prac badawczych koncentruje się na produkcji naturalnych materiałów biologicznych takich jak np. proteiny czy też sekwencje DNA, które znajdują zarówno bezpośrednie zastosowanie np. w medycynie jak również mogą być stosowane w produkcji bardziej złożonych elementów. 29 art.52 ust.2 Konwencji o patencie europejskim 31 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe w Unii Europejskiej – wynalazki biotechnologiczne, „Przegląd Prawa Handlowego", nr12 (2004), s.23 30 art. 52 ust.2 p.w.p, art.1 ust.2 Patents Act, art.1 ust.3 Patengesetz 32 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.115 Zapisy Dyrektywy oraz przepisy szczegółowe poszczególnych państw są próbą uregulowania stanu prawnego w kwestii zdolności patentowej materiału biologicznego istniejącego w naturze. Możliwość opatentowania tych elementów rodzi przede wszystkim dwa główne problemy dotyczące zarówno kwestii rozgraniczeniem pojęcia „wynalazku" i „odkrycia" oraz zakresu ochrony patentowej w sytuacji, gdy materiał biologiczny uznany zostanie za wynalazek posiadający zdolność patentową 33 . Podsumowując można stwierdzić, iż możliwość opatentowania materiału biologicznego zgodnie z treścią Dyrektywy odbierana może być początkowo jako zaprzeczenie klasycznej zasady, zgodnie z którą, materiały biologiczne występujące w naturalnym środowisku mogą być przedmiotem odkrycia naukowego a nie wynalazku. Jednakże w momencie spełnienia kryteriów nowości, poziomu wynalazczości i przemysłowego zastosowania w odniesieniu do wyizolowanego materiału biologicznego, nie stanowi on już odkrycia, ale wynalazek, którego opatentowanie zgodne jest z zasadą wyłączenia możliwości opatentowania odkryć naukowych. Podnoszone są jednak też opinie, iż zapisy Dyrektywy mimo treści art. 34 preambuły, zgodnie z którym zawarte w Dyrektywie regulacje nie naruszają przyjętej powszechnie koncepcji wynalazku oraz odkrycia, nakazują modyfikację dotychczas przyjętych standardów. 1.5 Zdolność wynalazcza metod terapeutycznych i diagnostycznych Zgodnie z art.52 ust.4 Konwencji o patencie europejskim „Za wynalazki nadające się do przemysłowego stosowania w rozumieniu ust.1 nie uważa się sposobów leczenia ludzi lub zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz metodami diagnostycznych stosowanych na ludziach lub zwierzętach. Niniejsze postanowienie nie ma zastosowanie do produktów, w szczególności do substancji lub mieszanin stosowanych przy którejkolwiek z tych metod". Identyczne stanowisko przyjęła obowiązująca w Polsce ustawa (art.29 ust.3). Rozwiązanie to jest powszechnie przyjęte na gruncie prawodawstwa europejskiego. Podkreślić jednocześnie należy fakt, iż wyłączenie to zostało przyjęte na gruncie brytyjskiego systemu prawnego dopiero z chwilą zmiany ustawy Patents Acts w 2004r. z uwagi na zobowiązania międzynarodowe (decyzja z dnia 22.07.2004). Rozwiązania takie uważane są natomiast za wynalazki mające zdolność patentowa na gruncie 33 Cohen Michal, op.cit., s.3 prawodawstwa Stanów Zjednoczonych 34 . Dyrektywa nie zawiera zapisów regulujących te kwestie z uwagi na fakt, iż dotyczy ona ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych, a metody terapeutyczne, chirurgiczne oraz diagnostyczne nie są za takie uważane zgodnie treścią przytoczonego artykułu. Metody terapeutyczne, chirurgiczne oraz diagnostyczne nie traktowane są jako wynalazki z uwagi na fakt, iż przyjmuje się, że nie posiadają charakteru przemysłowego. Należy jednocześnie zauważyć, iż pojęcia „metody diagnozowania" oraz „metody chirurgiczne i terapeutyczne" nie zostały jednoznacznie sprecyzowane, co uniemożliwiać może jednolitą interpretację tego wyłączenia. Jeśli przyjmiemy, iż pojęcie „terapeutyka" jest równoważne pojęciu „leczenie" wnioskować można, iż niemożliwe jest patentowanie jakichkolwiek sposobów leczenia ludzi i zwierząt. Jednakże zakaz nie obejmuje metod diagnostycznych stosowanych pozaustrojowo z uwagi na fakt, iż wyłączenie dotyczy tylko metody stosowane na ludziach i zwierzętach. Brak jest natomiast przeszkód do przyznania ochrony sposobom ochrony roślin, co niemożliwe było na gruncie polskim przed nowelizacją ustawy w 1992r 35 . Jednocześnie niektóre metody postępowania ze zwierzętami mają zdolność patentową, jeśli nie posiadają charakteru terapeutycznego bądź chirurgicznego. Takie stanowisko zawierają Wytyczne odnośnie do badań przeprowadzanych przez Urząd wydane przez Prezesa EPO podając za przykład techniki stosowane w hodowli owiec, których prowadzą do otrzymania większej ilości wełny czy też lepszej jakości mięsa. Podobne rozwiązanie zastosował również Europejski Urząd Patentowy w sprawie „Środki stymulujące odporność/BAYER"(T780/89) 36 . Zgodnie z decyzją z 12.08.1991r. „jeżeli zwiększenie produkcji mięsa jest jedynie wynikiem lepszego stanu zdrowia i zmniejszonego współczynnika śmiertelności ze względu na leczenie terapeutyczne określonym składnikiem, wtedy wynalazek nowego zastosowania poprzez ten skutek wtórny nie ma charakteru leczenia terapeutycznego wykluczonego z ochrony patentowej zgodnie z art.52(4) zdanie pierwsze KPE". W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż „jeżeli metoda posiada jednak nie tylko działanie terapeutyczne i uznana jest zgodnie z art.52(4)KPE za wynalazek nadający się do przemysłowego zastosowania w znaczeniu art.52(1)KPE, 34 "Patenting in the biopharmaceutical industry-comparing the US with Europe", http://scientific.thomson.com/knowtrend/ipmatters/pii/8180019/ (12.03.2005) 36 Decyzja Izby Odwoławczej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia 12.08.1991 w sprawie T780/89, OJ EPO (Official Journal of the European Patent Office) 684 35 Nowińska Ewa, Promińska Urszula, Du Vall Michał, op.cit., s.34 to może być na nią udzielony patent, o ile spełnione są pozostałe warunki zdolności patentowej" 37 . Szczególnie trudna i kontrowersyjna wydaje się interpretacja tego kryterium w stosunku do terapii genowych i testów genetycznych. Ogólnie wyróżnić można trzy rodzaje patentów genowych przyznawanych na terenie Unii Europejskiej: 1. Patent dotyczący produktu (ang. Product patent)– obejmuje sekwencję genów, stosowaną między innymi jako narzędzie diagnostyczne stosowane w wykrywaniu chorób. Ten rodzaj patentu obejmować może również daną proteinę zakodowaną w genie, jeśli może ona znaleźć zastosowanie w procesie leczenia. Ten rodzaj patentu przyznaje prawa dotyczące wszystkich zastosowań produktu. 2. Patent dotyczący procesu (ang. Process patent)- obejmuje daną metodę lub proces stosowane wobec sekwencji genu. Ten rodzaj patentu nie przyznaje praw w stosunku do samej sekwencji, jeśli gen lub proteina są elementem danej metody lub procesu a nie produktu (oznacza to, iż proces lub metoda muszą mieć zastosowanie w wytworzeniu innego produktu) 3. Patent dotyczący zastosowania (ang. Use patent) – dotyczący konkretne zastosowanie genu. Ten typ patentu uważa się za przyznający szczególnie szeroki zakres ochrony. 38 Testy genetyczne oraz terapie genowe mogłyby być zakwalifikowane bądź do 3-ej bądź do 1-ej kategorii. Jednak przytoczony już art.52 ust.4 Konwencji o patencie europejskim wyklucza przyznawanie ochrony patentowej dla zastosowania metod chirurgicznych, terapeutycznych oraz diagnostycznych. Kontrowersje pojawiają się jednakże w przypadku patentu dotyczącego produktu. Posiadacz patentu dotyczącego konkretnego genu mającego zastosowanie przy danej chorobie jakkolwiek nie może zabronić ubiegania się o przyznanie ochrony patentowej dotyczącej konkretnej metody lub terapii, jednakże ma prawo do zabronienia innym wykorzystywania podstawowego elementu tej metody, czyli genu dotyczącego konkretnej choroby. Wynika z tego, iż posiadacz takiego patentu ma faktyczny monopol na wszystkie testy i metody uwzględniające ten gen. Innymi 37 38 Guzdek Kinga, The European Patent Law and Biotechnology: Ethical, Legal and Economic Aspects of Human Genes Patentability, University of Lund, 2004, http://www.jur.lu.se/Internet/english/essay/Masterth.nsf/0/388C2D4B9FD51DBFC1256F66003DD58E/$ Ibidem, s.173 File/xsmall.pdf?OpenElement, s.56 słowy zastosowanie danej metody możliwe byłoby dopiero w sytuacji uiszczenia opłat licencyjnych na rzecz posiadacza patentu. Taka sytuacja jest więc niemalże równoważna z przyznaniem ochrony patentowej metodom leczniczym 39 . Nie uznanie wyżej metod terapeutycznych i chirurgicznych za wynalazek jest przez wiele środowisk uważane za rozwiązanie niewłaściwe. Podnoszone są między innymi argumenty, iż hodowla posiada coraz częściej charakter przemysłowy i jest to sprzeczne z wyłączeniem a priori przemysłowej przydatności. W dziedzinie rozwoju badań terapeutycznych i chirurgicznych takie rozwiązanie przyczyniać się może do ograniczania nakładów inwestycyjnych na projekty badawcze i przeprowadzanie ich w innych państwach świata. W konsekwencji możliwa jest utrata kontroli nad sposobem ich realizacji oraz uzyskanymi wynikami. 1.6 Kryterium nowości w biotechnologii Pojęcie nowości definiowane jest na podstawie odniesienia się do aktualnego stanu techniki, czyli wszystkich informacji dotyczących konkretnej dziedziny, które są dostępne w momencie złożenia wniosku patentowego zarówno w danym kraju jak i poza jego granicami, odgrywających także istotną rolę w momencie określenia zasięgu patentu. Zgodnie z treścią art.54 ust.1 Konwencji o patencie europejskim wynalazek uważa się za nowy, gdy nie stanowi on części stanu techniki. Identyczne rozwiązanie przyjęte zostało w ustawie polskiej oraz w systemach prawnych Niemiec i Wielkiej Brytanii 40 . Pod pojęciem stanu techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Do stanu techniki zalicza się także informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub też wzorach użytkowych korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, które nie zostały udostępnione jeszcze do wiadomości powszechnej 41 . Badanie nowości rozpoczyna się od zgromadzenia publikacji stanowiących stan techniki, na które składają się najczęściej publikacje zgłoszeń patentowych oraz artykuły z prasy naukowej dotyczące tematycznie zgłoszonego wynalazku. Następnie znane rozwiązania porównane zostają z przedmiotem zgłoszenia i zostaje podjęta ocena 39 Ibidem, s.57 41 Szewc Andrzej, Jyż Gabriela, „Prawo własności przemysłowej", Warszawa 2003, s.59 40 art.25 p.w.p., art.2 ust.1 Patents Act, art.3 ust.1 Patentgesetz istotności stwierdzonych różnic. W przypadku pozytywnej oceny, przedmiot zgłoszenia patentowego może być uznany za nowy. Analiza kryterium nowości w przypadku rozwiązania z dziedziny biotechnologii dotyczącego sztucznego materiału biologicznego uzyskanego dzięki zastosowaniu technik inżynierii genetycznej nie nastręcza większych problemów. Struktura genetyczna takiego materiału została zmieniona poprzez świadomą działalność człowieka i w przypadku pozytywnej oceny spełnienia przesłanek nowości, rozwiązanie takie uznane może być za nowe. Wątpliwości pojawiają się natomiast w przypadku przyznania cechy nowości materiałowi biologicznemu, występującemu w swoim naturalnym środowisku. Szczegółowe zapisy regulujące to zagadnienie zawarte są w Dyrektywie jak i przepisach szczególnych dotyczących wynalazków biotechnologicznych państw członkowskich. Przy analizie tego kryterium należy wziąć przede wszystkim pod uwagę fakt, iż wynalazki w postaci materiału biologicznego nie zostały stworzone przez człowieka i w potocznym rozumieniu nie są uznawane za nowe 42 . Kluczową rolę odgrywa stwierdzenie, iż zdolność patentową posiada materiał biologiczny wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska, co potwierdza treść art.3 ust.2 Dyrektywy oraz przytoczony już art.93 2 ust.1 pt. 1) p.w.p. Zgodnie z nim „przedmiotem wynalazku może być materiał biologiczny, który jest wyizolowany ze swojego naturalnego środowiska lub wyprodukowany przy pomocy sposobu technicznego, nawet jeśli poprzednio występował w naturze". Analogiczne stanowisko przyjęte jest w przypadku elementów ciała ludzkiego i zawarte w art.93 2 ust.1 pt. 2) p.w.p. oraz art.5 ust.2 Dyrektywy 43 . Zapisy te pozwalają uniknąć wątpliwości, jakie pojawić się mogą w sytuacji odkrycia nieznanego dotychczas materiału biologicznego w naturalnym środowisku i określenia jego szczególnych cech. W sytuacji tej możliwe jest przytoczenie argumentu, iż dany materiał mimo swojego istnienia nie należał do stanu techniki z uwagi, iż nie został jeszcze odkryty i dlatego też możliwe jest wysunięcie tezy o spełnieniu kryterium nowości. W przypadku materiału wyizolowanego ze swojego naturalnego środowiska lub też wyprodukowanego w inny sposób w sytuacji, kiedy dany element istnieje w naturze, jego nowość przejawia się natomiast w jego wyizolowaniu oraz zastosowaniu 42 Henzler-Żakowska Helena, op.cit.,s.117 43 Art.5 ust.2 Dyrektywy mówi, iż „element wyizolowany z ciała ludzkiego lub w inny sposób wytworzony przy pomocy sposobu technicznego, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu, może stanowić wynalazek posiadający zdolność patentową, nawet, jeśli struktura tego elementu jest identyczna ze strukturą elementu naturalnego" technicznego procesu, który umożliwia jego reprodukcję poza np. organizmem człowieka. Proces izolacji oraz reprodukcji w tej sytuacji wymaga interwencji człowieka, która stanowi coś więcej niż tylko selekcję uzyskanego materiału i umożliwienie mu wykonywania w naturalnych warunkach jego naturalnych funkcji. Działalność ludzka stanowi integralną część wyizolowanego materiału biologicznego, który przez to nie może być uważany jedynie za odkrycie, lecz za wynalazek posiadający zdolność patentową. Natomiast w przypadku materiału biologicznego w swoim naturalnym środowisku proces jego powstania odbywa się naturalnie bez ingerencji człowieka. Prezentowane jest również bardziej liberalne stanowisko. Zgodnie z nim wynalazek, który dotyczy materiału biologicznego istniejącego w naturze może zostać uznany za nowy w rozumieniu prawa patentowego także wtedy, gdy jego istnienie było powszechnie znane jednak przed datą decydującą o pierwszeństwie nie był on publicznie dostępny do technicznego użycia 44 . Dyrektywa oraz systemy wewnętrzne państw członkowskich nie zawierają żadnych wskazówek w odniesieniu do wyboru sposobu interpretacji tej kwestii. Wydaje się więc, iż kluczową rolę odgrywa tu decyzja, czy jedynie ujawnienie istnienia danej substancji w przyrodzie uznać można za jej udostępnienie w rozumieniu przepisów prawa patentowego i czy umożliwia to znawcy zastosowanie tego wynalazku 45 . Należy ponadto zauważyć, iż coraz częściej pojawiają się postulaty przeniesienia na grunt europejskiego prawa patentowego rozwiązania charakterystycznego dla prawodawstwa amerykańskiego i japońskiego, przyznającego wynalazcy tzw. okres „grace period" 46 , szczególnie istotnego dla rozwiązań z dziedziny biotechnologii. Uważa się, iż taka konstrukcja przyczynia się do podniesienia ogólnego poziomu wiedzy poprzez szybszy transfer informacji. Obecnie zgodnie z prawem obowiązującym na terenie Unii Europejskiej upublicznienie wynalazku, z wyłączeniem sytuacji zawartych w art. 55 Konwencji o patencie europejskim, powoduję pozbawienie go cechy nowości. Regulacja ta była przyczyną, dla której nie przyznano w latach 80-tych na tereniu Europy ochrony patentowej wynalazkowi, który pozwala na wyizolowanie z komórki bakteryjnej plazmidów, co znajduje zastosowanie między innymi w produkcji hemoglobiny. 44 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.117 46 Daje on pierwszemu wynalazcy możliwość złożenia wniosku patentowego w ciągu roku od udokumentowanego dokonania rozwiązania, niezależnie od faktu upublicznienia wynalazku. Zgodnie z systemem prawnym obowiązującym w Japonii okres ten wynosi 6 miesięcy (art.30 ust.1 Ustawa „Prawo patentowe" nr 121 z 13.04.1959, zmieniona ustawą nr 220 z 22.12.1990) 45 Ibidem, s.118 Autorzy tego wynalazku – S.N.Cohen i H.W.Boyer z Uniwersytetu Stanford – opublikowali informacje dotyczące prowadzonych prac przez złożeniem wniosku w Stanach Zjednoczonych. W rozumieniu prawodawstwa europejskiego takie publikacje pozbawiły wynalazek cechy nowości i nie mógł być on przedmiotem skutecznego zgłoszenia patentowego. Patent został natomiast przyznany w Stanach Zjednoczonych 47 . 1.7 Kryterium poziomu wynalazczego w biotechnologii Dany wynalazek zgodnie z treścią art.56 Konwencji o patencie europejskim uważa się za posiadający poziom wynalazczy w sytuacji, gdy wynalazek nie wynika dla specjalisty w sposób oczywisty ze stanu techniki. Identyczne rozwiązanie przyjęte zostało w art. 26 ust.1 p.w.p oraz innych europejskich systemach patentowych 48 . Jednocześnie nie jest brana pod uwagę przy ocenie poziomu wynalazczego treść wcześniejszych europejskich zgłoszeń patentowych na warunkach wymienionych w Konwencji o patencie europejskim 49 . Jako specjalistę uznaje się osobę posiadającą przeciętną wiedzę z danej dziedziny techniki natomiast rozwiązanie oczywiste to efekt rutynowych działań, których powodzenie można przewidzieć. Jednakże w przypadku wyrafinowanych dyscyplin naukowych, które reprezentowane są przez wąskie grono specjalistów, pojawiają się wątpliwości w odniesieniu do wzorca „znawcy", jaki należy przyjąć. Taki problem pojawia się między innymi na polu wynalazków biotechnologicznych, gdyż poziom wiedzy reprezentowany przez specjalistów rzeczywiście zajmującymi się tymi zagadnieniami jest bardzo wysoki. Takie podejście stało się przyczyną unieważnienia w Wielkiej Brytanii patentu Genentech dotyczącego ludzkiego aktywatora plazminogenu tkankowego. Główna przyczyną tej decyzji, było uznanie za fachowców, którzy stanowili właściwy punkt widzenia, kręgu wybitnych specjalistów z tej dziedziny, którzy opanowali doskonale technikę manipulacji genetycznej 50 . Ne gruncie Konwencji o patencie europejskim przyjęto natomiast łagodniejsze stanowisko, zgodnie z którym, za specjalistę uznaje się przeciętnego dyplomowanego specjalistę pracującego wynalazek placówce prowadzącej badania 47 Gruszow Larissa, op.cit., s.9-11 49 art.54 ust.3 Konwencji o patencie europejskim 48 art.4 Patentgesetz, art. 3 Patents Act 50 Nowińska Ewa, Promińska Urszula, Du Vall Michał, op.cit., s.27 w dziedzinie biologii molekularnej 51 . Zaznaczyć jednocześnie należy, iż obecnie pod pojęciem „znawcy" nie rozumie się pojedynczej osoby, lecz grupę specjalistów z pokrewnych dziedzin, na co wskazują między innymi Wytyczne Brytyjskiego Urzędu Patentowego 52 . Dane rozwiązanie techniczne powinno także posiadać szczególny, kwalifikowany poziom. Rozwiązanie nie będzie więc uznane za spełniające to kryterium w sytuacji gdy w stanie techniki znaleźć będzie można identyczne rozwiązanie. Musi różnić się od niego w szczególności pod względem zastosowanych metod i otrzymywanych rezultatów oraz stawianych celów. Jednocześnie brak poziomu wynalazczego będzie miał miejsce również wtedy, gdy co prawda rozwiązanie jest nowe, lecz zostało osiągnięte poprzez wykorzystanie w standardowy sposób dostępnej wiedzy i umiejętności 53 . Ocena kryterium poziomu wynalazczego powinna brać pod uwagę również nieoczywistość uzyskiwanych efektów. Zastosowanie znanych technik umożliwiające uzyskanie nieznanego dotychczas rezultatu, który nie jest wypadkową ich cech, nie powinno kwalifikowane być jako oczywiste tylko ze względu na fakt, iż zastosowane metody były wcześniej już znane. Jednocześnie w przypadku braku nieoczekiwanego efektu technicznego dane rozwiązanie nie podlegać będzie ochronie nawet w sytuacji, gdy zastosowane metody nie były dotychczas znane. Dane rozwiązanie podlega ponadto ochronie w sytuacji, gdy jego istota wydaje się prosta, lecz zaspokaja określoną potrzebę społeczną, przyczynia się do wyraźnej poprawy efektywności, lub stanowi rozwiązanie problemu, które dotychczas było przedmiotem bezskutecznych działań podejmowanych przez fachowców. Kryterium to uznaje się za najbardziej niejednoznaczne spośród kryteriów zdolności patentowej w odniesieniu do rozwiązań biotechnologicznych. Przepisy szczegółowe nie zawierają szczególnych rozwiązań, jakie miałyby być stosowane w odniesieniu do wynalazków biotechnologicznych i dlatego interpretacja powinna być przeprowadzona według zasad obowiązujących w stosunku do wynalazków chemicznych 54 . W dziedzinie biotechnologii pojęcie „poziomu wynalazczego" odgrywa szczególną rolę przy ocenie rozwiązania dotyczącego wyizolowanego lub wytworzonego sposobem technicznym naturalnego materiału biologicznego. 51 Ibidem s.28, 53 Nowińska Ewa, Promińska Urszula, Du Vall Michał, op.cit., s.28 52 Examination Guidelines for Patent Applications relating to Biotechnological Inventions in the UK Patent Office (November 2003), www.patent.gov.uk/patent/reference/biotechguide/intro.htm (09.05.2005) 54 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.118 Przytoczone już regulacje jednoznacznie wskazują, iż taki materiał biologiczny może być uznany za wynalazek. Proces izolacji lub wytworzenia danego materiału wymaga zastosowania przez twórcę innowacyjnych nieoczywistych metod, przez co spełnione są przesłanki kryterium „poziomu wynalazczego". Istotę i wagę innowacyjności metod podkreśla zawarta w art.5 ust.1 Dyrektywy i art.93 3 ust.1 p.w.p idea wyłączenie z patentowania zwykłych odkryć materiału biologicznego oraz elementów ciała ludzkiego 55 . Akty te jednakże umożliwiają opatentowanie elementów ciała ludzkiego, ale tylko w przypadku ich wyizolowania lub wytworzenia przy pomocy sposobu technicznego, co wymaga zastosowania innowacyjnych metod. Jednocześnie zauważyć, iż fakt nie przyznania zdolności patentowej dla ciała ludzkiego i jego elementów traktowany jest jako ograniczenie możliwości opatentowania elementów wyizolowanych z organizmu ludzkiego 56 . Zauważyć należy, iż w świetle postępu naukowego i coraz szerszej wiedzy na temat struktury i funkcji poszczególnych sekwencji genów spełnienie kryterium poziomu wynalazczego w tej dziedzinie staje się coraz trudniejsze, szczególnie biorąc pod uwagę postępy w dziedzinie bioinformatyki. Znajduje to szczególnie odzwierciedlenie na polu metod sekwencji genów, co potwierdzają Wytyczne Brytyjskiego Urzędu Patentowego 57 . Co prawda fakt podobieństwa wyizolowanych sekwencji genów nie stanowi negatywnej przesłanki dla kryterium poziomu wynalazczego, jeśli nie zostało dowiedzione podobieństwo do znanych już metod. Jednakże spełnienie kryterium poziomu wynalazczego jest szczególnie trudne w przypadku identyfikacji nowych genów z wyizolowanego genomu, nawet, jeśli nie są znane ich odpowiedniki. Dana metoda nie może być uznana za innowacyjną nawet, gdy specjalista z danej dziedziny napotkał liczne trudności w osiągnięciu ostatecznego celu. Jednakże pokonanie tych trudności wymagać może w niektórych przypadkach innowacyjnych działań, które wymagają wiedzy wykraczającej poza wiedzę powszechnie dostępną i które podejmowane są przy wysokiej oczekiwanej liczbie prób i błędów i w takim przypadku można mówić o innowacyjności danego rozwiązania. Zauważyć należy również, iż niektóre rozwiązania z dziedziny biotechnologii znajdowały zastosowanie w istniejących już dziedzinach techniki 55 Zgodnie z treścią tych artykułów wynalazkiem posiadającymi zdolność patentowa nie jest „ciało ludzkie, w różnych jego stadiach formowania się i rozwoju oraz zwykłe odkrycie jednego z jego elementów, włącznie z sekwencją lub częściową sekwencją genu". 57 Examination Guidelines for Patent Applications relating to Biotechnological Inventions in the UK Patent Office (November 2003), www.patent.gov.uk/patent/reference/biotechguide/intro.htm (09.05.2005) 56 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe..., s.24 celem poprawy ich wydajności. W przypadku, gdy korzyści wynikające z zastosowania nowych technologii są powszechnie znane, nie można mówić o innowacyjności rozwiązań polegających na modyfikacji stosowanych już procesów. Warto zauważyć również, iż decyzje wydawane przez Europejski Urząd Patentowy w sprawach dotyczących innowacji biotechnologicznych przyczyniły się do sprecyzowania tego kryterium w odniesieniu do rozwiązań ze wszystkich dziedzin nauki. W sprawie T296/93 Biogen vs Medea plc. stwierdzono, iż musi istnieć racjonalne oczekiwanie odniesienia sukcesu poprzez zastosowane konkretnego wynalazku. Pojęcie to rozumieć należy inaczej niż nadzieja na odniesienie sukcesu z uwagi na fakt, iż znawca powinien od samego początku przewidywać możliwość rozwiązania problemu przy zastosowaniu danego wynalazku 58 . Natomiast w sprawie Genetech (T0455/91) 59 stwierdzono, iż kryterium poziomu wynalazczości nie zostanie spełnione, w sytuacji, gdy znawca z jednej dziedziny inżynierii genetycznej uzna, iż transfer technologii do innej pochodnej dziedziny za działanie nie obarczone ryzykiem. Zgodnie z orzeczeniem Europejskiego Urzędu Patentowego przyjmuje się, iż kryterium poziomu wynalazczego nie jest spełnione w sytuacji, gdy rozwiązanie jest oczywiste, nawet, jeśli wymaga znacznego nakładu pracy 60 . 1.8 Kryterium zastosowania przemysłowego w biotechnologii Artykuł 57 Konwencji o patencie europejskim mówi, iż „wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli może być wytwarzany lub wykorzystywany w jakiejkolwiek gałęzi przemysłu, włącznie z rolnictwem". Podobne stanowisko zgodne z ustawodawstwem krajów Unii Europejskiej oraz międzynarodowym prawem patentowym przyjmuje polska ustawa 61 . Zgodnie z art. 27 p.w.p „Wynalazek cechuje się zastosowaniem przemysłowym w sytuacji, gdy wynalazek ten lub sposób wg tego wynalazku może być wykorzystany, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa". Udzielenie patentu jest uwarunkowane szczególną funkcją, jaką spełnia dany wytwór. Jej charakter techniczny bada się poprzez podejście 58 Decyzja Technicznej Izby Odwoławczej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia 28.07.1994 w sprawie T296/93, OJ EPO 1995, 627 60 Guzdek Kinga, op.cit., s.49 59 Decyzja Izby Odwoławczej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia 20.06.1994 w sprawie T0455/91, OJ EPO 684 61 Szewc Andrzej, Jyż Gabriela, op.cit., s.65 „problem – rozwiązanie", które często stosowane jest w praktyce Europejskiego Urzędu Patentowego. Określony zostaje obiektywny problem techniczny, którego rozwiązaniem ma być przedmiot zgłaszanego patentu. Następnie stwierdza się, czy problem ten faktycznie został rozwiązany przez wynalazek oraz czy dane rozwiązanie może być osiągnięte w oparciu o ustalony stan techniki i na tej podstawie wydaje się decyzję o technicznym bądź nietechnicznym charakterze wynalazku. Podkreślić należy jednocześnie, iż użyteczność danego rozwiązania potwierdzana jest dopiero przez rynek w momencie wprowadzenie do obrotu. Informacje o przemysłowym zastosowaniu danego wynalazku zawarte muszą być we wniosku patentowym, a ciężar dowodu wykazania takiego zastosowania obciąża zgłaszającego. Informacje zawarte we wniosku muszą wykazać, iż rozwiązanie z dziedziny biotechnologii nie tylko poszerza wiedzę społeczeństwa, ale także zwiększa jego możliwości praktyczne 62 . Posiadać będzie zdolność patentową dopiero wtedy, gdy wskazana zostanie konkretna funkcja, jaką może spełniać dany element. Z jego użycia i zastosowanej wiedzy płynąć muszą korzyści społeczne jak ma to miejsce w przypadku takich naturalnych biologicznych materiałów jak np. wymienione już proteiny, mających szerokie zastosowanie w przemyśle. Znajduje to odzwierciedlenie w treści art.3 ust.2 Dyrektywy wymieniającego wymóg posiadania przemysłowego zastosowania przez dany wynalazek. Szczególną rolę odgrywa to kryterium w przypadku zdolności patentowej sekwencji lub częściowej sekwencji genów. Artykuł 5 ust.3 Dyrektywy mówi, iż „zgłoszenie patentowe musi wykazać przemysłowe zastosowanie sekwencji lub częściowej sekwencji genów". Potwierdza to fakt, iż ich identyfikacja i izolacja, szczególnie w przypadku zastosowania rutynowych technik przyczynia się jedynie do poszerzenia ludzkiej wiedzy, nie zwiększa natomiast możliwości praktycznych i dlatego nie mogą one być uznane za wynalazek podlegający opatentowaniu. Jednakże ocena zastosowania przemysłowego w przypadku rozwiązań z dziedziny biotechnologii jest w wielu przypadkach o tyle utrudniona, iż w przeciwieństwie do innych dziedzin techniki, przemysłowe zastosowanie wynalazków biotechnologicznych, takich jak np. sekwencja genów czy protein bardzo często nie wynika z istoty samego wynalazku. Ponadto w wielu przypadkach określenie roli, jaką spełniać ma ta sekwencja odbywa się na podstawie oceny funkcji spełnianych przez znane już sekwencje. Pojawić się 62 www.patent.gov.uk/patent/reference/biotechguide/intro.htm (09.05.2005) może więc zarzut, iż przy braku wyników badań testowych, nie możliwa jest ocena przemysłowego zastosowania danej funkcji. Wysuwane są więc liczne wątpliwości dotyczące informacji, jakie znaleźć się powinny w opisie wynalazku. W Wytycznych Brytyjskiego Urzędu Patentowego znajdują się sugestie, iż powinny zostać użyte kryteria stosowane na gruncie systemu amerykańskiego 63 . Wniosek złożony w Amerykańskim Urzędzie Patentowym musi zawierać informacje o „specyficznej, istotnej i wiarygodnej" użyteczności danego rozwiązania (a „specific, substantial and credible" utility – w prawodawstwie amerykańskim nie stosowane jest pojęcie zastosowania przemysłowego-„industrial application" lecz użyteczności-„utility"). Jednakże takie podejście nie było dotychczas przedmiotem decyzji zarówno organów odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego jak i sądów krajowych państw członkowskich i nie jest wiadomo, czy zostało by ono zaaprobowane. Podkreślenia wymaga jednak fakt, iż wnioski patentowe rzadko odrzucane są w sytuacji wątpliwości dotyczących przemysłowego zastosowania, gdy jednocześnie spełnione są kryteria nowości i poziomu wynalazczego 64 . 1.9 Obowiązek dostatecznego ujawnienia wynalazku biotechnologicznego Kwestia przemysłowego zastosowania wynalazku związana jest z wymogiem istnienia reproduktywnego opisu, na podstawie którego wynalazek oraz wszystkie jego cechy mogą być odtworzone. Łączy się to z ujawnieniem nie tylko danego rozwiązania, lecz również sposobu opisania wynalazku w zgłoszeniu patentowym. Ważna rolę odgrywa dostateczność ujawnienia, które powinno zawierać istotne cechy techniczne danego rozwiązania, niezbędne do realizacji projektu na całym obszarze zastrzeganej ochrony przez specjalistę. Artykułem 83 Konwencji o patencie europejskim mówi, iż „Europejskie zgłoszenie patentowe musi ujawniać wynalazek w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący, aby specjalista z danej dziedziny mógł go wykonać". Na polu ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych przejawia się to m.in. w ujawnieniu sekwencji zastrzeżonego białka, bądź też złożenia depozytu 63 Examination Guidelines for Patent Applications relating to Biotechnological Inventions in the UK Patent Office (November 2003), www.patent.gov.uk/patent/reference/biotechguide/intro.htm (09.05.2005) 64 "Gene patenting: a BMA discussion paper", www.bma.org.uk/ap.nsf/Content/Gene+patenting+paper (31.03.2005) w przypadku patentów dotyczących mikroorganizmów. Kwestia depozytu regulowana jest przez Traktat Budapeszteński z 1977r.(wszedł w życie w 1980r.) O międzynarodowym uznawaniu depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego wraz z Regulaminem wykonawczym. Rzeczpospolita Polska jest stroną tego traktatu od 1992r 65 . Akt ten reguluje zasady depozytu mikroorganizmów, którego złożenie wymagane jest w przypadku niemożności opisu odtwarzalnej metody otrzymania mikroorganizmu lub też przedstawienia jego pełnej charakterystyki. Wymóg ten zawarty jest zarówno w Konwencji o patencie europejskim, Dyrektywie jak również prawodawstwie większości państw 66 . Zgodnie z zapisami Traktatu Budapeszteńskiego depozyt złożony musi być najpóźniej z chwilą złożenia wniosku o przyznanie patentu. Jednocześnie podmiot zgłaszający ma obowiązek zawarcia we wniosku o przyznanie patentu informacji o fakcie złożenia depozytu. W przypadku nie dokonania tego zgłaszający musi to uczynić w terminie najpóźniej 16 miesięcy od momentu zgłoszenia bądź też daty pierwszeństwa określając jednocześnie numer depozytu wraz z podaniem instytucji depozytowej. Ponadto Traktat Budapeszteński reguluje dostępność depozytu dla osób trzecich oraz wymogi, jakie muszą być spełnione przez instytucję depozytową celem uzyskania przez nią statusu organu depozytu międzynarodowego 67 . Kontrowersje, jakie wywołuje problem dostatecznego ujawnienia i związana z nim kwestia zdolności patentowej wynalazków biotechnologicznych, ilustrowane są zagadnieniem zdolności patentowej fragmentów kwasów nukleinowych i różnicami, jakie charakteryzują system europejski i amerykański na tym polu. W Stanach Zjednoczonych do złożenia wniosku patentowego wystarcza podanie charakterystyki EST (expressed sequence tag – znaczniki wyznaczające sekwencje), przez którą rozumie się metodę charakterystyki pełnej sekwencji DNA poprzez krótki oligomer o długości 14 nukleotydów. Urząd Patentowy Stanów Zjednoczonych odrzucił jednak wnioski o takim charakterze, argumentując, iż nie zostały zdefiniowane funkcje, jakie spełniać mają zdefiniowane w ten sposób fragmenty DNA. Argumentowano ponadto, iż przyznanie takich patentów może przyczynić się do ograniczenia współpracy i wymiany danych, a ponadto niespełnione zostały kryteria poziomu wynalazczego i nowości 68 . Należy jednocześnie zauważyć, iż w USA trwają obecnie prace dotyczące EST mające 65 Dz.U. 1994 nr. 110 poz. 528 67 Ibidem, s.163 66 Twardowski Tomasz, Michalska Anna, Dylematy..., op.cit., s.162 68 „Una reflexion global sobre el sistema de patentes", www.ugr.es/~eianez/Biotecnologia /econogen.html (24.02.2005) na celu umożliwienie przyznawania patentów w stosunku do wniosków o takim charakterze 69 . Natomiast na gruncie prawa Wspólnotowego wiedza otrzymana dzięki zastosowaniu EST nie daje możliwości złożenia skutecznego zgłoszenia. Wymaga się znajomości funkcji oraz struktury danego białka wraz ze znajomością całej długości genu, który je koduje 70 . Z uwagi na fakt, iż stanowisko europejskie w najbliższym czasie nie ulegnie zmianie, można oczekiwać, iż regulacje amerykańskie w świetle zapowiadanych zmian będą oceniane jako coraz bardziej liberalne. 69 Twardowski Tomasz, Michalska Anna, „Dylematy...", op.cit., s.146 70 Ibidem, s.146 2. Zdolność patentowa wynalazków biotechnologicznych 2.1 Określenie wynalazków nie posiadających zdolności patentowej Zgodnie z treścią art.53 Konwencji o patencie europejskim „nie udziela się patentów europejskich na: (a) wynalazki, których publikowanie lub stosowanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami pod warunkiem, że stosowanie nie jest uważane za sprzeczne tylko dlatego, że jest zabronione przez ustawę lub inny akt prawny w kilku lub we wszystkich umawiających się państwach; (b)odmiany roślin lub rasy zwierząt albo czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt; przepis ten nie ma zastosowania do sposobów mikrobiologicznych lub produktów otrzymanych w ich wyniku.". Wyłączenie to jest również powtórzone w Dyrektywie oraz zawarte w innych systemach prawnych państw Unii Europejskiej 71 . Wyłączenia te są obecnie przedmiotem wielu kontrowersji i z tego względu ich dokładniejsze omówienie wydaje się być wskazane. 2.2 Wyłączenie w stosunku do odmian roślin i ras zwierząt Wyłączenie ze zdolności patentowej nowych odmian roślin i ras zwierząt jest jedną z charakterystycznych cech europejskiego prawa patentowego. Rozwiązanie to podyktowane jest argumentem, iż przyznawanie ochrony patentowej dla nowych odmian roślin i ras zwierząt jest sprzeczne z rozwojem tej dziedziny nauki ze względu na brak możliwości przedstawienia pisemnego opisu wynalazku z uwagi na biochemiczną kompleksowość żywych organizmów 72 . Potwierdza to jednoznacznie art.53(b)zd.1 Konwencji o patencie europejskim, zgodnie z którym, nie udziela się patentów na „odmiany roślin lub rasy zwierząt albo czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt". Wyłączenie to jest również powtórzone w Dyrektywie (art.29 Preambuły oraz art.4 ust.1) oraz zawarte w innych systemach prawnych państw Unii Europejskiej. Stanowi ono aktualnie przedmiot licznych kontrowersji z uwagi na fakt, iż podobne zapisy nie są 71 art.29 Preambuły, art.4 ust.1 oraz art.6 ust.1 Dyrektywy, art.29 ust.1 i 2 p.w.p., art.2 ust.1 i art.2a ust.1 Patengesetz, art.1 ust.3 i 4 Patents Act 72 Fiołka Janusz, op.cit., s.20 zawarte zarówno w prawodawstwie Stanów Zjednoczonych jak i Japonii 73 . W opinii niektórych środowisk uważane jest ono za rozwiązanie błędne 74 . Równocześnie wyłączenie to nie ma zastosowania w przypadku wynalazków dotyczących „sposobów mikrobiologicznych lub produktów otrzymanych w ich wyniku" (art.53 pt. a) Konwencji o patencie europejskim). Pojęcie odmiany roślin w systemie prawnym Unii Europejskiej definiuje się zgodnie z art.5 Rozporządzenia (WE) nr 2100/94, na co wskazuje art.2 ust.3 Dyrektywy. Identyczne rozwiązanie przyjął m.in. system niemiecki 75 . Na gruncie polskim pojęcie odmiany definiowane jest w art.2 ust.1 Ustawy o nasiennictwie z 26 czerwca 2003r(Dz.U 2003, nr 137, poz.1299) i zgodne jest ze stanowiskiem przyjętym w wyżej wymienionym rozporządzeniu. Zgodnie z nim odmiana to „zbiorowość roślin lub ich części, jeżeli części te są zdolne do wytworzenia całej rośliny, w obrębie botanicznej jednostki systematycznej najniższego znanego stopnia: a) którą można określić na podstawie przejawianych właściwości wynikających z określonego genotypu lub kombinacji genotypów, b) którą można odróżnić od innej zbiorowości roślin na podstawie co najmniej jednej przejawianej właściwości, c) która nie zmienia się po kolejnym rozmnożeniu albo na końcu właściwego cyklu rozmnożeń lub krzyżowań, podanego przez hodowcę" Podobną definicję przyjmuje również system brytyjski 76 . Powyższe definicje nie zostały jednak opracowane na potrzeby prawa patentowego i nie stanowią wystarczającego kryterium interpretacyjnego dla dwóch kategorii przedmiotów na gruncie prawa patentowego. Nie jest bowiem możliwe określenie, czy wynalazek polegający na otrzymaniu rośliny genetycznie zmodyfikowanej poprzez wprowadzenie do niej genu odpowiedzialnego za powstanie konkretnej cechy podlega opatentowaniu, czy też objęty jest zakazem przyznania ochrony patentowej nowym odmianom roślin 77 . 73 Twardowski Tomasz, Zimny Janusz, Twardowska Aleksandra, Bezpieczeństwo biotechnologii, Poznań 2001, s.161 75 art.2a ust.3 pkt.4 Patentgesetz 74 Du Vall Michał, „Problemy ochrony patentowej i autorskoprawnej zwierząt", „ Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego: Prace z wynalazczości i ochrony własności intelektualnej" Kraków 1992, Zeszyt nr 59, s.54 76 Art. 76a ust.11 Patents Act 77 Żakowska-Henzler Helena, op.cit., s.122 Charakterystyka pojęcia „odmiana roślin" była także przedmiotem decyzji Europejskiego Urzędu Patentowego, który w sprawie „Komórki roślin/PLANT GENETIC SYSTEMS" (T 356/93) 78 orzekł: „w art.53 b) zdanie pierwsze KPE odnosi się do ogółu roślin w ramach jednej botanicznej jednostki klasyfikacyjnej najniższego znanego stopnia, która różni się przynajmniej jedną przenaszalną cechą od innego rodzaju, a w swoich miarodajnych cechach jest wystarczająca homogeniczna i stała" 79 . Ponadto uznano, iż przyznanie patentu na wynalazek, którego istota polega na otrzymaniu rośliny z wprowadzonym obcym genem jest niemożliwe. Stwierdzono, iż modyfikacja pewnych cech danej odmiany prowadzi do otrzymania odmiany pochodnej, która objęta jest ochroną wynikającą z konwencji UPOV 80 . Decyzja ta wskazuje, iż organy Europejskiego Urzędu Patentowego nie wypracowały jednoznacznego stanowiska w odniesieniu do przedstawionych problemów, a rozstrzygnięcia charakteryzowały się coraz większym surowością. Wątpliwości te częściowo rozstrzygnięte są zapisami Dyrektywy. Art.30 Preambuły Dyrektywy mówi, iż „pojęcie „odmiana roślin" jest określona przez prawo chroniące odmiany, zgodnie z którym odmiana jest określona poprzez cały swój genom i dlatego posiada indywidualność oraz wyraźnie daje się odróżnić od innych odmian". Jednocześnie art.31 Preambuły mówi, iż „grupa roślin, która charakteryzuje się posiadaniem szczególnego genu (a nie całego genomu) nie jest objęta ochroną nowych odmian a zatem nie jest wyłączona możliwość udzielenia na nie patentu nawet, jeżeli zawiera nowe odmiany roślin". Na tej podstawie wnioskować można, iż grupa roślin wyodrębniona na podstawie określenia konkretnego genu nie jest objęta ochroną przyznawaną nowym odmianom roślin. Zdolność patentową posiadają wynalazki dotyczące roślin lub zwierząt, „jeśli możliwość technicznego wykonania wynalazku nie ogranicza się do szczególnej odmiany roślin lub rasy zwierząt" (art.4 ust.2 Dyrektywy). Konstrukcja ta, została identycznie ujęta w systemach prawnych Polski (art.93 2 ust.3) i Niemiec (art.2a ust.2 pt. 1 Patentgesetz). Oceniane jest to jako wyłom od przyjętej zasady wyłączenia ze zdolności odmian roślin lub ras zwierząt i próba jego liberalizacji 81 . Z drugiej strony podnoszone są głosy, iż z naukowego punktu widzenia nie jest 78 Decyzja Technicznej Izby Odwoławczej Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia 21.02.1995 w sprawie T356/93, OJ EPO 1995, 545 80 Żakowska-Henzler Helena, op.cit., s.123 79 „Prawo własności przemysłowej; Część II Dokumenty", Warszawa 1998, s.194 81 Du Vall Michał, op.cit., s.56 możliwe techniczne zastosowanie wynalazku tylko do jednej odmiany roślin lub rasy zwierząt i z tego względu artykuł 4 ust.2 Dyrektywy jest bezprzedmiotowy. Rozwiązanie to jest zgodne z praktyką Europejskiego Urzędu Patentowego, który w uzasadnieniu decyzji w sprawie „Patent na roślinne formy życia/GREENPEACE" (pat. nr 242 236) orzekł, iż „dopuszczalność zastrzeżeń odnoszących się do grup roślin większych niż gatunki roślin jest stałą praktyką EUP, jeśli dany wynalazek można zastosować dla takich większych grup roślin". Stwierdzono ponadto, iż powszechną praktyką są ulepszenia jednostek klasyfikacyjnych szerszych niż gatunki roślin i takie rozwiązanie ma na celu uniknięcie powstania „szarej strefy" nie objętej żadną ochroną 82 . Stwierdzić można, iż obecnie rysuje się tendencja traktowania zakazu patentowania nowych odmian wężej, umożliwiając opatentowanie wynalazków stosowanych w dwu lub więcej odmianach. Zdolność patentową na gruncie prawa europejskiego posiadają więc wynalazki, których rezultatem jest modyfikacja rośliny poprzez modyfikację danego genu, lecz nie prowadzą do modyfikacji genotypu. Warunkiem przyznania patentu jest jednak przedstawienie reproduktywnego opisu celem odróżnienia technik mendlowskich, takich jak krzyżowanie i selekcjonowanie od metod inżynierii genetycznej 83 . Podsumowując stwierdzić można, iż wymienione wyłączenie dotyczy tylko w stosunku do odmian roślin, które chronione są konwencją UPOV, o której mowa będzie poniżej. Obecnie podnoszone są również argumenty, iż ochroną patentową powinny być objęte także nowe odmiany roślin i rasy zwierząt z podobnych powodów jak wyżej przytoczone. Jednym z kluczowych powodów, dla których wyłączone ze zdolności patentowej zostały nowe odmiany roślin i rasy zwierząt, był fakt, iż prawa własności intelektualnej w stosunku do roślin bądź ich części regulowane są podpisaną 2.12.1961r. w Paryżu Konwencją o ochronie nowych odmian roślin (UPOV-Union pour la Protection des Obtentions Vegetales – Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin), trzykrotnie rewidowaną w latach 1972, 1978 i 1991. Jej znaczenie na gruncie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych przejawia się w tym, iż Konwencja ta wyłączała do roku 1991 możliwość przyznania podwójnej ochrony nowym odmianom roślin 84 . Miało to decydujący wpływ na nie przyznanie zdolności 82 „Prawo własności przemysłowej", op.cit., s. 180 84 Fiołka Janusz, op.cit., s.48 83 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe..., op.cit., s.24 patentowej nowym odmianom roślin na gruncie Konwencji o patencie europejskim, co stało się przyczyną licznych kontrowersji. Konwencja ta definiuje pojęcie „odmiany roślin" oraz przyznaje ochronę specjalną hodowcom nowych odmian roślin na okres nie krótszy niż 20 lat (wyjątek stanowi ochrona drzew i winorośli, kiedy to ochrona nie może być krótsza niż 25 lat) od momentu udzielenia hodowcy uprawnień do ochrony własności intelektualnej 85 . Zgodnie z art.2 ust.1 tej Konwencji państwa-strony przyznać mogą tylko jedną z możliwych form ochrony (ochrona specjalna lub patent) dla rodzaju botanicznego lub tego samego gatunku 86 . Możliwość przyznania tylko jednej formy ochrony stanowiła więc istotny powód dla nie przyznania zdolności patentowej nowym odmianom roślin na gruncie Konwencji o patencie europejskim celem uniknięcia kontrowersji. Postęp, jaki nastąpił w dziedzinie biotechnologii umożliwił jednakże uzyskiwanie nowych odmian roślin metodami inżynierii genetycznej, których cechy podnosiły ich wartość gospodarczą. Stanowiło to podstawowy argument w dyskusji o przyznanie zdolności patentowej nowym odmianom roślin. W 1991 roku zakaz podwójnej ochrony został zniesiony wobec presji przemysłu, co stanowi zbliżenie do rozwiązań m.in. amerykańskich 87 . Pierwsze podejmowane próby patentowania wyższych form życia dotyczyły zwierząt, które uzyskane zostały przy pomocy tradycyjnych metod hodowlanych. Jeden z pierwszych wniosków złożony na terenie Republiki Federalnej Niemiec dotyczył opatentowania „czerwonego gołębia" będącego krzyżówką gołębi odznaczającymi się różnymi cechami, który charakteryzować się miał między innymi większą rozpiętością skrzydeł oraz intensywniejszym upierzeniem. Wniosek ten został odrzucony przez Sąd Najwyższy, który uznał, iż wynalazek ten cechuje brak powtarzalności, gdyż nie został opisany jego genotyp, przez co istniała możliwość uzyskania licznych wariantów potomstwa. Należy zauważyć, iż nie została jednak wykluczona możliwość patentowania zwierząt w sytuacji, gdy 85 Twardowski Tomasz, Michalska Anna, Dylematy..., op.cit., s.166 87 Zgodnie z United States Code Title 35 – Patents, art.161 „każdy, kto wynajdzie lub odkryje wynajdzie i reprodukuje bez użycia technik seksualnych każdą nową i różną odmianę roślin [...] może uzyskać patent [...] (whoever invents or discovers and asexually reproduces any distinct and new variety of plant, including cultivated sports, mutants, hybrids, and newly found seedlings, other than a tuber propagated plant or a plant found in an uncultivated state, may obtain a patent therefore, subject to the conditions and requirements of this title). System prawa patentowego obowiązujący w Japonii także nie wyklucza możliwości opatentowania nowej odmiany rośliny. Zgodnie z art.32 obowiązującej w Japonii ustawy „Prawo patentowe", wynalazkami nie posiadającymi zdolności patentowej są wynalazki sprzeczne z porządkiem publicznym, moralnością lub zdrowiem publicznym. 86 Twardowski Tomasz, Michalska Anna, „Biotechnologia w prawie krajowym i regulacje międzynarodowe z polskiej perspektywy", „Biotechnologia", nr 1(48), s.77 istniałaby pewność rezultatu 88 . Okoliczność, iż przedmiotem wynalazku było zwierzę, nie stanowiła więc postawy odmowy. Urząd Patentowy USA przyjmował podobne stanowisko, zgodnie z którym, nie istniały przeszkody na drodze do opatentowania zwierząt. Rezultatem tego było oświadczenie dotyczące polityki przyznawania patentów opublikowane przez Urząd Patentowy Stanów Zjednoczonych w 1987r. Zgodnie z jego treścią „nie występujące w naturze, nie będące ludźmi wielokomórkowe organizmy żywe, w tym zwierzęta, stanowią przedmiot ochrony patentowej" 89 . Pierwszy patent chroniący zwierzę udzielony został 12.04.1988r. przez Urząd Patentowy Stanów Zjednoczonych na rzecz Uniwersytetu Harvarda. Dotyczył on zwierzęcia, które zostało zmodyfikowane genetycznie w taki sposób, aby potomstwo tuż po przyjściu na świat zapadało na nowotworowe choroby dziedziczne. Jedynym dotychczasowym przykładem zastosowaniu wynalazku jest mysz i dlatego też określany jest on mianem „myszy harwardzkiej". Amerykański Urząd Patentowy przyznał po raz pierwszy w historii ochronę patentową ssakowi zgadzając się na „humanitarną ofiarę myszy" po ocenieniu ewentualnych korzyści w leczeniu chorób nowotworowych u ludzi 90 . Wynalazek ten stał się również przedmiotem zgłoszenia Europie Europejskim Urzędzie Patentowym w Monachium. Pierwszy wniosek o przyznanie ochrony patentowej został odrzucony, a Europejski Urząd Patentowy argumentował, iż Konwencja o patencie europejskim wyklucza możliwość patentowania zwierząt jako takich oraz wynalazków sprzecznych z porządkiem publicznym lub moralnością (art.53 Konwencji o patencie europejskim). Odwołanie od tej decyzji rozpatrzone zostało natomiast pozytywnie i patent został przyznany. W uzasadnieniu stwierdzono ponadto, iż „fragment artykułu 53 Konwencji należy interpretować dosłownie, tzn. że wyłączona jest możliwość patentowania ras zwierząt, nie zaś zwierząt wprawdzie genetycznie zmodyfikowanych, ale nie tworzących nowych ras" 91 . W uzasadnieniu stwierdzono ponadto, że należy wziąć pod uwagę użyteczność tego wynalazku dla ludzkości oraz iż decyzja o wykluczeniu zdolności patentowej nie może być podjęta tylko na podstawie wynikającego z zastosowania technologii niebezpieczeństwa, a celem jego uniknięcia ustalone powinny być przez organy państwowe zasady korzystania z wynalazku. 88 89 Ibidem, s.55 Du Vall Michał, „Problemy ochrony patentowej i autorskoprawnej zwierząt", Kraków op.cit., s.54 90 Twardowski Tomasz, Michalska Anna, Dylematy..., op.cit., s.161 91 Du Vall Michał, op.cit., s.56 Dyrektywa, zgodnie z którą dokonywana jest obecnie interpretacja kryteriów zdolności patentowej wynalazków biotechnologicznych zawiera zapisy podobne do stanowiska przyjętego przez Amerykański Urząd Patentowy w tej sprawie. Zgodnie z art.6 ust.2 pt. d) wynalazkiem nie mającym zdolności patentowej są w szczególności „sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej zwierząt, które mogą powodować ich cierpienie, nie przynosząc żadnych zasadniczych korzyści medycznych dla człowieka lub zwierzęcia oraz zwierzęta będące wynikiem zastosowania takich sposobów". Wskazuje to jednoznacznie, iż wynalazki takie jak „mysz harwardzka" mogą na gruncie obowiązujących przepisów europejskich stać się przedmiotem skutecznego zgłoszenia. Treść Dyrektywy, podobnie jak inne systemy prawne państw członkowskich Unii Europejskiej nie zawierają wytycznych w kwestii rozumienia pojęcia „ras zwierząt" między innymi z uwagi na kontrowersje, jakie pojawiły się w kwestii zdolności patentowej transgenicznych roślin w świetle zapisów Konwencji o patencie europejskim oraz na gruncie prawodawstwa amerykańskiego 92 . Przedmiotem dyskusji obecnie jest pytanie, czy zasady dotyczące nowych odmian roślin powinny być stosowane analogicznie do nowych ras i gatunków zwierząt. Dotychczas nie wypracowano jednoznacznego stanowiska 93 . Podnoszone są m.in. argumenty, iż w przypadku wynalazków, których przedmiotem są zwierzęta transgeniczne nie jest możliwa ich całkowita reprodukcja przy obecnym stanie techniki i z tego też względu wynalazki te nie powinny posiadać zdolności patentowej 94 . Pojawiły się także wątpliwości dotyczące kwestii naruszenia patentu. Patent określany jest zgodnie z przytoczoną już definicją jako prawo wyłączające m.in. produkcję wynalazku podlegającego ochronie przez nieuprawnionego. W przypadku zwierząt, mamy jednak do czynienia z sytuacją, w której zwierzęta rozmnażając się, same „wytwarzają" przedmiot ochrony. Rodzi to pytanie, czy umożliwienie rozmnażania się zwierząt nabytych legalnie stanowi naruszenie patentu, czy też nie. Biorąc pod uwagę skomplikowany stan prawny wydaje się, iż najlepszą drogą uregulowania tych kwestii jest zawarcie konkretnych zapisów w umowach 95 . 92 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe..., op.cit., s.24 94 „Una reflexion global sobre el sistema de patentes", www.ugr.es/~eianez/Biotecnologia /econogen.html (24.02.2005) 93 Ibidem, s.24 95 Du Vall Michał, op.cit., s.57 Kolejnym problemem, jaki pojawia się w sprawie możliwości przyznania ochrony patentowej dla zwierząt jest kwestia należytego ujawnienia wynalazku. W przypadku mikroorganizmów wymóg ten spełniony przez złożenie depozytu mikroorganizmu w określonej kolekcji, co regulują zapisy wymienionego już Traktatu Budapeszteńskiego z 1977r. W przypadku zwierząt niewyjaśnione jest natomiast, co miałoby być przedmiotem depozytu. Idea tworzenia np. ogrodów zoologicznych z uwagi na wysokie koszty wydaje się nierealna. Jednym z proponowanych rozwiązań jest depozyt zapłodnionego jaja (zygoty). Należy jednak zauważyć, iż wymagany będzie znaczny okres potrzebny do uzyskania zwierząt o konkretnych cechach, co może mieć negatywne skutki w kwestii dochodzenia roszczeń z zakresu domniemanego naruszenia patentu 96 . Ponadto podnoszone są argumenty związane z problemami natury etycznej i religijnej. Pojawiają się zarzuty o wkraczanie w świat przyrody, powodowanie cierpienia zwierząt. Wyrażane są obawy o zanik różnorodności świata zwierzęcego oraz o dewaluację życia człowieka. Należy jednak zauważyć, iż problemy te wynikają z rozwoju nauk przyrodniczych i nie mają swoich korzeni w prawie patentowym. Ponadto samo uzyskanie patentu nie jest równoznaczne z uzyskaniem pozwolenia na wprowadzenie do obrotu wynalazku, co wymaga dodatkowych zezwoleń jak ma to miejsce między innymi w przypadku leków 97 . Podsumowując stwierdzić można, iż mimo prawnego usankcjonowania możliwości patentowania zwierząt otrzymanych metodami inżynierii genetycznej w niektórych systemach prawnych, istnieje nadal wiele przeszkód, które to uniemożliwiają. Natomiast na gruncie wspólnotowego systemu prawnego, zakazującego patentowania nowych ras zwierząt, nie wypracowana dotychczas jednolitego stanowiska w kwestii interpretacji i zastosowania przepisów. Analizując zapisy dotyczące zdolności wynalazczej nowych odmian roślin i zwierząt na pierwszy plan wysuwa się przede wszystkim niejasność kryteriów interpretacyjnych i brak jednolitych definicji w szczególnie w odniesieniu do nowych ras zwierząt. W rezultacie wypracowanie jednolitego stanowiska na gruncie wspólnotowym wydaje się być w najbliższym czasie zadaniem szczególnie trudnym. W obliczu dynamicznego rozwoju agrobiotechnologii i bardziej liberalnego stanowiska prezentowanego przez inne systemy prawne aktualny stan prawny może w dużej mierze przyczynić się do dalszego pogłębiania się różnic między poziomem 96 Ibidem, s. 59 97 Ibidem, s.60 rozwoju tych gałęzi nauki i przemysłu, których zniwelowanie w przyszłości okaza się być może trudnym do zrealizowania. ć 2.3 Czysto biologiczne metody otrzymywania roślin i zwierząt Zarówno zapisy Dyrektywy (art.4 ust.1a) jak i Konwencji o patencie europejskim (art.53(b)) wyłączają możliwość przyznawania ochrony patentowej na czysto biologiczne metody otrzymywania roślin i zwierząt. U podstaw tego wykluczenia leży stwierdzenie, iż techniki będące odwołaniem do zjawisk przyrody wymykają się powtarzalnym i systematycznym działaniom człowieka 98 . Decydujące znaczenie przy wyróżnieniu takiej metody ma stopień interwencji człowieka w dany proces. Dyrektywa przyjmuje stanowisko podobne do tego, jakie wyrażają Wytyczne W sprawie ochrony wynalazków biotechnologicznych. Proces czysto biologiczny to taki, który składa się w całości ze zjawisk naturalnych takich jak selekcjonowanie lub krzyżowanie. Stanowisko to odbiega od rozwiązania zawartego w Konwencji o patencie europejskim, zgodnie z którą, przy dokonaniu oceny należy wziąć pod uwagę całokształt interwencji człowieka ze szczególnym uwzględnieniem wpływu jaki ona wywiera na końcowy rezultat. Dany proces hodowli mógł być oceniany jako czysto biologiczny nawet w przypadku, gdy jeden z elementów tego procesu miał charakter techniczny jednakże udział procesów o charakterze biologicznym wywierał decydujący wpływ na dany rezultat 99 . Brak jasnych kryteriów oceny wpływu interwencji człowieka powoduje, iż staje się ona przedmiotem decyzji instytucji orzekających i może stać się przyczyną licznych kontrowersji. Wnioskować można, iż zapisy Dyrektywy dają szersze możliwości uzyskania patentu. Stanowisko takie przyjęte zostało również w innych systemach prawnych państw członkowskich, co dodatkowo podkreśla fakt dążenia do dalszej liberalizacji zapisów. Zauważyć należy również, iż z praktyki Europejskiego Urzędu Patentowego wynika, iż uznanie danej metody za biologiczną rozstrzygane jest na podstawie oceny istoty wynalazku, co znalazło odzwierciedlenie w decyzji wydziału sprzeciwów Europejskiego Urzędu Patentowego w wymienionej już sprawie „Patent na roślinne formy życia/GREENPEACE" 100 . 98 Ibidem, s.149 99 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe..., op.cit., s.24 100 „Prawo własności przemysłowej", op.cit., s. 179 2.4 Wynalazki sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami Zgodnie z art.53(a) Konwencji o patencie europejskim nie udziela się patentów europejskich na „wynalazki, których publikowanie lub stosowanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami pod warunkiem, że stosowanie nie jest uważane za sprzeczne tylko dlatego, że jest zabronione przez ustawę lub inny akt prawny w kilku lub we wszystkich umawiających się państwach". Analogiczne zapisy znajdują się w polskiej ustawie, która jednocześnie w przepisach szczegółowych dotyczących wynalazków biotechnologicznych uzupełnia ten zapis poprzez dodanie stwierdzenia, iż za wynalazki biotechniczne nie uznaje się tych wynalazków, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z moralnością publiczną (art.93 3 ust.2). Podkreślić należy, iż to stwierdzenie nie jest zawarte zarówno w ustawie niemieckiej jak i brytyjskiej. Zgodnie z art.6 ust.1 Dyrektywy „wynalazki uważa się za nie mające zdolności patentowej w przypadku, gdy ich handlowe wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami; jednakże wykorzystanie nie jest uważane za sprzeczne jedynie dlatego, że jest ono zakazane ustawą lub przepisami wykonawczymi" (art.6 ust.1 Dyrektywy). Dyrektywa uznaje w szczególności za nie mające zdolności patentowej: "a) sposoby klonowania ludzi b) sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej linii zarodkowej człowieka c) wykorzystywanie embrionów ludzkich do celów przemysłowych lub handlowych d) sposoby modyfikacji tożsamości genetycznej zwierząt, które mogą powodować ich cierpienia, nie przynosząc żadnych zasadniczych korzyści medycznych dla człowieka lub zwierzęcia oraz zwierzęta będące wynikiem zastosowaniem takich sposobów" (art.6 ust.2 Dyrektywy). Katalog tych wyłączeń nie jest zamknięty, a zgodnie z ust.38 Preambuły nie posiadają zdolności patentowej wynalazki, których „wykorzystanie narusza godność człowieka". Zapisy te zostały zakwestionowane przez Holandię we wniosku o anulowanie Dyrektywy, będącym wyrazem wątpliwości wyrażanych przez różne środowiska. Wskazany został fakt, iż zapisy Dyrektywy i Konwencji o patencie europejskim nie są jednolite. Art.53(a) Konwencji mówi, iż nie udziela się patentów na wynalazki, których „których publikowanie lub stosowanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami". Natomiast zapisy Dyrektywy mówią tylko o stosowaniu wynalazku, co jednak w opinii dotyczącej sprawy C-C377/98, nie stanowi podstawy do stwierdzenia sprzeczności między tymi dwoma aktami 101 . Powszechne wątpliwości, wyrażane nie tylko przez stronę holenderska, dotyczyły również braku sprecyzowania określeń „porządek publiczny" oraz „godność człowieka", które z uwagi na różnorodność kulturalną i religijną na obszarze Unii Europejskiej uważane są przez niektóre środowiska za nieprecyzyjne i wymagające doprecyzowania 102 . W opinii dotyczącej wniosku Królestwa Holandii stwierdzono jednak, iż pojęcie „porządku publicznego" było już przedmiotem wcześniejszych aktów wspólnotowych oraz orzeczeń sądów i dlatego oczekiwać można zbliżonego podejścia reprezentowanego przez systemy prawne poszczególnych państw. Ponadto praktyka krajowych urzędów patentowych zgodna jest z wytycznymi Europejskiego Urzędu Patentowego od chwili wejścia w życie Konwencji o patencie europejskim, co dodatkowo potwierdza fakt, iż oczekiwać należy zbliżonych stanowisk w tej kwestii. Królestwo Holandii w swoim wniosku odnosi się do treści artykułu 36 preambuły Dyrektywy, zgodnie z którym możliwe jest wyłączenie udzielania patentu na wynalazki „w odniesieniu do których zapobieganie handlowemu wykorzystaniu takich wynalazków [...] jest niezbędne dla ochrony porządku publicznego i dobrych obyczajów, włącznie z ochroną życia lub zdrowia człowieka, zwierzęcia lub rośliny albo w celu uniknięcia poważnych szkód dla środowiska" (art.36 preambuły Dyrektywy). Pojawiły się wątpliwości, czy pojęcie „poważnych szkód dla środowiska" i wynikające z niego ryzyko uwzględnione jest w koncepcji porządku publicznego dla potrzeb artykułu 6 ust.1 Dyrektywy. W opinii dotyczącej sprawy C-377/98 stwierdzono, iż troska o stan środowiska naturalnego musi być uznana w świetle obowiązującego wspólnotowego systemu prawnego jako jeden z fundamentalnych obszarów zainteresowania społecznego i dlatego należy uznać, iż problem ten uwzględniony jest w stwierdzeniu „porządek publiczny" (art. 108-109 Opinii). Pojęcie „porządku publicznego" jest również przedmiotem analizy na podstawie wewnętrznych systemów prawnych w krajach Unii Europejskiej. Na gruncie polskim za wynalazki, z których korzystanie sprzeczne byłyby z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami uznaje się m.in. wynalazki dotyczące urządzeń do eutanazji i torturowania ludzi, produkcji narkotyków, wynalazki służące do popełniania przestępstw. Wskazuje się jednak ponadto, iż trudność w praktycznym stosowaniu tych przepisów wyraża się między innymi w tym, iż z reguły nie ma 101 art.163 Opinii w sprawie C-377/98 102 „Una reflexion global sobre el sistema de patentes", op.cit. wynalazków o zdecydowanie jednoznacznym zastosowaniu 103 . Generalnie przyjmuje się, iż chodzi tu o rozwiązania, których zastosowanie mogłoby naruszyć uczucia religijne bądź też powszechnie przyjęte zasady moralności 104 Próba zdefiniowania tych pojęć znajduje stawała się już wielokrotnie tematem prac urzędów odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego. W uzasadnieniu decyzji w sprawie „Komórki roślin/PLANT GENETIC SYSTEMS" (T356/93) stwierdzono, iż „pojęcie porządku publicznego zawiera ochronę bezpieczeństwa ogólnego i psychicznej nienaruszalności jednostki ludzkiej jako członka społeczeństwa. Powyższe obejmuje również ochronę środowiska" 105 . Natomiast zgodnie z decyzją w sprawie „Patent na roślinne formy życia/GREENPEACE" (pat. nr 242 236) „wykluczenie zdolności patentowej zgodnie z art.53a)KPE wynalazków naruszających dobre obyczaje i porządek publiczny dotyczy tylko takich ekstremalnych przypadków, które na ogół uznaje się za odrażające". Jednocześnie zgodnie z tą decyzją nie istnieją ogólnie obowiązujące zasady dla decydowania o przypadkach granicznych 106 . W sprawie „Krebsmaus (mysz do badań nad rakiem)/HARWARD III" stwierdzono, iż przy ocenie możliwych szkodliwych oddziaływań i zagrożeń i tego, czy nie zostały naruszone dobre obyczaje, rozważyć należy wady i zalety danego wynalazku 107 . 103 Szewc Andrzej, Jyż Gabriela, op.cit., s.75 105 „Prawo własności przemysłowej", op.cit., s.195 104 Nowińska Ewa, Promińska Urszula, Du Vall Michał, op.cit., s.35 106 Ibidem, s.179 107 Ibidem, s.174 3. Zakres ochrony patentowej 3.1 Określenie zakresu ochrony patentowej Dla oceny jakości i skuteczności regulacji prawa patentowego nie tylko wynalazków biotechnologicznych, kluczową rolę odgrywa analiza zakresu ochrony patentowej determinująca jednocześnie ekonomiczne znaczenie tych wynalazków, poprzez określenie konkurencyjnych produktów i sposobów, których otrzymanie lub użycie uważane będzie za naruszenie patentu. Patent jest podmiotowym majątkowym prawem cywilnym, skutecznym bezwzględnie. Zgodnie z art.63 ust.1 p.w.p. przez uzyskanie patentu „nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej". Osoby trzecie powinny w czasie trwania patentu mają obowiązek powstrzymania się od korzystania z wynalazku w sposób, który jest zastrzeżony dla posiadacza patentu, chyba że posiadają podstawę prawną do korzystania, w szczególności-licencję. Prawo do patentu powstaje z chwilą dokonanie wynalazku, wygasa natomiast w momencie skonsumowania bądź też utraty zdolności patentowej przez wynalazek, który stanowi przedmiot tego prawa 108 . Zakres ochrony określa produkty i/lub sposoby, w stosunku do których, posiadacz patentu może domagać się swoich praw w okresie 20 lat od momentu uzyskania patentu. Zakres patentu nie jest określany przez wnioskodawcę, który w zgłoszeniu patentowym określa tylko pożądany zakres ochrony, którego przekroczenie przez inne podmioty bez zgody wynalazcy uważane będzie za naruszenie patentu. Zakres ochrony patentowej określany jest z uwzględnieniem ograniczeń prawnych oraz charakterystyki wynalazku przez odpowiedni Urząd Patentowy oraz stanowi przedmiot dalszej interpretacji sądów w przypadku naruszenia 109 . Jednocześnie na terenie Unii Europejskiej istnieje możliwość przedłużenia okresu trwania patentu w stosunku do dwóch grup wynalazków: produktów medycznych (na mocy rozporządzenia Rady nr 1768/92/EWG z dnia 18 czerwca 1992r.) oraz środków ochrony roślin (na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 610/96/WE z dnia 23 lipca 1996r.). Decyzja taka została podjęta z uwagi na charakterystykę wynalazków z tych dziedzin, których gospodarcza eksploatacja możliwa jest dopiero po uzyskaniu zezwolenia, 108 Szewc Andrzej, Jyż Gabriela, op.cit., s.148 109 Cohen Michal, op.cit., s.14 który to proces wyróżnia wysoka czasochłonność zmniejszająca rzeczywisty okres trwania ochrony. Czas ochrony patentowej wydłużony zostaje na mocy dodatkowego świadectwa ochronnego (powszechnie stosuje się skrót od angielskiego sformułowania Supplementary Protection Certificate –SPC) wydawanego przez urzędy patentowego poszczególnych państw członkowskich Unii Europejskiej. Przedmiotem SPC może być każdy produkt medyczny i środek ochrony roślin objęty ochroną patentową na terytorium kraju członkowskiego, którego wprowadzenie na rynek poprzedzone zostało administracyjnej procedurze zakończonej wydaniem odpowiedniego zezwolenia. Zakres wyłączności i podmioty uprawnione z patentu są identyczne jak w przypadku patentu podstawowego. Jednakże w przypadku SPC węższy jest przedmiot ochrony. Ochrona rozciąga się tylko na produkt objęty zezwoleniem, na mocy którego dopuszczony został on na rynek oraz na użycie go jako produktu medycznego w takim zakresie, jaki był dozwolony z chwilą wygaśnięcia patentu 110 . 3.2 Rodzaje patentów w biotechnologii Rozróżnia się trzy podstawowe rodzaje przyznawanych patentów w biotechnologii: - Patent przyznany na dany sposób otrzymywania materiału biologicznego uprawnia posiadacza patentu do uniemożliwienia innym podmiotom wykorzystywania sposobu bez uprzedniego uzyskania licencji. - Patent dotyczący materiału biologicznego lub organizmu zmodyfikowanego przez człowieka bądź też zidentyfikowanego posiadaczowi wyizolowanego ze swojego naturalnego środowiska. Ten rodzaj patentu daje jego posiadaczowi prawo do zabronienia osobom trzecim produkcji, używania oraz stosowania danego produktu bez uzyskania licencji bez względu na sposób, jaki jest użyty w procesie produkcji. Ten rodzaj ochrony jest w swojej naturze szerszy i bardziej korzystny dla wynalazcy. - Patent dotyczący zastosowań danego organizmu lub też materiału biologicznego (np. nowe zastosowania istniejących produktów) 111 110 Kondrat Mariusz, Dreszer-Lichańska Hanna, „Własność przemysłowa w UE", Gdańsk 2004, s.118 111 Twardowski Tomasz, Zimny Janusz, Twardowska Aleksandra, op.cit.,s.169 3.3 Szczególny charakter zakresu ochrony wynalazków biotechnologicznych Wynalazki biotechnologiczne objęte są szerszym zakresem ochrony w porównaniu z innymi wynalazkami z uwagi na szczególne cechy mikroorganizmów przejawiające się w możliwości ich rozmnażania się oraz powielania metodami biologicznymi, czyli bez użycia środków technicznych. Wprowadzone na rynek mikroorganizmy dawałyby nabywcy możliwość ich zwielokrotnienia oraz dalszego wprowadzania uzyskanych „kopii" do obrotu, co podważałoby uzyskany patent 112 . Do momentu uchwalenia Dyrektywy w europejskim prawie patentowym nie zostało uregulowane czy i w jakim zakresie „kopie" danego produktu objętego ochroną patentową, które powstały bez udziału człowieka lub z udziałem interwencji ludzkiej, których istota nie wykraczała jednak poza wspomaganie naturalnych procesów, objęte są ochrona patentową 113 . Jest to kwestia bardzo istotna zarówno dla podmiotu uprawnionego z patentu jak również innych podmiotów. W wielu przypadkach gospodarcza korzystanie z danego wynalazku powiązana jest z „naturalnym" rozmnażaniem. Ponadto w sytuacji, gdy eksploatacja danego wynalazku nie wiąże się z rozmnażaniem to posiadanie takiej zdolności wywiera zasadniczy wpływ na faktyczną możliwość korzystania z niego przez osobę, która została uprawniona z patentu. Kluczową kwestią w przypadku przyznania ochrony patentowej dla wynalazku, którego przedmiot stanowi materiał biologiczny jest stwierdzenie, czy ochrona dotyczy tylko tego wyizolowanego, wyprodukowanego bądź oczyszczonego przez człowieka materiału czy także rozciąga się na dalsze generacje tego wynalazku, które zostały otrzymane wyłącznie biologicznymi metodami. W kwestii patentu dotyczącego metody otrzymania danego materiału biologicznego zinterpretowania wymaga przesłanka „bezpośredniości" otrzymania materiału biologicznego o konkretnych cechach. Pojawia się pytanie, czy jako materiał biologiczny „otrzymany bezpośrednio", czyli objęty ochroną patentową pośrednią uznać należy tylko i wyłącznie materiał biologiczny otrzymany w wyniku zastosowania opatentowanej metody, czy również materiał powstały w efekcie procesów biologicznych z materiału otrzymanego opatentowaną metodą 114 . Kwestie te uregulowane w zapisach Dyrektywy. 3.4 Przedmiotowy i podmiotowy zakres ochrony 112 Fiołka Janusz, op.cit, s.50 114 Ibidem, s.133 113 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.132 Zakres ochrony definiowany jest w rozdziale drugim Dyrektywy. Szczególny charakter tych regulacji przejawia się tym, iż „ochrona przyznana przez patent na materiał biologiczny posiadający szczególne cechy charakterystyczne, będące wynikiem wynalazku, rozciąga się na każdy materiał biologiczny otrzymany z danego materiału biologicznego przez rozmnażanie lub namnażanie, w identycznej lub odmiennej formie i posiadający te same cechy charakterystyczne" (art.8 ust.1 Dyrektywy). Zgodnie z tym ochrona dotyczy także innego materiału biologicznego nie będącego przedmiotem patentu, w sytuacji, gdy jego cechy charakterystyczne również znajdują się w tym materiale biologicznym. Podobny charakter posiada regulacja dotycząca sposobu umożliwiającego uzyskanie materiału biologicznego. Zgodnie z powszechną zasadą patent rozciąga się także na materiał biologiczny będący rezultatem zastosowanie danego sposobu. Ochroną patentową objęty jest również „ każdy inny materiał biologiczny pochodzący z materiału biologicznego uzyskanego bezpośrednio przez rozmnażanie lub namnażanie w identycznej lub odmiennej formie i posiadający te same cechy charakterystyczne" (art.8 ust.2 Dyrektywy). Należy zauważyć, iż zakres ochrony nie ogranicza się tylko do szczególnej formy, w której materiał został zgłoszony. Istotnym elementem jest fakt reprodukcji przez dany materiał cech charakterystycznych, które są przedmiotem ochrony patentowej. Nie jest istotne natomiast czy występuje on w takiej samej postaci jak materiał wyjściowy czy też odmiennej. Nowo odkryte cechy danego materiału nie będą natomiast stanowiły przedmiotu ochrony patentowej. Zasady przyjęte w Dyrektywie oparte są na powszechnie obowiązującej zasadzie prawa patentowego, zgodnie z którą patent na produkt zapewnia podmiotowi uprawnionemu wyłączność korzystania z niego, bez względu na metodę jaką będzie on wytworzony. Patent na dany sposób przyznaje wyłączność jedynie w stosunku do wytworu otrzymanego bezpośrednio opatentowanym sposobem 115 . Podobne stanowisko przyjęte zostało w Konwencji o patencie europejskim 116 . Odrzucona została więc koncepcja zgodnie z którą ochrona rozciągałaby się tylko na produkty otrzymane jako bezpośredni rezultat technicznej działalności człowieka. Zgodnie z art.9 Dyrektywy ochrona patentowa przyznana na produkt, który zawiera lub posiada informację genetyczną rozciąga się także na wszystkie 115 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.135 116 „Jeżeli przedmiot patentu europejskiego dotyczy sposobu wytwarzania, ochrona przyznana patentem rozciąga się na produkty uzyskane bezpośrednio tym sposobem" art.64 ust.2 Konwencji o patencie europejskim materiały, do których produkt ten został włączony oraz w których zawarta została informacja genetyczna i spełnia swoją funkcję. Zapisy te mają przede wszystkim zastosowanie w odniesieniu do patentów przyznawanych na sekwencje genów. Podkreślić należy również, iż te regulacje ogranicza skutki bezwzględnego zakazu objęcia ochroną patentową nowych odmian roślin i zwierząt. Możliwe jest bowiem otrzymania pośredniej ochrony patentowej na nową odmianę roślin lub rasę zwierząt poprzez wprowadzenie do niej opatentowanego produktu, który zawiera informacje genetyczne (np. sekwencje DNA). Eksploatacja materiału biologicznego zawierającego materiał genetyczny objęty ochroną jest zabronione jako działanie naruszające patent. Wnioskować więc można, iż Dyrektywa umożliwia w pewnym sensie monopolizację dużego obszaru świata organizmów żywych. Proces taki jest dodatkowo stymulowany szybkim rozwojem techniki w zakresie możliwości przenoszenia i wprowadzania genów 117 . Ochrona nie przyznawana jest jednak dla ciała ludzkiego „w różnych stadiach jego formowania się i rozwoju" (art.5 ust.1 Dyrektywy), w sytuacji, gdy dany materiał zostanie włączony do ciała ludzkiego nawet w sytuacji włączone produkty zawierające informacje genetyczne podlegają ochronie patentowej. Zgodnie z przyjętym stanowiskiem wyłączenie to dotyczy także wyizolowanej sekwencji genów stanowiącej przedmiot patentu nie włączonej poprzez efekt działalności człowieka, a znajdującej się w sposób naturalny 118 . 3.5 Ograniczenia zakresu ochrony Odstępstwa od zapisów zawartych w artykułach 8 i 9 Dyrektywy dotyczą dwóch przypadków 119 . Zgodnie z art.10 Dyrektywy ochrona „nie rozciąga się na materiał biologiczny otrzymany poprzez rozmnażanie lub namnażanie materiału biologicznego wprowadzonego do obrotu (…) przez posiadacza patentu lub za jego zgodą w przypadku, gdy rozmnażanie lub namnażanie jest nieodzownym następstwem stosowania materiału biologicznego, z powodu którego materiał ten został wprowadzony do obrotu, pod warunkiem, że otrzymany materiał nie jest następnie wykorzystywany do innego rozmnażania lub namnażania". W tej sytuacji dany podmiot, który np. z nabytych nasion wyhodował kwiaty, jest uprawniony do ich sprzedaży. Nie ma natomiast prawa do zbioru nasion i ich odsprzedaży innym 117 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.137 119 Ibidem, s.24 118 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe..., op.cit., s.24 hodowcom kwiatów. Drugi przypadek dotyczy sytuacji, w której uprawniony z patentu sprzedał rolnikowi do celów rolniczych materiał rozmnożeniowy. Rolnik jest uprawniony do „wykorzystania produktu swoich zbiorów do rozmnażania i namnażania w ramach swojego własnego gospodarstwa" (art.11 ust.1 Dyrektywy). Zakres oraz warunki odstępstwa określane są stosownie do art.14 rozporządzenia (WE) nr 2100/94. Ustęp 2 art.11 Dyrektywy w podobny sposób określa zasady sprzedaży rolnikowi inwentarza hodowlanego lub innego zwierzęcego materiału reprodukcyjnego. Zgodnie z ust.2 rolnik jest uprawniony do wykorzystania inwentarza do celów rolniczych, ale nie do sprzedaży w ramach lub do celów reprodukcyjnej działalności handlowej. Z uwagi na brak uregulowań na poziomie wspólnotowym Dyrektywa zawiera odesłanie do prawodawstwa krajowego (art.11 ust.3 Dyrektywy). Przyjęcie takich rozwiązań, nazywanych przywilejami farmerskimi stanowi odpowiedź na postulaty zgłaszane przez środowiska rolnicze. Wyrażały one obawy, iż istniejące regulacje, ułatwiające w znacznym stopniu uzyskiwanie patentów dotyczących roślin i zwierząt stworzyć mogą bariery o charakterze zarówno prawnym jak i ekonomicznym utrudniające stosowanie materiału hodowlanego i siewnego. Z kolei przeciwnicy wprowadzenia takich przywilejów argumentują, iż rolnicy winni być traktowani jak inni uczestnicy rynku decydujący się na korzystanie z opatentowanych technologii, co wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosztów. Ponadto podnoszone są tezy, iż przywileje farmerskie stoją w sprzeczności z zasadami prawa patentowego, które dążą do zapewnienia podmiotowi uprawnionemu wyłączności na eksploatację konkretnego rozwiązania. Można więc wysunąć wniosek, iż taka konstrukcja prawna, która umożliwia gospodarcze wykorzystanie wynalazku bez zgody podmiotu uprawnionego stawia go w sytuacji podmiotu prawa odmiennego, czyli prawa do odmiany roślin 120 . 3.6 Kontrowersje wobec potencjalnie zbyt szeroko przyznawanego zakresu ochrony Panuje powszechne stwierdzenie, iż zakres przyznawanej ochrony jest zbyt szeroki. Podyktowane to jest przede wszystkim chęcią stworzenie jasnych, skutecznych i ujednoliconych regulacji prawnych dla inwestycji w tej dziedzinie, która charakteryzuje się wysoką kapitałochłonnością i stopniem ryzyka i stworzenia przez to zachęt dla potencjalnych inwestorów. Należy jednak zauważyć, iż tak 120 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.139 szeroki zakres przyznawanej ochrony może stanowić potencjalne zagrożenia dla dalszych badań w tej dziedzinie nauki 121 . Na podstawie wyżej wymienionych zapisów wnioskować można, iż np. rezultaty możliwych badań z użyciem opatentowanego wynalazku będą stanowić część chronionego wynalazku. Jako przykład rozważyć można otrzymanie nowego organizmu wykonującego inne funkcje niż w swoim środowisku naturalnym, dzięki wprowadzeniu do niego chronionej wyizolowanej proteiny. Zgodnie z artykułem 9 Dyrektywy ochrona rozciągać się będzie nie tylko na wyizolowany materiał, ale również także na wytworzony organizm, mimo iż chroniony wynalazek nie definiuje sposobu otrzymania tego organizmu. Taki stan prawny przyczynić się może do spowolnienia rozwoju techniki i nauki, co stanowiłoby zaprzeczenie idei zapisanych w preambule Dyrektywy, którymi kierowano się przy tworzeniu tego aktu prawnego. Takie zapisy w dużej mierze promują aktualne działania wynalazcze nie biorąc jednak pod uwagę długofalowego rozwoju badań w tej dziedzinie nauki. Ostateczny kształt tych regulacji i ich praktyczne zastosowanie zależy jednak od implementacji Dyrektywy przez Europejski Urząd Patentowy i decyzji wydawanych przez właściwe sądy. 3.7. Wzajemne licencje przymusowe Przepisy szczegółowe obowiązujące na terenie Unii Europejskiej na polu ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych przewidują system wzajemnych licencji przymusowych w przypadku, gdy prawo ochrony odmiany roślin i prawa wynikające z patentu przysługują różnym podmiotom 122 . W szczególnych okolicznościach możliwe jest przyznanie patentu na nowe odmiany roślin mimo generalnie przyjętej zasady w Dyrektywie, iż nie mogą one być objęte ochroną patentową. Taka sytuacja może prowadzić do zaistnienia konfliktu pomiędzy patentem a prawem do ochrony nowej odmiany roślin, jeśli przysługuje ono innej osobie niż uprawnionemu z patentu. Ma to miejsce w sytuacji, gdy korzystanie z patentu przyznanego na wynalazek biotechnologiczny nie jest możliwe bez naruszenia wcześniej przyznanego prawa do nowej odmiany roślin oraz w przypadku, gdy korzystanie z odmiany chronionej pociąga za sobą wkroczenie w strefę objętą ochroną patentową 123 . 121 Cohen Michal, op.cit., s.56 123 Ibidem, s.140 122 Henzler-Żakowska Helena, op.cit., s.139 Zasadnicza cecha odróżniająca to rozwiązanie od innych form licencji polega na tym, iż przyznanie wzajemnej licencji przymusowej jest przedmiotem decyzji Urzędu Patentowego i nie wynika z treści umowy 124 . Zasady przyznawania wzajemnych licencji przymusowych uregulowane są w rozdziale III Dyrektywy, a analogiczne zapisy znajdują się w przepisach poszczególnych państw 125 . Zgodnie z treścią art.12 ust.1 Dyrektywy w momencie wystąpienia kolizji pomiędzy patentem a prawem do ochrony nowych odmian roślin uprawniony do odmiany roślin ma prawo wystąpienia o udzielenie mu niewyłącznej, odpłatnej licencji, która umożliwi mu wykonanie przysługującego mu prawa. Prawo ubiegania się o przyznanie niewyłącznej, odpłatnej licencji przymusowej na wykorzystanie chronionej odmiany przysługuje również podmiotowi uprawnionemu z patentu na wynalazek biotechnologiczny w przypadku, gdy eksploatacja danego wynalazku nie jest możliwa bez naruszenia wcześniejszego prawa do odmiany (art.12 ust.2 Dyrektywy). 3.8 Warunki udzielenia wzajemnej licencji przymusowej Dyrektywa jednocześnie wymienia warunki, jakie muszą być spełnione, aby podmiot mógł ubiegać się o przyznanie wzajemnej licencji przymusowej. Należy wykazać, iż próby zawarcia umowy licencyjnej były nieskuteczne oraz, że korzystanie z danego wynalazku lub odmiany roślin stanowić będzie istotny postęp ekonomiczny bądź techniczny w porównaniu z chronioną odmianą roślin lub wynalazkiem, który został zastrzeżony w patencie (art. 12 ust.3 Dyrektywy). Wymóg wskazania przez podmiot ubiegający się o przyznanie licencji przymusowej doniosłości postępu gospodarczego ma na celu uniknięcie sytuacji, w której licencja przymusowa dotycząca wynalazku lub prawa do odmiany roślin o wielkiej wadze przyznana zostaje podmiotowi posiadającego prawo wyłączne o bardzo znikomej wartości gospodarczej 126 . Ponadto brak regulacji o takim charakterze mógłby prowadzić do wzajemnego „blokowania się" praw wynikających z patentu i prawa do odmiany roślin, co uniemożliwiałoby pobieranie korzyści wynikających z danego rozwiązania i uniemożliwiało dalszy postęp naukowy. Podkreślić należy również, iż 124 Prawo własności przemysłowej, Praca zbiorowa pod redakcją Urszuli Promińskiej, Warszawa 2004, s.99 126 Szczepanowska-Kozłowska Krystyna, Prawo patentowe... 125 art.82 p.w.p, art.24 Patentgesetz, Patents and Plant Variety Rights Regulations 2002 (SI 2002/247) , op.cit., s.26 państwa członkowskie mają prawo podjęcia samodzielnej decyzji we własnym zakresie dotyczącej przyznania wzajemnej licencji przymusowej 127 . Rozwiązanie dotyczące rozstrzygnięcia praw przedmiotowych zastosowane w Dyrektywie wzorowane jest na konstrukcji stosowanej na gruncie prawa patentowego w przypadku tzw. Patentu zależnego, czyli patentu dotyczącego wynalazku, którego eksploatacja wiąże się z wkroczeniem w sferę objętą wcześniejszym patentem. Na gruncie europejskiego prawa patentowego rozpowszechnione jest przyznanie podmiotowi uprawnionemu z patentu zależnego prawa do licencji, także licencji przymusowej, na wykorzystanie wynalazku będącego przedmiotem wcześniejszego patentu. W takim przypadku wymagane jest wskazane, że wynalazek chroniony patentem późniejszym charakteryzuje istotny postęp gospodarczy w porównaniu z wynalazkiem, który stanowi przedmiot patentu wcześniejszego. Jednakże zapisy przyjęte w Dyrektywie wprowadzają istotną różnicę w porównaniu z dotychczas obowiązującymi rozwiązaniami zawartymi w systemach prawa patentowego. W Dyrektywie przyjęte zostały zasady regulujące rozstrzyganie kolizji pomiędzy różnymi typami praw, podczas gdy dotychczas obowiązujące przepisy zawierały zapisy dotyczące rozstrzygania kolizji tylko pomiędzy jednorodnymi rodzajami praw podmiotowych 128 . Efektem tego jest możliwość podzielenia kompetencji w odniesieniu do wydawania decyzji w kwestiach licencji przymusowych pomiędzy organy, które na podstawie wewnętrznym systemem prawnym są właściwe do przyznawania licencji przymusowych dotyczących eksploatacji opatentowanych wynalazków i chronionych przez prawo wyłączne odmian roślin. Zgodnie z zapisami Dyrektywy każdy kraj członkowski zobowiązany jest do wyznaczenia organu lub organów właściwych dla udzielania licencji przymusowych Jedynie w przypadku, gdy licencja przymusowa dotyczy korzystania z prawa wspólnotowego organem ją udzielającym jest wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (art.12 ust.4 Dyrektywy). Możliwy podział kompetencji pomiędzy krajowe urzędy patentowe oraz urzędy właściwe w kwestiach praw do odmian roślin powszechnie nie jest kwestionowany. Jednocześnie taka sytuacja może doprowadzić do wypracowania niejednolitych standardów dotyczących m.in. decyzji czy dane rozwiązanie stanowi doniosły postęp gospodarczy i przez to niemożliwości ujednolicenia polityki przyznawania licencji przymusowych. Brak wspólnego 127 Żakowska-Henzler Helena, op.cit., s.140 128 Ibidem, s.140 stanowiska dotyczącego oceny zasadności wniosków o przyznanie licencji przymusowej może ponadto skutkować negatywnymi konsekwencjami w momencie udzielania licencji wzajemnych, kiedy każda licencja będzie przyznawana przez inny organ. Nieostry charakter przesłanek może również w pewnością prowadzić do prób kształtowania przez krajowe organy własnych standardów dotyczących licencji przymusowych 129 . 3.9 Wpływ regulacji na przemysł biotechnologiczny Przyjęte w Dyrektywie rozwiązania mają istotne znaczenia dla przemysłu biotechnologicznego. Uważa się, iż przepisy te mogą prowadzić do obniżenia realnej wartości przyznanych praw oraz potrzeby ponoszenia dodatkowych kosztów przez podmioty uprawnione, w przypadku udzielenia licencji lub z chwilą podjęcia działań mających na celu uniemożliwienie przyznania licencji. Jednakże zauważa się, iż przypadki decyzji administracyjnych są stosunkowo rzadkie, a przepisy te przyczyniają się do zawierania porozumień przez strony 130 . Przykładem takiego porozumienia jest ugoda zawarta w lutym 2005r. pomiędzy amerykańskim koncernem Monsanto Co., niemieckim koncernem Bayer Cropscience oraz fundacją Max Planck Society for the Advancement of Science, składającej się z 78 indywidualnych instytucji prowadzących badania w dziedzinie nauk przyrodniczych. Jednocześnie Bayer CropScience jest wyłącznym właścicielem licencji fundacji Max Planck na technologię, która umożliwia naukowcom transfer DNA do komórek roślin, co znajduje zastosowanie w przypadku genetycznej modyfikacji roślin. Zgodnie z tą umową Monsanto Co. oraz Bayer Cropscience udzielą licencji wzajemnych dotyczących wymienionej technologii w niektórych obszarach świata. Ponadto Monsanto Co. udzieli fundacji Max Planck Society licencji na badania na terenie Stanów Zjednoczonych. Należy jednocześnie zauważyć, iż w październiku 2003r. obie korporacje osiągnęły kompromis w sprawie wielu patentów udzielając licencji wzajemnych, wycofując przynajmniej 5 pozwów przeciwko sobie, co potwierdza przytoczone stwierdzenie 131 . 129 Ibidem, s.141 131 "Bayer CropScience, Max Planck Society and Monsanto Company resolve Agrobacterium patent dispute ,www.bayercropscience.com/bayer/cropscience/cscms.nsf/id/Patent_dispute_resolved, 16.05.2005 130 Regulatory Impact Assessment – The Patents and Plant Variety Rights Compulsory Licensing Regulations 2002: Implementation of Article 12 of Directive 98/44/EC of the European Parliament and of the council on the legal protection of biotechnological inventions, www.dti.gov.uk/access/ria/patents_plant.htm, 11.05.2005 Jednocześnie należy podkreślić, iż licencje przymusowe odgrywają istotną rolę w innych dziedzinach biotechnologii, przede wszystkim w medycynie. Jak już zostało wspomniane uważa się, iż zakres przyznawanych patentów na wynalazki biotechnologiczne jest zbyt szeroki i może prowadzić do przyznania ochrony podstawowym metodom i technologiom. Przyznanie licencji przymusowych jest szczególnie istotne z punktu widzenia krajów rozwijających się celem uzyskania niższych cen na m.in. leki przeciwko AIDS, chorobom tropikalnym. Takie roszczenia, wysuwane ze strony wielu środowisk medycznych spotykają się jednak z protestem ze strony przemysłu farmaceutycznego. The Pharmaceutical Research and Manufacturers Association (PhRMA) oraz International Federation of Pharmaceutical Manufacturers Associations (IFPMA) lobbują na terenie Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej na rzecz zakazu lub ograniczenia przyznawania licencji przymusowych. Przewiduje się, iż te kontrowersje staną się niebawem przedmiotem decyzji Międzynarodowej Organizacji Handlu (World Trade Organization – WTO). Zwolennicy przyznawania licencji przymusowych dążą do uznania za priorytet kwestii zdrowia publicznego i włączenia Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization – WHO) w prace WTO. Przedstawiciele przemysłu farmaceutycznego natomiast chcą uznania tej sprawy jako kwestii dotyczącej wyłącznie sfery gospodarczej i są przeciwni udziałowi WHO 132 . Osiągnięcie bilateralnych oraz wielostronnych porozumień przez podmioty przemysłu biotechnologicznego oraz farmaceutycznego, bezpośrednio przyczyniających się do rozwoju tej gałęzi nauki, staje się szczególnie istotne w obecnej sytuacji, w której zaobserwować można występowanie pomiędzy nimi silnych zależności. W przeszłości oba te sektory działały niezależnie od siebie, nie obserwowano współpracy we wczesnym etapie badań. Obecnie natomiast badania prowadzone przez firmy farmaceutyczne oparte są w dużej mierze na informacjach genetycznych posiadanych przez przedsiębiorstwa biotechnologiczne. Opracowanie nowego leku wymaga przeprowadzenia negocjacji dotyczących uzyskania dostępu do genów lub ich fragmentów związanych z daną chorobą. Podmioty rynku są więc niejako zmuszone do podjęcia współpracy, także celem utrzymania swojej pozycji na rynku, szczególnie wobec błyskawicznego rozprzestrzeniania się informacji dotyczących m.in. sekwencjonowania genomu ludzkiego. Obecnie obserwuje się współpracę zarówno na poziomie horyzontalnym jak i wertykalnym oraz 132 „Frequently asked questions about compulsory licenses", www.cptech.org/ip/health/cl/faq.htm, 12.05.2005 diagonalnym, która postrzegana jest jednakże jako rezultat przyznawania zbyt szerokiej ochrony patentowej 133 . Taki stan rzeczy pociąga za sobą niebezpieczeństwo ograniczenia dostępu do informacji dla firm trzecich. 3.10 Propozycje rozwiązań alternatywnych i ocena ich skuteczności Kwestia przyznawania licencji przymusowych jest jednym z kluczowych elementów determinujących wpływ prawa patentowego na rozwój i postęp nauki. Wydaje się jednak, iż kluczową rolę odgrywać powinna tu praktyka podmiotów rynku. Wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej udzielenia przymusowej licencji wzajemnej uważane powinno być za rozwiązanie ostateczne głównie z powodu na brak jednolitych standardów, którymi kierować miałyby się krajowe urzędy przy rozpatrywaniu wniosków. Należy jednak również zwrócić uwagę na inne proponowane rozwiązania mające na celu zapewnienie dostępu do zastrzeżonych rozwiązań i ich wykorzystanie w dalszych badaniach. Jednym z nich jest propozycja stworzenia tzw. patent pool będąca rozszerzeniem idei licencji wzajemnych. Istota tego rozwiązania polegać miałaby na stworzeniu przez posiadaczy patentów tzw. „wiązki patentów", które następnie byłyby udostępniane na zasadzie licencji wzajemnej nie tylko podmiotom uprawnionym lecz również osobom trzecim. Idea ta okazała się skuteczna między innymi w przemyśle muzycznym i informatycznym. Zastosowanie takiej metody w znacznym stopniu upraszcza uzyskanie praw wymaganych do przeprowadzania konkretnych projektów badawczych. W dziedzinie biotechnologii rozwiązanie to wydaje się być zalecane szczególnie w przypadku ochrony patentowej rozciągającej się na poszczególne fragmenty genu. W takiej sytuacji dochodzi do przyznania prawa wyłącznego na różne części tego samego genu, co znacznie utrudnia uzyskanie wymaganych praw. Poszczególni posiadacze patentów mogą kierować się różnymi celami, co uniemożliwia stworzenie jednolitych standardów negocjacyjnych i zwiększa koszty transakcyjne. W rezultacie prowadzi to do zjawiska określonego jako „tragedy of anticommons". Określenie to stanowi przeciwieństwo pojęcia „tragedy of commons" użytego przed 30 laty jako metafory określającej stan, w którym ma miejsce nadużywanie zasobów naturalnych przy braku zachęt do ich zachowania. Pojęcie „tragedy of anticommons" dotyczy natomiast przypadku, w którym każdy podmiot uprawniony uniemożliwia 133 „Gene patents raise concerns for researches, clinicians", Amednews.com 21.02.2000, www.amaassn.org/sci-pubs/amnews/pisk_00/prsb0221.htm, 10.05.2005 wykorzystanie konkretnej wiedzy przez osobę trzecią, w efekcie czego nikt nie ma realnych korzyści z wykorzystania danego rozwiązania 134 . 134 Michael A. Heller, Rebecca S. Eisenberg, „Can Patents Deter Innovation? The Anticommons in Biomedical Research", "Science", Mai 1998, s.698 4. Ogólne wnioski dotyczące zagadnienia ochrony patentowej w biotechnologii 4.1 Argumenty w dyskusji na temat zasadności przyznawania patentów w biotechnologii Celem przyznania ochrony patentowej dla innowacji biotechnologicznych jest przede wszystkim zapewnienie dalszego rozwoju nauki i stworzenie bodźców inwestycyjnych. Rozwiązanie to przyniosło pozytywne skutki już podczas rewolucji przemysłowej i w czasie rozwoju przemysłu chemicznego. Zwolennicy takich rozwiązań podkreślają, iż korzyści wynikające z przyznanej ochrony patentowej nie mogą być ograniczone poprzez nieprzestrzeganie zasad prawa własności intelektualnej, co ma miejsce między innymi w krajach rozwijających się. Podnoszą również argumenty, iż takie działanie wpływają negatywnie na te państwa z uwagi na fakt, iż ograniczają napływ inwestycji zagranicznych. Jednocześnie przeciwnicy takiego stanowiska twierdzą, iż ochrona patentowa prowadzi niejednokrotnie do znacznego podwyższenia kosztów produkcji, rezultatem których są wysokie ceny wielu produktów często o fundamentalnym znaczeniu. Dyskusja ta ma istotne znaczenie dla ochrony patentowej wynalazków biotechnologicznych. Współczesne osiągnięcia biotechnologii w medycynie stanowią w wielu przypadkach rozwiązania najgroźniejszych problemów współczesnego świata. Ocenia się również, iż rygorystyczny system ochrony patentowej może przyczynić się również do ograniczenia prac badawczych do kosztownych i skomplikowanych technologii, mogących przynieść w przyszłości potencjalnie wysokie zyski. Te argumenty znajdują coraz częściej odzwierciedlenie w postulatach domagających się ograniczenia zakresu ochrony patentowej. W dziedzinie biotechnologii argumenty dotyczącą nie tylko aspektów związanych z postępem naukowym i technologicznym. Przeciwnicy przyznania szerokiego zakresu ochrony patentowej wskazują przede wszystkim na zagrożenia o charakterze etycznym i moralnym. Powszechna jest opinia, iż możliwość przyznania prawa wyłącznego wynalazkom dotyczącym organizmów żywych stanowi zaburzenie naturalnego rozwoju świata. 4.2 Potrzeba stworzenia odrębnych norm prawnych dla wynalazków biotechnologicznych Podsumowując należy przede wszystkim jeszcze raz podkreślić fakt, iż biotechnologia należąc do najstarszych gałęzi nauki, a jej produkty znajdują powszechne zastosowanie na szeroką skalę. Jednakże efektywne prace na tym obszarze mogą przynieść wymierne efekty tylko i wyłącznie w momencie stworzenia skutecznego i przejrzystego systemu norm prawnych. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż powszechnie obowiązujące normy prawa patentowego nie mogą być stosowane dosłownie w odniesieniu do wynalazków biotechnologicznych. System ochrony patentowej przewiduje jednolite zasady dla innowacji z każdej dziedziny nauki jednakże mogą one wywoływać różnorakie skutki zarówno dla dalszego postępu naukowego jak i obrotu gospodarczego w zależności od dziedziny, w jakiej znajdują zastosowanie. W przypadku innowacji biotechnologicznych dosłowne stosowane zasad prawa patentowego, tworzonego bez uwzględnienia postępu tej gałęzi nauki budzi wiele uzasadnionych kontrowersji zarówno w przypadku oceny przyznanego zakresu ochrony, a w szczególności w kwestii analizy kryteriów zdolności wynalazczej i patentowej. Z tego względu prace legislacyjne na obszarze Unii Europejskiej, których efektem jest przyjęcie Dyrektywy 98/44 WE wydają się być wskazane i uzasadnione. Umożliwiają one wypracowanie przepisów uwzględniających nie tylko aktualny stan prawny, ale przede wszystkim aktualny poziom postępu naukowego i technologicznego. Argumenty, iż przyjęcie kolejnych aktów prawnych przyczynia się do coraz mniejszej przejrzystości i skuteczności norm wydają się być w tym miejscu nieuzasadnione. Podstawowym problemem obok wspomnianej już niewłaściwej polityki informacyjnej jest brak wspólnych standardów interpretacyjnych. Decyzje wydawane przez krajowe urzędy patentowe w wielu przypadkach są krańcowo różne, mimo iż u ich podstaw leżą te same akty prawne. Wydaje się więc, iż najważniejszym zadaniem jakie stoi obecnie przez organami zarówno Unii Europejskiej jak i państw członkowskich są działania mające na celu harmonizację nie tylko treści aktów prawnych ale przede wszystkim ujednolicenie działań krajowych urzędów patentowych. Kwestią równie istotną powinna stać się również dbałość o jednoznaczność treści tworzonych aktów prawnych. Zgodnie z często spotykaną opinią niejasność zapisów może prowadzić do przyznawania patentów o szerokim zasięgu nieadekwatnych do charakteru wynalazku, co może nieść za sobą negatywne konsekwencje w kwestii dalszego rozwoju nauki. W takim przypadku niektóre środowiska, jak na przykład Brytyjski Związek Medyczny (British Medical Association) postulują wąską interpretację tych kryteriów celem przyznania patentu odpowiadającemu rzeczywistemu charakterowi wynalazku 135 . 4.3 Rola opinii publicznej Jednym z kluczowych elementów mających wpływ na kreowanie norm prawnych ma z pewnością wpływ opinii publicznej, który równocześnie determinuje ewentualny sukces rynkowy, co szczególnie jest widoczne w dziedzinie biotechnologii. Różnice w podejściu opinii publicznej są widoczne szczególnie pomiędzy krajami europejskimi, a Stanami Zjednoczonymi, gdzie odbiór biotechnologii jest bardziej pozytywny, co wspólnie z różnicami w nakładach inwestycyjnych prowadzi do opisanych powyżej różnic zarówno na polu naukowym, gospodarczym oraz legislacyjnym. Szacuje się, że opóźnienie krajów europejskich w stosunku do Stanów Zjednoczonych wynosi około 1015lat 136 . Jednym z powodów tak różnego odbioru biotechnologii na obu kontynentach może być fakt, iż społeczeństwo Unii Europejskiej obecnie stara się zarówno ocenić stosowaną technologię jak i produkt finalny, w sytuacji, gdy społeczeństwo amerykańskie koncentruje swą uwagę głównie na tym drugim elemencie 137 . Jednocześnie środowiska uniwersyteckie w Stanach Zjednoczonych oferują programy edukacyjne, a przedstawiciele różnych środowisk mają możliwość udzielania publicznych komentarzy. Stwierdzenie to nie dotyczy jednakże wszystkich gałęzi biotechnologii. To właśnie na terenie Stanów Zjednoczonych pod naciskiem opinii publicznej wprowadzono bardzo restrykcyjne przepisy dotyczące badań nad komórkami macierzystymi, które w opinii środowisk medycznych stanowić mogą przyszłość współczesnej medycyny. Bardzo liberalne przepisy, wspierające prowadzenie tych badań obowiązują natomiast na terenie Wielkiej Brytanii 138 . Interesującą kwestią jest jednocześnie fakt, iż w opinii najwyższych hierarchów kościoła katolickiego „nie ma przeszkód w realizacji biotechnologii 135 "Gene patenting: a BMA discussion paper", www.bma.org.uk/ap.nsf/Content/Gene+patenting+paper (31.03.2005) 137 Ibidem, s.202 136 Twardowski Tomasz, Zimny Janusz, Twardowska Aleksandra, op.cit., s. 169 138 Weiss Rick, „Komórki macierzyste", „National Geographic", Lipiec 2005, s.21 roślin i zwierząt", przy jednoczesnym zachowaniu ogólnych zasad, takich jak np. znakowanie produktów GMO 139 . Opinia konsumentów może ulec zmianie nie tylko pod wpływem właściwej polityki informacyjnej, opartej na współpracy wielu środowisk. Jednakże elementem równie istotnym, który wpływa na zmianę opinii przez środowiska konsumenckie jest stworzenie zarówno skutecznego systemu norm prawnych jak również sprawnego nadzoru organów administracji państwowej. Można więc stwierdzić, iż to właśnie skuteczne prace legislacyjne w przeważającej mierze wpływać będą na stosunek opinii publicznej. 4.4 Propozycje nowatorskich koncepcji ochrony własności intelektualnej w biotechnologii Niekonwencjonalna, lecz jednocześnie bardzo dyskusyjna koncepcja ochrony własności intelektualnej, umożliwiająca opatentowanie sekwencji kwasów nukleinowych, które przy uwzględnieniu tradycyjnych wymogów prawa patentowego nie mogą stać się przedmiotem skutecznego zgłoszenia patentowego, została zaprezentowana na łamach magazynu „Science" 22.03.2002r. 140 . Zgodnie z nią czteroliterowy język sekwencji kwasów nukleinowych przekształcony został w utwór muzyczny, który zgodnie z zasadami prawa autorskiego objęty będzie dłuższym okresem ochrony niż miałoby to miejsce w przypadku ochrony wynikającej z prawa patentowego. W myśl tej koncepcji, sekwencje kwasów nukleinowych nie stanowią per se wynalazku, lecz są „odkryciami" twórców. Sekwencja kwasów nukleinowych może zostać przedstawiona w formie MPS file i może być traktowana jako dzieło sztuki, którego komercyjne wykorzystanie bez zgody autora nie będzie możliwe. Powodzenie tej koncepcji w dużej mierze zależeć będzie od opinii urzędów patentowych, a szczególnie ciekawie prezentuje się kwestia przemysłowego wykorzystania praw przysługujących artyście 141 . Należy jednakże podkreślić, iż z uwagi na kontrowersje, jakie z pewnością wzbudzi ta propozycja nie na należy oczekiwać jej zastosowania w najbliższej przyszłości. 139 Twardowski Tomasz, Zimny Janusz, Twardowska Aleksandra, op.cit., s. 192 141 Ibidem, s.170 140 Ibidem, s.170	<urn:uuid:5b237570-7cd6-4df7-8ee9-02bc21a69407>	finepdfs	3.978516	CC-MAIN-2018-43	http://pfb.info.pl/files/artykuly/04.Ochrona%20prawna-Swiatkowski.pdf	2018-10-19T10:14:24Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583512382.62/warc/CC-MAIN-20181019082959-20181019104459-00077.warc.gz	286,687,372	0.999859	0.999979	0.999979	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 1344, 4630, 7218, 10295, 13660, 16373, 19139, 21656, 23941, 26386, 28799, 31181, 33504, 35862, 38558, 40916, 43369, 46070, 48790, 51113, 53710, 56537, 58977, 61527, 63929, 66566, 67204, 69331, 71667, 74258, 76748, 79863, 82399, 84827, 87304, 8961...	1	0
1 grudnia 2020 r. Komunikat KNF w sprawie nałożenia na Idea Bank SA w Warszawie kary pieniężnej Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: „Komisja") w dniu 30 listopada 2020 r. jednogłośnie nałożyła na Idea Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie (dalej: "Bank") karę pieniężną w wysokości 10 milionów złotych za: 1. naruszenie Statutu Banku w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 listopada 2017 r. poprzez wykonywanie czynności spoza katalogu czynności wskazanych w § 5 Statutu Banku, tj. czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi; 2. naruszenie Statutu Banku w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 listopada 2017 r. oraz od dnia 20 listopada 2017 r. poprzez wykonywanie czynności spoza katalogu czynności wskazanych w § 5 Statutu Banku, tj. czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi; 3. stworzenie zagrożenia dla interesów uczestników obrotu instrumentami finansowymi w związku z wystąpieniem szeregu nieprawidłowości związanych ze sposobem dystrybucji instrumentów finansowych do dnia wpisania do rejestru zmiany Statutu Banku rozszerzającej § 5 Statutu Banku o czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi; 4. naruszenie § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych wobec braku działania w sposób rzetelny i profesjonalny, zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów Banku od dnia 20 listopada 2017 r. 5. naruszenie art. 9c ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo bankowe wobec braku zapewnienia realizacji celu systemu kontroli wewnętrznej, 6. naruszenie § 17 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, polityki wynagrodzeń oraz szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego w bankach braku zapewnienia w Banku właściwego funkcjonowania systemu sprawozdawczości zarządczej, wspomagającego proces decyzyjny w zakresie zarządzania ryzykiem w banku, na który składa się w szczególności raportowanie o ryzyku, 7. naruszenie § 21 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, polityki wynagrodzeń oraz szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego w bankach wobec braku przeprowadzenia procesu przygotowawczego przed wprowadzeniem nowego produktu. Decyzja administracyjna w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na Idea Bank SA za wskazane naruszenia nie jest prawomocna. Bank może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skargę do sądu administracyjnego. Liczne i długotrwałe naruszenia o znacznej skali Komisja postanowiła nałożyć karę pieniężna na Idea Bank SA. z uwagi na fakt, że dopuścił się on licznych i długotrwałych naruszeń przepisów prawa, Statutu Banku oraz stworzył zagrożenie dla interesów uczestników obrotu instrumentami finansowymi o znacznej skali i poważnych negatywnych następstwach dla klientów Banku. 1. Bank w okresie od maja 2016 r. do listopada 2017 r. wykonywał czynności oferowania instrumentów finansowych – obligacji emitowanych przez GetBack SA oraz certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zamkniętych (w tym: Trigon Profit XXII NS FIZ, Trigon Profit XXIII NS FIZ, Trigon Profit XXIV NS FIZ "), nie posiadając do tego stosownych uprawnień. Czynności te nie mieściły się zatem w katalogu zawartym w Statucie Banku. Statut Banku został zmieniony w tym zakresie dopiero dnia 20 listopada 2017 r. Dystrybucja tych instrumentów finansowych miała formę pośrednią w ramach umowy o współpracę ze spółkami, które miały pełnić rolę pośrednika pomiędzy faktycznie oferującym Bankiem, a firmami inwestycyjnymi prowadzącymi działalność maklerską w zakresie oferowania instrumentów finansowych. Przedmiotem umów o współpracę było świadczenie przez Bank na rzecz spółek pełniących rolę pośrednika usługi polegającej na pozyskiwaniu klientów (tzw. leadowanie). Przy dystrybucji certyfikatów inwestycyjnych jednego z funduszy inwestycyjnych Bank zorganizował model współpracy pomiędzy swoimi pracownikami a firmą inwestycyjną, który skutkował tym, że brak było bezpośredniej prawnej więzi między Bankiem a tą firmą. Nawiązanie przez Bank faktycznej współpracy z firmami inwestycyjnymi, bezpośrednio lub za pośrednictwem spółek pośredniczących, motywowane było potrzebą uplasowania emisji obligacji i certyfikatów inwestycyjnych o dużej wartości, co byłoby niezwykle trudne albo wręcz niemożliwe do osiągnięcia bez tej współpracy. Bank dysponował odpowiednią siecią dystrybucji oraz bazą klientów, w tym klientów zamożnych. Kryterium wyboru klientów Banku, do których kierowane były propozycje nabycia instrumentów finansowych, były wyłącznie posiadane przez nich aktywa. Klientom, którym zaoferowano certyfikaty inwestycyjne, Bank umożliwiał zerwanie lokaty bez utraty odsetek. W praktyce Bank współpracował operacyjnie z firmami inwestycyjnymi, zaś relacje ze spółkami pośredniczącymi ograniczały się głównie do wystawiania i regulowania należności wynikających z faktur. Przede wszystkim to pracownicy Banku prezentowali swoim klientom instrumenty finansowe, przekazując informacje niezbędne do podjęcia decyzji inwestycyjnej. Także wiele z kolejnych czynności, składających się na oferowanie instrumentów finansowych, było podejmowanych w Banku. W rzeczywistości to w Banku odbywało się proponowanie klientom nabycia certyfikatów inwestycyjnych oraz obligacji, a także przyjęcie zapisu na te instrumenty. Z uwagi na brak zezwolenia na oferowanie instrumentów finansowych, pracownicy Banku mieli zakaz przesyłania do klientów informacji o warunkach emisji obligacji i certyfikatów inwestycyjnych, dlatego w większości przypadków przeprowadzali rozmowy z klientami w sposób nierejestrowany, zapraszając klientów do rozmowy w oddziałach Banku. 2. Bank w okresie od maja 2016 r. do marca 2018 r. wykonywał czynności doradztwa inwestycyjnego nie posiadając do tego zezwolenia (były to czynności nie mieszczące się w katalogu zawartym w Statucie Banku, przy czym Bank nadal nie posiada uprawnień w tym zakresie). Pracownicy Banku w oparciu o stany rachunków klientów przekazywali im rekomendacje nabycia obligacji GetBack SA. Były to wskazówki pozwalające klientom na jednoznaczną identyfikację instrumentów finansowych i kierunku zachowań inwestycyjnych. 3. Bank nie posiadając podstaw prawnych do wykonywania czynności oferowania instrumentów finansowych i doradztwa inwestycyjnego sukcesywnie rozszerzał dystrybucję instrumentów finansowych o kolejne kanały sprzedaży. Wzrostowy trend sprzedaży instrumentów finansowych był możliwy do osiągnięcia z uwagi na dysponowanie przez pracowników Banku bazami danych klientów, w których zawarte były informacje o zbliżającym się terminie zapadalności lokat, wysokości środków, jakimi dysponowali klienci oraz historii dokonywanych inwestycji. Posiadając te dane pracownicy Banku mogli stosować odpowiednio dostosowane do danego typu klientów techniki sprzedaży, zwane potocznie w praktyce działania Banku „kiwkami sprzedażowymi". Dodatkowym czynnikiem mającym na celu zachęcenie klienta do ulokowania posiadanych środków pieniężnych było wskazywanie, że w przypadku zainwestowania przez klienta środków znajdujących się na lokacie terminowej możliwe jest zerwanie lokaty bez utraty odsetek. Było to możliwe jedynie w przypadku zainwestowania środków pochodzących z lokaty w proponowany przez pracownika Banku produkt. Świadczy o tym skala środków przeznaczonych na nabycie oferowanych przez Bank obligacji i certyfikatów inwestycyjnych, która pochodziła z zerwanych przez klientów lokat. Stanowiła ona ok. 60% wolumenu nabytych przez klientów Banku obligacji, czy ponad 40% wolumenu nabytych certyfikatów inwestycyjnych jednego z FIZ. Instrumenty finansowe oferowano wielu klientom powyżej 65. roku życia. Pracownicy Banku posługiwali się sformułowaniami wzbudzającymi w klientach poczucie ekskluzywności oferty. Wywierali na nich presję czasową i poczucie konieczności działania w pośpiechu sugerując, że proponowana okazja nabycia produktu może się nie powtórzyć w najbliższej przyszłości. Taki sposób oferowania instrumentów finansowych stworzył zagrożenie dla interesów uczestników obrotu instrumentami finansowymi. Zagrożenie to jest rozumiane jako spowodowanie powstania realnego niebezpieczeństwa dla interesów uczestników obrotu instrumentami finansowymi, skutkującego powstaniem strat w aktywach klientów, które w chwili obecnej są trudne do oszacowania, ale także znacznym spadkiem zaufania klientów do instytucji zaufania publicznego jakim jest Bank. Polityka sprzedażowa Banku nakierowana była bowiem na budowanie zaufania pomiędzy pracownikiem Banku a klientem. Zaufanie to znajdowało bezpośrednie przełożenie na podejmowane przez klientów decyzje inwestycyjne. Bank jako podmiot profesjonalny, świadczący swoje usługi na rynku finansowym od wielu lat, powinien zdawać sobie sprawę, że zaufanie istniejące w relacjach klient – pracownik Banku, będzie skutkowało tym, że klient potraktuje przedstawioną ofertę jako ofertę złożoną mu przez Bank. Pracownicy Banku byli zachęcani przez swoich przełożonych do stosowania nieakceptowalnych praktyk sprzedażowych i byli w tym zakresie szkoleni. W tym kontekście Komisja wskazuje, że informacje upowszechniane przez Bank powinny być jasne, rzetelne i niebudzące wątpliwości. W szczególności nie powinny wprowadzać w błąd co do ich charakteru. Komisja zauważa znaczący dysonans pomiędzy obowiązkami uczciwego i rzetelnego postępowania pracowników w wykonywaniu obowiązków, zawartymi w regulacjach wewnętrznych Banku, a jednoczesnym systematycznym szkoleniem pracowników z zakresu tzw. „kiwek sprzedażowych". Niemożliwe jest bowiem dbanie o słuszny interes klienta, w połączeniu z jednoczesnym wywieraniem wpływu na podejmowanie przez niego decyzji, z użyciem technik sprzedażowych zachęcających do inwestycji, która może nie być zgodna z jego preferencjami inwestycyjnymi oraz akceptowalnym poziomem ryzyka. Świadome budowanie i wykorzystywanie relacji z klientem, jego zaufania do pracowników Banku i samego Banku, a następnie stosowanie tzw. „kiwek sprzedażowych", mających na celu zachęcanie klienta do nabycia określonego instrumentu, podważyło zaufanie klientów do Banku jako instytucji zaufania publicznego, do której stosuje się szczególne standardy staranności, wynikające z jej zawodowego charakteru. 4. Po uzyskaniu podstawy prawnej do wykonywania czynności oferowania instrumentów finansowych (tj. od 20 listopada 2017 r.) opisany powyżej proces dystrybucji nie uległ znaczącej zmianie. Od dnia dokonania wpisu do KRS zmian w Statucie Banku, w zakresie wykonywania czynności oferowania instrumentów finansowych, Bank obowiązany był do przestrzegania przepisów prawa związanych z obowiązkiem działania w sposób rzetelny i profesjonalny, zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów Banku. Tymczasem sposób prowadzenia rozmów przez pracowników Banku z klientami mógł wprowadzać ich w błąd. Klienci byli nakłaniani przez pracowników Banku do inwestycji, przekonywano ich o niskim ryzyku inwestycji, udzielano informacji niezgodnych z podstawowymi pojęciami i faktami związanymi z funkcjonowaniem rynku finansowego. Ponadto pracownicy Banku często przedstawiali się klientom jako osoby pracujące w dziale lokat/depozytów, co mogło wywołać u klientów mylne przekonanie, że proponowanym produktem jest lokata/depozyt, a sam produkt jest oferowany przez Bank. W procesie oferowania obligacji pracownicy Banku wywierali na klientach presję czasową, a przekazywane przez nich informacje były ukierunkowane na zalety produktu, wyjątkowość i ekskluzywność oferty. Wskazywano na ponadprzeciętną rentowność, pewny zysk z inwestycji, jej bezpieczeństwo, podkreślano możliwość zerwania lokaty bez utraty odsetek, rating emitenta czy pełen nadzór nad emitentem obligacji sprawowany przez Komisję. Ponadto porównywano obligacje korporacyjne do obligacji Skarbu Państwa czy do depozytów, a także wskazywano, że jest to produkt dla klientów konserwatywnych. Sposób prowadzenia rozmów w klientami, w których porównuje się inwestycje w obligacje korporacyjne obarczone ryzykiem z bezpiecznymi i stabilnymi produktami bankowymi jakimi są lokaty, jest nieakceptowalny i niedopuszczalny z punktu widzenia zasad uczciwego obrotu. Uwypuklanie jedynie zalet inwestycji bez rzetelnego informowania klienta o ryzyku inwestycyjnym, wskazywanie na rzekome bezpieczeństwo i pewność w zakresie uzyskania zysku z inwestycji, jest sytuacją nieakceptowalną z punktu widzenia organu nadzoru. Bank oraz działający w jego imieniu pracownicy, nie działali w najlepiej pojętym interesie swoich klientów. Ich celem było zaś uzyskanie wysokich wyników prowizyjnych dla Banku i jego pracowników w związku z dystrybucją instrumentów finansowych. 5. Ustalenia Komisji wskazują także na brak zapewnienia przez Bank realizacji celu systemu kontroli wewnętrznej w okresie od maja 2016 r. do marca 2018 r. W Banku nie zadziałała żadna z trzech linii obrony wprowadzonych jako element kontroli wewnętrznej. Poszczególne komórki organizacyjne i zatrudnieni w nich pracownicy wykonywali czynności oferowania instrumentów finansowych i doradztwa inwestycyjnego, które nie były objęte Statutem Banku. Jednostki sprzedażowe i zatrudnieni w nich pracownicy uważali, że proces ten jest „nieoficjalny". Pracownicy Banku mieli wiedzę, że podejmowane przez nich działania są niezgodne z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi, o czym świadczą sformułowania używane przez pracowników Banku w korespondencji e-mailowej, tj.: „sprzedajemy je bokiem" czy „przecież my oficjalnie nie prowadzimy tej sprzedaży". Ponadto, pomimo wynikającego z wewnętrznych procedur obowiązku poddania kontroli umów o współpracy przez Departament ds. Compliance, żadna z umów o współpracy z podmiotami pośredniczącymi nie została przekazana temu departamentowi do akceptacji, w związku z czym nie zostały ujęte w matrycach ryzyka i kontroli wewnętrznej. Umowy te nie stały się przedmiotem analizy Departamentu ds. Compliance ani Departamentu Audytu Wewnętrznego również po uzyskaniu raportu z sierpnia 2017 r. sporządzonego przez zewnętrzną kancelarię prawną na zlecenie Prezesa Zarządu Banku. Raport ten wskazywał na ryzyko zakwalifikowania wykonywanych przez Bank czynności jako pośrednictwa przy zawieraniu umów przez podmioty, z którymi współpracuje Bank, stanowiące działalność wykraczającą poza zakres działalności Banku określonej Statutem. Raport ten zalecał weryfikację tych umów w powyższym zakresie. Nie trafił on jednak do komórek odpowiedzialnych za zapewnienie wykonywania przez Bank działalności zgodnej z prawem. Kwestie związane z realizacją umów o współpracy były przedmiotem kontroli dopiero w ramach ww. audytów doraźnych przeprowadzonych w zakresie wykonywanych przez Bank czynności związanych z ofertą obligacji oraz praktyk sprzedażowych w procesie dystrybucji certyfikatów inwestycyjnych FIZ. Pierwszy z nich miał miejsce w okresie czerwiec – lipiec 2018 r., kolejne rok później. Ponadto Departament Audytu Wewnętrznego nie przeprowadził żadnego audytu w zakresie procesu sprzedaży oferowanych obligacji oraz certyfikatów inwestycyjnych w okresie ich dystrybucji. Oferowane przez Bank obligacje oraz certyfikaty inwestycyjne nie zostały oficjalnie wdrożone do oferty produktowej Banku (Bank nie posiadał bowiem do dnia 19 listopada 2017 r. odpowiednich uprawnień). W sposób świadomy i celowy zignorowane zostały procedury wewnętrzne związane z wdrożeniem nowych produktów do oferty Banku, pomimo wielokrotnych ostrzeżeń kierowanych przez jednego z pracowników Banku. 6. Komisja ustaliła również, że nie zostało zapewnione w Banku właściwe funkcjonowanie systemu sprawozdawczości zarządczej, wspomagającego proces decyzyjny w zakresie zarządzania ryzykiem, na który składa się w szczególności raportowanie o ryzyku. Funkcjonujący w Banku system sprawozdawczości zarządczej nie zapewnił zidentyfikowania ryzyk związanych z prowadzeniem działalności z naruszeniem Statutu Banku. Proces oferowania obligacji objętych zakresem postępowania nie był analizowany na posiedzeniach Zarządu ani przed ani po zmianie Statutu Banku zezwalającej na oferowanie instrumentów finansowych, mimo, że w okresie dystrybucji obligacji Zarząd Banku otrzymywał raporty/informacje dotyczące ich sprzedaży. Pomimo długotrwałego procesu oferowania instrumentów finansowych, w tym czasie kwestia ta nie była przedmiotem sprawozdawczości zarządczej. Proces oferowania instrumentów finansowych był realizowany na dużą skalę, o czym świadczy wielkość zaangażowanych przez klientów Banku środków w nabycie oferowanych instrumentów finansowych, przychód uzyskany z tytułu oferowania instrumentów finansowych, a także kwota prowizji wypłacona z tego tytułu pracownikom Banku. Prawidłowo realizowany system sprawozdawczości zarządczej i informowanie o ryzyku powinien zidentyfikować tak dużą skalę działalności w celu podjęcia natychmiastowych działań naprawczych. 7. Od dnia 20 listopada 2017 r. Bank posiadał prawną możliwość oferowania instrumentów finansowych. Oznacza to, że Bank zobowiązany był do przeprowadzenia procesu przygotowawczego przed wprowadzeniem nowego produktu do swojej oferty. Oferowanie obligacji GetBack SA odbywało się jednak poza procedurami obowiązującymi w Banku. Instrumenty te nie podlegały badaniu i akceptacji zgodnie z procedurami wewnętrznymi przed rozpoczęciem ich sprzedaży. Protokoły z posiedzeń Komitetu Produktowego wskazują, że obligacje nie były przedmiotem jego obrad. Mając na uwadze cechy instrumentów finansowych, sposób ich dystrybucji, skalę sprzedaży oraz przychodowość Banku uzyskiwaną w związku z tym, nie ulega wątpliwości, że wobec ww. instrumentów finansowych powinien zostać przeprowadzony proces przygotowawczy przed wprowadzeniem ich do oferty Banku. Waga przeprowadzenia tego procesu jest bardzo istotna z uwagi na identyfikację ryzyk związanych z wprowadzeniem nowej kategorii produktu, przeprowadzeniem szkoleń obejmujących nową kategorię produktów, tak aby jak najpełniej zapewnić zgodność wykonywanych czynności z przepisami prawa oraz zapewnić ochronę interesów uczestników rynku finansowego. Wykonywanie czynności oferowania instrumentów finansowych oraz doradztwa inwestycyjnego w sytuacji, gdy Statut Banku nie dopuszczał możliwości wykonywania tych czynności, stanowi naruszenie prawa o wyjątkowo dużej wadze. Bank wykonywał czynności maklerskie bez zapewnienia klientom szeregu gwarancji w zakresie poziomu ich obsługi, dostępu do rzetelnej informacji, przy uwzględnieniu zawodowego charakteru wykonywanych czynności. Konsekwencją działań Banku w zakresie agresywnej sprzedaży instrumentów finansowych są realne straty finansowe klientów, którzy byli przekonani, że czynności na ich rzecz Bank świadczy profesjonalnie i legalnie. Klienci mieli zaufanie do pracowników Banku i do przedstawianych im informacji. Na tej podstawie podejmowali decyzje inwestycyjne. Instrumenty finansowe były oferowane za pośrednictwem wszystkich kanałów sprzedaży Banku, a sam proces oferowania trwał niemal dwa lata, od maja 2016 r. do marca 2018 r. (w okresie maj 2016 r. – listopad 2017 r. - Bank oferował instrumenty finansowe bez uprawnień; w okresie maj 2016 – marzec 2018 r. - Bank świadczył usługę doradztwa inwestycyjnego bez uprawnień). Przyjęcie takiego sposobu prowadzenia działalności przez Bank wygenerowało kolejne naruszenia. Pomimo regularnych kontroli i audytów, nie zidentyfikowano w Banku ryzyka w zakresie jednego z istotnych procesów sprzedażowych, w który zaangażowana była znaczna liczba pracowników Banku, w tym kadra zarządzająca najwyższego szczebla, która była inicjatorem tych procesów. Najpoważniejsze naruszenia jakie zostały stwierdzone w toku prowadzonego postępowania, związane z wykonywaniem działalności bez wymaganej zmiany Statutu, miały swoje źródło w decyzjach osób zajmujących kluczowe stanowiska w Banku, przy ich pełnej akceptacji. Działania te miały charakter systemowy, ukierunkowany na osiągnięcie zysku i nie polegały na incydentalnym wykraczaniu przez pracowników poza ich kompetencje. Powinny zostać jednoznacznie zakwalifikowane jako niedopuszczalne w Banku, który jest instytucją zaufania publicznego. System kontroli wewnętrznej Banku nie zapobiegł wystąpieniu istotnych naruszeń. Mimo wysokich przychodów z tytułu udziału w dystrybucji instrumentów finansowych, powszechnej wiedzy wśród pracowników, ani kontrola wewnętrzna, ani audyt wewnętrzny, ani też służby compliance nie zidentyfikowały procesu trwającego blisko 2 lata. Oferowanie instrumentów finansowych, o którym mowa w decyzji, wyłączone zostało spod wszelkiej kontroli. Komisja uznała, że skala i charakter naruszeń, jakich dopuścił się Bank, jest znacząca. Na negatywne postrzeganie Banku w tym przypadku ma także całokształt okoliczności towarzyszących dopuszczeniu się naruszeń, w tym zwłaszcza dążenie do maksymalizacji zysku Banku kosztem ignorowania dobra klientów Banku. Klienci Banku za jego pośrednictwem zainwestowali prawie 900 mln złotych (w tym ok. 731 mln zł w obligacje GetBack SA). Inwestycje te często były dokonywane przez klientów pod presją czasu, a także wykorzystywano w trakcie ich dokonywania różnorodne techniki sprzedażowe. Dla realizacji zamierzonego celu dochodziło do nadużycia zaufania budowanego przez pracowników Banku w trakcie współpracy z klientami. Dowodem na to jest znacząca liczba reklamacji zgłoszonych do Banku przez jego klientów na kwotę ponad 460 mln zł. Komisja wskazuje również, że oferty nabycia obligacji były skierowane do ponad 1200 klientów w wieku powyżej 65 r., a ponad 60% zainwestowanych w obligacje środków pochodziła z lokat (które objęte są systemem gwarantowania depozytów do wysokości określonej w przepisach prawa), ponieważ klientom, którym oferowano ww. produkty, przedstawiano jednocześnie możliwość zerwania lokaty bez utraty odsetek. Jest to działanie szczególnie nieakceptowalne, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że takich praktyk dopuszczała się instytucja rynku finansowego, będąca instytucją zaufania publicznego. Wskazane nieprawidłowości skutkowały osiągnięciem przez Bank korzyści w wysokości ponad 65 mln zł. Uzasadniałoby to wymierzenie kary przez KNF w wysokości zbliżonej do górnej granicy ustawowego zagrożenia, tj. 44 839 400 zł. Komisja nie mogła jednak wymierzyć kary pieniężnej w wysokości zbliżonej do kary maksymalnej z uwagi na trudną sytuację finansową Banku, a także cele nadzoru, o których mowa w art. 2 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym (zapewnienie stabilności rynku finansowego, jego bezpieczeństwa oraz zabezpieczenie interesów jego uczestników). Dodatkowo KNF miała na względzie cele nadzoru określone w art. 133 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa środków pieniężnych gromadzonych na rachunkach bankowych.	<urn:uuid:726b6332-68eb-49a9-b777-18fc493f05ff>	finepdfs	1.978516	CC-MAIN-2021-43	https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Komunikat_KNF_ws_kary_pienieznej_nalozonej_na_Idea_Bank_SA.pdf	2021-10-23T00:56:49+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323585537.28/warc/CC-MAIN-20211023002852-20211023032852-00686.warc.gz	987,025,318	0.999993	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2702, 6140, 9398, 13155, 15971, 20036, 23175 ]	1	0
DECYZJA Na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 378 ust. 2a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku MB Recycling spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami spółka komandytowa, ul. Bartosza Głowackiego 4A/15, 25-368 Kielce Regon: 260078130; NIP: 6572691847 orzekam I. Zmieniam decyzję Marszałka Województwa Świętokrzyskiego z dnia 1 września 2015 r., (znak: OWŚ-VII.7222.1.2015 ze zm.) udzielającą MB Recycling spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami spółka komandytowa, ul. Bartosza Głowackiego 4A/15, 25-368 Kielce pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, o zdolności przetwarzania ponad 10 ton na dobę z wykorzystaniem działań obróbki fizyczno-chemicznej, tj. instalacji do przetwarzania: - zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, - zużytych baterii lub zużytych akumulatorów, zlokalizowanych na terenie działki nr ewid. 1212/56, zlokalizowanej przy ul. Czarnowskiej 56 w Piekoszowie, w następujący sposób: 1. Punkt 2.5.1 otrzymuje brzmienie: „2.5.1. Rodzaj i masa odpadów przewidywanych do przetworzenia i powstających w wyniku przetwarzania w okresie roku Suma mas poszczególnych rodzajów odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne przeznaczonych do przetworzenia nie może przekroczyć odpowiednio 45 Mg/dobę odpadów niebezpiecznych oraz 135 Mg/dobę odpadów innych niż niebezpieczne (12420,0 Mg/rok odpadów niebezpiecznych oraz 37260,0 Mg/rok odpadów innych niż niebezpieczne) ponieważ na tyle pozwala łączna wydajność wszystkich linii technologicznych.” Tab. 12 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do rozdrabniania odpadów I stopnia \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 16 02 14 \| Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 \| R12 \| 2000,0 \| \| 2. \| 20 01 36 \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 \| R12 \| 15000,0 \| \| \| \| Suma \| \| 17000,0 \| Tab. 13 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do rozdrabniania odpadów I stopnia \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| 1. \| 13 02 08* \| Inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe \| 10,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| 2. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużtych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| 2500,0 \| \| 3. \| 16 06 04 \| Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03) \| 100,0 \| \| 4. \| 16 06 05 \| Inne baterie i akumulatory \| 100,0 \| \| 5. \| 16 80 01 \| Magnetyczne i optyczne nośniki informacji \| 100,0 \| \| 6. \| 19 10 04 \| Lekka frakcja i pyły inne niż wymienione w 19 10 03 \| 600,0 \| \| 7. \| 19 10 06 \| Inne frakcje niż wymienione w 19 10 05 \| 200,0 \| \| 8. \| 19 12 01 \| Papier i tektura \| 100,0 \| \| 9. \| 19 12 02 \| Metale żelazne \| 4644,0 \| \| 10. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| 200,0 \| \| 11. \| 19 12 04 \| Tworzywa sztuczne i guma \| 3000,0 \| \| 12. \| 19 12 05 \| Szkło \| 2946,0 \| \| 13. \| 19 12 07 \| Drewno inne niż wymienione w 19 12 06 \| 200,0 \| \| 14. \| 19 12 08 \| Tekstylia \| 100,0 \| \| 15. \| 19 12 09 \| Minerały (np. piasek, kamienie) \| 400,0 \| \| 16. \| 19 12 12 \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 \| 1800,0 \| \| \| \| Suma \| 17000,0 \| Tab. 14 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do ręcznego demontażu zużytego sprzętu w tym telewizorów, monitorów i kineskopów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 16 02 13* \| Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12 \| R12 \| 2000,0 \| \| 2. \| 16 02 15* \| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń \| R12 \| 1000,0 \| \| 3. \| 20 01 35* \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21 i 20 01 23 zawierające niebezpieczne składniki \| R12 \| 2004,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| \| 4. \| 16 02 14 \| Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 \| R12 \| 2000,0 \| \| 5. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| R12 \| 500,0 \| \| 6. \| 20 01 36 \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 \| R12 \| 7476,0 \| \| \| \| Suma \| \| 14980,0 \| Tab. 15 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do ręcznego demontażu zużytego sprzętu w tym telewizorów, monitorów i kineskopów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| 1. \| 06 04 04* \| Odpady zawierające rtęć \| 1,0 \| \| 2. \| 08 03 17* \| Odpadowy toner drukarski zawierający substancje niebezpieczne \| 1,0 \| \| 3. \| 16 02 09* \| Transformatory i kondensatory zawierające PCB \| 2,0 \| \| 4. \| 16 02 15* \| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń \| 100,0 \| \| 5. \| 16 06 01* \| Baterie i akumulatory ołowiowe \| 100,0 \| \| 6. \| 16 06 02* \| Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe \| 100,0 \| \| 7. \| 16 06 03* \| Baterie zawierające rtęć \| 100,0 \| \| 8. \| 19 12 06* \| Drewno zawierające substancje niebezpieczne \| 100,0 \| \| 9. \| 19 12 11* \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) \| 300,0 \| \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość odpadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\| \| 10. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| 1600,0 \| \| 11. \| 16 06 04 \| Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03) \| 200,0 \| \| 12. \| 16 06 05 \| Inne baterie i akumulatory \| 200,0 \| \| 13. \| 16 80 01 \| Magnetyczne i optyczne nośniki informacji \| 200,0 \| \| 14. \| 19 10 04 \| Lekka frakcja i pyły inne niż wymienione w 19 10 03 \| 350,0 \| \| 15. \| 19 10 06 \| Inne frakcje niż wymienione w 19 10 05 \| 50,0 \| \| 16. \| 19 12 01 \| Papier i tektura \| 50,0 \| \| 17. \| 19 12 02 \| Metale żelazne \| 3000,0 \| \| 18. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| 200,0 \| \| 19. \| 19 12 04 \| Tworzywa sztuczne i guma \| 3000,0 \| \| 20. \| 19 12 05 \| Szkło \| 2480,0 \| \| 21. \| 19 12 07 \| Drewno inne niż wymienione w 19 12 06 \| 200,0 \| \| 22. \| 19 12 08 \| Tekstylia \| 50,0 \| \| 23. \| 19 12 09 \| Minerały (np. piasek, kamienie) \| 100,0 \| \| 24. \| 19 12 12 \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 \| 2496,0 \| Suma: 14 980,0 Tab. 16 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do ręcznego sortowania odpadów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 16 02 13* \| Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12 \| R12 \| 1000,0 \| \| 2. \| 20 01 35* \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21 i 20 01 23 zawierające niebezpieczne składniki \| R12 \| 1000,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| \| 3. \| 16 02 14 \| Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13 \| R12 \| 2000,0 \| \| 4. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| R12 \| 500,0 \| \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| 5. \| 20 01 36 \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 \| R12 \| 6500,0 \| \| \| \| Suma \| - \| 11000,0 \| Tab. 17 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do ręcznego sortowania odpadów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| 1. \| 06 04 04* \| Odpady zawierające rtęć \| 1,0 \| \| 2. \| 08 03 17* \| Odpadowy toner drukarski zawierający substancje niebezpieczne \| 3,0 \| \| 3. \| 16 02 09* \| Transformatory i kondensatory zawierające PCB \| 100,0 \| \| 4. \| 16 02 15* \| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń \| 100,0 \| \| 5. \| 16 06 01* \| Baterie i akumulatory ołowiowe \| 100,0 \| \| 6. \| 16 06 02* \| Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe \| 100,0 \| \| 7. \| 16 06 03* \| Baterie zawierające rtęć \| 100,0 \| \| 8. \| 19 12 06* \| Drewno zawierające substancje niebezpieczne \| 50,0 \| \| 9. \| 19 12 11* \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne \| 50,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| 10. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| 2146,0 \| \| 11. \| 16 06 04 \| Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03) \| 200,0 \| \| 12. \| 16 06 05 \| Inne baterie i akumulatory \| 200,0 \| \| 13. \| 16 80 01 \| Magnetyczne i optyczne nośniki informacji \| 100,0 \| \| 14. \| 19 10 04 \| Lekka frakcja i pyły inne niż wymienione w 19 10 03 \| 250,0 \| \| 15. \| 19 10 06 \| Inne frakcje niż wymienione w 19 10 05 \| 50,0 \| \| 16. \| 19 12 01 \| Papier i tektura \| 50,0 \| \| 17. \| 19 12 02 \| Metale żelazne \| 1000,0 \| \| 18. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| 100,0 \| \| 19. \| 19 12 04 \| Tworzywa sztuczne i guma \| 1500,0 \| \| 20. \| 19 12 05 \| Szkło \| 1500,0 \| \| 21. \| 19 12 07 \| Drewno inne niż wymienione w 19 12 06 \| 400,0 \| \| 22. \| 19 12 08 \| Tekstylia \| 50,0 \| \| 23. \| 19 12 09 \| Minerały (np. piasek, kamienie) \| 100,0 \| \| 24. \| 19 12 12 \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 \| 2750,0 \| \| \| \| Suma \| 11000,0 \| Tab. 18 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do demontażu kineskopów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 16 02 13* \| Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12 \| R12 \| 1000,0 \| \| 2. \| 16 02 15* \| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń \| R12 \| 500,0 \| \| 3. \| 20 01 35* \| Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21 i 20 01 23 zawierające niebezpieczne składniki \| R12 \| 2500,0 \| \| \| \| Suma \| \| 4000,0 \| Tab. 19 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do demontażu kineskopów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| 1. \| 06 04 04* \| Odpady zawierające rtęć \| 0,5 \| \| 2. \| 08 03 17* \| Odpadowy toner drukarski zawierający substancje niebezpieczne \| 0,5 \| \| 3. \| 16 02 09* \| Transformatory i kondensatory zawierające PCB \| 50,0 \| \| 4. \| 16 02 15* \| Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte z zużytych urządzeń \| 50,0 \| \| 5. \| 16 06 01* \| Baterie i akumulatory ołowiowe \| 50,0 \| \| 6. \| 16 06 02* \| Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe \| 50,0 \| \| 7. \| 16 06 03* \| Baterie zawierające rtęć \| 50,0 \| \| 8. \| 19 12 06* \| Drewno zawierające substancje niebezpieczne \| 50,0 \| \| 9. \| 19 12 11* \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne \| 200,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| 10. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| 1269,0 \| \| 11. \| 16 06 04 \| Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03) \| 50,0 \| \| 12. \| 16 06 05 \| Inne baterie i akumulatory \| 50,0 \| \| 13. \| 16 80 01 \| Magnetyczne i optyczne nośniki informacji \| 50,0 \| \| 14. \| 19 10 04 \| Lekka frakcja i pyły inne niż wymienione w 19 10 03 \| 70,0 \| \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| 15. \| 19 10 06 \| Inne frakcje niż wymienione w 19 10 05 \| 30,0 \| \| 16. \| 19 12 01 \| Papier i tektura \| 50,0 \| \| 17. \| 19 12 02 \| Metale żelazne \| 1000,0 \| \| 18. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| 200,0 \| \| 19. \| 19 12 04 \| Tworzywa sztuczne i guma \| 100,0 \| \| 20. \| 19 12 05 \| Szkło \| 500,0 \| \| 21. \| 19 12 07 \| Drewno inne niż wymienione w 19 12 06 \| 10,0 \| \| 22. \| 19 12 08 \| Tekstylia \| 10,0 \| \| 23. \| 19 12 09 \| Minerały (np. piasek, kamienie) \| 10,0 \| \| 24. \| 19 12 12 \| Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11 \| 100,0 \| \| \| \| Suma \| 4000,0 \| Tab. 20 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do recyklingu elementów zawierających metale nieżelazne \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 16 02 16 \| Elementy usunięte z zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15 \| R4 \| 1500,0 \| \| 2. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| R4 \| 200,0 \| \| \| \| Suma \| \| 1700,0 \| Tab. 21 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do recyklingu elementów zawierających metale nieżelazne \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| 1. \| 19 10 04 \| Lekka frakcja i pyły inne niż wymienione w 19 10 03 \| 30,0 \| \| 2. \| 19 10 06 \| Inne frakcje niż wymienione w 19 10 05 \| 20,0 \| \| 3. \| 19 12 01 \| Papier i tektura \| 50,0 \| \| 4. \| 19 12 02 \| Metale żelazne \| 550,0 \| \| 5. \| 19 12 03 \| Metale nieżelazne \| 500,0 \| \| 6. \| 19 12 04 \| Tworzywa sztuczne i guma \| 500,0 \| \| 7. \| 19 12 08 \| Tekstylia \| 50,0 \| \| \| \| Suma \| 1700,0 \| Tab. 22 Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi przetwarzania na linii do sortowania odpadów zużytych baterii oraz zużytych akumulatorów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Rodzaj procesu przetwarzania \| Ilość odpadów poddawana procesowi przetwarzania [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| \| 1. \| 20 01 33* \| Baterie i akumulatory łącznie z bateriami i akumulatorami wymienionymi w 16 06 01, 16 06 02 lub 16 06 03 oraz nie sortowane baterie i akumulatory zawierające te baterie \| R12 \| 500,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| \| 2. \| 20 01 34 \| Baterie i akumulatory inne niż wymienione w 20 01 33 \| R12 \| 500,0 \| \| \| \| Suma \| \| 1000,0 \| Tab. 23 Rodzaje i ilości odpadów powstałych w wyniku przetwarzania na linii do sortowania odpadów zużytych baterii oraz zużytych akumulatorów \| Lp. \| Kod odpadu \| Rodzaj odpadu \| Ilość opadów [Mg/rok] \| \|-----\|------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------\| \| \| \| Odpady niebezpieczne \| \| \| 1. \| 16 06 01 \| Baterie i akumulatory ołowiowe \| 100,0 \| \| 2. \| 16 06 02* \| Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe \| 50,0 \| \| 3. \| 16 06 03* \| Baterie zawierające rtęć \| 50,0 \| \| \| \| Odpady inne niż niebezpieczne \| \| \| 4. \| 16 06 04 \| Baterie alkaliczne (z wyłączeniem 16 06 03) \| 400,0 \| \| 5. \| 16 06 05 \| Inne baterie i akumulatory \| 400,0 \| \| \| \| Suma \| 1000,0 \| Zgodnie z ustawą o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym odpady przeznaczone do przetwarzania przedstawione powyżej będą obejmowały następujące grupy i rodzaje sprzętu elektrycznego i elektronicznego: Tab. 24 Grupy i rodzaje sprzętu elektrycznego i elektronicznego - obowiązujące do 31 grudnia 2017 r. 1. Wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego Wielkogabarytowe urządzenia chłodzące, chłodziarki, zamrażarki, pozostałe urządzenia używane do chłodzenia, konserwowania i przechowywania żywności, pralki, suszarki do odzieży, zmywarki, kuchenki, piekarniki elektryczne, elektryczne płyty grzejne, kuchenki mikrofalowe, pozostałe wielkogabarytowe urządzenia używane do gotowania i innego typu przetwarzania żywności, elektryczne urządzenia grzejne, grzejniki elektryczne, pozostałe wielkogabarytowe urządzenia używane do ogrzewania pomieszczeń, łóżek, mebli wypoczynkowych, wentylatory elektryczne, urządzenia klimatyzacyjne, pozostały sprzęt wentylujący, wyciągi wentylacyjne i urządzenia kondygnujące. 2. Małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego Odkurzacze, zamiatacze do dywanów, pozostałe urządzenia czyszczące, urządzenia używane do szycia, dziania, tkania i innego typu przetwarzania wyrobów włókienniczych, żelazka i pozostałe urządzenia do prasowania, maglowania i innych rodzajów pielęgnacji odzieży, tosterzy, frytownice, młyinki, ekspresy do kawy oraz urządzenia do otwierania lub zamykania pojemników lub opakowań, noże elektryczne, urządzenia do strzyżenia włosów, suszenia włosów, szczotkowania zębów, golenia, masażu oraz pozostałe urządzenia do pielęgnacji ciała, zegary, zegarki oraz sprzęt do odmierzania, wskazywania lub rejestrowania czasu, wagi. 3. Sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny Scentralizowane przetwarzanie danych: komputery mainframe, minikomputery, jednostki drukujące. Komputery osobiste: komputery osobiste, w tym procesor, mysz, ekran i klawiatura, laptopy, w tym procesor, mysz, ekran i klawiatura, notebooki, notepady, drukarki, sprzęt kopujący, elektryczne i elektroniczne maszyny do pisania, kalkulatory kieszonkowe i biurowe oraz inny sprzęt do zbierania, przechowywania, przetwarzania, prezentowania lub przekazywania informacji drogą elektroniczną, terminale i systemy użytkownika, faksy, teleksy, telefony, automaty telefoniczne, telefony bezprzewodowe, telefony komórkowe, systemy zgłoszeniowe oraz inne produkty lub sprzęt przesyłające dźwięk, obrazy lub inne informacje za pomocą technologii telekomunikacyjnych. 4. Sprzęt konsumencki i panele fotowoltaiczne Odbiorniki radiowe, odbiorniki telewizyjne, kamery wideo, sprzęt wideo, sprzęt nagrywający hi-fi, wzmacniacze dźwięku, instrumenty muzyczne oraz inne produkty lub sprzęt do celów nagrywania lub kopiowania dźwięku lub obrazów, w tym sygnałów lub innych technologii przesyłu dźwięku i obrazu niż za pomocą technologii telekomunikacyjnych, panele fotowoltaiczne. 5. Sprzęt oświetleniowy Oprawy oświetleniowe do lamp fluorescencyjnych, z wyjątkiem opraw oświetleniowych stosowanych w gospodarstwach domowych, proste lampy fluorescencyjne, kompaktowe lampy fluorescencyjne, wysokowydajne lampy wyładowcze, w tym ciśnieniowe lampy sodowe oraz lampy metalohalogenkowe, lampy sodowe niskoprężne, diody elektroluminesencyjne (LED), pozostały sprzęt oświetleniowy do celów rozprowadzania lub regulacji światła, z wyjątkiem żarówek żarnikowych. 6. Narzędzia elektryczne i elektroniczne, z wyjątkiem wielkogabarytowych stacjonarnych narzędzi przemysłowych Wiertarki, piły, maszyny do szycia, urządzenia do obróbki tokarskiej, frezowania, piaskowania, przemiału, pilowania, przecinania, cięcia, wiercenia, wykonywania otworów, sztancowania, falcowania, gieścia lub podobnych metod przetwarzania drewna, metalu i innych tworzyw, narzędzia do nitowania, gwoździania lub śrubowania, lub usuwania nitów, gwoździ, śrub, lub do podobnych zastosowań, narzędzia do spawania, lutowania lub podobnych zastosowań, urządzenia do rozpylania, rozprowadzania, dyspergowania lub innego typu rozprzestrzeniania cieczy lub substancji gazowych innymi metodami, narzędzia do koszenia lub innych prac ogrodniczych. 7. Zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy Kolejki elektryczne lub tory wyścigowe, ręczne konsole do gier wideo, gry wideo, urządzenia sterowane komputerowo, w szczególności do uprawiania sportów rowerowych, nurkowania, biegania i wioślowania, sprzęt sportowy z elektrycznymi lub elektronicznymi częściami składowymi, automaty wrzutowe. 8. Wyroby medyczne, z wyjątkiem wszelkich wyrobów wszczepionych i zainfekowanych Sprzęt do radioterapii, sprzęt kardiologiczny, sprzęt do dializy, sprzęt do wentylowania płuc, sprzęt medycyny nuklearnej, sprzęt laboratoryjny do diagnostyki in vitro, analizatory, zamrażarki, testy płodności, pozostałe urządzenia do wykrywania, nadzorowania, leczenia lub łagodzenia choroby, urazów lub niepełnosprawności, lub zapobiegania im. 9. Przyrządy do monitorowania i kontroli Czujniki dymu, regulatory ciepła, termostaty, urządzenia pomiarowe, ważace lub regulacyjne, używane w gospodarstwie domowym lub jako sprzęt laboratoryjny, pozostałe przyrządy do monitorowania i sterowania używane w obiektach przemysłowych, w szczególności w panelach sterowniczych. 10. Automaty wydające Automaty wydające napoje gorące, automaty wydające butelki lub puszki z zimnymi i gorącymi napojami, automaty wydające produkty stałe, automaty wydające pieniądze, wszystkie urządzenia automatycznie wydające wszelkiego typu produkty. - obowiązujące od 1 stycznia 2018 r. 1. Sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury Pompy ciepła, grzejniki zawierające olej i inny sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury stosujący do celów wymiany temperatury płyny inne niż woda. 2. Ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm² Ekrany, odbiorniki telewizyjne, cyfrowe ramki LCD do zdjęć, monitory, laptopy, notebooki. 3. Lampy Diody elektroluminescencyjne (LED). 4. Sprzęt wielkogabarytowy, którego którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekracza 50 cm, w szczególności: urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, sprzęt konsumencki, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, narzędzia elektryczne i elektroniczne, zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy, wyroby medyczne, przyrządy stosowane do monitorowania i kontroli, automaty wydające, sprzęt do wytwarzania prądów elektrycznych. Niniejsza grupa nie obejmuje sprzętu ujętego w grupach sprzętu nr 1–3. Pralki, suszarki do odzieży, zmywarki, kuchenki, piekarniki elektryczne, elektryczne płyty grzejne, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, z wyjątkiem organów piszczątkowych zainstalowanych w kościołach, urządzenia używane do działania i tkania, komputery wielkogabarytowe – mainframe, drukarki wielkogabarytowe, sprzęt kopiujący, wielkogabarytowe automaty uruchamiane monetą, wielkogabarytowe wyroby medyczne, wielkogabarytowe przyrządy do monitorowania i kontroli, wielkogabarytowe urządzenia automatycznie wydające produkty i pieniądze, panele fotowoltaiczne. 5. Sprzęt malogabarytowy, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm, w szczególności: urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt konsumencki, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, narzędzia elektryczne i elektroniczne, zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy, wyroby medyczne, przyrządy stosowane do monitorowania i kontroli, automaty wydające, sprzęt do wytwarzania prądów elektrycznych. Niniejsza grupa nie obejmuje sprzętu ujętego w grupach sprzętu nr 1–3 i 6. Odkurzacze, zamiatacze do dywanów, urządzenia do szycia, oprawy oświetleniowe, kuchenki mikrofalowe, sprzęt wentylujący, żelazka, tosterzy, noże elektryczne, czajniki elektryczne, zegary i zegarki, golarki elektryczne, wagi, urządzenia do pielęgnacji włosów i ciała, kalkulatory, odbiorniki radiowe, kamery wideo, sprzęt wideo, sprzęt hi-fi, instrumenty muzyczne, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, elektryczne lub elektroniczne zabawki, sprzęt sportowy, komputery rowerowe, do nurkowania, biegania, wiosłowania itd., czujniki dymu, regulatory ciepła, termostaty, małogabarytowe narzędzia elektryczne i elektroniczne, małogabarytowe wyroby medyczne, małogabarytowe przyrządy do monitorowania i kontroli, małogabarytowe urządzenia automatycznie wydające produkty, mały sprzęt ze zintegrowanymi panelami fotowoltaicznymi. 6. Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm Telefony komórkowe, GPS, kalkulatory kieszonkowe, routery, komputery osobiste, drukarki, telefony. II. Pozostałe punkty decyzji nie ulegają zmianie. Uzasadnienie Firma MB Recycling spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami spółka komandytowa, ul. Bartosza Głowiackiego 4A/15, 25-368 Kielce wystąpiła do tut. Organu z wnioskiem o zmianę pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, o zdolności przetwarzania ponad 10 ton na dobę z wykorzystaniem działań obróbki fizyczno-chemicznej, tj. instalacji do przetwarzania: zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, zużytych baterii lub zużytych akumulatorów, zlokalizowanych na terenie działki nr ewid. 1212/56, zlokalizowanej przy ul. Czarnowskiej 56 w Piekoszowie. Przedłożony wniosek spełnił wymagania aktualnie obowiązujących przepisów. Wnioskowana zmiana dotyczy wykreślenia niektórych rodzajów sprzętu elektrycznego i elektronicznego wymienionych w grupie 1 i 3 obowiązujące od 1 stycznia 2018 r. z powodu braku instalacji do ich przetwarzania. Wprowadzone do pozwolenia zmiany nie wpłyną w znacznym stopniu na funkcjonowanie instalacji, a tym samym nie zwiększy się negatywne oddziaływanie na środowisko. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w osnowie. Zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (j. t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1044 ze zm.) wnioskodawca wniosł opłatę skarbową za zmianę pozwolenia zintegrowanego na konto Urzędu Miasta w Kielcach, a dowód wpłaty załączono do akt sprawy. Pouczenie Od decyzji przysługuje stronie prawo wniesienia odwołania do Ministra Środowiska za pośrednictwem Marszałka Województwa Świętokrzyskiego w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może rzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Otrzymuje: 1. MB Recycling spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami spółka komandytowa ul. Bartosza Glowackiego 4A/15, 25-368 Kielce Do wiadomości: 1. Ministerstwo Środowiska Departament Zarządzania Środowiskiem (skan decyzji wysłany w wersji elektronicznej) ul. Wawelska 52/54, 00 – 922 Warszawa 2. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Kielcach Al. IX Wieków Kielc 3, 25-516 Kielce 3. Wójt Gminy Piekoszów ul. Częstochowska 66a, 26-065 Piekoszów 4. a/a The following is a list of the most important and frequently used terms in the field of computer science: 1. Algorithm: A step-by-step procedure for solving a problem or performing a task. 2. Data Structure: A way of organizing data that allows efficient access, modification, and manipulation. 3. Database: An organized collection of data stored in a computer system. 4. Database Management System (DBMS): A software application that provides services for creating, maintaining, and managing databases. 5. Encryption: The process of converting information into a coded form to prevent unauthorized access. 6. Hashing: A technique for mapping data of arbitrary size to fixed-size values. 7. Interface: A boundary between two systems or components that allows them to communicate with each other. 8. Object-Oriented Programming (OOP): A programming paradigm that uses objects to represent real-world entities and their interactions. 9. Protocol: A set of rules and procedures for communication between different systems or devices. 10. Query: A request for information from a database. 11. Security: The protection of data and systems from unauthorized access, use, disclosure, disruption, modification, or destruction. 12. Software: A collection of instructions that can be executed by a computer to perform specific tasks. 13. System: A collection of interrelated components that work together to achieve a common goal. 14. User Interface (UI): The part of a computer program that interacts with the user, allowing them to input commands and receive feedback. 15. Virtual Machine (VM): A software implementation of a computer system that runs on top of a physical machine. 16. Web Application: A software application that runs on a web server and is accessed through a web browser. 17. XML (Extensible Markup Language): A markup language that defines a set of rules for encoding documents in a format that is both human-readable and machine-readable. These terms are fundamental to understanding the concepts and practices in computer science, and they are widely used across various fields and industries.	82ea5315-67b9-4c31-aaa6-a84f5eb15c27	finepdfs	1.131836	CC-MAIN-2023-14	https://mbrecycling.pl/wp-content/uploads/2022/12/decyzja-zmiana-pozwolenia-zintegrowanego-Piekoszow-23.07.2018.pdf	2023-03-21T10:55:29+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296943695.23/warc/CC-MAIN-20230321095704-20230321125704-00118.warc.gz	443,081,089	0.928526	0.999849	0.999849	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1803, 5850, 9829, 13719, 18078, 21966, 26834, 30324, 33025, 35265, 37806, 40318, 41042, 43169 ]	1	0
Poświadczenie wykonania robót Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Opolu przy ul. Niedziałkowskiego 6 stwierdza, że Firma Himmel i Papesch Opole Sp. z o.o. z siedzibą w Opolu przy ul. Jagiełły 39 realizowała w okresie od 13.11.2017 do 06.12.2018r. zadanie pn.: „Rozbiórka istniejącego i budowa nowego mostu nad rz. Prudnik w ciągu drogi krajowej nr 40 w km 18+791 w m. Prudnik” W ramach prowadzonych robót wykonano: ROBOTY DROGOWE Przebudowywany odcinek to ciąg drogi krajowej nr 40, klasy G o nawierzchni bitumicznej, o dł. 182 m., szer. jezdni 8,0m. Droga posiada przekrój uliczny z obustronnymi ściekami przykrawężnikowymi wykonanymi z trzech rzędów kostki kamiennej oraz chodniki o szer. 2,00 m z kostki granitowej ciętej. Na konstrukcję jezdni składają się: warstwa ścieralna z SMA 8 gr. 4 cm, warstwa wiążąca z betonu asfaltowego AC 16W gr. 6 cm, podbudowa zasadnicza z betonu asfaltowego AC 22P gr. 10 cm, podbudowa z kruszywa łamanego stabilizowanego mechanicznie gr. 20 cm oraz warstwa gruntu stabilizowanego cementem o Rm=2,5 MPa gr. 15 cm. 1. Roboty przygotowawcze: - Odtworzenie trasy i punktów wysokościowych 0,18 km 2. Podbudowy: - Profilowanie i zagęszczenie podłoża 2 343,40 m² - Podbudowa z kruszywa łamanego stabilizowanego mechanicznie 1 692,70 m² - Podbudowa z betonu cementowe 2 494,20 m² - Podbudowa z betonu asfaltowego 1 692,70 m² 3. Nawierzchnie: - Nawierzchnia z kostki granitowej 150,80 m² - Warstwa wiążąca z betonu asfaltowego AC 16W gr. 6 cm $1,700,70 \text{ m}^2$ - Warstwa ścieralna z SMA 8 gr. 4 cm $1,708,70 \text{ m}^2$ - Nawierzchnia z kostki brukowej betonowej $733,07 \text{ m}^2$ 4. Urządzenia bezpieczeństwa ruchu: - Oznakowanie poziome grubowarstwowe $202,72 \text{ m}^2$ 5. Elementy ulic: - Krawężniki betonowe $299,73 \text{ m}$ - Krawężniki kamienne $83,80 \text{ m}$ - Obrzeża betonowe $125,00 \text{ m}$ - Ścieki z kostki kamiennej $324,63 \text{ m}$ ROBOTY MOSTOWE Most drogowy znajduje się w ciągu drogi krajowej nr 40 nad rzeką Prudnik. Prace polegały na całkowitej rozbiórce istniejącego obiektu inżynierskiego i budowie nowego mostu drogowego. Ustrój nośny obiektu stanowią trzy łukowe przęsła, połączone monolitycznie z masywnymi podporami. Rozpiętość w świetle podpór wynosi $3 \times 7,6 \text{ m}$. Długość całkowita obiektu wynosi $41,90 \text{ m}$, a szerokość całkowita obiektu $13,50 \text{ m}$. Klasa obciążenia obiektu A wg PN-85/S-10030 oraz STANAG 2012 C150. Ściany boczne nadłuczy oraz sklepienia oblicowano okładzina kamienną. 1. Roboty przygotowawcze: - Wytyczenie obiektu $42,00 \text{ m}$ 2. Fundamentowanie: - Wykonanie wykopów $2,064,89 \text{ m}^3$ - Wykonanie zasypek $1,706,00 \text{ m}^3$ - Wzmocnienie metodą SOLICRETE (JET GROUTING) kolumny Ø 100cm $847,20 \text{ m}$ - Ścianki szczelne dł. 6 m i 7 m $1,201,80 \text{ m}$ 3. Roboty mostowe: - Zbrojenie betonu stalą A-III $157,02 \text{ Mg}$ - Beton konstrukcyjny B30 $491,00 \text{ m}^3$ - Beton konstrukcyjny B35 $502,48 \text{ m}^3$ - Beton B15 $128,90 \text{ m}^3$ - Gzymsy z polimerobetonu $265,00 \text{ m}$ - Izolacja termozgrzewalna $539,00 \text{ m}^2$ - Nawierzchnio – izolacja gr. 5 mm $127,60 \text{ m}^2$ \| ROBOTY INSTALACYJNE \| \| \|---------------------\|-----------------\| \| 1. Przebudowa sieci wodociągowej: \| \| \| - Montaż odcinka wodociągu – rury PE100 SDR11 PN16 ø200 \| 104,00 m \| \| - Montaż odcinka wodociągu – rury PE100 SDR11 PN16 ø50 \| 17,24 m \| \| - Montaż odcinka wodociągu – rury PE100 SDR11 PN16 ø400 \| 43,50 m \| \| 2. Przebudowa kanalizacji deszczowej: \| \| \| - Kanały z rur PVC-U ø315 \| 145,20 m \| \| - Kanały z rur PVC-U ø200 \| 68,40 m \| \| - Montaż studni rewizyjnej z kręgów betonowych ø1000 \| 10 szt. \| \| - Studzienki ściekowe z elementów betonowych ø500 z osadnikiem \| 12 szt. \| \| - Wylot kanału ø315 \| 1 kpl. \| \| 3. Przebudowa sieci gazowej: \| \| \| - Rury ciśnieniowe do gazu stalowe ø219.1/5.0 \| 105,80 m \| \| - Montaż rurociągów z rur PE100 SDR11 ø225 \| 62,25 m \| \| - Montaż rur osłonowych PE100 SDR11 ø450 \| 41,90 m \| \| - Montaż rur osłonowych PE100 SDR11 ø355 \| 25,25 m \| \| 4. Przebudowa sieci elektroenergetycznej i oświetleniowej nN i SN: \| \| \| - Montaż słupów wirowanych \| 3 szt. \| \| - Montaż wysięgników i opraw oświetleniowych \| 6 szt. \| \| - Ułożenie w rowie kabli wielożyłowych \| 210,00 m \| \| - Ułożenie kabli w rurze przepustowej \| 397,00 m \| \| - Ułożenie rur ochronnych \| 325,00 m \| \| 5. Przebudowa sieci teletechnicznej: \| \| \| - Demontaż kabli \| 759,70 mb \| \| - Przełączenie kabli miedzianych – tymczasowe \| 549,70 m \| \| - Rurociąg OTK \| 670,73 mb \| \| - Montaż kabli OTK – tymczasowe \| 4,17 km \| \| - Przełączenie kabli miedzianych – docelowe \| 752,00 m \| \| - Montaż kabli OTK – docelowe \| 7,80 km \| \| - Budowa studni kablowej \| 2 szt. \| --- Generałna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Opolu NIP 754 000 37 73 www.gddkia.gov.pl e-mail: firstname.lastname@example.org ul. Niedziałkowskiego 6 45-085 Opole tel.: (77) 40 16 300 fax: (77) 454 44 68 200 lat Centralnej Administracji Drogowej 1819–2019 Wartość wykonanych prac: - netto: 6 821 342,72 zł - brutto: 8 390 251,55 zł Zakres robót został wykonany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej w umownym terminie. Prace zostały wykonane z należytą starannością, bez zastrzeżeń, co do jakości i prawidłowości prowadzonych robót. Z-ca Dyrektora Oddziału Inż. Ireneusz Dyla	<urn:uuid:b0d4ca8a-74c0-40dc-bce2-9e29b2108c75>	finepdfs	2.0625	CC-MAIN-2024-30	https://hip-opole.pl/wp-content/uploads/2024/04/Rozbudowa-istniejacego-i-budowa-nowego-mostu-nad-rz.-Prudnik1.pdf	2024-07-16T14:58:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514759.37/warc/CC-MAIN-20240716142214-20240716172214-00640.warc.gz	261,921,009	0.996998	0.998655	0.998655	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1461, 3253, 5120, 5444 ]	1	0
Tunel otwarty Już jest. Czekali na niego z utęsknieniem mieszkańcy Swarzędza. I do czekali się. Otwarcie dla ruchu dwupoziomowego skrzyżowania z linią kolejową w ciągu ulicy Kirkora stało się faktem. Niemal natychmiast po uroczystej ceremonii otwarcia, która odbyła się 24 lipca, ruszyły tedy samochody. (Więcej na str. 2 i 3) Wymieniajmy dowody osobiste! Jak informuje Danuta Andrzejczak – kierownik Referatu Spraw Obywatelskich UMiG jeszcze ok. 3 tys. osób zamieszkałych w gminie Swarzędz powinno wymienić stary dowód osobisty na nowy. Praktyczne informacje dotyczące wymiany dowodu zamieszczamy na str. 9. Polecamy: - Przedstawiamy radnych s. 5 - Po pierwsze współpraca s. 8 - Dni Swarzędza s. 12 - Antoni Tabaka – szukamy informacji s. 14 - Komplet uchwał s. 22-25 Władze Gminy Swarzędz oraz Rady Sołeckie Kruszewni i Rabowic zapraszają na GMINNE DOŻYNKI które odbędą się w sobotę 18 sierpnia 2007 roku w Kruszewni i Rabowicach KRUSZEWNIA - PARK PRZY ŚWIETLICY 15.00 - POLOWA MSZA ŚWIĘTA DZIEKCYNNĄ, PRZEJAZD BRYCZKAMI I AUTOBUSEM DO RABOWIC RABOWICE - BOISKO PRZY ŚWIETLICY PROGRAM ARTYSTYCZNY: 16.30 - KONCERT SWARZĘDZKIEJ ORKIESTRY DĘTEJ 17.00 - OBRZĘD DOŻYŃKOWY - ZESPÓŁ LUDOWY "WIWATY" 17.30 - KONCERT SEKCJI REGIONALNEJ „OLSZYNA” 18.00 - PIOSENKA BIESIADNA 19.00 - ROZSTRZYGNIĘCIE KONKURSU NA NAJPIEKNIEJSZY OGRÓD, OBEJŚCIE, ZAGRODĘ 19.30 - ZABAWA TANECZNA - ZESPÓŁ „LUX BAND” Tunel Już jest. Czekali na niego z utęsknieniem mieszkańcy Swarzędza. I doczekali się. Otwarcie dla ruchu dwupoziomowego skrzyżowania z linią kolejową w ciągu ulicy Kirkora stało się faktem. Niemal natychmiast po uroczystej ceremonii otwarcia, która odbyła się 24 lipca, ruszyły tedy samochody. -Przebudowana ulica Kirkora, przebiegająca tunelem pod torami kolejowymi, była od wielu lat marzeniem swarzędzan. Oto widzimy, że marzenie udało nam się spełnić - powiedziała Bożena Szydlowska, Burmistrz Miasta i Gminy Swarzędz. Była z pewnością wyrazicielką radości i satysfakcji tych zwłaszcza osób, które tak jak i ona, zabiegały o realizację tej, jakże ważnej dla naszej gminy, inwestycji. Wśród zaproszonych gości, którym udało się dotrzeć do Swarzędza, nie zabrakło Posłów RP: Stanisława Kalemby i Arkadego Fiedlera, Marszałka Województwa Wielkopolskiego Marka Woźniaka, Wicewojewody Wielkopolskiego Ewy Krzyżanowskiej-Walaszczyk, Starosty Poznańskiego Jana Grabkowskiego, Członka Zarządu PKP PLK S.A. Teresy Zwiernik, Naczelnego Dyrektora Oddziału Regionalnego PKP PLK S.A. Pawła Neuamanna. Przybyli przedstawiciele duchowieństwa (poświęcenia tunelu dokonał biskup Zdzisław Fortuniak), radni Rady Miejskiej Swarzędza i Rady Powiatu. To, bez wątpienia, największa swarzędzka inwestycja komunikacyjna ostatnich lat - wspólne dzieło Gminy Swarzędz i PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. W budżecie Swarzędza przeznaczono na ten cel 8,734 mln zł. Decyzją Regionalnego Komitetu Sterującego gmina Swarzędz otrzymała na budowę „dwupoziomowego skrzyżowania w ul. Kirkora” dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej (EFRR – ZPORR) w wysokości 6.277.000 zł. Oznacza to, że faktycznie inwestycja będzie kosztowała gminę ok. 2,5 mln zł. W Swarzędzu budowa rozpoczęła się w lipcu 2006 r., a całkowite zakończenie wszystkich prac zaplanowane jest na listopad 2007 r. Wybudowany został przejazd pod torami kolejowymi, całkowicie przebudowano ulicę Kirkora od ul. Poznańskiej do ul. Granicznej. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. zbudowały wiadukt oraz infrastrukturę kolejową. Cały odcinek drogi posiada kanalizację deszczową. W ramach tej inwestycji ulice Miodowa i Rzemieślnicza zyskały wjazd do jezdni ulicy Kirkora, zbudowany zostanie również dojazd do ogródków działkowych. Podczas budowy konieczne było przełożenie magistrali wodociągowej, kanałów sanitarnych, kabli telefonicznych i energetycznych. W ramach modernizacji Poznańskiego Węzła Kolejowego przebudowywana została także stacja kolejowa w Swarzędzu. Układ torowy stacji został dostosowany do wyższych prędkości jazdy pociągów, dzięki zastąpieniu rozjazdów krzyżowych rozjazdami zwyczajnymi oraz przeprowadzeniu gruntownej przebudowy układu torowego. Wymieniono tory wraz z podtorzem oraz siecią trakcyjną i systemem zasilania. Wybudowano nowe perony w tym jednowspowy, dwukrawędziowy o długości 400m, do których dojścia ułatwiają windy oraz wydłużone i zmodernizowane przejście podziemne. Na peronach postawiono wiaty. Ponadto zmodernizowane zostaną ulice Konopnickiej i Łąkowa. AM, BB, MW Polityka mieszkaniowa X sesja Rady Miejskiej Pierwsza część obrad Rady Miejskiej 27 czerwca br. poświęcona była polityce mieszkaniowej w gminie. 166 rodzin oczekuje na przydział lokalu komunalnego, 21 rodzin ma status rodzin bezdomnych, 19 rodzin chce zamiany lokalu na większy. Gmina Swarzędz ma 356 mieszkań w 61 budynkach, z czego: 20 mieszkań zostało wykupionych, 8 mieszkań stanowi lokale socjalne, 8 rodzin posiada wyroki ekscmisyjne z zajmowanych lokali, 1 rodzina zamieszkuje bez tytułu prawnego. Zdecydowana większość tych mieszkań wymaga remontu. Nie ma wątpliwości, co do tego, że brak mieszkań komunalnych i socjalnych oraz zły stan większości lokali jest dużym problem, który wymaga zdecydowanego rozwiązania. Podczas X sesji Rady Miejskiej II Zastępcą Burmistrza Tomasz Zwoliński omówił główne założenia polityki mieszkaniowej, obejmującej trzy obszary działań. Pierwszy dotyczy budowy tanich mieszkań w gminie Swarzędz, drugi – budowy mieszkań przez STBS sp. z o.o. natomiast trzeci – budowy lokali socjalnych. Przedstawiony zarys polityki mieszkaniowej wywołał ożywioną dyskusję o szczegółach. Ze względu na wagę tematu radni postanowili wrócić do niego po przerwie wakacyjnej. Następnie stan melioracji i potrzeby melioracyjne gminy Swarzędz przedstawił prezes Spółki Wodno-Melioracyjnej Stanisław Pluta. Rada Miejska podjęła dwie uchwały: - Nr X/42/2007 w sprawie zmian uchwały budżetowej Miasta i Gminy na rok 2007. - Nr X/43/2007 w sprawie powołania zespołu opiniującego kandydatów na ławników z terenu Swarzędza do Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz Sądu Rejonowego w Poznaniu. W skład zespołu weszli: Ewa Buczyńska, Piotr Cichewicz, Barbara Czachura, Eugeniusz Gensler, Teresa Rucińska, Grzegorz Taterka oraz Tadeusz Witkowski. Pomoc dla sportowców XI sesja Rady Miejskiej Rada Miejska podczas obrad XI sesji 4 lipca jednogłośnie podjęła uchwałę w sprawie nagród i stypendiów sportowych. Wnioski o przyznanie stypendium lub nagrody mogą składać sportowcy zrzeszeni w swarzędzkich stowarzyszeniach kultury fizycznej, związkach i klubach sportowych lub mieszkający na terenie miasta. Wysokość gratyfikacji jest uzależniona od osiąganych wyników sportowych. O przyznaniu stypendium lub nagrody decyduować będzie Burmistrz, po zasięgnięciu opinii specjalnej komisji opiniującej, złożonej z przedstawicieli Rady Miejskiej i osób wytypowanych przez burmistrza. Warunki przyznawania stypendiów i nagród Miasta i Gminy Swarzędz określa regulamin. Stypendia i nagrody są elementem polityki gminnej, zmierzającej do ciągłego pogłębiania motywacji oraz stworzenia dodatkowej możliwości rozwoju kariery sportowej uczniów i studentów, osiągających wybitne wyniki, zamieszkałych na terenie miasta i gminy Swarzędz. Stypendia i nagrody mają być przyznawane w uznaniu za osiągnięcie wysokich wyników sportowych we współzawodnictwie międzynarodowym i krajowym. Kolejną uchwałą podjętą podczas lipcowej sesji była uchwała w sprawie przyjęcie programu „Animator kultury i sportu dzieci i młodzieży”. Uchwała porządkuje sprawy związane z prowadzeniem zajęć z dziećmi i młodzieżą przez trenerów i opiekunów świetlic. Jej wprowadzenie sprzyjać będzie aktywizacji środowiska osób pełniących funkcję animatora sportu i kultury, jak i podniesieniu atrakcyjności oferty zagospodarowania wolnego czasu, jaka kierowana jest do dzieci i młodzieży. Radni podjęli jednogłośnie zmiany uchwały budżetowej miasta i gminy na 2007 r. Chodzi wykup przez gminę części terenów położonych przy KS Unia, należących do osoby fizycznej. Burmistrz Bożena Szydłowska argumentowała, iż pozwoli to uregulować prawny stan terenu - „jest to korzystne dla Gminy Swarzędz gdyż, że całe boisko treningowe wraz z infrastrukturą będzie stanowiło całość i własność gminy”. Kolejnym punktem obrad było udzielenie pomocy finansowej Miastu Poznań z przeznaczeniem na budowę Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej w Poznaniu. Następna sesja Rady Miejskiej odbędzie się pod koniec sierpnia. AM Agata Adamczak – lat 42, nauczyciel geografii w Zespole Szkół nr 2 w Swarzędzu. Pracuję w Komisji Spraw Społecznych i w Komisji Rewizyjnej. Radną zostałam po raz pierwszy, startując z Komitetu Wyborczego Wyborców Bożeny Szydlowskiej. Pierwszy rok mojej kadencji chcę poświęcić na poznanie wszelkich zawiłości związanych z działaniem Rady – jest olbrzymia różnica pomiędzy oglądaniem Rady z zewnątrz a działaniem jako radny. Bardzo łatwo można popełnić błędy, które później trudno jest naprawić. Jako nauczyciel dostrzegam problemy z jakimi borykają się młodzi ludzie – nie tylko w latach szkolnych ale także w okresie poszukiwania pracy. Jednym z ważniejszych problemów naszej Gminy jest zapewnienie im godnego startu w dorosłe życie – stała dbałość o rozwój przedsiębiorczości i zapewnianie nowych miejsc pracy. Za priorytet w swojej działalności radnej uważam także budowę mieszkań komunalnych lub przez Swarzędzkie Towarzystwo Budownictwa Społecznego. Jedna z największych boleszek w naszej ciągle rozwijającej się Gminie jest brak nowych przedszkoli i szkół. Jako geograf chciałabym, aby Swarzędz i jego okolice były przykładem dobrego gospodarowania przestrzenią dlatego ważnym elementem mojej pracy radnej będzie dążenie do uchwalenia Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy oraz rozwój możliwości recyklingu i utylizacji odpadów, które powstają stają się udręka nie tylko w naszej gminie. Moim marzeniem jest doprowadzenie do oczyszczenia Jeziora Swarzędzkiego, ale zdaję sobie sprawę, że to zadanie przerasta możliwości Rady Miejskiej i dlatego na ten cel trzeba będzie wyrastać się o fundusze zewnętrzne. Mieszkańców proszę o kontakt ze mną mailowy (email@example.com) lub telefoniczny (0-600 987 752). Jestem otwarta na Państwa propozycje i sugestie dotyczące działalności Rady Miejskiej. Adam Choryński Mam 24 lata, jestem absolwentem socjologii na UAM w Poznaniu. Od urodzenia mieszkam w Swarzędzu, a mój związek z miastem jest o tyle większy, gdyż uczęszczałem tutaj do szkoły średniej, obecnego II Liceum Ogólnokształcącego. Od kilku lat współuczestniczę w wydawaniu „Informatora Swarzędzkiego”, zajmując się między innymi kontaktem z klientami oraz redagowaniem tekstów. Od najmłodszych lat jestem zaangażowany w działalność sportową trenując sztuki walki w Akademii Karate Dynamic. Radnym zostałem po raz pierwszy startując z listy Platformy Obywatelskiej RP, której członkiem jestem od samego początku istnienia swarzędzkiego Koła Lokalnego. W Radzie Miejskiej pracuję w dwóch komisjach – w Komisji Rewizyjnej oraz w Komisji Kultury i Sportu. Najistotniejszą sprawą jest dla mnie równomierny rozwój miasta i gminy, zarówno pod kątem gospodarczym i komunikacyjnym, tak by Swarzędz mógł być bardzo silnym i zasobnym ośrodkiem podmiejskim, tworząc w ten sposób dogodne miejsce dla dostatniego życia wszystkich mieszkańców. Sprawa równie ważną jest dla mnie podnoszenie poziomu życia Swarzędzan poprzez poprawę jakości i rozbudowę podstawowej ogólnodostępnej infrastruktury sportowej, pod postacią boisk i ścieżek rowerowych, a także pełne wykorzystanie turystyczno-krajoznawczego i historycznego potencjału miasta i gminy. Jestem otwarty na kontakt ze wszystkimi mieszkańcami i zachęcam do dzielenia się uwagami, czy to podczas moich dyżurów, czy za pomocą poczty elektronicznej (mój adres: firstname.lastname@example.org). Przedstawiamy radnych Redakcja „Prosto z ratusza” postanowiła przybliżyć Czytelnikom sylwetki radnych Rady Miejskiej Swarzędza. W poprzednich wydanach przedstawiliśmy przewodniczącego RM i jego zastępców oraz przewodniczących wszystkich komisji RM. Dziś, w alfabetycznej kolejności, następujące sylwetki radnych. Oto, co sami zechcieli powiedzieć o sobie: Piotr Cichewicz Wykształcenie wyższe techniczne (Politechnika Poznańska). Dodatkowo – licencja zarządcy nieruchomości. Zawodowo związany ze Spółdznią Mieszkaniową w Swarzędzu. Społecznie w latach 80-tych Przewodniczący koła zakładowego Stowarzyszenia Elektryków Polskich, przelom lat 80-tych i 90-tych delegat na Zebranie Przedstawicieli Spółdzielni Mieszkaniowej w Swarzędzu i sekretarz Rady Nadzorczej SM. Od kilku lat wiceprzewodniczący Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w Swarzędzu. Ponadto, obecnie wiceprzewodniczący Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 5 w Swarzędzu. Jestem radnym po raz pierwszy. Za najważniejsze dla naszego miasta i gminy uważam następujące zagadnienia: - uporządkowanie gospodarki przestrzennej i co za tym idzie, uchwalenie planów zagospodarowania przestrzennego dla możliwie największej powierzchni gminy, - uporządkowanie i rozwój drogownictwa i komunikacji masowej w gminie oraz do sąsiednich gmin i miasta Poznania, - uporządkowanie spraw związanych z gospodarką komunalną w szczególności w zakresie eksploatacji budynków, gospodarki śmieciowej i segregacji odpadów, - rozwój budownictwa komunalnego oraz socjalnego, - zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców poprzez wprowadzenie monitoringu, scalenie w jeden system z monitoringu Spółdzielni Mieszkaniowej, zwiększenie liczby strażników miejskich i realizowanych przez nich zadań (np. „strażnik szkolny”), - budowa nowych placów zabaw i ogólnodostępnych boisk oraz miejsce rekreacji, remont istniejących boisk przy SP nr 5 i objęcie tych obiektów monitoringiem, - rozwój infrastruktury, - poparcie dla inwestorów. Iako radny i jednocześnie członek komisji gospodarczej oraz budżetowej będę aktywnie działał na rzecz realizacji w/w celów, a także innych potrzebnych miastu, gminie i naszym mieszkańcom. Ponadto w pełni będę popierał takie działania władz jak realizacja inwestycji węża komunikacyjnego w Paczkowie, uruchomienie linii szynobusu do Jasinią i inne, jeżeli będę je uważał za konieczne dla naszych mieszkańców. Eugeniusz Gensler Ma 52 lata, wykształcenie zawodowe – śluzarz. Mieszkańcem Gminy Swarzędz jest od 28 lat. Radnym jest po raz pierwszy, działa w Komisji Budżetu i w Komisji Kultury i Sportu. Najważniejszymi celami do realizacji w obecnej kadencji są przede wszystkim sprawy związane z kanalizacją i z utwardzeniem dróg. Niemniej istotnymi pozostają problemy przedszkoli i świetlic. Szczególną uwagę poświęca terenom wiejskim i wszystkim sprawom sołeckim. 19 czerwca – Komisja Kultury i Sportu Rozmowy o kasie Omówienie szczegółów organizacji gminnych dożynek, zapoznanie się ze zmianami w uchwale budżetowej oraz sprawy związane z przeredagowaniem regulaminu przyznawania funduszu promocyjnego dla wybitnych sportowców z gminy Swarzędz – to najważniejsze tematy obradującej 19 czerwca Komisji Kultury i Sportu. W obradach komisji wziął udział Maciej Narlowski, skarbnik gminy. Przybliżył on radnym kwestie, dotyczące poprawek, planowanych do wprowadzenia w uchwale budżetowej. Zmiany te wynikają z konieczności ujęcia w paragrafie: dochody budżetowe środków przeznaczonych na realizację zadań zleconych przez Wojewodę Wielkopolskiego. Kwota wprowadzona do budżetu wynosi 24.848 zł i zostanie przeznaczona na wypłaty zasiłków stałych. Druga poprawka dotyczy wprowadzenia do budżetu kwoty 150.903,70 zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, stanowiącej refundację wydatków kwalifikowalnych, poniesionych w ramach realizacji projektu „Budowa dwupoziomowego skrzyżowania w ulicy Kirkora w Swarzędzu”. Zmiany planowane są także w rozdziale: Wydatki budżetowe. Dotyczą one m.in. zwiększenia wydatków o kwotę 15.000 zł w celu uzupełnienia planowanych środków na przeprowadzenie inwestycji „Budowa nawierzchni wraz z odwodnieniem w ul. Leśnej w Gruszczynie, zwiększenia kwoty o 30.000 zł na zakup samochodu dla Straży Pożarnej oraz zakupu samochodu typu BUS do przewozu osób dla potrzeb Urzędu Miasta i Gminy Swarzędz. W związku z przystąpieniem Gminy Swarzędz do konkursu „Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego” – Rządowy Program Wyrównywania Szans Edukacyjnych dla dzieci i młodzieży w 2007 r., ogłoszonego przez Wojewodę Wielkopolskiego zachodzi konieczność zabezpieczenia tzw. wkładu własnego wymaganego przez grantodawcę. Zgodnie z regulaminem ma on wynosić 30% ogólnych kosztów projektu, co daje sumę 189.346,72 zł. Gmina zabezpiecza wkład rzeczowy w wysokości 133.346,72 zł, natomiast wkład finansowy wyniesie 56.000 zł i tę kwotę należy ująć w budżecie. Z tym tematem, jak również kolejnym, zakładającym wprowadzenie w życie programu: „Animator sportu i kultury dzieci i młodzieży” zapoznał członków komisji Tomasz Zwoliński, z-ca burmistrz. Radni dyskutowali także nad ostateczną wersją regulaminu przyznawania funduszu promocyjnego dla wybitnych sportowców z gminy Swarzędz. Jan Kita, przewodniczący komisji zaproponował, aby grupę beneficjentów, uprawnionych do otrzymywania nagród i stypendiów, uzupełnić o uczestników paraolimpiad oraz ogólnopolskich mistrzostw młodzieżowych. BB 20 czerwca – Komisja Spraw Społecznych Z wizytą u najmłodszych Zapożnanie się z działalnością Żłobka „Maciuś” było 20 czerwca głównym punktem obrad Komisji Spraw Społecznych Komisja Spraw Społecznych pod przewodnictwem radnego Waldemara Nawrockiego, po omówieniu materiałów sesyjnych (m.in. zmiany w uchwale budżetowej) i wytypowaniu do Zespołu Opiniującego Kandydatów na Ławników radnej Ewy Buczyńskiej, udała się z wizytą do Żłobka „Macius” na osiedlu Czwartaków. Radni zapoznali się z działalnością placówki. AM 21 czerwca - Komisja Gospodarcza Gmina w roli udziałowca Omówienie zasad działania przedsiębiorstw z udziałem gminy było głównym tematem posiedzenia Komisji Gospodarczej. Komisja obradowała 21 czerwca br., II Zastępca Burmistrza Tomasz Zwoliński przedstawił informacje o udziałach posiadanych przez gminę w AQUANECIE, TBS Agrobex oraz Bazare. Następnie radni omówili materiały sesyjne: uchwałę w sprawie zmiany uchwały budżetowej miasta i gminy na rok 2007 oraz wybrano członków zespołu opiniującego kandydatów na ławników – Grzegorza Taterkę i Piotra Cichewicza. Komisja wystąpiła także z czterema wnioskami do burmistrza. Pierwszy dotyczy przedstawienia na kolejnym posiedzeniu Komisji Gospodarczej koncepcji podłączenia do sieci wodociągowej ul. Pszczelej w Zalasowie. Drugi wniosek dotyczy przeprowadzenia kontroli na Placu Handlowym w Swarzę26 czerwca - Komisja Rolnictwa Z komendantami o bezpieczeństwie Głównym tematem obrad Komisji Rolnictwa był stan bezpieczeństwa w gminie. Radni oraz sołtysi obecni na posiedzeniu uzyskali szczegółowe i wyчерpujące informacje na ten temat od zaproszonych na obrady komendantów: policji, straży pożarnej i straży miejskiej. Komisja wystosowała wniosek o przegląd hydrantów w sołectwach. A.M. 25 czerwca – Komisja Budżetu Z uwagą o budżecie Komisja budżetu pod przewodnictwem radnego Mariana Szkudlarke debatowała nad projektem zmian w uchwale budżetowej. Radni zapoznali się z propozycjami zreformowanymi przez skarbnika Macieja Narłowskiego, a następnie wytypowali swoich przedstawicieli do zespołu opiniującego kandydatów na ławników. Podczas tego posiedzenia członkowie komisji budżetu dyskutowali również o projekcie regulaminu przyznawania stypendiów i nagród dla wybitnych sportowców z gminy Swarzędz. R. Możliwa legalizacja niektórych samowoli budowlanych W związku ze zmianą ustawy – Prawo budowlane od dnia 21 czerwca 2007r. do dnia 1 stycznia 2008r. istnieje możliwość legalizacji niektórych samowoli budowlanych (uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez ważnego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia) bez finansowej kary. Możliwość ta dotyczy budynków, których realizacja została zakończona po 31 grudnia 1994r. ale przed dniem 11 lipca 1998r., wobec której przed dniem 11 lipca 2003r. nie było prowadzone postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego. Aby uzyskać pozwolenie na użytkowanie należy złożyć stosowny wniosek wraz z kompletem niezbędnych dokumentów w siedzibie właściwego organu nadzoru budowlanego. Dla mieszkańców miasta i gminy Swarzędz organem tym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z siedzibą przy ulicy Zielonej nr 8 w Poznaniu, gdzie również można uzyskać szczegółowe informacje dotyczące możliwości legalizacji samowoli budowlanych - nr tel. (61) 8 593 457, www.pinbpowiatpoznan.neostrada.pl. W tym roku okazało się, że w swarzędzkich przedszkolach jest za mało miejsc dla wszystkich dzieci, które spełniają kryteria. Jak już informowaliśmy władze gminy postanowiły uruchomić po wakacjach trzy nowe placówki przedszkolne. Rodzice przedszkolaków zostali powiadomieni, że dla każdego malucha będzie miejsce w przedszkolu. Do 3 sierpnia mogli składać wnioski o przyjęcie dziecka do jednego z trzech otwieranych na terenie gminy Swarzędz przedszkoli. Przypominamy, że nowe placówki ruszają w roku szkolnym 2007/2008. Od września działalność rozpocznie przedszkole w Zalasewie przy ul. Spacerowej. Będzie to przedszkole publiczne prowadzone przez Fundację Familijny Poznań. Druga placówka, która rusza również we wrześniu, będzie prywatne przedszkole prowadzone przez Caritas Poznań przy Parafii Św. Marcina w Swarzędzu, ul. Św. Marcina. W październiku z kolei działalność rozpocznie przedszkole w rejonie ulic: Plac Handlowy / Teofila Kazimrowskiego. Będzie to przedszkole publiczne prowadzone przez osobę prywatną. M.W. Suchą nogą ulicami: Południową, Słoneczną i Wschodnią Zakończyła się jedna z większych tegorocznych inwestycji komunalnych w Swarzędzu - budowa nawierzchni wraz z odwodnieniem ul. Południowej, Słonecznej i Wschodniej w Swarzędzu. Zadanie to obejmło także wymianę sieci wodociągowej z przyłąciami do budynków. Ogólna wartość inwestycji to ponad 1,538 mln zł, czego wymiana sieci wodociągowej kosztująca ponad 561 tys. zł. sfinansowana została przez spółkę AQUANET. W ramach inwestycji wymieniono ok. 560 m wodociągu o średnicy 180 mm oraz 31 przyłączy do prywatnych posesji. Robót rozpoczęły się w pierwszej połowie listopada ubiegłego roku, a zakończyły się 25 czerwca br.. W ramach prac drogowych, których wykonawcą była firma Budownictwo Drogowe Krug, wykonano z kostki brukowej 5800 m kw nawierzchni jezdni, chodników i wjazdów do posesji. W ul. Południowej powstały dodatkowo progi spowalniające ruch, wprowadzono również nowe oznakowanie, a także usunięto kolizje urządzeń energetycznych. W najbliższym czasie w Swarzędzu rozpocznie się kolejne roboty drogowe – budowa ciągu pieszo-rowerowego w ul. Kupieckiej oraz w ul. Armii Poznań, budowa nawierzchni wraz z odwodnieniem w ulicach Kraszewskiego oraz Stawnej. Inwestycje te gotowe mają być jeszcze w tym roku. M.W. Nowe ceny biletów od 1 września W związku z uprawomocnieniem się uchwały nr 9/40/2007 Rady Miejskiej Swarzędza z 30 maja 2007 w sprawie ustalenia cen urzędowych za usługi przewozowe środkami swarzędzkiej komunikacji autobusowej informujemy, że nowe ceny biletów obowiązywać będą od 1 września br. Trzy nowe przedszkola Po pierwsze współpraca Samorządy i organizacje powinny już teraz myśleć o tym, co chcą, aby znalazło się w rocznych programach współpracy. W gminie Swarzędz na ten temat myśl się już bardzo poważnie. Bożena Szydlowska, Burmistrz Miasta i Gminy Swarzędz, zaprosiła przedstawicieli III sektora z terenu gminy do udziału w spotkaniu informacyjnym, które odbyło się 13 lipca w budynku Urzędu Miasta i Gminy. Z zaproszenia skorzystało 24 działaczy lokalnych organizacji pozarządowych. Jest to pierwsze tego typu spotkanie, dotyczące omówienia kształtu programu współpracy na rok 2008, ale nie ostatnie. Jego uczestnicy już wyznaczyli kolejny termin na 23 sierpnia. Rozmowy na temat szczegółów są niezbędne, aby powstały w ich wyniku program służyl rzeczywiście organizacjom pozarządowym. Władzom gminy Swarzędz bardzo zależy na tym, aby ich przedstawiciele zaangażowali się w tworzenie tego dokumentu, bo tylko wówczas odpowie on na rzeczywiste zapotrzebowanie lokalnego środowiska. Uczestnicy piątkowego spotkania mogli zapoznać się z możliwościami pozyskiwania funduszy zewnętrznych na działalność III sektora. Tematykę tę przybliżył Rafał Jaworski, pracownik Regionalnego Ośrodka Europejskiego Funduszu Społecznego z Poznania, specjalista ds. pozyskiwania funduszy. Członkowie goszczących w ratuszu organizacji pozytywnie odnieśli się do pomysłu przeprowadzenia na terenie gminy Swarzędz warsztatów i szkoleń, wzmacniających potencjał organizacji i zwiększających ich profesjonalizm. Zajęcia tego typu odbywały się przy współpracy z Regionalnym Ośrodkiem EFS. Zgromadzeni zapoznali się także z projektem funkcjonowania Centrum Informacyjno-Doradczego dla organizacji pozarządowych przy Urzędzie Miasta i Gminy Swarzędz. Centrum Informacyjno-Doradczce będzie otwarte dla wszystkich organizacji pozarządowych z terenu gminy Swarzędz, nie tylko tych, których przedstawiciele wzięli udział w spotkaniu. Aktualnie w Urzędzie Miasta i Gminy Swarzędz opracowywana jest baza swarzędzkich organizacji pozarządowych. W związku z tym zapraszamy wszystkie organizacje do składania wypełnionych ankiet informacyjnych na temat swojej działalności (ankiety dostępne w Urzędzie Miasta i Gminy Swarzędz, pokój nr 115). W najbliższym czasie Urząd Miasta i Gminy Swarzędz przy współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Europejskiego Funduszu Społecznego w Poznaniu będzie organizował warsztaty i szkolenia związane z profesjonalizacją działań III sektora. (org) Wymiana dowodu osobistego – co, gdzie, jak: \| Miejsce załatwienia sprawy: \| Referat Spraw Obywatelskich Iwona Szymańska - inspektor ds. dowodów osobistych Małgorzata Sobol – inspektor ds. dowodów osobistych Alicja Jagiełka - inspektor ds. dowodów osobistych Pokój nr 111 – parter, tel. 061 65 12 309 Godzinny pracy: poniedziałek 8\textsuperscript{h} – 16\textsuperscript{h}, wtorek – piątek 7\textsuperscript{h} – 15\textsuperscript{h} \| \|---\|---\| \| Wymagane dokumenty: \| 1. wypełniony wniosek o wydanie dowodu osobistego 2. aktualne, rowne fotografie – 2 szt. (o wymiarach 35x45 mm, z widocznym lewym profilom twarzy, z widocznym uchem bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami) 3. odprę skrócony aktu urodzenia (w przypadku osób urodzonych poza terenem gminy Swarzędz) – dotyczy osób o stanie cywilnym wolnym (panna / kawaler) 4. odpis skrócony aktu małżeństwa wraz z zdrobniacją o aktualnie używanym nazwisku (w przypadku osób, które zawarły małżeństwo poza terenem gminy Swarzędz) – dotyczy osób zamężnych, rozwiezionych, wdów i wdowców \| \| Oplaty: \| Imienny dowód uszczelnienia opłaty za wydanie dowodu osobistego w wysokości 30 zł – wnoszonej w Kasie Urzędu Miasta i Gminy Swarzędz (I piętro, pokój 305) lub na rachunek bankowy: 1410901450000000450000049 Urząd Miasta i Gminy w Swarzędzu (należy podać: imię, nazwisko, adres oraz za co opłata) \| \| Termin załatwienia sprawy: \| Termin oczekiwania na dowód osobisty – do 30 dni \| \| Informacje dodatkowe: \| Odbiór dowodu w pokoju nr 111 (parter) z otrzymanym odcinkiem „B” formularza i starym dowodem osobistym. Dokumenty należy składać i oddawać osobistnie. Odpisy skrócone aktów urodzeń i małżeństw wydawane do dowodów osobistych są zwolnione z opłaty skarbowej. Dowody osobiste wydawane osobom do 65 roku życia ważne są przez 10 lat. Dowody osobiste dla osób powyżej 65 roku życia wydawane są na czas nieustaczony. \| Terapia zajęciowa Terapia zajęciowa daje każdej osobie szansę wyróżnienia siebie poprzez różne formy pracy uwzględniając indywidualne uzdolnienia, możliwości, zainteresowania. Terapia zajęciowa jest jednym z czynników rehabilitacji społecznej. Jej głównym zadaniem jest usprawnianie psychiczne i fizyczne. Zajęcia, jakie są proponowane podopiecznym, powinny uwzględniać jego zdolności, poziom intelektualny i, co najważniejsze, powinny być przyjazną formą spędzania wolnego czasu. Prawidłowo dobrana terapia działa na uczestnika uspokajającą, zmusza do koncentracji i kieruje jego uwagę na wykonywane czynności. Najważniejsze jest, aby podczas zajęć uczestnicy odprężyli się, zapomnieli o codziennych zmartwieniach i troskach. Istotne jest to, aby zajmowanie się sztuką sprawiało podopiecznym dużą satysfakcję i radość. Metody, jakie najczęściej są wykorzystywane w pracy z uczestnikami Ośrodka Wsparcia to: metoda pracy grupowej i metoda pracy indywidualnej. Odpowiedni dobór jest uzależniony od formy, jaką w danej chwili chcemy wykorzystać, od liczby uczestników oraz od ich samopoczucia. W Ośrodku Wsparcie w Swarzędzu najczęściej wykorzystujemy wszelkie formy plastyczne, biblioterapię, ludoterapię, terapię kulinarną, robótki ręczne. Nasi podopieczni chętnie uczestniczą w różnych konkursach plastycznych i przeważnie zajmują miejsce w pierwszej trójce. Potwierdzeniem tego może być nasz ostatni udział w konkursie zorganizowanym przez Dom Pomocy Maltańskiej z Puszczykowa. W kategorii prace plastyczne zajęliśmy III miejsce, natomiast w kategorii literatura I miejsce. Obecnie przygotowujemy się do kolejnego konkursu, którego organizatorem jest Klub Seniora „Starówka” z Poznania. Renata Śledź terapeuta zajęciowy Miejsko-Gminny Ośrodek Wsparcia Dodatki mieszkaniowe Od 2 lipca br. wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z wymaganymi dokumentami należy składać w Ośrodku Pomocy Społecznej ul. Poznańska 25 w pok. 14. Druki wniosków o przyznanie dodatku nadal można też pobierać w Urzędzie Miasta i Gminy. Dodatkowych informacji dotyczących przyznawania dodatków mieszkaniowych udziela Katarzyna Błaszczyk tel. (061) 651 26 50 wew. 22. Agnieszka Chróścik z-ca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Swarzędzu Sto lat!!!... „Dobrze jest zawsze budzić się z przekonaniem, że dzień, który się zaczyna, wniesie dużo dobrego do mojego życia.” Patrycja Radlewska W maju tego roku jedna z mieszkańców naszej Gminy ukończyła sto lat. Pani Janina Kołodziejska, bo o niej mowa, swoje urodziny obchodziła aż do końca czerwca, kiedy to odwiedziła ją Swarzędza Bożena Szydlowska oraz kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Anna Renda wraz z pracownikami. Pani Janina mieszka w Swarzędzu od niedawna, przeprowadziła się do nas z Poznania. Niewiele jest osób, które mogą pochwalić się tak dojrzałym wiekiem i w miarę dobrą sprawnośćą fizyczną, dlatego warto pamiętać o takich osobach i wspierać je przez kolejne lata długiego życia. Jeszcze raz życzymy Pani Janinie wielu pogodnych dni w gronie rodziny, gdzie jest otoczona miłością i serdecznością. Agnieszka Chróścik z-ca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Swarzędzu Świadczenia rodzinne - w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydanie na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. - Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie danych statystycznych, ogłasza w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", nie później niż do dnia 23 września każdego roku, wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. W związku z tym wnioski o świadczenia rodzinne dla rolników będą rozpatrywane we wrześniu. Przypominamy raz jeszcze, iż do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych i dodatków do zasiłku rodzinnego należy dołączyć: - zaświadczenie o dochodach z Urzędu Skarbowego za 2006 rok wszystkich członków rodziny, którzy ukończyli 18 rok życia, - zaświadczenie szkolne z datą wrześniową (szkoły ponadgimnazjalne) Beata Pachołczak Koordynator Sekcji Świadczeń Rodzinnych „Ośmiu Wspaniałych” w Białogardzie W dniach od 15.06 do 17.06 2007 grupa nagrodzonych wolontariuszy w lokalnej edycji Konkursu Samorządowego „Ośmiu Wspaniałych” ze Swarzędza udała się na Uroczystą Galę Konkursu, która w tym roku odbywała się w Białogardzie. Białogard to małe miasteczko znajdujące się na Pomorzu Zachodnim niedaleko sławnego uzdrowiska Kołobrzeg. Nasz pobyt rozpoczął się od zakwaterowania w internacie przy Zespole Szkół zawodowych. Białogard okazał się małym ale sympatycznym miasteczkiem z bardzo sympatycznymi mieszkańcami, z ładnym Rynkiem z fontanną, przy której zbiierają się młodzi ludzie. Oprowdzał nas przesympatyczny wolontariusz Wojtek, który wykazał się ogromną cierpliwością i wyrozumiałością dla naszej dociekleliwości. Atrakcją pierwszego wieczoru była dyskoteka, którą przygotowali wspólnie wolontariusze z Białogardu oraz laureaci Konkursu. Podczas dyskoteki panowała świetna atmosfera. Odbyła się dzięki zaradności młodych ludzi, którzy w całości zorganizowali sobie ją sami przy pomocy swoich opiekunów. Następnego dnia od samego rana udalismy się na wycieczkę do Domacyna i Kołobrzegu. W Domacynie młodzież mogła obejrzeć na wysokiej górze figurę Matki Boskiej Królowej Świata. Statua została sprowadzona z Filipin i jest dowodem szacunku i uznania dla Papieża Jana Pawła II z racji jego pobytu w 1995 roku w kraju. Następnie autokarami udalismy się do Kołobrzegu, skąd część nasza grupa wypłynęła w morze statkami „Pirat” i „Monika”. Podróż morska dostarczyła nam wielu emocji, ponieważ morze było niespokojne i na statku „bujało”. Wycieczkę morską wszyscy znieśli bardzo dzielnie, jak na prawdziwe „wilki morskie” przystało. Kolejnym punktem programu było zwiedzanie latarni morskiej. Wycieczka do Kołobrzegu była niepełna gdybyśmy nad polskim Bałtykiem nie spróbowali pysznej smażonej ryby - specjalności tego nadmorskiego kurortu. Po obiedzie otrzymaliśmy czas wolny i wspólnie udalismy się na spacer brzegiem morza. Niektórzy z nas okazali się odważni i mimo niesprzyjającej aury zamoczyli nogi w Bałtyku. W ramach czasu wolnego zwiedziliśmy również starówkę oraz katedrę. Po powrocie do Białogardu udalismy się na stadion miejski, na którym odbywała się „Bitwa o krowę”. To lokalna tradycja, w której dwa Miasta - Białogard i Świdwin, staja do walki o krowę. Niestety krowa uciekła, co oznaczało, że w tym roku Białogard przegrał. O godzinie 18.00 rozpoczęła się najważniejsza część naszego pobytu czyli uroczysta Gala „Ośmiu Wspaniałych”, na którą przybyła między innymi pani Joanna Fabisiowa - prezes Fundacji „Świat na Tak”. Podczas Gali bardzo podobał nam się występ chóru z białogardzkiego liceum. Na zakończenie sobotniego dnia odbył się piknik w plenerze, na którym spotkali się „Wspaniali” z całej Polski. Mimo wielu niedogodności i perturbacji podczas pobytu w Białogardzie na uznanie zasługuje fakt, że młodzież potrafiła stworzyć niepowtarzalną, świetną, pełną zyczliwości atmosferę jak przystało na „Ośmiu Wspaniałych”. Lidia Chalasiak Ośrodek Pomocy Społecznej Dni Swarzędza „Swarzędz meblem stoi” – pod takim hasłem 23 i 24 czerwca odbywały się tegoroczne Dni Swarzędza. Można było podpatrzeć tajemnice swarzędzkich rzemieślników: zobaczyć, jak powstaje fotel, jakimi narzędziami posługiwały się niegdyś najwiękscy swarzędzcy mistrzowie, jakie całka można wytoczyć z kawałka drewna, dowiedzieć się, co to jest intarsja i dlaczego jest prawdziwa sztuka… Te atrakcje przygotowali 24 czerwca dla wszystkich Swarzędza rzemieślnicy z Cechu Stolarzy. Cieszyły się one wielkim zainteresowaniem. Jednak zacznijmy od początku. Dwudniowy festyn rozpoczął się w sobotnie popołudnie 23 czerwca uroczystym przemarszem z rynku do przystani „Canoe” nad Jeziorem Swarzędzkim, gdzie skupiły się obchody „Nocy Świętojańskiej”. Uroczystego otwarcia Dni Swarzędza dokonała burmistrz Bożena Szydlowska, oddając na te dwa dni symboliczne „klucze do miasta” w ręce mieszkańców. Po koncercie Orkiestry Dętej, Chóru Akord i występie Sekcji Regionalnej Olszyna, odbyło się rozstrzygnięcie konkursu na najpiękniejszy wianek. Ze względu na to, iż wszystkie 12 wianków było równie pięknych – twórcy każdego zostali uhonorowani drobnym upominkiem. Po czym wianki zostały, zgodnie z tradycją, puszczone na wodę. Wieczorem odbyła się zabawa taneczna oraz pokaz sztucznych ogni. Obchodom tego dnia towarzyszyły na pływalni „Wodny Raj” Mistrzostwa MiG Swarzędz Szkół Podstawowych i Gimnazjów w Indywidualnym Pływaniu oraz I Mistrzostwa Swarzędza w Pływaniu, a na stadionie SKS Unia mecz piłki nożnej: Stolarze – Samorządowcy (wynik 8:2). W niedzielę 24 czerwca swarzędzkim rynkiem zawładnęli stolarki. To ich stoiska przeżywały największe „obleżenie”. Oprócz pokazu tradycyjnych technik stolarskich i ciekawych konkursów, odbyła się aukcja mebli ofiarowanych przez swarzędzkich stolarzy i tapicerów. Zebrano 5.120 złotych. Kwota ta przeznaczona została na dofinansowanie letniego wypoczynku dzieci organizowanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Swarzędzu. Pogoda dopisała, mieszkańcy licznie przybyli na rynek, a organizatorzy zadbaли o to aby nikt się nie nudził. Po południu na scenie, ustawionej tuż obok ratusza, wystąpiła Swarzędzka Orkiestra Flazoletowa, sekcja wokalna „Furora” i zespół „Szafa gra”. Impreza zakończyła się wielkim koncertem na rynku ok. godz. 23.00 – zespół „Farba” wielokrotnie musiał bisować… W międzyczasie odbył się pokaz tańca towarzyskiego. Tego dnia odbyły się także III Regionalne Zawody Konne w Skokach przez Przeszkody, XV Rodzinny Rajd Samochodowy Firmy Szpot oraz X Zawody Wędkarskie o Puchar Burmistrza MiG Swarzędz. MW, AM O sporym sukcesie mogą mówić członkowie Międzyszkolnego Uczniowskiego Klubu Sportowego „CANOE” Swarzędz. Drużyna juniorek młodszych dziewcząt (w wieku 15-16 lat) zdobyła wicemistrzostwo kraju w trakcie rozgrywanych 28-29 lipca w Kaniowie Mistrzostw Polski Juniorów i Juniorów Młodszych w Kajak-Polo. Ta dobra passa swarżęckich zawodniczek trwa od dłuższego czasu, co podkreślają z dumą ich trenerzy. Całkiem niedawno juniorki młodsze zajęły I miejsce podczas Ogólnopolskiego Turnieju w Kajak-Polo, który odbył się w Choszcznie, a tutaj już odnotowują kolejny sukces. Za dwa tygodnie dziewczyny wyjeżdżają na Mistrzostwa Polski w Kajak-Polo Seniorek do Rzeszowa (18-19.08), a apetyt na kolejne zwycięstwa, co zrozumiałe, mają coraz większy. Warto także podkreślić, że jedna z członkin swarżęckiej drużyny – Barbara Knade zdobyła w Kaniowie tytuł Króla Strzelców. Takie wyniki dopingują zawodniczki do jeszcze bardziej wytrójnej pracy i zwiększają zapał do udziału w treningach. Z pucharem z Kaniowa wyjechała także załoga męska – juniorzy młodzi (w wieku 15-16 lat), która po ostrjej rywalizacji uplasowała się na III miejscu. I ci zawodnicy udowadniają, że treningi przynoszą wymierne rezultaty. W trakcie zawodów w Kajak-Polo, zorganizowanych w Choszcznie młodzi zawodnicy wywalczyli srebro. BB 2 lipca 2007 roku w Gruszczynie rozpoczęły się nasze półkolonie, tym razem pod hasłem „Bajkowe półkolonie”. W tym bajkowym świecie pomagaly nam się poruszać cztery wspaniałe wychowawczy: Asla, Paula, Agata i Michałina. © W pierwszym dniu zabawy pani Barbara Kucharska wraz z panią Iolantą Zaporowską dokonały przydziału wolontariuszy do poszczególnych dzieci. Każdy dzień rozpoczynaliśmy od zaśpiewania piosenki powitalnej, a po niej następował czas na zabawy, hipoterapię, rehabilitację i zajęcia plastyczne. Uczyliśmy się również wielu nowych piosenek. Niemal każdego dnia mieliśmy przyjemność brać udział w zabawach muzyczno – ruchowych. Były to m.in.: „Księżyc”, „Mam chusteczkę haflowaną”, „Płyną łodzie z bananami”, „Rolnik”, „Krasnoludek” czy „Szerzwicz Dratewka uczył dzieci swoje”. Opiekunki organizowały nam też zabawy ruchowe. Jedną z metod, które wykorzystywały w trakcie zajęć była metoda angielskiej terapeutki – Weroniki Sherborne. © W pierwszym dniu układaliśmy z puzzli napis „Bajkowe Półkolonie”, który zawisił na bramie wjazdowej do sadu i uczyliśmy się hymnu kolonijnego pt.: „Bajko, bajeczko”. © We wtorek zajęcia rozpoczęły się nietypowo, bo od zaśpiewania piosenki „Słoneczko późno dzisiaj wstało”, a to wszystko po to, aby odegnąć groźnie wyglądające chmury znad głów gruszczynskich półkolonistów. W tym dniu podróżowaliśmy z bajką J. Tuwima pt.: „Łokomotywa”. © Trzeciego dnia odwiedziła nas przedstawicielka Kuratorium Oświaty, aby ocenić, jak działa nasz bajkowy świat. Wspólnie wyruszyliśmy w kolejną fantastyczną wyprawę, której celem stała się Afryka i spotkanie z Murzynkiem Bambo. Tego dnia uczyliśmy się tańca szamanów, który miał odgonić deszcz i poprawić nadal niesprzyjającą aurę. © Czwartek przywiatal nas deszczem, jednak brzudka pogoda nie popsuła humoru uczestnikom bajkowych półkolonii. Zajęcia odbyły się w Gruszczynie. Opiekunki wprowadziły nas w zaczarowany świat „Czerwonego Kapiturka”. © W piątek do swojej bajki zaprosili nas Szerzwicz Dratewka. Wspólnie z nim walczyliśmy ze strasznym smokiem. Natomiast w sobotę nadszedł czas na podsumowanie pierwszego turnusu. Wychowawcze wymyśliły zabawę w kalambury. Konkurs ten miał na celu sprawdzenie wiedzy uczestników na temat bajek, które zostały przytoczone w pierwszym tygodniu półkolonii. Na koniec wszystkim dzieciom, biorącym udział w podróży do bajkowego świata, zostały wręczone dyplomy za ukończenie Kursu I Stopnia Wtajemniczenia Bajkowego. © Drugi turnus półkolonii rozpoczął się od wizyty w Górnosłowiańskiej Krainie. Odwiedziliśmy również Kubusia Puchatka. Miś o bardzo małym rozumku rozgoscił się w gruszczynskim sadzie w bajkowej krzyżówce. W kolejnym dniu złożyliśmy wizytę Mamie Kozie i jej siedmiorgu kożelotów, które nieopatrznie wpuściły do chatki złego wilka, przez co wpadły w ogromne tarapaty. Ale, jak to w bajkowym świecie, cała historia zakończyła się szczęśliwie – przynajmniej dla niesformnych kożelatek. © Pod koniec tygodnia odwiedzili nas wspaniali goście. W czwartek swoją obecnością zaszczycił nas ks. biskup Grzegorz Bałcerek. Opowiedzieliśmy mu, co działali się do tej pory w naszym bajkowym sadzie i wspólnie śpiewaliśmy piosenki na chwałę Pana. W piątek natomiast swoją obecnością zaszczyciła nas znana pieśniarka Eleni. Wspólnie z artystką śpiewaliśmy jej przeboje, tanczyliśmy i robiliśmy sobie zdjęcia. © W sobotę wzięliśmy udział w Powiatowych Igrzyskach Sprawnych Inaczej zorganizowanych przez Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci Specjalnej Troski im. L. Grajka w Swarzędzu. Do sportowych zmagań stanęło 140 uczestników z sześciu stowarzyszeń. Chęć walki i zmierzenia się z konkurencjami towarzyszyły nam do końca spotkania. Na zakończenie imprezy każdy uczestnik otrzymał medal, a drużyny – puchary. © Tegoroczne półkolonie pozostawią w naszej pamięci mile wspomnienia. Michał Ogoniak – uczestnik półkolonii Darzczyńcy Półkolonii Rehabilitacyjnej i Olimpiady: Gmina Swarzędz, Wojewoda Wielkopolski, Powiat Poznański, Kuratorium Oświaty, Elżbieta, Stefan Hayto, Firma Utal, Danuta i Tadeusz Krug, Eugeniusz Woźniakiowski, Firma „Polysk”, Klub Sportowy „Piast”, Spółdzielnia Mieszkaniowa w Swarzędzu, Barbara Antoniewicz, Marek Lis, Marcin Lis, Grzegorz Patrownioki, Stanisław Witecki, Patryk Różański, Magdalena Zawada, Anna Krysiak, Malgorzata Szomek, ks. Jan Scheller, Firma SZPOT, Maria Kantorska, Strzeleckie Bractwo Kurkowe w Swarzędzu, Państwo Różańscy Firma Hoffman, Regina Usidus, Piotr Tomaszewski. Antoni Tabaka – swarzędzki mistrz stolarski, z założonego przez niego w zakładu stolarskiego wywodzi się firma Swarzędz Meble SA. (do lipca 2000 r. - Swarzędzkie Fabryki Mebli S.A.). Poszukujemy osób, które posiadają pamiątki, materiały archiwalne lub znane są im losy Antoniego Tabaki i jego rodziny. Prosimy o kontakt z Biurem Komunikacji Społecznej, Kultury i Sportu Urzędu Miasta i Gminy w Swarzędzu, nr tel. (61) 65 12 407, e-mail: email@example.com Poniżej drukujemy obszerne fragmenty listu napisanego prof. dr hab. Jerzy A. Maleckiego oraz Zbigniewa Zawidzkiego, którzy przybliżają nam postać swego dziadka – wybitnego swarzędzanina Antoniego Tabaki. Od dwóch wieków działał Swarzędz rzemieślnicy specjalizujący się w obróbce drewna, a szczególnie w stolarce meblowej. Z kronik wynika, że od połowy XIX wieku prowadzono tam ręczną obróbkę drewna w masowej skali, o czym świadczy ilość stale istniejących i działających warsztatów, i z czego sytuje w kraju i szeroko za granicami miasto Swarzędz. W 1905 roku Polak, Antoni Tabaka, założył pierwszy warsztat stolarski będący założkiem przyszłej fabryki. Po odzyskaniu niepodległości, w 1918 r. dynamicznie rozwijający się warsztat został zmechanizowany. Następnie, w roku 1929 został zarejestrowany w Rejestrze Handlowym pod nr 3347 jako Fabryka Mebli A. Tabaka w Swarzędzu. Wprowadzenie nowoczesnych metod obróbki i organizacji pracy, szczególnie potokową produkcję wysokiej jakości mebli, między innymi na eksport, owocowało szybkim rozwojem Fabryki. I tak w roku 1939 Fabryka zatrudniała już 270 stolarzy różnej specjalności. We wrześniu 1939 r. na mocy decyzji Wirtschaft Kammer Warthegau Firma Irschik przejęła Fabrykę, a właściciel wraz z rodziną został wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa i zamieszkał w Warszawie, przy ul. Hołówki 3/47. Po upadku Powstania Warszawskiego Antoni Tabaka wraz z żoną Marią z d. Knade zostali wywiezieni do Niemiec - Antoni do obozu koncentracyjnego Mauthausen, a Maria do obozu koncentracyjnego Ravensbruck, gdzie oboje zmarli śmiercią męczeńską w lutym i marcu 1945 roku. Jesienią 1945 r. córki Antoniego i Marii - Helena i Ewa orzeczeniem sądu Rejonowego Poznaniu na krótko przejęły Fabrykę. Jednak już w 1948 r. na mocy decyzji anonalizacyjnej Fabryka została przejęta przez Państwo, oczywiście bez odszkodowania, mimo gwarancji ustawowych. Ten stan prawny i rzeczowy utrzymuje się do dziś i przenosi na kolejnych następców prawnych. Antoni Tabaka położył wiele zasług dla Miasta. Wystarczy wspomnieć popieranie inicjatyw zaprzyjaźnionego z domem Tabaków proboszcza Mroczkowskiego (również zasłużonej postaci dla miasta Swarzędza) w zakresie organizacji w 1920 r. Spółki Akcyjnej Rzemieślników, czy organizacji Cechu Stolarzy, a także w sprawie budowy w 1934 r. Hali Targowej do dziś służącej miejscowemu rzemiosłu. Antoni Tabaka był postacią nietuzinkową i wiele zasłużona dla Miasta Swarzędza. Dzieło życia tego wcześnie osieroconego samouka z pod Wrześni od ponad stu lat stałe służy Miastu i Państwu. I pewnie powiększaloby się, gdyby nie wichry wojny i zbrodnicze systemy totalitarne, które to dzieło zagrabili, a życie jego Twórcy uniemościły. Niniejszy list jest apelem o uczczenie pamięci wielce zasłużonego obywatała Miasta Swarzędza, naszego dziadka ANTONIEGO TABAKI, oraz przypomnienie Jego zasług dla rozwoju i znaczenia Miasta. Załaczamy dwa zdjęcia portretowe Antoniego Tabaki pochodzące z lat 30. XX w., w tym jedno w paradnym stroju Bractwa Kurkowego. Ocalić od zapomnienia... Setna rocznica zakończenia strajku szkolnego w Swarzędzu 20 czerwca 2007 r. minęła setna rocznica zakończenia strajku dzieci w swarzędzkiej szkole ludowej. Na majowym posiedzeniu Klubu Swarzędzan padła propozycja Floriana Fidlera, aby godnie upamiętnić i uhonorować bohaterów wydarzeń sprzed stu laty. Jakie było to historyczne i okoliczności strajku uczniów swarzędzkich? Zjednoczone, po wygranej wojnie w 1871 r. z Francją, Niemcy ogłosiły się cesarstwem. Król Wilhelm został cesarzem a książę Otto von Bismarck kanclerzem II Rzeszy Niemieckiej. Pod jego kierownictwem rozpoczęto bezwzględną akcję zniesienia ludności polskiej zamieszkałej na terenach zaboru pruskiego. Metody najbardziej brutalne stosowano w szkolnictwie, które traktowano jako najskuteczniejsze narzędzie germanizacji. Nawet przedszkola istnieć mogły tylko pod warunkiem posługiwania się w nich językiem niemieckim. Dotychczas obowiązującą zgodę na prywatne lekcje języka polskiego na zajęciach poza szkołą, władze cofnęły. Na bezpłatne, udzielane poza gronem rodzinnym lekcje czytania i pisania po polsku, pozwalano do 1900 r. tylko w klasach początkowych. Od 1900 r. zaczęto także coraz bardziej ograniczać język polski w nauce religii. W latach 1901-1902 wybuchu słynny później na całą Europę, strajk uczniów we Wrześni. Skierowany był głównie przeciwko modlitwie i nauce religii w języku niemieckim, a także obejmował protest rodziców przeciw biciu dzieci przez pruskie władze szkolne. Zastrajkowało wówczas 118 uczniów i uczennic. Ich rodziców władze niemieckie ukaraly więzieniem i grzywnami. W następnych latach napor germanizacyjny narastał, chociaż w szkolnictwie wydarły tak drastyczne jak we Wrześni, już się nie powtórzył. Rząd pruski nie chciał narażać się na nową falę oburzenia i krytyki w Europie. W 1906 r. pod wpływem narodowowyzwoleńczych wydarzeń na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego, oraz nieustępliwej polityki germanizacyjnej, w Wielkopolsce wybuchła powszechny strajk szkolny. Według różnych źródeł ogarnął on 50 – 75 tysięcy dzieci i młodzieży. W Swarzędzu, jedną z bezpośrednich przyczyn wystąpien, była odmowa władz pruskich wydania zezwolenia na nauczanie pisania i czytania w języku polskim – o którą wystąpili rodzice. 23 października 1906 r. w Swarzędzu wybuchł strajk szkolny, który trwał do 20 czerwca 1907 r. Dzieci odmówiły udziału w zajęciach szkolnych prowadzonych w języku niemieckim. Dziennie strajkowało od kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu uczniów, po kilku lub kilkunastu z każdej klasy. Opor strajkujących wobec władz pruskich przejawiał się w codziennym zgromadzeniu się na cmentarzu przy kościele św. Marcina. Na zachowanych z tamtych czasów fotografii widać liczną grupę dzieci zebranych przy krzyżu, z książeczkami do nabożeństwa w rękach. Dzieci zachowywały się spokojnie i poważnie. Odmawiano modlitwy oraz śpiewano polskie pieśni kościelne i patriotyczne. Podobnie jak w całym regionie, tak i w Swarzędzu, władze pruskie zareagowały represjami skierowanymi przeciwko uczestnikom strajku. Uczniów nie promowano do następnych klas i pozostawiano po planowych lekcjach w szkole, na tzw. lekcjach aresztu. Udzielono ich w sumie 375. Wobec rodziców stosowano kary sądowe. Strajk upadł ale był ważnym ogniwem w walce o zachowanie ducha polskości i utrwalaniu narodowej kultury w świadomości swarzędzkiego młodego pokolenia. Żadne, nawet najsurowsze kary władz pruskich nie mogły tego zmienić. Absolwenci tej szkoły, parę lat później, zasilili szeregi licznych, polskich organizacji patriotycznych działających w Swarzędzu, a w 1918-1919, te same dzieci jako dwudziesto - dwudziestokilkuletni patrioci wzięli udział w zywcięskim powstaniu wielkopolskim! Jednakże uczniowie i ich rodzice nie działali w osamotnieniu i wyłącznie pod wpływem chwilowego wzburzenia. Trzeba pamiętać, że w dążeniu do zachowania polskości na ziemiach pod zaborem pruskim i rosyjskim, bardzo ważną rolę odegrało polskie duchowieństwo. Trudno sobie wyobrazić protesty uczniów i ich rodziców bez duchowego wsparcia a nawet przywództw kapłanów. W pamiętnym wrzesińskim strajku szkolnym 1901-1902 kluczową rolę odegrał ks. Jan Laskowski. W Swarzędzu, już w 1873 r. emerytowany proboszcz Ryszkiewicz, będąc wizytatorem szkoły ludowej, na kazaniach wzywał społeczeństwo do nieposłuszeństwa wobec władz. Toczyło się potem przeciwko niemu, nieskuteczne na szczęście, śledztwo. W latach 1906-1907 strajkujących swarzędzan wspomagał duchowo ks. Tadeusz Nejczyk. W Uzarzewie od 1907 r. proboszczem został ks. Stefan Beisert, który był niestrudzonym społecznikiem i propagatorem polskości. Także oni zasługują na powszechny szacunek i pamięć. Zgodnie z hasłem Klubu Swarzędzan trzeba chronić od zapomnienia ludzi, którzy swoją postawą utrwalali polskość naszej małej Ojczyzny. Podobnie jak to miało miejsce w przypadku udziału swarzędzan w powstaniu wielkopolskim 1918-1919, tak i w przypadku strajku szkolnego, należy zebrac istniejące jeszcze dokumenty i pamiątki aby utworzyć zbiór źródeł dotyczący kolejnego fragmentu dziejów Swarzędza. Antoni Kobza (Zdjęcia pochodzą z prywatnych zbiorów p. Wiesława Szczuchy) Laureaci konkursu "Poznajemy Ojcowiznę" Dwójka uczniów z Gimnazjum nr 3 w Swarzędzu została laureatami Ogólnopolskiego Młodzieżowego Konkursu: „Poznajemy Ojcowiznę”. Podsumowanie konkursu odbyło się 15 czerwca. Spośród kilkuset prac, które wpłynęły na konkurs, adresowano do uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich, autorzy 12 zostali laureatami. W ich gronie znalazło się właśnie dwójce uczniów Gimnazjum nr 3 im. Polskich Noblistów. Joanna Pokorska, z klasy trzeciej, została nagrodzona za pracę „Śladami Jana Zaporowskiego”. Prapradziadek autorki był długoletnim organistą w kościele p.w. św. Marcina. Wniósł swój wkład w powstanie obchodzącego w tym roku jubileusz 100-lecia Chóru Kościelnego p.w. św. Cecylii. Nagrodzona praca ucznia klasy drugiej Tomasza Rybarczyka nosi tytuł „Australia – rodzina, Polonia, kraj”. Praca ta wykonana w formie elektronicznej dokumentuje rodzinne związki autora z Australią, ukazuje Polonię i sam kraj. Z rąk przedstawicieli Kuratorium Oświaty, Urzędu Marszałkowskiego, Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli oraz PTTK moi podopieczni otrzymali dyplomy i egzemplarze publikacji „Przyroda Wielkopolski”. Gimnazjum nr 3, co podkreślił Zbigniew Szmidt - animator konkursu, było w XIV edycji konkursu jedyną szkołą w województwie mającą dwójkę laureatów. Włodzimierz Buczyński Brawa dla gimnazjalistów z EKOS-u! Okręgowa Komisja Egzaminacyjna opublikowała wyniki tegorocznego egzaminu gimnazjalnego. Uczniowie ze swarzędzkiego Gimnazjum nr 1 przy ul. S. Kwaśniewskiego 2 zdali egzamin w części humanistycznej (średni wynik 45,2 pkt.) najlepiej w Wielkopolsce! W części matematyczno - przyrodniczej średni wynik 41,0 pkt. daje tej szkole trzecie miejsce wśród 589 szkół województwa wielkopolskiego. Trzeźwe lato „Trzeźwe lato” – pod tym hasłem prowadzona jest na terenie gminy Swarzędz wspólna akcja prewencyjna, w której biorą udział policjanci oraz strażnicy miejscy. Jej celem jest ograniczenie dostępności alkoholu dla dzieci i młodzieży, a tym samym ograniczenie przypadków wykroczeń powodowanych pod wpływem alkoholu przez nieletnich. Z uwagi na to, że nadużywanie alkoholu przez młodzież to coraz bardziej poważny i dotkliwy problem, zwłaszcza w okresie letnim, należy oczekiwać, że wzmożone kontrole punktów sprzedających alkohol, a przede wszystkim baczniesze zwracanie uwagi na młodych ludzi, przyniesie efekty. Akcja przeprowadzona została 20 lipca i jak zapowiadają organizatorzy, będzie kontynuowana. W jej ramach policjanci wraz z funkcjonariuszami straży miejskiej wylegitymowali 65 nieletnich, nalożyli 28 mandatów karnych na łączną sumę 2600 zł, skontrolowali 28 punktów sprzedaży alkoholu i ujawnili 28 sprawców wykroczeń, spowodowanych pod wpływem alkoholu. R. Znów wyłowili podium 17 czerwca Środzie Wlkp. odbyły się II Zawody Wędkarskie Ligi Wędkarskiej Straży Miejsko-Gminnych. Ekipa swarzędzkich strażników w miejskich znów, podobnie jak podczas pierwszych zawodów 20 maja na łowisku w Bogucinie, zdeklasowała rywali z Poznania, Suchego Lasu i Środy. Nasi strażnicy zajęli drużynowo pierwsze miejsce, byli też bezkonkurencyjni w klasyfikacji indywidualnej. Pierwsze miejsce zajął ponownie Przemysław Ślebioda (na zdjęciu - on też został pogromcą największej ryby), drugie Adam Brzoza a czwarte Wiesław Tuliszka. MW Ekspedycja na Suwalszczyznę Gimnazjum nr 3 laureatem programu „Orange dla Ziemi” Jesteśmy wśród 25 najlepszych szkół w Polsce, wyróżnionych w programie Orange dla Ziemi”. Cały zamiysł organizatorów fundacji Orange i „Ekspedycji w Głęb Kultury” to nauka przez doświadczanie – stąd forma ekspedycji naukowej i praca metodą projektu. Nagroda dla naszych uczniów był wyjazd na ekspedycję naukową w rejon mało znanej, ale pięknej Suwalszczyzny. W dniach 11-17 czerwca nasi uczniowie zbierali informacje na temat tego terenu, opisywali go, fotografowali, przeprowadzali wywiady z mieszkańcami, ale też zwiedzali ciekawe miejsca, przecierając nowe szlaki i płynąc kajakami zabytkowym Kanałem Augustowskim. Do wyjazdu przygotowywaliśmy się w domu, zbierając informacje o tym regionie. Na miejscu uczestniczyliśmy w warsztatach fotograficznych i dziennikarskich, na których uczniowie zdobyli pierwsze miejsce. Pracowaliśmy metodą projektu, poznaliśmy nowych ludzi z różnych stron Polski i świata (spotkaliśmy się z ekspedycją międzynarodową). Nasz wyjazd był bardzo udany. Wróciliśmy pełni pomysłów i zapału do pracy. Dzięki tak aktywnym i ciekawym światu młodym ludziom nauka zmienia się w pełną emocji zabawę. K. Fabrowska Dzień Sportu w Zalasewie Do tego, że tężyzna fizyczna i zdrowie to atuty i warto o nie zabiegać, nie trzeba chyba nikogo przekonywać. Wiedzą o tym członkowie Rady Sołeckiej w Zalasewie i Garbach, organizatorzy Dnia Sportu. Impreza odbyła się już po raz ósmy. 8 lipca na terenie boiska sportowego w Zalasewie zmagania sportowe rozpoczęły mecz piłki nożnej Zalasewo – Garby (wynik 2:4), nie zabrakło także różnych ciekawych konkurencji sportowych dla dzieci i młodzieży, a na zakończenie wszyscy bawili się na zabawie tanecznej. Ważnym punktem programu było otwarcie obiektów socjalnych i boiska do piłki plażowej. Uroczystego przecięcia wstęgi dokonali: burmistrz miasta i gminy Swarzędz Bożena Szydlowska, radna Anna Tomicka, sołtys Zalasewa Halina Solowiej oraz sołtys Garbów Bogdan Krych. Prace rozpoczęły się w kwietniu, dużo prac było robionych własnym nakładem. Szczególne podziękowania należy się Andrzejowi Tabace z Zalasewa, który wiele czasu i wysiłku poświęcił pracom przy modernizacji pomieszczeń socjalnych i boiska do piłki plażowej – podkreśla burmistrz B. Szydlowska. A.M. W SP-4 jest bezpiecznie... W Szkole Podstawowej nr 4 im. Jana Brzechwy w Swarzędzu wielką wagę przywiązuje się do bezpieczeństwa uczniów. Przez cały miniony rok szkolny realizowaliśmy projekt edukacyjny „Z Pyrkiem bezpieczniej” oraz uczestniczyliśmy w ogólnopolskiej kampanii społecznej „Szkoła bez przemocy”. Celem naszych działań było: - kształtowanie nawyków bezpiecznych zachowań u dzieci w młodszym wieku szkolnym, - zdobywanie umiejętności rozpoznawania i przewidywania zagrożeń oraz pokonywania niebezpieczeństw, - wskazywanie dzieciom pozytywnych form zagospodarowania czasu wolnego, - aktywizowanie środowiska szkolnego do podejmowania działań na rzecz pogłębiania wiedzy i rozwijania umiejętności z zakresu bezpieczeństwa. Jako jedyna szkoła z gminy braliśmy udział w finale powiatowym turnieju wiedzy o bezpieczeństwie. Reprezentanci naszej szkoły zajęli wysokie miejsce, wykazując się dużymi umiejętnościami i szeroką wiedzą. Pod koniec roku szkolnego zorganizowaliśmy I Szkoły Turnieju „SP-4 bezpieczna, zdrowa i wesoła szkoła”, w którym uczestniczyły klasy I – III. Dzieci rywalizowały w następujących konkurencjach: hasło lub wiersz promujący „czwórkę” jako bezpieczną szkołę, quiz „Bezpieczne wakacje”, prezentacja ulubionych form aktywnego spędzania czasu wolnego, konkurencje sportowe. Dzięki naszym działaniom uczniowie nabyli wiele umiejętności z zakresu bezpieczeństwa, uczyli się sportowej rywalizacji, koleżankiwa kształtuje postawę fair-play, a przede wszystkim świetnie się bawili. Za całoroczną pracę na rzecz poprawy bezpieczeństwa uczniów szkoła otrzymała certyfikaty potwierdzające, że W SP- 4 jest bezpiecznie, zdrowo i wesoło! Julita Sierant Leonarda Leżańska Półkolonie z atrakcjami W Szkole Podstawowej nr 5 w Swarzędzu zakończyły się półkolonie letnie, które trwały od 25 czerwca do 6 lipca 2007 roku. Podeczas półkolonii dzieci wypoczywały na łonie natury i zwiedzały ciekawe zakątki Wielkopolski. Zwiedziły Pracownię Literacką Arkadego Fiedlera w Puszczykowie, rekonstrukcję wsi polskiej (XVIII – XX w) w Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach oraz Muzeum Wikliniarstwa i Chmielarstwa w Nowym Tomyślu. Na lotnisku Ligowcu w Kobylinicy młodzi piloci Poznańskiego Aeroklubu im. Wandy Modlibowskiej udzielili dzieciom informacji o stacjonujących tam samolotach, śmigłowcach i paralotniach, a następnie pod ich opieką uczniowie mogli zasiąść za sterami tych maszyn, rzecz jasna na ziemi. W Katedrze Gnieźnieńskiej przewodnik opowiedział dzieciom o św. Wojciechu, pokazując sceny z jego życia wyrzeźbione na drzwiach gnieźnieńskich, potem zwiedziły Muzeum Początków Państwa Polskiego i obejrzały film historyczny. Kolonistom podobała się wycieczka do Pamiątkowa, gdzie zwiedziły zagrodę wiejską i samodzielnie przygotowały sobie śniadanie z produktów wiejskich. Dzieci zostały zaproszone do redakcji Głosu Wielkopolskiego oraz siedziby Straży Miejskiej na placu Kolegiackim w Poznaniu, a także na obiad do baru „Przysmak” „Jeżycki”. Dowiedziały się, jak powstaje gazeta, zobaczyły jak działa fotoradar, jechały na motorach i sprawdziły działanie monitoringu. Dużą atrakcją było zwiedzanie ZOO na Malcie i przejazd Małtanką, które ufundował Urząd Miasta i Gminy w Swarzędzu. W czasie półkolonii dzieci uraczyły się pysznym plackiem drożdżowym z cukierni Magdalenka. Dzieci byli bardzo zadowolone z wyjazdów. Na prośbe kolonistów obejrzaliśmy filmy: Rodzinka Robinsonów i Shrek Trzeci w Multikinie. Organizatorzy: Ewa Wieczorek i Grażyna Beranek I Festyn Integracyjny Dzieci Polskich i Romskich 27 czerwca 2007 r. w Gospodarstwie Agroturystycznym w Gruszczyne odbył się I Festyn Integracyjny Dzieci Polskich i Romskich, zorganizowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Polskich Romów w Swarzędzu. Uczestnicy festynu – dzieci romskie i polskie wraz z opiekunami – zapoznali się z pięknymi tradycjami i zwyczajami romskimi, wzięli udział w tanach, naucze śpiewu, lekcji jazdy konnej oraz przejaździe powozem konnym. Dzieci podczas spotkania przysłuchiwały się muzyce romskiej w wykonaniu rodzinnego zespołu „Tatra Roma” Miklosza Deki Tureja. Udział w imprezie wziął również: prezes Zarządu Fundacji „Bahtale Roma – Szczęśliwi Cyganie” Anna Markowska, sekretarz gminy Swarzędz Marek Baumgart, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 Halina Hałaś, prezes Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego Polskich Romów w Swarzędzu Mikołaj Głowacki i wiceprezes Bagir Sadowski. Spotkanie przygotował i prowadził wiceprezes Stowarzyszenia Marek Miller z małżonką. I Festyn Integracyjny Dzieci Romskich i Polskich był przede wszystkim lekcją przyjaźni i tolerancji. R. Oblegaliśmy Malbork... W dniach od 18 do 22 lipca Swarzędzka Orkiestra Flażeletowa brała udział w „Obleganiu Malborka”. Decydujący szturm przypuściliśmy 21 lipca o 22:00, w obecności 60 tysięcy widzów. Niestety, mimo naszej determinacji, twierdza pozostała we władaniu rycerzy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Nie poddaliśmy się i następnego dnia o 17:00 zagraliśmy koncert w fosie południowej Zamku Wysokiego. W imieniu Swarzędzkiej Orkiestry Flażeletowej Wojciech Wietrzyński Dzieci czekają na rodziców Uważasz, że dzieci samotne mają prawo do godnego życia i prawidłowego rozwoju? Do bezpiecznego domu rodzinnego? Chcesz im pomóc? Może właśnie na Ciebie czekają… Rodzicem zastępczym może zostać każdy, kto jest gotowy zaopiekować się dziećmi osamotnionymi i chce otoczyć je cieplem. Takich osób szuka Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Poznaniu. Rodzina zastępcza jest formą opieki nad dziećmi pozbawionymi częściowo lub całkowicie opieki ze strony naturalnych rodziców. Kandydaci na rodziców zastępczych mogą liczyć na pełną i profesjonalną pomoc w przygotowaniu ich do tej ważnej roli. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Poznaniu zapewnia im cykl bezpłatnych szkoleń, poradnictwo i konsultacje. Zainteresowanych tym tematem i szczegółami odsyłamy na stronę internetową PCPR-u http://www.bip.pcpr.poznan.pl/ Dożynki w wyremontowanej świetlicy Trwa remont świetlicy wiejskiej w Rabowicach. Z budżetu gminy przeznaczono na ten cel 105 tysięcy złotych. Remontowane są pomieszczenia i dach budynku oraz plac obok świetlicy, gdzie odbywać się będą plenerowe imprezy. Pierwszą z nich będą tegoroczne gminne dożynki organizowane 18 sierpnia przez sołectwa Rabowiec i Kruszewnia oraz Ośrodek Kultury w Swarzędzu. Dofinansowanie na mundurki i podręczniki Przypominamy, że zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów programem dofinansowania zakupu podręczników i jednolitego stroju uczniowskiego, rodzice uczniów z terenu gminy Swarzędz, mogą składać wnioski umożliwiające im skorzystanie z tej formy pomocy. Program skierowany jest do dzieci z rodzin gdzie dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 351 zł netto (dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku). Dofinansowanie zakupu podręczników szkolnych dotyczy dzieci w klasach od 0 do 3. Wartość pomocy nie może przekroczyć: - klasa 0 – do 70 zł - klasa I – do 130 zł - klasa II – do 150 zł - klasa III – do 170 zł Pomoc w formie dofinansowania zakupu jednolitych strojów jest udzielana uczniom szkół podstawowych i gimnazjów. Dziecko uprawnione otrzyma dofinansowanie na zakup jednolitego stroju w wysokości 50 zł. Dokładniejsze informacje na temat zasad dofinansowania dostępne na stronach Ministerstwa Edukacji Narodowej: www.men.gov.pl B.B. 50 wspólnych lat! 12 lipca w Urzędzie Stanu Cywilnego w Swarzędzu odbyła się miła uroczystość wręczenia medali za długoletnie pożycie małżeńskie. Z rąk burmistrz Bożeny Szydlowskiej medale, serdeczne gratulacje i podziękowania otrzymali Państwo: Zofia i Jerzy Bilniccy, Elżbieta i Jerzy Kamińscy oraz Stefania i Mikołaj Majchrzakowie. Redakcja „Prosto z ratusza” również składa Jubilatom serdeczne życzenia. M.W. Eugeniusz Jacek Swarzędzaninem 2006 roku W 14. edycji plebiscytu organizowanego przez „Tygodnik Swarzędzki” Kapituła Konkursu zaszczytnym tytułem „Swarzędzanina 2006 roku” uhonorowała Eugeniusza Jacka, wieloletniego prezesa PTTK Łaziki, szefa swarzędzkich krwiowadców, społecznika. W gronie osób nominowanych do tytułu znaleźli się także: Henryk Blachnio, Florian Fiedler i Wiesław Zaporowski. Plebiscyt o tytuł „Swarzędzanina Roku” redakcja „Tygodnika Swarzędzkiego” organizuje od 1993 roku. Celem konkursu jest wyróżnienie i uhonorowanie tytułem osoby, która – zdaniem czytelników i mieszkańców – w sposób wybitny przysłużyła się lokalnej społeczności. Uroczysta gala, podsumowująca 14. edycję plebiscytu odbyła się 21 czerwca br. w kinie „Hollywood”. Wśród przybyłych na uroczystość gości znaleźli się: wiceprzewodniczący Rady Powiatu Jan Kaluziński, przedstawicielka Starostwa Teresa Gromadzińska, wójt Swarzędza na czele z przewodniczącym RM Piotrem Choryńskim i burmistrz Bożena Szydlowska, nie zabrakło radnych Rady Powiatu i Rady Miejskiej, zwycięzców plebiscytu z lat poprzednich, członków Towarzystwa Miłośników Ziemi Swarzędzkiej, zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej i licznie zgromadzonej publiczności. Nominacje do tytułu „Swarzędzanina 2006 roku” otrzymali: Henryk Blachnio, Florian Fiedler, Eugeniusz oraz Wiesław Zaporowski. Kapituła Konkursu przyznała tytuł „Swarzędzanina 2006 roku” Eugeniuszowi Jackowi, co spotkało się z głośnym aplauzem zgromadzonych gości. Świeżo „upieczonej” Swarzędzanin Roku otrzymał pamiątkowy dyplom, statuetkę, został „przepasany” szarfą i jako bohater wieczoru odebrał wiele gratulacji, serdecznych, ciepłych słów pod swoim adresem. Życzenia złożyli przedstawiciele Starostwa, wójt Swarzędza, reprezentanci Łazików, PTTK, PCK, klubu honorowych dawców krwi, organizacje pozarządowe… A na zakończenie części oficjalnej na laureata czekał w kawiarni „Filmowa” – gdzie odbył się bankiet - wielki tort z napisem „Swarzędzanin Roku”. W poprzednich latach tytuł „Swarzędzanina Roku” otrzymali: Lechosław Rutaski, Zdzisław Kaczmarek, Małgorzata Nowak, Stanisław Witecki, Ewa Brożyńska, Regina Krych, Krystyna Leśniak, Paweł Pawłowski, Barbara Kucharska, Wanda Konysz, ks. Przemysław Kompf, Andrzej Arentowski oraz Wojciech Staniszewski. K.T. Eugeniusz Jacek Uonorowany przez Prezydenta RP dwoma Złotymi Krzyżami Zaslugi: za działalność społeczną oraz za honorowe oddawanie krwi. Minister natomiast nagrodził Go Srebrną Odznaką „Zasłużony działacz Turystyki”. Od 37 lat działał w Polskim Czerwonym Krzyżu, honorowy dawca krwi, od 30 lat działacz PTTK i LOP. Zalożyciel i wieloletni prezes swarzędzkiego koła „Łaziki”, prezes swarzędzkiego koła honorowych dawców krwi i wielki propagator idei honorowego krwiowiadostwa. Odznaczony Złotą Honorową Odznaką PTTK oraz Honorową Odznaką PTTK. Działa na rzecz osób niepełnosprawnych. Na pokładzie galerii „kołysze nas zachodni wiatr...” Przez cały lipiec i sierpień prezentujemy w galerii biblioteki na os. Czwartaków wystawę fotografii, wykonanych przez uczniów klasy Columbus-2 poznańskiego „Marcinka” w czasie zesłorocznenego rejsu po Morzu Północnym na żaglowcu Pogoria. Można obejrzeć fotografie, wykonane w warunkach „nieco” ekstremalnych dla lądowych szczurów, czyli podczas sztormu, gdy siła wiatru osiągała ponad 8 stopni w skali Beauforta. Stąd tytuł wystawy - „Nie daje lajbie żadnych szans...” - nawiązuje do przeboju Krzysztofa Klenczona (któź nie pamięta słów tej szalonej big-beatowej piosenki - „A bosman tylko zapiął płaszcz i zaklął - ech do czorta...”. Aranżacja wystawy wprowadza czytelników odwiedzających bibliotekę w nastrój wakacyjnych wspomnień. Piasek przewieziony znad Bałtyku, pirackie rekwizyty, koło ratunkowe, drewniany ster, skrzynia ze skarbami, mewy, muszle i kamyki tworzą specyficzny klimat nadmorski w samym sercu Swarzędza. Ciekawym elementem wystawy jest gablotka ze wzorami węzłów marynarskich. Proponujemy także książki o tematyce marynistycznej. Zapraszamy do końca wakacji!!! /cytaty; „Dziesięć w skali Beauforta”, K.Klenczon, Trzy Korony/ Małgorzata Merczyńska --- Biblioteka poleca: - Marlena Krawczyńska - Najemnik Jacek Czernek - Wysepka - Szpieg Boga - Facet z zasadami Edyta Czepiel - Jasne błękitne Okna --- Poranki z książką W sierpniu Biblioteka Publiczna w Swarzędzu na os. Czwartaków zaprasza dzieci w wieku 3-8 lat na poranki z książką. Rodzice, którzy chcieliby spokojnie zrobić zakupy lub załatwić coś w urzędzie, mogą zostawić swoje pociechy pod opieką bibliotekarzy w każdy wtorek i piątek w godz. 10-11.00. Zapewniamy dzieciom czytanie bajek, zagadki, zabawy twórcze i spotkania z Agatą Widzowską Pasiak - autorką książek dla dzieci. Serdecznie zapraszamy! Stragan z bajkami W mieście Swarzędz, w dzień targowy, takie słyszy się rozmowy: - To jest nowa biblioteka. Tu na dzieci bajka czeka! - Jaka bajka? - O żyrafie. Umiesz czytać? - Nie potrafię... - Tu pracują mile panie, chętnie zajmą się czytaniem: o rycerzu w srebrnej zbroi, o psie, który pchel się boi, o rybaku z rybką złotą, o piratach z morską flotą, o niedźwiadkach i o miodzie, o strażackim samochodzie, o królewnie Ociupince i o skarbach w starej skrzynce... - Mamo, ja chcę słuchać bajek! Rób zakupy, ja zostaje! W ten bajkowy świat popłynę... Wróć, manusiu, za godzinę! /Agata Widzowska-Pasiak/ Czy dziecko może się zaczytać? Może. Przekonałam się o tym na podsumowaniu kolejnego Konkursu Czytelniczego. Uściśle, że konkurs organizowany był, jak co roku, dla uczniów klas młodszych w szkole w Paczkowie. W tym roku zachęcaliśmy dzieci do czytania wspólnie z rodzicami, bo konkursowi towarzyszyło hasło: „Lekturki dla mamy, taty, synka i córki”. Laureatów konkursu zaprosiliśmy na jego podsumowanie do siedziby Biblioteki Publicznej w Swarzedzu. A byli to: Jagoda Mielcarek z klasy III, która otrzymała również zaszczytne imię Małego Mistrza Czytelnika Roku szkolnego 2006/2007 (już drugi rok z rzędu) oraz Julia Nowak, Anita Woreta, Jakub Grzesiak, Marika Perlicijan, Marta Woźniak, Wiktoria Bartkowiak z klasy I, Patrycja Witkowska z klasy II, Kinga Klonowska, Dawid Czerwiński z klasy III. Podczas podsumowania dzieci otrzymały nagrody książkowe i spotkały się ze swarzędzką poetką i pisarką dla dzieci panią Agatą Widzowską-Pasiaką. Z ciekawością słuchały czytanych przez nią wierszy. Zwiedziły też pomieszczenia biblioteki i mogły „pobusować” wśród regałów z książkami. I tu czas nawiązać do tytułu. Otóż dzieci z ciekawością przeglądały książki, a Kinga, jedna z laureatek, usiadła na podłodze między półkami i tak się zaczynała, że zapomniała o bożym świecie. To wielka radość dla mnie i współorganizujących ze mną konkurs bibliotekarzy: p. Renaty Czarneckiej-Pyla i p. Jarosława Batkowskiego. Dzieci, umiejętnie pokierowane przez rodziców, nauczycieli i bibliotekarzy chętnie sięgają po książkę. Dziękuję wszystkim, którzy pomogli w organizacji konkursu i życzę laureatom oraz ich kolegom wielu miłych chwil spędzonych nad książką. W imieniu organizatorów - - Maria Bestry Piknik Rodzinny w Ludwikowie „Zachowaj trzeźwy umysł, głowę na karku miej...” Piknik to najbardziej spektakularne przedsięwzięcie zorganizowane w ramach kampanii „Zachowaj Trzeźwy Umysł” przez Szkołę Podstawową w Wierzonce i działający przy niej Klub Rozwoju Osobowości. Odbył się on na polanie w Ludwikowie 16 czerwca. Adresowany był do całej lokalnej społeczności: mieszkańców Wierzenicy, Wierzonki, Karlowic, Dębogóry i Milna. Uczestnikom zaproponowano najpierw wyścig rowerowy po Puszczy Zielonce. Potem zawody „Siłny mężczyzna” i (w odpowiedzi na postulaty) konkursy pod wspólnym tytułem „Kobieta z gracją”. Dzieci księżdu proboszczowi, Przemysławowi Kompfowi (który od początku patronuje naszej imprezie i zaszczyci ją swoją obecnością) wszystkim serwowano darmowe napoje i pomarańcze. Każdy mógł też zmierzyć sobie ciśnienie u mamy Pawła z kl. V lub ustawić się w kolejce po portret u studentki poznańskiej ASP, Heleny. Nikt nie był głodny dzięki kiełbaskom z grillu i pysznym ciastom dostarczonym przez mamy niektórych uczniów. Organizatorki przygotowały ponadto program artystyczny: scenkę „Pijak i Mały Książę”, wspólny taniec przy dźwiękach flażeletów i naukę pieśni „Zachowaj trzeźwy umysł, głowę na karku miej, wtedy łatwiej zrozumiesz, czym sedno życia jest.” Sympatyczne to stanowiła muzyka, która zapewni nam zespół „Afera” z Wierzenicy. A niepowtarzalną scenerię stworzyła przepiękna przyroda. Dzięki sponsorom: OPS – owi ze Swarzedza, Radzie Rodziców z SP w Wierzonce, sołtysem Wierzonki i Karlowic, Gospodarstwu Rolnemu w Karlowicach oraz parafialnemu Caritas i ks. Przemkowi zwycięzców wyścigów i zawodów mogliśmy nagrodzić atrakcyjnymi nagrodami. Kampania „Zachowaj Trzeźwy Umysł” zaistniała u nas cztery lata temu. Pierwsza duża inicjatywa w jej ramach to wyścig rowerowy. Co roku dochodzi coś nowego, rośnie też liczba uczestników i entuzjastów tego działa. Cieszy nas to, ponieważ działania, które inicjujemy, nie tylko propagują trzeźwość i sportowy styl życia, ale również integrują lokalne środowisko, integrują pozytywnie i twórczo. Maria Maciolek 27 czerwca i 4 lipca 2007 r. odbyły się sesje Rady Miejskiej Swarzędza. Podjęte zostały następujące uchwały: Nr X/42/2007 w sprawie: zmiany uchwały budżetowej miasta i gminy na 2007 rok § 1 W Uchwale Nr VII/28/2007 z dnia 21 marca 2007r. w sprawie uchwalenia budżetu miasta i gminy na 2007 rok, zmienionej Uchwałą Nr IX/35/2007 Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2007r. oraz Zarządzeniem Nr OR 0151/63/2007 Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia 13 czerwca 2007r. wprowadza się następujące zmiany: 1) W paragrafie 1 zwiększa się dochody budżetowe o kwotę 738.877 zł i ustala się kwote dochodów w wysokości 90.242.872 zł zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej uchwały w tym zwiększa się dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych miastu i gminie ustawami o kwotę 24.848 zł i ustala się plan po zmianach w wysokości 9.231.308 zł zgodnie z załącznikiem nr 2 do niniejszej uchwały. 2) W paragrafie 2 zwiększa się wydatki budżetowe o kwotę 329.848 zł i ustala się kwote wydatków w wysokości 105.899.299 zł zgodnie z załącznikiem nr 3 do niniejszej uchwały w tym zwiększa się wydatki związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych miastu i gminie ustawami o kwotę 24.848 zł i ustala się plan po zmianach w wysokości 9.231.308 zł zgodnie z załącznikiem nr 4 do niniejszej uchwały. 3) W paragrafie 3 uchwalić nr nr 1, 2, 4, 5 do uchwały budżetowej odpowiednie podziały klasyfikacji budżetowej otrzymują brzmienie określone w załącznikach nr nr 1, 2, 3, 4 do niniejszej uchwały, ponadto dodaje się załączniki nr nr 3a i 4a 4) Paragraf 3 uchwali budżetowej otrzymuje brzmienie: „Źródłem pokrycia deficytu budżetowego w kwocie 15.656.427 zł są kredyty bankowe, pożyczki oraz wolne środki.” Zestawienie źródeł przychodów i rozchodów związanych z finansowaniem deficytu budżetowego określa załącznik nr 5 do niniejszej uchwały. 5) W paragrafie 4 uchwali budżetowej wprowadza się zmiany w wykazie wydatków na wieloletnie programy inwestycyjne na lata 2007–2009: Zwiększa się kwotę wydatków inwestycyjnych na 2007 rok o kwotę 15.000 zł i ustala się plan po zmianach w wysokości 32.094.726 zł Ustala się limit wydatków na lata 2007-2009 w wysokości 104.093.150 zł. Załącznik Nr 8 do uchwały budżetowej otrzymuje nowe brzmienie, w którym załącznik nr 6 do niniejszej uchwały 6) O kwotę 130.000 zł zwiększa się wydatki majątkowe na rok 2007 i ustala się plan po zmianach w wysokości 5.589.000 zł Załącznik Nr 9 do uchwały budżetowej otrzymuje nowe brzmienie i stanowi załącznik nr 7 do niniejszej uchwały 7) W paragrafie 5 uchwali zmienia się: kwotę rezerwy ogólnej, która po zmianie wynosi 885.595 zł 8) Paragraf 10 uchwali budżetowej otrzymuje brzmienie: „Ustala się limit zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych w kwocie 15.92.1527 zł z tego m.in.: a) pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu 1.000.000 zł b) finansowanie planowanego deficytu budżetu 13.266.327 zł; c) spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów 1.655.200 zł” § 2 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i ogłoszenia w sposób zwyczajowo przyjęty Uzasadnienie: W uchwale budżetowej na 2007 rok wprowadza się zmiany w zakresie: I. Dochodów budżetowych 1. Wojewoda Wielkopolski pismem Nr FB.I-3.3011-273/07 z dnia 31 maja 2007r. zwiększył plan dotacji celowej na 2007 rok w dziale 855 „Pomoc społeczna, w rozdziale 855.24 „Zakładanie w naturze oraz składki na ubezpieczenie społeczne” o kwotę 24.848 zł z przeznaczeniem na wypłaty zasiłków stałych. 2. Państwowi Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazał kwotę 457.125 zł, stanowiącą pokrycie skutków zwolnion podatku od nieruchomości zakładów pracy chronionej w II połowie 2006r. 3. Pismem Nr FB.IV-3.3307/5-30/07 z dnia 8 czerwca 2007r. Wojewoda Wielkopolski przekazał miasto kwotę 150.905.70 zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, stanowiąc refundację wydatków kwalifikowanych, poniesionych w ramach realizacji projektu „Budowa dwupoziomowego skrzyżowania w ulicy Kirkora w Swarzędzu”. 4. Wprowadza się kwotę 106.000 zł, stanowiącą wplata Zakładu Gospodarki Komunalnej w Swarzędzu z tytułu dzierżaw składników mienia komunalnego. Kwota dotacji została uwzględniona po stronie wydatków zgodnie z przeznaczeniem. II. Wydatków budżetowych, w tym w zakresie : Wydatków majątkowych 1. Zadanie pn. Budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej w ul. Zachodniej i Okrężnej w Swarzędzu – WPI na lata 2007-2009 , poz. nr 23 otrzymuje brzmienie „Budowa kanalizacji sanitarnej w ul. Zachodniej i Okrężnej w Swarzędzu” 2. Budowa nawierzchni wraz z odwodnieniem w ul. Lesnej w Gruszczynie – WPI na lata 2007-2009, poz. nr 49 – zwiększenie o kwotę 15.000 z celem uzupełnienia planowanych środków 3. Zakup samochodu dla Straży Pożarnej – zwiększenie o kwotę 30.000 zł - Zakupy majątkowe, poz. nr 5. W związku z informacją od producenta w sprawie zmiany cen modeli silnika i podwozia, kwota przezwidziana w budżecie jest niewystarczająca na zakup przedmiotowego samochodu 4. Zakup samochodu typu BUS do przewozu osób dla potrzeb Urzędu Miasta i Gminy w Swarzędzu – wpisuje się kwotę 100.000 zł – Zakupy majątkowe, poz. nr 8 Pozostałych wydatków bieżących 1. W dziale 801 Oświata i wychowanie w rozdziale 80199 – Pozostała działalność – zwiększenie o kwotę 56.000 zł. Gmina złoży wnioski na konkurs pod nazwą „Aktywizacja – Przynależek samorządu terytorialnego” – Rozwój programów poprawiających szanse edukacyjnych dla dzieci i młodzieży w 2007 roku ogłoszony przez wojewode Wielkopolskiego. Całkowity koszt realizacji programów wynosi 630.267,21 zł. Dotacja do zaproponowanych przez nas programów stanowi 70%, tj. 440.920,49 zł. Wkład własny gminy wynosi 30% , tj. 189.346,72 zł i składają się na niego aporty rzeczowe i osobowe w wysokości 133.346,72 zł oraz środki finansowe w wysokości 56.000 zł. 2. W dziale 802 Gospodarka komunalna i ochrona środowiska w rozdziale 90003 – Oczyszczanie miast i wsie – zwiększenie o kwotę 34.000 zł z celem uzupełnienia planowanych środków i możliwości rozstrzygnięcia przetargu na oczyszczanie ulic na terenie miasta i gminy. 3. Przeznacza się kwotę 70.000 zł na realizację programu „Animator sportu i kultury dzieci i młodzieży”. Powyższe ma na celu zwiększenie aktywności i efektywności działań klubów sportowych, uczniowskich i klubów „sportowych oraz innych organizacji pozarządowych, zanim których się działaniami na rzecz rozwoju sportu i kultury wśród dzieci i młodzieży oraz zaktywizowanie działań świąt śródrozowskich funkcjonujących na terenie sołectw. Podział środków ustala się następująco: a) w dziale 921 Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, w rozdziale 92109 Domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby – 35.000 zł b) w dziale 926 Kultura fizyczna i sport, w rozdziale 92605 – Zadania w zakresie kultury fizycznej i sportu – 35.000 zł. 4. W dziale 921 Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, w rozdziale 92195 Pozostała działalność – kwotę 15.000 zł przeznacza się na dofinansowanie budowy Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej w Poznaniu. Realizacja zadania prowadzona będzie przez Miasto Poznań. 5. Ponadto, zaplanowane środki finansowe na wynagrodzenia i pochody w kwocie 12.300 zł przenosi się z działu 750 Administracja publiczna – rozdział 75023 Urzędy gmin do działu 802.2 Pomoc społeczna, rozdział 85215 Dodatki mieszkaniowe. Powyższe wynika z faktu, że od miesiąca lipca 2007r. wypłata dodatków mieszkaniowych realizowana będzie przez Ośrodek Pomocy Społecznej. III. Dokonuje się zmiany w planie przychodów i rozchodów związanych z pokryciem deficytu budżetowego poprzez zmniejszenie planowanych do zaciągnięcia pożyczek o kwotę 409.029 zł Nr X/43/2007 w sprawie: powołania zespołu opiniującego kandydatów na ławników. § 1 Powołuje się zespół opiniujący kandydatów na ławników z terenu Gminy Swarzędz do Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz do Sądu Rejonowego w Poznaniu w składzie: 1. Ewa Buczynska, 2. Piotr Cichowicz, 3. Barbara Czachura, 4. Eugeniusz Gensler, 5. Teresa Rucińska, 6. Grzegorz Taterka, 7. Tadeusz Witkowski § 2 Zespół zostaje powołany na okres do dnia 30 października 2007 roku. § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uzasadnienie: Konieczność podjęcia niniejszej uchwały jest związana z procedurą wyboru ławników do Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz do Sądu Rejonowego w Poznaniu. Obowiązek ten wynika wprost z art. 163 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2001 Nr 98 poz. 1070 z późn. Zm.), który stanowi, iż „Przed przystąpieniem do wyborów rada gminy powołuje zespół, który przedstawia na sesji rady gminy swoją opinię o zgłoszonych kandydatach, w szczególności w zakresie spełnienia przez nich wymogów określonych w ustawie”. Nr X/44/2007 w sprawie: ustalenia diet radnych Rady Miejskiej w Swarzędzu i sołtysów Gminy Swarzędz oraz należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych krajowych i zagranicznych przysługujących radnym Rady Miejskiej w Swarzędzu. § 1 Radny jest zobowiązany brać udział w pracach Rady Miejskiej i jej komisjach oraz innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany. § 2 Ustala się miesięczną, maksymalną wysokość diety zgodnie z obowiązującymi przepisami dla: 1. Przewodniczącego Rady – 99% maksymalnej wysokości diety 2. Wiceprzewodniczących Rady – 75% maksymalnej wysokości diety 3. Przewodniczących Komisji Rady – 75% maksymalnej wysokości diety 4. Radnych – 65% maksymalnej wysokości diety § 3 Wysokość diet określonych w § 2 ulega pomniejszeniu za: jedną nieobecność na posiedzeniu Rady lub Komisji – o 10% dwie nieobecności na posiedzeniu Rady lub Komisji – o 20% trzy lub więcej nieobecności na posiedzeniu Rady lub Komisji – o 50% § 4 Członkom Komisji Rewizyjnej przeprowadzającym zgodnie z regulaminem kontrolę, za każdy dzień kontroli przysługuje dieta w wysokości 3,5 % maksymalnej wysokości diety przy czym łączna wysokość diety wypłacanej w danym miesiącu nie może przekroczyć wysokości określonej w § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 roku w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu gminy (Dz. U. z 2000 Nr 61, poz. 710) § 5 Sołtysom przysługuje dieta miesięczna w wysokości 25% maksymalnej wysokości diety. § 6 Podstawę do wypłaty diet i ich pomniejszenia stanowi lista obecności. § 7 Radnym służy zwrot kosztów podróży służbowych na zasadzie określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2000 r. w sprawie sposobu ustalenia należności z tytułu zwrotu kosztów podróży radnych gminy (Dz. U. z 2000 r. Nr 68, poz. 800 ze zm.) § 3 Zasady i tryb przyznawania wstrzymywania i cofania oraz wysokości stypendiów sportowych i nagród sportowych Miasta i Gminy Swarzędz określa regulamin stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. § 4 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Swarzędź. § 5 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uzasadnienie: Konieczność podjęcia niniejszej uchwały jest związana ze wspomaganiem rozwoju sportu i kultury fizycznej na terenie gminy Swarzędz. Idea uchwały jest pogłębianie motywacji i stworzenie dodatkowej możliwości rozwoju karier sportowej dla uczniów i studentów osiągających wybitne wyniki, zamieszkałych na terenie miasta i gminy Swarzędz. Załącznik nr 1 REGULAMIN W SPRAWIE ZASAD I TRYBU PRZYZNAWANIA, WSTRZYMYWANIA I COFANIA ORAZ WYSOKOŚCI STYPENDIÓW I NAGRÓD SPORTOWYCH MIASTA I GMINY SWARZĘDŹ. I. STYPENDIUM SPORTOWE § 1. 1. Stypendium sportowe może otrzymać uczeń lub student, który reprezentuje klub sportowy, który ma siedzibę na terenie Miasta i Gminy Swarzędz lub jest zamieszkały na terenie Miasta i Gminy Swarzędz, jeżeli: 1) zajął od pierwszego do trzeciego miejsca w Mistrzostwach Polski i imprezie o równorzędnnej randze w jednej z kategorii: a) senior; b) młodzieżowiec; c) junior; d) junior młodszy; 2) był uczestnikiem finałów Igrzysk Olimpijskich lub Igrzysk Paraolimpijskich lub Mistrzostw Świata lub Mistrzostw Europy w kategoriach wymienionych w pkt 1. 3) został powołany do składu kadry narodowej i rozegrał minimum jedno oficjalne spotkanie – dotyczy zawodników reprezentujących zespoło gry sportowej; 2. Warunki o których mowa w §1 ust. 1, pkt 1-3, należy spełnić w roku bezpośrednio poprzedzającym przyznanie stypendium. § 2. Nagrode za osiągnięcie wysokich wyników sportowych może otrzymać zawodnik, który reprezentuje klub sportowy, który ma siedzibę na terenie Miasta i Gminy Swarzędz lub jest zamieszkały na terenie Miasta i Gminy Swarzędz. § 3. 1. Burmistrz Miasta i Gminy w terminie do 30 stycznia danego roku powołuje, w drodze Zarządzenia, Komisję ds. Stypendiów Sportowych, zwanej dalej Komisją. 2. W skład Komisji wchodzi 5 osób, w tym trzech radnych Rady Miejskiej w Swarzędzu. 3. Do kompetencji Komisji, należy w szczególności: 1) weryfikacja złożonych wniosków pod względem formalnym, 2) opiniowanie wniosków pod względem merytorycznym, 4. Komisja po zaopiniowaniu wniosków niezwłocznie przedkładá swoje propozycje Burmistrzowi Miasta i Gminy Swarzędz celem podjęcia decyzji o przyznaniu stypendiów i nagród. § 4. 1. Wnioski o przyznanie stypendium lub nagrody mogą składać: stowarzyszenia dokonczenie ze str. 23 kultury fizycznej, związki i kluby sportowe oraz Komisja Kultury i Sportu Rady Miejskiej w Swarzędzu. 2. Wniosek o klucznych mowa w ust. 1, składa się do Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędź w terminie do 30 stycznia w roku przyznania stypendium lub nagrody. 3. Wniosek o przyznanie stypendium lub nagrody powinien zawierać dane osobowe kandydata (imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, miejsce nauki, NIP), charakterystykę wyników sportowych kandydata, referencje i informacje potwierdzające dane o kandydacie oraz jeżeli kandydat pobiera inne stypendium – informację o tym stypendium i określenie pobierania. 4. Do wniosku o przyznanie stypendium lub nagrody powinny być dołączone dokumenty potwierdzające spełnienie jednego z warunków, wymienionych w § 1 ust. 1 pkt. 1-3. 5. Wnioski nie zawierające danych wymaganych zgodnie z uregulowaniem zawartym w ust. 3 będą zwracane wnioskodawcy do uzupełnienia w terminie poprzedzającym posiedzenie Komisji do Spraw Stypendiów Sportowych. 6. Wnioski nie uzupełnione do dnia poprzedzającego termin posiedzenia Komisji pozostaną bez rozprzestrzenia. § 5. 1. Burmistrz Miasta i Gminy wstrzymuje i cofa stypendia sportowe na wniosek podmiotów, o których mowa w § 4 ust. 1. 2. Dokumenty stanowiące podstawę przyznania, wstrzymania lub cofnięcia stypendium sportowego przechowuje Biuro Komunikacji Społecznej, Kultury i Sportu. § 6. 1. Stypendium sportowe wstrzymuje się, jeżeli zawodnik: 1) zaniebiaje realizację programu szkoleniowego określonego przez macierzysty klub; 2) został zawieszony w prawach zawodnika przez organ statutowy klubu sportowego. 2. Wstrzymane stypendium wypłaca się zawodnikowi: 1) po stwierdzeniu przez macierzysty klub, że zawodnik realizuje program szkoleniowy; 2) któremu zostały przywrócone prawa zawodnika przez organ statutowy klubu. § 7. Stypendium sportowe cofa się zawodnikowi, jeżeli: 1) nie realizuje programu szkoleniowego, określonego przez klub; 2) uzyskał status zawodnika profesjonalnego; 3) utracił zdolność do uprawiania sportu na podstawie orzeczenia lekarskiego. § 8. 1. Wysokość miesięcznego stypendium sportowego może wynosić nie mniej niż 200 zł. 2. Stypendia przyznaje się na okres dwunastu miesięcy. § 9. Nagroda, o której mowa w § 2, może być przyznana w następującej wysokości: 1) do 15 – krótności podstawy o której mowa w § 8 ust. 1 za: a) ustanowienie rekordu świata, b) zajęcie od pierwszego do trzeciego miejsca na Igrzyskach Olimpijskich, Paraolimpijskich, Mistrzostwach Świata lub Mistrzostwach Europy, 2) do 12 – krótności podstawy o której mowa w § 8 ust. 1 za: a) ustanowienie rekordu Europy, b) zajęcie od czwartego do szóstego miejsca na Igrzyskach Olimpijskich, Paraolimpijskich, Mistrzostwach Świata lub Mistrzostwach Europy, 3) do 10 – krótności podstawy o której mowa w § 8 ust. 1 za: a) ustanowienie rekordu Polski, b) zajęcie od pierwszego do trzeciego miejsca na Mistrzostwach Polski i imprezie o równorzędnej randze, c) udział w Igrzyskach Olimpijskich, Paraolimpijskich, Mistrzostwach Świata lub Mistrzostwach Europy, zajęcie miejsca nie wymienionego w pkt 1 i 2. § 10. W roku budżetowym 2007, terminy o których mowa w § 3 ust. 1 oraz § 4 ust. 2, określa się na dzień 31 lipca 2007 roku. Nr XI/46/2007 w sprawie: przyjęcia Programu „Animatorki kultury i sportu dzieci i młodzieży” Określa się szczegółowe założenia Programu „Animatorki kultury i sportu dzieci i młodzieży” w brzmieniu jak w załączniku do niniejszej uchwały. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Swarzędź. § 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uzasadnienie: Uchwała porządkuje sprawy związane z prowadzeniem zajęć z dziećmi i młodzieżą w ramach opiekunów świetlic. Jej wprowadzenie sprzyjać będzie aktywizacji środowiska osób pełniących funkcje animatorki sportu i kultury, jak i podniesieniu atrakcyjności oferty zagospodarowania wolnego czasu, jaka kierowana jest do dzieci i młodzieży. Załącznik Nr 1 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU „Animatorki sportu i kultury, dzieci i młodzieży w gminie Swarzędź” w 2007 r. 1. Cele i zadania programu: 1) zwiększenie aktywności i efektywności działań klubów sportowych z osobowością prawną, uczniowskich klubów sportowych, których zakres działania obejmuje rozwój sportu dzieci i młodzieży; 2) zaktysytowanie działań w sferze rozwoju kultury na obszarze Miasta i Gminy Swarzędź, ze szczególnym uwzględnieniem pracy świetlic środowiskowych; 3) organizacja zajęć sportowo-rekreacyjnych dla uczniów z terenu Miasta i Gminy Swarzędź, objętych działaniami Klubów Sportowych i Uczniowskich Klubów Sportowych; 4) przeciw działaniu patologiom społecznym, pomoc środowiskom trudnym i zubożonym, funkcjonującym na terenie Miasta i Gminy Swarzędź, szczególnie tych, charakteryzujących się najwyższym wskaźnikiem bezrobocia; 5) uregulowanie zasad pracy i świadczenia usług w sferze działalności na rzecz rozwoju sportu i kultury w gminie Swarzędź, świadczonej przez trenerów, opiekunów i instruktorów pracujących z młodzieżą i dziećmi oraz inne osoby fizyczne, posiadające uprawnienia do prowadzenia tych działań na postawie obowiązujących przepisów; 6) stworzenie atrakcyjnej oferty zagospodarowania wolnego czasu dla dzieci i młodzieży z terenu Miasta i Gminy Swarzędź, pozwalającej na rozwijanie talentów, zainteresowań dzieci i młodzieży w sferze kultury oraz sportu; 7) rozwijanie i wzmacnianie pożądanych wzorców postępowania i postaw etycznych wśród młodzieży i dzieci i budzenie aktywności zapobiegającej marazmom na terenie środowiska lokalnego, z którego pochodzą i w którym żyją beneficjenci ostatecznych programu; 8) organizacja zajęć pozalekcyjnych kształtujących właściwe i pożądane nurty zainteresowania młodzieży (turystyka, sport, działalność kulturalna, komputery i internet, działalność społeczna, ochrona przyrody, działalność religijna itp.); 9) działania te są elementem polityki Gminy Swarzędź realizowanej na rzecz zrównoważonego rozwoju, wyrownywania szans rozwoju i edukacji oraz dostępu do dobry kultury i sportowych projektów dla dzieci i młodzieży w Gminie Swarzędź 2. Zasady realizacji: 1) W roku 2007 systemem objęci zostaną animatorki, które w ramach programu przeznaczone zostaną środki finansowe na umowy pochodzące z budżetu gminy Swarzędź w wysokości 70 tys. zł. Środki przydzielone zostaną w I edycji: sierpień – grudzień 2007 na zasadach opracowanych w ramach konkursu ofert, którego organizatorem będzie Urząd Miasta i Gminy Swarzędź. 2) W kolejnych latach planowane jest objęcie programem również organizatorów, działających z terenu gminy Swarzędź, które w statucie mają wpisane działania świadczące na rzecz rozwoju kultury i sportu wśród dzieci oraz młodzieży. 3. Organizator. Urząd Miasta i Gminy Swarzędź 4. Uczestnicy – adresaci programu: 1) nauczyciele wychowania fizycznego, instruktorzy i trenerzy pracujący z dziećmi i młodzieżą w Klubach Sportowych posiadających osobowość prawną, w Uczniowskich Klubach Sportowych, na terenie gminy Swarzędź; 2) animatorki kultury, realizujące zajęcia z młodzieżą i dziećmi na terenie świetlic środowiskowych, w ramach prowadzonych zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych - posiadający do tego uprawnienia pedagogiczne i specjalistyczne na podstawie obowiązujących przepisów. 5. Kryteria zgłoszeń Zgłoszenia kandydatów - przystąpienie do otwartego konkursu ofert dla Klubów Sportowych z osobowością prawną, Uczniowskich Klubów Sportowych, innych podmiotów realizujących działania, obejmujące zadania, dotyczące rozwijania sportu i kultury wśród dzieci i młodzieży. Organizatorem konkursu ofert jest Urząd Miasta i Gminy Swarzędź, który ogłasza konkurs w ramach odrębnego regulaminu; 6. Sposób wyboru uczestników reguluje regulamin konkursowy, ustanowiony przez Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędź na drodze osobnego rozporządzenia, określając warunki konkursu. Rada Miejska uchwala powierza wykonanie zadania Burmistrzowi Miasta i Gminy dokończenie na str. 25 dokonanie ze str. 24 Swarzędz, zobowiązując go do przeprowadzenia otwartego konkursu ofert w ramach programu: „Animator sportu i kultury dzieci i młodzieży w gminie Swarzędz” zgodnie z założeniami programu. 7. Sposób realizacji zadania zakres zadań animatora i sposób dokumentowania wykonanych prac określa umowa Animatora z Klubem Sportowym, Uczniowskim Klubem Sportowym, innym podmiotem, występującym w roli pracodawcy lub w sytuacji braku osobowości prawnej danego podmiotu, uniemożliwiającej podpisowanie umowy z animatorem dopuszczalne jest zawarcie jej w imieniu grantobiorcy przez Urząd Miasta i Gminy Swarzędz. W przypadku, gdy animatorski animator wyłoniony w drodze konkursu zobligowany jest do prowadzenia na bieżąco „dziennika pracy animatora” w celu rejestrowania realizowanych przez siebie zajęć. Dokumentacja może być prowadzona w innej formie, przyjętej przez klub lub podmiot zatrudniający animatora, jednakże w taki sposób, aby nie budziła żadnych wątpliwości co do jakości pracy i stosowanych metod pracy, w przypadku poddania dokumentacji kontroli. 8. Przeznaczenie środków finansowych 1) Środki zabezpieczone w budżecie gminy Swarzędz na realizację programu „Animator sportu i kultury dzieci i młodzieży” mogą być przeznaczone wyłącznie na dofinansowanie pracy animatorów i działania „miękkie”, wśród których uwzględniono: 2)-prowadzenie zajęć pozaszkolnych i pozałekcynych dla dzieci i młodzieży w sferze rozwoju sportu i kultury, ze szczególnym naciskiem na zajęcia odbywające się w świetlicach szkolnych na terenie sołectw i boiskach wiejskich lub innych terenach, mogących spełniać tę funkcję 3)-uczestnictwo w zawodach sportowych, imprezach sportowych, imprezach o charakterze kulturalnym 4)-prowadzenie imprez i zawodów dla dzieci i młodzieży (sędziowanie, realizacja konkursów, programów imprezy) 5)-przygotowywanie, prowadzenie zajęć o charakterze turystycznym, wzmacniającym wartości patriotyczne wśród dzieci i młodzieży 6)-projekty mające na celu włączanie młodzieży w proces integracji społeczności lokalnej poprzez jej aktywny udział w imprezach integracyjnych oraz akcjach społecznych 7) Środki przeznaczone na program „Animator sportu i kultury dzieci i młodzieży w gminie Swarzędz” nie mogą być przeznaczone na sfinansowanie zakupu sprzętu sportowego, wyposażenia i innych materiałów rzeczowych, jak również na prowadzenie prac remontowych, adaptacyjnych itp. 9. Sposób kontroli i nadzoru nad realizacją zadania nadzór nad realizowanym zadaniem sprawuje Biuro Komunikacji Społecznej, Kultury i Sportu Urzędu Miasta i Gminy Swarzędz. Wyłonione w drodze konkursu Kluby Sportowe, Uczniowskie Kluby Sportowe lub inne podmioty, realizujące zadania objęte programem „Animator kultury i sportu dzieci i młodzieży w gminie Swarzędz” dokonują kontroli i oceny realizacji nawiązujących umów oraz rozliczają i opracowują sprawozdania z realizacji przyjętego zadania. Kompleksowe sprawozdanie i ocena realizacji programu gradowej przekładają do Biura Komunikacji Społecznej, Kultury i Sportu Urzędu Miasta i Gminy Swarzędz. Nr XI/47/2007 w sprawie: udzielania pomocy finansowej Miastu Poznań z przeznaczeniem na budowę Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej § 1 Udziała się z budżetu Gminy Swarzędz na 2007 rok pomocy finansowej Miastu Poznań w formie dotacji celowej na zadanie w zakresie kultury „Budowa Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej”. § 2 Pomoc finansowa, o której mowa w § 1 zostanie udzielona ze środków budżetu Gminy na 2007 rok w wysokości 15.000,00 zł/stowarzyszenie: piętnaście tysięcy złotych, w formie dotacji celowej w dziale 921 Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego, rozdział 92195- Pozostała działalność. § 3 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy Swarzędz, upoważniając Burmistrza do zawarcia z Miastem Poznań umowy określającej przeznaczenie i zasady rozliczenia środków o których mowa w §1. § 4 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uzasadnienie: W związku z podjęciem przez Świątowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wielkopolska inicjatywy budowy Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej poświęconego wszystkim, którzy oddali trud i życie w obronie ojczyzny w okresie stalinowskim. Gmina Swarzędz udziela pomocy finansowej w kwocie 15.000 zł na częściowe pokrycie kosztów realizacji wyżej wymienionego zadania. Środki finansowe zostaną przekazane na podstawie umowy Miasta Poznań, które realizuje budowę Pomnika. Nr XI/48/2007 w sprawie: zmiany uchwały budżetowej miasta i gminy na 2007 rok § 1 W Uchwale Nr VII/28/2007 z dnia 21 marca 2007 r. w sprawie: „Uchwalenia budżetu miasta i gminy na 2007 rok”, ustanowionej Uchwałą Nr IX/35/2007 Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2007r., Zarządzeniem Nr OR 0151/63/2007 Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia 13 czerwca 2007r. Uchwałą Nr XI/42/2007 Rady Miejskiej z dnia 27 czerwca 2007r. oraz Zarządzeniem nr OR 0151/67 /2007 Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 29 czerwca 2007r. wprowadza się następujące zmiany: 1) W paragrafie 2 zwiększa się wydatki budżetowe o kwotę 350.000 zł i ustala się kwotę wydatków w wysokości 106.249.299 zł zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej uchwały 2) W załączniku nr 1 do uchwały budżetowej odpowiednie podziały klasyfikacji budżetowej otrzymują brzmienie określone w załącznikach nr 1 do niniejszej uchwały, ponadto dodaje się załączniki nr 1a 3) Paragraf 3 uchwały budżetowej otrzymuje brzmienie: „Zródelem pokrycia deficytu budżetowego w kwocie 16.006.427 zł są kredyty bankowe, pożyczki oraz wolne środki.” Zestawienie źródeł przychodów i rozchodów związanych z finansowaniem deficytu budżetu określa załącznik nr 2 do niniejszej uchwały 4) W paragrafie 4 uchwały budżetowej o kwotę 350.000 zł zwiększa się wydatki majątkowe na rok 2007 i ustala się plan po zmianach w wysokości 5.954.000 zł Załącznik Nr 3 do uchwały budżetowej otrzymuje brzmienie: „Planowana stanowi załącznik nr 3 do niniejszej uchwały” 5) Paragraf 10 uchwały budżetowej otrzymuje brzmienie: „Ustala się limit zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz emitowanych papierów wartościowych w kwocie 16.271.527 zł z tego na: a) pokrycie występującego w ciągu roku przejściowego deficytu budżetu 1.000.000 zł b) finansowanie planowanego deficytu budżetu 13.616.327 zł c) spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz zaciągniętych pożyczek i kredytów 1.655.200 zł” § 2 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta i Gminy § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i ogłoszenia w sposób zwyczajowo przyjęty Uzasadnienie: W uchwale budżetowej na 2007 rok wprowadza się zmiany w zakresie wydatków budżetowych, w tym: Do Wykazu zadań majątkowych na rok 2007 wprowadza się zadanie pn.: 1. Wykup gruntu o pow. ca 5.000 m w Swarzędzu przy ulicy Strzeleckiej – Zakupy majątkowe, poz. nr 10 – za kwotę 350.000 zł. W wyniku negocjacji ustalonej cenej jednostkę nabycianego gruntu 10,00 zł/m2 zrealizować kompleksu sportowego, należącego do Gminy Swarzędz przy ulicy Strzeleckiej, użytkowanego przez Klub Sportowy UNIA, jest zlokalizowana na terenach osoby fizycznej. Wykupienie przedmiotowego gruntu pozwoli na zakończenie długoterminnego procesu regulowania stanu terytorialno-prawnego. Boisko treningowe wraz z infrastrukturą będzie stanowiło całość i własność Gminy Swarzędz. Ponadto, dokonuje się zmiany w planie przychodów i rozchodów związanych z pokryciem deficytu budżetowego poprzez zwiększenie planowanych do zaciągnięcia pożyczek o kwotę 350.000 zł Nr XI / 49 / 2007 w sprawie: nabycia gruntu położonego w Swarzędzu przy ul. Strzeleckiej Od redakcji: Pełne teksty wszystkich uchwał wraz z uzasadnieniami dostępne są w Biurze Rady Miejskiej oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. PRZYDATNE... Urząd Miasta i Gminy Swarzędz Rynek 1 tel. 061 65 12 000 fax: 061 65 12 11 www.swarzedz.pl, firstname.lastname@example.org email@example.com godziny pracy UMiG: poniedziałek- piątek: 8.00-16.00; wtorek- piątek: 7.30-15.30 Burma Miasta i Gminy Swarzędz przyjmuje interesantów w poniedziałki w godz. 10-16. Biuro Rady Miejskiej Rynek 1 tel. 061 65 12 105 firstname.lastname@example.org przewodniczący@swarzedz.pl Przewodniczący RM Piotr Choryński dyżuruje w poniedziałki i czwartki w godz. 15.00 – 17.00 w Biurze Rady Telefony alarmowe Policja 997 Pogotowie Ratunkowe 999 Straż Pożarna 998 Pogotowie wod.-kan. 994 Gazownia 992 Straż Miejska ul. Strzelecka 2 (obok ZGK) tel. 061 651 21 13, 651 21 14 od pon. do pt. w godz. 14.00-21.00; tel. 0607-365-266 sob., niedz. - święta: tel. 0605-428-796 Komisariat Policji w Swarzędzu ul. Grudziądzka 30a tel. calodobowy 061 81.72.323 tel. anonimowy 061 817 23 01 Ochotnicza Straż Pożarna w Swarzędzu ul. Bramkowa 1 tel. 061 817-23-02, 061 817-23-08 email@example.com Ochotnicza Straż Pożarna w Kobylinicy Kobylinica, ul. Poznańska tel. 061 815-10-49 Pogotowie Ratunkowe Podstacja Swarzędz os. Dąbrowszczaków 8/12 tel. 061 817 23 09 (całą dobę) Laboratorium Analiz Lekarskich „Jaromed” os. Dąbrowszczaków 8/19 tel/fax 061 817 46 08 Pracownia Rentgenowska „Kwant” Pl. Niezłomnych 15, tel. 061 651 12 85 Zespół Przychodni Lekarza Rodzinnego „Diagter” ul. Poznańska 15 tel. 061 817 25 33 tel. 061 817 25 49 Apteki dyżurne dyżury nocne w godz. 20-8 i sobotnie popołudniowe (w tym samym tygodniu) w godz. 14-20: 26.03.-02.04.2007. „Optima” os. T.Działyńskiego 39 09.04.-16.04.2007. „Zatorze” os. Raczyńskiego 18 16.04.-23.04.2007. „Pod Lipami” os. Zygmunta III Wazy 17 23.04.-30.04.2007. „Swarzedzka s. c. p.w. Św. Józefa” ul. Rynek 16 30.04.-07.05.2007. „Zamkowa”, „Meris” s. c. ul. Zamkowa 17 c 07.05.-14.05.2007. „Nasza Apteka” ul. Poznańska 17 Ośrodek Pomocy Społecznej ul. Poznańska 17 tel./fax: 651 26 50, 651 26 51, 651 26 52, 651 26 53 (sekcja świadczeń rodzinnych) Gminne Centrum Informacji ul. Działalna 61a tel. 061 818 17 30, firstname.lastname@example.org www.ops-swarzedz.org.pl Zakład Gospodarki Komunalnej ul. Strzelecka 1 tel. 061 651 15 41 pogotowie wod-kan ZGK: 061 651 15 41 (do 16.00), 0663 818 601 i 697 725 522 (po 16.00 i w święta) Ośrodek Kultury ul. Piaski 4 tel. 061 817 20 34 email@example.com Biblioteka Publiczna os. Czwartków 1 tel. 061 817 3 103, 817 3 102 firstname.lastname@example.org Pływalnia „Wodny Raj” ul. Kosynierów tel. 061 65 07 555 www.wodnyraj.pl Lotnisko Aeroklubu Poznańskiego 62-240 Swarzędz, Kobylinica tel/fax: 061 8 780 725, 061 8 780 741 www.aeroklub.poznan.pl Skansen i Muzeum Pozeczlarstwa im. prof. Ryszarda Kosteckiego ul. Poznańska 35 tel. 061 651 18 17 www.museum-szeniawa.pl Godziny otwarcia: sezon zimowy (01.11-31.03): wt-sob godz. 9.00-15.00, w sezonie letnim (01.04-31.10): wt-sob godz. 9.00-16.00, medz. godz. 10.00-15.00 Muzeum Przyrodniczo-Lowieckie w Urzędowie ul. Urzędowska 1, Akacjowa 12, tel. 061 818 12 11 www.muzeum-szeniawa.pl Godziny otwarcia: codziennie poza niedzielkami 8.00-15.00, maju i w czerwcu 8.00-18.00. W niedziele i święta: sezon letni (1.04-31.10): 10.00-16.00, sezon zimowy (2.11-31.03): 10.00-15.00. Niedziela, 1 stycznia, 1 dzień świet Wielkanocnych, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 listopada, 11 listopada, 25 grudnia. Cech Stolarzy Swarzędzkich ul. Wrzesińska 41 tel. 061 817 21 37 fax. 061 817 30 55 www.swarzedz-pawilonmeblowy.pl Spółdzielnia Mieszkaniowa ul. Kwasińskiego 1 tel. 061 817 40 11 www.sm-swarzedz.pl Wiraz-Bus Garaż Transportowa 1 62-020 Swarzędz tel./fax 061 817 22 51, 817 22 67 email@example.com www.wiraz-bus.com.pl --- Dyżury aptek Uprzejmie informujemy, że ustalono według poniższego planu harmonogram dyżurów nocnych tygodniowych aptek w Swarzędzu w godzinach od 20:00 do 8:00 i dyżurów popołudniowych sobotnich (w tym samym tygodniu) od 14:00 do 20:00. \| Nazwa i adres apteki \| Data dyżurowa \| \|-----------------------\|----------------\| \| „Nasza Apteka” ul. Poznańska 17 \| 30.07.-06.08.2007 \| \| „Apteka w Pasażu” - (market Agrobex) ul. Graniczna 63 \| 06.08.-13.08.2007 \| \| „ROSA-PHARM” - (market TESCO) ul. Cieszkowskiego 39 \| 13.08.-20.08.2007 \| \| „Apteka Przyjazna” - market Biedronka ul. Cieszkowskiego 5/7 \| 20.08.-27.08.2007 \| \| „Pod Korona” ul. Rynek 18 \| 27.08.-03.09.2007 \| \| „Millenium” os. Dąbrowszczaków 26 \| 03.09.-10.09.2007 \| \| „Osiedlowa” os. Kościuszkowców 13 \| 10.09.-17.09.2007 \| \| „Optima” os. T.Działyńskiego 39 \| 17.09.-24.09.2007 \| \| „Zatorze” os. Raczyńskiego 18 \| 24.09.-01.10.2007 \| \| „Pod Lipami” os. Zygmunta III Wazy 17 \| 01.10.-08.10.2007 \| \| „Swarzedzka s. c. p.w. Św. Józefa” ul. Rynek 16 \| 08.10.-15.10.2007 \| \| „Zamkowa”, „Meris” s. c. ul. Zamkowa 17 c \| 15.10.-22.10.2007 \| \| „...Nasza Apteka” ul. Poznańska 17 \| 22.10.-29.10.2007 \| \| „Apteka w Pasażu”- (market Agrobex) ul. Graniczna 63 \| 29.10.-05.11.2007 \| \| „ROSA-PHARM” - (market TESCO) ul. Cieszkowskiego 39 \| 05.11.-12.11.2007 \| \| „Apteka Przyjazna” - market Biedronka ul. Cieszkowskiego 5/7 \| 12.11.-19.11.2007 \| \| „Pod Korona” ul. Rynek 18 \| 19.11.-26.11.2007 \| \| „Millenium” os. Dąbrowszczaków 26 \| 26.11.-03.12.2007 \| \| „Osiedlowa” os. Kościuszkowców 13 \| 03.12.-10.12.2007 \| \| „Optima” os. T.Działyńskiego 39 \| 10.12.-17.12.2007 \| \| „Zatorze” os. Raczyńskiego 18 \| 17.12.-24.12.2007 \| \| „Pod Lipami” os. Zygmunta III Wazy 17 \| 24.12.-31.12.2007 \| --- Zmiana godzin rejestracji pojazdów Od 23 lipca br. rejestracja pojazdów w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w Poznaniu przy ul. Jackowskiego 18 odbywa się codziennie - od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 - 18.15. Wydłużenie godzin pracy ma poprawić obsługę oraz większej liczby klientów Wydziału Komunikacji. Statuetki oraz dyplomy, uprawniające do posługiwania się tytułem „Najlepsza Inwestycja w Człowieka 2007 r.” odebrali w Warszawie Dyrektor PUP w Poznaniu Zygmunt Jeżewski oraz prezes Fundacji, Andrzej Markiewicz. Nagrody wręczyli Grażyna Gęsicka, Minister Rozwoju Regionalnego oraz Nicolaus van der Pas, Dyrektor Generalny EFS. ● „Być aktywną” Projekt „Być Aktywną” (współfinansowany z EFS w ramach SPO RZL), realizowany przez Powiatowy Urząd Pracy w Poznaniu kompleksowym wsparciem objął prawie 300 długotrwale bezrobotnych kobiet z powiatu poznańskiego i miasta Poznania, którym zaproponowano m.in. Warsztaty Aktywnego Poszukiwania Pracy, szkolenia i kursy zawodowe, przygotowanie zawodowe, a nawet dotacje na podjęcie działalności gospodarczej (powstało 15 jednoosobowych firm). - Żeby osiągnąć sukces, trzeba współdziałania: wykonawcy projektu, partnerów (w naszym wypadku był to Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie), a także odbiorców projektu. Wszystkim stronom chce pogratulować i podziękować – powiedział Zygmunt Jeżewski, dyrektor PUP w Poznaniu. Warto podkreślić, że projekt został zrealizowany ściśle według założeń wstępnych. Działania zaplanowane w projekcie zostały tak dostosowane, aby pomóc beneficjentkom w pogodzeniu roli pracownika, matki i żony. Dlatego organizowane wsparcie było w jak największym stopniu odpowiednie do konkretnego przypadku każdej uczestniczki. ● „Pelnosprawny sukces. Promocja nowej integracji” Drugi nagrodzony projekt to ogólnopolska kampania informacyjno-promocyjna „Pelnosprawny sukces. Promocja nowej integracji”, współfinansowany z EFS oraz PFRON, realizowany przez Fundację im Królowej Polski św. Jadwigi z Puszczykowa. W ramach projektu zrealizowano 50 konferencji informacyjno-promocyjnych o wyjątkowym charakterze. Podczas każdej z nich o możliwościach osiągnięcia życiowego i zawodowego sukcesu przez osoby niepełnosprawne mówiли sami niepełnosprawni – ludzie sukcesu. Ponadto wyświetlano nakręcone przez fundację filmy o ich codziennym życiu. Na spotkania w całej Polsce przybyło łącznie ponad 5000 osób. Po niedzielniakowej ceremonii prezes, Andrzej Markiewicz, powiedział: - W całej Polsce, od Kolobrzegu po Zakopane, od Krosna Odrzańskiego po Janów Lubelski spotkaliśmy się z żywością lokalnych władz i mediów. Nasz sukces jest także ich sukcesem, bardzo im za całe zaangażowanie dziękuję. Tomasz Mika Fundacja im Królowej Polski św. Jadwigi z Puszczykowa Rondo w Robakowie Wygodniejszy i bezpieczniejszy, taki w dwóch słowach będzie przejazd przez skrzyżowanie ulicy Poznańskiej i Szkolnej w Robakowie. Wszystko dzięki oddaniu do użytku nowego ronda, które powstało w rejonie charakteryzującym się dużym natężeniem ruchu. Przyczyną tego są zlokalizowane w tej części gminy Kórnik inwestycje oraz rozwijające się osiedla domków jednorodzinnych. Drugiego czerwca 2007 roku, Jan Grabkowski, Starosta Poznański, wspólnie z Jerzym Lechnerowskim, Burmistrzem Miasta i Gminy Kórnik, przecięli wstęgę na nowo wybudowanym obiekcie. Inwestycja sfinansowana została ze środków publiczno-prywatnych Starostwa Powiatowego w Poznaniu, Urzędu Miasta i Gminy w Kórniku oraz firmy K.J.S. Invest z Warszawy. Jest ona przykładem dobrej współpracy pomiędzy samorządem powiatowym a inwestorem prywatnym. Całkowity koszt inwestycji wyniósł ok. 1,370 tys. zł. W ramach tego zadania wykonano m.in. przebudowę urządzeń telekomunikacyjnych, elektroenergetycznych i wodociągowych, wybudowano kanalizację deszczową z urządzeniami oczyszczającymi ścieki deszczowe, zainstalowano oświetlenie, wybudowano zatokę autobusową oraz drogę dojazdową do spółdzielni rolniczej. Parametry techniczne ronda: • średnica wyspy środkowej – 24m • średnica zewnętrzna ronda – 40m • szerokość jezdni ronda – 5,0m • szerokość pierścienia – 3,0m • wyspy dzielące : • długość – 15m • szerokość – 2,5m Tomasz Morawski Gabinet Starosty Tutaj jest OK. Szlifierz i tokarz - dwa nowe kierunki kształcenia Uroczyste podpisanie porozumienia. Od kilku lat szkoły ponadgimnazjalne powiatu poznańskiego kształcą młodzież w zawodach poszukiwanych przez wielkopolskich pracodawców. Florysta i mechatronik to tylko dwa z najbardziej znanych przykładów. Teraz do tej listy dołączy jeszcze jeden zawód – operator obrabiarek skrawających. W odpowiedzi na zapotrzebowanie koncernu SKF, największego na świecie dostawcy produktów, rozwiązań oraz usług w przemyśle lożyzkowym, uszczeplnionowym oraz przemysłach związanych z ruchem obrotowym, który w Poznaniu działa na bazie dawnej Fabryki Łożysk Tocznych, w roku szkolnym 2007/2008, w ZS nr 1 w Swarzędzu, powiat poznański uruchamia kształcenie przyszłych szliferzy metali i tokarzy. Nauka przedmiotów ogólnokształcących oraz teoretycznych zawodowych odbywać się będzie w Swarzędzu, a zajęcia praktyczne w fabryce SKF Poznań oraz Poznańskim Centrum Kształcenia Ustawicznego i Praktycznego. Podpisanie porozumienia, pomiędzy powiatem poznańskim a SKF Poznań Spółka Akcyjna, na podstawie którego odbywać się będzie nauka wspomnianego powyżej zawodu, miało miejsce 12 czerwca 2007 roku w siedzibie firmy SKF Poznań, przy ul. Niesiażskiej 15. Wizyta w zakładach SKF w Poznaniu. Współpraca powiatu poznańskiego z koncernem SKF to kolejny, po VW Poznań, dobry przykład działań, którego celem jest stworzenie polskiej młodzieży korzystnych warunków nauki i pracy w kraju. Tomasz Morawski Gabinet Starosty Sukcesy projektów z powiatu poznańskiego Zygmunt Jeżewski, dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Poznaniu i Andrzej Markiewicz, prezes Fundacji im. Królowej Polski św. Jadwigi z Puszczykowa odbierają dyplomy uprawniające do posługiwania się tytułem "Najlepsza Inwestycja w Człowieka 2007". • „Najlepsza inwestycja w człowieka 2007”. Zaledwie 60 projektów z całej Polski (na kilka tysięcy realizowanych) zostało nagrodzonych w prestiżowym konkursie „Dobre praktyki EFS” i uzyskało zaszczytny tytuł „Najlepsza inwestycja w człowieka 2007”. Konkurs ten zorganizowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Wśród laureatów znalazły się dwa projekty z powiatu poznańskiego. Jeden powstał i został zrealizowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Poznaniu, drugi napisała i zrealizowała, od lat współpracującą z powiatem, organizacja pozarządowa – Fundacja im. Królowej Polski św. Jadwigi. Obydwa projekty przeszły przez gęste sito weryfikacji i pokonały olbrzymią konkurencję. dokonczenie na str. 27	<urn:uuid:510f903a-a5c2-4d51-aa12-d203b634f1f8>	finepdfs	1.995117	CC-MAIN-2018-26	http://swarzedz.pl/fileadmin/Swarzedz/Prosto_z_ratusza/2007/PzR_2007-07.pdf	2018-06-19T04:29:59Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-26/segments/1529267861899.65/warc/CC-MAIN-20180619041206-20180619061206-00009.warc.gz	298,855,615	0.9998	0.999945	0.999945	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 1396, 3381, 4443, 8423, 14618, 18550, 20587, 25654, 27570, 30710, 34999, 37575, 43326, 46812, 51956, 56475, 61072, 64954, 68243, 70767, 74542, 82878, 87945, 96017, 103793, 109847, 113754, 116231 ]	1	0
ISSN: 2392-3113 Retoryka i instytucje Rhetoric and institutions 3/2016 EDITOR: KATARZYNA MOLEK-KOZAKOWSKA #MEDIA ANNA KIRYJOW SGGW, WARSZAWA firstname.lastname@example.org Perswazja w dobie snapchatyzacji: #uniwersytet License This work is licensed under a Creative Commons Attribution 3.0 Poland. The content of the license is available at http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/pl/ ANNA KIRYJOW SGGW, WARSZAWA email@example.com Perswazja w dobie snapchatyzacji: #uniwersytet Nie ma cię w sieci, czyli nie istniejesz. Tę obiegową prawdę stosujemy już nie tylko do osób prywatnych, ale także do ﬁ rm, instytucji, a nawet… uczelni. Szukając informacji na interesujący nas temat, wpisujemy żądaną frazę w Googla i w zaledwie ułamku sekundy otrzymujemy odpowiedzi – strony, fora, blogi, fanpage, proﬁ le w mediach społecznościowych. Jeżeli jesteśmy instytucją i nie dajemy wirtualnej odpowiedzi na realne problemy, w drugiej dekadzie XXI wieku oznacza to oddanie pola konkurencji. Zatem czy współczesne uczelnie, instytucje często o wielowiekowych tradycjach, mogą sobie pozwolić na swobodę decyzji – być czy nie być w sieci? Czy dla uczelni, która jest rozpoznawalną marką, ma swój naukowy prestiż i autorytet, publikowanie informacji na Facebooku, dodawanie zdjęć albo memów na swoim timelinie jest swoistym „zejściem z piedestału"? Czy szacownej uczelni wypada snapować? Szukając odpowiedzi na powyższe pytania, warto zdać sobie sprawę z dynamicznie zmieniającego się kontekstu społecznego. Jeszcze na początku wieku mówiono o rzeczywistości i rzeczywistości wirtualnej (real i virtual) jako o dwóch odrębnych światach, obecnie możemy stwierdzić, że te światy przenikają się do tego stopnia, że aż stapiają się w jedno. Jeszcze parę lat temu Internet podłączony do komputera stacjonarnego kosztował znacznie więcej niż dziś – dziś dostęp do Sieci mamy w smartfonach, z którymi praktycznie się nie rozstajemy, a wyszukiwarkę Google traktujemy – jak to opisał w swojej książce „Zero" Marc Elsberg – jako trzecią połówkę mózgu (Elsberg 2016). Nieustanny postęp technologiczny umożliwia ludziom niemal nieograniczoną eksplorację zasobów sieci, daje rozwiązania problemów i odpowiedzi na pytania, ale także tworzy nowe rodzaje więzi społecznych zapośredniczonych przez chociażby media społecznościowe, pozwalając na utrzymywanie kontaktów, rozrywkę i wymianę informacji. Taka sytuacja generuje nowe wyzwania dla komunikacyjne, marketingowe i co za tym idzie – perswazyjne. Wracając do początkowych pytań i patrząc z perspektywy uczelni – być czy nie być w sieci? Odpowiedź wydaje się oczywista. Szkoły wyższe to – oprócz kadry naukowo-dydaktycznej – w znakomitej większości studenci, którzy rokrocznie odmładzają społeczność akademicką. Jeszcze kilka lat temu w Polsce o miejsce na studiach starało się kilku kandydatów na miejsce, dziś sytuacja na wielu kierunkach jest diametralnie inna – to uczelnie walczą o kandydatów, których liczba maleje z powodu pogłębiającego się niżu demograﬁ cznego. Zatem te dwa główne czynniki – zmiany demograﬁ czne i rozwój nowoczesnych technologii powinny być przesłankami wystarczającymi do podjęcia decyzji o tym, że należy być w sieci, aby kandydaci i studenci mogli uczelnię zauważyć, polubić i wybrać. O wiele istotniejsze od tego, czy należy w sieci być, są pytania o to, po co i jak w niej funkcjonować, by przekonać do siebie potencjalnych klientów/odbiorców? Rozpatrując możliwości perswazyjne Snapchata, Facebooka czy innych mediów społecznościowych, należy skupić się także na cechach tych mediów i przekaz dostosować do ich technicznych możliwości. Czym innym będzie publikacja treści na fanpage'u, a czym innym na snapchatowym story, które ze swej efemerycznej natury znika po dobie. Persony, czyli analiza audytorium Internet, chociaż jest tak masowym i wszechobecnym medium, pozwala na wyjątkowe dopasowanie przekazu do wybranych grup odbiorców. O ile strona internetowa uczelni może łączyć w sobie przekazy adresowane zarówno do kandydatów, jak i do potencjalnych współpracowników (uczelni partnerskich, przedsiębiorców etc.), o tyle media społecznościowe wydają się w pewien sposób kierowane do najmłodszej grupy tworzącej wspólnotę akademicką: studentów i ewentualnych kandydatów. Choć rzecz jasna nie można tu generalizować, ponieważ np. Twitter w krajach skandynawskich oraz w Wielkiej Brytanii jest bardzo popularnym kanałem komunikacji między naukowcami. Content, czyli treść, wytwarzany przez szkoły wyższe, jest zazwyczaj imponujący. Jest to przede wszystkim specjalistyczna wiedza naukowa, która, choć stanowi sedno działań instytucji akademickich, nie jest szczególnie atrakcyjnym materiałem, gdy myślimy o przekazie skierowanym do kandydata na studia. Dzieje się tak z dwóch powodów: jest to przekaz za trudny i niezgodny z celem kandydata, który szuka miejsca na studia, czyli z jednej strony chce rozpocząć swoją przygodę z pogłębianiem wiedzy, która go szczególnie interesuje, a z drugiej wybiera styl życia i atmosferę uczelni, która nie podlega ocenom rankingowym. Kwestia prowadzenia badań naukowych jest na początku studiów tematem mglistym i odległym. Wchodząc w środowisko mediów społecznościowych i tworząc treści do publikacji, wciąż trzeba brać pod uwagę grupę docelową, której chcemy coś zakomunikować. W tym miejscu warto odwołać się do pojęcia audytorium retorycznego i zastanowić się, czy w świecie mediów społecznościowych nadawca mówi do * wyspecjalizowanego, jednolitego audytorium, czy raczej do audytorium różnorodnego, którego retoryczna deﬁ nicja styka się z socjologicznymi kategoriami grupy, masy i tłumu (Korolko 1990, 41). Jak wiadomo, perswazja retoryczna jest niemożliwa w społecznej próżni (Korolko 1990, 40), a pojęcie audytorium należy do podstawowych kategorii retoryki, ponieważ perswazja może być skuteczna tylko wtedy, gdy jest dostosowana do odbiorców, których trzeba przekonać, nakłonić lub poruszyć (Korolko 1990, 40). Od starożytności wiadomo, że aby przekonywać skutecznie, należy się zastanowić, do kogo się mówi. Z większą łatwością można skonstruować perswazyjny przekaz, jeżeli wiemy, że mówimy do grupy jednolitej pod względem chociażby wykształcenia, wieku czy pochodzenia. Wówczas dobranie odpowiednich argumentów i środków wyrazu jest łatwiejsze, niż wtedy gdy za zadanie stawiamy sobie przekonanie audytorium niewyspecjalizowanego – zróżnicowanego na przykład pod względem kategorii wieku, która implikuje wielorakie konsekwencje: chociażby inne wyksztalcenie, inne posługiwanie się językiem (współczesny slang młodzieżowy jest imponująco bogaty, a wprawne posługiwanie się nim pozwala na wytworzenie hermetycznej atmosfery niedostępności dla ludzi spoza kręgu, który się owym slangiem posługuje). Publiczność jest zatem polem starcia i niekiedy konﬂ iktu dwóch obszarów badawczych – retoryki oraz studiów nad kulturą i mediami (Jasinski 2001, 68). Amerykański badacz Lloyd Bitzer określając naturę publiczności retorycznej (nature of a rhetorical audience), zaznacza, że do jej zaistnienia konieczne jest spełnienie dwóch warunków. Żeby suma jednostek stała się publicznością retoryczną, musi być ona zdolna do poddania się wpływowi (capable of being inﬂ uenced) albo musi być mediatorem (agentem) zmian (mediators of change), czyli pod wpływem przekazu perswazyjnego może dokonać faktycznych działań (Jasinski 2001, 68). Czy tak jest w przypadku odbiorców komunikatów uczelni w mediach społecznościowych? Zakładamy, że tak, jeśli przekaz adresujemy do kandydatów: chcą podjąć jakieś działanie, są niepewni i potrzebują rady. Jeśli przekaz dotyczy studentów – z jednej strony cechy społeczne, jak młodość, silna potrzeba przynależności do grupy, akceptacji sprawia, że są podatni na perswazję, a z drugiej strony – mogą działać, wziąć udział w jakichś akcjach, budować wizerunek uczelni, skomentować post. Można więc powiedzieć, że interaktywność mediów społecznościowych ułatwia budowanie publiczności retorycznej. Otis Duncan, bazując na dokonaniach Meada i Burke'a, stworzył typologię publiczności zbudowaną na kategoriach socjologicznych – wyróżnił ich pięć : (1) publiczność (general public; they), (2) strażnicy społeczności (community guardians, we), (3) inni znaczący dla nas ludzie – przyjaciele (others signiﬁ cant to us, you), (4) my sami (the self we address inwardly in soliloquy), (5) publiczność idealna (Jasinski 2001, 70). Publikując treści via media społecznościowe warto zastanowić się, do której z tych kategorii mówimy – czy jest to spójna całość, czy chaotyczny tłum. Fanpage to miejsce z deﬁ nicji zrzeszające fanów danej instytucji, miejsca, ﬁ rmy, stąd pytanie o sposób narracji jest kluczowe – czy przemawiać z pozycji eksperta, czy wejść w rolę członka społeczności, tworząc wspólnotę osób i wartości. Fanpage jest medium, które umożliwia oba te podejścia. Z jednej strony nadawca komunikatu może być merytorycznym „głosem uczelni", który opowiada o dokonaniach i osiągnięciach naukowych, dzieli się wynikami badań i popularyzuje nowe odkrycia. Z drugiej zaś strony nadawca może wcielić się w rolę przeciętnego członka społeczności akademickiej i dzielić się np. aktualnymi zdjęciami z kampusu, popularnymi memami o życiu studenckim i wszystkimi innymi lekkimi treściami, które w zamyśle nadawcy mają wywołać u odbiorcy uśmiech, poczucie bycia zrozumianym, a w szerszym kontekście sympatię do instytucji, która myśli w podobny sposób. Toteż możemy mówić do tych, których interesują stricte naukowe przekazy, jak i do tych, którzy szukają przyjemnego i lekkiego contentu. Publikacje, które można odnaleźć na facebookowych proﬁ lach są zatem zróżnicowane nie tylko pod względem treści, ale również audytorium, do którego przekazy są kierowane. Słuchacz, do którego mówimy w warunkach mediów społecznościowych, może w przekazach ulegać nie tyle misternie zorganizowanym argumentom z różnorodnych dziedzin nauki, co dać się poruszyć za pomocą autentycznego, niewystudiowanego przekazu i ulec przyjemnym emocjom na widok np. zdjęcia wiewiórki wspinającej się po drzewie, która pozornie nie ma wiele wspólnego z dostojnością uczelni, jednak statystyki wyraźnie pokazują, że tego typu treści cieszą się największą popularnością. Jak pisze Korolko (1990, 138) – w akcji oratorskiej obok czynników takich jak autorytet mówcy, liczy się to, czy umie on traﬁ ć do umysłu i serc odbiorców, mimo że popełnia błędy językowe lub posługuje się ogólnikami czy banałami. Liczne przykłady dotyczące autentyczności w komunikacji internetowej omawia Jan Grzenia (2014, 17), pokazując, że to, co lingwiści uznaliby za rażące błędy, w komunikacji zapośredniczonej jest normą stylistyczną. Jednym z takich zjawisk o charakterze perswazyjnym w komunikacji internetowej jest „kropka nienawiści", o której piszą badacze języka (Bralczyk, Miodek i Markowski 2014, 17), czyli zmiana interpretacji kropki na końcu zdania – to, co językoznawcy uznają za podstawową normę interpunkcyjną, Internet zmienił w wyraz nienawiści, a w łagodniejszej formie w znak, że nadawca komunikatu się obraził (skoro kończy swoją wypowiedź kropką). Oczywiście nie każda kropka ma charakter nienawistny, jednak warto zwrócić uwagę na to zjawisko, które zrodziło się jako pokłosie komunikacji „messengerowej" typowej dla pokolenia cyfrowego. Użycie kropki na końcu krótkiej wypowiedzi może być odczytane jako oznaka złości, irytacji lub gniewu. Doskonałym zobrazowaniem tego zjawiska językowego jest popularny fanpage „Kropka nienawiści." Znajomość ciągle zmieniających się w Internecie norm komunikacyjnych pozwala nadawcy starać się o pozyskanie życzliwości słuchaczy. Większość zaleceń kieruje nas w stronę wytworzenia właściwego klimatu „akcji oratorskiej" (Korolko 1990, 138). Estetyka „wdzięku oratorskiego" wymagała i nadal wymaga najwyższych umiejętności, począwszy od wyczucia mówcy, tematu, warunków wygłoszenia mowy. Zainteresowanie słuchacza budziło też użycie odpowiednio przemyślanych ﬁ gur (Korolko 1990, 138). Czy można zestawiać ﬁ gury retoryczne z naklejkami na Snapchacie? Czy użycie emoji zniewoli odbiorców? Jak publikować perswazyjne teksty, obrazy, ﬁ lmy i skutecznie dotrzeć do zróżnicowanego audytorium? Wiele z narzędzi współczesnego marketingu korzysta z zasobów retorycznych, nawet jeśli to nawiązanie nie jest wprost wskazane. Jednym z takich przykładów są persony, jedno z podstawowych narzędzi content marketingu. Tworzenie person przypomina klasyczne analizy audytorium i znajduje doskonałe zastosowanie w działaniach komunikacji internetowej. Przy planowaniu komunikacji pożądanym rozwiązaniem jest stworzenie persony czy grupy person, które byłby przedstawicielami naszych odbiorców. Persona to archetyp naszego odbiorcy, czyli wykreowana na podstawie dostępnych danych postać, która ma nam przybliżyć obraz osoby, do której wysyłamy komunikat. Idealna persona ma imię, nazwisko, wiek, zdjęcie, miejsce pochodzenia oraz hobby. Złożoność takiej charakterystyki można budować na wiele sposobów i w szerszym kontekście, natomiast dane wymienione powyżej mogłyby nam wyłonić już kilka person – kandydat, student, absolwent, pracownik, naukowiec. Te pięć kategorii z pewnością nie wyczerpuje mnogości kreacji, ale wystarczy, by zdać sobie sprawę, iż np. Kasia Malinowska, 18-letnia maturzystka z Warszawy, której pasją są psy rasy maltańczyk, wolny czas spędza na pogłębianiu wiedzy o kynologii, to zupełnie inna persona niż 19-letni Tomek Zawadzki, student I roku zootechniki, pochodzący z miejscowości pod Sokołowem Podlaskim, którego rodzina od pokoleń zajmuje się hodowlą zwierząt gospodarskich, a jeszcze inną personą będzie 24-letnia Zoﬁ a Kowalska, która pochodzi z Gdańska, ukończyła studia magisterskie na wydziale prawa, ale jej życiową pasją jest malarstwo. Te kilka przykładowych person pomaga zrozumieć, do kogo mówimy, kto jest odbiorcą naszych komunikatów. Z tego krótkiego rysu charakterologicznego można wysnuć chociażby wniosek, że różnica wieku między najmłodszą, a najstarszą osobą wynosi zaledwie 6 lat i że wszystkie osoby są młode. Pochopne wnioskowanie mogłoby doprowadzić do stwierdzenia, że skoro wszyscy są młodzi, to powinny ich interesować podobne tematy, a jednak widzimy, że to trzy zupełnie różne osoby – kandydat, student i absolwent. Co więcej, każdy z nich pochodzi z innego miejsca w Polsce i ma inne hobby, co z pewnością determinuje różne style życia. * Publikuj albo giń W środowisku akademickim można niekiedy spotkać się z opiniami, że wiedza ekspercka, jaką dysponuje uczelnia, nie może być przekazywana za pomocą mediów społecznościowych. Jeśli jednak potraktujemy Internet jako kolejny (poza wykładami, publikacjami, konferencjami etc.) kanał komunikacji uczelni z różnego typu interesariuszami, konieczne jest dostosowanie formy komunikatów do norm obowiązujących w danym środowisku. Aby skutecznie porozumiewać się z odbiorcami w mediach społecznościowych, trzeba mówić „ludzkim głosem", czyli w sposób jasny, prosty, a nawet zabawny o rzeczach trudnych, ważnych, a niekiedy nie unikać także poruszania tematów błahych i codziennych. Administratorzy proﬁ li uczelni powinni publikować treści, które będą przekonujące dla wcześniej wspomnianych person. Do czego uczelnie powinny przekonywać i w jaki sposób? Celem może być takie prowadzenie narracji, które wywoła w odbiorach komunikatów przekonanie, że ich uczelnia jest zwyczajnie fajna. To sformułowanie może wydawać się zbytnim spłyceniem, jednak w komunikacji internetowej wartościową walutą są lajki i share'y, które są przydzielane przez użytkowników w trakcie bardzo krótkich sesji; w czasie liczonym w sekundach użytkownik podejmuje decyzję, czy coś mu się podoba (lajk), czy podoba mu się to aż tak bardzo, że udostępni to na swoim timelinie (share), tworząc w ten sposób ze swojego prywatnego proﬁ lu narzędzie marketingu rekomendacji konsumenckich 1 . Z raportu przygotowanego przez Jana Zająca dla ﬁ rmy Sotrender 2 wynika, że coraz więcej uczelni jest aktywnie obecnych w mediach społecznościowych. 1. http://www.marketingrekomendacji.pl/ [data dostępu 09.09.2016 r.] 2. https://www.sotrender.pl/ [data dostępu 09.09.2016 r.] Największą popularnością cieszą się konta na Facebooku, Twitterze oraz Youtube, jednak coraz więcej uczelni zakłada konta także na Snapchacie. Znikający uniwersytet, czyli perswazja w 10 sekund Snapchat nie jest tylko nowym medium społecznościowym, które pokochały nastolatki, ale stał się on już narzędziem perswazji, PR-u i marketingu. Jest komunikatorem dostępnym na urządzeniach mobilnych, nie można korzystać z niego na komputerze. Umożliwia on wysyłanie zdjęć i ﬁ lmów wideo wraz z podpisami i naklejkami do pojedynczych kontaktów lub wielu osób jednocześnie. Odbiorca widzi wiadomość maksymalnie przez 10 sekund, po czym wiadomość ta ulega samozniszczeniu i nie można jej już odtworzyć. Inną możliwością publikacji na snapie jest dodawanie snapów do My story, czyli pewnej wariacji na temat „klasycznego" timeline'a (osi czasu) znanego chociażby z Facebooka. Korzystając z My story, pozwalamy naszym odbiorcom oglądać nasze snapy przez dobę od momentu publikacji. Po co komunikator, którego zamysłem jest zniszczenie wiadomości po jej odczytaniu albo po co dodawać zdjęcia, które znikną po dobie? Dlaczego uczelnia miałaby publikować tak efemeryczne treści? Czy jest w tym jakiś sens? Snpachat powstał jako medium do sekstingu, czyli wysyłania erotycznych treści. Co zatem stało się, że dzisiaj jest także kanałem do komunikacji marketingowej uczelni? Snapchat może wydawać się infantylny i pozbawiony sensu w komunikacji uczelnia – kandydat, czy uczelnia – student, ale wystarczy przyjrzeć się danym dotyczącym demograﬁ i Snapchata, aby zrozumieć, że jest to ulubiona platforma nastolatków, czyli uczelnianej grupy docelowej. W kontekście zmniejszającej się liczby kandydatów na studia oraz faktu, iż żyją oni w środowisku internetowym, pojawienie się na Snapchacie staje się dla wielu uczelni coraz bardziej oczywiste. Ponieważ Snapchat jest medium efemerycznym, czyli takim, w którym treści bardzo szybko znikają i nie ma możliwości powrotu do nich, trudno zatem zmierzyć skuteczność snapów. Jednak to właśnie „chwytanie momentu" jest najistotniejszą cechą Snapchata. Niegdysiejsze carpe diem zastąpiło współczesne YOLO (you only live once), czyli hasło pokolenia dzisiejszych nastolatków. Snapchatyzacja komunikacji, a co za tym idzie marketingu i perswazji jest już faktem. Przemiany w sposobie konsumpcji treści opisała Natalia Hatalska, używając m.in. pojęcia nanosekundy: Jesteśmy w stałym ruchu (kultura nanosekundy / consumer on the move) – robimy wiele rzeczy naraz (multitasking), a i tak wciąż brakuje nam czasu (time poverty). W tej sytuacji technologia nam sprzyja – jest użyteczna (chociażby zapewnia dostęp do informacji niezależnie od czasu i miejsca, w którym się znajdujemy) i pozwala oszczędzać nam czas. Z tym aspektem naszego funkcjonowania łączą się więc wszystkie trendy technologiczne – szeroko pojęta mobilność, technologie zbliżeniowe, grywalizacja (Hatalska). Powyższa wypowiedź powinna skłaniać do reﬂ eksji nad tempem życia współczesnego człowieka, ale także nad zmianami komunikacyjnymi, które to tempo powoduje. Dzisiejsza młodzież nie spędza czasu przed telewizorem (hash.fm), dzisiejsza młodzież jest mobilna. To w sieci, w swoim własnym smartfonie docierają do informacji, które są dla nich interesujące. Czy zatem Snapchat może być narzędziem perswazji? Czy uczelnia może przekonać do siebie w 10 sekund? Czy te mikromomenty wystarczą, aby wybrać studia? Snapchat z pewnością jest już narzędziem perswazji – korzystają z niego marki i osoby prywatne, które stają się internetowymi inﬂ uencerami i zaczynają mieć wpływ na swoich followersów (np. podpowiadając im decyzje zakupowe); stają się ludźmi, którzy mają autorytet, na który sami zapracowali, przez co są autentyczni i wiarygodni w swoich opiniach (przeciwieństwem autentyzmu może być np. nachalna reklama telewizyjna). Podobny odbiór komunikatu ma szansę zapewnić sobie uczelnia – publikując na Stories snapy z wyjątkowych wydarzeń, ciekawych miejsc, czy nawet relacji z aktualnej pogody. Wydawać by się mogło, że ładne zdjęcie z kampusu poddane obróbce upiększającymi ﬁ ltrami wraz z zabawnym emoji to za mało, żeby zdecydować się na wybór uczelni, ale należy pamiętać, że nie do tego służy to medium. Perswazja w tym przypadku to subtelne, nienachalne i bardzo aktualne czarowanie argumentami – to wizualne przedstawienie miejsc, osób lub rzeczy, które powinny u odbiorców wywołać pozytywne emocje, a co za tym idzie - pozytywne skojarzenia z marką (uczelnią). Umiejętne prowadzenie uczelnianego Story jest perswazyjną narracją. Administrator Snapa może snuć przed swoimi odbiorcami ekscytującą i pełną ciekawych informacji historię, której poznanie może zmienić płytką i bezosobową relację instytucja-klient w silną więź: moja Alma Mater – ja, jej oddany wychowanek. A oddany wychowanek to student lub absolwent, który opowie swoim znajomym naszą historię, która zaczyna się od słów „Słuchaj, jaką ja mam fajną uczelnię! Pokażę ci na snapie…" References Bralczyk, Jerzy, Jan Miodek, Andrzej Markowski. 2014. Wszystko zależy od przyimka. Warszawa: Agora SA. Elsberg, Marc. 2016. Zero. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. Grzenia, Jan. 2014. Komunikacja językowa w Internecie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN GUS. 2015. Notatka informacyjna. Podstawowe informacje o rozwoju demograﬁ cznym Polski do 2014 roku. http://stat.gov.pl/ﬁ les/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/12/5/1/podstawowe_ informacje_o_rozwoju_demograﬁ cznym_polski_do_2014.pdf [data dostępu 09.09.2016 r.] hash.fm http://hash.fm/ranking/100mareksnapa [data dostępu 9.09.2016 r.] Hatalska, Natalia. 2011. Trendbook 2011. http://www.hatalska.com/wp-content/uploads /2011/03/ trendbook2011.pdf [data dostępu 9.09.2016 r.] Jasinski, James. 2001. Sourcebook on Rhetoric. Key Concepts in Contemporary Rhetorical Studies. London: SAGE Publications Korolko, Mirosław. 1990. Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny. Warszawa: Wiedza Powszechna Kropka nienawiści. https://www.facebook.com/Kropka-nienawi%C5%9Bci-1551405875093738/?fref=ts	<urn:uuid:17b47a55-fda2-4b95-b436-03037da8ad5d>	finepdfs	3.207031	CC-MAIN-2022-21	https://resrhetorica.com/index.php/RR/article/download/163/90/520	2022-05-18T02:49:58+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662521041.0/warc/CC-MAIN-20220518021247-20220518051247-00283.warc.gz	571,462,933	0.914109	0.999884	0.999884	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 386, 3408, 5431, 8368, 11444, 14329, 16078, 18855, 21649, 22103 ]	1	0
Szanowni Państwo! "Przegląd Służby Cywilnej" ma już blisko rok. Przed Państwem 6. numer pisma, które powoli – acz sukcesywnie – wychodzi poza ramy Departamentu Służby Cywilnej, stając się – zgodnie z naszym gorącym pragnieniem – rzeczywistym wydawnictwem korpusu służby cywilnej. Coraz więcej miejsc zajmują artykuły powstające w Państwa urzędach, popularyzujące dobre praktyki zarządzania. Na łamach pisma goszczą niezależni autorzy: naukowcy i wykładowcy dyskutujący o zawiościch administracji. Na bieżąco informujemy o powstających i realizowanych w administracji projektach oraz znaczących wydarzeniach, jak np. obrady Konferencji Sieci Instytutów i Szkół Administracji Publicznej z Europy Środkowej i Wschodniej (s. 5–6). Z zakresu dobrych praktyk zarządzania, w bieżącym numerze polecamy artykuł przygotowany w Ministerstwie Środowiska pt. „Telepraca – kariera i macierzyństwo w jednym”, dotyczący kwestii pomocy dla pracowników wracających do pracy po przerwie związanej z urodzeniem lub wychowywaniem dziecka (s. 9–11). Proponujemy także informację nt. funkcjonującego w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego systemu pod nazwą Elektroniczna Informacja Kadrowa (s. 12–13), umożliwiającego pracownikom urzędu bezpieczny i bieżący dostęp do informacji kadrowych. Warto zauważyć jest także pomysł Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na zwiększenie zatrudnienia osób niepełnosprawnych do poziomu 6 proc. ogółu zatrudnionych (s. 12). Z ciekawostek administracyjnych proponujemy artykuł nt. inicjatywy urzędników mianowanych Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie, propagującej ideę mianowania w służbie cywilnej w macierzystym urzędzie (s. 7–8). Wielu ciekawych obserwacji i wskazówek dla administracji z zakresu zdolności instytucji centralnych do modernizacji i podnoszenia skuteczności swoich działań dostarczają wyniki badania pod nazwą „Polskie ministerstwa jako organizacje uczące się”, przeprowadzonego przez zespół pod kierunkiem dr. Karola Olejniczaka w Ministerstwach: Gospodarki, Infrastruktury, Rozwoju Regionalnego i Środowiska. O wynikach badania mówi przedstawiciel Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego na s. 14–17. Relacjonując prace w zakresie etyki i zasad służby cywilnej, w bieżącym wydaniu "Przegląd... " informujemy (s. 3) o powstaniu zespołu opiniowadzco-doradczego Szefa Służby Cywilnej, którego zadaniem będzie wypracowanie projektu zarządzania w tej sprawie, a także publikujemy wypowiedź Szefa Służby Cywilnej Sławomira Brodzińskiego na inauguracyjnym spotkaniu zespołu (s. 4). Ponadto na s. 18–21 zamieszczamy artykuł pióra mgr Krystyny Byczkowskiej pt. „Przeciwdziałanie korupcji i zachowaniom nieetycznym w administracji publicznej”, uwzględniający rolę służby cywilnej w tym procesie. W "Przeglądzie..." informujemy także o nowej pozycji na rynku wydawniczym „Ustawa o służbie cywilnej. Komentarz” (s. 22–23), a także o Niezależnym Portalu Pracowników Korpusu Służby Cywilnej oraz funkcjonującym w jego ramach Forum Pracowników Korpusu Służby Cywilnej (s. 24), powstały z inicjatywy osób zatrudnionych w korpusie służby cywilnej. Rok "Przeglądu Służby Cywilnej" sprzyja dodatkowym podsumowaniom i refleksji. Do bieżącego wydania pisma dołączamy zatem nową wersję ankiety internetowej, zawierającą pytania służące ocenie dotychczasowych numerów "Przegląd..." i wytyczeniu kierunków rozwoju pisma na przyszłość. Panstwa komentarze i sugestie będą dla nas cenną wskazówką w programowaniu kolejnych numerów pisma, zgodnie z Państwa oczekiwaniami i potrzebami. Ankieta: Przegląd Służby Cywilnej V posiedzenie Forum Dyrektorów Generalnych Urzędów 26 maja 2010 r. w Jachrance odbyło się wyjazdowe posiedzenie Forum Dyrektorów Generalnych Urzędów. Podczas spotkania minister Sławomir Brodziński przedstawił bieżące informacje nt. funkcjonowania służby cywilnej, dotyczące m.in.: pozytywnego zaopiniowania przez Radę Służby Cywilnej „Sprawozdania Szefa Służby Cywilnej o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby w 2009 r.”, stanu prac nad nowelizacją ustawy o służbie cywilnej, a także naborów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej. Zastępca dyrektora Departamentu Służby Cywilnej KPRM Artur Obluski poinformował o kierunkach działań w zakresie wykorzystania środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Zastępca dyrektora Departamentu Służby Cywilnej KPRM Wojciech Zieliński przedstawił wyniki prac Zespołu ds. metodologii i wytycznych w zakresie wartościowania wyższych stanowisk w służbie cywilnej. Opr. D.G. Grupy robocze i zespoły zadaniowe Szefa Służby Cywilnej W maju 2010 r. rozpoczęły prace grupy robocze i zespoły zadaniowe Szefa Służby Cywilnej, działające w ramach Forum Dyrektorów Generalnych Urzędów. Zespół zadaniowy ds. przeglądu metod oceny kompetencji kierowniczych Do końca maja br. odbyły się cztery spotkania Zespołu zadaniowego ds. przeglądu stosowanych metod oceny kompetencji kierowniczych w trakcie naborów na wyższe stanowiska w służbie cywilnej (30 marca, 8 i 26 kwietnia oraz 18 maja). Dotyczyły one głównie analizy dotychczasowych metod oceny kompetencji kierowniczych oraz próby wypracowania przez członków zespołu wspólnego modelu oceny tych kompetencji. Grupa robocza ds. edukacji 16 kwietnia 2010 r. odbyło się pierwsze spotkanie Grupy roboczej ds. systemu edukacji członków korpusu służby cywilnej i Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Posiedzenie miało charakter organizacyjny. Omówiono zadania grupy oraz podstawowe problemy, na które należy zwrócić uwagę. Zaproponowano również sposób ustalenia harmonogramu prac grupy (każdy z członków ma przedstawić swoją propozycję oraz określić najbardziej odpowiedni dla siebie, zasługujący na rozważenie w pierwszej kolejności, jeden z trzech obszarów problemowych, którymi ma zajść się grupa). Jolanta Widziewicz Departament Służby Cywilnej KPRM Wizerunek służby cywilnej Zespół ds. kształtowania społecznego wizerunku służby cywilnej Z dniem 1 kwietnia 2010 r., na podstawie art. 15 ust. 8 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, został powołany Zespół doradczy Szefa Służby Cywilnej ds. kształtowania społecznego wizerunku służby cywilnej. Przewodniczącym zespołu jest dyrektor Departamentu Służby Cywilnej KPRM Dagmir Długosz. W skład zespołu weszli eksperci i praktycy administracji, którzy wcześniej dwukrotnie spotkali się, dyskutując nad zagadnieniami kształtowania wizerunku służby cywilnej. Sekretarzem zespołu jest pracownik Departamentu Służby Cywilnej KPRM. 27 kwietnia br. odbyło się pierwsze posiedzenie zespołu. Spotkanie było poświęcone dyskusji na temat systemu służby cywilnej oraz stanu korpusu służby cywilnej w świetle „Sprawozdania Szefa Służby Cywilnej o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby w 2009 r.” oraz „Ogólnej diagnozy sytuacji w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej”, która została przygotowana na potrzeby prac Zespołu ds. opracowania projektu strategii Sprawne Państwo. Członkowie zespołu zastanawiali się również nad możliwością wykorzystania podczas jego prac wyników badania „Diagnoza społeczna”, prowadzonego cyklicznie, począwszy od 2000 r., przez zespół pod kierunkiem prof. Janusza Czaplińskiego z Uniwersytetu Warszawskiego. Podczas spotkania zaprezentowana została także ekspertyza prof. Huberta Izdebskiego oraz mec. Jana Zielińskiego, zlecona w związku z pracami nad przygotowaniem zarządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie określenia wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej. Zasady i etyka służby cywilnej Zespół ds. opracowania projektu zarządzania dot. zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej Z dniem 15 kwietnia 2010 r., na podstawie art. 15 ust. 8 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, został powołany Zespół opiniodawczo-doradczy Szefa Służby Cywilnej ds. opracowania projektu zarządzania Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej. Celem zespołu jest przygotowanie projektu zarządzania Prezesa Rady Ministrów w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej. Przewodniczącym zespołu został prof. Krzysztof Kiciński – wiceprzewodniczący Rady Służby Cywilnej. Członkami zespołu są: dyrektorzy generalni, dyrektorzy Departamentów: Służby Cywilnej oraz Kontroli i Nadzoru KPRM, przedstawiciele związków zawodowych oraz środowiska naukowego. Sekretarzem zespołu jest pracownik Departamentu Służby Cywilnej KPRM. Pierwsze posiedzenie zespołu odbyło się 11 maja br. i było poświęcone głównie sprawom organizacyjnym oraz dyskusji na temat koncepcji zarządzania, którego projekt ma być efektem pracy zespołu. W spotkaniu uczestniczył Szef Służby Cywilnej Sławomir Brodziński, który przedstawił kilka wstępnych uwag na temat koncepcji powołania zespołu oraz jego składu. Jak podkreślił, zespół skupił ekspertów i praktyków z różnych dziedzin, tj.: z obszaru nauki, administracji i strony związkowej. Na spotkaniu zespołu została również zaprezentowana prezentacja prof. Huberta Izdebskiego dotycząca zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej. Drugie posiedzenie zespołu odbyło się 31 maja 2010 r. Podczas spotkania prowadzono dyskusję nad założeniami do projektu zarządzania. Ponadto członkowie zespołu zapoznali się z przygotowanymi w Departamencie Służby Cywilnej propozycjami zasad konsultacji społecznych projektu zarządzania. Jolanta Widziewicz Departament Służby Cywilnej KPRM W ustawowym akcie normatywnym kwestia skodyfikowania zasad postępowania członków korpusu służby cywilnej w ich zawodowej roli po raz pierwszy pojawiła się w 2008 r., tj. w obecnie obowiązującej ustawie o służbie cywilnej z 21 listopada tego roku (DzU z 2008 r. nr 227, poz. 1505). Ustawowe uregulowanie zasad etyki korpusu służby cywilnej, choć niezbędne, nie jest w opinii ustawodawcy wystarczającą precyzyjnym narzędziem, i nie wyczerpuje katalogu zasad postępowania członków korpusu służby cywilnej. Stąd też zapis mówiący zarówno o zasadach służby cywilnej, jak i o zasadach etyki korpusu służby cywilnej. Wykonując upoważnienie zawarte w art. 15 ust. 10 ustawy, Prezes Rady Ministrów jako konstytucyjny zwierzchnik korpusu służby cywilnej, określa wiążące członków korpusu służby cywilnej zasady postępowania. Zasady te będą miały postać zarządzenia, a więc aktu normatywnego obowiązującego jednostki organizacyjne podległe wydającemu je organowi oraz zatrudnionych w nich pracowników. Poprzez wprowadzenie zarówno zasad służby cywilnej, jak i zasad etyki, zarządzenie będzie także pośrednio oddziaływało na świat polityki. Będzie zatem zwracało uwagę na uwarankowanie normatywne relacji świata polityki ze służbą cywilną. Zarządzenie będzie stanowiło szczegółową wykładnię przepisów rozdziału 6. ustawy o służbie cywilnej, dotyczącego obowiązków członka korpusu służby cywilnej, a także wytyczną stosowania art. 113 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej, ustalającego odpowiedzialność dyscyplinarną członków korpusu służby cywilnej. Zasady te będą także stanowiły – w myśl art. 15 ust. 10 – szczególnie istotne zapisy dla Szefa Służby Cywilnej, zobowiązanego do czuwania nad przestrzeganiem zasad służby cywilnej. Niezależnie od zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, ustawa z 2008 r. o służbie cywilnej przewiduje również wydanie zarządzenia Szefa Służby Cywilnej, dotyczącego standardów zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej. Mam nadzieję, że w trakcie prac zespołu możliwe będzie połączenie tych kwestii. Ustawa o służbie cywilnej wskazuje także na sposoby wdrożenia zarządzenia. Przepisy tej ustawy w art. 16. przewidują przeznaczenie środków z rezerwy na modernizację służby cywilnej na wdrażanie zasad służby oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej. Środki te mają posłużyć do uruchomienia przez dyrektorów generalnych urzędów projektów wdrażających zasady służby cywilnej oraz zasady etyki korpusu służby cywilnej. Istotnym elementem wdrożeniowym powinny być szkolenia zarówno dla pracowników, jak i urzędników służby cywilnej, a także szkolenia osób zajmujących wyższe stanowiska w służbie cywilnej, rzeczników dyscyplinarnych i członków komisji dyscyplinarnych. Po wejściu w życie zarządzenia w sprawie wytycznych w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz zasad etyki korpusu służby cywilnej konieczne będzie skoordynowanie przyjętych w nim rozwiązań z realizacją strategii Sprawne Państwo (której częścią jest Strategia Zarządzania Zasobami Ludzkimi), w obszarze dotyczącym wzmocnienia postaw etycznych i etosu pracy w służbie cywilnej. Na realizację tego zagadnienia w ramach strategii Sprawne Państwo przewiduje się wydatkowanie w latach 2011–2014 środków z Europejskiego Funduszu Spójności w części 5.1 Dobre Rządzenie. Konsultacje nad dokumentem będą prowadzone z wykorzystaniem lamów „Przeglądu Służby Cywilnej” i stron WWW służby cywilnej. Temat ten będzie także przedmiotem dyskusji na Forum Dyrektorów Generalnych Urzędów, Rady Służby Cywilnej oraz podczas posiedzenia Zespołu Doradczego ds. Pracowników Samorządowych oraz Służby Cywilnej Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych. Mam nadzieję, że wydanie zarządzenia i jego wdrożenie w instytucjach administracji rządowej przyczyni się także do wzmocnienia wizerunku służby cywilnej. Bardzo dziękuję, że przyjęli Państwo zaproszenie do udziału w tym przedsięwzięciu. 18 maja br., pod przewodnictwem Adama Leszkiewicza – przewodniczącego RSC, odbyło się 14. posiedzenie Rady Służby Cywilnej. W spotkaniu uczestniczyli także m.in.: Szef Służby Cywilnej Sławomir Brodziński, dyrektor Departamentu Służby Cywilnej KPRM Dagmir Dlugosz, zastępca dyrektora Departamentu Prawnego KPRM Dobroslaw Dowiat-Urbański oraz zastępca dyrektora DSC KPRM Wojciech Zieliński. Podczas posiedzenia Rada Służby Cywilnej wysłuchała informacji Ministerstwa Finansów na temat problematyki dotyczącej administracji skarbowej, przedstawionej przez reprezentanta MF. Rada zadecydowała o potrzebie kontynuacji przedmiotowej dyskusji na kolejnym posiedzeniu. Rada Służby Cywilnej przyjęła jednogłośnie „Sprawozdanie Szefa Służby Cywilnej o stanie służby cywilnej i realizacji zadań tej służby w 2009 r.”, przedłożone przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Tomasza Arabskiego z prośbą o opinię RSC (uchwała nr 21). Członkowie Rady przyjęli także przedstawione przez Szefa Służby Cywilnej Sławomira Brodzińskiego sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej na rok 2009 z dnia 9 stycznia 2009 r. (DzU nr 10, poz. 58, z późn. zm.) w części dotyczącej służby cywilnej (uchwała nr 22). Ponadto Rada podjęła decyzję o skierowaniu przewodniczącego Rady Służby Cywilnej Adama Leszkiewicza jako przedstawiciela Rady w celu obserwacji przebiegu procesu naboru na stanowisko dyrektora generalnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W trybie obiegowym 21 maja 2010 r. Rada Służby Cywilnej rozpatrzyła oraz zaopiniowała pozytywnie w zarządzonym przez przewodniczącego RSC Adama Leszkiewicza trybie obiegowym kandydaturę posła Artura Górskiego – członka Rady – na jej przedstawiciela jako obserwatora przebiegu procesu naboru na stanowisko dyrektora generalnego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (uchwała nr 23). Anna Prażuch Główny specjalista w Departamencie Służby Cywilnej KPRM WIZYTY, SPOTKANIA, KONFERENCJE Administracja publiczna w dobie kryzysu Szef Służby Cywilnej na konferencji NISPAcee 12 maja 2010 r. Szef Służby Cywilnej Sławomir Brodziński wziął udział w 18. dorocznej konferencji Sieci Instytutów i Szkół Administracji Publicznej z Europy Środkowej i Wschodniej (NISPAcee), zorganizowanej przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej pod hasłem „Administracja Publiczna w dobie kryzysu ekonomicznego i finansowego” („Public Administration in Economic and Financial Crisis”). Zjazd przedstawicieli NISPAcee rozpoczął się 12 maja na Zamku Królewskim w Warszawie i zakończył 14 maja w siedzibie KSAP. W pierwszym panelu, odnoszącym się bezpośrednio do tematu spotkania, udział wzięli: Minister Finansów Jacek Rostowski, Sekretarz Stanu w MSWiA Tomasz Siemoniak, Szef Służby Cywilnej Sławomir Brodziński. Funkcję moderatora dyskusji pełniła Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbara Kudrycka. W swoim wystąpieniu Szef Służby Cywilnej opisał ramy prawne i finansowe funkcjonowania systemu służby cywilnej w Polsce. Przedstawił działania oszczędnościowe, podjęte w zakresie ograniczenia wydatków budżetowych, w tym również finansowania zadań służby cywilnej, oraz postawił tezę, że słowo „kryzys” nie do końca odpowiada sytuacji, w której znalazła się polska administracja po wybuchu globalnego kryzysu finansowego w drugiej połowie 2008 r. Fot. KSAP/S. Szulfer. Przedstawiając wady i zalety wykorzystywanych w administracji modeli działań oszczędnościowych, Minister Brodziński zwrócił uwagę, że metoda efektywnościowa będzie w najbliższym czasie wykorzystywana przez Departament Służby Cywilnej KPRM w ramach realizacji projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Projekt „Zwiększanie efektywności w zarządzaniu zasobami ludzkimi w administracji publicznej” zostanie wdrożony jako część Priorytetu V, Działanie 5.1 „Wzmacnianie potencjału administracji rządowej” Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Metoda priorytetów centralnych została zastosowana przez rząd w 2009 r. Z kolei metoda „salami” została przetestowana podczas prac nad niezrealizowanym projektem ustawy o racjonalizacji zatrudnienia w państwowych jednostkach budżetowych i niektórych innych jednostkach sektora finansów publicznych. Szef Służby Cywilnej zwrócił także uwagę, że zatrudnienie w służbie cywilnej w latach 2001–2009 wzrosło o 16 proc. Biorąc pod uwagę liczbę nowych zadań, przed którymi stanęła administracja publiczna, związanych głównie z członkostwem Polski w Unii Europejskiej, tak niewielki wzrost dowodzi efektywności działań administracji rządowej. Podsumowując, minister Sławomir Brodziński stwierdził, że korpus służby cywilnej efektywnie wypełnia swoje zadania, pomimo działań oszczędnościowych podjętych w 2009 r. Nie istnieją żadne obiektywne wskaźniki mówiące wprost o negatywnym wpływie spowolnienia gospodarczego na zasoby ludzkie administracji. W urzędach wdrażane są projekty modernizujące administrację, finansowane z funduszy unijnych. Trwają przygotowania administracji do sprawowania prezydencji Polski w Radzie UE. The Network of Institutes and Schools of Public Administrations in Central and Eastern Europe (NISPAcee) jest międzynarodową siecią szkół i instytutów badawczych z siedzibą w Bratysławie. Głównym celem organizacji jest doskonalenie edukacji i upowszechnianie dobrych praktyk zarządzania publicznego w administracjach państw Europy Środkowej i Wschodniej. NISPAcee prowadzi programy badawcze, organizuje konferencje i seminaria, wydaje publikacje dotyczące administracji. Jedną z głównych form aktywności NISPAcee jest organizacja corocznej konferencji, w której udział biorą zarówno przedstawiciele świata nauki, jak i praktycy administracji. Lukasz Wielocha Zespół ds. Organizacji Pracy Szefa Służby Cywilnej, DSC KPRM 20-lecie KSAP Krajowa Szkoła Administracji Publicznej obchodzi w bieżącym roku okrągły jubileusz. KSAP ma już 20 lat. Założona w 1990 r. dzięki determinacji prof. Gintowt-Jankowicz i przy pełnym poparciu premiera Tadeusza Mazowieckiego, Krajowa Szkoła już dwie dekady kształci profesjonalne i apolityczne kadry służby cywilnej. Gośćmi uroczystości zorganizowanych z tej okazji na Zamku Królewskim w Warszawie byli m.in.: premierzy – Tadeusz Mazowiecki, Waldemar Pawlak, Józef Oleksy, Kazimierz Marcinkiewicz. Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska reprezentował Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Tomasz Arabski. W uroczystościach uczestniczyli także m.in.: Szef Służby Cywilnej Sławomir Brodziński, były Szef Służby Cywilnej Jan Pastwa, założycielka i pierwsza dyrektor Szkoły Maria Gintowt–Jankowicz, a także kierownictwo z dyrektorem Jackiem Czaputowiczem, pracownicy i absolwenci Krajowej Szkoły. Szef KPRM Tomasz Arabski podczas wystąpienia na Zamku Królewskim w Warszawie. Fot. KSAP/S. Szulfer. Gratulujemy! Popularyzowanie idei mianowania w służbie cywilnej w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie Na początku 2010 r. grupa urzędników Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego przystąpiła do wprowadzenia w urzędzie projektu „Zrób kolejny krok. Zostań urzędnikiem mianowanym”, którego głównymi celami są: promocja mianowania w służbie cywilnej wśród wszystkich pracowników oraz integracja grupy urzędników. W ramach projektu został przeprowadzony dla pracowników urzędu konkurs na najlepszy plakat promujący mianowanie. Zwycięzcą okazał się pan Arkadiusz Bielecki, który 29 kwietnia br. odebrał z rąk dyrektor generalnej urzędu Wiesławy Chojnackiej upominek ufundowany przez Sławomira Brodzińskiego – Szefa Służby Cywilnej. Został też uhonorowany nagrodą MUW. W przedsięwzięciu uczestniczą urzędnicy mianowani zatrudnieni w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, w tym m.in. dyrektor generalny urzędu, dyrektorzy i zastępcy dyrektorów niektórych wydziałów, kierownicy oddziałów, jak również urzędnicy z różnych komórek organizacyjnych. Jesteśmy niewielką grupą urzędników mianowanych – stanowimy zaledwie 1 proc. pracowników naszego urzędu. Regularnie się spotykamy, podejmujemy wspólne inicjatywy. Związaliśmy naszą karierę ze służbą cywilną. Ciesz y nas perspektywa ciągłego rozwoju. Poprzez nasz projekt chcemy powiedzieć o tym innym pracownikom. Planując projekt, postanowiono zainteresować mianowaniem rzeszę pracowników, zachęcać ich do ciągłego rozwoju oraz wspierać w zdobywaniu kolejnych doświadczeń. W ramach projektu urzędnicy podzieliли się na trzy grupy zadaniowe, których celami są: - promocja idei mianowania w służbie cywilnej, - wsparcie pracowników przystępujących do egzaminu na mianowanie poprzez mentoring prowadzony przez urzędników mianowanych, - integracja zespołu urzędników mianowanych. Grupa ds. promocji przeanalizowała przyczyny niewielkiego zainteresowania egzaminem na mianowanie wśród pracowników urzędu. Za jedną z głównych barier uznala niedostatek informacji nt. samego mianowania i płynących z niego korzyści. Grupa poinformowała pracowników o zbliżających się egzaminach na mianowanie. Ponadto zorganizowała konkurs dla pracowników urzędu na najlepszy plakat promujący mianowanie. Urzędnicy Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego z dyrektorem generalną Wiesławą Chojnacką – inicjatorką przedsięwzięcia. Fot. Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie. Zwycięski plakat jest wykorzystywany jako jedno z narzędzi promocji mianowania w służbie cywilnej, zarówno w warszawskiej siedzibie urzędu, jak i wszystkich jego delegaturach. Część graficzna plakatu posłużyła także do opracowania baneru reklamującego mianowanie w urzędowym Intranecie. Grupa ds. promocji opracowała również stałą rubrykę w elektronicznym „Biuletynie Dyrektora Generalnego”, poświęconą urzędnikom mianowanym. W rubryce są prezentowane sylwetki osób, które zdążyły egzamin. Tematyka rozmów ma koncentrować się wokół idei mianowania, procedury konkursowej oraz korzyści związanych ze statusem urzędnika mianowanego. Niedawno ukazał się pierwszy z cyklu wywiadów z urzędnikami mianowanymi. Grupa opracowała również koncepcję zakładki w Intranecie urzędu pt. „Urzędnicy mianowani”. Stanowi ona źródło informacji o mianowaniu, najbliższym egzaminie, urzędnikach mianowanych, ich działaniach integracyjnych, a także zawiera przykładowe pytania egzaminacyjne. Zamieszczono w niej również informacje o mentoringu, którym zostaną objęte osoby zainteresowane przystąpieniem do egzaminu. Grupa ds. mentoringu przygotowała ofertę pilotażowych konsultacji dla osób przystępujących do egzaminu. Urzędnicy chcą się dzielić swoją wiedzą o zasadach oraz zakresie tematycznym egzaminu z pracownikami, którzy dopiero rozważają skorzystanie z tej formy zwiększenia kompetencji. Działania te mają szansę stać się częścią większego projektu realizowanego w MUW, związanego z przeszkoleniem grupy trenerów wewnętrznych. Grupa ds. integracji opracowała plan integracji urzędników na 2010 r., który zakłada m.in. udział urzędników w przedsięwzięciach podejmowanych na rzecz doskonalenia urzędu, działaniach edukacyjnych i rekreacyjnych. Urzędnicy zatrudnieni w MUW zamierzają wspierać urząd w organizacji konferencji poświęconej służbie cywilnej w Polsce, która jest zaplanowana na drugą połowę roku. Poniżej plakat Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie promujący mianowanie. ZRÓB KOLEJNY KROK ZOSTAŃ URZĘDNIKIEM MIANOWANYM Czy interesują Cię: - PRESTIŻ, - WIĘKSZE WYNAGRODZENIE, - STABILIZACJA ZAWODOWA, - KORZYSTNIEJSZE WARUNKI PRACY? Zrób kolejny krok w swojej karierze i podejdź do egzaminu!!! Dyrektor Generalny Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie Wiesława Chojnacka pragnie zachęcić pracowników urzędu do przystąpienia do egzaminu na mianowanie w służbie cywilnej w czerwcu 2010 r. Informacje na temat mianowania znaleźć można na stronie internetowej służby cywilnej: http://www.dsc.kprm.gov.pl. --- Mianowanie w służbie cywilnej Urzędnik służby cywilnej – członek korpusu służby cywilnej zatrudniony na podstawie mianowania. Mianowań – w ramach limitu określonego w ustawie budżetowej – dokonuje Szef Służby Cywilnej w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Akty mianowania otrzymują pracownicy służby cywilnej, którzy przejdą pomyślnie postępowanie kwalifikacyjne w służbie cywilnej oraz uzyskają miejsce uprawniające do mianowania. Szef Służby Cywilnej mianuje także absolwentów Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, którzy w danym roku złożą wniosek o mianowanie. Akt mianowania urzędnika służby cywilnej sporządza się na piśmie i zawiera on imię, nazwisko urzędnika oraz datę mianowania. Bieżący kontakt z urzędnikami mianowanymi urzędu zapewnia uruchomiona skrzynka mailowa email@example.com. Katarzyna Jaworska Sekretarz Wojewódzkiej Komisji Dialogu Społecznego w Warszawie, Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie --- Wojciech Zieliński – Zastępca Dyrektora Departamentu Służby Cywilnej KPRM ds. finansowania i zarządzania kadrami służby cywilnej Inicjatywa promocji mianowań w służbie cywilnej podjęta przez Mazowiecki Urząd Wojewódzki zasługuje na uznanie. Szczególnie cenne w tej inicjatywie jest osobiste zaangażowanie Dyrektora Generalnego. Dzięki temu pracownik otrzymują jasny przekaz – Dyrektor Generalny docenia wysiłek włożony w przygotowania do egzaminu, a przede wszystkim wyraźnie docenia elitarną grupę urzędników mianowanych w swoim urzędzie. Urzędnicy służby cywilnej są to bowiem osoby, które nie tylko w sposób profesjonalny podchodzą do wykonywania swoich obowiązków, ale także charakteryzują się wysokim poziomem motywacji służby publicznej. Zaproponowany przez pracowników Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego plakat promujący mianowanie w służbie cywilnej jest jednak – moim zdaniem – nieco kontrowersyjny, gdyż pokazuje rozwój członków korpusu służby cywilnej w sposób liniarny, wskazując, że pracownicy służby cywilnej zatrzymali się na niższym etapie ewolucji. Ja natomiast postrzegam różnicę między urzędnikiem a pracownikiem służby cywilnej w inny sposób – jest to rozwój w dwóch różnych kierunkach. Pracownik to ktoś, kto identyfikuje się przede wszystkim ze swoim fachem lub urzędem, kto jest przede wszystkim dobrym ekspertem w tym, co robi. Urzędnik natomiast to osoba, która w większym stopniu identyfikuje się z całą służbą cywilną i jest gotowa podejmować różne wyzwania w ramach służby cywilnej. Telepraca – kariera i macierzyństwo w jednym Pomoc dla pracowników powracających do pracy po przerwie związanej z urodzeniem lub wychowywaniem dziecka Jednym z głównych założeń polityki kadrowej realizowanej w Ministerstwie Środowiska jest wspieranie powrotów do pracy zawodowej pracowników, którzy opuścili rynek pracy w związku z macierzyństwem lub ojcostwem. Przykładem rozwiązań wdrażanych w Ministerstwie Środowiska, ułatwiających powrót do pracy po przerwie związanej z urodzeniem i wychowaniem dzieci jest możliwość wykonywania przez pracowników pracy w formie telepracy. Pozytywnie rozpatrywane są także wnioski pracowników dotyczące m.in. zmiany wymiaru czasu pracy lub zmian godzin pracy, mające na celu ułatwienie godzenia obowiązków rodzicielskich z pracą zawodową. Opieka nad dzieckiem a praca zawodowa Budząca emocje dyskusja na ten temat trwa od lat. Wiele osób uważa, że nie da się połączyć pracy zawodowej z opieką nad dzieckiem. Inni, bazując na własnym przykładzie, twierdzą, że to możliwe. Problem jest trudny i ma bardzo zindywidualizowany charakter, zależący od wielu czynników, m.in.: sytuacji rodzinnej, wzajemnych relacji między członkami rodziny, sytuacji finansowej, rodzaju pracy wykonywanej przez rodzica czy rodziców, a wreszcie emocjonalnych potrzeb rodziców i ich wizji roli życiowej w różnych fazach życia rodzinnego i zawodowego. Według badań przeprowadzonych na zlecenie Fundacji Świętego Mikołaja i Instytutu Badania Opinii Społecznej i Rynku przez Millward Brown SMG/KRC, kwestie finansowe są głównym, lecz nie jedynym powodem powrotu do pracy po urodzeniu dziecka. Często wymieniano również chęć kontaktu z ludźmi, a kobiety na wyższych stanowiskach dodawały ponadto chęć bycia na bieżąco w sprawach zawodowych oraz potrzebę poczucia niezależności, jaką daje praca. W tym kontekście idealną wydaje się być sytuacja, w której decyzja rodzica wynika z jego preferencji, a nie z konieczności, nie jest wymuszona różnymi zewnętrznymi uwarunkowaniami, np. przymusem finansowym, barierami organizacyjnymi czy oczekiwaniami i brakiem zrozumienia ze strony pracodawcy. Tymczasem liczne publikacje wskazują, że znaczna część rodziców próbujących łączenia ról rodzinnych z pracowniczymi napotyka na poważne trudności. Negatywne skutki tej sytuacji ponoszą zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. Pomoc pracodawcy Łagodzeniu trudności służy stosowanie różnych rozwiązań organizacyjnych, jak np. uelastycznienie organizacji pracy, rozkładów czasu pracy czy systemów czasu pracy, ułatwiające godzenie życia rodzinnego i zawodowego. Wykorzystywanie tych elementów pozwala sprostać oczekiwaniom rodziców dotyczącym pracy – jej optymalnego wymiaru, rozłożenia w trakcie dnia – co ułatwia podjęcie decyzji o powrocie do pracy. Ważne jest także zapewnienie wsparcia merytorycznego osobie powracającej do pracy po dłuższej przerwie. Współpraca z przełożonym albo doświadczonym kolegą, udział w szkoleniach pozwolą na szybsze wypełnienie luki powstałej przez miesiące czy lata pozostawania poza urzędem. Telepraca. Zgodnie z art. 67⁵ § 1 kodeksu pracy, praca może być wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną (telepraca). Warunki pracy poza siedzibą urzędu są określane w drodze porozumienia. Pracownik ma zapewniony niezbędny sprzęt oraz pomoc techniczną. Sam ustala z pracodawcą, w jaki sposób będzie kontrolowany czas jego pracy czy też efektywność. Co ważne, zgodnie z kodeksem pracy, telepracownik ma takie samo prawo do awansowania, podwyżek czy szkoleń, jak jego koledzy pracujący w urzędzie. Kodeks pracy Art. 67⁵. § 1. Praca może być wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną (telepraca). § 2. Telepracownikiem jest pracownik, który wykonuje pracę w warunkach określonych w § 1 i przekazuje pracodawcy wyniki pracy, w szczególności za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Art. 67⁶. § 1. Warunki stosowania telepracy przez pracodawcę określa się w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową, a w przypadku gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu między pracodawcą a tymi organizacjami. Rozwiązanie to zostało wprowadzone w Ministerstwie Środowiska na początku bieżącego (2010) roku i stopniowo zyskuje zwolenników. U podstaw podjęcia decyzji o umożliwieniu wykonywania pracy w formie telepracy leżała przede wszystkim chęć pomocy osobom chcącym pogodzić pracę zawodową z wychowywaniem dzieci w sytuacji, gdy – z bardzo różnych względów – niemożliwe jest wykonywanie pracy w tradycyjnej formie zatrudnienia. Jest to duża zmiana organizacyjna i wyzwanie dla pracowników i ich przełożonych. Pamiętać należy, że w tym przypadku, oprócz charakteru realizowanych zadań, niezwykle ważne są indywidualne predyspozycje pracownika – jego samodyscyplina, umiejętność planowania pracy, zarządzania czasem, a także samodzielność umożliwiająca wykonywanie nalożonych zadań. Niemniej dominującą formą zatrudnienia pozostaje wykonywanie pracy w siedzibie Ministerstwa. Korzyści telepracy dla pracodawców: - zmniejszenie nakładów na przygotowanie i utrzymanie stanowiska pracy, - zmniejszenie liczby nadgodzin, eliminacja spóźnień (wzrost efektywności), - rozwiązanie problemów wynikających z indywidualnych zachowań pracowników nieakceptowanych przez współpracowników lub pracodawcę. Korzyści telepracy dla pracowników: - możliwość pracy dla osób mniej mobilnych, takich jak osoby niepełnosprawne, - możliwość dłuższego kontaktu z dziećmi, - możliwość zamieszkiwania poza dużymi miastami – zmniejszenie kosztów utrzymania. - zachowanie praw do awansu, wynagrodzenia czy szkoleń, - dostosowanie warunków stanowiska pracy i harmonogramu wykonywania pracy do własnych potrzeb, - wyeliminowanie czasu przygotowań do pracy oraz uciążliwości związanych z dotarciem do pracy. Warunki wykonywania pracy w formie telepracy określone zostały w zarządzeniu Dyrektora Generalnego Ministerstwa Środowiska w tej sprawie. Poniżej przebieg procesu. 1. Wniosek. Zainteresowany pracownik może złożyć wniosek, uzasadniając swoją prośbę i proponując rozkład pracy w dniach i godzinach. Kierownik komórki organizacyjnej, w której zatrudniony jest pracownik, zamieszcza we wniosku swoją opinię. Wniosek może złożyć kierownik komórki organizacyjnej zainteresowany wykonywaniem pracy w formie telepracy na stanowisku w podległej komórce organizacyjnej. W tym przypadku, jeżeli stanowisko to jest obsadzone, do wniosku należy dołączyć oświadczenie pracownika o wyrażeniu zgody na wykonywanie pracy w tej formie. 2. Opinia komórki właściwej ds. kadr. Wniosek wraz z opisem stanowiska pracy trafia do komórki właściwej ds. kadr, która zamieszcza w nim opinię dotyczącą możliwości wykonywania na danym stanowisku pracy w formie telepracy. Na tym etapie możliwe są konsultacje z innymi komórkami organizacyjnymi, których stanowisko ze względu na właściwość powinno być uwzględnione w opinii. 3. Decyzja Dyrektora Generalnego. Dyrektor Generalny rozpatruje wniosek, biorąc pod uwagę informacje i opinie w nim zamieszczone. W przypadku decyzji pozytywnej następuje podpisanie umowy dotyczącej szczegółowych warunków wykonywania pracy w formie telepracy, określającej m.in. rozkład czasu pracy, rodzaj sprzętu udostępnianego pracownikowi, sposób potwierdzania obecności i kontaktowania się z przełożonymi. Pierwsze uzgodnienia dotyczące wykonywania pracy w formie telepracy zostały zawarte w kwietniu br., w tym w trzech przypadkach z mamami małych dzieci. W pierwszym przypadku jest to praca świadczona w pełnym wymiarze poza siedzibą Ministerstwa Środowiska, w dwóch pozostałych – częściowo w urzędzie, częściowo poza nim. --- Katarzyna Jabłońska–Ulida Biuro Dyrektora Generalnego Ministerstwa Środowiska – Możliwość wykonywania pracy w formie telepracy jest dla mnie jako matki i pracownika bardzo ważna i korzystna. Charakter moich obowiązków zawodowych opiera się częściowo na kontaktach z drugim człowiekiem, a częściowo na zadaniach analitycznych. Taki rodzaj pracy pozwolił wyodrębnić zadania kwalifikujące się do pracy w formie telepracy, o którą poprosiłam z uwagi na sytuację rodzinną. Obecnie pracuję trzy dni w tygodniu w miejscu pracy, a dwa dni w formie telepracy. Oszczędzam czas, który poświęcałam na dojazd, a który obecnie mogę podarować Dziecku. Takie indywidualne podejście do matki pozwala w niektórych przypadkach rozstrzygać dylemat rodzica, czy wybrać macierzyństwo czy rozwój zawodowy. W tej sytuacji mogę cieszyć się z jednego i z drugiego. Ponadto. Bazując na instrumentach wynikających z przepisów prawa pracy, Ministerstwo Środowiska wspiera powroty do pracy zawodowej po przerwie wynikającej z macierzyństwa lub ojcostwa, wykorzystując rozwiązania dotyczące także m.in.: zmniejszenia wymiaru czasu pracy, indywidualnego rozkładu czasu pracy, przerw w pracy na karmienie, organizacji pokoju socjalnego. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy. Prawo pozwala rodzicom uprawnionym do urlopów wychowawczych zmniejszyć wymiar czasu pracy. Zgodnie z art. 186 kodeksu pracy, pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. W tej sytuacji pracodawca jest zobowiązany do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Wychodząc naprzeciw potrzebom rodziców, także wnioski rodziców nieuprawnionych do tego świadczenia są, w miarę możliwości, rozpatrywane pozytywnie. Indywidualny rozkład czasu pracy. W wielu przypadkach godzenie obowiązków rodzicielskich nie pozwala lub bardzo utrudnia wykonywanie pracy w dotychczasowych godzinach. Zgodnie z zapisami w Regulaminie pracy Ministerstwa Środowiska, na uzasadniony wniosek pracownika, zaopiniowany pozytywnie przez kierownika komórki organizacyjnej, w której pracownik wykonuje pracę, oraz kierownika komórki właściwej do spraw kadr, pracodawca może wyrazić zgodę na indywidualny rozkład czasu pracy pracownika. W zależności od sytuacji rodzinnej, podziału obowiązków rodzinnych, mamy więc wnioski pracowników o zgodę na pracę np. w godzinach 9.00–17.00, co umożliwia zaprowadzenie dziecka do żłobka, przedszkola czy też do opiekuńca. Składane są także wnioski o zgodę na pracę w godz. 7.00–15.00, tak aby móc odebrać dziecko przed zamknięciem placówek. Przerwy w pracy na karmienie. Zgodnie z art. 187 kodeksu pracy, pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. (Pracownicy zatrudnione przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie). Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie. W zdecydowanej większości przypadków pracownice wnioskują o łączone udzielenie przysługujących przerw na karmienie. Wnioski takie są rozpatrywane pozytywnie. Pokój socjalny. Drugi rok funkcjonuje w Ministerstwie Środowiska pokój socjalny, stworzony przede wszystkim z myślą o zapewnieniu karmiącym matkom odpowiedniego pomieszczenia. Informacja o możliwości korzystania z pokoju została upowszechniona wśród pracowników. Upowszechnianie informacji Szkolenia W intranecie zamieszczone są informacje o stanie prawnym dotyczącym uprawnień rodziców, zwłaszcza informacje dotyczące najnowszych rozwiązań – urlopu ojcowskiego oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Dodatkowo w ramach programu rozwoju kompetencji menedżerskich, adresowanego do osób zajmujących stanowiska kierownicze, przewidziane są zajęcia dotyczące systemów i rozkładów czasu pracy, telepracy, przepisów odnoszących się do urlopów macierzyńskich, wychowawczych, tak aby wśród przełożonych podnosić świadomość uprawnień pracowników, obowiązków pracodawcy oraz możliwości ułatwienia godzenia obowiązków pracowniczych z obowiązkami rodinnymi. W Ministerstwie Środowiska (1 stycznia – 15 maja 2010 r.) Liczba pracowników korzystających z urlopu macierzyńskiego – 7 Liczba pracowników korzystających z dodatkowego urlopu macierzyńskiego – 4 Liczba pracowników–ojców korzystających z urlopu ojcowskiego – 2 Liczba pracowników korzystających z urlopu wychowawczego – 20, w tym 2 ojców Liczba rodziców małych dzieci korzystających z możliwości wykonywania pracy w formie telepracy – 3 Liczba rodziców korzystających ze skróconego wymiaru czasu pracy – 12 Liczba rodziców korzystających z indywidualnych rozkładów czasu pracy – 15. Materiał opracowany przez pracowników Ministerstwa Środowiska Staże dla osób niepełnosprawnych w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych W 2009 r. Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nawiązał współpracę z Urzędem Pracy m.st. Warszawy w celu zorganizowania staży dla osób niepełnosprawnych, zarejestrowanych w tym urzędzie jako osoby poszukujące pracy, niepozostające w zatrudnieniu, aby zwiększyć wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych do poziomu 6 proc. ogółu zatrudnionych. Staż oznacza nabywanie przez bezrobotnego niepełnosprawnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy poprzez realizowanie zadań w miejscu pracy, bez nawiązywania z pracodawcą stosunku pracy. Długość stażu wynosi od 3 do 6 miesięcy, a dla osób bezrobotnych w wieku do 25 lat i osób bezrobotnych, które nie ukończyły 27 roku życia, pozostających w okresie do 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie lub innym dokumencie poświadczającym ukończenie szkoły wyższej – od 3 do 12 miesięcy, zgodnie z programem stażu. Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium finansowane przez Urząd Pracy. Po zakończeniu stażu osoba niepełnosprawna ma większe szanse pozytywnego przejścia procedury naboru na wolne stanowiska pracy w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Według stanu na 1 czerwca 2010 r. w Urzędzie ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zatrudnionych jest 6 osób niepełnosprawnych (6 osób/6 etatów). Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w UdSKiOR wynosi 3,83 (w grudniu 2008 r. wskaźnik ten wynosił 1,7). Obecnie w Urzędzie odbywa staż jedna osoba niepełnosprawna. Informacja Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Funkcjonalnie, bezpiecznie, oszczędnie Elektroniczna Informacja Kadrowa w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego W 2009 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego wdrożyło wewnętrzny system pn. Elektroniczna Informacja Kadrowa (EIK), umożliwiający pracownikom urzędu bezpieczny, tj. zapewniający ochronę danych osobowych, spersonalizowany i bieżący dostęp do informacji kadrowych, szkoleniowych i płacowych. EIK został przystosowany do potrzeb MRR. Bazuje na funkcjonującym w Ministerstwie od wielu lat systemie kadrowo-placowym. Wychodząc naprzeciw nowym i ciągle zmieniającym się warunkom pracy, w 2009 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zaczęło rozważać pomysł stworzenia pracownikom możliwości wglądu do własnych danych osobowych, zgromadzonych w systemie kadrowo-placowym. Cel ten zrealizowano poprzez wprowadzenie systemu Elektronicznej Informacji Kadrowej przy użyciu narzędzi, którymi pracownicy dysponują na własnym stanowisku pracy, co nie nalożyło na urząd kosztów związanych z ich dodatkowym wyposażeniem. Wprowadzenie EIK poprzedzone było analizami zarówno z punktu widzenia zastosowania i przydatności, jak i sposobu jego wdrożenia. Uprawnienia do korzystania z systemu nadano pracownikom MRR pod koniec 2009 r. Zasada działania Elektronicznej Informacji Kadrowej opiera się na wykorzystaniu danych pracowników już zgromadzonych w systemie kadrowo-placowym, obecnie użytkowanym przez urząd. EIK jest aplikacją webową, co oznacza, że dostęp do niego jest możliwy przy użyciu przeglądarki internetowej. System wyposażony jest w prosty i intuicyjny interfejs, który pozwala na swobodny dostęp do jego funkcji pracownikom MRR. Dane zawarte w systemie EIK zostały podzielone na następujące kategorie: - kartoteka osobowa – dane osobowe, informacje niezbędne do zgłoszenia członków rodziny do ubezpieczeń, historia zatrudnienia obejmująca wszystkie okresy zatrudnienia na podstawie umów o pracę; - wykształcenie (także podstawowe informacje na temat odbytych szkoleń); - zatrudnienie – informacje dotyczące ogólnych warunków zawartych dotychczas umów o pracę, urlopu, terminów i rodzaju odbytych badań lekarskich zleconych przez pracodawcę, ocen pracy; - wynagrodzenie – w szczególności kartoteka wynagrodzeń, informacje na temat pożyczek i dodatkowych świadczeń, jak również parametry przelewów i parametry podatkowe; - wyposażenie – kartoteka stanowiska pracy pracownika. Z punktu widzenia pracownika... Wprowadzenie systemu spotkało się z pozytywnym przyjęciem ze strony użytkowników. Z uwagi na łatwość dostępu oraz rodzaj zgromadzonych w systemie informacji pracownik ma szybki wgląd do aktualnych danych, którymi w odniesieniu do jego osoby dysponuje pracodawca. EIK pozwala na wykorzystanie protokołu służącego do bezpiecznej transmisji zaszyfrowanych danych, co daje użytkownikom pewność, że nikt niepowołany nie będzie miał do nich wglądu. Nieuzasadnione byłoby umieszczanie wszystkich informacji zgromadzonych w systemie kadrowo-placowym z uwagi na ich specyficzny charakter, np. informacji o dużym stopniu ogólności lub mało istotnych z punktu widzenia pracownika, a potrzebnych wyłącznie do prawidłowego funkcjonowania systemu. Opierając się na opiniach pracowników, jako najbardziej przydatne należy uznać kategorie danych, dotyczące: - urlupu – liczby dni wykorzystanego urlopu (wypoczynkowego i dodatkowego), liczby dni urlopu, z którego pracownik może jeszcze w bieżącym roku skorzystać, danych dotyczących rodzaju i terminów nieobecności w pracy; - przelewów – kwot, terminów i numerów rachunku bankowego; - terminów i rodzaju wykonanych badań lekarskich (co może być dla pracownika źródłem wiedzy na temat końcowej daty aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku); - zgłoszenia do ubezpieczeń – informacja dostępna w kartotece osobowej w zakładce ZUS, przydatna zwłaszcza w sytuacji zmiany adresu zamieszkania, z którą często wiąże się zmiana przynależności do oddziału NFZ; - ocen pracy, w tym kryteriów oceny oraz daty jej sporządzenia; - wyposażenia stanowiska pracy. Wskazane rodzaje informacji są przykładowym zestawem danych dostępnych w systemie. Stanowią one dla pracownika podstawę do bieżącej kontroli poprawności zgromadzonych danych bez konieczności angażowania w ten proces pracodawcy na początkowym etapie wspomnianej kontroli. Stworzona procedura zmiany danych zgromadzonych w systemie minimalizuje możliwość błędnego ich wprowadzenia, ponieważ opiera się na wzajemnej współpracy oraz kontroli pracownika i pracodawcy, przy czym wprowadzania nowych danych lub ewentualną ich modyfikację dokonuje komórka kadrowa. Z punktu widzenia pracodawcy... Właściwe prowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy zaliczyć należy do katalogu podstawowych obowiązków pracodawcy, z którego łatwiej jest się należycie wywiązać, jeśli można liczyć na aktywność ze strony pracowników. Wprowadzenie omawianego systemu otwiera drogę do pozytywnie rozumianej współpracy, a jednocześnie nie generuje dodatkowej pracy, ponieważ informacje udostępniane pracownikowi są pobierane bezpośrednio z systemu kadrowo-placowego. Przy założeniu, że nadawanie uprawnień do korzystania z systemu EIK spoczywa na komórce kadrowej, należy przyjąć, że obieg informacji odbywa się na zasadach obowiązujących w urzędzie, w granicach prawa pracy i w sposób nienaruszający przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto informacja elektroniczna zastępuje informację w formie papierowej, zatem zwalnia komórkę placową z obowiązku przekazywania pracownikowi odcinka listy płac. Jako interfejs została wykorzystana przeglądarka internetowa, system nie wymaga więc instalowania dodatkowego oprogramowania na stacjach roboczych, a dostęp do niego jest możliwy z komputera pracującego w lokalnej sieci urzędu jedynie po zalogowaniu z wykorzystaniem nazwy użytkownika i hasła dostępu. Możliwość zastosowania w innym urzędzie Wdrożenie w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego systemu EIK zmieniło sposób komunikacji pracownika z pracodawcą, skróciło drogę dostępu do informacji, co sprawiło, że jest ona w „zasiegu ręki”. Wprowadzenie podobnych rozwiązań w innych urzędach jest również możliwe przy użyciu dostępnych narzędzi pracy w oparciu o istniejące zasoby. Na początkowym etapie wdrażania niezbędne jest zaangażowanie ze strony komórek kadrowej i informatycznej, jak również współpraca ze strony potencjalnych użytkowników systemu. Pozatywne efekty pozwalają rekomendować opisane rozwiązanie jako wprowadzające nową jakość w stosunkach między pracodawcą a pracownikami urzędu. Joanna Szczepaniak, specjalista w Wydziale Kadr Biura Zarządzania Zasobami Ludzkimi, MRR Bogumiła Krawczyk, starszy specjalista w Wydziale Rozwoju i Wdrażania Systemów Informatycznych Departamentu Informatyki, MRR Administracja na 5? Rozmowa z dr. Karolem Olejniczakiem z Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego Karol Olejniczak Doktor nauk o zarządzaniu, adiunkt w Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG) Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył studia magisterskie europejskiej administracji publicznej (European Institute of Public Administration, Holandia) oraz gospodarki przestrzennej (EUROREG – Uniwersytet Warszawski). Realizował szereg badań programów funduszy strukturalnych i przedakcesyjnych. Badania z zakresu metod i technik ewaluacji prowadził w USA, Wielkiej Brytanii, Austrii i Irlandii. Jest autorem ekspertyz i publikacji na temat ewaluacji interwencji publicznych. Jego główne pola zainteresowań naukowych to nowoczesne zarządzanie w sektorze publicznym oraz współpraca terytorialna. 5 maja 2010 r. w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego zespół pod kierunkiem dr. Karola Olejniczaka zaprezentował wyniki badania „Polskie ministerstwa jako organizacje uczące się”, zrealizowanego w ramach konkursu dotacji „Fundusze europejskie na poziomie Narodowej Strategii Spójności”. Głównym celem badania była diagnoza procesów uczenia się i wykorzystania wiedzy w ministerstwach, a zatem zdolności instytucji centralnych do modernizacji i podnoszenia skuteczności swoich działań. W badaniu wzięły udział cztery Ministerstwa: Gospodarki, Infrastruktury, Rozwoju Regionalnego i Środowiska. Projekt był współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Konferencję przewodniczył zastępca dyrektora Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Stanisław Sudak. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej oraz reprezentanci środowisk akademickich. Pelen raport z wynikami badania „Polskie ministerstwa jako organizacje uczące się” jest dostępny na stronie: http://www.euroreg.uw.edu.pl/index.php/pl/publikacje/opracowania-robocze.html Kierowany przez Pana zespół podjął prace w zakresie stworzenia narzędzi analizy uczenia się instytucji publicznych i zbadania, jak uczą się polskie ministerstwa. Jakie były przesłanki podjęcia tego wyzwania? Pomyśl na nasze badanie zrodził się z trzech przesłanek. Pierwszą była zwykła ciekawość. Intrygowalo nas dlaczego umiejętności, pomysły i potencjał pracowników nie zawsze przekładają się na skuteczne działania całych departamentów, a niektóre z mało efektywnych rozwiązań są uporczywie powtarzane. Druga przesłanka była mała liczba badań empirycznych polskiej administracji rządowej. Mówiąc wprost, krajowa nauka niewiele mówi polskiej administracji rządowej o jej stanie, potencjatach, wyzwaniach. A bez takiej wiedzy, opartej na wiarygodnych badaniach, trudno jest ukierunkować działania modernizacyjne. Chcieliśmy choć trochę zniwelować tę luku poznanową. Wreszcie trzecim impulsem była chęć spojrzenia na kondycję polskiej administracji z innej perspektywy – przez pryzmat najnowszych koncepcji zarządzania publicznego. Koncepcje te eksponują wagę uczenia się organizacji jako sposobu osiągania wyższej skuteczności. Próbowaliśmy stworzyć narzędzie analityczne, używające tego nowego aparatu pojęciowego do cyklicznych badań otaczającej nas rzeczywistości. Co w rozumieniu zespołu oznacza termin „organizacja ucząca się”? Organizacja ucząca się to taka organizacja, która podnosi swoją skuteczność, wyciągając wnioski zarówno ze swoich sukcesów, jak i porażek. Szczegółową definicję przyjęliśmy za klasykami analiz systemowych Argyrisem & Schonem (1995) oraz Lipshith i inni (2007) – uczenie się organizacji to „identyfikowanie, korygowanie błędów oraz poszukiwanie i odkrywanie szans”. „Błąd” zaś to każda różnica między intencjami a rzeczywistymi konsekwencjami (czy to nadmiernie negatywnymi czy pozytywnymi). Przy definicji warto zwrócić uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, uczenie się nie jest celem samym w sobie. Jest tylko środkiem do lepszego realizowania funkcji przypisanych instytucji i do poprawiania jej wyników. Po drugie, w terminie „organizacja ucząca się” ukryte jest napięcie. Z jednej strony mamy organizowanie, a więc tworzenie i doskonalenie struktur oraz procedur narzucających porządek, stabilność i trwałość. Z drugiej strony mamy "uczenie się", a więc poddawanie krytycznej analizie istniejących rozwiązań, szukanie alternatyw, eksperymentowanie i wprowadzanie nowych rzeczy. Tak więc uczenie się organizacji to ciągłe poszukiwanie równowagi między stabilnością a koniecznymi zmianami. - Jaka procedurę badawczą zastosowano? Nasza procedura badawcza składała się z czterech etapów. W etapie pierwszym zbudowaliśmy, w oparciu o przegląd literatury i badań międzynarodowych, model badawczy. Nasz model składał się z czterech bloków. Blok pierwszy to kontekst, w którym operują instytucje, blok drugi i trzeci to kapitały i procesy ważne dla uczenia się, wreszcie blok czwarty to efekty uczenia się. Model miał szkatułkową budowę. W każdym z jego bloków mieliśmy szereg kategorii analitycznych (w sumie 35), a te mierzone były zestawami danych wtórnych lub pytań ankietowych (w sumie 120 pytań). Stworzony model nazwaliśmy MUS – Ministerstwa Uczące Się. Stał się on rdzeniem całego badania – swoją mapą drogową pokazującą czynniki ważne dla uczenia się organizacji. W drugim etapie badania nasz model zasililiśmy trzema rodzajami danych. Głównym źródłem były wyniki anonimowej ankiety internetowej przeprowadzonej z pracownikami czterech ministerstw: Ministerstwa Środowiska, Rozwoju Regionalnego, Infrastruktury i Ministerstwa Gospodarki. W sumie na ankietę odpowiedziało 1343 osób, czyli 42 proc. pracowników. To jest średnia stopa zwrotu z czterech ministerstw, natomiast warto podkreślić, że w niektórych jednostkach zwrot ankiet był na poziomie 90 proc. Badanie ilościowe uzupełniliśmy 25 wywiadami indywidualnymi z kierownictwem wybranych departamentów. Wreszcie prócz danych pierwotnych próbowaliśmy użyć danych wtórnych, takich jak poziom rotacji i fluktuacji kadr (pokazujący zadowolenie pracowników) i wskaźniki budżetów zadaniowych (pokazujące skuteczność instytucji). Etapem trzecim była ilościowa i jakościowa analiza danych i naniesienie wyników na nasz schemat. Analizowaliśmy między innymi: najczęstsze typy postaw pracowników oraz wskaźnik Net Promoters Score, czyli – w uproszczeniu – proporcje między grupą osób odpowiadających na dane pytania negatywnie do osób odpowiadających bardzo pozytywnie. Ostatni etap, interpretację danych i wyników prowadziliśmy najpierw samodzielnie, a potem wspólnie, rozmawiając z przedstawicielami ministerstw i departamentów. Te wspólne dyskusje były wyjątkowo cennym doświadczeniem pozwalającym zrozumieć wiele z kontekstu i uwarunkowań, w których następują procesy uczenia się naszych instytucji. - Jakie wyniki przyniosło badanie? Co dzięki niemu wiemy o pracownikach administracji (zasobach ludzkich) oraz procesach pozyskiwania, magazynowania, dystrybucji i wykorzystywania wiedzy w instytucjach administracji rządowej? Odnosząc się do struktury naszego modelu, opowiem o najważniejszych obserwacjach w polu kapitałów, procesów oraz efektów uczenia się. Kapitały zdefiniowaliśmy jako cechy, struktury, infrastrukturę oraz procedury organizacji i jej elementów (pracowników, wydziałów i departamentów), które warunkują uczenie się. Nasze cztery główne obserwacje są następujące. Po pierwsze, okazało się, że z urzędnikami w badanych ministerstwach nie jest tak źle, jak można by sądzić po lekturze choćby codziennej prasy. Frustracja z wykonywanej pracy jest dominującym stanem tylko dla 6 proc. badanych, przepracowanych jest 1/10 badanych respondentów. Dominuje poczucie bycia specjalistą i refleksja nad wykonywaną pracą. Po drugie, zaskoczeniem dla nas była rzadkość pracy zespołowej, która jest jednym z ważnych czynników uczenia się osób (konfrontowanie opinii), jak i całej organizacji (obieg informacji, łączenie potencjałów osób do rozwiązania wspólnych problemów). Co ciekawe, jeśli już pracownicy podejmują pracę zespołową, to jej efektywność jest przez nich oceniana bardzo wysoko. Najwyraźniej istnieje tu wciąż silna bariera kulturowa, wzmacniać tradycyjnym wyobrażeniem o sposobach pracy w administracji. Po trzecie, struktury wspierania informacji i wiedzy są bardzo ulome. Mniej niż połowa ankietowanych przyznała, że ich departament ma politykę zarządzania wiedzą. Brakuje nawet prostych rozwiązań gwarantujących pamięć instytucjonalną, takich, jak: bazy danych szablonów pism i prezentacji (tylko 45 proc. wskazań), bazy zrealizowanych projektów (39 proc. wskazań), bazy adresowe (31 proc.), bazy kompetencji pracowników (30 proc.) czy choćby podręczny księgozbior (38 proc. wskazań). Po czwarte, zaobserwowaliśmy pęknięcie między poziomem wydziałów a departamentów. Zaufanie, ocena przełożonych, świadomość własnego miejsca i roli własnej pracy w działaniach instytucji są dużo wyższe na poziomie poszczególnych wydziałów niż ich departamentów. Takie "pęknięcie" może rodzić atomizację struktur i prowadzić do wyalienowania ludzi i konkurencji między wydziałami. Procesy zdefiniowaliśmy jako pozyskiwanie i tworzenie wiedzy, jej magazynowanie i dystrybucję, wreszcie wykorzystanie. Stan tych procesów jest naszym zdaniem niepokojący z trzech powodów. Po pierwsze, kontakty zewnętrzne są bardzo ograniczone, mają głównie formułę bezpośredniego kontaktu urzędników-specjalistów z pojedynczymi ekspertami zewnętrznymi. Ustrukturalizowane interakcje z otoczeniem, a więc z instytucjami naukowymi i badawczymi są rzadkie. Dominuje uczenie się na własnych błędach i samokształcenie. Ułomność tych relacji może wynikać zarówno ze słabości polskiej administracji, jak i ze słabości środowiska akademickiego i eksperckiego. Ograniczone kontakty są o tyle niepokojące, że wiedza we współczesnym świecie jest rozproszona, a pozyskiwanie jej wymaga ciągłych kontaktów z otoczeniem i innymi aktorami. Po drugie, rzadkie są sprzężenia zwrotne, czyli zinstytucjonalizowana, krytyczna refleksja. Pojedyncy pracownicy zastanawiają się co prawda nad sensem swojej pracy, sensem zmian wokół nich, jednak ich przemyślenia rzadko są refleksją zespołową. Brakuje informowania o wynikach pracy przez przełożonych, wspólnej analizy przyczyn pojawiających się problemów, zespołowej dyskusji nad użytecznością podjętych zmian (sprzężenia wewnętrzne). Jeszcze mniej powszechne jest wykorzystywanie refleksji podmiotów zewnętrznych (tzw. sprzężenie zewnętrzne) – wyników badań naukowych, analiz, audytów zewnętrznych i ewaluacji. Słabość tych procesów w polskiej administracji jest o tyle niepokojąca, że w literaturze światowej są one uważane za fundament efektywnych procesów uczenia się. Słabość procesów zbiorowej refleksji prowadzi do trzeciej kwestii – ograniczonego wykorzystania wiedzy – koncentrowania się na działaniach korekcyjnych i reakcyjnych (tzw. pojedynczym sprzężeniu zwrotnym), a więc do uczenia się stricte operacyjnego. Podwójne sprzężenia zwrotne, czyli działania doskonalące, poprawiające założenia działań (a więc strategiczne wykorzystanie wiedzy), w opiniah pracowników, potwierdzonych dyskusją na warsztatach, praktycznie nie mają miejsca. Przechodząc do ostatniej kwestii, a więc efektów uczenia się, musimy przyznać, że wciąż niewiele o nich wiemy. Założyliśmy, iż efekty uczenia się można pomierzyć w prosty sposób. Im lepiej instytucja się uczy, tym: a) jest bardziej skuteczna, czyli ma wyższe wskaźniki realizacji budżetów zadaniowych, b) ma zadowolonych pracowników, co mierzone jest niższym wskaźnikiem rotacji i fluktuacji, c) jest responsywna, co mierzone jest stopą zwrotu ankiety. W praktyce okazało się, że zadziałał tylko ostatni wskaźnik (responsywność). Dane na temat rotacji i fluktuacji kadr były fragmentaryczne i trudno dostępne na poziomie departamentów. Zaś mierniki budżetów zadaniowych okazały się słabo przystające do rzeczywistych zadań departamentów. Mówiąc wprost, często mierzyły efekty polityki, a nie zadania i produkty, na które dany departament miałby bezpośredni wpływ. Ta niejasność celu – busoli wskazującej pożądany kierunek była widoczna również w odpowiedziach pojedynczych pracowników. Aż 645 respondentów z 1343 uczestniczących w badaniu nie udzieliło w ogóle odpowiedzi na pytanie dotyczące wskaźnika, jakim chcieliby pomierzyć skuteczność swej własnej pracy. A 30 proc. z tych, którzy podeeszli do pytania, przedstawiło bardzo nieprecyzyjne propozycje wskaźników. Bardzo często wskazywano na cechy pracowników, takie jak: samodzielność, wszechstronność, wiara w swoje umiejętności, zamiast przedstawić wskaźniki, którymi można by mierzyć efekty pracy. Jeśli już pojawiały się wskaźniki produktów, to dotyczyły one głównie kwestii technicznych i rzadko odzwierciedlały głębszy sens wykonywanej pracy, np.: liczba wysłanych pism, liczba zweryfikowanych stron wniosków o płatność. Wydaje się więc, że wciąż istnieje problem z przejściem na zarządzanie zadaniowe – czyli określenie własnych celów, rozpisanie własnych działań, konkretnych produktów i rezultatów, do których dążą instytucje i ich pracownicy. Podsumowując, z badania wyniela się obraz instytucji dysponujących w miarę dobrymi, choć silnie stramentaryzowanymi zasobami na poziomie jednostek i zespołów oraz bardzo słabymi, doraźnymi procesami uczenia się – szczególnie kontaktów z otoczeniem i refleksji. Wiedza jest wykorzystywana głównie do kwestii operacyjnych. Ujmując to kolokwialnie, używa się jej głównie do „gaszenia pożarów”, czyli minimalizowania skutków, a nie identyfikowania przyczyn problemów i zapobiegania im. Widać więc raczej zaczątki niż ukształtowaną strukturę systemu uczenia się. Być może powodem tej doraźności i fragmentaryczności jest brak punktu odniesienia – jasnych celów instytucji wyrażonych miernikami efektów pracy. - Jakie elementy należałoby zmienić ewentualnie wprowadzić do kolejnego badania tego typu, by jak najwięcej dowiedzieć się o efektach uczenia się ministerstw? Badanie, o którym dziś rozmawiamy, jest swoistym „zdjęciem” aktualnej sytuacji. Żeby jednak poznać kierunek, w którym się poruszamy, zrozumieć dynamicę procesów uczenia się, oddzielić przyczyny od skutków, powinniśmy mieć kolejny pomiar, czyli kolejne badanie z wykorzystaniem analogicznej metodologii. Przy kolejnym badaniu największym wyzwaniem będzie na pewno znalezienie racjonalnych miar efektów pracy ministerstw i departamentów. System uczenia się możemy uczciwie ocenić tylko po efektach, które osiąga organizacja. Na razie wiemy, że system praktycznie nie istnieje, ale nie wiemy, czy odbija się to negatywnie na wynikach instytucji. Zakładamy – idąc za wnioskami z badań międzynarodowych – że, niestety, tak. Nie są to jednak wnioski płynące z naszych własnych obserwacji krajowych instytucji. Patrząc na stronę techniczną badania, na pewno chciałibyśmy poszerzyć je w przyszłości o trzy elementy. Po pierwsze, bardziej szczegółowo chcemy potraktować procedury i kwestie prawne, gdyż to one tworzą ramy do działań pracowników i zespołów. Po drugie, nasze obecne badanie pokazywało dość statyczny obraz. Tymczasem w uczeniu się ważne są: dynamika relacji, kierunki i skala przepływów informacji. W kolejnym badaniu będziemy się starali zbadać te aspekty przy użyciu analizy sieci. Wreszcie w dużych organizacjach sytuacja jest zwykle skutkiem nie jednej rzeczy, a wypadków wielu, sprzężonych ze sobą czynników. Aby lepiej zrozumieć tę dynamicę relacji i współzależności, będziemy się starali użyć analizy systemowej. - Dzięki udziałowi w badaniu każde z czterech uczestniczących w nim ministerstw zyskało nowe spojrzenie na administrację, jej zasoby i rządzące nimi procesy. W jaki sposób zespół zamierza kontynuować i rozwijać badania nad administracją? Mamy nadzieję, że wyniki naszego badania będą użytecznym punktem wyjścia do dyskusji w instytucjach objętych badaniem. Nota bene szkaltukowa budowa modelu umożliwiła nam prezentowanie wyników dla czterech ministerstw łącznie, pojedynczych ministerstw, a nawet pojedynczych departamentów. Dzięki temu nasze badanie może służyć pomocą kadrze kierowniczej różnych szczebli. Przyznam szczero, że byliśmy bardzo mile zaskoczeni zainteresowaniem i pozytywnym odzewem ze strony kierownictwa ministerstw, dyrekcji departamentów, jak i samych pracowników. Tym bardziej, że badanie ankietowe przypadło na trudny okres – koniec roku budżetowego. Dyskusje i wspólna interpretacja wyników, stawianie hipotez wyjaśniających było dla nas najciekawszą i najbardziej inspirującą częścią badania. Mam nadzieję, że było to ciekawe doświadczenie również dla naszych rozmówców. Nasze badanie było tylko pilotażem i miało charakter eksploracyjny. Odpowiedzieliśmy tylko na pytanie „Jaki jest stan czynników ważnych dla uczenia się? To pozostawia duży niedosyt, bo nasuwają się dwa kolejne pytania: „Jakie są przyczyny zaobserwowanego stanu rzeczy?” oraz „Co zrobić, by poprawić sytuację?” Na te dwa kolejne pytania zamierzamy odpowiedzieć w kolejnym, tym razem kompleksowym badaniu. Będzie ono realizowane przez najbliższe 4 lata w ramach Działania 5.6. PO KL. EUROREG – Uniwersytet Warszawski będzie realizował ten projekt wspólnie z zespołem prof. Michała Kuleszy z Zakładu Nauki Administracji UW oraz zespołem dr. Stanisława Mazura z Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej. W ciągu najbliższych lat zamierzamy: 1) przeprowadzić drugi pomiar udoskonalonym modelem MUS i na tej podstawie przedstawić diagnozę potrzeb systemu uczenia się polskiej administracji rządowej; 2) zidentyfikować najciekawsze międzynarodowe praktyki wspierania wiedzy w instytucjach publicznych; 3) opracować rozwiązania specyficzne dla naszego kraju; 4) przetestować je, wdrażając w wybranych departamentach; 5) sprawdzić ich efekty, robiąc kolejny pomiar i porównując wyniki departamentów biorących udział w teście z departamentami z grupy porównawczej; 6) wreszcie wyciągnąć wnioski z pilotażu i rozpowszechnić rozwiązania, które się sprawdziły. Jest to więc plan wypracowania kompleksowego zestawu narzędzi diagnozy i wsparcia mechanizmów organizacyjnego uczenia się. Będzie on mógł być wykorzystywany cyklicznie przez jednostki krajowej administracji publicznej. Podobne rozwiązania są z powodzeniem stosowane w administracji kanadyjskiej i amerykańskiej. - Czy wyniki tych badań, porównane z badaniami nad administracją innych krajów, dają nam jakąś wiedzę o stanie polskiej administracji na tle innych państw? Badania na temat procesów uczenia się w organizacjach zarówno prywatnych, jak i publicznych mają długą i ugruntowaną tradycję. W wielu amerykańskich koncernach (np. Bell, HP, Motorola) są one integralnym elementem wzmacniania własnej pozycji konkurencyjnej. Narzędzi organizacyjnego uczenia się używa m.in. armia izraelska, zaś na przykład rząd Kanady koncepcję uczenia się organizacji przekuił na systemowe narzędzia podnoszenia jakości działań administracji. Nasze badanie opiera się na autorskim modelu dostosowanym do polskiej specyfiki, trudno więc porównywać całościowe wyniki z innym krajem. Możemy natomiast porównywać różne aspekty naszego badania, poszczególne kategorie i elementy systemu. Takich właśnie porównań będziemy wkrótce poszukiwać wraz z naszymi zagranicznymi współpracownikami. Ostatnio natknąłem się na badania amerykańskie dotyczące błędów w organizacyjnym uczeniu się NASA podczas misji promów kosmicznych Challenger i Columbia. W książce pojawia się szereg boliączek zidentyfikowanych i w naszym badaniu: fragmentaryzacja struktur, mechaniczność i niska refleksyjność, rywalizacja między wydziałami, ciągłe zmiany celów, zadań, struktur. Ten, być może nieco egzotyczny przykład pokazuje jednak, że poszukiwanie równowagi między uczeniem się a rutyną i organizowaniem jest wyzwaniem wszystkich dużych instytucji, niezależnie od kultury administracyjnej, specjalizacji i stopnia zaawansowania technologicznego. Rozmawiała Dorota Gdańska Przeciwdziałanie korupcji i zachowaniom nieetycznym w administracji publicznej Rola służby cywilnej Mgr Krystyna Byczkowska Prawnik, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego oraz studiów podyplomowych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Wykładowca m.in. w Wyższej Szkole Administracji Publicznej w Łodzi z dziedziny postępowania administracyjnego oraz etyki w administracji publicznej i biznesie. Ekspert w zakresie zarządzania strategicznego w administracji publicznej. Ma ponad 20-letnie doświadczenie w pracy na stanowiskach kierowniczych w administracji publicznej, w tym w latach 1998–2001 na stanowisku dyrektora generalnego Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego. Autorka wielu publikacji. Klientami urzędu jesteśmy wszyscy od dnia narodzin. W stosunku administracyjnym nie występuje równość stron, co jest cechą właściwą dla stosunku cywilnoprawnego. Administracja dysponuje ogromnymi zasobami majątkowymi, jest podmiotem w wydawaniu decyzji, często o charakterze strategicznym oraz źródłem informacji o takim charakterze. Konstytucyjnie określone uprawnienia organów władzy publicznej muszą być zatem wykonywane z zapewnieniem wysokich standardów etycznych. Źródła i przyczyny korupcji Korupcja – z angielskiego „corruption” – oznacza demoralizację, destrukcję, zniszczenie. W polskim ustawodawstwie nie występuje definicja „korupcji”. Przepisy kodeksu karnego regulują natomiast definicję i odpowiedzialność z tytułu przestępstw tzw. „urzędnich” (łapownictwo bierne – art. 228, łapownictwo czynne – art. 229, powłykanie się na wpływy w urzędzie – art. 230). Według definicji Banku Światowego korupcją jest „nadużywanie stanowisk publicznych do osiągania prywatnych korzyści.” Z trzech kategorii korupcji: politycznej, gospodarczej oraz występującej w administracji, niniejsze rozważania dotyczą będą tej ostatniej. Źródła korupcji można ująć, opierając się na kryteriach: korzyści finansowych, alokacji środków finansowych, reglementacji oraz kryterium informacji. W aspekcie pierwszego z kryteriów, tj. korzyści finansowych, warto przypomnieć, iż w zasobach państwa i samorządu znajdują się źródła majątkowe, których uzyskanie za niską cenę stanowi znaczne korzyści. Do źródeł tych należą: sprzedaż nieruchomości, prywatyzacja przedsiębiorstw, szpitali itp. Korzyści finansowe mogą dotyczyć np. obniżonego wymiaru podatków, opłat, uzyskania dotacji, w tym ze środków UE, świadczeń społecznych takich, jak renty, zasiłki. Źródłem korupcji może być także pozostawienie poza budżetem i kontrolą państwa decyzji alokacji znacznej wartości publicznych środków finansowych, takich jak fundusze. Kryterium wpływu decyzji na reglementację działalności gospodarczej wskazuje, że im mniej swobody gospodarczej a więcej reglementacji (szczególnie w warunkach decyzji uznanioowych) w postaci koncesji, zezwoleń, pozwoleń, tym więcej źródeł korupcjogennych. W dobie transformacji gospodarczej, szybkiego rozwoju, szczególnym „towarem” są informacje, często o charakterze strategicznym. Informacje te mogą dotyczyć np. przedsięwzięć gospodarczych i inwestycyjnych, związanych z trasami przebiegu autostrad, lokalizacją dużych obiektów sieci handlowych, zamówieniami publicznymi na dostawy towarów czy usług, a także z zamierzeniami prywatyzacyjnymi. Odrębnego omówienia wymaga działalność lobbystyczna, w tym w dziedzinie procesu ustawodawczego oraz działalności lobystów w urzędzie. Warto przypomnieć, jakie ponosimy koszty skutków korupcji. Traci państwo, samorządy, tracimy wszyscy w wymiarze utraty przychodów/dochodów z podatków, cel, prywatyzacji, wynajmu mienia publicznego, nierzetelnych przetargów itp., a także w aspekcie spowolnienia – w dłuższym okresie czasu – wzrostu gospodarczego wobec obawy inwestorów przed inwestowaniem środków. W ostatecznym rachunku skutki korupcji obciążają społeczeństwo i to najmniej zamożną jego część. Niższe wpływy do budżetu oznaczają także niższe płace w sferze budżetowej. W procesie korupcji postępuje demoralizacja, czyli odstąpienie od zachowania norm etycznych. Zagrożenia z powodu zachowań nietetycznych w urzędzie Co sprzyja zachowaniom nietetycznym w urzędzie? Dlaczego zdarza się, że ceniący sobie praworządność i etyczność urzędnik narusza obowiązujące normy etyczne? Urzędnik żyje i pracuje w określonym środowisku. Przestrzeganie przez niego norm etycznych w znaczącej mierze zależy od kultury organizacji, a na nią ma wpływ m.in. proces „zwłaszczania” państwa przez niektóre środowiska polityczne. Znane są powszechne zjawiska upolitycznienia urzędu, zmiana kadr, szczególnie kadry kierowniczej po każdych wyborach. Pracownicy urzędów często z tego względu przyjmują postawy zachowawcze. Czynnikiem korupcjogennym bezsprzecznie jest „złe prawo”, tj. nieprecyzyjne przepisy, luki prawne, brak przepisów wykonawczych. Przesłanki te pozwalają na własną interpretację przepisu przez urzędnika. Polskie prawo administracyjne zostawia zbytnią uznaniość w rozstrzygnięciach, tj. decyzjach administracyjnych. W kształtowaniu postaw etycznych nieprzecenioną rolę odgrywa przywódca organizacji, zaś częste zmiany na stanowiskach kierowniczych powodują brak możliwości kontynuacji szkolenia i doskonalenia wiedzy i umiejętności osób zajmujących te stanowiska. Słabości administracji publicznej jest także niedostateczna skuteczność egzekucji decyzji organów administracyjnych, jak też zaleceń pokontrolnych. Na te uwarunkowania nakładają się często niejasne kompetencje organów i urzędników. Niezależnie od uwarunkowań społeczno-politycznych na postawy etyczne urzędnika w kontekście zdolności urzędnika do przeciwdstawienia się zagrożeniem korupcyjnym mają wpływ uwarunkowania o charakterze psychologiczno-mentalnym. Na użytek niniejszego opracowania należy wymienić m.in. takie, jak: - brak odwagi osobistej, lęk o utratę pracy, stanowiska, - brak asertywności, - pulapki godnościowe, takie jak np. pokusy poczucia władzy, kariery, sukcesu, pieniędzy, pulapki zawiści, fałszywego honoru, naciski: polityków, rodziny, kolegów itp. Trudno tu nie wspomnieć o anomii społecznej. Śedio problemów etycznych w urzędzie sprowadza się do dwóch aspektów: problemu podzielenia wartości oraz problemu ustalenia wspólnych zasad radzenia sobie z przeciwnościami i zmianami. Przypomnijmy, że misją urzędnika tożsama jest z misją urzędu administracji publicznej, tj. służba publiczna. Rozważmy zatem, czy i w jakim stopniu profesjonalny korpus służby cywilnej przyczynić się może do eliminowania zagrożeń zachowań nietetycznych i korupcji w urzędzie, i szerzej w administracji publicznej? Ustrój służby cywilnej w przeciwdziałaniu procesom nietetycznym i korupcyjnym Art. 153 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – ustawy z 2 kwietnia 1997 r. – stanowi: „W celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa, w urzędach administracji rządowej działa korpus służb cywilnej.” Przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, w art. 4 stawiają wysokie wymagania kandydatom do służby. W służbie cywilnej może być zatrudniona osoba, która ma określone kwalifikacje zawodowe, ale jednocześnie korzysta z pełni praw publicznych, nie była karana za umyślne przestępstwo lub za umyślne przestępstwo skarbowe i cieszy się nieposzlakowaną opinią. Ten ostatni ustawowo ustalony warunek, mimo iż kontestowany przez niektórych jako zbyt postulatywny, niepoddający się weryfikacji we wstępnej fazie naboru do służby, stanowi szczegółową wskazówkę dla kandydata do służby, bowiem od chwili aplikacji do służby cywilnej ów kandydat musi uwzględniać fakt, że jego kwalifikacje etyczne będą oceniane, i powinien się liczyć z konsekwencjami ewentualnej utraty dobrej opinii. Utrata nieposzlakowanej opinii stosownie do art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie cywilnej stanowi podstawę do rozwiązania z urzędnikiem służby cywilnej stosunku pracy. Istotną wartością służby cywilnej jest stworzenie rozwiązań systemowych w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi. Strategię zarządzania zasobami ludzkimi przyjmuje w drodze uchwały Rada Ministrów. Zasady służby cywilnej i normy służby cywilnej podniesione zostały do rangi norm ustawowych. Służba cywilna stworzyła warunki do najlepszych wzorców profesjonalnego i etycznego urzędnika. Przypomnijmy, że już procedury naboru do służby zapewniają konstytucyjną normę – prawa obywateli do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 konstytucji RP). Z ustrojowego prawa konstytucyjnego wynikają dalsze etyczne standardy w służbie cywilnej: otwartości, uczciwości, bezstronności, przejrzystości i równego traktowania w naborze i awansowaniu osób spełniających wymagane kwalifikacje. Szczególnie wysokie standardy profesjonalne i etyczne powinni spełniać urzędnicy mianowani w wyniku trudnych i rzetelnie przeprowadzanych egzaminów w trakcie postępowania kwalifikacyjnego. Członkowie korpusu służby cywilnej obowiązują normy przyjęte w Kodeksie Etyki Służby Cywilnej, nadanym zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów nr 114 z dnia 11 października 2002 r.$^5$ Jak wiemy, trwają prace na rzecz ustalenia zasad służby cywilnej i zasad etyki służby cywilnej w wyniku wykonania przepisów ustawy o służbie cywilnej z 21 listopada 2008 r. Członek korpusu służby cywilnej winien traktować pracę jako służbę publiczną, przedkładając dobro publiczne nad interesy własne i swojego środowiska. Członek korpusu służby cywilnej nie dopuszcza do podejrzeń między interesem publicznym i prywatnym. Obok zasad zachowania bezstronności, nieulegania żadnym naciskom w służbie cywilnej, obowiązują inne normy o charakterze przeciwkorupcyjnym. Należy do nich m.in. zakaz podejmowania prac i zajęć, które kolidują z obowiązkami służbowymi lub podważających zaufanie do służby cywilnej. Członek korpusu służby cywilnej nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez pisemnej zgody dyrektora generalnego urzędu ani wykonywać zajęć sprzecznych z obowiązkami wynikającymi z ustawy czy też podważających zaufanie do służby, zaś urzędnik mianowany nie może podejmować żadnych zajęć zarobkowych bez zgody dyrektora generalnego. Członkowi korpusu służby cywilnej nie wolno przyjmować żadnych korzyści materialnych ani osobistych. Podstawą działalności członka korpusu służby cywilnej jest konstytucyjna zasada praworządności. Szczególną rolę pełni instytucja (art. 77 ustawy o służbie cywilnej) odmowy wykonania polecenia służbowego przez członka korpusu służby cywilnej, jeśli prowadziłoby to do popełnienia przestępstwa lub wykorzeczenia. O odmowie wykonania polecenia służbowego członek korpusu niezwłocznie informuje dyrektora generalnego urzędu, zachowując dalsze ustawowo określone procedury. Normą etyczną i prawną jest nakaz zachowania przez członka korpusu służby cywilnej neutralności politycznej. Członkowi korpusu nie wolno publicznie manifestować poglądów politycznych, a urzędnikowi mianowanemu tworzyć i uczestniczyć w partii. Urzędnik zatem nie powinien demonstrować znajomości z politykami. W wykonywaniu swoich zadań urzędnik realizuje strategię rządu Rzeczypospolitej Polskiej bez względu na własne przekonania i poglądy polityczne. Szczególną rolę w procesie zarządzania zasobami ludzkimi pełni system ocen pracowników, w tym po zakończeniu służby przygotowawczej, i dalszych okresowych. Szczególny charakter „przejrzystości” w stosowaniu procedur oceniania i merytorycznego współuczestniczenia w tym procesie umożliwia ustalenie ścieżki indywidualnego rozwoju urzędnika. Pragmatyka służbowa w służbie cywilnej przewiduje odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków pracowniczych, w tym obowiązujących norm etycznych omawianych wyżej. Kary obejmują od upomnienia do wydalenia członka korpusu służby cywilnej z urzędu, a w przypadku urzędnika mianowanego – wydalenia ze służby. Służba cywilna, niezależnie od wysokich standardów etycznych, zapewnienia warunków rozwoju zawodowego, przejrzystości stosowanych procedur, wniosła możliwości stosowania nowoczesnych metod zarządzania. Rozwijane są metody zarządzania procesowego, zarządzania ryzykiem, zarządzania jakością, zarządzania strategicznego, nowatorskie z punktu widzenia dotychczasowej wiedzy i praktyki w polskiej administracji publicznej, a „przejęte” z dobrych wzorców zarządzania biznesowego. Upowszechnianie tych metod odbywa się poprzez szkolenia, które w służbie cywilnej traktowane są na równi z wykonywaniem obowiązków służbowych. Ogromną rolę w budowaniu nowoczesnej organizacji stanowiły szkolenia strategiczne dla dyrektorów generalnych i doskonalenie cech przywódczych na stanowiskach kierowniczych. Te nowocesne metody zarządzania, wspomagane systemami informatycznymi, jawność działania, właściwie i profesjonalnie wdrażane, mogą stanowić znakomite narzędzia w procesach przeciwkorupcyjnych. Podsumowanie wnioski Służba cywilna zapewne nie rozwiąże wszystkich problemów administracji publicznej, w tym w przeciwdziałaniu korupcji. W walce z korupcją niezbędne jest podejście realistyczne, aczkolwiek bardzo zdecydowane i konsekwentne. Z pewnością niezmienne istotną sprawą jest skuteczność w wykrywaniu i karaniu sprawców przestępstw korupcyjnych. Zadanie to należy do właściwych organów państwa. Zwrócmy jednak uwagę, iż korupcja jest wynikiem niezachowania norm etycznych. W działaniach długofalowych istotna jest zmiana mentalności społeczeństwa, czyli walka z anomią społeczną (powszechne uznajemy normy etyczne, a w praktyce odstępujemy od ich zachowania). Do zadań w kategoriach „pracy organicznej” należy rozwijanie i upowszechnianie kultury etycznej. Z uwagi na ścisłe i ustrojowo uzasadnione związki administracji publicznej ze światem biznesu i polityki, wysokie standardy etyczne powinny być wdrażane przede wszystkim w urzędzie, nie rezygnując oczywiście z przeobrażenia mentalności polityków i ludzi biznesu oraz mechanizmów właściwych walce z korupcją. Szczególną rolę w tworzeniu zarówno mechanizmów w zwalczaniu zachowań korupcyjnych, jak też w kształtowaniu wysokich standardów etycznych, może pełnić i pełni służba cywilna traktowana systemowo. Służba cywilna stanowi system zarządzania zasobami ludzkimi. To służba cywilna ma szansę wyłaniać najlepszych, profesjonalistów, i tych – jak określa angielski idiom – "high groud", urzędników o wysokiej etyce. Rozwiązania systemowe obejmują m.in. strategię i standardy zarządzania zasobami ludzkimi. Zasady służby cywilnej oraz zasady etyki ustanawiane są w drodze wysokiej rangi aktów normatywnych. Proces zarządzania zasobami ludzkimi obejmuje jawny, przejrzysty, powszechny nabór do służby, w tym obsadę stanowisk kierowniczych. Wysokie standardy etyczne są stawiane kandydatom już na etapie ubiegania się o zatrudnienie. Wymóg zachowania neutralności politycznej urzędników stanowi normę prawną. Doskonalenie umiejętności i rozwój zawodowy zapewnia obligatoryjny system szkoleń. Szkolenia dla potrzeb wzmocnienia etyczności, umiejętności przeciwdziałania zjawiskom korupcjonijnym powinny dotyczyć m.in. kwestii asertywności, rozwiązywania dylematów moralnych i podnoszenia poziomu odpowiedzialności społecznej. Powinny obejmować także poznanie i stosowanie procedur przeciwwkorupcyjnych w urzędzie, zagadnienia kontroli wewnętrznej i – jak dotąd – rozwijanie umiejętności przywódczych. Kolejnymi rozwiązaniami systemowymi są obligatoryjne oceny pracownicze i odpowiedzialność dyscyplinarna z kontradryktojnym trybem rozpatrywania tej odpowiedzialności. Częściej należy sięgać po nagradzanie urzędników uczciwych. Tylko praca nad kulturą organizacji jako podstawą etyczności w urzędzie pozwoli na stworzenie wizerunku profesjonalnego i etycznego urzędnika. Istotną sprawą do odrębnych rozważań pozostaje wpływ poziomu wynagrodzeń w sferze budżetowej. Najlepsze jednak wzorce etyczne w omawianej problematyce będą skuteczne w sposób znikomy, o ile nie będą realizowane równocześnie z nowoczesnymi metodami zarządzania, które powinny uwzględniać potrzeby klienta, w tym szczególnego rodzaju klienta wewnętrznego, czyli urzędnika. Nowoczesne systemy zarządzania, takie jak zarządzanie procesowe, zarządzanie ryzykiem czy zarządzanie jakością wspomagają kierownictwo urzędu w procesach przeciwwkorupcyjnych. Przypisy: 1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. (DzU z 1997 r. nr 88, poz. 553 z późn. zmianami). 2. „Korupcja w biznesie”, Fundacja im. Stefana Batorego, 2001 r. 3. DzU z 1997 r. nr 78, poz. 483. 4. DzU z 2008 r. nr 227, poz.1505. 5. M.P. z 2002 r. nr 46, poz. 683. Mgr Krystyna Byczkowska W numerze 2 (5) „Przeglądu Służby Cywilnej” z marca–kwietnia 2010 r. (s. 19–21 ) opublikowaliśmy rozmowę z prof. dr. hab. Hubertem Izdebskim nt. „Zasady i etyka w służbie cywilnej”. Komentarz do ustawy o służbie cywilnej Rozmowa z dr. Marcinem Mazurykiem Dr nauk prawnych Marcin Mazuryk Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, a następnie aplikację legislacyjną. Główny specjalista ds. legislacji w Ministerstwie Sprawiedliwości, wykładowca akademicki, urzędnik służby cywilnej. Autor publikacji z zakresu prawa konstytucyjnego, administracyjnego i urzędniczego. Wiosną 2010 r. nakładem oficyny Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. ukazał się komentarz do ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej "Ustawa o służbie cywilnej. Komentarz", autorstwa Wojciecha Drobnego, Marcina Mazuryka i Piotra Zuzankiewicza. Jaki cel postawili sobie autorzy opracowania, przystępując do prac nad komentarzem? Główną przyczyną, dla której autorzy komentarza podjęli się próby usystematyzowanej analizy obowiązującej ustawy o służbie cywilnej, była ograniczona liczba publikacji i badań dotyczących funkcjonowania pragmatyki służbowej członków korpusu służby cywilnej oraz powszechne dostępnej analizy uwarunkowań historycznych i systemowych w tym zakresie. Służba cywilna tradycyjnie nie była postrzegana przez środowisko akademickie jako istotny przedmiot prowadzenia badań. Niezwłocznie rzadko jest także przedmiotem zainteresowania mediów, które z wyjątkiem nielicznych specjalistycznych dzienników i czasopism koncentrują się niemal wyłącznie na aspekcie polityzacji administracji rządowej. Wydaje się, że również w samej administracji rządowej kwestia pogłębianych analiz dotyczących różnych aspektów funkcjonowania służby cywilnej wymagała uzupełnienia o przedmiotowy komentarz, który kompleksowo ukazuje pewne zagadnienia. W związku z tym komentarz naszego autorstwa to pierwsza od blisko 10 lat publikacja dotycząca pragmatyki służbowej członków korpusu służby cywilnej, która w sposób kompleksowy obejmuje wszystkie aspekty funkcjonowania polskiej służby cywilnej, a zarazem pierwsza dotycząca obowiązującej ustawy o służbie cywilnej. Nie bez znaczenia było to, że część przepisów ustawy o służbie cywilnej budzi pewne wątpliwości interpretacyjne. Nie wszystkie regulacje zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny. Celem autorów komentarza było przedstawienie jednoznaczej wykładni poszczególnych przepisów ustawy. Celem komentarza było również dokonanie pewnego rodzaju usystematyzowania prowadzonej w Polsce od niemal dwóch dekad dyskusji o służbie cywilnej, której efektem były liczne zmiany pragmatyk zawodowych dotyczących członków korpusu służby cywilnej. Autorzy w publikacji często odnoszą się do opinii przedstawicieli różnych środowisk związanych ze służbą cywilną – szkół wyższych, ekspertów, osób związanych z Krajową Szkołą Administracji Publicznej. Nie pominięto również poglądów środowiska politycznego, wyrażanych przede wszystkim przy okazji poszczególnych nowelizacji ustawy o służbie cywilnej. Ważnym celem komentarza było także pokazanie praktycznych aspektów ustawy o służbie cywilnej. Komentarz nie ogranicza się wyłącznie do teoretycznej analizy treści ustawy. Często ukazano w nim praktykę wykonywania poszczególnych przepisów urzędniczej pragmatyki zawodowej. Istotny wpływ na ostateczny kształt publikacji miało doświadczenie zawodowe autorów, którzy pracują lub byli zatrudnieni w Departamencie Służby Cywilnej odpowiedzialnym w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów za realizację zadań związanych ze służbą cywilną. Komentarz jest również próbą krytycznego spojrzenia na ustawę o służbie cywilnej. Autorzy starali się wskazać niektóre niedoskonałości obecnej ustawy, jej nieścisłości i luki interpretacyjne. Mamy nadzieję, że choć część z nich zostanie dostrzeżona przez ustawodawcę. Kto jest adresatem publikacji? Adresatem książki są zarówno praktycy, tj. członkowie korpusu służby cywilnej, którzy na co dzień stosują pragmatykę służbową o służbie cywilnej z 2008 r., jak również środowisko naukowe i inne osoby zainteresowane służbą cywilną. Z wielką radością odnotowaliśmy fakt, że zarówno komentarz, jak i „ABC służby cywilnej” stają się coraz bardziej popularne wśród słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej oraz studentów. Wydaje się, że komentarz może być przydatny zarówno trenerom wewnętrznym, którzy przeprowadzają w urzędach służbę przygotowawczą, jak i członkom korpusu służby cywilnej przystępującym do postępowania kwalifikacyjnego. Być może publikacje dotyczące slużyby cywilnej przyczynią się także do zwiększenia rozpoznawalności korpusu służby cywilnej wśród zwykłych obywateli. Wciąż bowiem jest z tym problem, a przecież środków finansowych na popularyzację idei służby cywilnej zawsze jest za mało. - Publikacja składa się z 12 rozdziałów, dotyczących m.in. kwestii: organizacji służby cywilnej, nawiązywania, zmiany i ustania stosunku pracy w służbie cywilnej, wyższych stanowisk w służbie cywilnej, obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności dyscyplinarnej członków korpusu służby cywilnej, szkolenia i rozwoju w służbie cywilnej. Zawiera także tekst 16 rozporządzeń i zarządzeń Prezesa Rady Ministrów. W jaki sposób forma publikacji – komentarz – determinuje jego strukturę? Forma publikacji w całości determinuje jej strukturę, która jest uzależniona od układu komentowanej ustawy. W ustawie są przepisy ogólne i szczegółowe, derogacyjne, zmieniające, międzyczasowe i odnoszące się do terminu wejścia w życie ustawy. Autorzy komentują zatem poszczególne artykuły. Tym samym adresat może łatwo odnaleźć poszukiwaną treść, tym bardziej, że zazwyczaj szuka się pewnego zagadnienia, kierując się numerem artykułu komentowanej ustawy. - Co zadecydowało o wieloaspektowym: nie tylko prawno-praktycznym, ale i publicystyczno-naukowym charakterze publikacji? Nasz komentarz to wieloaspektowa analiza prawna (co jest konsekwencją ogólnie przyjętej konwencji pisania komentarzy do ustaw), spełniająca wszystkie kryteria prac naukowych, która dodatkowo została uzupełniona o aspekty praktyczne. Jak już wspomniałem, dzięki przyjętej zróżnicowanej formie nasza publikacja może być przydatna zarówno członkom korpusu służby cywilnej, jak również osobom podejmującym kwestie służby cywilnej w pracy naukowej. Pracując nad komentarzem, nie chcieliśmy ograniczyć się wyłącznie do teoretycznej analizy przepisów służby cywilnej, chcieliśmy ukazać również jej praktyczne aspekty. Ponadto z uwagi na fakt, iż komentarz został również zamieszczony w programie komputerowym LEX, który w dzisiejszych czasach jest narzędziem pracy prawie każdego członka korpusu służby cywilnej, zyskał on także ponieważ wymiar publicystyczny. Ponadto należy przypuszczać, iż z komentarza będą także korzystać, być może nawet cytując go, osoby zajmujące funkcje publiczne podczas debat publicznych czy sporów politycznych w szeroko pojmowanych środkach komunikacji społecznej. - Komentarz uwzględnia stan prawny na 1 sierpnia 2009 r., chociaż obejmuje także zmiany wynikające z wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz ustawy z 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych. Czy przewidują Panowie nowe wydanie komentarza, uzupełnione o akty wykonawcze do ustawy, które weszły w życie po 1 sierpnia 2009 r.? Zdaniem autorów komentarz powinien być użyteczny, a co za tym idzie także i aktualny. Pierwsza wersja publikacji była już gotowa w grudniu 2007 r. – odnosiła się do ustawy o służbie cywilnej z 2006 r. W wyniku uchylenia ww. ustawy komentarz ukazał się dopiero w lutym 2010 r., według stanu prawnego z drugiej połowy 2009 r. Odnosnie do uzupełnienia komentarza o nowe akty wykonawcze, publikacja kolejnego wydania wydaje się wysoce prawdopodobna, jednakże nie nastapi to zapewne wcześniej niż po wejściu w życie przygotowywanej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów nowelizacji ustawy. - Oprócz komentarza do ustawy o służbie cywilnej wydali Panowie także wspólnie poradnik „ABC służby cywilnej” (Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2010). Czy trwają prace nad kolejnymi publikacjami popularyzującymi służbę cywilną? Działalność naukowa, czy też publicystyczna, ma to do siebie, że jest procesem ciągłym i trudno jest jej wyznaczyć pewne ramy organizacyjne czy też czasowe, dlatego też na dzień dzisiejszy nie jestem w stanie jednoznacznie udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie. Z całą pewnością autorzy, z uwagi na praktykę zawodową i pewien dorobek naukowy, mają istotne przemyślenia, tak co do całości obowiązujących w Polsce regulacji w zakresie prawa urzędniczego, jak i pragmatyki służbowej dotyczącej służby cywilnej z 2008 r. Nie jest zatem wykluczone, iż w najbliższym czasie ukażą się kolejne publikacje o charakterze naukowym czy dydaktycznym, dotyczącym także służby cywilnej. Rozmawiała Dorota Gdańska Niezależny Portal Pracowników Korpusu Służby Cywilnej (www.sluzba-cywilna.pl) oraz funkcjonujące w ramach portalu Forum Pracowników Korpusu Służby Cywilnej powstały w roku 2008 z inicjatywy osób zatrudnionych w korpusie służby cywilnej. Portal i Forum są tworzone społecznie przez użytkowników. Nad zgodnością zamieszczanych wpisów z prawem czuwają administratorzy i moderatorzy. W ciągu niespełna 2 lat liczba użytkowników Forum przekroczyła 800 osób. Forum Pracowników Korpusu Służby Cywilnej jest podzielone na kategorie, fora i tematy związane zarówno z pracą zawodową, przepisami prawa, jak i prywatnymi zainteresowaniami użytkowników i ich codziennymi problemami. Ponadto, w każdej chwili w zależności od potrzeb użytkowników istnieje możliwość utworzenia działów związanych z konkretną grupą zawodową. Tak funkcjonuje obecnie dział „KSC – Skarbowcy”, w którym zamieszczane są bieżące informacje o zmianach w prawie podatkowym, poruszane są problemy interpretacyjne dotyczące niektórych przepisów. Użytkownicy pomagają sobie nawzajem, poszukując orzecznictwa, omówień doktryny, rozwiązuje problemy podatkowe, organizacyjne, sprawozdawcze. Podział użytkowników na grupy zawodowe ułatwia nawiązywanie kontaktów osobom zatrudnionym w tych samych i podobnych grupach urzędów. Przynależność do grupy nie jest obligatoryjna. Forum zarządzają administratorzy i moderatorzy. W dziale „Po godzinach” członkowie korpusu służby cywilnej mogą „spotkać” się po pracy, wymienić poglądy na każdy temat. Działo ten umożliwia integrację środowiska zawodowego, zawieranie nowych znajomości, wymianę informacji o ciekawych miejscach urlopowych, atrakcyjnych imprezach kulturalnych, sportowych itp. Poniżej strona portalu z adresem Forum: www.sluzba-cywilna.pl/forum Administratorzy i Moderatorzy Portalu i Forum Portal www.sluzba-cywilna.pl jest całkowicie niezależny od formalnych struktur służby cywilnej i wyraża tylko poglądy swoich użytkowników. Jak wypoczywać, żeby wypocząć? Jolanta Widziewicz Magister psychologii, absolwentka Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Departament Służby Cywilnej KPRM Wypoczynek jest najprzyjemniejszą częścią dnia. W końcu można zrobić coś dla siebie, spokojnie, bez pośpiechu i tak, jak się lubi. Jednak czy rzeczywiście jest to część dnia, a nie np. tygodnia? Czy zawsze udaje się w ciągu dnia znaleźć czas na odpoczynek? Możliwe, że odpowiedź brzmi – nie. Warto jednak postarać się wygospodarować w ciągu dnia kilka chwil na odpoczynek, ponieważ jest on bardzo istotny dla naszego organizmu. Pozwala zregenerować siły – tak fizyczne, jak i psychiczne. Rodzaje zmęczenia Jednak nie każda forma odpoczynku jest dobra zawsze i dla każdego człowieka. Powodem tego jest to, że rodzaj najbardziej odpowiedniej formy wypoczynku zależy od wielu czynników, między innymi od tego, jaki rodzaj pracy się wykonuje i jaki rodzaj zmęczenia ona powoduje, oraz od tego, jaką jest się osoba. Można wyróżnić dwa rodzaje zmęczenia: fizyczne i psychiczne. Zmęczenie fizyczne występuje wówczas, gdy wykonuje się fizyczny rodzaj pracy, zmęczenie psychiczne – gdy wykonuje się pracę umysłową. Te dwa rodzaje zmęczenia często współwystępują ze sobą, jednak najczęściej jedno z nich dominuje. Rodzaje wypoczynku W zależności od tego, jaki typ zmęczenia aktualnie jest odczuwany przez daną osobę, powinno się wybrać odpowiedni rodzaj wypoczynku: czynny lub bierny. Wypoczynek czynny polega na wykonywaniu jakieś aktywności ruchowej, czyli są to wszelkiego rodzaju sporty, spacer, ćwiczenia itp. Wypoczynek bierny można nazwać „nicnierożbieniem”, a jego najbardziej wyraźną odmianą jest sen. Zarówno w aktywnej, jak i biernej formie wypoczynku ważne jest, aby wykonywane czynności i warunki ich wykonywania były jak najbardziej różne od tych, z jakimi ma się do czynienia w pracy. Jeśli praca wykonywana jest w pomieszczeniu, najlepiej wypoczywać na powietrzu, po pracy w halasie odpowiedni byłby wypoczynek w ciszy, po pracy monotonnej – wypoczynek urozmaicony itd. Praca umysłowa – aktywne formy wypoczynku Rodzaj wybranego wypoczynku powinien być jak najbardziej odmienny od typu pracy, jaki się wykonuje. Przede wszystkim jednak wypoczynek powinien sprawiać jak najwięcej przyjemności. Jeśli wykonywana praca składa się głównie z zadań umysłowych, powinno się wybrać aktywną formę wypoczynku. Siedzenie cały dzień przy biurku powoduje, że mięśnie szkieletowe zaczynają sztywnieć i zwalniają różne procesy w organizmie (krążenie krwi, przemianę materii itp.). Ze względu na to, że wykonując pracę umysłową większość czasu spędza się w zamkniętych pomieszczeniach, powinno się wybierać formy wypoczynku na świeżym powietrzu, aby dotlenić organizm. Przykładowo, może to być spacer, bieganie, gra w tenisa, jazda na rowerze czy łyżworolkach, a w zimowe dni bieganie na nartach, jazda na łyżwach itp. Dobrym sposobem na zapewnienie sobie aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu jest, według mnie, posiadanie psa – nie ma wówczas wymówek, bo pies musi wyjść na spacer. Trzeba jednak koniecznie pamiętać, że będzie to dobra forma wypoczynku tylko wówczas, gdy sprawia ona przyjemność, a nie jest przykrym obowiązkiem. Aktywne formy wypoczynku powodują, że nasz organizm zaczyna pracować na wyższych obrotach. Krążenie krwi, przemiana materii i inne procesy przyspieszają, jednocześnie powodując, że z organizmu usuwane są niepotrzebne i szkodliwe substancje. Efektem takiej formy wypoczynku jest również rozruszanie zesztywniałych mięśni, rozluźnienie ich, a także spalanie nadmiaru energii w postaci kalorii. Inną korzyścią z tej formy wypoczynku jest to, że zajmując się aktywnością fizyczną, najczęściej przestaje się myśleć o codziennych sprawach, problemach. Skupiamy się na wykonywanych ćwiczeniach, krajobrazie, dzięki czemu można wyłączyć się na jakiś czas od codziennych spraw. Niemniej jednak, nawet przy wykonywaniu pracy umysłowej bardzo ważna jest forma biernego wypoczynku, jaka jest sen. Jest to czas, kiedy w umyśle człowieka porządkowane są wydarzenia minionego dnia, zapisywane są wspomnienia i przetwarzane różnego rodzaju dane. Dlatego tak ważne jest, aby zapewnić sobie odpowiednią liczbę godzin snu w ciągu doby. Należy pamiętać o odpowiednim dobraniu formy aktywności. Jak wcześniej wspomniałam, powinna ona być jak najbardziej różna od wykonywanej pracy, więc jeśli ktoś jest np. kontrolerem ruchu samolotów i jego praca wymaga intensywnego skupienia wzroku na pewnych obiektach przez długi czas, to tenis ziemny czy stołowy nie będzie dla niego dobrą formą wypoczynku, gdyż znów wykonywana czynność, tak jak w pracy, będzie polegała na intensywnym wykorzystywaniu narządu wzroku. Praca fizyczna – biernie formy wypoczynku Formy wypoczynku biernego są częściej wybierane bez względu na rodzaj wykonywanej pracy. Nawet po ośmiu godzinach spędzonych za biurem często po powrocie do domu zasiada się w ulubionym fotelu z pilotem w ręku. Nie jest to dobry wybór, ponieważ przez to cały dzień spędzamy w jednej pozycji, nie spalamy kalorii, organizm bardzo wolno funkcjonuje, szkodliwe substancje nie są z niego usuwane, mózg jest mało dotleniony, przez co może gorzej funkcjonować itd. Człowiekowi wydaje się, że odpoczywa, bo leży na kanapie i nic nie robi, ale prawda jest taka, że można się w ten sposób jeszcze bardziej zmęczyć. Biernie formy wypoczynku są najbardziej korzystne po wysiłku fizycznym. Wówczas mięśnie, które były bardzo intensywnie wykorzystywane, mają czas na to, żeby odpocząć, odbudować się. Oczywiście najlepszą formą biernego wypoczynku jest sen, ponieważ jest to czas, kiedy organizm najszybciej się regeneruje. Jednak nie jest to jedyna forma biernego wypoczynku. Będzie nim wszystko, co nie wymaga intensywnego wykorzystywania mięśni szkieletowych. Tak więc odpowiednimi formami wypoczynku w przypadku zmęczenia fizycznego mogą być: długa kąpiel, pobyt w saunie lub SPA, ćwiczenia relaksacyjne, ale także czytanie książek, oglądanie telewizji czy po prostu ułożenie się wygodnie na łóżku i „myślienie o niebieskich migdałach”. Najważniejsze jest tutaj, aby wybrać taką formę wypoczynku, która będzie sprawiała przyjemność, a jednocześnie zapewni zmęczonym mięśniom warunki do rozluźnienia się i zregenerowania. Wypoczynek a osobowość Jest jeszcze inny bardzo ważny czynnik wpływający na to, jaka forma wypoczynku będzie najbardziej odpowiednia dla danego człowieka, a mianowicie to, jaką jest on osobą, czyli jaki ma charakter, osobowość, nawyki, co sprawia mu przyjemność, czego się boi itp. Ekstrawertyzm. Forma odpowiedniego dla danej osoby wypoczynku będzie uzależniona np. od tego, czy ma osobowość ekstrawertywną czy introwertywną. Ekstrawertyk to osoba, która potrzebuje wielu bodźców ze środowiska zewnętrznego. Ludzie będący ekstrawertykami potrzebują wielu kontaktów towarzyskich, najlepiej czują się w dużej grupie ludzi, są bardzo energiczni, wolą gdy dużo się wokół nich dzieje. Dla tych osób najlepsze będą te formy wypoczynku, które łączą się z kontaktem z innymi ludźmi. Lepiej będą się czuły podczas aerobiku, nauki tańca grupowego czy gry w piłkę nożną lub koszykówkę niż podczas indywidualnego treningu na rowerze stacjonarnym lub wykonywania ćwiczeń w domu. Jeśli chodzi o bierny wypoczynek, to chętniej wybiorą się ze znajomymi do kina niż poczytają książkę w zaciszu czterech ścian. Są to osoby, które lubią gdy dużo się dzieje, więc najbardziej odpowiednie dla nich są takie formy wypoczynku, które dostarczają wielu wrażeń dla jak największej liczby zmysłów. Introwertyzm. Osoby introwertywne z kolei wolą spokojniejsze zajęcia, mniej liczne towarzystwo, mniejszą liczbę bodźców itd. Introwertyk wybierze raczej zajęcia z jogi niż intensywny aerobik w grupie lub medytację zamiast spotkania towarzyskiego w dużym gronie osób. Osoby te o wiele lepiej wypoczną w spokojnym otoczeniu niż w środowisku, w którym jest wiele różnych bodźców – w przeciwieństwie do ekstrawertyków. Jeśli wokół introwertywnej osoby będzie bardzo dużo ludzi, może ona poczuć się onieśmielona i spięta, co na pewno uniemożliwi jej odpoczynek. To nie znaczy, że introwertycy powinni wypoczywać samotnie w domu, ale oznacza to, że powinni dobrać taką formę aktywności, która najlepiej im odpowiada i nie powoduje napięcia. Odpoczynek nie tylko po pracy Odpoczynek jest ważny nie tylko po pracy, ale także w czasie pracy. Osiem godzin wykonywania obowiązków w pracy to dużo czasu. Niezależnie od tego, jaką pracę się wykonuje, zmęczenie odczuwa się nie tylko po pracy, ale także w jej trakcie. Warto zabrać o to, aby również w tym czasie zapewnić sobie trochę wypoczynku, oczywiście tyle, na ile pozwalają nam wykonywane obowiązki. Chwila przerwy sprawi, że zmęczenie zniknie lub nie będzie tak bardzo dokuczliwe, w mniejszym lub większym stopniu odpocznieni i zregenerujemy siły. Wówczas łatwiej będzie wykonywać obowiązki i będziemy je wykonywać lepiej niż nie robiąc przerwy. Należy przy tym pamiętać o tych samych zasadach, co przy wypoczynkowaniu po pracy, tzn. jeśli praca polega na siedzeniu przy biurku, wówczas dobrze jest wykonać kilka krótkich ćwiczeń lub przejść się kilka minut, natomiast podczas pracy fizycznej dobrze jest np. na chwilę wygodnie usiąść i pomyśleć o czymś przyjemnym, tak aby rozluźnić mięśnie i dać im chwilę wytchnienia. Każdy człowiek ma inne potrzeby, dlatego powinno się wybierać takie formy wypoczynku, które najbardziej danej osobie odpowiadają pod różnymi względami, a nie takie, które są akurat modne wśród znajomych lub wśród społeczeństwa w ogóle. Wypoczynek jest bardzo istotny w codziennym funkcjonowaniu, warto więc się zastanowić, jaki jego rodzaj jest dla nas najlepszy. Można wypróbować różne formy wypoczynku, aby się przekonać, co danej osobie odpowiada, a co nie. Czasami człowiekowi wydaje się, że nie ma ochoty na nic, że jak odpoczywać, to tylko w fotelu albo wręcz przeciwnie – na siłowni, a po spróbowaniu jakieś innej formy wypoczynku okazuje się, że jeszcze nigdy nie czuł się tak wypoczęty. Właśnie dlatego warto dobrze zastanowić się, jaka formę wypoczynku wybrać, żeby najlepiej zregenerować siły, bo od tego zależy, jak będziemy wykonywać naszą pracę, a także jak będziemy się czuć. KANCELARIA PREZESA RADY MINISTRÓW; ALEJE UJAZDOWSKIE 1/3; 00-583 WARSZAWA WYDAWCZA: SZEF SŁUŻBY CYWILNEJ KANCELARIA PREZESA RADY MINISTRÓW – DEPARTAMENT SŁUŻBY CYWILNEJ REDAKTOR NACZELNY: DAGMIR DŁUGOSZ – DYREKTOR DEPARTAMENTU SŁUŻBY CYWILNEJ KPRM ZASTĘPCY DYREKTORA: MARIA REUTT, ARTUR OBLUSKI, WOJCIECH ZIELIŃSKI REDAKCJA: ZESPÓŁ DS. ORGANIZACJI PRACY SZEFA SŁUŻBY CYWILNEJ KOORDYNATOR ZESPOŁU – ANNA BOROWSKA, TEL. 22 694 61 22, E-MAIL: firstname.lastname@example.org REDAKTOR PROWADZĄCY DOROTA GDAŃSKA, TEL. 22 694 74 20, E-MAIL: email@example.com WSPÓŁPRACOWNICY: PRACOWNICY DEPARTAMENTU SŁUŻBY CYWILNEJ KPRM firstname.lastname@example.org	<urn:uuid:2ea4c098-9fd9-4783-bb3b-b30254a5363c>	finepdfs	1.669922	CC-MAIN-2018-13	http://dsc.kprm.gov.pl/sites/default/files/przegladsluzbycywilnejnr3__6__maj-czerwiec_201011_0_0.pdf	2018-03-17T06:44:21Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-13/segments/1521257644701.7/warc/CC-MAIN-20180317055142-20180317075142-00638.warc.gz	81,920,302	0.998863	0.999984	0.999984	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 3592, 5913, 9635, 13512, 16805, 20242, 24378, 27628, 31987, 36356, 40499, 44528, 48962, 53136, 58412, 63854, 68865, 72912, 77822, 82916, 85509, 89962, 94408, 96356, 100948, 106562, 107201 ]	8	0
Protokół Nr 4/19 z posiedzenia Komisji Rodziny i Spraw Społecznych odbytego w dniu 21 stycznia 2019 r. w Urzędzie Miasta Zduńska Wola, ul. Złotnickiego 12, pok. 111 w godz. 14.00 – 15.20. Lista obecności stanowi załącznik do protokołu. Otwarcia posiedzenia dokonała Przewodnicząca Komisji Rodziny i Spraw Społecznych Ewa Marszałek witając członków Komisji. Prezydent Miasta Konrad Pokora przedstawił nowego radcę prawnego Urzędu Miasta Bartosza Marchela, który reprezentować będzie łódzką kancelarię, współpracującą z Urzędem Miasta. Punkt 1 Ustalenie porządku obrad. Przewodnicząca Komisji Rodziny i Spraw Społecznych Ewa Marszałek zapytała czy są zmiany do porządku obrad, zmian nie zgłoszono. Porządek obrad: 1. Ustalenie porządku obrad. 2. Przyjęcie protokołu poprzedniego posiedzenia Komisji. 3. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyjęcia Raportu z realizacji „Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Zduńska Wola na lata 2016-2019 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2023” za okres 2016-2017 (druk nr 1/19 z dnia 15.01.2019 r.). 4. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 10/19 z dnia 15.01.2019 r.). 5. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany w budżecie Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 11/19 z dnia 15.01.2019 r.). 6. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 12/19 z dnia 15.01.2019 r.). 7. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 13/19 z dnia 15.01.2019 r.). 8. Zaopiniowanie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Zduńska Wola (druk nr 14/19 z dnia 16.01.2019 r.). 9. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Zduńska Wola (druk nr 2/19 z dnia 10.01.2019 r.). 10. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (druk nr 9/19 z dnia 15.01.2019 r.). 11. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Zduńska Wola (druk nr 6/19 z dnia 15.01.2019 r.). 12. Zaopiniowanie projektu uchwały zmieniającej uchwałą w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Miasta Zduńska Wola do roku 2020 (druk nr 5/19 z dnia 14.01.2019 r.). 13. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Zduńska Wola (druk nr 7/19 z dnia 14.01.2019 r.). 14. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie 95% bonifikaty od opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (druk nr 8/19 z dnia 15.01.2019 r.). 15. Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru reprezentanta Miasta Zduńska Wola do Stowarzyszenia pod nazwą „Związek Gmin Związanych z Życiem Św. Maksymiliana Marii Kolbe” (druk nr 3/19 z dnia 11.01.2019 r.). 16. Informacja o stanie środowiska na obszarze województwa łódzkiego w formie „Raportu o stanie środowiska w województwie łódzkim”. 17. Sprawy różne. Punkt 2 Przyjęcie protokołu poprzedniego posiedzenia Komisji. Przewodnicząca Komisji Rodziny i Spraw Społecznych Ewa Marszałek stwierdziła, że protokół nr 3/18 był wyłożony do wglądu w Biurze Rady Miasta oraz udostępniony w programie e-Sesja i członkowie Komisji mieli możliwość zapoznania się z jego treścią. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Protokół przyjęto. Punkt 3 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie przyjęcia Raportu z realizacji „Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Zduńska Wola na lata 2016-2019 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2023” za okres 2016-2017 (druk nr 1/19 z dnia 15.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie przyjęcia Raportu z realizacji „Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Zduńska Wola na lata 2016-2019 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2023” za okres 2016-2017. Punkt 4 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 10/19 z dnia 15.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. Punkt 5 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany w budżecie Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 11/19 z dnia 15.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. Punkt 6 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 12/19 z dnia 15.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. Punkt 7 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. (druk nr 13/19 z dnia 15.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 6 członków Komisji, - wstrzymało się od głosu 4 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych, którzy wstrzymali się od głosu: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Jacek Krata, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie zmiany budżetu Miasta Zduńska Wola na 2019 r. Punkt 8 Zaopiniowanie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Zduńska Wola (druk nr 14/19 z dnia 16.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta Zduńska Wola. Punkt 9 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Zduńska Wola (druk nr 2/19 z dnia 10.01.2019 r.). Głos w punkcie zabrał radny Łukasz Goldman, który zwrócił się z pytaniem dotyczącym podpisu Przewodniczącego Rady Miasta pod projektem uchwały. Wyjaśnień udzielił I Zastępca Prezydenta Miasta Paweł Szewczyk. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 7 członków Komisji, - wstrzymało się od głosu 3 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych, którzy wstrzymali się od głosu: Łukasz Gędek, Jacek Krata, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie zmiany regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta Zduńska Wola. Punkt 10 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (druk nr 9/19 z dnia 15.01.2019 r.). W dyskusji udział wzięli: Wiceprzewodniczący Rady Miasta Tomasz Siemienkowicz, radny Jacek Krata, radny Roman Kubiś, radny Janusz Plajzer, Wiceprzewodnicząca Rady Miasta Joanna Jarosławska, Przewodnicząca Komisji Ewa Marszałek. Wyjaśnień udzielili: Prezydent Miasta Konrad Pokora, I Zastępca Prezydenta Miasta Paweł Szewczyk, Kierownik Działu Ochrony Środowiska Alina Kubiak, Dyrektor Biura Infrastruktury Technicznej Beata Turlakiewicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 5 członków Komisji, - przeciw pozytywnemu zaopiniowaniu projektu uchwały głosowało 5 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych głosujących przeciw: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Jacek Krata, Roman Kubiś, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych nie wydała opinii na temat projektu uchwały w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty. Punkt 11 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Zduńska Wola (druk nr 6/19 z dnia 15.01.2019 r.). I Zastępca Prezydenta Miasta Paweł Szewczyk dokonał wprowadzenia do projektu uchwały. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 8 członków Komisji, - wstrzymało się od głosu 2 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych, którzy wstrzymali się od głosu: Jacek Krata, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie aktualizacji Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Zduńska Wola. Punkt 12 Zaopiniowanie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Miasta Zduńska Wola do roku 2020 (druk nr 5/19 z dnia 14.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 8 członków Komisji, - wstrzymało się od głosu 2 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych, którzy wstrzymali się od głosu: Jacek Krata, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Miasta Zduńska Wola do roku 2020. Punkt 13 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Zduńska Wola (druk nr 7/19 z dnia 14.01.2019 r.). Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 6 członków Komisji, - wstrzymało się od głosu 4 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Tomasz Siemienkowicz. Imienny wykaz radnych, którzy wstrzymali się od głosu: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Jacek Krata, Janusz Plajzer. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta Zduńska Wola. Punkt 14 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie 95% bonifikaty od opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (druk nr 8/19 z dnia 15.01.2019 r.). W dyskusji udział wzięli: radny Łukasz Gędek, Przewodnicząca Komisji Ewa Marszałek. Wyjaśnienie udzieliła Dyrektor Biura Gospodarki Nieruchomościami Donata Szmiel. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie 95% bonifikaty od opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Punkt 15 Zaopiniowanie projektu uchwały w sprawie wyboru reprezentanta Miasta Zduńska Wola do Stowarzyszenia pod nazwą „Związek Gmin Związanych z Życiem Św. Maksymiliana Marii Kolbe” (druk nr 3/19 z dnia 11.01.2019 r.). Prezydent Miasta Konrad Pokora poprosił o zastanowienie się klubów radnych nad wyznaczeniem wspólnego kandydata jako reprezentanta Miasta Zduńska Wola do Stowarzyszenia pod nazwą „Związek Gmin Związanych z Życiem Św. Maksymiliana Marii Kolbe”. Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Prezydenta Miasta materiałem przystąpiła do głosowania. Przebieg głosowania: - liczba członków Komisji obecnych na sali: 10, - za pozytywnym zaopiniowaniem projektu uchwały głosowało 10 członków Komisji. Imienny wykaz radnych głosujących za: Łukasz Gędek, Łukasz Goldman, Joanna Jarosławska, Renata Kosińska - Graf, Jacek Krata, Roman Kubiś, Marek Lewandowski, Ewa Marszałek, Janusz Plajzer, Tomasz Siemienkowicz. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych zaopiniowała pozytywnie projekt uchwały w sprawie wyboru reprezentanta Miasta Zduńska Wola do Stowarzyszenia pod nazwą „Związek Gmin Związanych z Życiem Św. Maksymiliana Marii Kolbe”. Punkt 16 Informacja o stanie środowiska na obszarze województwa łódzkiego w formie „Raportu o stanie środowiska w województwie łódzkim”. Dyskusji nie podjęto. Komisja Rodziny i Spraw Społecznych po zapoznaniu się z przedłożonym przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska materiałem przyjęła bez uwag informację o stanie środowiska na obszarze województwa łódzkiego w formie „Raportu o stanie środowiska w województwie łódzkim”. Punkt 17 Sprawy różne. Radny Roman Kubiś oraz Przewodnicząca Komisji Ewa Marszałek zabrali głos w sprawie nitki gazowej. Przewodnicząca Komisji zwróciła się z pytaniem w sprawie planowanego utworzenia punktu dot. pomocy przy wypełnianiu wniosków dot. programu „Czyste Powietrze”- od kiedy będzie funkcjonował? Wyjaśnień udzielili: Prezydenta Miasta Konrad Pokora, I Zastępcy Prezydenta Miasta Paweł Szewczyk. Na tym posiedzenie zakończono. Protokołoowała Małgorzata Wójcik Przewodnicząca Komisji Ewa Marszałek	5c664f91-e00d-4c45-87a7-ff0f3e78d159	finepdfs	1.100586	CC-MAIN-2022-49	https://bip.zdunskawola.pl/attachments/download/2774	2022-12-01T15:59:56+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710829.5/warc/CC-MAIN-20221201153700-20221201183700-00455.warc.gz	164,458,854	0.999802	0.999817	0.999817	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2756, 5094, 7286, 9559, 12094, 14383, 16975, 17929 ]	1	0
\| Pozycja Planu \| Przedmiot zamówienia \| Przewidywany tryb albo procedura udzielania zamówienia \| Orientacyjna wartość zamówienia \| Przewidywany termin wszczęcia postępowania \| Informacje dodatkowe \| Informacja na temat aktualizacji \| \|---------------\|---------------------\|------------------------------------------------------\|-------------------------------\|---------------------------------------------\|---------------------\|----------------------------------\| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 1. ROBOTY BUDOWLANE \| 1.1.1 Termomodernizacja obiektu przy ul. Kościuszki 3A \| Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 1 ustawy \| 468900,00 PLN \| III kwartał 2022r. \| Zamówienie jest odpowiednie dla NŚP: TAK \| Zamówienie strategiczne (zdolne, społeczne, innowacyjne): NIE \| Zamówienie zastrzeżone: NIE \| Charakter zamówienia: zamówienia klasyczne \| \| 1.3.1 Świadczenie usług kompleksowego utrzymania czyniścielci kompleksu chłodnik sportowo - rekreacyjnych Aquapark przy ul. św. Józefa Królewicza 22 w Radomsku \| Zamówienie udzielane jest w trybie podstawowym na podstawie: art. 275 pkt 1 ustawy \| 325 200,00 PLN \| I kwartał 2022r. \| Zamówienie jest odpowiednie dla NŚP: TAK \| Zamówienie strategiczne (zdolne, społeczne, innowacyjne): NIE \| Zamówienie zastrzeżone: NIE \| Charakter zamówienia: zamówienia klasyczne \| --- 4 Naszby wskazują sposób nastąpienia lub tryb albo procedurę udzielania zamówienia: 1) tryb podstawowy – bez napisania list. 275 pkt 1 ustawy; 2) tryb podstawowy – napisanie nakładkowa list. 275 pkt 1 ustawy; 3) tryb podstawowy – napisanie nakładkowa list. 275 pkt 3 ustawy; 4) parametry innowacyjne; 5) niepotrzebne bez opisania; 6) niepotrzebne z wskazaniem pkt. 7) konkurs; 8) umowa mówna. 5 Naszby podkreślone bez podkładu od kwartalnej uchwały. 6 Naszby wskazują w jakim miesiącu lub kwartale/roku w danym roku kalendarzowym. 7 Zamawiający może zamieścić inne dodatkowe informacje dotyczące, np. wstępnych konsultacji rynkowych, innowacyjnych zamówień, zrównoważonych zamówień (zwierzętniakowych zamówień), aspektów społecznych, aspektów środowiskowych). \| Pozycja Planu \| Przedmiot zamówienia \| Przewidywany tryb albo procedura udzielania zamówienia \| Orientacyjna wartość zamówienia \| Przewidywany termin wszczęcia postępowania \| Informacje dodatkowe \| Informacja na temat aktualizacji \| \|---------------\|---------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------\|------------------------------------------\|---------------------\|----------------------------------\| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 9. Należy wskazać sposób następującej (lub typ albo procedurę) udzielania zamówień: 1) przetarg integracyjny; 2) przetarg konkurencyjny; 3) negocjacje z ogłoszeniem; 4) dłużny konkurs integracyjny; 5) przetarg bez konkurencji; 6) negocjacje bez ogłoszenia; 7) zamówienie z wolnej głoski; 8) kontrakt umowy; 9) kontrakt umowy; 10) dyrektywny system zakupów. 10. Należy opisać korzyści oraz podatki od zawarcia umowy. 11. Należy podać nazwę i wygląd umownego kontrahenta w obecnym roku, bieżącym rocznym. 12. Należy podać nazwę i wygląd umownego kontrahenta w obecnym roku, bieżącym rocznym. 13. Należy wskazać czy aktualizacja podlega zmianie, dodatku lub modyfikacji z powodu prawa. Dyrektor MOSiR Radomsko mgr Andrzej Wydralewicz 8 Należy wyciągać, czy aktualizacja pola na: zmianie, dodaniu lub usunięciu z poprzedniej piosenki.	<urn:uuid:8da9c73d-3623-40ba-aff1-16b5c3a617a4>	finepdfs	1.385742	CC-MAIN-2022-49	https://mosir-radomsko.pl/upload/bip/20220204_1/plan3.pdf	2022-12-05T21:32:14+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446711045.18/warc/CC-MAIN-20221205200634-20221205230634-00429.warc.gz	417,798,523	1.000003	1.000002	1.000002	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2343, 3790, 3891 ]	1	0
KARTA WPISU DANYCH SIS PRZEDMIOT – DOWÓD REJESTRACYJNY POJAZDU A. Rodzaj wpisu: □ 1. Rejestracja nowego wpisu □ 2. Modyfikacja wpisu □ 3. Usunięcie wpisu Zaznaczenie jednego z pól jest obowiązkowe. 4. Numer identyfikacyjny SIS: 7 Pole A.4 należy wypełnić tylko w przypadku zaznaczenia pola A.2 lub A.3. 5. Data wygaśnięcia wpisu: Pole A.5 wypełnić w przypadku rejestracji nowego wpisu lub modyfikacji wpisu wyłącznie w przypadku szczegółowego określenia terminu przechowywania danych. B. Cechy identyfikacyjne \| 1. Numer blankietu: \| 2. Numer dokumentu: \| \|---------------------\|---------------------\| \| \| \| \| 3. Nazwisko posiadacza dokumentu: \| 4. Imię posiadacza dokumentu: \| \|-----------------------------------\|-------------------------------\| \| \| \| \| 5. Kraj wydania dokumentu: \| 6. Data urodzenia posiadacza dokumentu: \| \|---------------------------\|----------------------------------------\| \| \| \| Wypełnienie pola B.1 lub B.2 oraz pola B.5 jest obowiązkowe. Do wypełnienia pola B.5 należy użyć wartości katalogowych. C. Informacje dodatkowe \| 1. Marka/Producent pojazdu: \| 2. Typ pojazdu: \| \|-----------------------------\|-----------------\| \| \| \| \| 3. Numer rejestracyjny pojazdu: \| 4. Numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy: \| \|---------------------------------\|-----------------------------------------------------\| \| \| \| Wypełnienie pól jest fakultatywne. Do wypełnienia pola C.1 należy użyć wartości katalogowych. D. Informacje organu dokonującego wpisu 1. Powód dokonania wpisu: - zatrzymanie albo zatrzymanie w celu wykorzystania jako dowód w postępowaniu karnym lub postępowaniu karnym skarbowym (minister właściwy do spraw wewnętrznych, Policja, Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Żandarmeria Wojskowa, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Składba Celna, organy kontrol skarbowej, dyrektor urzędu morskiego, sąd, prokuratura, urzędy skarbowe). 2. Dyspozycja/Czynności do podjęcia: 3. Uwagi dodatkowe: Wypełnienie pola D.2 jest obowiązkowe. Do wypełnienia pola D.2 należy użyć wartości katalogowych. E. Dane organu dokonującego wpisu \| 1. Nazwa organu: \| \|------------------\| \| \| \| 2. Adres do korespondencji zwrotnej: \| \|--------------------------------------\| \| \| \| 3. Znak sprawy: \| \|-----------------\| \| \| \| 4. Imię i nazwisko sporządzającego: \| \|------------------------------------\| \| \| \| 5. Telefon kontaktowy: \| \|------------------------\| \| \| \| 6. Data wypełnienia: \| \|----------------------\| \| \| \| 7. Pieczęć i podpis osoby uprawnionej: \| \|---------------------------------------\| \| \| Wypełnienie pól jest obowiązkowe. W polu E.2 należy wpisać adres i sposób przesłania informacji zwrotnej, np. adres pocztowy lub numer faksu. Wartości określone przez C.SIS, stanowiące integralną część aplikacji SIS/One4ALL. Formularz należy wypełnić czytelnie pismem drukowanym lub maszynowo.	<urn:uuid:00a4a912-eb43-4616-a15c-69c65d7013dc>	finepdfs	1.362305	CC-MAIN-2021-04	http://bip.kgp.policja.gov.pl/download.php?s=18&id=34045	2021-01-23T11:56:32+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703537796.45/warc/CC-MAIN-20210123094754-20210123124754-00681.warc.gz	14,513,842	0.999988	0.999988	0.999988	[ "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3359 ]	1	0
Jacek Kaczor Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Zasady państwa prawa a upoważnienia do stanowienia aktów prawnych wewnętrznie obowiązujących Oczywista jest konstatacja, że zarówno w literaturze prawniczej, jak i orzecznictwie dominuje zainteresowanie problematyką aktów prawnych powszechnie obowiązujących. Podobnie rzecz się ma w przypadku analiz dotyczących relacji aktów prawnych do konstytucyjnej zasady państwa prawa. Problematyka aktów wewnętrznie obowiązujących lokuje się w tym kontekście na marginesie zainteresowania nauki prawa, choć pojawiające się w ostatnich latach opracowania monograficzne poświęcone tej kategorii aktów mogą wskazywać na pewien wzrost zainteresowania również tym obszarem problemowym 1 . Być może zainteresowanie to nie jest przypadkowe, bowiem konstytucyjna formuła, że są to akty, które obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty i nie mogące kształtować sytuacji prawnej obywateli, ukształtowały wśród prawników przekonanie, że akty wewnętrzne stwarzają raczej niewielkie ryzyko naruszenia zasad państwa prawa. Dzięki takiemu podejściu prawotwórstwo wewnętrzne rozwija się od dziesięcioleci w swego rodzaju niszy, a zasadniczy brak zainteresowania nim powoduje, że rozwój ten jest bujny i niczym niezakłócony, co nie oznacza, iż prawidłowy. Nie roszcząc sobie pretensji do stworzenia wyczerpującego katalogu możliwych kolizji pomiędzy zasadami państwa prawa a problematyką prawa wewnętrznie obowiązującego, wskazać można na kilka przykładowych kwestii, które świadczą o realności takich sytuacji konfliktowych: większość aktów wewnętrznie obowiązujących wymyka się kwalifikacjom w ra- 1) mach konstytucyjnego systemu źródeł prawa. Konstytucja wymienia z nazwy tylko uchwały i zarządzenia, pozostawiając poza zakresem swojej regulacji szeroki i niezwykle zróżnicowany zbiór aktów wewnętrznych, które wbrew porządkującym intencjom ustrojodawcy „rozsadzają" konstytucyjny system źródeł prawa. Wątpliwości związane z tą kategorią aktów pojawiają się zarówno na poziomie terminologicznym (np. zdarzają się akty wewnętrzne określane mianem „decyzji", mimo 1 Mam tu na myśli w szczególności prace: W. Płowiec, Koncepcja aktu prawa wewnętrznego w Konstytucji RP, Poznań 2006; A. Bień-Kacała, Źródła prawa wewnętrznego w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku, Toruń 2013. że nazwa ta w języku prawnym wydaje się być zastrzeżona dla indywidualnych aktów stosowania prawa), jak i bardziej fundamentalnym, związanym np. z wątpliwościami co do podstaw prawnych stanowienia takich aktów 2 ; znaczna część aktów wewnętrznie obowiązujących nie podlega żadnej kontroli, 2) więc ich tworzenie odbywa się w poczuciu bezkarności – braku konsekwencji tworzenia aktów wadliwych; brak jest hierarchii aktów wewnętrznych lub hierarchia ta jest zaburzona – akty 3) bardziej szczegółowe, pochodzące od organów niższego szczebla uważane są często za silniej wiążące niż akty wyższego rzędu 3 ; zdarzają się akty wewnętrzne o swoiście optymalizacyjnym charakterze, których 4) zadaniem jest usprawnienie działania określonego organu poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości związanych z jego funkcjonowaniem albo stosowanym przez ten organ prawem. Takie akty wewnętrzne skierowane do podległego organu mają niekiedy charakter interpretacyjny, narzucając określoną wykładnię budzących wątpliwości przepisów. Zdarza się w związku z tym, że akty takie albo usztywniają proces stosowania prawa poprzez narzucenie organowi określonej wykładni, albo wręcz „korygują" treść aktów prawnych powszechnie obowiązujących, narzucając interpretacje odpowiadające intencjom organu wyższego stopnia; ryzyko może się wiązać także ze zjawiskiem refleksyjnego oddziaływania rozwa- 5) żanej kategorii aktów na sytuacje podmiotów spoza struktur administracji – błahe z pozoru rozstrzygnięcie mieszczące się w problematyce aktów wewnętrznych, jak np. organizacja pracy urzędu, może decydować o dostępności tego urzędu dla obywatela. Nie zamierzam oczywiście w żadnej mierze nobilitować roli, jaką akty wewnętrzne pełnią w porządku prawnym. Nie sposób bowiem zakwestionować stanowiska, że to prawo powszechnie obowiązujące odgrywa w państwie prawa rolę pierwszoplanową. Chciałbym jedynie w ramach tego artykułu zasygnalizować kilka podstawowych problemów, jakie w kontekście zasad konstytuujących państwo prawa pojawiają się w związku ze stanowieniem aktów wewnętrznie obowiązujących, a które wymagają, w moim przekonaniu, rozstrzygnięcia – niestety zazwyczaj na poziomie prawodawczym. Szczególne miejsce w tym kontekście chciałbym poświęcić zagadnieniu upoważnień do wydawania aktów wewnętrznych. Przechodząc do prezentacji wspomnianych problemów, zacznę od stwierdzenia, że dość marginalne zainteresowanie nauki prawa aktami wewnętrznie obowiązującymi sprawiło, iż trudności pojawiają się już przy kwestii tak elementarnej, jak jednoznaczna 2 J. Jabłońska-Bonca, „Prawo powielaczowe". Studium z teorii państwa i prawa, Gdańsk 1987 s. 45. 3 Ibidem, s. 60; podobnie W. Płowiec, op. cit., s. 92. identyfikacja tej kategorii aktów i ich systematyzacja. Również praktyka prawnicza problematyką aktów wewnętrznych zajmuje się raczej tylko incydentalnie, a zainteresowanie to sprowadza się przede wszystkim do przypadków granicznych, to jest aktów budzących wątpliwość, czy mają one charakter powszechnie, czy wewnętrznie obowiązujący. W rezultacie problematyka ta doczekała się sformułowania zaledwie kilku ogólnych wskazówek, np. że identyfikacja aktów wewnętrznie obowiązujących ma się dokonywać przede wszystkim według kryterium podmiotowego, bowiem adresatem tych aktów mogą być tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu taki akt, a tym samym, iż zawarte w takim akcie normy nie mogą być skierowane do podmiotów spoza struktur danego organu. Tymczasem w praktyce mamy do czynienia z ogromnym zróżnicowaniem aktów wewnętrznie obowiązujących. Niektórzy przedstawiciele nauki prawa starają się radzić sobie z tym problemem poprzez redukcję pola badawczego, co w praktyce sprowadza się do ograniczania zainteresowania do aktów wewnętrznych wymienionych w Konstytucji. Biorąc jednak pod uwagę ogromną ilość aktów, o których nie wspomina ustawa zasadnicza, ograniczanie zainteresowań badawczych tylko do uchwał i zarządzeń, i to niektórych jedynie organów, nie jest rozwiązaniem problemu, lecz ucieczką od niego. Dlatego definicja aktów wewnętrznie obowiązujących ma dla mnie negatywny charakter – do aktów tych należy zaliczyć wszystkie akty prawne niebędące aktami powszechnie obowiązującymi 4 . Stąd też – chociaż w literaturze brak w tej kwestii jednoznacznego rozstrzygnięcia – przyjmuję, że kategoria aktów wewnętrznie obowiązujących obejmuje również akty określane niegdyś mianem tzw. prawa powielaczowego. Jeśli bowiem cechą dystynktywną aktów wewnętrznych ma być ich stanowienie w ramach stosunku podległości organizacyjnej, to prawo powielaczowe (różnego rodzaju wytyczne, instrukcje, okólniki itp.) cechą tą również się legitymuje 5 . Propozycja traktowania tego typu aktów nie jako aktów tworzenia prawa (wewnętrznego), lecz stosowania prawa nie rozwiązuje w moim przekonaniu problemu, bowiem prowadzi do nowych komplikacji, związanych z zakreśleniem granic pomiędzy tworzeniem a stosowaniem prawa, które występować będą już w przypadku rozporządzeń 6 . Biorąc pod uwagę wspomniane zróżnicowanie aktów wewnętrznie obowiązujących, wynikające z ilości i różnorodności tworzących je podmiotów oraz braku jednolitych zasad ich stanowienia, stwierdzić należy, że jakakolwiek systematyzacja tych aktów mogłaby mieć co najwyżej charakter typologicznego uporządkowania. Ale nawet 4 Tak również G. Wierczyński, Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, Warszawa 2010, s. 693. 6 Takie rozwiązanie problemu w przypadku aktów tworzonych przez organy samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej sugeruje A. Bień-Kacała, op. cit., s. 197. 5 Podobnie G. Wierczyński, op. cit., s. 710–712. opracowanie typologicznego ciągu takich aktów – czego w ramach niniejszego artykułu się nie podejmuję – nie będzie zadaniem łatwym, bo oczywisty wydaje się tylko jego początek. Wyznaczają go bowiem przywoływane już akty wewnętrznie obowiązujące wymienione w art. 93 Konstytucji – uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów – jako najszerzej uregulowane i najlepiej opracowane, których elementy konstytutywne nie budzą przez to zasadniczych wątpliwości (choć nie są też do końca od nich wolne) 7 . Końcowym elementem takiego uporządkowania mogłyby być – choć jest to tylko formułowana ad hoc i wymagająca bardziej szczegółowych ustaleń propozycja – akty organów samorządów zawodowych w zakresie, w jakim realizują one władztwo publiczne (np. uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej, Naczelnej Izby Lekarskiej itp.). Na marginesie niniejszych rozważań chciałbym jedynie zauważyć, że pojęcie aktu wewnętrznie obowiązującego mogłoby mieć szerzy zakres, jeśliby objąć nim również akty podmiotów prywatnych (tj. nie będących organami państwa, ani nie pełniących funkcji takich organów – np. spółek, stowarzyszeń, spółdzielni itp.) – czemu jednak jestem przeciwny i co w niniejszym artykule wykluczam, ograniczając się jedynie do aktów prawnych wewnętrznie obowiązujących. Kolejną, a zarazem zasadniczą w ramach tego artykułu kwestią, jest problematyka upoważnień do wydawania aktów wewnętrznie obowiązujących. Węzłowy jest również jej związek z zasadami państwa prawa, a w szczególności z wyrażoną w art. 7 Konstytucji zasadą praworządności. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości twierdzenie, że warunkiem legalnego działania organów państwa we wszystkich przejawach ich aktywności (tj. tworzenia, stosowania i egzekwowania prawa) jest posiadanie oparcia w obowiązującym prawie. Dlatego też organy te zobowiązane są do wydawania szeroko rozumianych rozstrzygnięć (zarówno w zakresie tworzenia, jak i stosowania prawa) w przepisanej przez prawo formie, opartych na należytej podstawie prawnej iw zgodności z wiążącymi dany organ przepisami materialnymi 8 . W ramach tej problematyki w pierwszej kolejności chciałbym odnieść się do często formułowanej w literaturze wątpliwości, czy wymóg wskazania podstawy prawnej aktu wewnętrznego w ustawie odnosić należy do wszystkich funkcjonujących w praktyce aktów tego rodzaju, czy też dopuszczalne jest wydawanie takich aktów na podstawie innych przepisów niż ustawowe. W tym kontekście po raz kolejny do głosu dochodzą dwa przywoływane już wyżej aspekty całej problematyki aktów wewnętrznie obowiązujących, sprawiające, że problem ten nie ma prostego rozwiązania: z jednej 7 Przykładowo za wciąż nierozstrzygnięty należy uznać spór, czy uchwały Rady Ministrów zawsze muszą znajdować podstawę prawną w ustawie czy wystarczającą, samoistną podstawę ich wydawania stanowią odpowiednie przepisy Konstytucji. 8 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 r., sygn. K 35/08, OTK ZU 2011, nr 2, poz. 11. strony niezwykłe zróżnicowanie aktów wewnętrznych, z drugiej zaś skoncentrowanie zainteresowania nauki prawa i orzecznictwa sądowego tylko na niektórych aktach tego rodzaju. Najczęściej powtarzana w literaturze argumentacja dotycząca charakteru upoważnień do stanowienia aktów wewnętrznych odwołuje się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonego w fundamentalnym dla tego zagadnienia wyroku z dnia 1 grudnia 1998 r. 9 Na wstępie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „system aktów prawa wewnętrznego ma – w przeciwieństwie do systemu aktów będących źródłami prawa powszechnie obowiązującego – charakter systemu otwartego, w każdym razie w zakresie podmiotowym. Trzon tego systemu stanowią akty wymienione w art. 93 ust. 1, ale nie ma konstytucyjnego zakazu, by przepisy ustawowe upoważniały także inne podmioty do stanowienia zarządzeń czy uchwał, bądź też nawet aktów inaczej nazwanych, ale też odpowiadających charakterystyce aktu o charakterze wewnętrznym (np. uchwały Państwowej Komisji Wyborczej skierowane do organów wyborczych)". Po przedstawieniu swojego stanowiska w kwestii zakresu aktów wewnętrznych Trybunał uczynił uwagę o podstawowym znaczeniu dla prezentowanej tematyki, stwierdzając, że „wszystkie te akty mieścić się muszą w modelu określonym w art. 93 konstytucji. Przepis ten stanowi bowiem nie tylko podstawę do wydawania uchwał przez Radę Ministrów oraz zarządzeń przez premiera i ministrów, ale też traktowany być musi jako ustanawiający ogólny – i bezwzględnie wiążący – model aktu o charakterze wewnętrznym". Cechami wspomnianego przez Trybunał Konstytucyjny modelu mają być: zakres obowiązywania ograniczony tylko do jednostek organizacyjnych podległych 1) organowi wydającemu taki akt (art. 93 ust. 1); podstawa prawna wydania takiego aktu zawarta w ustawie (art. 93 ust. 2); 2) podleganie kontroli co do zgodności z powszechnie obowiązującym prawem 3) (art. 93 ust. 3); niedopuszczalność stosowania takiego aktu jako podstawy decyzji wobec obywa- 4) teli, osób prawnych oraz innych podmiotów (art. 93 ust. 2). O ile stanowisko Trybunału Konstytucyjnego co do podstaw prawnych aktów wewnętrznych jest jasne i stanowcze, o tyle praktyka ich tworzenia jest o wiele bardziej liberalna i niekoniecznie liczy się z powyższymi wytycznymi. Co więcej, również w literaturze pojawiają się głosy, że wobec wydawania przez różne podmioty ogromnej ilości aktów wewnętrznych wymóg stanowienia tych aktów w każdym przypadku w oparciu o przepis rangi ustawowej jest zbyt restrykcyjny 10 . Dodatkowego uzasadnienia dla 9 Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. K 21/98, OTK ZU 1998, nr 7, poz. 116. 10 G. Wierczyński, op. cit., s. 695. takiego poglądu dostarczają typowe przecież przypadki, gdy akt wewnętrzny wydany w oparciu o przepis ustawy, wymaga podjęcia określonych czynności wykonawczych przez kolejny organ. Egzemplifikacją takiego stanu rzeczy jest często spotykana formuła zamieszczana w uchwałach rad gmin, głosząca, że „wykonanie uchwały powierza się wójtowi/burmistrzowi/prezydentowi miasta". Jeśli do wykonania takiej uchwały konieczne są działania, których organ wykonawczy nie będzie bezpośrednio przeprowadzał, lecz jedynie je koordynował, może w tym celu wydać kolejny akt wewnętrzny, którego podstawę prawną stanowić będzie wskazany przepis uchwały rady gminy. W rezultacie będziemy mieli do czynienia z sytuacją, że o ile sama uchwała rady gminy znajduję podstawę w ustawie (np. w przepisie wyznaczającym kompetencje tego organu), o tyle akt organu wykonawczego takiej podstawy ustawowej już nie posiada i musi opierać się na dorozumianym upoważnieniu zawartym w tejże uchwale. Niewątpliwie jednak sytuacja taka obarczona jest ryzkiem związanym z możliwością postawienia uchwale organu stanowiącego zarzutu niedopuszczalnego przekazania kompetencji organowi wykonawczemu (szczególnie wówczas, gdy uchwała taka ma w znacznej mierze charakter blankietowy, zaś zadanie wypełnienia poszczególnych jej postanowień konkretną treścią pozostawione zostało właśnie organowi wykonawczemu). Innym – często równoległe w takich przypadkach stosowanym rozwiązaniem – jest powoływanie jako podstawy prawnej aktów wewnętrznych ogólnych przepisów „zadaniowych" – np. art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym 11 („Wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa") lub ust. 2 pkt 2 („Do zadań wójta należy w szczególności określanie sposobu wykonywania uchwał"). Jednoznaczne, a przy tym niekontrowersyjne rozstrzygnięcie kwestii, czy wszystkie akty wewnętrznie obowiązujące muszą legitymować się podstawą prawną w postaci przepisu ustawy, nie jest wbrew pozorom zadaniem łatwym. Z jednej strony uwzględnić należy jednoznaczne wytyczne, oparte na konstytucyjnej zasadzie legalizmu i wynikającego z niej wymogu legitymacji ustawowej dla wszelkich form aktywności organów wykonujących władzę państwową. Z drugiej natomiast rozstrzygnięcia wymaga problem idących w setki tysięcy aktów, które w swych podstawach nie odwołują się bezpośrednio do ustaw. Wydaje się przy tym, że owa swobodna praktyka legislacyjna „nienazwanych" (w sensie – nie posiadających wyraźnie uregulowanych w prawie elementów konstytutywnych) aktów wewnętrznych, nie respektująca wymogu podstawy ustawowej, niekoniecznie powodowana jest umyślnym ignorowaniem zasad państwa prawa. Mamy tu raczej do czynienia ze zwykłą niewiedzą bardzo szerokiego kręgu podmiotów, które nie zdają sobie sprawy z konieczności poszukiwania przepisów ustawowych, mogących stanowione przez nie akty legitymizować. Dlatego stoję na stanowisku, że pomimo braku 11 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594). potwierdzenia takiego wymogu przez praktykę, każdy akt wewnętrzny powinien poszukiwać podstawy swego ustanowienia w przepisach ustawowych – choćby w przepisach ustrojowych regulujących zadania lub kompetencje danego organu – co zazwyczaj wydaje się zadaniem możliwym do zrealizowania. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii automatycznie prowadzi do kolejnej, również wymagającej choć krótkiego ustosunkowania się. Chodzi mianowicie o zawartą w poprzednim akapicie sugestię, iż akty wewnętrzne mogą być stanowione nie tylko na podstawie wyraźnych przepisów upoważniających, ale także w oparciu o przepisy wyrażające zadania lub kompetencje danego organu. Mimo iż możliwość taką wprost przewiduje § 134 „Zasad techniki prawodawczej" (dalej jako „ZTP") 12 , to w literaturze nie brak zastrzeżeń pod adresem takiego rozwiązania 13 . Jakkolwiek wydawanie aktów wewnętrznych na podstawie jednoznacznych przepisów wyposażających dany organ w kompetencje prawodawcze jest – rzecz jasna – stanem najbardziej pożądanym, to jednak choćby opisana powyżej praktyka stanowienia prawa wewnętrznego bez podstawy ustawowej wskazuje, że jest to oczekiwanie trudne do zrealizowania. Zjawiska lawinowego wręcz tworzenia prawa wewnętrznego nie da się wyeliminować i abstrahując od zagadnienia, czy w każdym przypadku wydanie aktu wewnętrznego jest rzeczywiście niezbędne, stwierdzić trzeba, że i ustawodawca nie jest w stanie przewidzieć wszystkich możliwych sytuacji, które wymagałyby wydania takiego aktu. Dlatego zezwolenie na stanowienie aktów wewnętrznych na podstawie przepisów ustrojowych (kompetencyjnych lub zadaniowych) wydaje się konieczne, bo zapewnia legitymację aktom, które i tak by zaistniały, a które w innym przypadku uznać należałoby za nielegalne. Jest to więc typowy argument natury pragmatycznej, uwzględniający praktyczne uwarunkowania prawotwórstwa wewnętrznego. Oczywiście można mu postawić zarzut, że akceptuje zastany stan rzeczy, zamiast go piętnować i zmieniać. Tak też brzmi jeden z argumentów przeciwników stanowienia aktów wewnętrznie obowiązujących na podstawie przepisów ustrojowych. Odwołuje się on do pożądanej wizji systemu źródeł prawa, którą ustrojodawca zamierzał osiągnąć na drodze reformy tego obszaru dokonanej wraz z wejściem w życie obecnej konstytucji. Jak zauważa reprezentująca taki pogląd A. Bień-Kacała „takie założenia [o dopuszczalności wydawania aktów wewnętrznych nie tylko na podstawie ustawowych przepisów upoważniających – J.K.] prowadzić mogą do rozchwiania systemu źródeł prawa, czyli stanu który zniosła Konstytucja RP z 1997 r." 14 . Problem polega tylko na tym, że stan taki jest faktem i o ile w zakresie prawa powszechnie obowiązującego zmiany wynikające z wejścia w życie obecnie obowiązującej konstytucji 12 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908). 14 A. Bień-Kacała, op. cit., s. 189. 13 Por. W. Płowiec, op. cit., s. 92 i podana tam literatura; A. Bień-Kacała, op. cit., s. 189. w dużej mierze osiągnęły pożądany skutek, o tyle w zakresie prawa wewnętrznie obowiązującego – szczególnie niskiego szczebla – nie sposób mówić o jakiejś radykalnej zmianie. Jak już wyjaśniałem, opowiadam się za możliwością szerokiego kształtowania podstaw prawnych aktów wewnętrznych. Dlatego w pełni akceptuję stanowisko zaprezentowane w literaturze przez A. Bałabana, w myśl którego „podstawą zarządzenia może być zarówno ogólna norma kompetencyjna nakazująca organowi «kierowanie», «zarządzanie» czy «określanie» przewidzianych w ustawie działań, jak i zbiór norm, z których wynika konieczność wykonania określonych zadań" 15 . Na bazie tej wypowiedzi chciałbym jednocześnie uczynić dwie dodatkowe uwagi. Po pierwsze, pewnej ostrożności wymaga interpretacja użytego przez przywołanego autora określenia „ogólna norma kompetencyjna". Otóż ogólność owej normy z pewnością nie może być zbyt daleko posunięta. Zgodzić się należy w tym względzie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 czerwca 2005 r., w myśl której nie wystarczy samo powołanie w podstawie prawnej uchwały ogólnego przepisu kompetencyjnego (np. art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stanowiącego, że do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej). Zdaniem sądu podstawa prawna uchwały powinna wskazywać przepis prawny pozwalający organowi na regulowanie danej kategorii spraw (warunek ten spełnia już np. art. 18 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wyliczający szereg szczegółowych materii zastrzeżonych do wyłącznej właściwości rady gminy, spośród których liczne mogą być domyślnie realizowane właśnie w formie wewnętrznie obowiązujących uchwał) 16 . Po drugie należy zwrócić uwagę na to, że A. Bałaban nie tylko wyraża przekonanie o dopuszczalności wydawania aktów wewnętrznie obowiązujących (zarządzeń) na podstawie przepisów wyznaczających zadania lub kompetencje danego organu, ale także dopuszcza możliwość odtwarzania takiej podstawy prawnej z wielu przepisów. Jeszcze dobitniej myśl tę sformułowała S. Wronkowska, stwierdzając, że „podstawą do wydania zarządzeń nie jest jakaś jedna ustawa, ale różne ustawy, normujące różne dziedziny spraw, jeżeli tylko przyznają one jakiemuś podmiotowi będącemu organem władzy publicznej kompetencje, wyznaczają mu zadania lub nakładają na niego obowiązki i jeżeli czynienie użytku z tych kompetencji oraz realizowanie wyznaczonych zadań i obowiązków wymaga wydania norm generalnych i abstrakcyjnych, adresowanych do jednostek organizacyjnie podległych temu podmiotowi" 17 . Odpowiadającą 15 A. Bałaban, Akty normatywne wewnętrznie obowiązujące [w:] Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce, red. A. Szmyt, Warszawa 2005, s. 99. 17 S. Wronkowska, System źródeł prawa w nowej Konstytucji, „Biuletyn RPO" 2000, nr 38, s. 93. 16 Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. II SA/Op 148/05 (źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). temu stanowisku dyrektywę legislacyjną odnajdujemy również w § 138 ust. 1 ZTP („Uchwała i zarządzenie mogą być wydane na podstawie kilku przepisów prawnych, o których mowa w § 134"). Na koniec chciałbym się jeszcze odnieść do dwóch kwestii – dopuszczalności wydawania aktów wewnętrznych na podstawie przepisów rozporządzeń oraz dopuszczalności wydawania tych aktów „z upoważnienia" właściwego organu. Obie te kwestie są ze sobą powiązane, a łączy je problematyka delegacji kompetencji. Zasadą polskiego systemu prawnego jest zakaz delegacji kompetencji prawotwórczych. Jakkolwiek zasada ta expressis verbis (art. 92 ust. 2 Konstytucji RP) odnosi się tylko do aktów prawnych powszechnie obowiązujących, to jednak podzielam pogląd, że ma ona charakter ogólny i winna być odnoszona do wszystkich aktów prawnych. Teoretycznego uzasadnienia dla takiego zapatrywania dostarcza koncepcja czynności konwencjonalnych i kompetencji. Skoro bowiem dla ważnego dokonania czynności konwencjonalnej doniosłej prawnie konieczne jest posiadanie odpowiedniego upoważnienia, to również przekazanie kompetencji prawotwórczych – jako czynność takiego właśnie rodzaju – wymaga wyraźnego upoważnienia 18 . Wyrażając tę myśl w innym języku: jeśli zasada legalizmu domaga się dla każdego działania organu państwa legitymacji w postaci odpowiedniej kompetencji, to i przekazanie kompetencji prawotwórczych powinno taką legitymację posiadać. Przeciwko wydawaniu aktów wewnętrznych na podstawie przepisów rozporządzeń przemawia przede wszystkim niesamoistny charakter rozporządzeń jako aktów wykonawczych. Rozporządzenia same w sobie stanowią bowiem wyjątek od reguły – odstępstwo od zasady podziału władzy i wynikającego z niego monopolu legislatywy na tworzenie prawa. Wykonawczy charakter tej kategorii aktów jest przy tym wymuszany za pomocą wielu warunków i rozwiązań instytucjonalnych 19 . Skoro zatem rozporządzenie ze swej natury jest instytucją wyjątkową, aktem prawnym, na którym domyślnie kończy się ograniczona koncesja do tworzenia prawa przez organ władzy wykonawczej, to z założenia nie może ono przekazać owej koncesji dalej – innym podmiotom i do wydawania innych aktów. W imię sygnalizowanego wyżej, z trudem budowanego uporządkowanego systemu źródeł prawa, opowiedzieć się też należy przeciwko możliwości przesądzania na poziomie upoważnień ustawowych o dopuszczalności stanowienia aktów wewnętrznych na podstawie rozporządzeń. Chodzi o przypadki, gdy sam ustawodawca w przepisie upoważniającym do wydania rozporządzenia dopuściłby możliwość dalszego przekazania kompetencji prawotwórczych w wydanym na podstawie takiego 18 W. Płowiec, op. cit., s. 94. 19 W. Brzozowski, Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia (uwagi na tle formułowania upoważnień ustawowych), „Przegląd Sejmowy" 2013, nr 4, s. 66–67; B. Skwara, Rozporządzenie jako akt wykonawczy do ustawy w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2010, s. 156–158. przepisu rozporządzeniu. Doświadczenie uczy, że nawet ściśle limitowana liberalizacja pewnych reguł ma w warunkach polskiej legislacji tendencję do niekontrolowanej ekspansji i kreowania nowych wyjątków. Dlatego takie potencjalne rozwiązanie należy a priori wykluczyć. Kwestią, która powinna budzić jeszcze mniejsze wątpliwości, jest dopuszczalność wydawania aktów wewnętrznie obowiązujących nie przez podmioty (organy) do tego upoważnione przez przepisy ustawowe, lecz przez podmioty działające na mocy specjalnego upoważnienia udzielonego przez te pierwsze. Jest to sytuacja w moim przekonaniu całkowicie niedopuszczalna, choć – niestety – dość często spotykana. O ile rozporządzenia wydawane „z upoważnienia ministra" są przypadkami jeszcze stosunkowo nielicznymi, choć ze względu na rangę tych aktów wysoce gorszącymi, o tyle wśród aktów wewnętrznych, zwłaszcza niskiej rangi, jest to już praktyka dość często spotykana. Wydaje się, że przyczyną występowania w praktyce legislacyjnej upoważnień do wydawania aktów wewnętrznych przez podmioty organizacyjnie podporządkowane organowi posiadającemu „właściwe" kompetencje prawodawcze jest błędna analogia z art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego 20 . Stosownie do tego przepisu „Organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń". Niestety, w praktyce funkcjonowania administracji publicznej w Polsce w wielu sytuacjach dochodzi do zaniedbywania różnic pomiędzy stosowaniem prawa (wydawaniem decyzji administracyjnych) a tworzeniem prawa (wydawaniem uchwał czy zarządzeń). Ponieważ często te same komórki organizacyjne, czy wręcz te same osoby działają w obu tych obszarach, to nieświadome zasadniczych różnic między nimi przenoszą różnego rodzaju rozwiązania z jednego obszaru na drugi. W tym właśnie zjawisku może mieć swoje źródło przekonanie o dopuszczalności upoważniania innych podmiotów do wydawania aktów prawnych „w imieniu" właściwego organu. Tymczasem pomiędzy działalnością administracyjną a prawotwórczą zachodzą zasadnicze różnice. Nie ma tu miejsca na obszerniejsze analizy tego zagadnienia, więc ograniczę się tylko do uwagi, że wyróżniający administrowanie kierowniczy typ stosowania prawa cechuje ścisłe związanie organu przepisami prawa, które w modelowym ujęciu bezpośrednio determinują rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Działalność prawotwórcza, jakkolwiek też odbywa się w określonych ramach prawnych, to jednak charakteryzuje się większym stopniem woluntaryzmu, bowiem ani przepis wyposażający dany organ w kompetencje prawotwórcze, ani inne przepisy, które musi on uwzględniać podczas stanowienia prawa, 20 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.). całkowicie nie przesądzają o treści stanowionego aktu. O ile więc w modelowym ujęciu procesu stosowania prawa chodzi o podejmowanie jednakowych, w pewnym stopniu przewidywalnych czynności przez w dużej mierze zuniformizowany aparat administracyjny, o tyle w procesie prawotwórczym istotną rolę odgrywa indywidualna ocena sytuacji, prognoza skutków i dobór stosowanych środków (przy czym rezultat każdej z tych czynności obarczony jest ryzykiem nie uwzględnienia alternatywnych rozstrzygnięć), zaś za wytwory tego procesu piastun organu ponosi zazwyczaj odpowiedzialność polityczną. Z powyższych względów nie jest bez znaczenia, jaki podmiot stanowi prawo. Dodatkowych argumentów przeciwko „samowolnej" delegacji kompetencji prawotwórczych w ramach struktur organizacyjnych, którymi kieruje dany organ, dostarczają też wątpliwości co do tego, kto za takie „delegowane" akty prawne ponosiłby odpowiedzialność. Czy mielibyśmy w takich przypadkach do czynienia z upoważnieniem do działania „w imieniu i na rachunek" podmiotu ustawowo wyposażonego w kompetencje prawotwórcze, czy też udzielenie takiego upoważnienia automatycznie wiązałoby się także z przeniesieniem odpowiedzialności za wytwory takiej działalności? Powyższe uwagi miały na celu zasygnalizowanie podstawowych problemów związanych z problematyką upoważnień do stanowienia aktów wewnętrznie obowiązujących. Od razu jednak widać, że przy okazji ich prezentacji ujawnia się też wiele innych kwestii, które także wymagają rozstrzygnięcia. Są to bardzo często zagadnienia elementarne, które mimo ich podstawowego znaczenia, nadal nie doczekały się jednoznacznej kwalifikacji. Przykładowo wskazać można na kwestię zakresu nazwy „akt wewnętrznie obowiązujący". Choć przyjmuje się, że system aktów wewnętrznych jest otwarty w sensie podmiotowym, to ujawnione w literaturze wątpliwości dotyczą także tego, czy system ten nie jest otwarty również przedmiotowo – czy należą do niego wyłącznie najczęściej omawiane w literaturze uchwały i zarządzenia, czy także inne akty, np. zaliczone przeze mnie do tej kategorii akty tzw. prawa powielaczowego. Objęcie terminem „akt wewnętrznie obowiązujący" innych niż to się zazwyczaj czyni aktów byłoby niewątpliwie równoznaczne z otwarciem legislacyjnej „puszki Pandory". Kilkakrotnie na łamach tego artykułu sugerowałem bowiem, że jakość stanowionego prawa ma tendencję do pogarszania się wraz ze schodzeniem na coraz niższe stopnie organizacyjne tworzących je organów. Z kolei koncentrowanie się jedynie na regulacjach konstytucyjnych, jakkolwiek doniosłe i uzasadnione, nosi też znamiona odwracania wzroku od innych problemów. Oczywiście podniesiona kwestia zakresu aktów wewnętrznych nie jest jedyną, która wymagałaby szerszego potraktowania. Interesujące byłyby np. badania nad problematyką ogłaszania i wejścia w życie tych aktów. Przywołana na wstępie tego artykułu Konstytucyjna formuła „mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty" nie zmienia faktu, że ich adresaci zlokalizowani w strukturach administracyjnych zobligowani są do ich przestrzegania, a tym samym powinni również posiadać gwarancje zapoznania się z treścią kierowanych do nich norm. I znów najwięcej problemów z tym związanych można zaobserwować na niższych szczeblach ich tworzenia, gdzie z braku ogólnych rozstrzygnięć wiążący staje się utrwalony zwyczaj. Wszystko to wskazuje na ilość oraz rozległość problemów i konieczność podjęcia w tym obszarze bardziej zaawansowanych badań.	<urn:uuid:10906eeb-0fbb-4315-b033-6be52751e4b0>	finepdfs	2.90625	CC-MAIN-2022-33	http://www.repozytorium.uni.wroc.pl/Content/63619/03_Jacek_Kaczor.pdf	2022-08-13T20:53:18+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882571987.60/warc/CC-MAIN-20220813202507-20220813232507-00092.warc.gz	89,202,411	0.99998	0.999984	0.999984	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2381, 5061, 8011, 10987, 13675, 16664, 19681, 22735, 25655, 28579, 32095 ]	1	2
1. Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa Nazwa substancji: Śluz ślimaka Nazwa INCI: Snail secretion filtrate Zastosowanie zidentyfikowane: do zastosowań w przemyśle kosmetycznym Zastosowanie odradzane: nie określono DYSTRYBUTOR Zrób Sobie Krem Kosmetyki Naturalne Katarzyna Damętka Tel./ fax. 76-858-41-61 Jana Kochanowskiego 18 A 59-230 Prochowice E-mail firstname.lastname@example.org Strona internetowa www.zrobsobiekrem.pl Osoba odpowiedzialna za kartę charakterystyki Katarzyna Damętka Tel alarmowy Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi 42 657 99 00, 42 631 47 67 2. Identyfikacja zagrożeń 2.1. Klasyfikacja substancji lub mieszaniny Wg rozporządzenia 1272/2008: Mieszanina nie sklasyfikowana jako niebezpieczna. Zagrożenie dla zdrowia człowieka Brak. Zagrożenie dla środowiska Brak. Zagrożenia fizyczne/chemiczne Brak. 2.2. Elementy oznakowania Piktogramy: Brak. Hasło ostrzegawcze: Brak. Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia: Brak. Zwroty określające środki ostrożności: Brak. 2.3. INNE ZAGROŻENIA Produkt nie zawiera substancji spełniających kryteria PBT lub vPvB zgodnie z załącznikiem XIII rozporządzenia REACH. 3. Skład / informacja o składnikach 3.1. Substancje 3.2. Mieszaniny Niebezpieczne składniki: 4. Pierwsza pomoc 4.1. Opis środków pierwszej pomocy W przypadku kontaktu ze skórą: Zdjąć zanieczyszczoną odzież. W przypadku kontaktu z oczami: Wyjąć szkła kontaktowe jeśli są. Przepłukać oczy przez kilkanaście minut (ok. 15) dużą ilością wody, trzymając powieki szeroko rozwarte. Unikać silnego strumienia, ze względu na niebezpieczeństwo uszkodzenia rogówki, skontaktować się z lekarzem. Narażenie inhalacyjne: W razie zawrotów głowy lub nudności wyprowadzić poszkodowanego na świeże powietrze, w razie braku szybkiej poprawy zasięgnąć porady lekarza. W przypadku połknięcia: Nie wywoływać wymiotów, przepłukać jamę ustną, podać do wypicia dużą ilość wody, skontaktować się z lekarzem. 4.2. Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia Brak dostępnych informacji. 4.3. Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnego postępowania z poszkodowanym Decyzję o sposobie postępowania podejmuje lekarz po ocenie stanu poszkodowanego. 5. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU 5.1. Środki gaśnicze Odpowiednie środki gaśnicze: piana alkoholoodporna lub suche proszki gaśnicze (A,B,C), dwutlenek węgla (gaśnica śniegowa), piasek lub ziemia, mgła wodna. Stosować metody gaśnicze odpowiednie do warunków otoczenia. Niewłaściwe środki gaśnicze: Silny strumień wody. 5.2. Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną W trakcie pożaru uwalniają się gęste czarne dymy oraz produkty rozkładu: tlenki węgla. 5.3. Informacje dla straży pożarnej Pojemniki znajdujące się w strefie pożaru chłodzić rozproszonym strumieniem wody, o ile jest to możliwe usunąć ze strefy zagrożenia. W przypadku pożaru w zamkniętym pomieszczeniu należy stosować odzież ochronną i aparat oddechowy na sprężone powietrze. Nie dopuszczać do przedostania się wody gaśniczej do wód powierzchniowych, gruntowych i kanalizacji. 6. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA 6.1. Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych Dla osób nienależących do personelu udzielającego pomocy: zawiadomić o awarii odpowiednie służby. Dla osób udzielających pomocy: Zadbać o odpowiednią wentylację, stosować indywidualne środki ochrony. 6.2. Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska Zapobiegać rozprzestrzenianiu się oraz przedostaniu do kanalizacji i zbiorników wodnych. 6.3. Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia Zapobiegać rozprzestrzenianiu się i usuwać poprzez zebranie na odpowiednim materiale absorpcyjnym wiążącym ciecze (piasek, ziemia okrzemkowa, trociny, materiał wiążący uniwersalny). Zebrać zanieczyszczony materiał do odpowiednio oznakowanych pojemników w celu utylizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami. 6.4. Odniesienia do innych sekcji Postępowanie z odpadami produktu – patrz sekcja 13 karty. Środki ochrony indywidualnej – patrz sekcja 8 karty. 7. Postępowanie z substancją / preparatem i jej / jego magazynowanie 7.1. Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania Pracować zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny: nie spożywać pokarmów i napojów, nie palić w miejscu pracy, myć ręce po użyciu, zdjąć zanieczyszczoną odzież i wyposażenie ochronne przed wejściem do miejsc przeznaczonych do spożywania posiłków. 7.2. Warunki bezpiecznego magazynowania, w tym informacje dotyczące wszelkich wzajemnych niezgodności Przechowywać w chłodnym (temperatura magazynowania od 4 o C do 8 o C) suchym, dobrze wentylowanym pomieszczeniu, w prawidłowo oznakowanym, zamkniętym, oryginalnym pojemniku. Unikać bezpośredniego działania promieni słonecznych i źródeł ciepła, gorących powierzchni i otwartego ognia. Nie magazynować razem ze środkami utleniającymi, materiałami kwaśnymi i zasadowymi. 7.3. Szczególne zastosowanie(-a) końcowe do zastosowań w przemyśle kosmetycznym 8. KONTROLA NARAŻENIA/ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ 8.1. Parametry dotyczące kontroli Normy ekspozycji dla zagrożeń zawodowych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018r w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DZ.U. poz.1286 z późn. zm.) 2-fenoksyetanol DNEL pracownik, inhalacja, długotrwałe narażenie, objawy systemowe: 8,07mg/m3 8.2. Kontrola narażenia Stosowne techniczne środki kontroli: zalecane jest stosowanie wentylacji ogólnej pomieszczenia. Indywidualne środki ochrony, takie jak indywidualny sprzęt ochronny: Ochrona oczu lub twarzy: Nie jest wymagana w normalnych warunkach stosowania produktu Ochrona skóry: Ochrona rąk: Nie jest wymagana w normalnych warunkach stosowania produktu Inne: Nie jest wymagana w normalnych warunkach stosowania produktu Ochrona dróg oddechowych: Nie jest wymagana w normalnych warunkach stosowania produktu Zagrożenia termiczne: Nie dotyczy. Kontrola narażenia środowiska Nie dopuszczać do rozprzestrzeniania się w środowisku i przedostania się do kanalizacji i cieków wodnych. 9. WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE I CHEMICZNE 9.1. INFORMACJE NA TEMAT PODSTAWOWYCH WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH 9.2. Inne informacje brak dodatkowych wyników badań 10. STABILNOŚĆ I REAKTYWNOŚĆ 10.1. Reaktywność Produkt nie jest reaktywny. 10.2. Stabilność chemiczna Produkt niestabilny w kontakcie z zasadami. 10.3. Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji Zobojętnienie może występować w kontakcie z zasadami. 10.4. Warunki, których należy unikać Unikać podwyższonej temperatury, bezpośredniego działania promieni słonecznych, gorących powierzchni i otwartego ognia. 10.5. Materiały niezgodne Zasady. 10.6. Niebezpieczne produkty rozkładu W zależności od warunków użytkowania, mogą wydzielać się żrące pary lub gazy. 11. INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE 11.1. Informacje dotyczące skutków toksykologicznych a) toksyczność ostra: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione b) działanie żrące/drażniące na skórę: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione c) poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione d) działanie uczulające na drogi oddechowe lub skórę: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione e) działanie mutagenne na komórki rozrodcze: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione f) rakotwórczość: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione g) szkodliwe działanie na rozrodczość: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione h) działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione i) działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie powtarzane: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione j) zagrożenie spowodowane aspiracją: na podstawie dostępnych danych kryteria klasyfikacji nie są spełnione 2-fenoksyetanol LD50 doustnie, szczur: 1400mg/kg 12. INFORMACJE EKOLOGICZNE 12.1. Toksyczność Szczegółowe badania nad działaniem mieszaniny na środowisko nie były prowadzone – brak danych. 12.2. Trwałość i zdolność do rozkładu Brak danych dla mieszaniny. 12.3. Zdolność do bioakumulacji Brak danych dla mieszaniny. 2-fenoksyetanol Log Po/w: 1,16 – bardzo niski potencjał 12.4. Mobilność w glebie Brak danych dla mieszaniny. Nie należy dopuszczać do przedostania się i rozprzestrzeniania produktu w glebie, kanalizacji, wodach gruntowych i ciekach wodnych. 12.5. Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB Produkt nie zawiera substancji spełniających kryteria PBT lub vPvB. 12.6. Inne szkodliwe skutki działania Brak danych. 13. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI 13.1. Metody unieszkodliwiania odpadów Utylizacją odpadów i opakowań jednorazowych powinny się zająć wyspecjalizowane firmy. Utylizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Puste, opróżnione opakowania należy poddać unieszkodliwianiu lub recyklingowi zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kody odpadu ustalać w miejscu wytwarzania odpadów wg Rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r. w sprawie katalogu odpadów (DZ.U. poz. 10). Przepisy wspólnotowe w sprawie odpadów: DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy. 14. INFORMACJE DOTYCZĄCE TRANSPORTU 14.1. Numer UN (numer ONZ) ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.2. Prawidłowa nazwa przewozowa UN ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.3. Klasa(-y) zagrożenia w transporcie ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.4. Grupa pakowania ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.5. Zagrożenia dla środowiska ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.6. Szczególne środki ostrożności dla użytkowników ADR/RID/IMDG/IATA: nie dotyczy 14.7. Transport luzem zgodnie z załącznikiem II do konwencji MARPOL i kodeksem IBC Nie dotyczy 15. INFORMACJE DOTYCZĄCE PRZEPISÓW PRAWNYCH 15.1. Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla substancji lub mieszaniny 1. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006r w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń, stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) z późn.zm. 2. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) 15.2. OCENA BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO 3. Sprostowanie do rozporządzenia Komisji (UE) 2015/830 z dnia 28 maja 2015 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) 4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008r nr 1272/2008 (CLP) z późn. zm. 5. Ustawa z dnia 25 lutego 2011r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (t.j. DZ.U. 2019, poz.1225). 6. Rozporządzenie Ministra zdrowia z dnia 11 czerwca 2012r.w w sprawie kategorii substancji niebezpiecznych i mieszaninie bezpiecznych, których opakowania wyposaża się w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie (t.j. Dz. U. 2014, poz. 1604) 7. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. 2019, poz. 701). 8. Ustawa z dnia 13 czerwca 2013r o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. DZ.U. 2019, poz. 542). 9. Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020r w sprawie katalogu odpadów (DZ.U. poz. 10). 10. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego I Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy. 11. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2020 poz. 154) 12. Umowa ADR 2019 - Oświadczenie rządowe z dnia 18 lutego 2019 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. poz. 769) 13. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018r w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (DZ.U. poz.1286 z późń. zm.) 14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004r w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych (t.j. Dz. U. 2016, poz. 1488) 15. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2003r w sprawie substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska (DZ.U. Nr 217, poz.2141). 15.2. Ocena bezpieczeństwa chemicznego Brak oceny bezpieczeństwa chemicznego dla mieszaniny. Załącznik XIV Rozp. REACH – Wykaz substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń: nie dotyczy Substancje SVHC - Lista kandydacka substancji stanowiących bardzo duże zagrożenie, oczekujących na pozwolenie: Nie dotyczy Załącznik XVII Rozp. REACH – Ograniczenia dotyczące produkcji , wprowadzania do obrotu i stosowania niektórych niebezpiecznych substancji, mieszanin i wyrobów: nie dotyczy 16. INNE INFORMACJE Zwroty H: H302 – działa szkodliwie po połknięciu H319 – działa drażniąco na oczy Opis użytych skrótów, akronimów i symboli: Acute Tox. 4 – toksyczność ostra kat. 4 Eye Irrit. 2 – działanie drażniące na oczy kat. 2 NDS – Najwyższe Dopuszczalne Stężenie NDSCh – Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Chwilowe NDSP – Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pułapowe DNEL – Pochodny Poziom Niepowodujący Zmian LD50 – (ang. lethal dose) – medialna dawka śmiertelna, statycznie wyznaczona wielkość pojedynczej dawki substancji, po podaniu której można oczekiwać śmierci 50 % narażonych organizmów testowych. PBT – Trwały wykazujący zdolność do bioakumulacji i toksycznych vPvB – bardzo trwały i wykazujący bardzo dużą zdolność do bioakumulacji ADR – Europejskie porozumienie w sprawie transportu drogowego towarów niebezpiecznych RID – Rozporządzenie w sprawie przewozu towarów niebezpiecznych międzynarodowymi liniami kolejowymi IMDG – Międzynarodowy Morski Kodeks transportu towarów niebezpiecznych IATA – Rozporządzenie w sprawie transportu towarów niebezpiecznych wydane przez zrzeszenie międzynarodowego transportu lotniczego	<urn:uuid:9cf30d12-32cc-4135-a7aa-45864e125d9a>	finepdfs	1.116211	CC-MAIN-2023-50	https://www.zrobsobiekrem.pl/pl/p/file/648411eed70f977505fc88ca0f054e42/MSDS-Sluz-slimaka.pdf	2023-12-09T04:36:30+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100800.25/warc/CC-MAIN-20231209040008-20231209070008-00566.warc.gz	1,203,984,688	0.999937	0.99996	0.99996	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1181, 1428, 3650, 5601, 6306, 6624, 8620, 10477, 13450, 14784 ]	1	0
Warmińsko – Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie KARTA USŁUGI PRZEDŁUŻENIE ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW NA TERYTORIUM RP Nr 47 Data zatwierdzenia: 1.06.2018 r. 1/1 \| \| Przedmiot sprawy \| PRZEDŁUŻENIE ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW NA TERYTORIUM RP \| \|---\|---\|---\| \| Kogo dotyczy? \| \| Zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec: A. wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; B. w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji albo w związku z prowadzeniem spraw spółki komandytowej lub komandytowo-akcyjnej jako komplementariusz, albo w związku z udzieleniem mu prokury przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres przekraczający łącznie 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy; C. wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres przekraczający 30 dni w roku kalendarzowym do oddziału lub zakładu podmiotu zagranicznego albo podmiotu powiązanego, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z pracodawcą zagranicznym; D. wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego, nieposiadającego oddziału, zakładu lub innej formy zorganizowanej działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa); E. wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres przekraczający 3 miesiące w ciągu kolejnych 6 miesięcy w innym celu niż wskazany w pkt 2 – 4. \| \| Co przygotować? \| \| 1. Wypełniony zgodnie z pouczeniem formularz wniosku ; 2. dokumenty wymagane w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na pracę; 3. umowę pomiędzy podmiotem powierzającym wykonywanie pracy a cudzoziemcem, będącą podstawą wykonywania pracy zgodnie z zezwoleniem na pracę; 4. dokumenty potwierdzające opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli były wymagane w związku z wykonywaniem pracy przez cudzoziemca; 5. dowód wpłaty \| \| Jakie dokumenty muszę wypełnić? \| \| Wniosek o przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium RP. Wnioski do pobrania znajdziecie Państwo również w Wydziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Warmińsko- Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego, Oddział Legalizacji Pobytu Cudzoziemców, Olsztyn, Al. Piłsudskiego 7/9 pok. Nr 7 i Punkcie Obsługi Klienta znajdującym się w holu głównym urzędu. \| \| \| Jak wypełnić \| Czytelnie, drukowanymi literami, w języku polskim \| \| \| dokumenty? \| \| \| Ile muszę zapłacić? \| \| Opłata za przedłużenie zezwolenie na pracę: 25 zł – w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza powierzyć wykonywanie pracy na kolejny okres nie przekraczający 3 miesięcy; 50 zł - w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza powierzyć wykonywanie pracy na kolejny okres dłuższy niż 3 miesięcy; 100 zł – w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza delegować cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu realizacji usługi eksportowej. Wpłaty można dokonać: gotówką w kasie Urzędu Wojewódzkiego pok. 28A, Al. Piłsudskiego 7/9, 10-575 Olsztyn w godzinach: poniedziałek 7:40 - 17:00 wtorek – czwartek 7:40 - 15:00 piątek 9:00 - 15:00 lub na rachunek: Warmińsko - Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie, Wydział Finansów i Kontroli NBP O/O Olsztyn, 31 1010 1397 0032 9022 3100 0000 z tytułu “opłata za przedłużenie zezwolenia na pracę” \| Warmińsko – Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie KARTA USŁUGI PRZEDŁUŻENIE ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW NA TERYTORIUM RP Nr 47 Data zatwierdzenia: 1.06.2018 r. 2/1 \| \| Kiedy złożyć \| Wniosek o przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca należy złożyć nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia. \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| dokumenty? \| \| \| \| Gdzie załatwię sprawę? \| \| Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Oddział Legalizacji Pobytu Cudzoziemców Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie 10-575 Olsztyn, Al. M.J. Piłsudskiego 7/9, pok. Nr 7 poniedziałek – 9.00-17.00, wtorek – piątek 10.00-15.00 \| \| \| Czy sprawę załatwię drogą elektroniczną? \| \| Tak. \| \| \| Co zrobi urząd? \| \| Wyda decyzję. \| \| \| Jaki jest czas realizacji? \| \| 1 miesiąc, a w sprawach szczególnie skomplikowanych – do 2 miesięcy. \| \| \| Jak się odwołać? \| \| Stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji, za pośrednictwem wojewody do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. \| \| \| Informacje dodatkowe \| \| \| Przedłużenie zezwolenia następuje na pisemny wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy \| \| \| \| \| cudzoziemcowi. \| \| \| \| \| Wniosek o przedłużenie zezwolenia na pracę składa się nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później \| \| \| \| \| niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia. \| \| \| \| \| Do przedłużenia zezwolenia na pracę stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wydawania zezwolenia \| \| \| \| \| na pracę. \| \| \| \| \| Dokumenty sporządzone w języku obcym, z wyjątkiem dowodów osobistych lub dokumentów podróży, \| \| \| \| \| służące za dowód w postępowaniu o wydanie zezwolenia, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język \| \| \| \| \| polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego. \| \| \| \| \| Podmiot powierzający wykonywanie pracy do wniosku dołącza kopie dokumentów. Oryginały należy \| \| \| \| \| przedstawić do wglądu. \| \| \| \| \| Strona może dołączyć odpisy powyższych dokumentów, jeżeli ich zgodność z oryginałem została \| \| \| \| \| poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego \| \| \| \| \| adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Również upoważniony \| \| \| \| \| pracownik organu prowadzący postępowanie, któremu został okazany oryginał dokumentu wraz z \| \| \| \| \| odpisem, na żądanie strony, poświadcza zgodność odpisu dokumentu z oryginałem (art.76a kpa). \| \| \| \| \| Kserokopie dokumentów nie mogą stanowić dowodów w postępowaniu administracyjnym. \| \| \| \| \| Zezwolenie na pracę jest wydawane przez wojewodę: \| \| \| \| \| - w przypadku, o którym mowa w pkt A i B - właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce \| \| \| \| \| zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi; \| \| \| \| \| - w przypadku, o którym mowa w pkt C - właściwego ze względu na siedzibę podmiotu, do którego \| \| \| \| \| cudzoziemiec jest delegowany; \| \| \| \| \| - w przypadku, o którym mowa w pkt D - właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania \| \| \| \| \| podmiotu, na rzecz którego jest świadczona usługa, a jeżeli podmiot ten ma siedzibę lub miejsce \| \| \| \| \| zamieszkania za granicą – ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca na \| \| \| \| \| terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; \| \| \| \| \| - w przypadku, o którym mowa w pkt E - właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy \| \| \| \| \| przez cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. \| Warmińsko – Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie Podstawa prawna KARTA USŁUGI PRZEDŁUŻENIE ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW NA TERYTORIUM RP 3/1 Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. 2017 poz. 1065) Zarządzenie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 01.09.2009 r. nr 196 w sprawie kryteriów wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń (Dz. U. 2017 r., poz. 2345); Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie podklas działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca (Dz. U. 2017 r., poz. 2348); Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie wysokości wpłat dokonywanych w związku ze złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub zezwolenia na pracę sezonową oraz złożeniem oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi (Dz. U. z 2017 r., poz. 2350); Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. 2015 r., poz. 588 ze zm.); Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 97 ze zm.). Opiekun Karty: 1.06.2018 r., Aldona Szparak (data, podpis) Nr 47 Data zatwierdzenia: 1.06.2018 r.	<urn:uuid:6c02eb51-f8d2-4203-87ff-4b6dcc22fc48>	finepdfs	1.878906	CC-MAIN-2019-04	http://uw.olsztyn.pl/images/stories/2018uk/18062018/karty_so/KARTA_US%C5%81UGI_47_PRZED%C5%81U%C5%BBENIE_ZEZWOLENIA_NA_PRAC%C4%98_CUDZOZIEMC%C3%93W_NA_TERYTORIUM_RP.pdf	2019-01-20T02:24:13Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583690495.59/warc/CC-MAIN-20190120021730-20190120043730-00288.warc.gz	231,387,485	0.999147	0.999798	0.999798	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3804, 7417, 9431 ]	1	1
22 UCHWAŁA NR 71/2010 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Rejestru Papierów Wartościowych” Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, Nr 126, poz. 1070, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1208, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1385 i 1387 i Nr 241, poz. 2074, z 2003 r. Nr 50, poz. 424, Nr 60, poz. 535, Nr 65, poz. 594, Nr 228, poz. 2260 i Nr 229, poz. 2276, z 2004 r. Nr 64, poz. 594, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546 i Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 85, poz. 727, Nr 167, poz. 1398 i Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 157, poz. 1119, Nr 190, poz. 1401 i Nr 245, poz. 1775, z 2007 r. Nr 42, poz. 272 i Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, Nr 192, poz. 1179, Nr 209, poz. 1315 i Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz. 341, Nr 65, poz. 545, Nr 71, poz. 609, Nr 127, poz. 1045, Nr 131, poz. 1075, Nr 144, poz. 1176, Nr 165, poz. 1316, Nr 166, poz. 1317, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540 oraz z 2010 r. Nr 40, poz. 226, Nr 81, poz. 530, Nr 126, poz. 853 i Nr 182, poz. 1228) uchwala się, co następuje: § 1. Wprowadza się „Regulamin Rejestru Papierów Wartościowych”, stanowiący załącznik do uchwały. § 2. Do umów zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały stosuje się postanowienia uchwały nr 29/2003 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 12 września 2003 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu prowadzenia przez Narodowy Bank Polski rachunków i kont depozytowych papierów wartościowych oraz obsługi operacji na papierach wartościowych i ich rejestracji na rachunkach i kontach depozytowych tych papierów”, do czasu wygaśnięcia lub rozwiązania tych umów. § 3. Traci moc uchwała nr 29/2003 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 12 września 2003 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu prowadzenia przez Narodowy Bank Polski rachunków i kont depozytowych papierów wartościowych oraz obsługi operacji na papierach wartościowych i ich rejestracji na rachunkach i kontach depozytowych tych papierów” (Dz. Urz. NBP Nr 15, poz. 23, Nr 20, poz. 35, z 2004 r. Nr 6, poz. 12, Nr 11, poz. 21 i Nr 21, poz. 40, z 2005 r. Nr 5, poz. 10 i Nr 20, poz. 27, z 2006 r. Nr 11, poz. 13, z 2008 r. Nr 18, poz. 22 oraz z 2009 r. Nr 7, poz. 7, Nr 16, poz. 18 i Nr 19, poz. 21). § 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem 28 grudnia 2010 r. Przewodniczący Zarządu Narodowego Banku Polskiego: M. Belka REGULAMIN Rejestru Papierów Wartościowych Dział I Postanowienia ogólne § 1. Regulamin Rejestru Papierów Wartościowych, zwany dalej „regulaminem”, określa w szczególności: 1) warunki uczestnictwa w Rejestrze Papierów Wartościowych; 2) zasady: a) prowadzenia przez Narodowy Bank Polski, zwany dalej „NBP”, rachunków i kont depozytowych bonów skarbowych i pieniężnych NBP, b) rejestracji bonów skarbowych i pieniężnych NBP na rachunkach i kontach depozytowych, c) ochrony kryptograficznej systemu ELBON2, d) wykupu bonów skarbowych i pieniężnych NBP, e) przeprowadzania operacji na papierach wartościowych. § 2. W rozumieniu niniejszego regulaminu poniższe określenia oznaczają: 1) akcja w systemie ELBON2 – dokonanie czynności logicznej wynikającej z funkcjonalności tego systemu, którego interfejs udostępniony jest uczestnikowi RPW; 2) bank – bank krajowy, oddział instytucji kredytowej lub oddział banku zagranicznego posiadający rachunek bieżący w DSP; 3) bezpieczne połączenie – dwustronnie uwierzytelnione (zapewniające usługi niezaprzeczalności, integralności i poufności) połączenie nawiązywane między usługą na serwerach NBP a przeglądarką internetową na stacji uczestnika RPW podłączonej do sieci internet; 4) BFG – Bankowy Fundusz Gwarancyjny; 5) bony – bony skarbowe i bony pieniężne NBP; 6) data realizacji – dzień, w którym ma być dokonane rozliczenie operacji przeprowadzonej na papierach wartościowych danego rodzaju i jej rejestracja; 7) DOK – Departament Operacji Krajowych NBP; 8) DSP – Departament Systemu Płatniczego NBP; 9) dzień nabycia – dzień wskazany w zawartej umowie repo, w którym sprzedający przenosi na kupującego własność zbywanych papierów wartościowych, a kupujący dokonuje na rzecz sprzedającego płatności kwoty nabycia; 10) dzień odkupu – dzień wskazany w zawartej umowie repo, w którym kupujący przenosi na rzecz sprzedającego własność takich samych papierów wartościowych jakie zakupił w dniu nabycia, a sprzedający dokonuje na rzecz kupującego płatności kwoty odkupu; 11) emitent – Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Finansów; 12) haircut – ustalany przez NBP wskaźnik pomniejszenia wartości rynkowej lub nominalnej papierów wartościowych będących przedmiotem transakcji repo, zabezpieczający – w okresie trwania transakcji – przed ryzykiem finansowym; 13) inne papiery wartościowe – dłużne papiery wartościowe nominowane w złotych, zdepozytowane w KDPW, inne niż skarbowe papiery wartościowe, których lista publikowana jest na stronie internetowej NBP; 14) KDPW – Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.; 15) konto – konto depozytowe bonów skarbowych lub bonów pieniężnych NBP, na którym zarejestrowane są bony będące własnością klientów uczestnika RPW; bony te stanowią – zbiorczo – portfel klientów; 16) kwota nabycia – wynikająca z zawartej umowy repo kwota pieniężna, jaką kupujący płaci sprzedającemu za papiery wartościowe w dniu nabycia; 17) kwota odkupu – wynikająca z zawartej umowy repo kwota pieniężna, jaką sprzedający płaci kupującemu za papiery wartościowe w dniu odkupu; 18) obligacje gwarantowane – obligacje emitowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa; 19) pakiet kryptograficzny – certyfikat i klucz kryptograficzny niezbędny do nawiązania bezpiecznego połączenia z NBP poprzez przeglądarkę internetową; 20) papiery wartościowe – papiery, o których mowa w pkt 5, 13, 18, 25 i 34; 21) rachunek – rachunek bonów skarbowych lub bonów pieniężnych NBP, na którym zarejestrowane są bony będące własnością uczestnika RPW; stanowią one jego portfel własny; na rachunku KDPW zarejestrowane są także bony skarbowe będące aktywami funduszy zarządzanych przez KDPW; 22) rachunek bankowy – rachunek bieżący banku i rachunek pomocniczy KDPW w DSP oraz rachunek bieżący BFG w Oddziale Okręgowym NBP w Warszawie, zwany dalej „Oddziałem”; 23) RPW – Rejestr Papierów Wartościowych - prowadzony przez NBP w DOK system rejestracji papierów wartościowych, w ramach którego prowadzone są rachunki i konta depozytowe bonów skarbowych i bonów pieniężnych NBP oraz dokonywane są operacje na papierach wartościowych; 24) rynek elektroniczny – elektroniczny rynek skarbowych papierów wartościowych, na którym prowadzony jest obrót skarbowymi papierami wartościowymi; 25) skarbowe papiery wartościowe – bony skarbowe lub obligacje skarbowe nominowane w złotych; 26) stopa repo – stopa procentowa, określona w skali rocznej, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, w celu obliczenia przyrostu kwoty nabycia i ustalenia kwoty odkupu; 27) system ELBON2 – aplikacja przeznaczona do wymiany informacji pomiędzy DOK i uczestnikiem RPW, w szczególności do składania w DOK przez tego uczestnika ofert i zleceń na papiery wartościowe za pośrednictwem sieci internet, dostępna poprzez przeglądarkę internetową (https://elbon2.nbp.pl); 28) termin odkupu – wynikający z zawartej umowy repo okres, wyrażony w dniach, pomiędzy dniem nabycia a dniem odkupu, liczony łącznie z dniem nabycia, a pominięciem dnia odkupu; 29) transakcja outright – transakcja polegająca na sprzedaży lub zakupie papierów wartościowych, pochodzących z portfela własnego NBP bądź banku – po cenie ustalonej na przetargu bądź wynikającej z umowy zawartej między NBP a bankiem; 30) transakcja repo – transakcja wynikająca z zawartej umowy repo; 31) transakcja sell-buy-back – transakcja, na którą składają się dwie niezależne umowy: sprzedaży oraz kupna bonów skarbowych – po cenie ustalonej z góry w dniu sprzedaży tych bonów; 32) uczestnik RPW – podmiot, dla którego NBP prowadzi rachunek i konto bonów w RPW; 33) umowa repo – umowa, w ramach której jedna ze stron, zwana dalej „sprzedającym”, zobowiązuje się wobec drugiej strony, zwanej dalej „kupującym”, do przeniesienia, w dniu nabycia, własności zbywanych papierów wartościowych w zamian za zapłatę przez kupującego kwoty nabycia, a kupujący zobowiązuje się wobec sprzedającego, w zamian za zapłatę kwoty odkupu, do przeniesienia, w dniu odkupu, własności takich samych papierów wartościowych. Powyższa definicja odnosi się do umów zawartych zarówno pomiędzy uczestnikami RPW, jak i pomiędzy NBP a bankami; 34) zagraniczne papiery wartościowe – dłużne papiery wartościowe nominowane w walutach obcych, których lista publikowana jest na stronie internetowej NBP; 35) zurejestrowanie – dokonanie zapisów na rachunkach i kontach, wynikających z przeprowadzonych operacji na bonach. § 3. 1. W RPW prowadzone są rachunki bonów skarbowych dla następujących podmiotów: 1) banków; 2) BFG; 3) KDPW; 4) NBP. 2. W RPW może być także prowadzony rachunek bonów skarbowych dla emittenta lub bony skarbowe posiadane przez emittenta mogą być rejestrowane w ramach konta depozytowego bonów skarbowych uczestnika RPW wybranego przez emittenta. 3. W RPW prowadzone są rachunki bonów pieniężnych NBP dla następujących podmiotów: 1) banków; 2) BFG; 3) NBP. 4. Dla banków mogą być prowadzone w RPW konta bonów, na których zarejestrowane są bony stanowiące własność klientów tych banków. 5. Banki, dla których prowadzone są konta w RPW, prowadzą dla swoich klientów indywidualne rachunki bonów, na których bony te są rejestrowane. Klientami, dla których prowadzone są indywidualne rachunki bonów pieniężnych NBP, mogą być banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych lub oddziały banków zagranicznych. 6. Poza rachunkami i kontami, w RPW prowadzone jest także konto emisyjne dla: a) emitenta - odzwierciedlające aktualny stan emisji bonów skarbowych, b) NBP - odzwierciedlające aktualny stan emisji bonów pieniężnych NBP. 7. Strukturę rachunku oraz konta depozytowego bonów skarbowych i pieniężnych NBP określa załącznik nr 1 do regulaminu. § 4. W RPW mogą być też prowadzone rachunki i konta bonów skarbowych dla zagranicznych instytucji depozytoworozliczeniowych. § 5. Rejestracja bonów na rachunkach i kontach prowadzona jest w ujęciu ilościowym i wartościowym, według dat zapadalności bonów. § 6. Rejestracja bonów na rachunkach i kontach prowadzona jest zgodnie z zasadami: 1) podwójnego zapisu - każda operacja dotycząca praw z bonów powinna być zarejestrowana w RPW na przynajmniej dwóch rachunkach lub kontach, przy czym zapisowi lub sumie zapisów po jednej stronie rachunku lub konta musi towarzyszyć równy co do ilości i wartości zapis po przeciwnej stronie innego rachunku lub konta. Zasada powyższa nie ma zastosowania do operacji, których wynikiem jest dokonanie lub zniesienie blokady bonów; 2) zupełności – rejestracji powinny podlegać wszystkie operacje dotyczące bonów, powodujące konieczność zmiany stanu bonów na rachunkach lub kontach uczestników RPW; 3) rzetelności – rejestracja praw z bonów powinna następować w sposób pełny i zgodny ze stanem faktycznym; 4) przejrzystości – RPW powinien w sposób jednoznaczny i niepozostawiający wątpliwości odzwierciedlać stan posiadania bonów przez uczestników RPW i ich klientów. § 7. Informacje o stanie rachunków i kont oraz o zmianach na tych rachunkach i kontach objęte są tajemnicą bankową i mogą być udostępniane wyłącznie ich posiadaczom oraz podmiotom uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów. § 8. 1. NBP prowadzi rachunki i konta w RPW dla podmiotów określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3, w ust. 2 oraz w ust. 3 pkt 1 i 2, na podstawie zawartej z tymi podmiotami umowy o prowadzenie rachunku i konta depozytowego papierów wartościowych w RPW. 2. Umowę, o której mowa w ust. 1, zawiera się pod warunkiem przedłożenia w NBP oryginałów lub odpisów albo poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów stwierdzających utworzenie danego podmiotu zgodnie z przepisami prawa oraz wskazujących osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie jego praw i obowiązków majątkowych. 3. Wzór umowy, o której mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do regulaminu. 4. NBP prowadzi rachunki i konta w RPW dla podmiotów, o których mowa w § 4, na podstawie zawartej z tymi podmiotami umowy. Zawarcie takiej umowy wymaga uprzedniej zgody Zarządu NBP. Umowa może zawierać postanowienia szczegółowe, odbiegające od przyjętych w umowie, o której mowa w ust. 1. 5. Do dokumentów, o których mowa w ust. 2, należy dodać: 1) kartę wzorów podpisów osób upoważnionych do podpisywania ofert, zleceń i dokumentów związanych z prowadzeniem rachunku i konta depozytowego w RPW; 2) listę danych kontaktowych; 3) upoważnienie dla NBP do obciążania rachunku bankowego uczestnika RPW. 6. Dokumenty, o których mowa w ust. 5, powinny być opatrzone stemplem firmowym oraz podpisami osób wymienionych w karcie wzorów podpisów, o której mowa w ust. 5 pkt 1. 7. Wzory karty wzorów podpisów, listy oraz upoważnienia określają odpowiednio załączniki nr 3-5 do regulaminu. 8. Dokumenty, o których mowa w ust. 2 oraz ust. 5, powinny być przez uczestników RPW na bieżąco aktualizowane. § 9. W przypadku rozwiązania przez stronę umowy, o której mowa w § 8 ust. 1 i 4, bony posiadane przez uczestnika RPW powinny być przez niego sprzedane lub przeniesione na inny rachunek lub konto w RPW do dnia rozwiązania umowy. § 10. 1. Uczestnik RPW uiszcza na rzecz NBP prowizje i opłaty zgodnie z taryfą prowizji i opłat bankowych stosowaną przez NBP. 2. NBP pobiera prowizje i opłaty w drodze obciążenia rachunku bankowego uczestnika RPW w NBP, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. W odniesieniu do KDPW uiszczenie prowizji i opłat, o których mowa w ust. 1, następuje poprzez realizację zlecenia wystawionego przez KDPW – na podstawie informacji przekazanych przez NBP do KDPW o wysokości tych prowizji i opłat. Dział II Zasady składania ofert i zleceń § 11. Określone w dalszej części regulaminu terminy godzinowe składania w DOK ofert i zleceń oznaczają, że nie później niż o wskazanej godzinie określona oferta lub zlecenie powinny już znajdować się w DOK. § 12. 1. Oferty i zlecenia sporządzane są i składane przy użyciu systemu ELBON2. 2. Uczestnik RPW może złożyć oferty i zlecenia w DOK za pośrednictwem telefaksu wyłącznie w przypadku, wynikającego z przyczyn technicznych, braku możliwości złożenia ofert i zleceń za pośrednictwem systemu ELBON2. 3. Oferty i zlecenia nadesłane telefaksem powinny być sporządzone zgodnie ze wzorami formularzy, określonymi w załącznikach nr 6-11 i nr 15 do regulaminu, podpisane przez osoby wymienione w karcie wzorów podpisów, o której mowa w § 8 ust. 5 pkt 1, oraz opatrzone kluczem ustalonym przez DOK. Informacje o sposobie kluczowania przekazywane będą uczestnikom RPW w ostatniej dekadzie miesiąca kończącego kwartał. 4. Oferty i zlecenia nadesłane za pośrednictwem systemu ELBON2 oraz telefaksem traktuje się jako oryginały, które stanowią dla stron jedyny dowód co do treści składanego oświadczenia woli. 5. Oferty i zlecenia złożone w sposób inny, niż określony w ust. 1-3, zostaną odrzucone przez DOK. § 13. 1. Niezwłocznie po otrzymaniu, zarejestrowaniu albo odrzuceniu oferty lub zlecenia, DOK przesyła do uczestnika RPW, za pośrednictwem systemu ELBON2, komunikat informujący odpowiednio o otrzymaniu, zarejestrowaniu albo odrzuceniu danej oferty lub zlecenia. 2. Każdy dokument nadesłany do DOK w ciągu dnia operacyjnego oznaczany jest kolejnym numerem. Jeżeli oferty i zlecenia nadsyłane są przy użyciu systemu ELBON2, to numer dokumentu nadawany jest automatycznie. Jeżeli dokumenty nadsyłane są telefaksem, to numer dokumentu nadawany jest przez uczestnika RPW. Numer dokumentu nie może się powtarzać w ciągu danego dnia operacyjnego. Dokumenty o powtórnym numerze zostaną odrzucone przez DOK. Dział III Przeprowadzanie przez NBP operacji na papierach wartościowych Rozdział 1 Postanowienia ogólne § 14. 1. NBP może przeprowadzać z bankami, z zastrzeżeniem ust. 2, następujące rodzaje operacji na papierach wartościowych, zwane dalej "operacjami": 1) sprzedaż bonów pieniężnych NBP; 2) przedterminowy wykup bonów pieniężnych NBP; 3) sprzedaż obligacji NBP; 4) przedterminowy wykup obligacji NBP; 5) zawieranie umów repo; 6) dokonywanie transakcji outright. 2. W operacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, może uczestniczyć BFG. § 15. Operacje mogą być przeprowadzane przez NBP w trybie przetargowym albo poza przetargiem na podstawie umów zawartych pomiędzy NBP a bankami. § 16. 1. Organizatorem przetargów i adresem ofert jest DOK. 2. Informacje o terminie, rodzaju i warunkach poszczególnych przetargów NBP przekazuje zainteresowanym bankom za pomocą bankowych systemów informacyjnych. 3. NBP może przeprowadzić w danym dniu jeden lub więcej przetargów. 4. Liczba składanych na przetargu ofert nie podlega ograniczeniu. 5. Łączna wartość nominalna papierów wartościowych objętych ofertą, z wyjątkiem ofert dotyczących zawarcia umowy repo, nie może być niższa - dla papierów danego rodzaju i o danym terminie wykupu - od kwoty 1.000.000 zł. 6. NBP podaje kryterium wyboru ofert spośród zgłoszonych na przetarg oraz informuje o zbiorczych wynikach przetargu, za pomocą bankowych systemów informacyjnych. 7. NBP może nie przyjąć całości lub części zgłoszonych ofert bez podawania przyczyn. 8. Wzory ofert przetargowych na operacje, o których mowa w § 14 ust. 1, określają odpowiednio załączniki nr 6-11 do regulaminu. 9. W przypadku ofert dotyczących zawarcia umowy repo, w której NBP jest kupującym, obejmujących zagraniczne papiery wartościowe, z terminem płatności odsetek przypadającym w okresie trwania umowy repo, uczestnik przetargu dolicza do oferty informację zawierającą nazwę i numer rachunku bankowego, na który NBP będzie mógł przekazywać uzyskane od emitenta, wyrącone w danej walucie odsetki od tych papierów. 10. Wzór informacji, o której mowa w ust. 9, określa załącznik nr 12 do regulaminu. § 17. 1. Warunkiem uczestnictwa w przetargu jest otrzymanie przez NBP od banku prawidłowo sporządzone – pod względem formalnym i rachunkowym – oferty, nie później niż do ustalonego terminu (dzień, godzina) składania ofert w danym przetargu. 2. Uczestnik przetargu składa oferty po uprzednim wystaniu, za pośrednictwem systemu ELBON2, zlecenia rejestracji udziału w przetargu, stanowiącego komunikat informujący o udziale w przetargu. Obowiązek zlecenia rejestracji nie dotyczy sytuacji, w których oferty składane są telefaksem. 3. W przypadku udziału w przetargu dotyczącym zawarcia z NBP umowy repo, uczestnik przetargu, niezwłocznie po uzyskaniu przez NBP zlecenia rejestracji jego udziału w przetargu, otrzymuje komunikat określający jakie papiery wartościowe będą przedmiotem danego przetargu. 4. Po rozstrzygnięciu przetargu NBP przekazuje każdemu z uczestników przetargu, którzy złożyli ofertę, zawiadomienie o jej przyjęciu albo odrzuceniu. Zawiadomienie to przekazywane jest za pomocą systemu ELBON2, a w razie braku możliwości skorzystania z tego systemu – za pomocą telefaksu. § 18. 1. Przy określaniu rentowności transakcji, o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1, 2 i 5, przyjmuje się, że rok obliczeniowy liczy 360 dni. 2. Przy określaniu rentowności transakcji, o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 3 i 4, przyjmuje się, że rok obliczeniowy liczy 365 albo 366 dni. 3. Przy określaniu rentowności transakcji, o której mowa w § 14 ust. 1 pkt 6, przyjmuje się, że rok obliczeniowy liczy 360 albo odpowiednio 365 albo 366 dni, w zależności od okresu bazowego przyjętego w ramach emisji danego papieru wartościowego. W szczególności rok obliczeniowy wynosi: 1) 360 dni – jeżeli przedmiotem transakcji są bony skarbowe; 2) odpowiednio 365 albo 366 dni – jeżeli przedmiotem transakcji są obligacje skarbowe. § 19. 1. Jeżeli przedmiotem operacji są papiery wartościowe nominowane w złotych, rozliczenie przyjętych przez NBP ofert dotyczących poszczególnych operacji dokonywane jest w następujący sposób: 1) zapłata za papiery wartościowe będące przedmiotem przeprowadzonej przez NBP operacji następuje w terminie (dzień, godzina) określonym w informacji o przetargu, w drodze jednoczesnego obciążenia i uznania odpowiednio: a) rachunków bankowych uczestników przetargu oraz b) właściwego konta służącego do ewidencji zobowiązań NBP; 2) obciążenie lub uznanie rachunku bankowego uczestnika przetargu następuje na podstawie zlećen wystawionych przez: a) NBP - jeżeli przedmiotem operacji są bony lub zagraniczne papiery wartościowe, b) KDPW, na podstawie dowodów ewidencyjnych otrzymanych od NBP – jeżeli przedmiotem operacji są obligacje skarbowe nominowane w złotych, obligacje NBP lub inne papiery wartościowe; 3) obciążenie rachunku bankowego uczestnika przetargu dokonywane jest na podstawie upoważnienia, o którym mowa w § 8 ust. 5 pkt 3; 4) wraz z zapłatą dokonywane jest zarejestrowanie papierów wartościowych będących przedmiotem przetargu na odpowiednich rachunkach w RPW lub rachunkach i kontach depozytowych w KDPW. W przypadku wcześniejszego wykupu bonów pieniężnych NBP następuje umorzenie ich na odpowiednich rachunkach w RPW. 2. Warunkiem rozliczenia, o którym mowa w ust. 1, jest posiadanie przez uczestnika przetargu odpowiedniej ilości środków na rachunku bankowym lub wystarczającej ilości papierów wartościowych będących przedmiotem danej operacji na rachunku w RPW albo na rachunku lub koncie depozytowym w KDPW. 3. Jeżeli przedmiotem operacji są zagraniczne papiery wartościowe, warunkiem jej rozliczenia jest uprzednie przeniesienie przez uczestnika przetargu papierów będących przedmiotem danej operacji na rachunek papierów wartościowych prowadzony dla NBP przez Euroclear Bank S.A./NV, z siedzibą w Brukseli, zwany dalej „Bankiem Euroclear”. Numer rachunku NBP będzie każdorazowo przekazywał uczestnikom w zawiadomieniu o przyjęciu oferty. 4. Kosztem przechowywania przez Bank Euroclear zagranicznych papierów wartościowych nabytych przez NBP w ramach umowy repo NBP obciąża - na podstawie udzielonego mu przez uczestnika przetargu upoważnienia - rachunek bankowy uczestnika prowadzony w złotych, bez odrębnego zlecenia z jego strony, nie później niż w następnym dniu operacyjnym po dniu, w którym NBP został obciążony z tego tytułu przez Bank Euroclear. Obciążenie to następuje proporcjonalnie do łącznej wartości nominalnej papierów wartościowych przeniesionych przez uczestników przetargów na rachunek NBP. Przeliczenie kosztów na złote następuje przy zastosowaniu kursu średniego NBP waluty, w której są one wyrażone, ogłoszonego w dniu obciążenia NBP przez Bank Euroclear. 5. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 4, uczestnik przetargu składa w NBP najpóźniej w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym dzień, w którym ma miejsce pierwszy przetarg dotyczący zawarcia umowy repo, której przedmiotem są zagraniczne papiery wartościowe. 6. Wzór upoważnienia, o którym mowa w ust. 4, określa załącznik nr 13 do regulaminu. § 20. Jeżeli nie jest możliwe rozliczenie wszystkich przyjętych ofert danego uczestnika, zgodnie z warunkiem określonym w § 19 ust. 2, to rozliczane są jedynie te oferty, które ten warunek spełniają. W takim przypadku NBP może zawiesić przyjmowanie ofert danego uczestnika przetargu na okres do 12 miesięcy. § 21. 1. Jeżeli - w przypadku umowy repo, w której NBP był kupującym - uczestnik przetargu nie odkupił w terminie nabytych przez NBP papierów wartościowych, to w następnym dniu roboczym po uzgodnionym w umowie dniu odkupu NBP sprzedaże te papiery po cenie rynkowej możliwej do uzyskania w tym dniu. 2. W przypadku, gdy kwota środków pieniężnych uzyskana przez NBP ze sprzedaży papierów wartościowych, o których mowa w ust. 1, jest: 1) niższa od kwoty odkupu papierów wartościowych przez uczestnika przetargu, NBP obciąża różnicą rachunek bankowy uczestnika przetargu prowadzony w złotych, nie później niż w dniu wpływu na rachunek NBP środków pieniężnych uzyskanych z tytułu sprzedaży; 2) wyższa od kwoty, o której mowa w pkt 1, NBP zwraca niezwłocznie nadwyżkę tych środków na rachunek bankowy uczestnika przetargu prowadzony w złotych. 3. W przypadku wpływu na rachunek NBP środków pieniężnych uzyskanych z tytułu sprzedaży na rynku papierów wartościowych nieodkupionych przez uczestnika przetargu w walutach obcych, ich przeliczenie na złote następuje po kursie średnim NBP ogłoszonym w dniu rozliczenia. 4. Niezależnie od uprawnienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, NBP zastrzega sobie prawo do dochodzenia zwrotu wszystkich poniesionych kosztów związanych z nieodkupieniem przez uczestnika przetargu papierów wartościowych nabytych przez NBP w ramach umowy repo. § 22. 1. Jeżeli przedmiotem operacji są obligacje skarbowe nominowane w złotych lub inne papiery wartościowe, to rozliczenie odbywa się w sposób określony w § 19 ust. 1 i 2, zgodnie z regulacjami KDPW oraz z harmonogramem dnia rozliczeniowego, uzgodnionym pomiędzy NBP a KDPW. Rozliczenie to następuje na podstawie dowodów ewidencyjnych wystawianych przez NBP. Upoważnienie do sporządzania przez NBP tych dowodów, wystawione w dwóch egzemplarzach, uczestnik przetargu obowiązany jest przekazać NBP nie później niż do momentu złożenia oferty przy pierwszym udziale w przetargu; w tym samym terminie drugi egzemplarz upoważnienia uczestnik przekazuje KDPW. 2. Wzór upoważnienia, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 14 do regulaminu. 3. Jeżeli przedmiotem operacji są zagraniczne papiery wartościowe, rozliczenie operacji w dniu odkupu następuje w złotych, w drodze obciążenia przez NBP rachunku bankowego uczestnika przetargu prowadzonego w złotych. Równocześnie z obciążeniem rachunku NBP przekazuje Bankowi Euroclear dyspozycję przeniesienia papierów wartościowych, będących przedmiotem umowy repo, na wskazany przez uczestnika przetargu rachunek papierów wartościowych. § 23. 1. Rejestrowanie papierów wartościowych wynikające z rozliczenia operacji może być dokonywane tylko na rachunku własnym uczestnika przetargu. Papiery, które są przedmiotem operacji, nie mogą być objęte zastawem ani obciążone innym prawem. 2. Przedmiotem umów repo, operacji outright i przedterminowego wykupu bonów pieniężnych NBP mogą być tylko takie papiery wartościowe, których termin wykupu - w przypadku bonów lub termin ustalenia praw do świadczeń z tytułu ich wykupu - w przypadku obligacji, przekracza dzień rozliczenia operacji o co najmniej dwa dni robocze. Rozdział 2 Postanowienia szczególne dotyczące zawierania przez NBP z bankami w trybie przetargowym umów repo na papierach wartościowych § 24. 1. Umowy repo dotyczące papierów wartościowych zawierane są na okresy obliczane w dniach, wynoszące od 1 do 365 dni. Czas trwania tych okresów NBP określa w warunkach przetargu. 2. Bank może złożyć, w ramach jednego przetargu, oferty zbycia NBP lub nabycia od NBP papierów wartościowych o różnych terminach odkupu spośród określonych przez NBP w warunkach przetargu. 3. W sytuacji, o której mowa w ust. 2, bank obowiązany jest złożyć oddzielne oferty dla każdego terminu odkupu. § 25. 1. Termin, na który została zawarta umowa repo, kończy się z upływem ostatniego dnia tego terminu. Dzień odkupu przypada na pierwszy dzień roboczy następujący po ostatnim dniu terminu. 2. Jeżeli w stosunku do obligacji będących przedmiotem umowy repo przypada termin ustalenia praw do odsetek w okresie pomiędzy dniem nabycia a dniem odkupu, to kupujący zwraca sprzedającemu równowartość odsetek wyplacanych w tym terminie przez podmiot emitujący papiery wartościowe - w dniu ich wypłacenia. 3. W przypadku niedokonania przez kupującego, zgodnie z ust. 2, zwrotu równowartości odsetek od obligacji - sprzedającemu przysługują za każdy dzień opóźnienia odsetki ustawowe. § 26. Kwotę nabycia oraz kwotę odkupu za oferowane do zbycia odpowiednio przez bank albo NBP - w ramach umowy repo - papiery wartościowe ustala się według następujących wzorów: Wzór nr 1 dotyczy wyliczania kwoty nabycia w transakcjach, których przedmiotem są skarbowe papiery wartościowe lub inne papiery wartościowe \[ K_n = N \times (W_n - C) \times \left(1 - \frac{d \times z}{360 \times 100}\right) \times (1 - h), \] gdzie: - $ K_n $ – kwota nabycia za oferowane do zbycia papiery wartościowe, z dokładnością do 1 złotego, - $ N $ – liczba sztuk papierów wartościowych, $W_n$ – wartość nominalna papieru wartościowego, $C$ – wartość odsetek przypadających do zapłaty, jeżeli dzień ustalenia praw do odsetek przypada w okresie trwania umowy repo, $d$ – określony przez NBP, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, współczynnik dyskonta (w skali rocznej), korygujący wartość nominalną papierów wartościowych, $z$ – liczba dni od daty zbycia przez sprzedającego papiery wartościowe do: 1) terminu ich wykupu przez emitenta – w przypadku bonów skarbowych, 2) najbliższego od tej daty dnia wymagalności należności odsetkowych - w przypadku pozostałych papierów wartościowych, $h$ – haircut. Uwaga: wyrażenie $\frac{d \times z}{360 \times 100}$ oblicza się z dokładnością do 15 miejsc znaczących. Wzór nr 2 dotyczy wyliczania kwoty nabycia w transakcjach, których przedmiotem są zagraniczne papiery wartościowe $$K_n = (W_n \times P_n + (W_n * AI) / 1000000) \times K_w \times (1 - h),$$ gdzie: $K_n$ – kwota nabycia wyrażona w złotych, z dokładnością do 1 złotego, $W_n$ – łączna wartość nominalna zbywanych zagranicznych papierów wartościowych danego rodzaju wyrażona w walucie, w której zostały one wyemitowane, $P_n$ – cena zamknięcia (kwotowanie po stronie kupna, tj. cena „BID”: w pierwszej kolejności z serwisu Bloomberga, w drugiej – z serwisu Reuters) zagranicznego papieru wartościowego, wyrażona jako procent jego wartości nominalnej w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym przetarg, $AI$ – odsetki naliczone według stanu na ostatni dzień poprzedzający przetarg, $K_w$ – kurs średni NBP waluty, w której nominowane są zbywane zagraniczne papiery wartościowe danego rodzaju, ogłoszony przez NBP w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym przetarg, $h$ – haircut. Wzór nr 3 dotyczy wyliczania kwoty odkupu zbytych papierów wartościowych $$K_o = K_n \times \left(1 + \frac{p \times t}{360 \times 100}\right),$$ gdzie: $K_o$ – kwota odkupu, z dokładnością do 1 złotego, $K_n$ – w przypadku nominowanych w złotych skarbowych papierów wartościowych lub innych papierów wartościowych – kwota nabycia ze wzoru nr 1; w przypadku zagranicznych papierów wartościowych – kwota nabycia ze wzoru nr 2, $p$ – stopa repo (w skali rocznej), z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, $t$ – termin odkupu. Uwaga: wyrażenie $\frac{p \times t}{360 \times 100}$ oblicza się z dokładnością do 15 miejsc znaczących. Dział IV Operacje przeprowadzane na rynku wtórnym bonów skarbowych i bonów pieniężnych NBP § 27. 1. Zlecenia zarejestrowania operacji na rynku wtórnym bonów skarbowych i bonów pieniężnych NBP przesyłane są przez uczestników RPW do DOK od godziny 8.00 do godziny 17.00 w dniu realizacji operacji. 2. Wzór zlecenia określa załącznik nr 15 do regulaminu. 3. Kody zleceń i rodzaje poszczególnych operacji wraz z opisem zawiera załącznik nr 16 do regulaminu. § 28. Wszystkie transakcje pomiędzy uczestnikami RPW, których zarejestrowanie wymaga rozliczenia na rachunkach bankowych, rozliczane są na podstawie upoważnienia, o którym mowa w § 8 ust. 5 pkt 3. § 29. 1. Transakcja zawarta pomiędzy uczestnikami RPW, której zarejestrowanie wymaga rozliczenia za pośrednictwem rachunków bankowych, zostanie zarejestrowana w RPW po spełnieniu następujących warunków: 1) posiadania przez podmiot sprzedający na rachunku lub koncie wystarczającej liczby odpowiednich bonów, nie zablokowanych z jakiegokolwiek tytułu; 2) posiadania przez podmiot dokonujący zapłaty odpowiedniej ilości środków na rachunku bankowym; 3) otrzymania przez DOK, od obu stron transakcji, zleceń zgodnych pod względem formalnym i rachunkowym; w razie wystąpienia niezgodności strony zobowiązane są do ich wyjaśnienia; rozbieżności powinny być przez strony wyjaśnione i usunięte do godziny 17.00 w dniu realizacji operacji; jeżeli zlecenia są zgodne, są one automatycznie łączone w RPW; 4) otrzymania przez DOK - z rynku elektronicznego - danych dotyczących transakcji, zawartej za pośrednictwem tego rynku oraz po spełnieniu warunków, o których mowa w pkt 1 i 2; w przypadku gdy jedną ze stron takiej transakcji jest podmiot niebędący uczestnikiem RPW, dodatkowym warunkiem jej zarejestrowania jest otrzymanie przez DOK od uczestnika RPW posiadającego konto depozytowe, na którym rejestrowane są bony skarbowe będące przedmiotem transakcji, zlecenia potwierdzającego, sporządzonego zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 27 ust. 2 i zgodnego z warunkami transakcji przekazanymi z rynku elektronicznego; 5) dokonania rozliczenia pieniężnego transakcji odpowiednio w DSP lub Oddziale i otrzymania potwierdzenia realizacji dyspozycji płatniczej przez DOK. 2. Niespełnienie któregokolwiek z warunków, o których mowa w ust. 1 powoduje, że transakcja nie zostanie zarejestrowana w RPW. § 30. Uczestnik RPW może anulować zlecenie nie później niż do momentu połączenia zleceń, o którym mowa w § 29 ust. 1 pkt 3. W celu dokonania anulowania zlecenia uczestnik RPW wysyła do DOK zlecenie anulowania, sporządzone zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 27 ust. 2. § 31. Jeżeli DOK otrzymał dane z rynku elektronicznego: 1) przed dniem realizacji - to zarejestrowanie transakcji następuje na początku dnia operacyjnego w dniu jej realizacji – po spełnieniu warunków, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5; 2) w dniu realizacji transakcji - to zarejestrowanie transakcji następuje niezwłocznie po otrzymaniu danych, nie później jednak niż do godziny 17.00 tego dnia - po spełnieniu warunków, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5. § 32. Przewłaszczenie bonów oraz transakcja na bonach skarbowych, której zarejestrowanie nie wymaga rozliczenia za pośrednictwem rachunków bankowych, zostaną zarejestrowane w RPW po spełnieniu warunków, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 1 i 3. § 33. Transakcja dokonywana pomiędzy poszczególnymi portfelami uczestnika RPW zostanie zarejestrowana, jeżeli zostanie spełniony warunek, o którym mowa w § 29 ust. 1 pkt 1. § 34. Zarejestrowanie transakcji, o których mowa w § 29, § 32 i § 33 jest ostateczne. § 35. Przeprowadzenie transakcji repo może być dokonane - z punktu widzenia sposobu ewidencjonowania w RPW bonów skarbowych będących jej przedmiotem - poprzez: 1) przeniesienie z rachunku lub konta zbywającego bony skarbowe na rachunek lub konto przyjmującego te bony albo 2) przeniesienie z rachunku lub konta zbywającego bony skarbowe na rachunek lub konto przyjmującego te bony i tam zablokowane, albo 3) zablokowanie na rachunku lub koncie zbywającego bony skarbowe. § 36. Dzień zakończenia transakcji repo nie może przypadać wcześniej niż następnego dnia po jej rozpoczęciu i później niż w dniu poprzedzającym termin wykupu bonów skarbowych będących przedmiotem transakcji. § 37. 1. Transakcja repo może być zakończona tylko na podstawie zgodnych zleceń zarejestrowania, nadestanych do DOK przez obie strony transakcji. 2. Jeżeli strony transakcji nie prześlą zleceń, o których mowa w ust. 1, do dnia poprzedzającego datę wykupu bonów skarbowych, wykup bonów następuje zgodnie z § 63 ust. 2. § 38. 1. W celu dokonania blokady wszystkich bądź określonej liczby bonów zarejestrowanych na rachunku lub koncie, uczestnik RPW przekazuje do DOK zlecenie zarejestrowania blokady zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 27 ust. 2. 2. Blokady, o której mowa w ust. 1, można dokonywać na dowolne okresy mieszczące się w okresie pozostającym do terminu wykupu bonów. § 39. Zniesienie blokady bonów następuje na podstawie przekazanego do DOK przez uczestnika RPW zlecenia odblokowania bonów. § 40. Bony zablokowane, których blokada nie została do dnia poprzedzającego termin ich wykupu zniesiona, są w dniu wykupu automatycznie odblokowywane, a środki z tytułu ich wykupu zostają przekazane na rachunki bankowe w NBP, o których mowa w § 63 ust. 2. § 41. 1. Uczestnik RPW, który ustanowił zastaw na bonach skarbowych znajdujących się w jego portfelu własnym, przekazuje do DOK zlecenie zarejestrowania blokady bonów skarbowych z tytułu ustanowienia zastawu. 2. Przekazanie do DOK zlecenia blokady, o którym mowa w ust 1, jest równoznaczne z zawiadomieniem o ustanowieniu zastawu na bonach skarbowych, o którym mowa w art. 329 § 2 Kodeksu cywilnego, dłużnika wierzytelności obciążonej zastawem, którym – w imieniu i z upoważnienia emitenta - jest NBP. § 42. 1. Stosownie do art. 333 Kodeksu cywilnego zastawca może przesłać do DOK oświadczenie, o treści uzgodnionej z zastawnikiem, wskazujące na czyją rzecz ma nastąpić wykup zastawionych bonów skarbowych. Zastawca lub zastawnik mogą również zażądać od NBP złożenia środków pieniężnych pochodzących z wykupu zastawionych bonów skarbowych do depozytu sądowego. Żądanie złożenia środków pieniężnych do depozytu sądowego NBP wykonuje, jeżeli zostało ono przekazane później niż oświadczenie lub jeżeli zastawca nie przekazał NBP żadnego oświadczenia. 2. Oświadczenie lub żądanie, o których mowa w ust. 1, powinny być przesłane do DOK najpóźniej na dwa dni przed terminem wykupu zastawionych bonów skarbowych. 3. W przypadku nieotrzymania przez NBP oświadczenia lub żądania, o których mowa w ust. 1, wykup zastawionych bonów skarbowych następuje na rzecz zastawcy. 4. Wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 17 do regulaminu. § 43. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2, na wniosek zastawcy, NBP przekazuje środki z tytułu wykupu zastawionych bonów skarbowych na rachunek bankowy, gdzie są one blokowane do czasu realizacji uprawnień przysługujących zastawcy lub zastawnikowi stosownie do zgodnego oświadczenia stron w tym zakresie, zawartego w przekazanym DOK odrębnym dokumentecie, w szczególności pełnomocnictwie zastawcy dla zastawnika do dysponowania środkami, o których mowa w § 42 ust. 1. 2. Przepis ust. 1 stosuje się w przypadku, gdy zastawca lub zastawnik nie przedstawił NBP żądania, o którym mowa w § 42 ust. 1. § 44. 1. Zniesienie blokady zastawionych bonów skarbowych następuje na podstawie zlecenia zniesienia blokady, przekazanego do DOK przez zastawcę. Zniesienie blokady możliwe jest pod warunkiem przekazania do DOK potwierdzenia zastawnika o możliwości dokonania takiego zniesienia. Dział V Przemieszczenia bonów skarbowych pomiędzy rachunkami i kontami uczestników RPW a kontem pomocniczym KDPW § 45. 1. Szczegółowe zasady dotyczące przemieszczania bonów skarbowych pomiędzy rachunkami i kontami uczestników RPW a kontem pomocniczym KDPW są przedmiotem regulacji KDPW. 2. Zlecenie dotyczące przemieszczenia, o którym mowa w ust. 1, przesyłane jest przez uczestnika RPW do DOK od godziny 8.00 do godziny 17.00 w dniu realizacji operacji zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 27 ust. 2. 3. Kod operacji przemieszczenia bonów skarbowych, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik, o którym mowa w § 27 ust. 3. § 46. 1. Uczestnik RPW może przemieścić bony skarbowe na konto pomocnicze prowadzone w RPW dla KDPW. 2. Uczestnik RPW może dokonać przemieszczenia, o którym mowa w ust. 1, z portfela własnego lub z portfela swojego klienta. 3. W zleceniu przemieszczenia uczestnik RPW zamieszcza informację dodatkową niezbędną do identyfikacji konta depozytowego lub rachunku papierów wartościowych, na którym zostaną zarejestrowane bony skarbowe w KDPW. Zasady rejestracji, zakres informacji dodatkowej oraz sposób jej wypełniania określają regulacje KDPW. 4. Z chwilą stwierdzenia przez KDPW możliwości zwrotnego przemieszczenia bonów skarbowych, KDPW dokonuje przemieszczenia przenosząc odpowiednie bony skarbowe z powrotem na właściwy rachunek lub konto uczestnika RPW. KDPW zamieszczając w treści zlecenia informację dodatkową pozwalającą uczestnikowi RPW zarejestrować bony skarbowe na odpowiednim rachunku papierów wartościowych prowadzonym przez uczestnika RPW dla jego klientów. § 47. Jeżeli do dnia poprzedzającego dzień wykupu bonów skarbowych KDPW nie przemieści ich na rachunek lub konto uczestnika RPW, środki pochodzące z wykupu tych bonów zostaną w dniu wykupu przekazane na rachunek bankowy KDPW. Dział VI System pożyczek bonów skarbowych § 48. System pożyczek bonów skarbowych służy zabezpieczeniu realizacji transakcji na bonach skarbowych w przypadku braku wystarczającej liczby tych bonów na rachunku lub koncie sprzedawcy w ciągu dnia operacyjnego. § 49. 1. Uczestnikami systemu pożyczek są uczestnicy RPW. 2. Zlecenia dotyczące pożyczek bonów skarbowych przesyłane są przez uczestników systemu pożyczek do DOK od godziny 8.00 do godziny 17.00 w dniu realizacji operacji zgodnie z wzorem, o którym mowa w § 27 ust. 2. 3. Kody operacji dotyczących pożyczek bonów skarbowych określa załącznik, o którym mowa w § 27 ust. 3. § 50. 1. Uczestnik systemu pożyczek może przekazywać do puli pożyczek bony skarbowe, które będą stanowiły przedmiot pożyczki. 2. Bony skarbowe mogą być przekazane do puli pożyczek nie później niż na pięć dni przed upływem terminu ich wykupu. 3. Bony skarbowe przekazane do puli pożyczek nie mogą być obciążone prawami osób trzecich. § 51. Przekazanie przez uczestnika systemu pożyczek bonów skarbowych do puli pożyczek oznacza zgodę uczestnika na przeniesienie tych bonów na biorącego pożyczkę, na zasadach określonych w niniejszym rozdziale. § 52. Jeżeli uczestnik systemu pożyczek nie wycofa z puli pożyczek bonów skarbowych na pięć dni przed terminem ich wykupu, to w czwartym dniu roboczym przed tym terminem zostają one automatycznie przemieszczone na rachunek uczestnika. § 53. Bony skarbowe przekazane do puli pożyczek nie są blokowane. Jeżeli bony skarbowe nie zostaną wykorzystane przez jakiegokolwiek uczestnika systemu pożyczek, to uczestnik, który przekazał te bony, może je wycofać z puli pożyczek. Uczestnik systemu pożyczek może dokonać jednocześnie operacji zasilenia i wycofania bonów skarbowych z puli pożyczek. § 54. 1. Pożyczka udzielana jest na zlecenie biorącego pożyczkę. Jedno zlecenie zaciągnięcia pożyczki dotyczy bonów skarbowych o jednej dacie zapadalności. 2. Biorący pożyczkę może wziąć więcej niż jedną pożyczkę w ciągu dnia operacyjnego. § 55. 1. W zleceniu zaciągnięcia pożyczki biorący pożyczkę musi określić bony skarbowe, które stanowią: 1) przedmiot pożyczki, 2) zabezpieczenie pożyczki, z jednoczesnym wyliczeniem ich wartości rynkowej, zgodnie z § 57. 2. Bony skarbowe nie mogą stanowić zabezpieczenia pożyczki, poczynając od drugiego dnia roboczego poprzedzającego dzień ich wykupu. 3. Jeżeli bony skarbowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1, znajdują się w puli pożyczek, a bony skarbowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2, znajdują się na rachunku biorącego pożyczkę i nie są obciążone prawami osób trzecich, zlecenie zaciągnięcia pożyczki zostaje zrealizowane i bony skarbowe będące przedmiotem pożyczki zostają zarejestrowane na rachunku lub koncie biorącego pożyczkę. W przeciwnym wypadku zlecenie zostaje odrzucone, a DOK wysyła do biorącego pożyczkę odpowiedni komunikat. § 56. 1. Z chwilą zrealizowania zlecenia, o którym mowa w § 55 ust. 1, na rachunku biorącego pożyczkę zostają zablokowane bony skarbowe będące przedmiotem zabezpieczenia tej pożyczki. 2. Do każdego uczestnika dającego pożyczkę zostaje przesłany komunikat zawierający informację, jakie bony skarbowe i o jakiej wartości nominalnej zostały pobrane z jego puli. § 57. 1. Wartość rynkowa bonów skarbowych będących przedmiotem pożyczki oraz jej zabezpieczenia stanowi iloczyn liczby sztuk tych bonów skarbowych oraz ich ceny. 2. Cenę, o której mowa w ust. 1, stanowi średnia cena ważona wyliczona na podstawie transakcji dokonywanych na bonach skarbowych o danej dacie zapadalności, zrealizowanych w poprzednim dniu operacyjnym. Do wyliczeniabrane są pod uwagę transakcje (z wyłączeniem transakcji repo i sell-buy-back) rozliczone przez RPW. Jeżeli w danym dniu operacyjnym nie były realizowane transakcje na bonach skarbowych o danej dacie zapadalności, podstawę wyliczenia stanowią dane z ostatniego dnia, w którym były realizowane transakcje na bonach skarbowych o tej dacie zapadalności. 3. Wartość rynkowa bonów skarbowych stanowiących zabezpieczenie nie może być mniejsza niż 110% wartości rynkowej bonów skarbowych będących przedmiotem pożyczki. 4. Każdy uczestnik systemu pożyczek będzie miał dostęp do raportu zawierającego cenę, o której mowa w ust. 2. § 58. Bony skarbowe przeznaczone na pożyczkę dla danego uczestnika biorącej pożyczkę pobierane są od uczestników dających pożyczkę proporcjonalnie do posiadanej przez nich wartości bonów skarbowych w puli pożyczek. § 59. Zwrot bonów skarbowych będących przedmiotem pożyczki powinien nastąpić najpóźniej do godziny 16.30 następnego dnia roboczego po dniu, w którym została ona udzielona. Jeżeli do tego czasu uczestnik systemu biorący pożyczkę nie zwróci bonów skarbowych, w NBP zostaje uruchomione zlecenie przekazujące na rachunki uczestników systemu dających pożyczkę bony skarbowe, które stanowiły zabezpieczenie pożyczki. Jeżeli jako zabezpieczenie zostały przekazane bony skarbowe o różnych datach zapadalności, bony skarbowe o najbliższym terminie wykupu zostają przydzielone temu uczestnikowi dającemu pożyczkę, który przekazał największą część pożyczki. § 60. Wartość nominalna bonów skarbowych o danej dacie zapadalności pożyczonych uczestnikowi systemu biorące- mu pożyczkę nie może przekroczyć 5% ogólnej wartości nominalnej tych bonów zarejestrowanych na rachunkach i kontach. Wartość nominalna bonów skarbowych o danej dacie zapadalności pożyczonych wszystkim uczestnikom systemu biorącym pożyczkę nie może przekroczyć 10% ogólnej wartości nominalnej bonów skarbowych zarejestrowanych na rachunkach i kontach. § 61. 1. Opłata za udzielenie pożyczki wynosi 0,01% wartości nominalnej pożyczonych bonów skarbowych. Opłatę tę uiszcza uczestnik sytemu biorący pożyczkę na rzecz uczestników systemu dających pożyczkę. Obciążenie rachunku ban- kowego biorącego pożyczkę i uznanie rachunków bankowych dających pożyczkę dokonywane jest na podstawie zlecenia wystawionego przez NBP zgodnie z upoważnieniem, o którym mowa w § 8 ust. 5 pkt 3. 2. Rozliczenie z tytułu opłat za pożyczki następuje trzeciego dnia roboczego po miesiącu, w którym nastąpiła splata pożyczki. 3. Opłatę, o której mowa w ust. 1, biorący pożyczkę uiszcza zarówno w przypadku, gdy spłacił pożyczkę w terminie, jak i w przypadku, gdy nie dokonał splaty, a na rachunki dających pożyczkę zostały przekazane bony skarbowe będące przed- miotem zabezpieczenia pożyczki. Dział VII Wykup bonów § 62. Na koniec dnia operacyjnego poprzedzającego dzień wykupu, DOK określa wielkość środków pieniężnych przy- padających do wykupu na podstawie stanu bonów znajdujących się na rachunkach i kontach depozytowych uczestników RPW. § 63. 1. Prawa majątkowe z bonów realizowane są w dniu wykupu. 2. Wykup bonów następuje w drodze uznania rachunków bankowych w NBP uczestników RPW posiadających na swo- ich rachunkach i kontach bony przypadające do wykupu, kwotą odpowiadającą wartości nominalnej tych bonów. 3. Z chwilą wykupu bonów następuje ich umorzenie. 4. Zlecenia płatnicze dotyczące uznania rachunków, o których mowa w ust. 2, wystawiane są przez NBP. Dział VIII Postanowienia końcowe § 64. 1. Uczestnicy RPW, prowadzący indywidualne rachunki bonów dla swoich klientów, obowiązani są do prowadzenia tych rachunków w sposób zapewniający zgodność dokonywanych na nich zapisów ze stanem bonów w portfelach ich klien- tów na kontach tychże uczestników w RPW. 2. Prowadzenie przez uczestników RPW rachunków bonów dla swoich klientów powinno następować na zasadach okre- ślonych w regulaminie wydanym przez podmiot prowadzący takie rachunki. § 65. 1. Za czynności podejmowane przez uczestnika RPW w imieniu i na rzecz jego klienta odpowiedzialność ponosi ten uczestnik. Dotyczy to w szczególności obowiązków związanych z rozliczaniem transakcji na rynku wtórnym oraz przeka- zywaniem klientom środków pieniężnych z tytułu wykupu bonów. 2. NBP nie ponosi odpowiedzialności wobec klientów uczestników RPW za czynności dokonane lub zaniechane przez tych uczestników w imieniu ich klientów. ## Struktura rachunku i konta depozytowego bonów skarbowych \| Lp. \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| Rachunek podstawowy – portfel własny; portfel funduszy zarządzanych przez KDPW \| \|-----\|---\|---\|---\|---\|---------------------------------------------------------------------------------\| \| 2 \| 9 \| 0 \| 0 \| 0 \| Pula pożyczek \| \| 3 \| 8 \| 0 \| 0 \| 0 \| Konto pomocnicze – bony uczestników RPW i ich klientów przekazane do KDPW. Konto prowadzone dla KDPW w RPW \| ### Konto depozytowe – portfele klientów #### Rezydenci \| Lp. \| 1 \| 1 \| 0 \| 0 \| Banki \| \|-----\|---\|---\|---\|---\|-------\| \| 5 \| 1 \| 2 \| 0 \| 0 \| Zakłady ubezpieczeniowe \| \| 6 \| 1 \| 3 \| 0 \| 0 \| Fundusze emerytalne \| \| 7 \| 1 \| 4 \| 0 \| 0 \| Fundusze inwestycyjne \| \| 8 \| 1 \| 5 \| 0 \| 0 \| Osoby fizyczne \| #### Sektor finansów publicznych \| Lp. \| 1 \| 6 \| 1 \| 1 \| Państwowe fundusze celowe \| \|-----\|---\|---\|---\|---\|---------------------------\| \| 10 \| 1 \| 6 \| 1 \| 2 \| Uczelnie publiczne \| \| 11 \| 1 \| 6 \| 1 \| 3 \| Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej nadzorowane przez ministra lub centralny organ administracji rządowej lub wojewodę oraz państwową uczelnię medyczną lub państwową uczelnię prowadzącą działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych \| \| 12 \| 1 \| 6 \| 1 \| 4 \| Jednostki badawczo-rozwojowe \| \| 13 \| 1 \| 6 \| 1 \| 5 \| Państwowe instytucje kultury \| \| 14 \| 1 \| 6 \| 1 \| 6 \| Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne \| \| 15 \| 1 \| 6 \| 1 \| 7 \| Państwowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw, w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków, spółek prawa handlowego \| \| 16 \| 1 \| 6 \| 2 \| 1 \| Jednostki i związki jednostek samorządu terytorialnego \| \| 17 \| 1 \| 6 \| 2 \| 2 \| Gminne, powiatowe lub wojewódzkie fundusze celowe \| \| 18 \| 1 \| 6 \| 2 \| 3 \| Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej nadzorowane przez jednostkę samorządu terytorialnego \| \| 19 \| 1 \| 6 \| 2 \| 4 \| Samorządowe instytucje kultury \| \| 20 \| 1 \| 6 \| 2 \| 5 \| Samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw, w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, banków i spółek prawa handlowego \| \| 21 \| 1 \| 6 \| 3 \| 1 \| Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarządzane przez nią fundusze \| \| 22 \| 1 \| 6 \| 3 \| 2 \| Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia \| \| 23 \| 1 \| 7 \| 0 \| 0 \| Inne podmioty \| \| 24 \| 1 \| 8 \| 0 \| 0 \| Podmioty niefinansowe \| #### Nierezydenci \| Lp. \| 2 \| 1 \| 0 \| 0 \| Banki \| \|-----\|---\|---\|---\|---\|-------\| \| 26 \| 2 \| 2 \| 0 \| 0 \| Instytucje finansowe, z wyłączeniem banków \| \| 27 \| 2 \| 3 \| 0 \| 0 \| Osoby fizyczne \| \| 28 \| 2 \| 4 \| 0 \| 0 \| Rządy i agendy rządowe \| \| 29 \| 2 \| 5 \| 0 \| 0 \| Inne podmioty \| \| 30 \| 2 \| 6 \| 0 \| 0 \| Podmioty niefinansowe \| ## Struktura rachunku i konta depozytowego bonów pieniężnych NBP \| WL \| Portfel własny \| \|----\|----------------\| \| KL \| Portfel klientów \| UMOWA O PROWADZENIE RACHUNKU I KONTA DEPOZYTOWEGO PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W REJESTRZE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH zawarta w dniu..............................................w Warszawie pomiędzy Narodowym Bankiem Polskim, zwanym dalej „NBP”, reprezentowanym przez: 1) ...................................................................................................................................................., (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) 2) ...................................................................................................................................................., (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) a ...................................................................................................................................................., (nazwa podmiotu ubiegającego się o otwarcie rachunku i konta depozytowego papierów wartościowych) zwanym dalej „uczestnikiem RPW”, reprezentowanym przez: 1) ...................................................................................................................................................., (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) 2) ...................................................................................................................................................., (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) zwanymi dalej „stronami”. Strony ustalają, co następuje: § 1. NBP zobowiązuje się do otwarcia i prowadzenia w Rejestrze Papierów Wartościowych, zwanym dalej „RPW”, rachunku i konta depozytowego bonów skarbowych i bonów pieniężnych NBP dla uczestnika RPW na warunkach określonych w „Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych”, stanowiącym załącznik do uchwały nr 71/2010 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 23 grudnia 2010 r., zwanym w dalszej części umowy „regulaminem”. § 2. 1. NBP zobowiązuje się dostarczyć regulamin uczestnikowi RPW nie później niż w dniu podpisania umowy. 2. NBP zobowiązuje się do powiadamiania uczestnika RPW listem poleconym o każdorazowej zmianie regulaminu z co najmniej 10-dniowym wyprzedzeniem. Jeżeli w okresie od dnia otrzymania listu do daty wejścia w życie zmian w regulaminie uczestnik RPW złoży NBP pisemne oświadczenie o nieprzyjęciu zmienionego regulaminu, następuje rozwiązanie umowy – z dniem wejścia w życie wprowadzonych przez NBP zmian. Niezłożenie przez uczestnika RPW oświadczenia w określonym terminie traktowane będzie jako wyrażenie przez niego zgody na zmianę warunków regulaminu. 3. Uczestnik RPW zobowiązuje się do stosowania postanowień regulaminu. § 3. Z dniem podpisania umowy uczestnik RPW otrzymuje numer swojego rachunku bonów w RPW. § 4. Po zakończeniu dnia operacyjnego, NBP przesyła uczestnikowi RPW wyciąg z zestawieniem operacji na bonach zrealizowanych w tym dniu. § 5. 1. Wyciąg, o którym mowa w § 4, przekazywany jest uczestnikowi RPW za pomocą systemu ELBON2 niezwłocznie po zakończeniu dnia operacyjnego, którego dotyczy. 2. W razie braku możliwości przekazania przez NBP wyciągu za pośrednictwem systemu ELBON2 w terminie określonym w ust. 1, w następnym dniu operacyjnym NBP przesyła uczestnikowi RPW wyciąg listem zwykłym. § 6. 1. Uczestnik RPW sprawdza na bieżąco w ciągu dnia operacyjnego stopień realizacji przez NBP wysłanych przez siebie ofert i zleceń, kontrolując przesyłane do niego przez NBP komunikaty oraz niezwłocznie zgłasza do NBP w dniu operacyjnym wszelkie zaistniałe niezgodności dotyczące operacji na rachunku i koncie depozytowym bonów, a także przekazuje NBP informacje o braku komunikatów z NBP. NBP zobowiązuje się do niezwłocznego zbadania zgłoszonych niezgodności i podjęcia odpowiednich działań wyjaśniających. 2. Uczestnik RPW zobowiązany jest zgłosić do NBP niezgodności dotyczące stanu bonów na rachunku i koncie depozytowym bonów niezwłocznie po ich stwierdzeniu, nie później niż w terminie 7 dni od daty otrzymania wyciągu. NBP obowiązany jest zbadać zaistniałą niezgodność i, w razie stwierdzenia błędu, dokonać jego sprostowania niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 7 dni od otrzymania zgłoszenia o wystąpieniu niezgodności. 3. Za skutki nie zgłoszenia przez uczestnika RPW niezgodności, o których mowa w ust. 1 i 2, lub nieprzekazania informacji, o której mowa w ust. 1, NBP nie ponosi odpowiedzialności. § 7. 1. NBP dokonuje zarejestrowania transakcji na bonach skarbowych zawartych przez uczestnika RPW oraz jego klientów za pośrednictwem rynku elektronicznego, na podstawie danych dotyczących tych transakcji, przekazywanych do NBP przez rynek elektroniczny. 2. NBP nie ponosi odpowiedzialności za niezgodności pomiędzy danymi przekazanymi przez rynek elektroniczny do NBP a danymi przekazanymi przez uczestnika RPW do rynku elektronicznego. § 8. 1. Uczestnik RPW zobowiązany jest przekazywać do NBP wszelkie dane i informacje oraz udzielać mu stosownych wyjaśnień, dotyczących stanu i obrotów bonami w ramach portfela własnego i portfela klientów. 2. NBP zastrzega sobie prawo okresowego dokonywania kontroli w jednostkach organizacyjnych uczestnika RPW w zakresie: 1) zgodności stanu bonów wynikających z ewidencji własnej uczestnika RPW (bony w portfelu własnym oraz w portfelu klientów) ze stanami zarejestrowanymi w RPW; 2) przeprowadzania transakcji i operacji przez uczestnika RPW na rynku bonów zgodnie z warunkami określonymi w regulaminie. Prawo to przysługuje NBP w każdym czasie. 3. W razie stwierdzenia przez NBP niezgodności pomiędzy stanem bonów zarejestrowanym w RPW i wynikającym z ewidencji własnej uczestnika RPW, uczestnik RPW zobowiązany jest do niezwłocznego jej wyjaśnienia i dokonania odpowiedniej korekty. § 9. 1. Do sporządzania i składania ofert i zleceń przekazywanych do Departamentu Operacji Krajowych NBP, zwanego dalej „DOK”, oraz do odbioru i odczytywania komunikatów otrzymywanych z DOK, uczestnik RPW używa systemu ELBON2. 2. ELBON2 dostępny jest za pośrednictwem sieci Internet. Przeglądarki zalecane przez NBP: Internet Explorer 7 oraz Firefox 3. W celu zapewnienia bezpieczeństwa zaleca się stosowanie najnowszych wersji ww. przeglądarek internetowych. 3. Uczestnik RPW zobowiązuje się do wykorzystywania systemu ELBON2 wyłącznie do celów określonych w ust. 1, a także do jego użytkowania zgodnie z regulaminem, dostarczonym przez NBP uczestnikowi wraz z umową. 4. Uczestnik RPW ponosi odpowiedzialność za wszelkie działania administracyjne związane z rejestrowaniem pracowników i ich uprawnień w systemie ELBON2 oraz inne czynności dokonywane w tym systemie przez pracowników zgodnie z zakresem posiadanych przez nich uprawnień. 5. Uczestnik RPW ponosi odpowiedzialność za użytkowanie systemu ELBON2 przez osoby do tego nieupoważnione. § 10. 1. Do zabezpieczania ofert i zleceń, przekazywanych przez uczestnika RPW do NBP za pośrednictwem systemu ELBON2, uczestnik ten używa bezpiecznego połączenia pomiędzy przeglądarką internetową na stacji uczestnika RPW a serwerami NBP. Do zestawienia tego połączenia wykorzystywany jest pakiet kryptograficzny. Procedurę obsługi pakietu kryptograficznego określa załącznik nr 18 do regulaminu. 2. Zastosowanie pakietu kryptograficznego oraz bezpiecznego połączenia umożliwia ochronę przekazywanych informacji poprzez zapewnienie: 1) poufności informacji – polegającej na wymianie informacji w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieupoważnionym, od momentu nadania informacji do momentu ich odbioru; 2) integralności informacji – polegającej na zapewnieniu, że przekazywane informacje nie zostały zmienione od momentu wysłania do momentu odbioru; 3) uwierzytelnienia nadawcy – polegającego na zapewnieniu identyfikacji nadawcy; 4) niezaprzeczalności nadania informacji – polegającej na wykluczeniu możliwości negowania przez nadawcę faktu wysłania informacji. 3. Informacje przekazywane między uczestnikiem RPW a NBP oraz między NBP a uczestnikiem RPW są przekazywane za pomocą bezpiecznego połączenia. 4. Strony oświadczają, że zastosowanie bezpiecznego połączenia oraz pakietu kryptograficznego uznają za wystarczające do zapewnienia ochrony informacji w systemie ELBON2. § 11. 1. Każda ze stron obciążają akcje dokonane przez siebie w systemie ELBON2, po ustanowieniu bezpiecznego połączenia. 2. Od chwili przekazania do NBP oświadczenia o wygenerowaniu certyfikatu, sporządzonego zgodnie z wzorem nr 2 do załącznika nr 18 do regulaminu, uczestnik RPW ma obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa klucza prywatnego oraz obciążają go operacje dokonane na papierach wartościowych, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. W przypadku zagubienia, ujawnienia, podejrzenia ujawnienia lub zniszczenia klucza prywatnego, uczestnik RPW powinien niezwłocznie poinformować o tym NBP, przekazując zgłoszenie unieważnienia certyfikatu, sporządzone zgodnie z wzorem nr 3 do załącznika nr 18 do regulaminu, a następnie drogą telefoniczną uzyskać w NBP potwierdzenie otrzymania przez NBP takiego zgłoszenia. NBP niezwłocznie po otrzymaniu zgłoszenia, nie później niż w ciągu 1 godziny od chwili otrzymania zgłoszenia, unieważnia certyfikat uczestnika RPW. 4. NBP nie ponosi odpowiedzialności za szkody spowodowane niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązań określonych w § 1 umowy: 1) będące następstwem siły wyższej; 2) zaistniałe z przyczyn niezależnych od NBP, a w szczególności wynikające z awarii systemów zasilania, sprzętu informatycznego NBP oraz sieci internet, powodujących brak dostępu do systemu komputerowego NBP obsługującego RPW; 3) powstałe z tytułu wad lub uszkodzeń sprzętu informatycznego uczestnika RPW, a także wynikające z tytułu awarii lub wad sieci telekomunikacyjnej. § 12. 1. Spory wynikające z umowy przed skierowaniem ich do rozpatrzenia przez sąd, o którym mowa w § 13, będą poddane procedurze wyjaśniającej. 2. W ramach procedury wyjaśniającej strona zgłaszająca roszczenie dotyczące danego sporu czyni to w formie pisemnej. 3. W ramach procedury wyjaśniającej zainteresowanej stronie przysługuje prawo uzyskania niezbędnych danych od drugiej strony oraz otrzymania wszelkich innych informacji niezbędnych dla wyjaśnienia sporu. 4. Z zastrzeżeniem ust. 5, NBP zobowiązuje się do przechowywania przez okres 5 lat komunikatów nadawanych i odbieranych, chyba że dłuższy okres ich przechowywania wynika z przepisów prawa. 5. Okres przechowywania, o którym mowa w ust. 4, rozpoczyna się z pierwszym dniem roku następującego po roku, w którym komunikaty zostały nadane i odebrane. § 13. Do rozpoznawania sporów wynikających z wykonania niniejszej umowy właściwy będzie sąd właściwości miejscowej dla siedziby NBP. § 14. 1. Umowa może być rozwiązana przez każdą ze stron z jednomiesięcznym okresem wypowiedzeniem, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. W razie stwierdzenia rażącego naruszenia przez uczestnika RPW przepisów regulaminu lub postanowień umowy NBP zastrzega sobie prawo do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym. 3. Umowa może być rozwiązana za porozumieniem stron bez zachowania terminu wypowiedzenia. § 15. W sprawach nieuregulowanych w umowie mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i inne przepisy polskiego prawa. § 16. Zmiany umowy mogą być dokonane tylko w formie pisemnej, pod rygorem nieważności. § 17. Umowa została sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. § 18. Umowa wchodzi w życie z dniem .................................................................. § 19¹. Z dniem wejścia w życie niniejszej umowy ulega rozwiązaniu umowa ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................................... Uczestnik Rejestru Papierów Wartościowych (stempel firmowy i podpisy) Narodowy Bank Polski (stempel firmowy i podpisy) ¹ Należy wpisać nazwę i datę zawarcia umowy, która uległa rozwiązaniu albo pominąć § 19 jeżeli umowa taka nie była zawarta, wygasła lub uległa rozwiązaniu. Karta wzorów podpisów osób upoważnionych do podpisywania ofert i zleceń zarejestrowania operacji na papierach wartościowych oraz dokumentów związanych z prowadzeniem rachunku i konta w Rejestrze Papierów Wartościowych \| Lp. \| Imię i nazwisko \| Wzór podpisu \| \|-----\|-----------------\|--------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wyżej wymienione osoby uprawnione są do podpisywania dokumentów w sposób następujący: ........................................... (stempel firmowy i podpisy) (miejscowość, data) LISTA DANYCH KONTAKTOWYCH uczestnika RPW w sprawach związanych z prowadzeniem rachunku i konta depozytowego w RPW Osoba upoważniona do odbierania informacji o sposobie kluczowania ofert i zleceń ........................................................................................................... (imię i nazwisko) NUMERY TELEFONÓW DO KONTAKTÓW W SPRAWACH DOTYCZĄCYCH¹): A. operacji przeprowadzanych przez NBP z bankami 1. 2. … B. rynku wtórnego bonów skarbowych i pieniężnych NBP 1. 2. … LISTA ADRESÓW POCZTY ELEKTRONICZNEJ¹) 1. 2. … (stempel firmowy i podpisy) ¹) Nie dotyczy osób fizycznych. UPOWAŻNIENIE STAŁE Upoważniamy Narodowy Bank Polski do: - obciążania naszego rachunku bankowego w Narodowym Banku Polskim nr: - wystawiania dowodów ewidencyjnych, na podstawie których KDPW S.A. wystawi zlecenia obciążające nasz rachunek bankowy w NBP z tytułu: - dokonanych przez nas wszystkich operacji na papierach wartościowych przeprowadzonych zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych, - naliczania opłat związanych z pożyczkami bonów skarbowych, - pobierania prowizji i opłat zgodnie z § 10 regulaminu. (stempel firmowy i podpisy) OFERTA PRZETARGOWA NA ZAKUP BONÓW PIENIĘŻNYCH NBP z..................-dniowym okresem wykupu W nawiązaniu do informacji Narodowego Banku Polskiego, dotyczącej przetargowej sprzedaży, w dniu.............................., bonów pieniężnych NBP zgłaszamy ofertę zakupu.........................sztuk bonów po następujących cenach: \| Lp. \| Liczba sztuk \| Cena za jeden bon (z dokładnością do jednego grosza) \| Kwota według wartości nominalnej w złotych (kol.2x10.000) \| Koszt zakupu bonów w złotych (kol.2x kol.3) \| \|-----\|--------------\|------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| Razem \| x \| x \| \| \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania autentyczności oferty: .......................................... (stempel firmowy i podpisy) OFERTA PRZETARGOWA NA PRZEDTERMINOWY WYKUP BONÓW PIENIĘŻNYCH NBP o terminie wykupu......................... i rodzaju bonu.......... dd-mm-rr W nawiązaniu do ogłoszenia Narodowego Banku Polskiego, dotyczącego przetargu przedterminowego wykupu bonów pieniężnych NBP w dniu .................... zgłaszamy ofertę sprzedaży ............... sztuk bonów po następujących cenach: \| Liczba sztuk \| Cena za jeden bon (z dokładnością do jednego grosza) \| \|--------------\|------------------------------------------------------\| \| \| cyfrowo \| słownie \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| x \| x \| klucz: Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania autentyczności oferty: (stempel firmowy i podpisy) OFERTA ZAWARCIA UMOWY REPO, W KTÓREJ NARODOWY BANK POLSKI JEST KUPUJĄCYM W nawiązaniu do informacji Narodowego Banku Polskiego o przetargu na zawarcie w dniu……….. transakcji repo, w przypadku których NBP jest kupującym, przedmiotem których będą nominowane w złotych bony skarbowe/obligacje skarbowe/inne papiery wartościowe lub zagraniczne papiery wartościowe¹), z terminem odkupu wynoszącym …… dni, zgłaszamy ofertę zbycia wymienionych niżej papierów wartościowych (PW); jednocześnie zobowiązujemy się do nabycia od NBP takich samych papierów w dniu odkupu oraz dokonania na rzecz NBP zapłaty kwoty odkupu. \| Lp. \| Kod ISIN \| Termin wykupu PW \| Liczba PW (sztuk)²) \| Łączna wartość nominalna PW objętych ofertą zbycia³) \| Kwota nabycia PW (w zł) \| Proponowana: \| Dzień odkupu (dzień, godzina) PW dd-mm-rr \| \|-----\|----------\|------------------\|---------------------\|---------------------------------------------------\|------------------------\|-------------\|------------------------------------------\| \| \| \| \| \| \| \| stopa repo \| kwota odkupu PW przez bank (w zł) \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem \| x \| x \| \| \| \| x \| x \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania autentyczności oferty: (stempel firmowy i podpisy) ¹) Niepotrzebne skreślić. ²) Wypełnia się tylko w przypadku, gdy ofertą sprzedaży objęte są papiery wartościowe nominowane w złotych. ³) W przypadku papierów wartościowych nominowanych w walutach obcych podaje się wartość tych papierów wyrażoną w danej walucie; w przypadku papierów wartościowych nominowanych w złotych podaje się wartość tych papierów wyrażoną w złotych. OFERTA ZAWARCIA UMOWY REPO, W KTÓREJ NARODOWY BANK POLSKI JEST SPRZEDAJĄCYM W nawiązaniu do informacji Narodowego Banku Polskiego o przetargu na zawarcie w dniu……….. transakcji repo, w przypadku których NBP jest sprzedającym, przedmiotem których będą nominowane w złotych bony skarbowe/obligacje skarbowe/inne papiery wartościowe lub zagraniczne papiery wartościowe¹), z terminem odkupu wynoszącym …… dni, zgłaszamy ofertę nabycia wymienionych niżej papierów wartościowych (PW); jednocześnie zobowiązujemy się do zbycia NBP takich samych papierów w dniu odkupu w zamian za otrzymaną od NBP kwotę odkupu. \| Lp. \| Kod ISIN \| Termin wykupu PW \| Liczba PW (sztuk)²) \| Łączna wartość nominalna PW objętych ofertą zakupu³) \| Kwota nabycia PW (w zł) \| Proponowana: \| Dzień odkupu (dzień, godzina) PW \| \|-----\|----------\|-----------------\|-------------------\|--------------------------------------------------\|------------------------\|--------------\|-------------------------------\| \| \| \| \| \| \| \| stopa repo \| kwota odkupu PW przez bank (w zł) \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem \| x \| x \| \| \| \| X \| \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania autentyczności oferty: stempel firmowy i podpisy ¹) Niepotrzebne skreślić. ²) Wypełnia się tylko w przypadku, gdy oferta zakupu objęte są papiery wartościowe nominowane w złotych. ³) W przypadku papierów wartościowych nominowanych w walutach obcych podaje się wartość tych papierów wyrażoną w danej walucie; w przypadku papierów wartościowych nominowanych w złotych podaje się wartość tych papierów wyrażoną w złotych. OFERTA PRZETARGOWA NA ZAKUP OD NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO SKARBOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH (SPW) W nawiązaniu do informacji Narodowego Banku Polskiego, dotyczącej sprzedaży przez NBP, na przetargu w dniu …… , bonów skarbowych (kod ISIN ……… )/obligacji skarbowych ……….. (kod ISIN ……….. )¹, zgłaszamy ofertę zakupu ………………sztuk tych bonów/obligacji ¹), o łącznej wartości nominalnej ………………………(słownie……………………………………….. ) złotych – po następujących cenach: /w złotych/ \| Lp. \| Termin zapadalności SPW \| Liczba SPW (sztuk) \| Cena (bez odsetek) za SPW danego rodzaju (cena za nominal, z dokładnością do 1 grosza) \| Łączna wartość nominalna SPW ²) \| Łączna cena przetargowa SPW ³) \| Łączna cena zakupu SPW ⁴) (cena z odsetkami) \| \|-----\|------------------------\|-------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------\|---------------------------------\|-----------------------------------------------\| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem \| x \| \| x \| \| \| \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania autentyczności oferty: ………………………………………. (stempel firmowy i podpisy) ¹) Niepotrzebne skreślić. ²) Iloczyn nominatu i liczby SPW. ³) Rubryka 3 x rubryka 4. ⁴) Rubryka 6 + (rubryka 3 x wartość odsetek wykupywanych w dniu zapłaty za SPW); jeżeli odsetki nie są wykupywane, to rubryka 7 = rubryka 6. INFORMACJA Uprzejmie informujemy, że odsetki od papierów wartościowych będących przedmiotem umowy repo zawartej pomiędzy ................................................. a NBP, w której NBP jest (nazwa banku) kupującym, wyrażone w ..........................................., powinny zostać przekazane na następujący (nazwa waluty) rachunek: ............................................................................................................................... (nazwa banku korespondenta) ............................................................................................................................... (nr rachunku) ............................................................................................................................... (stempel firmowy i podpisy) UPOWAŻNIENIE Niniejszym upoważniamy Narodowy Bank Polski (NBP) do obciążania naszego rachunku bankowego, prowadzonego przez Departament Systemu Płatniczego NBP, równowartością w złotych kosztów ponoszonych przez NBP z tytułu prowadzenia przez Bank Euroclear depozytu papierów wartościowych nominowanych w walutach obcych, nabytych od nas przez NBP w ramach umów repo, zawartych zgodnie z zasadami określonymi w uchwale nr 71/2010 Zarządu NBP z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Rejestru Papierów Wartościowych” (Dz. Urz. NBP Nr 20, poz. 22). Jednocześnie prosimy o przeniesienie przez NBP powyższych papierów, w dniu odkupu, na nasz rachunek w .............................................., numer .............................................. ....................................................................................................................... (stempel firmowy i podpisy) UPOWAŻNIENIE STAŁE Niniejszym upoważniamy Narodowy Bank Polski do sporządzania dowodów ewidencyjnych obciążających nasz rachunek i konto depozytowe prowadzone dla nas w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych S.A. ................................................................., (numer konta podmiotowego) w związku z rozliczaniem przez KDPW operacji na papierach wartościowych zawartych przez nas zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych. ........................................................................................................... (stempel firmowy i podpisy) Zlecenie zarejestrowania operacji na rynku wtórnym bonów skarbowych/pieniżnych NBP \| W portfelu \| Z portfela \| Do portfela \| Termin wykupu bonów dd-mm-rr \| Kod ISIN / Rodzaj bonów (...-dniowe) \| Liczba sztuk \| Wartość nominalna bonów w złotych \| Koszt zakupu/sprzedaży w złotych \| \|------------\|------------\|-------------\|-----------------------------\|-------------------------------------\|--------------\|----------------------------------\|----------------------------------\| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| Razem Informacja dodatkowa Data realizacji zlecenia Data rozpoczęcia/zakończenia transakcji repo Klucz: Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania zlecenia: (stempel firmowy i podpisy) 1) Wpisać odpowiednio: zarejestrowanie (REJ), anulowanie (ANUL) lub zlecenie potwierdzające (POTW). 2) Niepotrzebne skreślić. 3) Wpisać odpowiednio: kod operacji lub rodzaj operacji – zgodnie z załącznikiem nr 16 do regulaminu. 4) Wpisać odpowiednio: dla bonów skarbowych symbol portfela, dla bonów pieniężnych NBP rodzaj portfela - zgodnie z załącznikiem nr 1 do regulaminu. 5) Dotyczy tylko zlecenia z kodem „DEPO”. ## KODY OPERACJI – BONY SKARBOWE \| Lp. \| Kod operacji \| Treść operacji \| \|-----\|--------------\|----------------\| \| \| \| Transakcje kupna/sprzedaży \| \| 1 \| S 1 0 0 \| sprzedaż bonów skarbowych z rozliczeniem w DSP \| \| 2 \| K 1 0 0 \| zakup bonów skarbowych z rozliczeniem w DSP \| \| 3 \| S 0 0 0 \| sprzedaż bonów skarbowych bez rozliczenia w DSP \| \| 4 \| K 0 0 0 \| zakup bonów skarbowych bez rozliczenia w DSP \| \| 5 \| P 0 0 0 \| transakcja kupna/sprzedaży pomiędzy portfelami uczestnika RPW \| \| \| \| Transakcje sell-buy-back \| \| 6 \| S 1 3 0 \| sprzedaż bonów skarbowych w drodze transakcji sell-buy back z rozliczeniem w DSP \| \| 7 \| K 1 3 0 \| zakup bonów skarbowych w drodze transakcji sell-buy back z rozliczeniem w DSP \| \| 8 \| S 0 3 0 \| sprzedaż bonów skarbowych w drodze transakcji sell-buy back bez rozliczenia w DSP \| \| 9 \| K 0 3 0 \| zakup bonów skarbowych w drodze transakcji sell-buy back bez rozliczenia w DSP \| \| 10 \| P 0 3 0 \| transakcja sell-buy back przeprowadzona pomiędzy portfelami uczestnika RPW \| \| \| \| Transakcje repo z rozliczeniem w DSP \| \| 11 \| S 1 1 1 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego \| \| 12 \| K 1 1 1 \| zakup bonów skarbowych w transakcji z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego \| \| 13 \| S 1 1 2 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego i ich zablokowaniem \| \| 14 \| K 1 1 2 \| zakup bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego i ich zablokowaniem \| \| 15 \| S 1 1 3 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z zablokowaniem bonów na rachunku lub koncie depozytowym sprzedającego \| \| 16 \| K 1 1 3 \| zakup bonów skarbowych w transakcji repo z zablokowaniem bonów na rachunku lub koncie depozytowym sprzedającego \| \| 17 \| S 1 2 1 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 12 \| \| 18 \| K 1 2 1 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 11 \| \| 19 \| S 1 2 2 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 14 \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 20 \| K \| 1 \| 2 \| 2 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 13 \| \| 21 \| S \| 1 \| 2 \| 3 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 16 \| \| 22 \| K \| 1 \| 2 \| 3 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 15 \| Transakcje repo bez rozliczenia w DSP \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 23 \| S \| 0 \| 1 \| 1 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego \| \| 24 \| K \| 0 \| 1 \| 1 \| zakup bonów skarbowych w transakcji z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego \| \| 25 \| S \| 0 \| 1 \| 2 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego i ich zablokowaniem \| \| 26 \| K \| 0 \| 1 \| 2 \| zakup bonów skarbowych w transakcji repo z przeniesieniem bonów z rachunku lub konta depozytowego sprzedającego i ich zablokowaniem \| \| 27 \| S \| 0 \| 1 \| 3 \| sprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo z zablokowaniem bonów na rachunku lub koncie depozytowym sprzedającego \| \| 28 \| K \| 0 \| 1 \| 3 \| zakup bonów skarbowych w transakcji repo z zablokowaniem bonów na rachunku lub koncie depozytowym sprzedającego \| \| 29 \| P \| 0 \| 1 \| 1 \| transakcje repo przeprowadzone pomiędzy portfelami uczestnika RPW (z przeniesieniem bonów) \| \| 30 \| P \| 0 \| 1 \| 2 \| transakcje repo przeprowadzone pomiędzy portfelami uczestnika RPW (z przeniesieniem i zablokowaniem bonów) \| \| 31 \| P \| 0 \| 1 \| 3 \| transakcje repo przeprowadzone pomiędzy portfelami uczestnika RPW (bez przeniesienia, z zablokowaniem bonów) \| \| 32 \| S \| 0 \| 2 \| 1 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 24 \| \| 33 \| K \| 0 \| 2 \| 1 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 23 \| \| 34 \| S \| 0 \| 2 \| 2 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 26 \| \| 35 \| K \| 0 \| 2 \| 2 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 25 \| \| 36 \| S \| 0 \| 2 \| 3 \| odsprzedaż bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 28 \| \| 37 \| K \| 0 \| 2 \| 3 \| odkup bonów skarbowych w transakcji repo zapoczątkowanej według pkt 27 \| \| 38 \| P \| 0 \| 2 \| 1 \| zakończenie transakcji repo przeprowadzonej według pkt 29 \| \| 39 \| P \| 0 \| 2 \| 2 \| zakończenie transakcji repo przeprowadzonej według pkt 30 \| \| 40 \| P \| 0 \| 2 \| 3 \| zakończenie transakcji repo przeprowadzonej według pkt 31 \| Przewłaszczenia bonów skarbowych \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 41 \| P \| P \| R \| N \| przesunięcie bonów skarbowych – dokonane pomiędzy rachunkami i kontami uczestnika RPW \| \| 42 \| P \| R \| N \| D \| przewłaszczenia – strona przejmująca bony skarbowe \| \| 43 \| P \| R \| N \| Z \| przewłaszczenia – strona wydająca bony skarbowe \| \| Lp. \| Rodzaj operacji \| Treść operacji \| \|-----\|----------------\|---------------\| \| 44 \| B L 0 1 \| zablokowanie bonów skarbowych - zabezpieczenie środków na rzecz funduszu ochrony środków gwarantowanych \| \| 45 \| B L 0 2 \| zablokowanie bonów skarbowych na rzecz NBP \| \| 46 \| B L 0 3 \| zablokowanie bonów skarbowych - zastaw \| \| 47 \| B L 0 4 \| zablokowanie bonów skarbowych - inne \| \| 48 \| Z B 0 1 \| odblokowanie bonów skarbowych - zabezpieczenie środków na rzecz funduszu ochrony środków gwarantowanych \| \| 49 \| Z B 0 2 \| odblokowanie bonów skarbowych - na rzecz NBP \| \| 50 \| Z B 0 3 \| odblokowanie bonów skarbowych - zastaw \| \| 51 \| Z B 0 4 \| odblokowanie bonów skarbowych - inne \| \| 52 \| Z B 3 3 \| potwierdzenie zastawnika o możliwości dokonania zniesienia zastawu \| \| 53 \| P P O Ż \| przesunięcie bonów skarbowych pomiędzy rachunkiem podstawowym uczestnika RPW a rachunkiem puli pożyczek \| \| 54 \| R O L P \| wymiana bonów skarbowych przy przekazywaniu do puli pożyczek \| \| 55 \| D E P O \| Przemieszczenia bonów skarbowych pomiędzy rachunkami i kontami uczestników a kontem pomocniczym KDPW \| \| 56 \| U P O Ż \| udzielenie pożyczki \| \| 57 \| S P O Ż \| splata pożyczki \| RODZAJ OPERACJI – BONY PIENIĘŻNE NBP \| Lp. \| Rodzaj operacji \| Treść operacji \| \|-----\|----------------\|---------------\| \| 1 \| kupno \| zakup bonów pieniężnych NBP z rozliczeniem w DSP \| \| 2 \| sprzedaż \| sprzedaż bonów pieniężnych NBP z rozliczeniem w DSP \| \| 3 \| przemieszczenie\| transakcja kupna / sprzedaży pomiędzy portfelami uczestnika RPW \| \| 4 \| zbycie \| przewłaszczenia – strona wydająca bony pieniężne NBP \| \| 5 \| przejęcie \| przewłaszczenia – strona przejmująca bony pieniężne NBP \| \| 6 \| blokada \| zablokowanie bonów pieniężnych NBP \| \| 7 \| odblokowanie \| odblokowanie bonów pieniężnych NBP \| OŚWIADCZENIE W związku z ustanowieniem przez nas w dniu …………………….. zastawu na bonach skarbowych, prosimy o przekazanie środków pochodzących z wykupu zastawionych bonów skarbowych zgodnie z poniższą dyspozycją: \| Numer rachunku bankowego w Narodowym Banku Polskim, na który mają być przekazane środki z wykupu bonów skarbowych \| Wartość nominalna bonów skarbowych (w zł) \| Termin wykupu bonów skarbowych (dd-mm-rr) \| Kod ISIN \| \|---------------------------------------------------------------\|------------------------------------------\|------------------------------------------\|---------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| …………………………………………………………….. (stempel firmowy i podpisy zastawcy) …………………………………………………………….. (nazwa zastawnika) ………………………………………… (miejscowość, data) Niniejszym stwierdzamy, że treść powyższego oświadczenia została z nami uzgodniona. …………………………………………………………….. (stempel firmowy i podpisy zastawnika) PROCEDURA OBSŁUGI PAKIETU KRYPTOGRAFICZNEGO Przekazywanie uczestnikowi RPW kodu jednorazowego Przekazywanie uczestnikowi RPW kodu jednorazowego odbywa się na podstawie upoważnienia stanowiącego wzór nr 1 do procedury, według jednego z niżej wymienionych sposobów, wybranego przez tego uczestnika: 1) odbiór osobisty przez uczestnika RPW w siedzibie NBP - uczestnik wskazuje w upoważnieniu osobę upoważnioną do odbioru kodu; 2) pocztą elektroniczną – uczestnik RPW upoważnia NBP do przekazania kodu jednorazowego za pośrednictwem poczty elektronicznej. W tym celu wskazuje w upoważnieniu adres poczty elektronicznej, na który zostanie przesłany zaszyfrowany plik zawierający kod jednorazowy i podaje hasło, które ma być użyte do zaszyfrowania tego pliku. Upoważnienie powinno być wypełnione w zależności od wybranego sposobu odbioru kodu jednorazowego i podpisane przez dwie osoby z karty wzorów podpisów oraz opatrzone stemplem firmowym. Potwierdzenie przez uczestnika RPW wygenerowania certyfikatu 1. Po otrzymaniu z NBP kodu jednorazowego uczestnik RPW przy jego pomocy generuje klucze i certyfikat, a następnie oświadczenie o wygenerowaniu kluczy i certyfikatu sporządzone zgodnie z wzorem nr 2 do procedury, przekazuje faksem na numer 22 653-21-51 lub 22 620-94-38, lub po zeskanowaniu na adres poczty elektronicznej firstname.lastname@example.org. Uczestnik RPW, w drodze telefonicznej, uzyskuje w NBP potwierdzenie otrzymania przez NBP informacji o wygenerowaniu kluczy i certyfikatu. 2. Po przekazaniu potwierdzenia NBP aktywuje certyfikat uczestnika RPW. Generowanie pierwszego certyfikatu 1. Uczestnik RPW po otrzymaniu kodu jednorazowego wchodzi na stronę www.docert.nbp.pl i wybiera opcję „Certyfikaty użytkowe” lub „Certyfikaty testowe” jeżeli mają być wygenerowane certyfikaty dla środowiska testowego. 2. Uczestnik RPW instaluje certyfikat Centrum Certyfikacji Kluczy NBP lub Testowego Centrum Certyfikacji Kluczy NBP (w przypadku certyfikatów testowych) znajdujący się na wyświetlanej podstronie, a następnie wybiera opcję „Kod jednorazowy” i wprowadza otrzymany kod. 3. Uczestnik RPW podaje miejsce i nazwę pliku, w którym zostaną zapisane wygenerowane klucze i certyfikat oraz ustala hasło zabezpieczające ten plik. 4. Po wygenerowaniu kluczy i certyfikatu, uczestnik RPW instaluje je w przeglądarce internetowej. 5. Po instalacji uczestnik RPW sprawdza, czy certyfikat zawiera poprawne dane. 6. Wygenerowany plik zawierający klucze i certyfikaty oraz hasło chroniące ten plik będą potrzebne w procesie recertyfikacji, więc nie należy ich kasować / niszczyć. Recertyfikacja posiadanego certyfikatu Opisaną procedurę można wykonać tylko w przypadku posiadania ważnego certyfikatu. 1. Uczestnik RPW wchodzi na stronę [www.docert.nbp.pl](http://www.docert.nbp.pl) i wybiera opcję „Certyfikaty użytkowe” lub „Certyfikaty testowe”, jeśli mają być wygenerowane klucze dla środowiska testowego. 2. Na wyświetlanej podstronie uczestnik RPW wybiera opcję „Klucz firmowy dla przeglądarki”. 3. Po otrzymaniu prośby o wskazanie pliku z kluczami, wskazuje lokalizację pliku pfx z aktualnie używanymi kluczami, a następnie podaje hasło zabezpieczające ten plik (ustalone przy pierwszym generowaniu kluczy i certyfikatu). 4. Po wygenerowaniu nowych kluczy i certyfikatu uczestnik RPW podaje miejsce i nazwę pliku, w którym zostaną zapisane nowe klucze i certyfikat. Hasło chroniące nowe klucze będzie identyczne z hasłem wskazanym w punkcie 3. 5. Wygenerowane klucze i certyfikat uczestnik RPW instaluje w przeglądarce. 6. Jeżeli certyfikat uczestnika RPW wygasł lub został unieważniony, musi on wystąpić do DOK o wydanie nowego kodu jednorazowego i przeprowadzić procedure identyczną do przeprowadzonej w przypadku generowania pierwszego certyfikatu. Zgłoszenie unieważnienia certyfikatu określa wzór numer 3 do procedury. UPOWAŻNIENIE \| 1. \| Osoba upoważniona do odbioru kodu jednorazowego \| Imię i nazwisko \| \|----\|-------------------------------------------------\|-----------------\| \| \| \| Seria i numer dowodu osobistego \| \| 2. \| Upoważniamy NBP do przekazania kodu jednorazowego na wskazany przez nas adres poczty elektronicznej \| \| \|----\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\|----\| \| 3. \| Hasło zabezpieczające plik z kodem jednorazowym \| \| \|----\|-----------------------------------------------\|----\| Tabela powinna być wypełniona czytelnie, drukowanymi literami. (stempel firmowy i podpisy) --- Nie dotyczy osób fizycznych. Oświadczenie należy przesłać na numer faksu: 22 653-21-51 lub 22 620-94-38 Potwierdzenie otrzymania przez NBP oświadczenia można uzyskać pod numerami telefonów: 22 653-15-86, 22 653-29-23, 22 653-22-39 .......................................................................... (miejscowość, data) NAJNOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 .......................................................................... (nazwa uczestnika RPW) OŚWIADCZENIE Oświadczamy, że w dniu.................... zostały wygenerowane klucze oraz certyfikat na podstawie otrzymanego od NBP kodu jednorazowego. Prosimy o uaktywnienie tego certyfikatu w systemie ELBON2. .......................................................................... (stempel firmowy i podpis) Zgłoszenie należy przesłać na numer faksu: 22 653-21-51 lub 22 620-94-38 Potwierdzenie otrzymania przez NBP zgłoszenia można uzyskać pod numerami telefonów: 22 653-15-86, 22 653-29-23, 22 653-22-39 (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 ZGŁOSZENIE UNIEWAŻNIENIA CERYTFIKATU W związku z zagubieniem, ujawnieniem, podejrzeniem ujawnienia, zniszczeniem klucza prywatnego ................................................................ (nazwa uczestnika RPW) proszę o unieważnienie certyfikatu o numerze seryjnym ........................................... (stempel firmowy i podpisy) 1) Nienotrzebne skreślić. 23 UCHWAŁA NR 72/2010 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia wzoru umowy w sprawie obsługi przez Narodowy Bank Polski uczestników przetargów na skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje gwarantowane Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, Nr 126, poz. 1070, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1208, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1385 i 1387 i Nr 241, poz. 2074, z 2003 r. Nr 50, poz. 424, Nr 60, poz. 535, Nr 65, poz. 594, Nr 228, poz. 2260 i Nr 229, poz. 2276, z 2004 r. Nr 64, poz. 594, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546 i Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 85, poz. 727, Nr 167, poz. 1398 i Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 157, poz. 1119, Nr 190, poz. 1401 i Nr 245, poz. 1775, z 2007 r. Nr 42, poz. 272 i Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, Nr 192, poz. 1179, Nr 209, poz. 1315 i Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz. 341, Nr 65, poz. 545, Nr 71, poz. 609, Nr 127, poz. 1045, Nr 131, poz. 1075, Nr 144, poz. 1176, Nr 165, poz. 1316, Nr 166, poz. 1317, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540 oraz z 2010 r. Nr 40, poz. 226, Nr 81, poz. 530, Nr 126, poz. 853 i Nr 182, poz. 1228) uchwala się, co następuje: § 1. Wprowadza się wzór umowy w sprawie obsługi przez Narodowy Bank Polski uczestników przetargów na skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje gwarantowane, stanowiący załącznik do uchwały. § 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem 28 grudnia 2010 r. Przewodniczący Zarządu Narodowego Banku Polskiego: M. Belka UMOWA w sprawie obsługi przez Narodowy Bank Polski uczestników przetargów na skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje gwarantowane zawarta w dniu .................................................. w Warszawie pomiędzy Narodowym Bankiem Polskim, zwanym dalej „NBP”, reprezentowanym przez: 1) ............................................................................................................................................................................, (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) 2) ............................................................................................................................................................................, (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) a ............................................................................................................................................................................, (nazwa uczestnika przetargów na skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje gwarantowane) z siedzibą w ............................................................................................................................................................................, (dokładny adres) zwanym dalej „uczestnikiem przetargów”, reprezentowanym przez: 1) ............................................................................................................................................................................, (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) 2) ............................................................................................................................................................................, (imię i nazwisko oraz tytuł reprezentacji) zwanyymi dalej „stronami”. Strony ustalają, co następuje: § 1. Użyte w umowie wyrażenia oznaczają: 1) DOK – Departament Operacji Krajowych NBP; 2) RPW – Rejestr Papierów Wartościowych – prowadzony przez NBP w DOK system rejestracji papierów wartościowych; 3) uczestnik RPW – podmiot, dla którego NBP prowadzi rachunek i konto depozytowe papierów wartościowych w RPW; 4) KDPW – Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.; 5) PW – skarbowe papiery wartościowe oraz obligacje gwarantowane emitowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Krajowego Funduszu Drogowego, poręczone lub gwarantowane przez Skarb Państwa; 6) bezpieczne połączenie – dwustronne uwierzytelnione (zapewniające usługę niezaprzeczalności, integralności i poufności), połączenie nawiązywane między usługą na serwerach NBP a przeglądarką internetową na stacji uczestnika RPW podłączonej do sieci internet; 7) system ELBON2 – aplikacja przeznaczona do wymiany informacji pomiędzy DOK i uczestnikiem przetargów, a w szczególności do składania w DOK przez uczestnika przetargów ofert, za pośrednictwem sieci internet, dostępna poprzez przeglądarkę internetową (https://elbon2.nbp.pl); 8) pakiet kryptograficzny – certyfikat i klucz kryptograficzny niezbędny do nawiązania bezpiecznego połączenia z NBP poprzez przeglądarkę internetową; 9) rachunek bankowy – rachunek bieżący banku w Departamencie Systemu Płatniczego NBP; 10) akcja w systemie ELBON2 – dokonanie czynności logicznej wynikającej z funkcjonalności tego systemu, którego interfejs udostępniony jest uczestnikowi przetargów; 11) uczestnik rozliczający: a) transakcje na bonach skarbowych – bank będący uczestnikiem RPW, którego konto depozytowe bonów skarbowych jest obciążane i uznawane w związku z transakcjami na wszystkich rodzajach przetargów na bony skarbowe, zawartymi przez uczestnika przetargów niebędącego uczestnikiem RPW oraz dokonywane jest z tego tytułu obciążanie lub uznawanie jego rachunku bankowego, b) transakcje na obligacjach – uczestnik KDPW, będący posiadaczem konta depozytowego lub rachunku papierów wartościowych prowadzonego w KDPW, które to konto lub rachunek jest uznawane lub obciążane w związku z transakcjami na wszystkich rodzajach przetargów na obligacje skarbowe oraz obligacje gwarantowane, zawartymi przez uczestnika przetargów niebędącego uczestnikiem KDPW. § 2. NBP zobowiązuje się do prowadzenia obsługi uczestnika przetargów w zakresie dotyczącym jego uczestnictwa w przetargach na PW organizowanych przez NBP. § 3. 1. Szczegółowe warunki dotyczące przetargów sprzedaży, przetargów uzupełniających i przetargów odkupu bonów skarbowych określają przepisy o warunkach emitowania bonów skarbowych. 2. Szczegółowe warunki dotyczące przetargów sprzedaży, przetargów uzupełniających, przetargów odkupu i przetargów zamiany obligacji skarbowych określają przepisy o warunkach emitowania obligacji skarbowych oferowanych na przetargach. 3. Szczegółowe warunki dotyczące przetargów sprzedaży, przetargów uzupełniających, przetargów odkupu i przetargów zamiany obligacji gwarantowanych określają przepisy o warunkach emitowania obligacji gwarantowanych oferowanych na przetargach. § 4. 1. Uczestnik przetargów składa w DOK: 1) kartę wzorów podpisów, sporządzoną zgodnie z załącznikiem nr 1 do umowy; 2) upoważnienie stałe do obciążania rachunku bankowego, o ile posiada rachunek bankowy, i wystawiania dowodów ewidencyjnych, sporządzone zgodnie z załącznikiem nr 2 do umowy; 3) upoważnienie stałe do obciążania konta depozytowego w KDPW, o ile jest uczestnikiem KDPW, sporządzone zgodnie z załącznikiem nr 3 do umowy. 2. Uczestnik przetargów, w przypadku gdy nie jest uczestnikiem RPW, otrzymuje numer systemowy identyfikujący go jako uczestnika przetargów na PW. Numer ten zostaje przekazany uczestnikowi przetargów przez NBP niezwłocznie po podpisaniu umowy. 3. Upoważnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, powinny być opatrzone stemplem firmowym oraz podpisami osób wymienionych w karcie wzorów podpisów, o której mowa w ust. 1 pkt 1. § 5.¹ Uczestnik przetargów: 1) oświadcza, że jego uczestnikiem rozliczającym transakcje na bonach skarbowych jest ……………………………………………………………………………………………………………………………….. (firma uczestnika rozliczającego) 2) oświadcza (w przypadku, gdy nie jest uczestnikiem KDPW), że jego uczestnikiem rozliczającym transakcje na obligacjach jest ……………………………………………………………………………………………………………………………….. (firma uczestnika rozliczającego) 3) przekazuje do DOK upoważnienia wystawione przez uczestników rozliczających, sporządzone zgodnie z załącznikami nr 4 i 5 do umowy; ¹ Dotyczy wyłącznie uczestnika przetargów nieposiadającego rachunku bankowego. 4) jeżeli jest uczestnikiem KDPW, przekazuje do DOK upoważnienie sporządzone zgodnie z załącznikiem nr 3 do umowy. § 6.1. Zapłata za bony skarbowe zakupione na przetargu i przetargu uzupełniającym przez uczestnika przetargów następuje po otrzymaniu przez DOK potwierdzenia, sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 6 do umowy, wystawionego przez uczestnika rozliczającego. 2. Potwierdzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być przekazane do DOK nie później niż w dniu rozliczenia, do godziny określonej przez emitenta w informacji o przetargu. 3. Jeżeli oferta złożona przez uczestnika przetargów na przetargu odkupu bonów skarbowych zostanie przez Ministra Finansów przyjęta, środki pieniężne z tytułu odkupionych bonów skarbowych zostaną przekazane na rachunek bankowy uczestnika rozliczającego. Zlecenie płatnicze dotyczące uznania tego rachunku wystawiane jest przez NBP. 4. Warunkiem rozliczenia oferty odkupu bonów skarbowych jest otrzymanie przez DOK w dniu rozliczenia, do godziny określonej przez Ministra Finansów w informacji o przetargu odkupu, oświadczenia uczestnika rozliczającego, sporządzonego zgodnie z załącznikiem nr 7 do umowy, o liczbie bonów skarbowych będących przedmiotem odkupu, znajdujących się w dniu rozliczenia na indywidualnym rachunku bonów skarbowych, prowadzonym dla uczestnika przetargów przez uczestnika rozliczającego. § 7. Wystawione przez uczestnika rozliczającego dokumenty, o których mowa w § 5 pkt 3 i w § 6 ust. 1, powinny być podpisane pod stemplem firmowym, przez osoby wymienione w karcie wzorów podpisów złożonej przez tego uczestnika w RPW. § 8. Rozliczanie przetargów obligacji dokonywane jest w KDPW. § 9. Zapłata za zakupione na przetargach PW następuje w terminie ustalonym w liście emisyjnym bądź w terminie podanym przez emitenta do wiadomości publicznej w środkach masowego przekazu. § 10. 1. Uczestnik przetargów składa oferty przetargowe do NBP poprzez system ELBON2. Przeglądarki zalecane przez NBP: Internet Explorer 7 oraz Firefox 3. W celu zapewnienia bezpieczeństwa zaleca się stosowanie najnowszych wersji ww. przeglądarek internetowych. 2. W razie wynikającego z przyczyn technicznych braku możliwości przekazania oferty za pośrednictwem systemu ELBON2, uczestnik przetargów przekazuje ofertę telefaksem. W takim przypadku oferta powinna zostać podpisana zgodnie z kartą wzorów podpisów, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1. Oferta powinna być również opatrzona stemplem firmowym widniejącym na tej karcie. 3. W przypadku błędów oferta zostanie odrzucona przez NBP. 4. Wzory ofert przetargowych określają załączniki nr 8-10 do umowy. § 11. Oferta zostanie przyjęta na przetarg pod warunkiem otrzymania jej przez NBP w dniu przetargu, nie później niż do godziny wskazanej przez emitenta, o której upływa termin składania ofert. § 12. 1. Do zabezpieczania ofert, przekazywanych przez uczestnika przetargów do NBP za pośrednictwem systemu ELBON2, uczestnik ten używa bezpiecznego połączenia pomiędzy przeglądarką internetową na stacji uczestnika przetargów a serwerami NBP. Do zestawienia tego połączenia wykorzystywany jest pakiet kryptograficzny. Procedurę obsługi pakietu kryptograficznego określa załącznik nr 11 do umowy. 2. Zastosowanie pakietu kryptograficznego oraz bezpiecznego połączenia umożliwia ochronę przekazywanych informacji poprzez zapewnienie: 1) poufności informacji – polegającej na wymianie informacji w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieupoważnionym, od momentu nadania informacji do momentu ich odbioru; 2) integralności informacji – polegającej na zapewnieniu, że przekazywane informacje nie zostały zmienione od momentu wysłania do momentu odbioru; 3) uwierzytelnienia nadawcy – polegającego na zapewnieniu identyfikacji nadawcy; 4) niezaprzeczalności nadania informacji – polegającej na wykluczeniu możliwości negowania przez nadawcę faktu wysłania informacji. 3. Informacje przekazywane między uczestnikiem przetargów a NBP oraz między NBP a uczestnikiem przetargów przekazywane są za pomocą bezpiecznego połączenia. 4. Strony oświadczają, że zastosowanie bezpiecznego połączenia oraz pakietu kryptograficznego uznają za wystarczające do zapewnienia ochrony informacji w systemie ELBON2. § 13. 1. Każdą ze stron obciążają akcje dokonane przez siebie w systemie ELBON2, po ustanowieniu bezpiecznego połączenia. 2. Od chwili przekazania do NBP oświadczenia o wygenerowaniu certyfikatu, sporządzonego odpowiednio według wzoru nr 2 do procedury, o której mowa w § 12 ust. 1, uczestnik przetargów ma obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa klucza prywatnego oraz obciążają go operacje dokonane w związku z przetargami, z zastrzeżeniem ust. 3. --- 1 Dotyczy wyłącznie uczestnika przetargów nieposiadającego rachunku bankowego. Karta wzorów podpisów osób upoważnionych w imieniu uczestnika przetargów do podpisywania ofert na przetargi skarbowych papierów wartościowych oraz obligacji gwarantowanych, a także dokumentów związanych z niniejszą umową \| Lp. \| Imię i nazwisko \| Wzór podpisu \| \|-----\|-----------------\|--------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wyżej wymienione osoby uprawnione są do podpisywania dokumentów w sposób następujący: ............................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika przetargów) Upoważniamy Narodowy Bank Polski do: - obciążania naszego rachunku bankowego w Narodowym Banku Polskim numer ......................................................... z tytułu dokonanych przez nas transakcji na wszystkich rodzajach przetargów bonów skarbowych; - wystawiania dowodów ewidencyjnych, na podstawie których KDPW S.A. wystawi zlecenia obciążające nasz rachunek bankowy w NBP z tytułu transakcji na wszystkich rodzajach przetargów obligacji skarbowych i obligacji gwarantowanych. ............................................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika przetargu) UPOWAŻNIENIE STAŁE Niniejszym upoważniamy NBP do wystawiania dowodów ewidencyjnych uznających lub obciążających nasze konto depozytowe w KDPW numer ……………………, z tytułu dokonanych przez nas transakcji na wszystkich rodzajach przetargów obligacji skarbowych oraz obligacji gwarantowanych. ……………………………………… (stempel firmowy i podpisy uczestnika przetargów) UPOWAŻNIENIE STAŁE Niniejszym oświadczamy, że dla podmiotu ............................................................................................................................... (nazwa uczestnika przetargów) jesteśmy uczestnikiem rozliczającym. Upoważniamy NBP do: - dokonywania rozliczeń pieniężnych na naszym rachunku bieżącym w Departamencie Systemu Płatniczego NBP nr .................................................................................. z tytułu transakcji dokonanych przez ww. podmiot na wszystkich rodzajach przetargów bonów skarbowych; - wystawiania dowodów ewidencyjnych, na podstawie których KDPW S.A. wystawi zlecenia obciążające nasz rachunek bankowy w NBP z tytułu transakcji dokonanych przez ww. podmiot na wszystkich rodzajach przetargów obligacji skarbowych i obligacji gwarantowanych. Jednocześnie informujemy, że bony skarbowe stanowiące przedmiot powyższych transakcji będą rejestrowane w Rejestrze Papierów Wartościowych na naszym rachunku numer ................................................................................................................. w portfelu .......................................................... ............................................................................................................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika rozliczającego) UPOWAŻNIENIE STAŁE Niniejszym oświadczamy, że dla podmiotu ............................................................... (nazwa uczestnika przetargów) jesteśmy uczestnikiem rozliczającym. Jednocześnie upoważniamy NBP do wystawiania dowodów ewidencyjnych uznających lub obciążających nasze konto depozytowe w KDPW, numer ..........................................., z tytułu transakcji dokonanych przez ww. podmiot na wszystkich rodzajach przetargów obligacji skarbowych oraz obligacji gwarantowanych. ............................................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika rozliczającego) (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 POTWIERDZENIE Wyrażamy zgodę na obciążenie w dniu ....................... naszego rachunku bieżącego w Departamencie Systemu Płatniczego NBP nr ................................................... z tytułu zakupu bonów skarbowych na przetargu podstawowym i przetargu uzupełniającym przez ............................................................... (nazwa uczestnika przetargów) kwotą wynikającą z ceny zakupu w wysokości ................................................... (słownie ...............................................................) złotych. (stempel firmowy i podpisy uczestnika rozliczającego) OŚWIADCZENIE Oświadczamy, że ................................................................. w dniu 1) .......................................... (nazwa uczestnika przetargów) posiada na prowadzonym przez nas dla tego podmiotu indywidualnym rachunku bonów skarbowych .................................................. sztuk bonów, o dacie zapadalności ...................... i kodzie ISIN ........................................... Łączna wartość nominalna tych bonów wynosi: ................................................................. (słownie: ......................................................... ) złotych. ........................................................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika rozliczającego) 1) Dzień określony przez Ministra Finansów jako termin zapłaty ceny odkupu za odkupione bony skarbowe. Numer dokumentu ............................................................... (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 nr obciążanego / uznawanego$^{1)}$ rachunku bankowego w NBP nr rachunku bonów skarbowych w RPW, na który nabywane / z którego zbywane$^{1)}$ są bony OFERTA PRZETARGOWA NA ZAKUP/SPRZEDAŻ$^{1)}$ BONÓW SKARBOWYCH o terminie wykupu ......................... dd-mm-rr kod ISIN ........................................... W związku z komunikatem Ministra Finansów, dotyczącym przetargu sprzedaży/uzupełniającego/odkupu$^{1)}$ bonów skarbowych w dniu ...................... , zgłaszamy ofertę zakupu/sprzedaży$^{1)}$ ............... sztuk bonów po następujących cenach: \| Liczba sztuk \| Cena przetargowa$^{2)}$ \| \|--------------\|--------------------------\| \| \| cyfrowo \| słownie \| \| \| w zł (za wartość nominalną jednego bonu, z dokładnością do jednego grosza) \| w % (z dokładnością do czterech miejsc po przecinku) \| klucz: ........................................... Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania oferty: ............................................................... (stempel firmowy i podpisy) $^{1)}$ Niepotrzebne skreślić. $^{2)}$ W jednym dokumencie cena może być wyrażona tylko w złotych lub tylko w procentach. W przypadku przetargu uzupełniającego rubryki z ceną nie wypełnia się. OFERTA PRZETARGOWA NA ZAKUP/SPRZEDAݹ) OBLIGACJI ……………………………………… ²) serii o terminie wykupu …………….. (KOD ISIN ……………………) W związku z komunikatem Ministra Finansów/Banku Gospodarstwa Krajowego¹), dotyczącym przetargu sprzedaży/uzupełniającego/odkupu¹) obligacji w dniu ………………, zgłaszamy ofertę zakupu/sprzedaży¹) ………………… sztuk obligacji o łącznej wartości nominalnej …………………… zł (słownie:………………………………………………………… złotych) po cenach: \| Lp. \| Cena czysta ³) \| Liczba obligacji \| Łączna wartość nominalna obligacji ⁶) \| Łączna wartość przetargowa obligacji ⁷) \| Łączna wartość zakupu obligacji ⁸) \| \|-----\|----------------\|-----------------\|--------------------------------------\|----------------------------------------\|----------------------------------\| \| \| za wartość nominalną jednej obligacji ⁴) \| w % ⁵) \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem \| X \| X \| \| \| \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania oferty: ………………………………………………… (stempel firmowy i podpisy) ¹) Niepotrzebne skreślić. ²) Należy wpisać kod obligacji. ³) W jednym dokumencie cena może być wyrażona tylko w złotych lub tylko w procentach, w przypadku przetargu uzupełniającego rubryki z ceną nie wypełnia się. ⁴) Z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. ⁵) Z dokładnością do trzech miejsc po przecinku. ⁶) Rubryka 5 = wartość nominalna jednej obligacji x współczynnik indeksacji x rubryka 4. ⁷) Rubryka 6 = (rubryka 2 x współczynnik indeksacji) x rubryka 4 lub (rubryka 3 x nominal/100 x współczynnik indeksacji) x rubryka 4. ⁸) Rubryka 7 = (rubryka 2 x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki) x rubryka 4 lub (rubryka 3 x nominal/100 x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki) x rubryka 4. UWAGA: iloczyn „rubryka 2 x współczynnik indeksacji” oraz „rubryka 3 x nominal/100 x współczynnik indeksacji” podlegają zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku. Wartość współczynnika indeksacji oraz narosłe odsetki dla danej obligacji są każdorazowo publikowane przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego w komunikacie o przetargu. OFERTA PRZETARGOWA ZAMIANY OBLIGACJI przy ustalonej cenie obligacji odkupywanych/przy ustalonej cenie obligacji sprzedawanych W związku z komunikatem Ministra Finansów/Banku Gospodarstwa Krajowego, dotyczącym przetargu zamiany obligacji skarbowych / obligacji gwarantowanych, zgłaszamy ofertę zbycia …………… sztuk obligacji serii o terminie wykupu …………… (KOD ISIN PL ……………), o łącznej wartości nominalnej ………………………… zł (słownie: ……………………………… złotych), w zamian za …………… sztuk obligacji serii o terminie wykupu …………… (KOD ISIN PL ………………………………), o łącznej wartości nominalnej ……………………………… zł (słownie: ……………………………… złotych), po cenach zawartych w poniższym zestawieniu. \| Lp. \| Cena czysta 3) \| Liczba zbywanych obligacji \| Łączna wartość przetargowa zbywanych obligacji 6) \| Łączna wartość zbycia obligacji 7) \| Liczba nabywanych obligacji 8) \| \|-----\|----------------\|---------------------------\|-----------------------------------------------\|---------------------------------\|-------------------------------\| \| \| za wartość nominalną jednej obligacji 4) \| w %5) \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Razem \| X \| X \| \| \| \| Klucz Numer telefaksu: Numer telefonu: Imię i nazwisko osoby upoważnionej do potwierdzania oferty: (stempel firmowy i podpisy) 1) Niepotrzebne skreślić. 2) Należy wpisać termin wykupu obligacji (dzień – miesiąc – rok). 3) W jednym dokumencie cena może być wyrażona tylko w złotych, lub tylko w procentach. 4) Z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. 5) Z dokładnością do trzech miejsc po przecinku. 6) Rubryka 5 = (cena zamiany obligacji zbywanej/nabywanej ustalona przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego x współczynnik indeksacji) x rubryka 4. 7) Rubryka 6 = (cena zamiany obligacji zbywanej / nabywanej ustalona przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki dla jednej obligacji zbywanej / nabywanej) x rubryka 4. 8) Rubryka 7 = zaokrąglony do najbliższej wartości całkowitej wynik wyraczenia: (cena zamiany obligacji zbywanej / nabywanej ustalona przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki dla jednej obligacji zbywanej / nabywanej)/(rubryka 2 x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki dla jednej obligacji nabywanej / zbywanej) x rubryka 4 lub (cena zamiany obligacji zbywanej / nabywanej ustalona przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki dla jednej obligacji zbywanej/nabywanej)/(rubryka 3 x nominal/100 x współczynnik indeksacji + narosłe odsetki dla jednej obligacji zbywanej/nabywanej) x rubryka 4. UWAGA: iloczyn: „cena zamiany obligacji zbywanej / nabywanej ustalona przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego x współczynnik indeksacji”, iloczyn „rubryka 2 x współczynnik indeksacji” oraz iloczyn „rubryka 3 x nominal/100 x współczynnik indeksacji” podlegają zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku. Wartość współczynnika indeksacji oraz narosłe odsetki dla danej obligacji są każdorazowo publikowane przez Ministra Finansów/Bank Gospodarstwa Krajowego w komunikacie o przetargu. PROCEDURA OBSŁUGI PAKIETU KRYPTOGRAFICZNEGO Przekazywanie uczestnikowi przetargów kodu jednorazowego Przekazywanie uczestnikowi przetargów kodu jednorazowego odbywa się na podstawie upoważnienia stanowiącego wzór nr 1 do procedury, według jednego z niżej wymienionych sposobów, wybranego przez tego uczestnika: 1) odbiór osobisty przez uczestnika przetargów w siedzibie NBP – uczestnik wskazuje w upoważnieniu osobę upoważnioną do odbioru kodu; 2) pocztą elektroniczną – uczestnik przetargów upoważnia NBP do przekazania kodu jednorazowego za pośrednictwem poczty elektronicznej. W tym celu wskazuje w upoważnieniu adres poczty elektronicznej, na który zostanie przesłany zaszyfrowany plik zawierający kod jednorazowy i podaje hasło, które ma być użyte do zaszyfrowania tego pliku. Upoważnienie powinno być wypełnione w zależności od wybranego sposobu odbioru kodu jednorazowego i podpisane przez dwie osoby z karty wzorów podpisów oraz opatrzone stemplem firmowym. Potwierdzenie przez uczestnika przetargów wygenerowania certyfikatu 1. Po otrzymaniu z NBP kodu jednorazowego uczestnik przetargów przy jego pomocy generuje klucze i certyfikat, a następnie oświadczenie o wygenerowaniu kluczy i certyfikatu sporządzone zgodnie z wzorem nr 2 do procedury, przekazuje faksem na numer 22 653-21-51 lub 22 620-94-38, lub po zeskanowaniu na adres poczty elektronicznej email@example.com. Uczestnik przetargów, w drodze telefonicznej, uzyskuje w NBP potwierdzenie otrzymania przez NBP informacji o wygenerowaniu kluczy i certyfikatu. 2. Po przekazaniu potwierdzenia NBP aktywuje certyfikat uczestnika przetargów. Generowanie pierwszego certyfikatu 1. Uczestnik przetargów po otrzymaniu kodu jednorazowego wchodzi na stronę www.docert.nbp.pl i wybiera opcję „Certyfikaty użytkowe” lub „Certyfikaty testowe” jeżeli mają być wygenerowane certyfikaty dla środowiska testowego. 2. Uczestnik przetargów instaluje certyfikat Centrum Certyfikacji Kluczy NBP lub Testowego Centrum Certyfikacji Kluczy NBP (w przypadku certyfikatów testowych) znajdujący się na wyświetlanej podstronie, a następnie wybiera opcję „Kod jednorazowy” i wprowadza otrzymany kod. 3. Uczestnik przetargów podaje miejsce i nazwę pliku, w którym zostaną zapisane wygenerowane klucze i certyfikat oraz ustala hasło zabezpieczające ten plik. 4. Po wygenerowaniu kluczy i certyfikatu, uczestnik przetargów instaluje je w przeglądarce internetowej. 5. Po instalacji uczestnik przetargów sprawdza, czy certyfikat zawiera poprawne dane. 6. Wygenerowany plik zawierający klucze i certyfikaty oraz hasło chroniące ten plik będą potrzebne w procesie recertyfikacji, więc nie należy ich kasować / niszczyć. Recertyfikacja posiadanego certyfikatu Opisaną procedurę można wykonać tylko w przypadku posiadania ważnego certyfikatu. 1. Uczestnik przetargów wchodzi na stronę [www.docert.nbp.pl](http://www.docert.nbp.pl) i wybiera opcję „Certyfikaty użytkowe” lub „Certyfikaty testowe”, jeśli mają być wygenerowane klucze dla środowiska testowego. 2. Na wyświetlanej podstronie uczestnik przetargów wybiera opcję „Klucz firmowy dla przeglądarki”. 3. Po otrzymaniu prośby o wskazanie pliku z kluczami, wskazuje lokalizację pliku pfx z aktualnie używanymi kluczami, a następnie podaje hasło zabezpieczające ten plik (ustalone przy pierwszym generowaniu kluczy i certyfikatu). 4. Po wygenerowaniu nowych kluczy i certyfikatu uczestnik przetargów podaje miejsce i nazwę pliku, w którym zostaną zapisane nowe klucze i certyfikat. Hasło chroniące nowe klucze będzie identyczne z hasłem wskazanym w punkcie 3. 5. Wygenerowane klucze i certyfikat uczestnik przetargów instaluje w przeglądarce. 6. Jeżeli certyfikat uczestnika przetargów wygasł lub został unieważniony, musi on wystąpić do DOK o wydanie nowego kodu jednorazowego i przeprowadzić procedure identyczną do przeprowadzonej w przypadku generowania pierwszego certyfikatu. Zgłoszenie unieważnienia certyfikatu określa wzór numer 3 do procedury. Wzór nr 1 do procedury (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 UPOWAŻNIENIE \| \| Osoba upoważniona do odbioru kodu jednorazowego \| Imię i nazwisko \| \|---\|-------------------------------------------------\|-----------------\| \| \| \| Seria i numer dowodu osobistego \| \| \| Upoważniamy NBP do przekazania kodu jednorazowego na wskazany przez nas adres poczty elektronicznej: \| \|---\|--------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| \| Hasło zabezpieczające plik z kodem jednorazowym \| \|---\|-------------------------------------------------\| Tabela powinna być wypełniona czytelnie, drukowanymi literami. (stempel firmowy i podpisy uczestnika przetargów) 1) Nie dotyczy osób fizycznych. Oświadczenie należy przesłać na numer faksu: 22 653-21-51 lub 22 620-94-38 Potwierdzenie otrzymania przez NBP oświadczenia można uzyskać pod numerami telefonów: 22 653-15-86, 22 653-29-23, 22 653-22-39 .......................................................................... (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 .......................................................................... (nazwa uczestnika przetargów) OŚWIADCZENIE Oświadczamy, że w dniu .................................. zostały wygenerowane klucze oraz certyfikat na podstawie otrzymanego od NBP kodu jednorazowego. Prosimy o uaktywnienie tego certyfikatu w systemie ELBON2. .......................................................................... (stempel firmowy i podpisy) uczestnika przetargów Zgłoszenie należy przesłać na numer faksu: 22 653-21-51 lub 22 620-94-38 Potwierdzenie otrzymania przez NBP zgłoszenia można uzyskać pod numerami telefonów: 22 653-15-86, 22 653-29-23, 22 653-22-39 (miejscowość, data) NARODOWY BANK POLSKI Departament Operacji Krajowych 00-919 Warszawa ul. Świętokrzyska 11/21 ZGŁOSZENIE UNIEWAŻNIENIA CERTYFIKATU W związku z zagubieniem, ujawnieniem, podejrzeniem ujawnienia, zniszczeniem klucza prywatnego ................................................................ (nazwa uczestnika przetargów) proszę o unieważnienie certyfikatu o numerze seryjnym ........................................... (stempel firmowy i podpisy uczestnika przetargów) 1) Niepotrzebne skreślić. UCHWAŁA NR 73/2010 ZARZĄDU NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 23 grudnia 2010 r. zmieniająca uchwałę w sprawie wprowadzenia „Regulaminu refinansowania banków kredytem lombardowym oraz kredytem w ciągu dnia operacyjnego przez Narodowy Bank Polski” Na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, Nr 126, poz. 1070, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1208, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1385 i 1387 i Nr 241, poz. 2074, z 2003 r. Nr 50, poz. 424, Nr 60, poz. 535, Nr 65, poz. 594, Nr 228, poz. 2260 i Nr 229, poz. 2276, z 2004 r. Nr 64, poz. 594, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546 i Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 85, poz. 727, Nr 167, poz. 1398 i Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 157, poz. 1119, Nr 190, poz. 1401 i Nr 245, poz. 1775, z 2007 r. Nr 42, poz. 272 i Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, Nr 192, poz. 1179, Nr 209, poz. 1315 i Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz. 341, Nr 65, poz. 545, Nr 71, poz. 609, Nr 127, poz. 1045, Nr 131, poz. 1075, Nr 144, poz. 1176, Nr 165, poz. 1316, Nr 166, poz. 1317, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540 oraz z 2010 r. Nr 40, poz. 226, Nr 81, poz. 530, Nr 126, poz. 853 i Nr 182, poz. 1228) uchwala się, co następuje: § 1. W załączniku do uchwały nr 7/2010 Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu refinansowania banków kredytem lombardowym oraz kredytem w ciągu dnia operacyjnego przez Narodowy Bank Polski” (Dz. Urz. NBP Nr 4, poz. 4) wprowadza się następujące zmiany: 1) w § 7 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Dokumenty, o których mowa w § 6 pkt 3 i 4, bank przekazuje w sposób przewidziany dla składania ofert i zleceń, określony w „Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych”, stanowiącym załącznik do uchwały nr 71/2010 Zarządu NBP z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Rejestru Papierów Wartościowych” (Dz. Urz. NBP Nr 20, poz. 22), z zastrzeżeniem postanowień niniejszego Regulaminu.”; 2) w załączniku nr 1 do Regulaminu: a) w § 1 w pkt 2 wyrażenie: „(Dz. Urz. NBP Nr 4, poz. 4)” zastępuje się wyrażeniem: „(Dz. Urz. NBP Nr 4, poz. 4 i Nr 20, poz. 24)”. b) § 16 otrzymuje brzmienie: „§ 16. 1. Bank przekazuje dokumenty, o których mowa w § 6 pkt 4 Regulaminu, w sposób przewidziany dla składania ofert i zleceń, określony w „Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych”, stanowiącym załącznik do uchwały nr 71/2010 Zarządu NBP z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Rejestru Papierów Wartościowych” (Dz. Urz. NBP Nr 20, poz. 22), z zastrzeżeniem postanowień Regulaminu.” 3) w załączniku nr 2 do Regulaminu: a) w § 1 wyrażenie: „(Dz. Urz. NBP Nr 4, poz. 4)” zastępuje się wyrażeniem: „(Dz. Urz. NBP Nr 4, poz. 4 i Nr 20, poz. 24)”. b) § 10 otrzymuje brzmienie: „§ 10. 1. Bank przekazuje zlecenia w sposób przewidziany dla składania ofert i zleceń, określony w „Regulaminie Rejestru Papierów Wartościowych”, stanowiącym załącznik do uchwały nr 7/2010 Zarządu NBP z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia „Regulaminu Rejestru Papierów Wartościowych” (Dz. Urz. NBP Nr 20, poz. 22), z zastrzeżeniem postanowień Regulaminu.” 2. Strony zobowiązują się do uznawania dokumentów przekazywanych w sposób określony w ust. 1, z wyłączeniem dokumentów przekazywanych drogą telefaksoową, jako równoważnych dokumentom opatrzonym odrebnymi podpisami osób upoważnionych przez Bank i wymienionych w karcie wzorów podpisów, stanowiącej załącznik nr 3 do Regulaminu.”. § 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem 28 grudnia 2010 r. Przewodniczący Zarządu Narodowego Banku Polskiego: M. Belka Cena brutto prenumeraty na 2011 r. (w tym 7% VAT) – 480 zł Wydawca: Narodowy Bank Polski. Redakcja: Departament Prawny, 00-919 Warszawa, ul. Świętokrzyska 11/21; http://www.nbp.pl Wpłaty na prenumeratę przyjmują: 1) jednostki kolportażowe RUCH S.A. właściwe dla miejsca zamieszkania. Termin przyjmowania wpłat na prenumeratę krajową do 5-go dnia każdego miesiąca poprzedzającego okres rozpoczęcia prenumeraty. Infolinia 0-804-200-600, www.ruch.com.pl. Dostawa egzemplarzy następuje w uzgodniony sposób; od osób lub instytucji zamieszkałych lub mających siedzibę w miejscowościach, w których nie ma jednostek kolportażowych „Ruch”; wpłaty należy wnieść na konto: „Ruch” S.A. Oddział Krajowej Dystrybucji Prasy w PBK S.A. XIII Oddział W-wa Nr 11101053-16551-2700-1-67 lub w kasach Oddziału Krajowej Dystrybucji Prasy, ul. Towarowa 28, czynnych codziennie od poniedziałku do piątku w godz. 8<sup>h</sup>-14<sup>h</sup>, jeżeli cena czasopisma w prenumeracie przewyższa kwotę 2,00/-egz. Dostawa w takim przypadku odbywa się pocztą zwykłą w ramach opłaconej prenumeraty, tzn. „pod opaską”. 2) Urzędy pocztowe przyjmują przedpłaty do dnia 25 listopada na rok następny od prenumeratorów obsługiwanych przez te urzędy oraz przez doręczycieli na wsi i w miejscowościach, gdzie dostęp do urzędu pocztowego jest utrudniony. Informacja tel. 0 22 826 75 11. Przedpłaty na prenumeratę przyjmują także: 3) KOLPORTER D.P. Sp. z o.o., 25-528 Kielce, ul. Zagóraska 61, tel. w Warszawie 0 22 577 14 27, inf. 0-801-205-555, http://sa.kolporter.com.pl/; 4) GARMOND PRESS S.A., 31-034 Kraków, ul. Lubicz 3, tel. w Warszawie 0 22 836 70 08, fax 0 22 836 69 21. Prenumeratę ze zleceniem wysyłki za granicę przyjmuje w terminie do dnia 31 października na rok następny RUCH S.A. Oddział Krajowej Dystrybucji Prasy, ul. Jana Kazimierza 31/33, fax: 0 22 532 87 32; tel. 0 22 532 87 31, 0 22 532 88 16, 0 22 532 88 20; internet: www.ruch.pol.pl; www.exportim.com; konto w PEKAO S.A. IV O/Warszawa 68124010531111000004430494. Reklamacje z powodu niedoreczenia dziennika należy składać w rejonowych Oddziałach RUCH S.A., w których opłacona została prenumerata, w terminie 15 dni po otrzymaniu następnego numeru. Egzemplarze bieżące (poza prenumeratą) oraz z lat ubiegłych można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Departamencie Prawnym NBP, ul. Świętokrzyska 11/21, 00-919 Warszawa, tel. 0 22 653 25 55 lub 0 22 585 41 16, fax 0 22 653 26 96 lub 0 22 653 11 14. Wpłaty na konto NBP DOR WOC 87 1010 0000 0000 1323 9600 0000, z zaznaczeniem: należność za Nr (rok) Dz. Urz. NBP.	<urn:uuid:fef215d5-84a4-4010-b56d-24a8ff18a545>	finepdfs	1.265625	CC-MAIN-2024-18	https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/09/dzu20_10.pdf	2024-04-16T13:25:42+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817095.3/warc/CC-MAIN-20240416124708-20240416154708-00028.warc.gz	399,480,198	0.999539	0.999997	0.999997	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 2549, 5484, 9558, 13250, 16478, 20089, 24928, 28577, 30942, 34710, 38328, 41620, 45526, 48422, 51393, 52824, 55864, 59034, 62074, 63635, 64426, 65084, 65662, 66785, 67674, 70163, 72739, 74850, 75656, 76578, 77200, 78532, 80878, 83759, 85685, 8738...	2	0
BIULETYN INFORMACYJNY za rok 2002 Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej ul. Wólczańska 213, 90-924 Łódź tel. +48 –42 6313700, fax +48 –42 6365663 Internet: http://wipos.p.lodz.pl e-mail: firstname.lastname@example.org Komitet redakcyjny biuletynu: mgr inż. Anna Aulak Wanda Ignatowska Nakładem Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska PL # SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 WŁADZE WYDZIAŁU 8 - WŁADZE DZIEKAŃSKIE 8 - RADA WYDZIAŁU 8 PRACOWNICY WYDZIAŁU 9 - KATEDRA APARATURY PROCESOWEJ K-101 9 - KATEDRA INŻYNIERII CHEMICZNEJ K-102 10 - KATEDRA INŻYNIERII BIOPROCESOWEJ K-103 10 - KATEDRA SYSTEMÓW INŻYNIERII ŚRODOWISKA K-104 10 - KATEDRA PROCESÓW CIEPLNYCH I DYFUZYJNYCH K-105 11 - KATEDRA TERMODYNAMIKI PROCESOWEJ K-106 12 - SŁUŻBY ADMINISTRACYJNO-TECHNICZNE 12 - FUNKCJE PEŁNIONE I STANOWISKA ZAJMOWANE PRZEZ PRACOWNIKÓW WYDZIAŁU 14 DZIAŁALNOŚĆ WYDZIAŁU 18 - GŁÓWNE KIERUNKI BADAŃ 18 - DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWA 19 - BADANIA WŁASNE 20 - PROJEKTY BADAWCZE KBN 20 - PROJEKTY BADAWCZE ZAMAWIANE 21 - PROJEKTY BADAWCZE W RAMACH WSPÓŁPRACY Z ZAGRANICĄ 22 - BIBLIOTEKA 22 DOROBEK NAUKOWY WYDZIAŁU W 2002 ROKU 23 - MONOGRAFIE NAUKOWE, PODRĘCZNIKI AKADEMICKIE 23 - ROZDZIAŁY W WYDAWNICTWIE ZWARTYM 23 - PUBLIKACJE RECENZOWANE 23 \| Section \| Page \| \|------------------------------------------------------------------------\|------\| \| Publikacje w czasopismach wyróżnionych z listy filadelfijskiej Instytutu Informacji Naukowej \| 25 \| \| Publikacje w innych czasopismach recenzowanych (zagranicznych i krajowych) \| 28 \| \| Publikacje w recenzowanym wydawnictwie zbiorowym i w materiałach konferencyjnych \| 33 \| \| MATERIAŁY KURSU \| 40 \| \| PATENTY I WDROŻENIA \| 40 \| \| WSPÓŁPRACA Z ZAGRANICĄ \| 41 \| \| KONFERENCJE I SYMPOZJA ZORGANIZOWANE W 2002 ROKU \| 50 \| \| STUDIA I STUDENCI \| 51 \| \| KOŁO NAUKOWE \| 51 \| \| FORMY KSZTAŁCENIA \| 52 \| \| PLAN STUDIÓW \| 53 \| \| STUDIUM DOKTORANCKIE \| 68 \| \| STUDIA PODYPLOMOWE \| 71 \| \| OCHRONA ŚRODOWISKA \| 71 \| \| BEZPIECZEŃSTWO PROCESÓW PRZEMYSŁOWYCH \| 72 \| \| CENTRUM UNIWERSYTETU BAŁTYCKIEGO W POLITECHNICE ŁÓDZKIEJ \| 74 \| \| POZYSKANE APARATY I PRZYRZĄDY NAUKOWE \| 75 \| \| WYDARZENIA 2002 \| 75 \| \| KRONIKA TOWARZYSKA \| 77 \| \| KOMENTARZ KOŃCOWY \| 79 \| WPROWADZENIE Kolejne VII wydanie Biuletynu Informacyjnego Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska PŁ obejmuje wyjątkowo bogaty w wydarzenia okres roku 2002-go. W dniach 6-7 lutego odbyły się uroczystości związane z 10-leciem wydziału, 30-leciem Instytutu Inżynierii Chemicznej w Politechnice Łódzkiej oraz 70-tą rocznicą urodzin prof. zw. dr hab. inż. Zdzisława Kemblowskiego. Rozpoczęło je uroczyste posiedzenie Senatu PŁ w auli wydziału. Po okolicznościowych przemówieniach zaszczytnym tytułem dr h. c. PŁ został uhonorowany prof. Roger Brian Keey - wybitny uczeń w dziedzinie inżynierii chemicznej, a szczególnie w teorii i technice suszenia. Prof. R. B. Keey w ostatnim okresie swojej kariery zawodowej związany był z uniwersytetem Canterbury w Nowej Zelandii, gdzie wielokrotnie przebywali na stażach naukowych pracownicy naszego wydziału. Kolejnym punktem programu było odsłonięcie tablicy pamiątkowej profesora Mieczysława Serwińskiego - twórcy łódzkiej szkoły inżynierii chemicznej, jednego z pionierów tej dyscypliny w Polsce. Odbiło się to w asyście córki i syna Pana Profesora. Drugi dzień uroczystości poświęcony był jubileuszowi 70-lecia profesora Zdzisława Kemblowskiego. - pierwszego dziekana wydziału, założonego dla naszej społeczności uczonego i nauczyciela akademickiego. Pierwsza część miała miejsce w wypełnionej auli wydziału z udziałem władz uczelni, a uwieńczył ją koncert muzyki klasycznej. W godzinach popołudniowych odbyło się seminarium naukowe zorganizowane przez Polskie Towarzystwo Reologii Technicznej, które powstało z inicjatywy Jubilata i którego prof. Z. Kemblowski był pierwszym przewodniczącym. W czasie tego dwudniowego Święta Wydziału gościliśmy u nas wielu wybitnych uczonych z wyższych uczelni łódzkich jak również z różnych instytucji naukowych krajowych i zagranicznych. Z okazji Jubileuszu wydziału ukazał się specjalny zeszyt "Życia Uczelni" oraz opracowanie książkowe "Inżynieria chemiczna i procesowa w Łodzi - krótki zarys historii" autorstwa mgr inż. Urszuli Cywińskiej. W połowie maja gościliśmy na wydziale Zespół Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej, który dokonał oceny warunków kształcenia na naszym wydziale w ramach kierunku: inżynieria chemiczna i procesowa. Ocena wypadła dla nas bardzo korzystnie i w konsekwencji otrzymaliśmy "Certyfikat nr 72/202 Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich, która w uznaniu wysokiej jakości kształcenia, na wniosek Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej, uchwala z dnia 28 czerwca 2002 r. udzieliła kierunkowi inżynieria chemiczna i procesowa prowadzonemu na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska PŁ akredytacji na 5 lat". W roku 2002 grupa naszych pracowników uzyskała awanse naukowe. Tytuły profesora nauk technicznych otrzymali: prof. dr hab. Maria Mucha i prof. dr hab. inż. Jacek Tyczkowski, natomiast stopień naukowy dr hab. w dyscyplinie inżynieria środowiska otrzymał dr hab. Jerzy Skrzypski. Nasza Rada Wydziału przeprowadziła ponadto kolokwium habilitacyjne dr inż. Włodzimierza Ciesielczyka z Politechniki Krakowskiej. Wniosek o nadanie dr inż. W. Ciesielczykowi stopnia dr habilitowanego został zatwierdzony przez Centralną Komisję ds. tytułu i stopni naukowych. W roku 2002 nasza Rada Wydziału nadała również stopnie dr nauk technicznych 11 osobom. Są to: Osama Abo Zebida, Andrzej Obraniak, Agnieszka Deląg, Magdalena Orczykowska, Piotr Rośłak, Beata Szulczewska, Marcin Bizukojć, Konrad Olejnik, Agnieszka Wysocka-Robak, Piotr Owczarz i Marek Sosno. Wszystkim wyżej wymienionym osobom serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych wspaniałych osiągnięć. Rok 2002 był również okresem wyborów. Ze względów formalnych (kadencyjność) nastąpić musiała zmiana na stanowiskach prodziekanów naszego wydziału. Przed wyborami rada Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska podjęła uchwałę o zwiększeniu liczby prodziekanów do trzech. Nowy skład władz dziekańskich zamieszczony jest w dalszej części biuletynu. Ponadto w skali ogólnopolskiej odbyły się wybory do Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego oraz Centralnej Komisji ds. tytułu i stopni naukowych na kadencje 2003-2005. Ponownie do tych gremiów wybrani zostali pracownicy naszego wydziału: dr inż. Kazimierz Wańkowicz (R.G.Sz.W.) i prof. Andrzej Heim (C.K.). Od października 2002 na emeryturę przeszli: wielce zaślubony dla naszego środowiska, pierwszy dziekan wydziału prof. Zdzisław Kemblowski oraz dr inż. Andrzej Tyczkowski związany z Politechniką Łódzką i inżynierią chemiczną od początku swojej pracy zawodowej. Zgodnie z przyjętymi w uczelni i na wydziale obyczajami prof. Z. Kemblowski został zatrudniony na 1/3 etatu, natomiast dr A. Tyczkowski na podstawie umowy zlecenia (godziny dydaktyczne). Biuletyn ten powstaje w momencie, gdy znany jest już bilans finansów Uczelni po 2002 roku. Na tle bardzo złego wyniku finansowego Politechniki rezultat naszego wydziału jest dobry. Moim życzeniem jest, aby w bieżącym i w następnych latach sytuacja naszego wydziału nie pogorszyła się, a całej uczelni znacznie polepszyła. Mapka lokalizacji katedr Wydziału Legenda: 1 – gmach główny Wydziału, katedry K-101, K-102, K-104 2 – hala technologiczna 3 – gmach Chemii Spożywczej, katedra K-103 4 – pawilon Garbarstwa, katedra K-101 5 – „pałacyk”, dziekanat, sekretariat, księgowość oraz katedra K-104 6 – nowy pawilon „fabryka”, katedra K-105 i K-106 WŁADZE WYDZIAŁU WŁADZE DZIEKAŃSKIE Dziekan Wydziału – prof. dr hab. inż. Andrzej Heim Prodziekan d/s Nauki – prof. dr hab. inż. Władysław Kamiński Prodziekan d/s Studenckich – dr hab. inż. Czesław Kuncewicz, prof. nadzw. PŁ Prodziekan d/s Kształcenia – prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński RADA WYDZIAŁU prof. dr hab. inż. Andrzej Heim prof. dr hab. inż. Władysław Kamiński prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński dr hab. inż. Czesław Kuncewicz prof. ndzw. PŁ prof. dr hab. inż. Andrzej Górań prof. dr hab. inż. Stanisław Ledakowicz prof. dr hab. Maria Mucha prof. dr hab. inż. Oleks Piddubniak prof. dr hab. inż. Kazimierz Przybysz prof. dr hab. inż. Czesław Strumiło prof. dr hab. inż. Jacek Tyczkowski prof. dr hab. inż. Piotr Wodziński prof. dr hab. inż. Roman Zarzycki dr hab. inż. Marek Dziubiński prof. ndzw. PŁ dr hab. inż. Zdzisław Pakowski prof. ndzw. PŁ dr hab. inż. Jerzy Petera prof. ndzw. PŁ dr hab. Jerzy Skrzypski dr hab. inż. Lech Nowicki dr inż. Henryk Fidos dr inż. Mirosław Imbierowicz dr inż. Teresa Jamroz dr inż. Jerzy Sęk dr inż. Jacek Stelmach mgr inż. Dorota Michalak mgr inż. Andrzej Serwiński mgr inż. Witold Sujka studentka Anna Styś studentka Kamila Filipiak student Paweł Budziewski Z głosem doradczym uczestniczą: dr hab. inż. Witold Świątkowski prof. ndzw. PŁ mgr inż. Andrzej Tloczek PRACOWNICY WYDZIAŁU KATEDRA APARATURY PROCESOWEJ K-101 Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Andrzej Heim tel. 37 30 Profesor prof. dr hab. inż. Piotr Wodziński tel. 37 40 adiunkt dr hab. inż. Czesław Kuncewicz, prof. nadzw. PŁ tel. 37 27 dr inż. Tadeusz Gluba tel. 37 19 dr inż. Remigiusz Modrzewski tel. 37 96 dr inż. Andrzej Obraniak tel. 37 12 dr inż. Kazimierz Wojciech Pyć tel. 37 14 dr inż. Edward Rzyski tel. 37 28 dr inż. Marek Solecki tel. 37 96 dr inż. Jacek Stelmach tel. 37 27 dr inż. Marek Tomalczyk tel. 37 14 starszy wykładowca dr inż. Bogusław Kochański tel. 37 29 dr inż. Tomasz Olejnik tel. 37 12 wykładowca mgr inż. Franciszek Szabliński tel. 37 29 mgr inż. Jan Kasznia tel. 37 11 asystent mgr inż. Sylwia Frączak tel. 37 97 mgr inż. Robert Kaźmierczak tel. 37 12 mgr inż. Agata Niedzielska tel. 37 12 specjaliści chemicy mgr inż. Urszula Kamionowska tel. 37 30 mgr inż. Marek Pietrzykowski tel. 37 27 technik Agata Krenc tel. 37 27 starszy technik Grażyna Wytykowska tel. 37 30 KATEDRA INŻYNIERII CHEMICZNEJ K-102 Kierownik Katedry: dr hab. inż. Marek Dziubiński prof. nadzw. PŁ tel. 37 34 Profesor prof. dr hab. inż. Zdzisław Kemblowski tel. 37 22 adiunkt dr inż. Paweł Budzyński tel. 37 06 dr inż. Henryk Fidos tel. 37 05 dr inż. Tomasz Kiljański tel. 37 72 dr inż. Jerzy Sęk tel. 37 22 dr inż. Jarosław Sowiński tel. 37 05 specjalista chemik dr inż. Piotr Owczarz tel. 37 05 wykładowca mgr inż. Wojciech Strzelecki tel. 37 05 starszy technik Krystyna Okupska tel. 37 36 KATEDRA INŻYNIERII BIOPROCESOWEJ K-103 Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Stanisław Ledakowicz tel. 37 15 adiunkt dr inż. Paweł Głuszczyk tel. 37 38 dr inż. Teresa Jamroz tel. 37 38 dr inż. Barbara Kozłowska tel. 37 78 dr inż. Liliana Krzystek tel. 37 38 dr inż. Jacek Miller tel. 37 93 dr inż. Andrzej Wieczorek tel. 37 37 asystent dr inż. Marcin Bizukojć tel. 37 38 mgr inż. Beata Pawłowska tel. 37 38 mgr inż. Paweł Stolarek tel. 37 48 specjalista mechanik mgr inż. Włodzimierz Krysztofczyk tel. 37 38 specjalista chemik mgr inż. Barbara Sencio tel. 37 38 mgr Ewa Stelmach tel. 37 38 chemik Urszula Szalewska tel. 37 38 KATEDRA SYSTEMÓW INŻYNIERII ŚRODOWISKA K-104 Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Roman Zarzycki tel. 37 42 adiunkt dr inż. Ewa Bem tel. 37 79 dr inż. Andrzej Chacuk tel. 37 46 dr inż. Longin Chruściński tel. 37 21 dr inż. Mirosław Imbierowicz tel. 37 95 dr inż. Hanna Kierzkowska-Pawlak tel. 37 74 dr inż. Sławomir Kuberski tel. 37 74 dr inż. Adam Markowski tel. 37 45 dr hab. inż. Lech Nowicki tel. 37 81 dr Jerzy Skrzypski tel. 37 09 dr inż. Marek Stelmachowski tel. 37 21 dr inż. Grzegorz Wielgosiński tel. 37 95 dr inż. Anna Wolborska tel. 37 94 dr Alicja Zawadzka tel. 37 09 starszy wykładowca dr inż. Andrzej Cieślak tel. 37 47 dr inż. Zofia Mikołajczyk tel. 37 79 dr inż. Piotr Pustelnik tel. 37 43 asystent mgr inż. Ewa Walkowska tel. 37 26 specjalista chemik mgr inż. Anna Aulak tel. 37 43 mgr inż. Kalina Pilecka-Bujnowicz tel. 37 94 mgr inż. Katarzyna Sikora tel. 37 20 mgr inż. Maria Troszkiewicz tel. 37 93 specjalista fizyk dr Zofia Modrzejewska tel. 37 26 chemik mgr inż. Henryk Pawlak tel. 37 44 mgr inż. Iwona Turant tel. 37 26 samodzielny referent Dobrochna Lis tel. 37 42 KATEDRA PROCESÓW CIEPLNYCH I DYFUZYJNYCH K-105 Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński tel. 37 73 Profesor prof. dr hab. inż. Czesław Strumiło tel. 37 35 Prof. ndzw. PŁ prof. dr hab. inż. Oleks Piddubniak tel. 37 78 Prof. ndzw. PŁ dr hab. inż. Zdzisław Pakowski tel. 37 31 adiunkt dr hab. inż. Andrzej Górak dr inż. Krzysztof Ciesielski tel. 37 91 dr inż. Grzegorz Rogacki tel. 37 24 dr inż. Jan Stawczyk tel. 37 16 dr inż. Paweł Wawrzyniak tel. 37 24 starszy wykładowca dr inż. Janusz Adamiec tel. 37 84 dr inż. Janusz Grochowski tel. 37 75 dr inż. Ryszard Krauze tel. 37 80 dr inż. Romuald Żyła tel. 37 82 wykładowca mgr inż. Zdzisław Bartczak tel. 37 76 specjalista chemik inż. Halina Marczak tel. 37 83 chemik mgr inż. Dorota Michalak tel. 37 83 starszy technik Kazimierz Reszpondek tel. 37 10 KATEDRA TERMODYNAMIKI PROCESOWEJ K-106 Kierownik Katedry: prof. dr hab. inż. Władysław Kamiński tel. 37 08 Profesor prof. dr hab. Maria Mucha tel. 37 85 prof. dr hab. Jacek Tyczkowski tel. 37 23 dr hab. inż. Jerzy Petera prof. ndzw. PŁ tel. 37 07 adiunkt dr inż. Piotr Kazimierski tel. 36 94 dr inż. Elwira Tomczak tel. 37 88 dr inż. Andrzej Tyczkowski tel. 37 86 dr inż. Kazimierz Wańkowicz tel. 37 86 wykładowca mgr inż. Urszula Cywińska tel. 37 99, 36 96 asystent dr inż. Witold Kwapiński tel. 37 87 starszy chemik dr inż. Joanna Marszałek tel. 37 02 chemik dr inż. Edyta Grosicka tel. 37 88 starszy referent techn. inż. Paweł Kubiak tel. 37 02 SŁUŻBY ADMINISTRACYJNO-TECHNICZNE Z-ca dziekana ds adm.-tech. mgr inż. Adam Słoniowski tel. 37 33 BIURO sam. referent Barbara Jabłońska tel. 37 25 Jadwiga Jarczyńska tel. 37 25 Sabina Jędrzejczyk tel. 37 00 Halina Korobczuk tel. 37 25 sam. księgowy Jerzy Woźniakowski tel. 37 25 DZIEKANAT sam. referent Ewa Matusiak tel. 37 41 Maria Pakuła tel. 37 41 st.referent Elżbieta Szpakowska tel. 37 77 ZESPÓŁ TECHNICZNEJ OBSŁUGI DYDAKTYKI specjalista mgr Joanna Janczyk tel. 37 82 specjalista chemik mgr inż. Jan Kołodziejski tel. 37 17 mgr inż. Andrzej Serwiński tel. 37 70 mgr inż. Andrzej Tloczek tel. 37 10 specjalista chemik mgr inż. Janusz Niedźwiecki tel. 37 11, 37 96 specjalista mechanik mgr inż. Marek Nowicki tel. 37 17 st. technik Anna Krawczyk tel. 37 41 technik Ewa Koriat tel. 37 26 BIBLIOTEKA bibliotekarz Wanda Ignatowska tel. 37 77 WARSZTAT st. mistrz Grzegorz Gutowski tel. 37 18 st. technik Maciej Kryczka tel. 37 18 Zbigniew Marcinkowski tel. 37 18 robotnik wys. wykw. Kazimierz Jakóbowski tel. 37 18 OBSŁUGA porządkowa pom. dydakt. Barbara Bednarska Krystyna Brzóska Wiesława Sygulska Elżbieta Woźniakowska pracownik gospodarczy Marzena Bilińska Anna Downar-Klepczarek Grażyna Parandyk Elżbieta Partyka st. woźna Anna Krych Halina Pęsieck Halina Strzelak st. woźny Józef Tomczak tel. 37 18 (Uwaga: Podane numery telefonów są numerami wewnętrznymi PŁ, dzwoniąc spoza Politechniki należy przed podanym numerem wybrać 631) FUNKCJE PEŁNIONE I STANOWISKA ZAJMOWANE PRZEZ PRACOWNIKÓW WYDZIAŁU Prof. dr hab. inż. Andrzej Heim – Dziekan Wydziału – członek Centralnej Komisji ds. Tytułu i Stopni Naukowych – członek Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej Polskiej Akademii Nauk – członek International Scientific Council for Conveying and Handling of Particulate Solids – członek Sekcji Mechanizacji Przetwórstwa Rolno-Spożywczego Komitetu Techniki Rolniczej PAN – członek Podsekcji Przepływów Wielofazowych Sekcji Mechaniki Płynów Komitetu Mechaniki PAN – członek Łódzkiego Towarzystwa Naukowego – członek Rady Redakcyjnej czasopisma Fizykochemiczne Problemy Mineralurgii Prof. dr hab. inż. Władysław Kamiński – Prodziekan ds. Nauki – pełnomocnik JM Rektora ds. Kształcenia Ustawicznego w PŁ – przewodniczący Walnego Zgromadzenia Stowarzyszenia Edukacji Ustawicznej Menedżerów i Inżynierów – członek Polskiego Towarzystwa Chemicznego – Sekcja Membranowa – członek Polskiego Towarzystwa Chitynowego – członek Polskiego Towarzystwa Sztucznych Sieci Neuronowych Prof. dr hab. inż. Zdzisław Kemblowski – członek Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN – prezes Polskiego Towarzystwa Reologii Technicznej – przewodniczący Sekcji Reologii Technicznej Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej Polskiej Akademii Nauk – członek Podsekcji Przepływów Wielofazowych, Sekcji Mechaniki Płynów Komitetu Mechaniki PAN – przewodniczący Wydziału V Nauk Technicznych Łódzkiego Towarzystwa Naukowego – członek Komisji Ekspertów Ministra Edukacji Narodowej – członek Komitetu Redakcyjnego „Applied Mechanics and Engineering” – członek honorowy Brytyjskiego Towarzystwa Reologicznego Prof. dr hab. inż. Stanisław Ledakowicz - członek Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN, od 1993 roku - członek założyciel Societas Humboldtiana Polonorum, - członek Rady Naukowej Instytutu Włókiennictwa od 1992 roku, - przewodniczący Polsko-Niemieckiej Sieci Naukowej w dziedzinach ochrony środowiska, bezpieczeństwa procesowego i technologii energetycznych INCREASE z siedzibami w Oberhausen i Gliwicach, 1997 - prezydent Łużyckiej Akademii Nauk Przyrodniczych LANAKA e.V. w Cottbus, Niemcy, 1994 - przedstawiciel Polski w Sekcji Inżynierii Biochemicznej Europejskiej Federacji Biotechnologii (EFB) z siedzibą we Frankfurcie nad Menem, 1994 - członek Dyrektoriatu Europejsko-Afrykańskiej Sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Ozonowego (IO₃A) z siedzibą w Paryżu, od 2000 roku, - ekspert Unii Europejskiej w V Ramowym Programie EU w programach „Quality of Life – Cell factories” i Funduszu Stypendialnego Marie Curie, 1998 - członek Rady Redakcyjnej czasopisma Bioprocess & Biosystem Engineering, Springer Verlag, od roku 2001. Prof. dr hab. Maria Mucha - wiceprezes Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Fizycznego - członek Polskiego Towarzystwa Chitynowego Prof. Czesław Strumiłło krajowe - członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk - wiceprzewodniczący Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN - przewodniczący Sekcji Suszarnictwa tego Komitetu - wiceprezes Oddziału PAN w Łodzi - członek Rady ds. Nauki i Szkolnictwa Wyższego przy Prezydencie m. Łodzi - przewodniczący Komisji Promocji Nauki przy w/w Radzie - przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Włókiennictwa w Łodzi - członek Rady Naukowej Instytutu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN w Gliwicach - członek Łódzkiego Towarzystwa Naukowego - członek Komitetów Redakcyjnych czasopism: Inżynieria Chemiczna i Procesowa Inżynieria i Aparatura Procesowa - członek SITPChem - członek Rady Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w kadencji 1994-97 - członek Rady Fundacji Badań Radiacyjnych międzynarodowe - członek Komitetów Redakcyjnych czasopism - Journal of Separation Process Technology (Wielka Brytania) - Drying Technology (USA) - członek Drying Working Party European Federation of Chemical Engineering (delegat Polski) - delegat Polski (SITPCHEM) do Science Advisory Committee of the European Federation of Chemical Engineering Prof. dr hab. inż. Jacek Tyczkowski - członek Komitetu Redakcyjnego „Materials Science” - członek Polskiego Towarzystwa Chemicznego (Sekcja Plazmy) - członek European Materials Science Society - członek American Physical Society - członek Sociates Humboldiana Polonorum Prof. dr hab. inż. Piotr Wodziński - członek sekcji Przeróbki Kopaln Komitetu Górnictwa PAN - członek Polskiego Towarzystwa Przeróbki Kopalin - sekretarz Komitetu Redakcyjnego PL - redaktor działowy ZN PL seria Inżynieria Chemiczna i Procesowa - członek SITPChem - pełnomocnik Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska ds. Wydawniczych w Komitecie Redakcyjnym PL Prof. dr hab. inż. Roman Zarzycki - przewodniczący Komisji przy Prezydencie m. Łodzi ds. Gospodarki Odpadami - członek Komisji przy Prezydencie m. Łodzi ds. Promocji Oświaty - członek Komisji ds. Edukacji przy Łódzkim Oddziale PAN - przewodniczący Komisji Ochrony Środowiska PAN, Oddział w Łodzi – członek Komitetu Inżynierii Środowiska PAN – członek Sekcji Spalania Komitetu Termodynamiki i Spalania PAN – członek Podsekcji Przepływów Wielofazowych, Sekcji Mechaniki Płynów Komitetu Mechaniki PAN – biegły w zakresie ocen oddziaływania na środowisko Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa – członek Rady Naukowej Instytutu Podstaw Inżynierii Środowiska w Zabrzu – członek Akademii Inżynierskiej z siedzibą w Warszawie Prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński – Prodziekan ds. Kształcenia – reprezentant Łodzi w Baltic University Programme – Uppsala, Szwecja Prof. dr hab. inż. Marek Dziubiński, prof. ndzw. PL – członek Podsekcji Przepływów Wielofazowych, Sekcji Mechaniki Płynów Komitetu Mechaniki PAN – członek Polskiego Towarzystwa Reologii Technicznej – członek Polskiej Asocjacji Geotermalnej Prof. dr hab. inż. Czesław Kuncewicz prof. ndzw. PL – Prodziekan ds. Studenckich – wiceprezes Zarządu Środowiskowego AZS Łódź – pełnomocnik Rektora PL ds. AZS Dr hab. inż. Zdzisław Pakowski prof. ndzw. PL – sekretarz Advisory Panel Międzynarodowych Sympozjów Suszarnictwa IDS – delegat Polski do Working Party on Drying EFCE Dr inż. P. Budzyński – członek Polskiego Towarzystwa Reologii Technicznej Dr inż. Tomasz Kiljański – stały współpracownik ds. omówień artykułów z inżynierii procesowej redakcji biuletynu informacyjnego „Verfahrenstechnische Berichte” wydawanego przez Bayer AG, Leverkusen i BASF Atkienegeschellschaft, Ludwigshafen (1992) – członek Polskiego Towarzystwa Reologii Technicznej Dr inż. Adam S. Markowski – członek Sekcji Eksploatacji Komitetu Budowy Maszyn PAN Dr inż. Kazimierz Wojciech Pyć – członek Komitetu Maszyn Spożywczych PAN Dr inż. J. Sęk – Pełnomocnik Dziekana Wydziału ds. Rekrutacji – Sekretarz Wydziałowej Komisji Rekrutacji – Sekretarz Polskiego Towarzystwa Reologii Technicznej Dr inż. Kazimierz Wańkowicz – członek Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego Dr inż. Grzegorz Wielgosiński – członek Normalizacyjnej Komisji Problemowej Nr 280 ds. Czystości Powietrza w Polskim Komitecie Normalizacyjnym – członek Rady Naukowej Instytutu Inżynierii Materiałów Włókienniczych w Łodzi DZIAŁALNOŚĆ WYDZIAŁU GŁÓWNE KIERUNKI BADAŃ KATEDRA APARATURY PROCESOWEJ K-101 - mieszanie płynów w układach homo- i heterogenicznych - mikromielenie w młybach różnych konstrukcji - dezintegracja mikroorganizmów w młybach perelkowych - granulacja proszków i pyłów w granulatorach bębnowych i talerzowych - procesy separacji w różnych typach przesiewaczy (mokrych lub suchych) KATEDRA INŻYNIERII CHEMICZNEJ K-102 - jedno- i wielofazowy przepływ płynów nienewtonowskich - konstrukcja różnych rodzajów reometrów - reometria procesowa zawiesin biologicznych - hydrodynamika reaktorów typu air-lift - struktura morfologiczna i charakterystyka czasowa ciekłych kryształów polimerowych KATEDRA INŻYNIERII BIOPROCESOWEJ K-103 • Biotechnologia i inżynieria środowiska. • Doskonalenie metod wyodrębniania bioproduktów. • Projektowanie i doskonalenie aparatury biotechnologicznej • Kinetyka, modelowanie i optymalizacja procesów biotechnologicznych • Utylizacja biochemiczna i termiczna odpadów stałych i osadów ściekowych KATEDRA SYSTEMÓW INŻYNIERII ŚRODOWISKĄ K-104 • procesy i operacje jednostkowe w inżynierii środowiska • zarządzanie środowiskiem i bezpieczeństwem procesowym • inżynieria ochrony atmosfery • analiza termiczna i kalorymetryczna KATEDRA PROCESÓW CIEPLNYCH I DYFUZYJNYCH K-105 • podstawy teoretyczne procesu suszenia • modelowanie i optymalizacja wybranych typów suszarek • technologia suszenia materiałów z uwzględnieniem produktów biotechnologii • równowaga suszarnicza i kinetyka suszenia • degradacja produktów suszenia • suszenie nadkrytyczne i konwekcyjne żeli • wymiana masy w materiałach kapilarnych w procesie ekstrakcji ciało stałe-ciecza • utlenianie odpadów w wodzie nadkrytycznej • zastosowania palników pulsacyjnych w procesie suszenia • zastosowania sieci neuronowych do modelowania procesów • biomateriały nowej generacji KATEDRA TERMODYNAMIKI PROCESOWEJ K-106 • modelowanie matematyczne i optymalizacja procesów • membranowe procesy rozdzielania • termodynamika układów wielofazowych • fizykochemia polimerów • własności elektrooptyczne układów ciekłokrystalicznych • materiały biodegradowalne • inżynieria plazmowa procesów wytwarzania cienkich warstw i modyfikacji powierzchni DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWA 1. Mieszanie układów ciekłych, kierownik prof. A. Heim. 2. Klasyfikacja materiałów ziarnistych, kierownik prof. P. Wodziński. 3. Hydrodynamika przepływu mieszanin wielofazowych, kierownik prof. M. Dziubiński. 4. a) Zastosowanie bioindykatorów do oceny efektów ekologicznych oczyszczania wód i ścieków, kierownik dr T. Jamroz, b) Badanie warunków prowadzenia procesu biosyntezy lakozy, kierownik dr T. Jamroz, c) Zastosowanie efektywnych drobnoustrojów w utylizacji odpadów, kierownik dr L. Krzystek. 5. a) Procesy techniczne w ochronie środowiska, kierownik dr hab. Lech Nowicki, b) Modelowanie pól imisji zanieczyszczeń powietrza w miastach, kierownik dr hab. J. Skrzypski, c) Najlepsza dostępna procedura oceny nadzwyczajnych zagrożeń instalacji procesowych, kierownik dr A. Markowski. 6. Wymiana ciepła i masy w procesie suszenia, kierownik prof. I. Zbiciński. 7. Techniki aerożelowe, kierownik prof. Z. Pakowski. 8. Techniki okołokrytyczne, kierownik dr G. Rogacki. 9. Budowa laboratorium wentylacji i klimatyzacji, kierownik dr P. Wawrzyniak. 10. a) Membranowe procesy rozdzielania, kierownik prof. W. Kamiński, b) Modelowanie matematyczne szczegółowych zagrożeń dla środowiska, kierownik prof. J. Petera. 11. Procesy plazmowej obróbki powierzchni polimerów, kierownik prof. J. Tyczkowski 12. Badania nad kontrolowaną transmisją światła przez cienkie filmy, kierownik prof. M. Mucha. 13. Łącza komputerowe, kierownik mgr J. Kołodziejski. 14. Współpraca z zagranicą., kierownik prof. A. Heim. BADANIA WŁASNE 1. Procesy przetwórcze materiałów ziarnistych, kierownik prof. A. Heim 2. Budowa mikroskopowego stanowiska badawczego do komputerowego zliczania mikroorganizmów, kierownik dr Marek Solecki 3. a) Badania procesu rozwarstwiania się emulsji., kierownik dr J. Sęk, b) Badania własności reologicznych osadów ściekowych, kierownik dr J. Sęk 4. a) Utylizacja osadów ściekowych kierownik prof. S. Ledakowicz, b) Inertyzacja wysypisk odpadów komunalnych, kierownik dr L. Krzystek 5. Wykorzystanie grzybni białej zgnilizny drewna do odbarwiania ścieków 6. a) Zintegrowany model zarządzania ochroną środowiska i bezpieczeństwem w przedsiębiorstwie, dr A. Cieślak, b) Wykorzystanie chitozanu w inżynierii biomedycznej, dr Z. Modrzejewska 7. a) Badania zjawisk zachodzących podczas pożarów zbiorników z surowa ropa naftową, b) Warunki autotermiczności reaktora rurowego z woda nadkrytyczną, c) Procesy rozdzielania w środowisku płynów okołokrytycznych, d) Badanie procesu suszenia rozpryskowego w układzie przeciwpradowym, e) Drying and degradation kinetics in a disperse system, kierownik calosci prof. I. Zbiciński 8. a) Membrany w ochronie środowiska. kierownik prof. W. Kamiński, b) Kinetyka krystalizacji polimerów- kierownik prof. M. Mucha, c) Trajektoria i hold up kropli w układzie ciecz-ciecz w polu elektrycznym - kierownik prof. J. Petera, d) Formowanie cienkich warstw szkliw plazmowych dla niekonwencjonalnych źródeł energii, kierownik prof. J. Tyczkowski PROJEKTY BADAWCZE KBN Projekty własne 1. Badania trajektorii w mieszalniku zawiesiny, dr M. Tomalczyk 2. Zastosowanie teorii momentów statystycznych do opisu procesu rozdrabniania w młynie kulowym z uwzględnieniem efektu skali, dr T. Olejnik 3. Aglomeracja materiałów pylistych w aparatach przesypowych w aspekcie zjawisk na granicy faz, dr T. Gluba 4. Modelowanie przepływu cieczy i wymiany ciepła w zakresie ruchu laminarnego dla mieszadeł wstęgowych i ślimakowych, dr hab. Cz. Kuncewicz 5. Optymalizacja pracy samozasysającego mieszałda tarczowego, dr J. Stelmach 6. Przesiewacz liniowo-eliptyczny, dr R. Modrzewski 7. Charakterystyka i modelowanie przepływu mieszanin wielofazowych z udziałem cieczy nienewtonowskich, prof. M. Dziubiński 8. Hydrodynamika przepływu pojedynczych pęcherzy powietrza przez nienaruszoną ciecz lepką i lepkosprężystą, dr P. Budzyński 9. Dyfuzyjny transport masy w płynach gęstych, dr J. Sęk 10. Sensybilizowane fotoutlenianie wybranych zanieczyszczeń w roztworach wodnych, dr J. Miller 11. Zarządzanie ryzykiem w instalacjach procesowych z udziałem substancji niebezpiecznych ze szczególnym uwzględnieniem efektów DOMINO, dr inż. A. Markowski 12. Katalityczny rozkład dioksyn, dr inż. G. Wielgosiński 13. Kontrolowane uwalnianie środków z porowatych matryc chitozanowych, dr inż. Z. Modrzejewska 14. Badania doświadczalne oraz modelowanie procesu wspólnego spalania węgla oraz bio-paliw w kotle z cyrkulacyjną warstwą fluidalną, prof.dr hab. inż. R. Zarzycki 15. Niskotemperaturowe suszenie produktów spożywczych w układzie zamkniętym, dr R. Żyła 16. Opracowanie metody powiększania skali suszarek dyspersyjnych w oparciu o badania laboratoryjne i techniki CFD, prof. dr hab. inż. Cz.Strumiłło 17. Filtracja gazów zawierających nanocząstki na filtrach aerożelowych, dr hab. inż. Z. Pakowski prof. PL 18. Weryfikowany eksperymentalnie, komputerowy program symulacyjny do analizy trójwymiarowej procesów odlewnia tiksotropowego stopów metali w stanie półpłynnym, prof. dr hab. inż. Jerzy Petera 19. Zastosowanie metody elementów skończonych i sztucznych sieci neuronowych do opisu pola stężeń imisyjnych zmiennych w czasie i przestrzeni, prof. dr hab. inż. W. Kamiński 20. Czysta metoda modyfikacji powierzchni materiałów elastomerowych za pomocą plazmy niskotemperaturowej, prof. dr hab. inż. J. Tyczkowski Projekty promotorские 1. Wpływ cieczy nienewtonowskich oraz mieszanin dwufazowych ciecz – gaz ze zbiornika, promotor: prof. dr hab. inż. M. Dziubiński; wykonawca: mgr A. Marcinkowski 2. Modelowanie kinetyki wzrostu Aspergillus niger z wykorzystaniem cyfrowej analizy obrazu, promotor: prof. dr hab. inż. S. Ledakowicz, wykonawca: dr M. Bizukojć 3. Proces utylizacji frakcji organicznej stałych odpadów komunalnych i osadów ściekowych w warunkach beztlenowych, promotor: prof. dr hab. inż. S. Ledakowicz; wykonawca: mgr P. Sosnowski 4. Utylizacja nadmiernego osadu ściekowego metodą mokrego utleniania, promotor: prof. dr hab. inż. Roman Zarzycki; wykonawca: mgr Jarosław Mucha 5. Sorpcja metali ciężkich w procesie kompostowania osadów ściekowych, promotor: prof. dr hab. inż. Roman Zarzycki, wykonawca: mgr Magdalena Jastrzębska. 6. Wpływ parametrów początkowych na własności produktu końcowego podczas suszenia rozpryskowego, promotor: prof. dr hab. inż. I. Zbiciński; wykonawca: mgr M. Kwapińska 7. Trójwymiarowy, nie-izotermiczny model dwufazowy stopów metali w stanie półpłynnym; promotor: prof. dr hab. inż. J. Petera; wykonawca: mgr M. Kotynia 8. Badania trajektorii i wzajemnego mieszania się obdarzonych ładunkiem kropel i cząstek w układzie ciecz – ciecz w obecności nieliniowego pola elektrycznego. promotor: prof. dr hab. inż. J. Petera; wykonawca: mgr W. Strzelecki PROJEKTY BADAWCZE ZAMAWIANE 1. Analiza i modelowanie procesów gaz – ciało stałe z zastosowaniem mikroreaktorów – kierownik dr hab. inż. Zdzisław Pakowski. 2. Procesy zintegrowane z separacją produktów wraz z ich oczyszczaniem metodami niekonwencjonalnymi – kierownik prof. dr hab. inż. Stanisław Ledakowicz. PROJEKTY BADAWCZE W RAMACH WSPÓŁPRACY Z ZAGRANICĄ 1. Kinetyka suszenia i degradacji produktów wrażliwych termicznie podczas suszenia rozpryskowego (International Fine Particle Research Institute, INC, England) – kierownik projektu prof. dr hab. inż. C. Strumiłło BIBLIOTEKA Latem 2002 roku podjęto decyzję o likwidacji Biblioteki Wydziałowej i przeniesieniu części zbiorów (wydawnictwa zwarte i ciągłe) do Biblioteki Głównej, znajdującej się w bliskim sąsiedztwie Wydziału. Kolejna partia zbiorów została przekazana do filii naszego Wydziału w Bełchatowie. Natomiast nadal funkcjonuje czytelnia, w której zarówno pracownicy, jak i studenci mogą korzystać z księgozbioru podręcznego, zawierającego ok. 1000 voluminów. Dostępne są również prace magisterskie (1285) i inżynierskie (444), które zostały wykonane na naszym Wydziale. W czytelni znajdują się również materiały kursu "The Baltic Sea Environment" z kompletem kaset video i zeszytów. DOROBEK NAUKOWY WYDZIAŁU W 2002 ROKU MONOGRAFIE NAUKOWE, PODRĘCZNIKI AKADEMICKIE 1. Krzystek L., Stechiometria i kinetyka procesów metabolicznych wybranych drobnoustrojów, rozprawy naukowe, Zeszyty Naukowe PL nr 896, 2002, z 303, 1-115, ISSN 0137 – 4834. 2. Skrzypski J., Analiza i modelowanie pól imisji w dużych miastach, wydawnictwo PAN, Oddział w Łodzi, 2002 ss 136, ISBN 83-86492-12-0. 3. Kazimierski P., Nanostruktura amorficznych półprzewodników germano-węglowych, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2002, 56, vol. 310 ISSN 0137-4834. 4. Mucha M., Polimery a Ekologia, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2002, s. 334; ISBN 83-7283-058-4. ROZDZIAŁY W WYDAWNICTWIE ZWARTYM 1. Heim A., Tomalczyk M. Konstrukcja napędu maszyn wibracyjnych w "Nowoczesne technologie i systemy mechanizacyjne do przeróbki surowców mineralnych", wyd. Gliwice, Komdruk-Komag Sp. z o.o. 2002, str. 39-49, ISBN 83-912604-7-X. 2. Wodziński P. Intensyfikacja procesu przesiewania w "Nowoczesne technologie i systemy mechanizacyjne do przeróbki surowców mineralnych", wyd. Gliwice, Komdruk-Komag Sp. z o.o., 2002, str. 139-149, ISBN 83-912604-7-X. 3. Wodziński P. Kształtowanie torów drgan przesiewaczy w "Wybrane problemy rozwoju maszyn roboczych, hutniczych i ceramicznych", wyd. Kraków, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AHG 2002, str. 335-344, ISBN 83-916516-0-6. 4. Miller J.S. Fotoliza – fotoutlenianie, w „Zaawansowane techniki utleniania w ochronie środowiska” pod red. R Zarzycki, wyd. PAN, Łódź, 2002, rozdz. 3. 5. Ledakowicz S., Miller, J., Perkowski J.S., Procesy zaawansowanego utleniania z udziałem kilku czynników utleniających w „Zaawansowane techniki utleniania w ochronie środowiska” pod red. R Zarzycki, wyd. PAN, Łódź 2002, rozdz. 6. 6. Ledakowicz S., Solecka M., Integracja metod biologicznego i chemicznego utleniania ścieków przemysłowych, w „Zaawansowane techniki utleniania w ochronie środowiska” pod red. R Zarzycki, wyd. PAN, Łódź 2002, rozdz. 8. 7. Kozlowska B., Ochrona Środowiska w kontekście integracji z Unią Europejską, w „Człowiek, Środowisko, Zagrożenie” praca zbiorowa pod red. prof. J. Zwoździaka, 8. Kozłowska B., Pozwolenia zintegrowane wymagane dla składowisk odpadów, w „Prawo, technika i organizacja w ochronie środowiska” praca zbiorowa pod red. J. Korytkowskiego, Wydawnictwo Informacji Zawodowej WEKA sp. z o.o., Warszawa, 2002, str. 15–42, ISBN 83-87287-71-7. 9. Chmiel A., Zarzycki R., Modrzejewska Z., Antczak T., Szczęsna-Antczak M.,: Chitosan as a carrier in the process of immobilisation, Monografia VIII Progress on Chemistry and Application of Chitin and its Derivatives edited by H. Struszczyk, 2002, 51-62. 10. Zarzycki R., Dorabialska M., Sujka W., Modrzejewska Z., Adsorpcja Zn(II) w hydrożelowym złożu chitozanowym Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN, vol. 11, Lublin 2002, s. 151-160, ISBN 83-89293-00-05. 11. Wielgosiński G. Spalanie odpadów a emisja dioksyn, j.w. 2002, s.177-197. 12. Zarzycki R., Modrzejewska Z. Zastosowanie chitozanu w zintegrowanych układach separacyjnych. I. Kaskadowe procesy membranowe, j.w. 2002, s. 85-89. 13. Zarzycki R., Modrzejewska Z. Zastosowanie chitozanu w zintegrowanych układach separacyjnych. II. Klasyczne metody separacyjne i techniki membranowe j.w. 2002, s. 99-110. 14. Wielgosiński G., Imbierowicz M., Zarzycki R., Energetyczne aspekty gospodarki osadami ściekowymi j.w Lublin 2002, vol. 11, s. 575-590. 15. Stelmachowski M., Zarzycki R., Sekret R., Nowak W., Modelowanie procesu wspólnego spalania węgla oraz bio-paliw w kotle z cyrkulacyjną warstwą fluidalną, j.w. Lublin 2002, vol. 11, s. 609-622. 16. Zawadzka A., Zarzycki R., Termohydroliza nadkrytyczna w ochronie środowiska j.w. 2002, vol. 12 s. 19-30. 17. Nowicki L., Godala M., Zastosowanie odczynnika Fentona do usuwania substancji organicznych ze ścieków j.w. 2002 vol. 12, s. 459-468. 18. Zarzycki R., Skrzypski J., Inżynieria środowiska a inżynieria miejska, Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN, vol. 12, Lublin red. L. Pawłowski, 2002, vol. 12 s. 1-8, ISBN 83-89293-05-6. 19. Skrzypski J., Hydrosfera-źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony Kurnatowska A. (red.) „Ekologia. Jej związki z różnymi dziedzinami wiedzy” Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa – Łódź, 2002 rozdz.3, s. 31-51. Wyd. IV poprawione i rozszerzone ISBN 83-01-13776-2. 20. Skrzypski J., Litosfera - źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony, j.w., rozdz.4, s. 52-75. 21. Zarzycki R. Aerosfera – źródła i rodzaje zanieczyszczeń, sposoby jej ochrony, j.w., rozdz.2, s. 13-30. 22. Zarzycki R. Katastrofy przemysłowe, j.w., rozdz.5, s. 76-82. 23. Zarzycki R. Wprowadzenie Zaawansowane utlenianie w wodzie pod-i nadkrytycznej red. Zarzycki R., Wyd. PAN o/Łódź. 2002 rozdz., 1, s. 1-6 ISBN 83-86492-14-7 24. Imbierowicz, M. Mokre utlenianie, j.w., rozdz. 3, s. 20-65. 25. Rogacki G., Utlenianie w wodzie nadkrytycznej, j.w., rozdz. 4, s. 65-99. 26. Zawadzka A. Termohydroliza nadkrytyczna w ochronie środowiska, j.w., rozdz. 5, s. 100-122. 27. Imbierowicz, M. Zintegrowane procesy mokrego utleniania, j.w. rozdz. 6, s. 123-138 28. Wawrzyniak P., Własności wody w warunkach okołokrytycznych, j.w., rozdz. 9. 29. Skrzypski J., Położenie Łodzi na tle zróżnicowania klimatycznego Polski - mapa i tekst do Atlasu ATLAS ŁODZI, s. 3, red. S. Liszewski, 2002, Wyd. Łódzkie Wydawnictwo Naukowe ISBN 83-87749-49-4. 30. Skrzypski J. Redukcja emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce – zakres, problemy, uwarunkowania. Stan i antropogeniczne zmiany jakości wód w Polsce, red. Burchard J. 2002, Tom 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 1-9. 31. Skrzypski J. Przegląd i ocena wieloletnich zmian emisji zanieczyszczeń powietrza w Polsce” Emisje zagrażające środowisku red. Rutkowski J. D. i Musialik-Piotrowska A. Wyd. PZITS Wrocław 2002 nr 803, 281-290 ISBN 83-911619-3-5. 32. Jaros K., Kamiński W., Skrzypski J., Zastosowanie transformacji danych w prognozowaniu stanu aerosanitarnego w mieście, j.w., 145-150. 33. Zarzycki R., Wprowadzenie, rozdz. 1, s. 1-4. w: Zaawansowane techniki utleniania w ochronie środowiska - red. Zarzycki R., Wyd. PAN o/Łódź., ss. 233, 2002, ISBN 83-86492-13-9. 34. Nowicki L., Godala M., Nadtlenek wodoru i reakcja Fentona, j.w., rozdz. 4, s. 81-102. SKRYPTY 1. Wańkowicz K., Cywińska U., „Laboratorium z Termodynamiki Procesowej”, Skrypt Red. K. Wańkowicz, Politechnika Łódzka, 2002, s. 184 ISBN 83-7283-070-3. PUBLIKACJE RECENZOWANE Publikacje w czasopismach wyróżnionych z listy filadelfijskiej Instytutu Informacji Naukowej 1. Abramczyk H., Brożek B., Kuberski S.M., Vibrational dynamics in glass crystals, Raman and DSC studies of equilibrium and nanequilibrium structures of phenylacetylene in methylcyclohexane, J. Chem. Phys. 2002, 280, 153-161. 2. Adamiec J., Drying of Waste Sludges in a Fluidized bed Dryer with a Mixer, Drying Technology, 2002, 20, 45, 839-853. 3. Ciesielski K., Zbiciński I., Zastosowanie klasycznych i hybrydowych modeli neuronowych do symulacji procesu suszenia w układzie fluidyzacyjnym, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 49-66. 4. Dziubiński M., Orczykowska M., Budzyński P., Średnia wartość naprężenia stycznego i szybkości ściania na powierzchni pęcherza gazowego przepływającego w cieczach nieneuwenowowskich, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 341-348. 5. Dziubiński M., Orczykowska M., Współczynnik oporu ośrodka podczas przepływu pęcherzy gazowych w płynach nieneuwenowowskich, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 67-81. 6. Dziubiński M., Sowiński J., Prędkość cyrkulacji cieczy w półtechnicznych kolumnach air-lift, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 141-150. 7. Heim A., Solecki M., Yeast disintegration in a classical bead mill equipped with stationary baffles, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 1, 5-19. 8. Kazimierski P., Tyczkowski J., Kozanecki M., Hatanaka Y., Aoki T., Transition from amorphous semiconductor to amorphous insulator in hydrogenated carbon-germanium films investigated by Raman spectroscopy, Chemistry of Materials, 2002, 14 (11), p.4694-4701. 9. Kierzkowska-Pawlak. H., Zarzycki R., Calometric Measurements of CO2 Absorption into Aqueous N-Methyldiethanolamine Solutions, Chem. Pap. 2002, 56(4)219-227. 10. Kierzkowska-Pawlak. H., Zarzycki R., Solubility of Carbon Dioxide and Nitrous Oxide in Water + Methyldiethanolamine and Ethanol + Methyldiethanolamine Solutions, J. Chem. Eng. Data 2002, Vol. 47, 6, s 1506-1509. 11. Krzystek L., Jamroz T., Sencio B., Głuszcz P., Ledakowicz S., The impact of different aeration conditions on whey bioutilisation, Chemical Papers, 2002, 56 (1) 57-61. 12. Krzystek L., S.Ledakowicz, M.Bizukojć, Model kinetyczny procesu biosyntezy kwasu cytrynowego przez A. niger, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 99-116. 13. Kuncewicz Cz., Modelling heat transfer for pitched-blade turbines operating in the laminar range of mixing, Chemical Engineering Science, 2002, 57, 4533-4538. 14. Kuncewicz Cz., Pietrzykowski M., Niedzielska A., Modelowanie wymiany ciepła w mieszalniku z mieszadłami wstęgowymi, Inżynieria Chemiczna i Procesowa 2002, 23, 1, 21-38. 15. Kuts P.S., Akulicz P.V., Grinchik N.N., Strumillo C., Zbiciński I., Nogotov E.F., Modeling of Gas Dynamic in a Pulse Combustion Chamber to Predict Initial Drying Process Parameters. Chemical Engineering Journal, 2002, 86, 25-31. 16. Ledakowicz S., Stolarek P., Kinetics of biomass thermal decomposition, Chemical Papers. 2002, 56 (6) 378-381. 17. Ledakowicz S., Jamroz T., Sencio B., Perkowski J., Biotoxicity and Biodegradability of Water Solutions of Non-Ionic Surfactants, Tenside Surfactants Detergents 2002, 39(4), 108-113 18. Liwarska E., Bizukojć M., Ledakowicz S., Kinetics of the aerobic biological degradation of shredded municipal solid waste in liquid phase Water Research, 2002, 36, (8), 2124-2132. 19. Markowski A.S. Quantitative risk assessment improves refinery safety Oil and Gas Journal, 2002, No. 9 s. 56-63. 20. Markowski A.S., Mujumdar A.S.: Drying Risk Assessment Strategies IDS2002 Beijing, 2002, vol B, 1079-1088. 21. Miller J., Olejnik D., Ledakowicz S., Rola reakcji rodnikowych w degradacji benzoalpirenu metodami pogłębionego utleniania, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 151-171. 22. Mucha M., Pawlak A., Complex Study Of Chitosan Degradability”, Polimery, 2002, 47, p. 509-516. 23. Nowicki L., Kinetyka syntezy metanolu na katalizatorze Cu/ZnO/MnO$_3$/Al$_2$O$_3$ w fazie ciekłej, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, s. 83-98. 24. Perkowski J, Ledakowicz S., Decomposition of anthraquinone dye in the aqueous solution by ozone, hydrogen peroxide or UV radiation, Fibre & Textiles in Eastern Europe, 2002, 10(3), 72-77. 25. Petera J., A new finite element scheme using the Lagrangian framework for simulation of viscoelastic fluid flows, J. Non-Newtonian Fluid Mech, 2002 103 (1), p.1-43. 26. Sikora K, Wielgosiński G., Determination of 4,4’-Diaminestilbene-2,2’- disulfonic by High Performance Liquid Chromatography Journal of Liquid Chromatography & Related Technologies 2002, vol.25, no.12, pp. 1761-1767. 27. Sikora K. Chromatographic analysis of p-nitrotoluenesulfonic acid oxidation with air in alkaline water solutions, Chemia Analityczna, 2002, vol. 47, no.5, pp. 681-690. 28. Stawczyk J., Data Acquisition and Control Systems in Drying Experiments, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 131-139. 29. Stelmach J., Rzyski E., LDA measurement in the impeller region of stirred vessels: an assessment of measurement technique, Chem. Biochem. Eng. Q., 2002, 16, 4, 173-177. 30. Stelmachowski M., Zarzycki R.: Predykcyjna metoda obliczania stałych Henry’ego dla lekkich węglowodorów z ciężkim węglowodorem jako rozpuszczalnikiem, Inżynieria Chemiczna i Procesowa, 2002, 23, 17-30. 31. Wolborska A., Maryniak K., Perkowski J.: The Effect of Ozonation on Sorption Properties of Active Carbon and Porous Structure. Model Investigations. Polish Journal of Chemical Technology, 2002, 4, 42-46. 32. Wolszczak M. and Miller J, Characterisation of Non-Ionic Surfactant Aggregates by Fluorometric Techniques, Journal of Photochemistry and Photobiology A: Chemistry, 2002, 147, 45-54. 33. Zbicinski I. Equipment, Technology, Perspectives and Modeling of Pulse Combustion Drying. Chemical Engineering Journal, 2002, 86, 33-46. 34. Zbicinski I., Benali M., Kudra T., Pulse Combustion: An Advanced Technology for Efficient Drying, Chemical Engineering Technology, 2002, 25/7, 687-691. 35. Zbicinski I., Delag A., Strumillo C., Adamiec J., Advanced Experimental Analysis of Drying Kinetics in Spray Drying, Chemical Engineering Journal, 2002, 86, 207-216. 36. Zbicinski I., Strumillo C., Delag A., Drying Kinetics and Particle Residence Time in Spray Drying., Drying Technology, 2002, 20, 9, 1751-1768. Publikacje w innych czasopismach recenzowanych (zagranicznych i krajowych) 1. Stelmach J., Rzyski E., The application of sample and hold method in the processing of data obtained from a laser Doppler anemometer, International Journal of Applied Mechamics and Engineering, 2002, 7, 4, 1291-1303. 2. Heim A., Tomalczyk M., Konstrukcja pionowej fluidalnej chłodziarki cukru, Inżynieria Rolnicza, 2002, 4, 37, 109-113. 3. Rzyski E., Stelmach E., Stelmach J., Wnikanie masy dla mieszadeł samozasysających, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 3, 127-128. 4. Heim A., Tomalczyk M., Sadowsy A., Zastosowanie szybkich kamer video do pomiaru prędkości w mieszalniku zawiesiny, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z.spec.4, 51-52. 5. Jirout T., Rieger F., Rzyski E., Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec.4, 53-54. 6. Jirout T., Weiglhofer W., Bila J., Rieger F., Stelmach J., Komputerowe wspomaganie projektowania urządzeń mieszających, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 55-56. 7. Rieger F., Jirout T., Rzyski E., Mieszanie zawiesin. Dobór mieszadła i zbiornika, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 111-112. 8. Rzyski E., Stelmach J., Fluktuacja prędkości podczas mieszania cieczy nieniutonowskiej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 113-115. 9. Stelmach J., Rzyski E., Heim A., Rozkład prędkości średnich na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 115-117. 10. Stelmach J., Kuncewicz Cz., Rzyski E., Stopień burzliwości cieczy w mieszalniku z mieszadłem tarczowym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 124-125. 11. Szulc K., Kuncewicz Cz., Modyfikacja metody LDA do pomiarów rozkładu prędkości w mieszalniku w kierunku obwodowym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41(33), z. spec. 4, 132-133. 12. Dyr T., Wodziński P., Model particle velocity on a vibrating surface, Physicochemical Problems of Mineral Processing, 2002, 36, s. 147-157. 13. Gluba T., The effect of wetting conditions on the strength of granules, Physicochemical Problems of Mineral Processing, 2002, 36, s. 233-242. 14. Wodziński P., Wybrane problemy technologii przesiewania materiałów bardzo drobno uziarnionych, Journal of the Polish Mineral Engineering Society (Inżynieria Mineralna), 2002, No S.1(7), 107-117. 15. Wodziński P., Intensyfikacja procesu przesiewania, Maszyny Górnicze, 2002, XX, 2/90, 35-39. 16. Wodziński P., Przesiewanie materiałów drobno i bardzo drobno uziarnionych, Kopaliny Pospolite, 2002, (43), 6, 10-13. 17. Szymański T., Wodziński P., Rozkład amplitudy na sicie przesiewacza membranowego z sitem drgającym, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, nr kol. 1564, seria: Górnictwo z. 255, 2002, 601-614. 18. Modrzewski R., Wodziński P., Tory ruchu i wydajność skuteczna przesiewacza liniowo-eliptycznego, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 97, seria: Konferencje nr 33, 2002, 173-184. 19. Heim A., Gluba T., Obraniak A., Wpływ parametrów nawilżania na wartość mocy podczas granulacji, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 101, seria: Konferencje nr 35, 2002, 27-36. 20. Rieger F., Rzyski E., Mixing suspensions in slender tanks, Acta Polytechnica, 2002, 42, 2, 50-55. 21. Dziubiński M., Kiljański T., Podstawy reologii i reometrii płynów nienewtonowskich, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41 (5), 3-9. 22. Dziubiński M., Sowiński J., Współczynnik wnikania tlenu w reaktorze air-lift., Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3s, s.25. 23. Ledakowicz S., Inżynieria bioreaktorowa, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 4-5. 24. Ledakowicz S., Kaczorek K., Lizymetr laboratoryjny-bioreaktor do symulacji procesów wysypiskowych, Inżynieraia i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 100-101. 25. Kaczorek K., Sójka-Ledakowicz J., Ledakowicz S., Porównanie skuteczności metod biologicznych i technik membranowych w oczyszczaniu odcieków z wysypisk, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 67-68. 26. Stolarek P., Krystynowicz A., Ledakowicz S., Zastosowanie termograwimetrii do oceny czystości celulozy bakteryjnej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 137-138. 27. Sosnowski P., Ledakowicz S., Wydajność biogazu w procesach fermentacji metanowej organicznej frakcji odpadów komunalnych i osadów ściekowych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 135-136. 28. Szewczyk K., Krzystek L., Ledakowicz S., Termodynamiczne ograniczenia wzrostu drobnoustrojów, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 139-140. 29. Jamroz T., Ledakowicz S., Sencio B., Malarczyk E., Jarosz-Wilkołazka A., Leonowicz A., Biosynteza laktazy w warunkach hodowli wstrząsanej i w bioreaktorze, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 47-48. 30. Bizukojć M., Ledakowicz S., Modelowanie wzrostu grzybów nitkowych na przykładzie Aspergillus niger, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 10-12. 31. Głuszcz P., Jamroz T., Sencio B., Ledakowicz S., Doskonalenie metody wydzielania kwasów organicznych z płynów pofermentacyjnych w sposób ciągły na drodze wymiany jonowej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 31-32. 32. Krzystek L., Ledakowicz S., Sechiometria procesów metabolicznych wybranych drobnoustrojów, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 87-88. 33. Bizukojć M., Ledakowicz S., Zastosowanie cyfrowej analizy obrazu do badań morfologii i fizjologii Aspergillus niger, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 13-14. 34. Jamroz T., Ledakowicz S., J.S.Miller, Sencio B., Toksyczność wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych i produktów ich rozkładu, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 45-46. 35. Jarosz-Wilkolazka A., Malarczyk E., Jamroz T., Ledakowicz S., Obarwianie wodnych roztworów barwników włókienniczych za pomocą grzybów białej zgnilizny, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 59-60. 36. Kos L., Perkowski J., Ledakowicz S., Bologiczne oczyszczanie ścieków włókienniczych po procesie ozonowania, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 79-80. 37. Krzystek L., Liwarska E.-Bizukojć, Ledakowicz S., Biodegradacja zawiesiny odpadów organicznych w bioreaktorach przepływowych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 94-95. 38. Krzystek L., Zieleniewska A., Ledakowicz S., Russel S., Kahle H.-J., Wpływ efektywnych mikroorganizmów na przebieg procesu degradacji stałych odpadów komunalnych w bioreaktorach, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 89-90. 39. Pawłowska B., Ledakowicz S., Chmiel A., Boreaktory do kultur korzeni włośnikowatych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 114-115. 40. Solecka M., Ledakowicz S., Bodegradacja ścieków włókienniczych na złożu biologicznym wspomagana procesami zaawansowanego utleniania, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 131-132. 41. Sosnowski P., Ledakowicz S., Dwustopniowy układ bioreaktorów do beztlenowej utylizacji odpadów organicznych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 133-134. 42. Krzystek L., Jamroz T., Sencio B., Ledakowicz S., Analiza bilansowa biosyntezy kwasu cytrynowego, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 85-86. 43. Ledakowicz S., Jamroz T., Sencio B., Perkowski J., Toksyczność a biodegradowalność niejonowych detergentów, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 98-99. 44. Krzystek L., Jamroz T., Głuszcz P., Sencio B., Ledakowicz S., Biosynteza kwasu cytrynowego metodą dolewową, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 83-84. 45. Krzystek L., Ledakowicz S., Stelmach E., Kahle H-J., Biodegradacja organicznej frakcji stałych odpadów komunalnych w bioreaktorach, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 91-92. 46. Chacuk A., Miller J.S., Symulacja numeryczna ozonowania wodnych roztworów fluorenu, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 19-20. 47. Jamroz T., Sencio B., J.S.Miller, Mikrobiologiczna degradacja fluorenu, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 51-52. 48. Głuszcz P., Wyodrębnianie kwasu mlekowego z roztworów metodą wymiany jonowej – dobór sorbentu i równowagi fazowe, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 27-28. 49. Głuszcz P., Wpływ temperatury na proces wyodrębniania kwasów organicznych z roztworów w kolumnie jonowymiennej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 29-30. 50. Głuszcz P., Petera J., Zastosowanie metody modelowania matematycznego do zmiany skali procesu wymiany jonowej w kolumnie chromatograficznej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 33-34. 51. Głuszcz P., Zakrzewska K., Wyznaczanie charakterystyki pracy złoża w kolumnie jonowymiennej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 35-36. 52. Jamroz T., Głuszcz P., Sencio B., Wpływ warunków natleniania podłoża na proces biosyntezy kwasu cytrynowego w bioreaktorze wieżowym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 43-44. 53. Jamroz T., Sencio B., Głuszcz P., Odbarwianie płynu pofermentacyjnego z procesu biosyntezy kwasu cytrynowego, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 49-50. 54. Kaczorek K., Ledakowicz S., Deamonifikacja odcieków z wysypiska na złożu torfowym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 65-66. 55. Kozłowska B., Wykorzystanie osadów ściekowych do biologicznej rekultywacji terenów zdegradowanych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 81-82. 56. Rzyski E., Stelmach E., Stelmach J., Wnikanie masy dla mieszadeł samozasysających, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 127-128. 57. Wolborska A., Jamroz T., Immobilizacja Pseudomonas putida na węglu aktywnym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 147-148. 58. Kozłowska B., Charakterystyka i postępowanie z odpadami komunalnymi, Przegląd Komunalny – Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska, 2002, 4, str. 84-88, ISSN 1232-9126. 59. Kozłowska B., Gospodarka odpadami po zmianach polityczno-gospodarczych w Polsce, Przegląd Komunalny – Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska, 2002, 9, str. 80, ISSN 1232-9126. 60. Rogacki G., Wawrzyniak P., Zawadzka A.: Wstępne przygotowanie ścieków dla oczyszczalni biologicznej metodą termohydrolyzji nadkrytycznej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 8-9. 61. Zawadzka A., Stawczyk J.: Supercritical Thermohydrolysis of Selected Stilbene Derivative Mathematical Model of Reaction, Chemia i Inżynieria Ekologiczna 2002, tom 9, s. 15-19. 62. Godala M., Nowicki L. Kinetics of dihydroxyphenols oxidation by Fenton Reagent Chemia i Inżynieria Ekologiczna, 2002, 9, 1, 43-53. 63. Skrzypski J., Poprawska B.: Audity środowiskowe podmiotów gospodarczych jako narzędzie zarządzania środowiskiem”, Chemia i Inżynieria Ekologiczna, 2002 tom 9, nr 2-3, str. 297-305. 64. Kamiński W., Skrzypski J., Tomczak E.: Biharmonicne funkcje sklejane w interpolacji przestrzennego zróżnicowania poziomu imisji zanieczyszczeń powietrza, Chemia i Inżynieria Ekologiczna, 2002 tom 9, nr 2-3, str. 242-248. 65. Jastrzębska M., Zarzycki R., Pilecka Bujnowicz K., Stelmachowski M.: Sorption of selected heavy metals on sewage sludge. Chemia i Inżynieria Ekologiczna, 2002, T9, (2-3), 181-188. 66. Zarzycki R., Dorabialska M., Sujka W., Modrzejewska Z.: Adsorptive separation of p-nitrotoluensulfonic acid on chitosan beads, Archives of Environmental Protection, 2002, 1, 19-23. 67. Antczak T., Szczęsna-Antczak M., Zarzycki R., Modrzejewska Z. Immobilizacja lipazy w złożu chitozanowym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 8-9. 68. Modrzejewska Z., Zarzycki R., Hartwich J., Dembińska-Kiec A, Wojciechowska J., Możliwości wykorzystania chitozany w procesie LDL-aferezy, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 106-107. 69. Chacuk A., Miller J.: Symulacja numeryczna ozonowania wodnych roztworów fluorenu, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 19-20. 70. Wolborska A., Jamroz T.: Immobilizacja Pseudomonas putida na węglu aktywnym, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 41, 147-148. 71. Mucha J., Zarzycki R., Imbierowicz M., Porównanie skuteczności mokrego utleniania nadmiernych osadów ściekowych z oczyszczalni regionu łódzkiego, Inżynieria i Ochrona Środowiska, 2002. 72. Stelmachowski M., Jastrzębska M.: Wpływ kompostowania na zmian wskazników sanitarnych w osadach ściekowych, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3, 21-24. 73. Modrzejewska Z., Zarzycki R.: Nowe aspekty wytwarzania i zastosowania membran, Zeszyty Politechniki Śląskiej, 2002, 47-63. 74. Zawadzka A., Wielgosiński G. Badania szybkości absorpcji dwutlenku azotu w wybranych absorbentach, red. Rutkowski J. D. i Musiałek-Piotrowska A., Emisje zagrażające środowisku Wyd. PZITS Wrocław 2002 nr 803, 331-336. ISBN 83-911619-3-5. 75. Cieślak A., Model zintegrowanego systemu zarządzania jakością, ochroną środowiska oraz bezpieczeństwem i higieną pracy, Materiały II Międz. Konf. Naukowej „Zintegrowane systemy zarządzania – jakość, środowisko, bezpieczeństwo, technologia”, Szczyrk, 2002, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, seria: Organizacja i Zarządzanie, z. 12, Gliwice 2002, s. 191-202. 76. Cieślak A., Wymagania systemu zarządzania bezpieczeństwem procesowym w świetle przepisów prawa, oczekiwań zainteresowanych stron oraz normatywnych systemów zarządzania, jw. s. 203-219. 77. Rogacki G., Strumillo C., Wawrzyniak P., Zbicinski I. Pulse Combustion and Supercritical Fluid Techniques as Examples of Innovative Drying Technologies, Dev. Chem. Eng. Mineral Process, 2002, 10(3/4), 415-428 78. Bryjak J. Ciesielski K., Zbiciński I., Przykłady zastosowań sztucznych sieci neuronowych w modelowaniu procesu rozkładu skrobi, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3s, 17-18 79. Rogacki G., Wawrzyniak P., Zawadzka A., Wstępne przygotowanie ścieków dla oczyszczalni biologicznej metodą termohydrolizy nadkrytycznej, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 2002, 3s, 121-122. 80. Tyczkowski A. Stachecka A., „Usuwanie związków fenolowych z roztworów wodnych z zastosowaniem membran ciekłych”, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2002, z.47, s 291-297. 81. Tyczkowski J., Kamiński W., „Zastosowanie membran wytwarzanych za pomocą plazmy.”, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice, 2002, z. 46, 1536, 25-34. 82. Kamiński W., Skrzypski J. Tomczak E., „Biharmoniczne funkcje sklejane w interpolacji przestrzennego zróżnicowania poziomu imisji zanieczyszczeń powietrza”, Chemia i Inżynieria Ekologiczna, 2002, T.9, Nr 2-3, s.241-248. 83. Witkowska D., Kamiński W., Wykorzystanie algorytmu genetycznego do klasyfikacji przedsiębiorstw”, Acta Universitatis Lodzienis, Folia Oeconomica 156, 2002, s. 203-219. 84. Jabłoński D., Markowski A.S., Efekt domina – zabawa czy niebezpieczeństwo, ATES-T-Ochrona Pracy, Nr 11, s. 11-18, 2002. 85. Kuberski S.M., Nowicki L.: Metody łączone TGA/FTIR, LAB 2 (2002). 86. Zarzycki R., Wielgosiński G.: Osady ściekowe w Unii Europejskiej, Przegląd Komunalny, 2002, 1, 36-37. 87. Wielgosiński G.: Nowa Dyrektywa Unii Europejskiej dotycząca spalania odpadów, Przegląd Komunalny, 2002, 1, 37-40. 88. Wielgosiński G.: Spalanie odpadów - Nowa Dyrektywa Unii Europejskiej, Przegląd Komunalny, 2002, 3, 40-41. 89. Wielgosiński G.: Spalanie, współspalanie i suszenie osadów ściekowych, Przegląd Komunalny, 2002, 1, 44-47. 90. Imbierowicz M.: Mokre metody termiczne, Przegląd Komunalny, 2002, 1, 48-49. 91. Wielgosiński G.: Oczekiwane zmiany regulacji prawnych, Przegląd Komunalny, 2002, 1, 49-50. Publikacje w recenzowanym wydawnictwie zbiorowym i w materiałach konferencyjnych 1. Heim A., Solecki M., Disruption kinetics of yeast cells in a bead mill, 4th World Congress on Particle Technology, Sydney, Australia 21-25.07.2002, 2002, CD-ROM nr 33, 1-9 ISBN 085-825-7947 2. Heim A., Gluba T., Obraniak A., The effect of wetting parameters on torque during drum granulation, 15th International Congress of Chemical and Process Engineering CHISA 2002, Praha, Czech Republic, 25-29.08.2002, 2002, CD-ROM P5.215, 1-10, ISBN 80-86059-33-2 3. Gluba T., The effect of bed wetting conditions on the quality of a product obtained during drum granulation, 15th International Congress of Chemical and Process 4. Heim A., Gluba T., Obraniak A., The effect of process and equipment parameters on bulk density of a bed during drum granulation, 15th International Congress of Chemical and Process Engineering CHISA 2002, Praha, Czech Republic, 25-29.08.2002, 2002, CD-ROM P5.216, 1-12, ISBN 80-86059-33-2 5. Niedzielska A., Kuncewicz Cz., Investigation of heat transfer coefficient distribution on the tank wall for a flat-blade impeller, 15th International Congress of Chemical and Process Engineering CHISA 2002, Praha, Czech Republic, 25-29.08.2002, 2002, CD-ROM P5.151, 1-8, ISBN 80-86059-33-2 6. Kania A., Kuncewicz Cz., Energy dissipation rate and the size of eddies in the tank with a self-aspirating impeller, 15th International Congress of Chemical and Process Engineering CHISA 2002, Praha, Czech Republic, 25-29.08.2002, 2002, CD-ROM P5.152, 1-10, ISBN 80-86059-33-2 7. Rieger F., Rzyski E., Mixing suspensions in slender tanks, 15th International Congress of Chemical and Process Engineering CHISA 2002, Praha, Czech Republic, 25-29.08.2002, 2002, CD-ROM P5.160, 1-8, ISBN 80-86059-33-2 8. Heim A., Solecki M., Yeast disintegration in a bead mill with stable baffles, 10th European Symposium on Comminution, Heidelberg, Germany 2-5.09.2002, 2002, CD-ROM C5.3, 1-22, ISBN 3-931384-40-3 9. Heim A., Gluba T., Obraniak A., Torque as an indicator of the advance of drum granulation process, Proceedings 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engineering. Tatranske Matliare, Slovakia 27-31.05.2002, 2002, CD-ROM P.130, 1-7, ISBN 80-227-1690-1 10. Gluba T., The effect of process conditions on porosity of granules obtained during drum granulation, Proceedings 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engineering. Tatranske Matliare, Slovakia 27-31.05.2002, 2002, CD-ROM P.131, 1-10, ISBN 80-227-1690-1 11. Stelmach J., Kuncewicz Cz., Rzyski E., Angular distribution of tangential velocities on the height of a self-aspirating disk impeller, Proceedings 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engineering. Tatranske Matliare, Slovakia 27-31.05.2002, 2002, CD-ROM P.130, 1-8, ISBN 80-227-1690-1 12. Modrzewski R., Wodziński P. Przesiewanie odpadów mineralnych, III Konferencja Problemy zagospodarowania odpadów mineralnych, Wisła 4-7.06. 2002, 2002, 85-103 ISBN 83-915537-1-X 13. Dziubiński M., Fidos H., Pressure drop of three-phase non-Newtonian liquid-gas-solid particle mixtures in a vertical pipes, 6th European Conference on Rheology „Eurheo 2002” Erlangen, Germany, 2002, 227-228 14. Dziubiński M., Orczykowska M., The drag coefficient of bubbles rising in non-Newtonian liquids, 6th European Conference on Rheology „Eurheo 2002” Erlangen, Germany, 2002, 223-224 15. Dziubiński M., Hydrodynamics of non-Newtonian two phase flow in pipes, 6th European Conference on Rheology „Eurheo 2002” Erlangen, Germany, 2002, 441-442 16. Dziubiński M., Sowiński J., Współczynnik wnikania tlenu w reaktorze air-lift, VIII Ogólnopolska Konferencja Postępy Inż. Bioreaktorowej, Łódź, 2002, 25-26 17. Gałąź R., Kiljański T., Kozerski S., Odporność cieplna silikonowego elastomeru, Mat. Konf. XV Konf. Nauk.-Techn. „Pojazdy szynowe 2002”, Prace Nauk. Inst. Konstr. I Ekspl. Maszyn Polit. Wrocław., 2002, 86, 199-205 18. Kiljański T., Dziubiński M., Spadek ciśnienia podczas filtracji stopionych polimerów na pakietach siatek filtracyjnych, Mat. Konf. VIII Ogólnopolskiego Seminarium „Rozdzielanie zawiesin ciał stałych w płynach”, Frombork ISBN 83-918174-1-5, 2002, 21-24 19. Budzyński P., Dziubiński M., Filtracja zawiesiny ponitracjnej, Mat. Konf. VIII Ogólnopolskiego Seminarium „Rozdzielanie zawiesin ciał stałych w płynach”, Frombork ISBN 83-918174-1-5, 2002, 9-12 20. Petera J., Strzelecki W., Charget droplet and particle trajectory and mixing studies in liquid-liquid system in the presence of non-linear electrical fields, 5th Italian Conference on Chemical and Process Engineering, Volume 5, Published by AIDIC, EDITORIALE ELSEVIER, 2002, 2002, 5, 241-248 21. Kemblowski Z., Owczarz P., Reometria procesowa zawiesin sedymentujących, V Jubileuszowe Seminarium PTRT, 2002 22. Kiljański T., Współczesne konstrukcje reometrów rotacyjnych, V Jubileuszowe Seminarium PTRT, 2002 23. Orczykowska M., Opory przy przepływie pęcherzy gazowych w cieczach nienewtonowskich, V Jubileuszowe Seminarium PTRT, 2002 24. Bobiński A., Otrzymywanie emulsji metodą zderzających się strumieni, V Jubileuszowe Seminarium PTRT, 2002 25. Ledakowicz S., Stolarek P., On the kinetics of biomass thermal decomposition, 29-th Int. Conference of the Slovak Society of Chemical Engineering, Tatranske Matliare, 2002. Proceedings p.58, ISBN 80-227-1690-1 26. Ledakowicz S., Kaczorek K., Laboratory simulation of anaerobic digestion of municipal solid waste ISWA 2002 World Environmental Congress, Istanbul, “Appropriate Environmental and Solid Waste Management and Technologies for Developing Countries” 2002, Vol.2, 1139-1146. ISBN 975-518-179(TK), ISBN 975-518-183(2,c) 27. Bizukojc M., Ledakowicz S. A morphologically structured approach to the modelling of growth and citric acid accumulation by Aspergillus niger European Symp. On Biochemical Engineering Science. ESBS-4, Delft, Holandia 2002, Book of Abstracts, p.38 28. Ledakowicz S., Stolarek P., Bizukojc M.& Nowicki L., Kinetic investigation of thermal decomposition of sewage sludge ISCRE 17, Hong Kong, China 2002, http://www.ust.hk/iscrc17/index.html. 29. Ledakowicz S., Stolarek P., Kinetics of thermal decomposition of natural biopolymers, 15-th Int. Symposium on Analytical and Applied Pyrolysis, Leoben, Austria, 2002. Abstract Volume, p.70. 30. Ledakowicz S., Termiczna utylizacja biomasy na przykładzie pirolizy i zgazowania osadów ściekowych, Mat. Konferencyjne Forum Dyskusyjnym „Innowacyjność i Transfer Technologii”, Opole, 2002., 74-82. 31. Ledakowicz S., Gluszc P., Jamroz T., Sencio B., Boprocesy zintegrowane z separacją produktów wraz z ich oczyszczaniem metodami niekonwencjonalnymi, Seminarium p.t. „Reaktory wielofazowe i wielofunkcyjne dla podstawowych procesów chemicznych, biotechnologicznych i ochrony środowiska” Ustroń - Jaszowiec, 2002, 1. 32. Nowicki L., Ledakowicz S., Stolarek P., Olewski T., Bedyk T., Pakowski Z., Analiza i modelowanie procesów gaz - ciało stałe z zastosowaniem mikro-reaktorów, Seminarium p.t. „Reaktory wielofazowe i wielofunkcyjne dla podstawowych procesów chemicznych, biotechnologicznych i ochrony środowiska” Ustroń - Jaszowiec, 2002, 2. 33. Pawłowska B., Chmiel A., Biosynteza werbaskozydu w kulturze korzeni włosnikowatych Pouloinia tomentosa w bioreaktorze rozpyłowym, 5 Ogólnopolska Konferencja „Zastosowanie kultur in vitro w fizjologii roślin”, Krakow, 2002, 79, 34. Pawłowska B., Chmiel A., Biosynthesis of verbascoside in hairy roots culture of Pouloinia tomentosa in the mist bioreactor, International Symposium on Promotion of International Cooperation in Eastern and Southern Europe in Field of Medical Biotechnology, Łódź, 2002, 36. 35. Kozłowska B., Finansowanie inwestycji proekologicznych, Mat. szkoleniowe dla potrzeb samorządów terytorialnych w zakresie czystszej produkcji, praca zbior. pod red. prof. Z. Nowaka wykonana w Regionalnym Centrum Czystszej Produkcji w Łodzi i w Polskim Centrum Czystszej Produkcji w Katowicach. Wydawca ŁRFSN-T NOT Łódź, 2002 r., str. 251-259. 36. Kozłowska B., „Zintegrowane zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń oraz najlepsze dostępne techniki w świetle Dyrektywy 96/61/WE – IPPC”, IV Ogólnopolska Konferencja Nauk.-Techn. „Czystsze Technologie – Powłoki Malarskie org. przez ŁRFSN-T NOT w Łodzi, Stowarzyszenie Polski Ruch Czystszej Produkcji – Regionalne Centrum CP w Łodzi, Ośrodek Zapobiegania Zanieczyszczeniom Środowiska przy PL, Wyd. ŁRFSN-T NOT, Łódź, 2002 r., str. 182-196. 37. Nowicki L., Kinetics of CO hydrogenation to higher aliphatic alcohols on modified Cu/ZnO catalyst, 17th International Symposium on Chemical Reaction Engineering ISCRE, Hong Kong, August 25-28, 2002. [http://www.ceng.ust.hk/iscre17/manu/index.html](http://www.ceng.ust.hk/iscre17/manu/index.html). 38. Ledakowicz S., Stolarek P., Nowicki L., Kinetic investigation of thermal decomposition and subsequent gasification of sewage, j.w., 2002 [http://www.ceng.ust.hk/iscre17/manu/index.html](http://www.ceng.ust.hk/iscre17/manu/index.html). 39. Godala M., Nowicki L., Reaction kinetics investigation using reaction calorimetry combined with gas evolution measurement, 15th International Conference of Chemical and Process Engineering CHISA, Praha, August 25-29, 2002 na płycie CD. 40. Zarzycki R., Sujka W., Dorabialska M., Modrzejewska Z., Adsorption of Cr(VI) on chelated chitosan beads (crosslinking by Ag (I) and Cu (II)), j.w., 2002 na płycie CD. 41. Zarzycki R., Dorabialska M., Sujka W., Modrzejewska Z., Desorption of Ag (I) on chitosan beads, j.w., 2002 na płycie CD. 42. Włodarczyk D., Kierzkowska-Pawlak H., Zarzycki R., Oxygen Transfer in Mechanically Agitated Systems: with Two Liquid Systems, j.w., 2002 na płycie CD 43. Włodarczyk D., Kierzkowska-Pawlak H., Zarzycki R., Heterogeneous Mass Transfer Models for Gas Absorption in Two-Phase Systems, j.w., 2002 na płycie CD. 44. Zbicinski I., Li Xuanyou, An Investigation of Error Sources in CFD Modelling of a Co-current Spray Dryer, The 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002; eds. C.W. Cao, Y.K. Pan, X.D. Liu, Y.X. Qu, 2002, vol. A, 415-423 (CD-ROM - A415). 45. Pakowski Z., Drudzdel A., Drwiega J., Validation of Model of an Expanding Superheated Steam Flash Dryer for Cut Tobacco Based on Processing Data, The 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002; eds. C.W. Cao, Y.K. Pan, X.D. Liu, Y.X. Qu, 2002, vol. B, 828-836 (CD-ROM - B828). 46. Stawczyk J., Comaposada J., Gou P., Arnau J., Fuzzy Control System of Meat Drying Process, The 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002; eds. C.W. Cao, Y.K. Pan, X.D. Liu, Y.X. Qu, 2002, vol. B, 1174-1180 (CD-ROM - B1174). 47. Zbiciński I., Delag A., Strumillo C., Analysis of Spray Behaviour in a Concurrent Spray Drying Tower, The 8th National Drying Symposium, Harbin, China, 8-10 January 2002, 2002, 89-101 (pp. 102-111 – w jęz. chińskim). 48. Zbicinski I., Experimental Determination of Drying Kinetics and Residence Time in a Cocurrent Spray Drying Tower, The Working Party on Drying EFChEng, Technical and Business Meeting, Magdeburg, Germany, 11-12 April 2002, 2002, p. 12. 49. Pakowski Z., Glebowski M., On Research Towards Better Understanding of Diffusion in Gel, The Working Party on Drying EFChEng, Technical and Business Meeting, Magdeburg, Germany, 11-12 April 2002, 2002, p. 25. 50. Majka A., Stawczyk J., The Kinetics of Supercritical Thermohydrolysis of Selected Stilbene Derivates, The 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engineering, Tatranské Matliare, Slovak Republic, 27-31 May 2002, 2002, p. 135 (pełny tekst – CD-ROM). 51. Kołodziejski J., Stawczyk J., Kasznia J., Jarosz W., Boilover Phenomena During Crude Oil Tank Fire, The 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engineering, Tatranské Matliare, Slovak Republic, 27-31 May 2002, 2002, p. 172 (pełny tekst – CD-ROM). 52. Zbicinski I., Strumillo C., Delag A., Piatkowski M., Drying and Degradation Kinetics in a Spray Drying Tower, The Conference on „Spray Drying ’01 and Related Processes”, Dortmund, Germany, 8-10 October 2001, 2002, 27-33. 53. Zbicinski I., Koludo A., Lodz – Multimedia in Education and International Cooperation, The VII International Congress of Educating Cities, IAEC 2002, Tampere, Finland, 16-19 June 2002, p. 64. 54. Strumillo C., Zbiciński I., Scaling-up and Predictions of Final Product Properties in Spray Drying Process, 2002 IFPRI Annual General Meeting, Sendai, Japan, 14-18 July 2002, 309-335. 55. Modigell M., Hufschmidt M., Petera J., “Rheology of Metall Alloy Suspensions”, Proceedings of the 6th European Conference on Rheology; Erlangen (Germany), 2002, p. 317. 56. Mucha M., Grosicka E., Królikowski Z., “Thin Films Consist Micron Size Nematic in Polymer Matrix of Various Stiffness for Electronic”, 8th International Conference on Composites Engineering, ICCE/8, Tenerife, Hiszpania, 2002, pp.651-652. 57. Mucha M., Królikowski Z., „Kinetics Study of Phase Separation in Polyacrylic Acid /Nematic LC System by Optical Technique”, SPIE - The International Society for Optical Engineering, ”Liquid Crystals: Materials Science and Applications”, Zakopane 2002, p.473-482, ISBN08194-4523-1 58. Tomczak E., Skorupska E., “A Comparative Analysis of Drying Kinetics for Selected Vegetables by Means of Artificial Neural Networks”, International Drying Symposium, 2002, Beijing, China, pp.272-279. 59. Kaminski W, Tomczak E, Skorupska E., “Estimation of Shape and Temperature on Drying Kinetics Using MLP, IDS” Proceedings, International Drying Symposium, 2002, Beijing, China, pp.240-246. 60. Strumillo P, Kaminski W., Radial-Basis Function Networks: Theory and Applications, 6th International Conference Neural Networks and Soft Computing”, Advances in Soft Computing, Proceedings of the Sixth International Conference on Neural Network and Soft, Zakopane, 2002. 61. Rutkowski, Kacprzyk, Eds., Physica-Verlag, Kaminski W., Tomczak E., Zastosowanie membran do oczyszczania wody i ścieków z jonów metali ciężkich, „Water Supply and Water Quality” 17th National and 5th International Scientific and Technical Conference, Poznań, 2002 s.557-566, ISBN83-914252-6-6. 62. Petera J, Strzelecki W., “Charged droplet & particle trajectory tracking and mixing studies in liquid-liquid systems”, AIDIC Conference Series, 2002 Vol.5. p. 241-248, ISBN 0390-2358. 63. Petera J., Strzelecki W, “Charged droplet & particle trajectory tracking and mixing studies in liquid-liquid systems in the presence of non-linear electrical field”, Proc. 29th International Conference of Slovak Society of Chemical Engng, 2002 p. 39. ISBN80-227-1690-1. 64. Modigell M, Hufschmidt M, Petera J., “Two-Phase Simulation and Visualisation of Isothermal Die Filling Processes”, The 7th S2P (International Conference on Semi-Solid Processing of Alloys and Composites), 2002, p. 509-514. 65. Modigell M, Kopp R, Sahm P, Neuschutz D, Petera J., “Basic Investigations for Optimisation of The Process Parameters of Thixoforming”, The 7th S2P (International Conference on Semi-Solid Processing of Alloys and Composites), 2002, p.77-82. 66. Petera J., Modigell M., Hufschmidt M., “Comparison of two-phase finite element simulation with experiments on isothermal die filling of semi-solid metal alloys”, The 5th International ESAFORM Conference on Material Forming, 2002 p.675, ISBN83-7108-098-0. 67. Tyczkowski J. Krawczyk I. Woźniak B., "Modification of styrene-butadiene rubber surfaces by plasma chlorination", Eighth Inter. Conf. on Plasma Surface Engineering Garnisch-Partenkirchen, Germany, 2002, 386. 68. Kazimierski P., Tyczkowski J., "Deposition technology of a new nanostructured material for reversible charge storage", Eighth Inter. Conf. on Plasma Surface Engineering Garnisch-Partenkirchen, Germany, 2002, p.365b. 69. Tyczkowski J., "Ion bombardment process in formation of films plasma-deposited from organic derivatives of carbon family", Eighth Inter. Conf. on Plasma Surface Engineering Garnisch-Partenkirchen, Germany, 2002, p. 291. 70. Krawczyk I., Tyczkowski J., Gubiec K, Plasma chlorination of elastomer surfaces", Plasma Chemistry 2002, Kazimierz Dolny, 2002, p.76-77, ISBN 83-907414-9-0. 71. Kazimierski P., Tyczkowski J., "Nanostructure of plasma polymerized carbon-germanium glasses", Plasma Chemistry 2002, Kazimierz Dolny, 2002, p.70-71, ISBN 83-907414-9-0. 72. Tyczkowski J., "Plasma polymerized thin films - applications for environment protection", Plasma Chemistry 2002, Kazimierz Dolny, 2002, p.100-101, ISBN 83-907414-9-0. 73. Tyczkowski J., "Deposition of semiconducting and insulating hydrogenated carbon-silicon films by PECVD process from tetramethylsilane", Plasma Chemistry 2002, Kazimierz Dolny, 2002, p.78-79, ISBN 83-907414-9-0. 74. Gryglik D., Miller J.S.: Photosensitized Production of Singlet Oxygen Using Solar Simulating Light, XIX IUPAC Symposium on Photochemistry, Hungary, 2002, 236-237. MATERIAŁY KURSU 1. Zdzisław Pakowski: Suszenie Papieru i Celulozy, Åbo Academy, Finlandia, kwiecień 2002, ca 100 s. PATENTY I WDROŻENIA PATENTY 1. Ledakowicz S., Urbanowicz T.: Sposób i urządzenie do degradacji osadów ściekowych Nr P-350811, 2002 2. Jamroz T., Sencio B., Głuszcz P., Kaczmarowicz G.: Sposób wydzielania kwasu cytrynowego z płynów pofermentacyjnych, Nr 184041, 2002 3. Rogacki G., Modrzejewska Z., Wawrzyniak P., Zarzycki R., Sposób wytwarzania mikrogranulek chitozanowych, P-354337 (7.06.2002). 4. Rogacki G., Modrzejewska Z., Wawrzyniak P., Zarzycki R., Sposób wytwarzania membran chitozanowych, P-354338 (7.06.2002) 5. Zarzycki, R.; Imbierowicz, M.; Turowski, P.; Markowski, L., Żylik, P., Sposób usuwania amoniaku z gazów, zgłoszenie pat. P-353520, z dn. 19.04.2002 r. 6. Miśkiewicz D., Mucha M. Biodegradowalne mieszaniny chitozanu z alkoholem poliwinylowym jako napełniacz papieru, P-34545438, 2002 7. Miśkiewicz D., Mucha M. Chitozan usieciowany aldehydem glutarowym jako biodegradowalny napełniacz papieru, P-346091, 2002 WDROŻENIA 1. Tomalczyk M. Grochowski J.i inni (K-105). Udoskonalenie i wdrożenie pionowego mokrego odpylacza powietrza o wydajności 11 m$^3$/s w cukrowni "Kruszwica" S.A. w Kruszwicy. Efekty wdrożeniowe są niewymierne i służą ochronie środowiska. 2. Tomalczyk M. Grochowski J.i inni (K-105). Modernizacja instalacji chłodzenia cukru o wydajności 600 t/dobę w cukrowni "Kruszwica" S.A. w Kruszwicy. 3. Tomalczyk M. Grochowski J.i inni (K-105). Modernizacja stacji suszenia i schładzania cukru w cukrowni "Leśmierz" S.A. w Leśmierzu. WSPÓŁPRACA Z ZAGRANICĄ I. Kształcenie studentów w Polsce oraz polskich studentów za granicą \| Liczba \| Kraj \| Źródło finansowania \| Długość pobytu lub termin \| Rodzaj pobytu \| \|--------\|-------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|---------------\| \| 9 \| Holandia \| Uniwersytet we Vlissingen \| 9 miesięcy \| Praca dyplomowa \| \| 1 \| Berlarus, The BUP Centre in Belarus at Belarusan Polytechnical Academy \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 12-22.07.2002 \| Praktyka \| \| 4 \| Summer cruise on board Pogoria \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 1-15.09.2002 \| Praktyka \| \| 1 \| Niemcy (Aachen) \| Summer School of Chemical Engineering organizowany przez Technical University of Dortmund, finansowanie przez stronę niemiecką DAAD \| 6 tygodni \| Praktyka \| \| 2 \| Niemcy \| Socrates/Erasmus \| 2-6 mies. \| Praca dyplomowa \| Udział prof. M. Dziubińskiego w ich egzaminach dyplomowych we Vlissingen (Holandia) jako zewnętrzny egzaminator 2. Przyjazdy studentów \| Liczba \| Kraj \| Źródło finansowania \| Długość pobytu lub termin \| Rodzaj pobytu \| \|--------\|-------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|---------------\| \| \| Kraj \| Akademia/Program \| Data \| Efekt \| \|---\|---------------\|------------------\|-----------------\|------------------------------\| \| 1 \| Niemcy \| Socrates/Erasmus \| 3 tyg. \| staż doktor. \| \| 1 \| Niemcy \| Działalność stat.\| 1-3.12.02 \| staż doktor. \| \| 3 \| Finlandia \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 4 \| Estonia \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 14\| Russia \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 4 \| Latvia \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 4 \| Lithuania \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 2 \| Slovak Republic \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 14\| Belarus \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 5 \| Germany \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 4 \| Denmark \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 3 \| Sweden \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 3 \| Ukraine \| The Baltic University Programme, Uppsala University, Sweden \| 17-21.04.2002 \| udział w konferencji studenckiej \| \| 4 \| Slovak Republic \| koszt PL \| 12-14.12.2002 \| wymiana \| B) Inne działania realizowane w roku 2002 w ramach Programu Socrates/Erasmus (wymiana pracowników: liczba wyjazdów i przyjazdów w ramach Teaching Staff Mobility, Preparatory Visits, Monitoring Visits, projekt IP, itp.). - Wyjazd 2 tygodniowy dr inż. M. Bizukojća do Technical University w Braunschweigu (Niemcy) II. Współpraca bilateralna i wielostronna - uzyskane efekty - W roku 2002 kontynuowana była współpraca w ramach umów o bezpośredniej współpracy międzyuczelnianej z następującymi partnerami: 1. W ramach INCREASE z Łużycką Akademią Nauk Przyrodniczych, LANAKA e.V., Cottbus, Niemcy, partner Dr.H.-J.Kahle – wspólne publikacje. 2. Z GBF Centrum Badań Biotechnologicznych, Devision of Biochemical Engineering Braunschweig, Niemcy, partner - prof.dr hab. W.-D. Deckwer – przygotowanie projektu europejskiego, wspólna publikacja 3. Szwecja; Uppsala University, The Baltic University; ochrona środowiska w krajach bałtyckich 4. Chiny; Shandong Academy of Sciences, Jinan, wspólne badania w zakresie aparatów suszarniczych, udział w budowie laboratorium badawczego w Jinan, teoria i technika suszenia, palniki pulsacyjne 5. Białoruś; Heat & Mass Transfer Institute, Belorussian Academy of Sciences, realizacja wspólnego tematu - spalanie pulsacyjne w zastosowaniu do procesu suszenia 6. Rosja; Mendeleev University of Chemical Technology, Moscow, suszenie produktów chemicznych i biomateriałów, spray drying 7. Niemcy, RWTH Aachen Inżynieria Chemiczna - Kontynuowano współpracę w ramach umów międzywydziałowych lub międzyinstitutowych: - Czech Technical University in Praque, Faculty of Mechanical Engineering, Department of Chemical and Food Equipment Design, Praque, Czech Republic "Mieszanie oraz dyspergowanie ciał stałych w cieczach" - Laboratoire de Genie Chimique UMR5503 CNRS/INPT/LJOS, Toulouse, France "Analiza procesów obróbki zawiesin przeprowadzonych w młynach peretkowych" - Uniwersytet Techniczny w Lappeenrancie, Wydział Technologii Chemicznej, Finlandia "Optymalizacja urządzeń i aparatów (ze szczególnym uwzględnieniem mieszadel i mieszalników)" - Kontynuowano nieformalną współpracę z EC Joint Researche Center – Ispra (Włochy) i Uniwersytetem w Gironie (Hiszpania) mającą na celu wymianę doświadczeń wyrażającą się we wspólnym organizowaniu konferencji pod nazwą „European Meeting on Chemical Industry and Environment” (trzecia była zorganizowana w 1999 w Polsce, czwarta odbędzie się w 2003 w Grand Canaria). - Kontynuowano nieformalną współpracę w ramach projektu PECO w temacie „Inwentaryzacja źródeł emisji w Europie”, rozpoczęto ją meetingiem w Brugii – Belgia’2001. - UK/USA; International Fine Particle Research Institute; realizacja grantu pt. Kinetyka suszenia i degradacji produktów wrażliwych termicznie - Chiny; China Agricultural University, Beijing, suszenie bio-materiałów, palniki pulsacyjne - Korea; Korean Institute of Science and Technology, Seul, wytwarzanie aerożeli nanokompozytowych - RFN; Uniwersytet w Bremie, spray drying - Hiszpania; Institut de Recerca de Tecnologias Agroalimentaries (IRTA), Monells, dyfuzja wody w produktach mięsnych, automatyka przemysłowa - The University of Canterbury Christchurch (New Zealand) ■ Podpisano nowe umowy z: - Chiny: Shandong Academy of Sciences, Jinan; teoria i technika suszenia, palniki pulsacyjne; umowa międzyuczelniana ■ Nawiązano nieformalną (bez umowy) współpracę z: 1. Indian Institute of Technology w Kanpur (Indie). W roku 2003 przewidywany jest przyjazd do Polski prof. Chhabry. 2. Niemcy, The Fraunhofer Institute for Interfacial Engineering and Biotechnology, Stuttgart 3. Niemcy, Technical University of Darmstadt, Institute of Applied Physics 4. Japonia, Shizuoka University, Research Institute of Electronics 5. Francja, University Paris VII, Institut de Topologie et de Dynamique des Systèmes 6. Czechy, Charles University in Prague, Department of Macromolecular Physics 7. Litwa, Technical University of Kaunas, Institute of Physics 8. Kanada; Energy Diversification Research Laboratory (CANMET); palniki pulsacyjne 9. Nowa Zelandia University of Canterbury - Inżynieria Chemiczna. 10. Bundesanstalt für Materialforschung und Prüfung, Fachgruppe VI 3.2, Unter den Eichen 87, D - 12205 Berlin, Niemcy 11. Shizuoka University in Hamamatsu (Research Institute of Electronics) 12. Charles University in Prague (Department of Macromolecular Physics) ■ Przykładowe publikacje we współpracy z partnerami zagranicznymi: 1. Rieger F., Rzyski E., "Mixing suspensions in slender tanks", Acta Polytechnika, 42, 2, s.50-55, 2002 2. Jirout T., Weiglhofer W., Bila J., Rieger F., Stelmach J., Komputerowe wspomaganie projektowania urządzeń mieszających", Inż. Apar. Chem., 41, z. spec. 4, s. 55-56, 2002 3. Jirout T., Rieger F., Rzyski E., "Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ łopatek na wytwarzanie zawiesin", Inż. Apar. Chem., 41, z. spec. 4, s. 53-54, 2002 4. Rieger F., Jirout T., Rzyski E., "Mieszanie zawiesin. Dobór mieszadel i zbiornika ", Inż. Apar. Chem., 41, z. spec. 4, s. 111-112, 2002 5. Rieger F., Rzyski E., "Mixing suspensions in slender tanks", Proceedings of 6. Krzystek L., Ledakowicz S., Stelmach E., Kahle H-J.: Biodegradacja organicznej frakcji stałych odpadów komunalnych w bioreaktorach, Inżynieria i Aparatura Chemiczna, 41(3s), 2002, 89-90 7. Krzystek L., Zieleniewska A., Ledakowicz S., Russel S., Kahle H.-J.: Wpływ efektywnych mikroorganizmów na przebieg procesu degradacji stałych odpadów komunalnych w bioreaktorach. Inż. Aparat. Chem., 2002, 3, 89-90. 8. Becker U., Ledakowicz S., Deckwer W.-D.: Microbial removal of ionic mercury in a three-phase fluidized bed reactor. 6-th International Conference on Gas-Liquid and Gas-Liquid-Solid Reactor Engineering, Vancouver, B.C., Canada 17-20 August 2003 9. Strumillo C., Jones P.L, Żyła R.: Energy Aspects in Drying – przyjęto do druku w Handbook of Industrial Drying 10. Kuts P.S., Akulicz P.V., Grinchik N.N., Strumillo C., Zbiciński I., Nogotov E.F.: Modeling of Gas Dynamic in a Pulse Combustion Chamber to Predict Initial Drying Process Parameters. Chem. Eng. J., 86, 25-31, 2002 11. Zbicinski I., Benali M., Kudra T.: Pulse Combustion: An Advanced Technology for Efficient Drying. Chem. Eng. Technol., 25/7, 687-691, 2002 12. Stawczyk J., Comaposada J., Gou P., Arnau J.; Fuzzy control system of meat drying process. DRYING’2002 – Proceedings of the 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002. CD-ROM, B1174 13. Zbicinski I., Li Xuanyou; An investigation of error sources in CFD modelling of a co-current spray dryer. DRYING’2002 – Proceedings of the 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30August 2002. CD-ROM, A415 14. Petera J. & Weatherley L.R., „Modelling of mass transfer from falling droplets” Chemical Eng. Science 56 (2001) 4929-4947. ■ Pracownicy Wydziału prowadzili wykłady w 6 uczelniach zagranicznych, takich jak: - Mechanical Engineering College China Agricultural University, 2002. - Chiny; Shandong Academy of Sciences, Jinan - Japonia; Kyoto University - RFN; Technical University of Bremen - Finlandia; Åbo Academy - Szwecja; Uppsala University ■ Zrealizowano - wspólnych prac inżynierskich, 3 wspólne prace magisterskie i doktorskie. ■ Zorganizowano 3 kursy i seminaria z udziałem zagranicznych specjalistów. w ramach the Baltic University Programme: - Borki 4 - Students Conference on „Building a Sustainable Baltic Region Cooperation and Communication”; Borki/Lódź, 17-21.04.2002 - Summer field course at Hel Marine Station, 15-25.08.2002 - Summer cruise on board Pogoria, 1-15.09.2002 oraz dwukrotnie: - kursy dla słuchaczy Studium Doktoranckiego Wydziału Inżynierii Proc. i Ochrony Środowiska (maj 2002, grudzień 2002). - Liczba doktorantów zagranicznych (oraz kraj, z jakiego pochodzi) - mgr inż. Li Xuanyou (Energy Research Institute of Shandong Academy of Sciences, Chiny) - mgr inż. Li Sheng (Energy Research Institute of Shandong Academy of Sciences, Chiny) - Projekty badawcze, w których Jednostki Wydziału brały udział w roku 2002 (łącznie z tymi, które rozpoczęły się przed rokiem 2001). \| Nazwa programu (np.: V Program Ramowy, TEMPUS, itd.) \| INCREASE \| \|------------------------------------------------------\|----------\| \| Nazwa projektu (np.: TEMPUS JEP nr ……; KBN Polonium, itd.) \| INCREASE 4/97 - E \| \| Dziedzina, tytuł oraz akronim \| Ochrona środowiska; 1. Development of New Technology for Treatment of Solid Household Wastes. 2. Development of New Technology for Treatment of Deposited Waste \| \| Data rozpoczęcia i data zakończenia realizacji \| 1997 – 2001 2001 - \| \| Numer umowy finansowej \| \| \| Czy Jednostka PL jest partnerem, czy koordynatorem? \| Partner \| \| Partnerzy zagraniczni i krajowi \| Łużycka Akademia Nauk Przyrodniczych, LANAKA e.V., Cottbus, Niemcy \| \| Nazwa i kod Jednostki PL realizującej projekt \| Wydział Inż. Proc. i Ochr. Środ., 93 005 Łódź, Wólczańska 213 \| \| Imię, nazwisko i numer telefonu osoby odpowiedzialnej za projekt w Jednostce \| Stanisław Ledakowicz tel: (42) 631 37 38 \| \| Nazwa programu (np.: V Program Ramowy, TEMPUS, itd.) \| IFPRI GRANT \| \|------------------------------------------------------\|-------------\| \| Nazwa projektu (np.: TEMPUS JEP nr ……; KBN Polonium, itd.) \| Kinetyka suszenia i degradacji produktów wrażliwych termicznie \| \| Dziedzina, tytuł oraz akronim \| nauki techniczne; inżynieria chemiczna i procesowa; IFPRI \| \| Data rozpoczęcia i data zakończenia realizacji \| 1997-2003 \| \| Numer umowy finansowej \| W-10/80 \| \|------------------------\|---------\| \| Czy Jednostka PŁ jest partnerem, czy koordynatorem? \| partner \| \| Partnerzy zagraniczni i krajowi \| IFPRI – koordynator projektu \| \| Nazwa i kod Jednostki PŁ realizującej projekt \| Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, W-10 \| \| Imię, nazwisko i numer telefonu osoby odpowiedzialnej za projekt w Jednostce \| Prof. Czesław Strumiło, 631-37-35 \| \| Nazwa programu (np.: V Program Ramowy, TEMPUS, itd.) \| The Baltic University Programme \| \|------------------------------------------------------\|---------------------------------\| \| Nazwa projektu (np.: TEMPUS JEP nr ……., KBN Polonium, itd.) \| Ochrona środowiska w krajach bałtyckich \| \| Dziedzina, tytuł oraz akronim \| nauki techniczne; inżynieria i ochrona środowiska; BUP \| \| Data rozpoczęcia i data zakończenia realizacji \| 1991- \| \| Numer umowy finansowej \| 500 \| \| Czy Jednostka PŁ jest partnerem, czy koordynatorem na Polskę \| \| \| Partnerzy zagraniczni i krajowi \| Uppsala University – koordynator programu \| \| Nazwa i kod Jednostki PŁ realizującej projekt \| Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, W-10 \| \| Imię, nazwisko i numer telefonu osoby odpowiedzialnej za projekt w Jednostce \| Prof. Ireneusz Zbiciński, 631-37-73 \| - Liczbę tematów prac badawczych realizowanych przez Jednostki Wydziału w roku 2002 we współpracy z poszczególnymi krajami: \| Kraj \| Liczba tematów \| \|------------\|----------------\| \| Niemcy \| 1 \| \| Nowa Zelandia \| 1 \| \| Country \| Count \| \|--------------\|-------\| \| Sweden \| 1 \| \| UK/USA \| 1 \| \| Spain \| 1 \| III. Organizacja międzynarodowych konferencji naukowych i udział w podobnych przedsięwzięciach za granicą - Konferencje międzynarodowe zorganizowane przez Wydział w Polsce Borki 4 - Students Conference on „Building a Sustainable Baltic Region Cooperation and Communication”; Borki/Lódź; 17-21.04.2002; ochrona środowiska w krajach bałtyckich; Finlandia, Estonia, Rosja, Łotwa, Litwa, Słowacja, Białoruś, Niemcy, Dania, Szwecja, Ukraina - Liczba konferencji zagranicznych, w których brali udział pracownicy Wydziału w tym 5 najważniejszych - 21 1. 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002 2. ISWA 2002 World Environmental Congress, Istanbul, 8-12 Jul, 2002. 3. 17th International Symposium on Chemical Reaction Engineering ISCRE, Hong Kong, August 25-28, 2002. 4. 15th International Conference of Chemical and Process Engineering CHISA, Praha, August 25-29, 2002. 5. 8th International Conference on Plasma Surface Engineering, Garmisch-Partenkirchen (Niemcy), 9-13 września 2002 r. - Konferencje, w których pracownicy Wydziału zasiadali w komitetach organizacyjnych lub naukowych: 1. S. Petersburg (S. Ledakowicz) 2. 13th International Drying Symposium IDS’2002, Beijing, China, 27-30 August 2002 (prof. C. Strumiło, prof. I. Zbiciński, prof. Z. Pakowski) 3. Borki 4 - Students Conference on „Building a Sustainable Baltic Region Cooperation and Communication”; Borki/Lódź; 17-21.04.2002 (prof. I. Zbiciński) IV. Kwestie finansowe, w tym dotacje KBN na realizację prac naukowo-badawczych z udziałem partnerów zagranicznych 1. Grant KBN T09C 025 19 z wykonawcami z IVT RWTH Aachen. 2. INCREASE (Polsko-Niemiecka Sieć Naukowa d.s. Ochrony Środowiska, Bezpieczeństwa Procesowego i Inżynierii Energetycznej) – W ramach programu kontynuowano temat rozpoczęty w 2001 roku: Development of New Technology for Treatment of Deposited Waste. Projekty naukowo-badawcze z partnerami zagranicznymi finansowane z Działalności Statutowej Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska: 1. Partner - Energy Research Institute of Shandong Academy of Sciences, Jinan, Chiny Powiększanie rozmiaru cząstek w procesie granulacji w złożu fluidalnym. 2. Partner - Mendeleev University of Chemical Technology, Moscow, Rosja Suszenie produktów chemicznych i biomateriałów; problematyka jakości i ochrony środowiska. 3. Partner - Institut de Recerca de Tecnologias Agroalimentaries (IRTA), Monells, Hiszpania Jednoczesna dyfuzja H₂O i NaCl w produktach mięsnych. V. Działanie na rzecz środowisk polonijnych 1. Działania na rzecz Polonii Litewskiej. Mgr inż. Marek Sosno (Litwin pochodzący z polskiej rodziny) był doktorantem na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Otrzymywał stypendium rządu polskiego. W dn. 20.12.2002 r. obronił pracę doktorską. VI. Działania marketingowo-promocyjne podjęte przez Wydział w roku 2002 Liczba organizacji międzynarodowych, których członkami są pracownicy Wydziału – 15, w tym najważniejsze: 1. Working Party European Federation of Chemical Engineering 2. Science Advisory Committee of the European Federation of Chemical Engineering 3. International Scientific Council for Conveying and Handling of Particulate Solids 4. GBF Centrum Badań Biotechnologicznych, Devision of Biochemical Engineering Braunschweig, Niemcy 5. Polsko-Niemiecka Sieć Naukowa w dziedzinie ochrony środowiska, bezpieczeństwa procesowego i technologii energetycznych INCREASE z siedzibami w Oberhausen i Gliwicach 6. Prof. Stanisław Ledakowicz – prezydent (druga kadencje) Łużyckiej Akademii Nauk Przyrodniczych LANAKA e.V. w Cottbus, Niemcy 7. Sekcja Inżynierii Biochemicznej Europejskiej Federacji Biotechnologii EFB z siedzibą we Frankfurcie nad Menem 8. Dyrektoriat Europejsko-Afrykańskiej Sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Ozonowego IO₃A z siedzibą w Paryżu VII. Wnioski wynikające z realizacji programu współpracy z zagranicą Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska współpracuje od lat z wieloma ośrodkami naukowymi za granicą. Nasi pracownicy prowadzą badania naukowe lub wykłady w wielu krajach, na przykład: Nowa Zelandia, Republika Południowej Afryki, Japonia, Korea, RFN, Kanada, Rosja, Chiny, Brazylia, Kuba, Antarktyda itd. Efektem tej współpracy zagranicznej jest 7 wspólnych monografii, ponad 50 artykułów naukowych. oraz 8 doktorów-cudzoziemców, których wypromowali profesorowie zatrudnieni w WIPOS. W 2002 r. jako przykłady owocnej współpracy z ośrodkami zagranicznymi wymienić można między innymi ośrodki i programy: - International Fine Particulate Research Institute (UK/USA) - w ramach którego wykonywano badania dla przemysłu amerykańskiego, - Technical University of Dortmund – wspólne badania, wykłady zapraszane, wymiana doktorantów, - Mechanical Engineering College China Agricultural University, Pekin – wykłady zapraszane, wymiana doktorantów, - The Baltic University Programme, Uppsala University – wspólne seminaria, program edukacyjny dla studentów, - The University of Canterbury, Christchurch (New Zealand) – wykłady zapraszane, wspólny program badawczy. KONFERENCJE I SYMPOZJA ZORGANIZOWANE W 2002 ROKU - Seminarium studenckie „Problemy ochrony środowiska”, Łódź, 25 kwietnia 2002 r. - Seminarium naukowe nt.: "Spektroskopia ramanowska w badaniu nanostruktur", Łódź, 25 kwietnia 2002 r. - W ramach the Baltic University Programme; Borki 4 - Students Conference on „Building a Sustainable Baltic Region Cooperation and Communication”; - Borki/Łódź, 17-21.04.2002. - Summer field course at Hel Marine Station, 15-25.08.2002 r. - Summer cruise on board Pogoria, 1-15.09.2002 r. - VIII Ogólnopolska Konferencja „Postępy Inżynierii Bioreaktorowej”, Łódź, 10-12 czerwca 2002 r. - Zorganizowano „Kurs przygotowawczy do egzaminu dla kierowników spalarni odpadów i kierowników składowisk odpadów”, Łódź, 4-6, 11-13 i 18-20.09.2002 r. STUDIA I STUDENCI Na wydziale na poszczególnych kierunkach i latach studiuje (na koniec 2002 r.): - inżynieria chemiczna i procesowa: I rok – 118, II rok – 70, III rok – 64, IV rok – 61, V rok – 46 osób, inżynieria środowiska: II rok – 232, II rok – 121, III rok – 95, IV rok – 61, V rok – 50 osób, studia uzupełniające: 62 osoby, studia zaoczne: I rok – 107, II rok – 130, III rok – 102, IV rok – 35 osób. KOŁO NAUKOWE Koła Naukowe najczęściej działają, gdy zbierze się grupa aktywnych studentów, którzy mają chęć i zapał by coś zrobić, czegoś więcej się nauczyć i dowiedzieć. Pięć lat temu pod kierunkiem dra Sławomira Kuberskiego reaktywowało działalność Koło Naukowe na naszym Wydziale. Studenci wykazali duże zainteresowanie tą formą działalności, zapisało się wiele osób z różnych lat studiów. Chęć zdobywania dodatkowej wiedzy staraliśmy się zaspokoić zapraszając na wykłady przedstawiające najciekawsze wyniki prac w szczególnie interesujących naszych studentów dziedzinach. Naszymi gośćmi byli pracownicy naukowi nie tylko z Wydziału, ale także z innych ośrodków, zapraszaliśmy lekarzy by dyskutować np. o zagrożeniach chorobami nowotworowymi i radiestetów by poznać tajniki ich pracy. Studenci odwiedzali miejsca, w których przeprowadza się ciekawe doświadczenia naukowe czy prowadzi skomplikowane leczenie. Jedną z ulubionych form pracy Koła są seminaria w ośrodku Politechniki Łódzkiej w Konopnicy. Tam z dala od domu i obowiązków na uczelni studenci rozmawiają o swoich zainteresowaniach zawodowych, a wieczorne spotkania skupione są nie tylko na ochronie środowiska. Nasze Koło było w latach 1998 i 1999 współorganizatorem kursów dotyczących problemów transferu zaawansowanych technologii. W ramach wykładów prawnicy prezentowali zagadnienia dotyczące funkcjonowania małych firm, problemów patentowych oraz marketingowych. Wykłady prowadzili także przedstawiciele Agencji Techniki i Technologii. Kurs kończył się uzyskaniem certyfikatu. Ta akcja cieszyła się z dużym zainteresowaniem. Podobnie jak I seminarium Studenckich Koł Naukowych w Politechnice Łódzkiej. Studenci na uczelni zorganizowani w Kołach na różnych wydziałach spotkali się, by porozmawiać o tym jak działać i pochwalić się tym co już zostało zrobione. O potrzebie takiej formy wymiany myśli i poglądów świadczy fakt, że następnego roku odbyło się kolejne Seminarium. Aktywność Koła Naukowego w dużym stopniu zależy od liderów, którzy mają pomysły i inicjatywę. Poprzedni już skończyli studia, w tej chwili przyszędł czas na nowych. Chcemy także, aby studenci Studium Doktoranckiego mieli znaczący wpływ na pracę Koła. W ostatnich latach popularną formą działań są trzydniowe seminaria odbywające się w ośrodku PŁ w Konopnicy. W imprezie biorą udział zaproszeni goście i przedstawiciele władz dziekańskich. W roku akademickim 2001/2002 na Wydziale na wszystkich kierunkach i latach studiów studiowało 1354 studentów. \| Rodzaj studiów (czas trwania) \| Kierunek studiów \| Specjalność \| \|-------------------------------\|------------------\|-------------\| \| 1 \| 2 \| 3 \| \| Studia dzienne dwustopniowe: inżynierskie (3,5 letnie) i magisterskie (5 letnie) \| Inżynieria chemiczna i procesowa \| 1. Inżynieria chemiczna* 2. Inżynieria papiernicza 3. Aparatura procesowa 4. Inżynieria bioprocesowa 5. Inżyniera procesowa ** \| \| \| Inżynieria środowiska \| 1. Aparatura ochrony środowiska 2. Bezpieczeństwo i ryzyko przemysłowe 3. Ochrona powietrza 4. Informacja i zarządzanie w ochronie środowiska 5. Biotecnologia środowiskowa \| \| Studia zaoczne \| Inżynieria Środowiska \| bez specjalności \| * tylko na studiach inżynierskich tylko na studiach magisterskich ## PLAN STUDIÓW Kierunek inżynieria chemiczna i procesowa I rok studia 5-letnie semestr I-VII studia inżynierskie semestr VIII-X studia magisterskie \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr I \| semestr II \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Matematyka \| 4e \| 4 \| \| \| 2e \| 2 \| \| \| \| Chemia nieorganiczna \| 2e \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Informatyka \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Mechanika techniczna \| 2e \| 2 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Wprowadzenie do inż. procesowej \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Fizyka \| 3 \| 2 \| \| \| 2e \| 2 \| \| \| \| Chemia II \| \| \| \| \| 2e \| 2 \| \| \| \| Procesy mechaniczne i aparaty \| \| \| \| \| 2e \| 1 \| \| \| \| Tworzywa konstrukcyjne \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Zapis konstrukcji I \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| ### OBJAŚNIENIA symboli w planie studiów - w – wykłady - ć – ćwiczenia - l – laboratoria - p – projektowanie - e – egzamin - D – praca dyplomowa Uwaga: wszystkie zajęcia, z których nie przewiduje się egzaminu – ćwiczenia, laboratoria, projektowanie i seminaria – podlegają zaliczeniu z końcem każdego semestru. \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr III \| semestr IV \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| 2 \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Matematyka \| 1 \| 2 \| \| \| 3e \| 1 \| \| \| \| Chemia fizyczna \| 3e \| 2 \| \| \| 3e \| 1 \| \| \| \| Mechanika płynów \| 3e \| 1 \| \| 1 \| 3e \| 1 \| \| \| \| Procesy cieplne i aparaty \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Elektrotechnika i elektronika \| 2 \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Chemia analityczna \| 2 \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Termodynamika \| 3e \| 1 \| \| \| 3 \| \| \| \| \| Technologia chemiczna I \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Informatyka \| 1 \| 2 \| \| \| 1e \| 2 \| \| \| \| Zapis konstrukcji II \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Laboratorium proc. mech i apar. \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| Praktyka technologiczna – 3 tyg. po III roku \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| semestr V \| semestr VI \| \|------------------------------------------------\|-------------------\|-----------\|------------\| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Ochrona środowiska \| 3 \| \| \| \| 2S \| \| \| \| \| Dynamika procesów i automatyka \| 3e \| 1 \| 2 \| 1 \| \| \| \| \| \| Procesy dyfuzyjne i aparaty \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Procesy i aparaty podstawowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Podstawy technologii chemicz. II \| 2e \| \| \| \| \| \| \| \| \| Optymalizacja \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Termodynamika \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Inżynieria bioprocessowa¹ \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wymienniki masy¹ \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Metrologia papiernicza² \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Technologia papieru² \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Biotechnologia¹ \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zapis konstrukcji II – ACAD \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Technologia mas włóknistych \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Bezpieczeństwo przemysłowe \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Aparatura przemysłowa \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Inżynieria reaktorów \| 2e \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| Procesy cieplne i dyfuzyjne \| \| \| \| \| \| \| \| \| Oznaczenia: 1 – Inżynieria chemiczna i procesowa, 2 – Inżynieria papiernicza Praktyka specjalizacyjna – 2 tyg. po III roku \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr VII \| semestr VIII \| \| \| w \| č \| l \| p \| w \| č \| l \| p \| \| J.obcy \| 2e \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| 2e \| 2 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Podstawy działalności gosp. \| 2e \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Projektowanie procesowe¹ \| 2 \| 3 \| \| \| 8 \| \| \| \| \| Przedmioty obieralne¹ \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Maszyny i aparaty w przem. pap.² \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Technologia poligrafii² \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Technologia papieru² \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Technologia przetwórstwa² \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Informacja naukowa \| 1 \| 3 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Praca przejściowa D \| 1 \| 3 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Komputerowe techniki projektowania \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Technika eksperymentu \| 1 \| 3 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Przenoszenie pędu, ciepła i masy II \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Eksploatacja urządzeń \| 2 \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Metody numeryczne \| 2e \| 3 \| \| \| 2e \| \| \| \| Oznaczenia: 1 – Inżynieria chemiczna i procesowa, 2 – Inżynieria papiernicza \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr IX \| semestr X \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| Komputerowe techniki projektow. \| 2e \| \| 3 \| \| \| \| \| \| \| Przenoszenie pędu, ciepła i masy II \| 2e \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| Przedmioty obieralne \| 14 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Seminarium dyplomowe \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Praca dyplomowa magisterska D \| \| \| \| \| \| \| 22 \| \| 56 \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr I \| semestr II \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Matematyka \| 3e \| 3 \| \| \| 2e \| \| \| \| \| Chemia środowiska I \| 2e \| 2 \| \| \| 3 \| \| \| \| \| Informatyka i programowanie I \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Meteorologia i klimatologia \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Geodezja i kartografia \| 2 \| \| 1 \| \| 2 \| \| \| \| \| Fizyka \| 3e \| 2 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Chemia środowiska II \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Grafika inżynierska \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Biologia środowiska \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Wstęp do ochrony środowiska \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Podstawy mechaniki. Mechanika budowli \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Materiałoznawstwo \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo semestr III \| Godzin tygodniowo semestr IV \| \|-----------------------------------\|-------------------------------\|-----------------------------\| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| 2 \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| 1 \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| Matematyka \| 2 \| 2 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Mechanika płynów \| 3e \| 1 \| 2 \| 1 \| 2e \| 1 \| \| \| \| Środowiskowa inż. procesowa \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Chemia fizyczna \| 3e \| 1 \| 2 \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| Technologie mało i bezodpadowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Chemia analityczna \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Elektrotechnika i elektronika \| 2 \| \| 2 \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| Informatyka i programowanie \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Mikrobiologia \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Geologia i hydrologia \| 2 \| \| \| \| 3e \| 2 \| 2 \| \| \| Podstawy budownictwa \| \| \| \| \| 2e \| 1 \| \| \| \| Technika cieplna I \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| semestr V \| semestr VI \| \|------------------------------------------------\|-------------------\|-----------\|------------\| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| WF \| 2 \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| Pomiary i automatyka \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Oczyszczanie ścieków \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Analiza instrumentalna \| 1 \| 2 \| \| \| 2e \| 1 \| \| \| \| Oczyszczanie gazów odlotowych \| \| \| \| \| 2e \| 1 \| \| \| \| Aparatura procesowa \| 2 \| 1 \| \| \| 2e \| 1 \| \| \| \| Informatyka i programowanie \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Modelowanie matematyczne \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| w inżynierii środowiska \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Klimatyzacja i wentylacja \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Obliczanie reaktorów \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Ochrona przed hałasem \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Technologia uzdatniania wody \| 2e \| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| Biotechnologia środowiska \| 2e \| \| \| \| \| \| \| \| \| Środowiskowa inżynieria procesowa \| 2e \| 1 \| 2 \| 1 \| \| \| \| \| \| Ekotoksykologia \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Paliwa i spalanie \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| Praktyka technologiczna – 2 tyg. po III roku \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr VII \| semestr VIII \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Komputerowe techniki projektowania \| 1 \| 2 \| \| \| 1 \| 2 \| \| \| \| Ekonomika przedsiębiorstw \| 2e \| \| 2 \| \| 1 \| \| \| \| \| Unieszkodliwanie odpadów stałych \| 3e \| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| Nauka o bezpieczeństwie \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Prawo ekologiczne \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Analiza instrumentalna II \| 1 \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| Pomiar y i automatyka \| 2 \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| Praca przejściowa \| 3 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmioty specjalizacyjne \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A) Ochrona atmosfery \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Procesy oczyszczania gazów \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| 4 \| \| 2. Monitoring powietrza \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 3. Instalacje do oczyszczania gazów \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| B) Biotechnologia środowiskowa \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| 1. Kinetyka bioprocessowa \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 2. Bioreaktory \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 3. Metody biologicznego oczyszczania ścieków \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 4. Laboratorium biotechnologii środowiskowej \| \| \| \| \| \| \| 3 \| \| \| C) Aparaty i urządzenia ochrony środowiska \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| 2 \| \| 1. Aparaty i urządzenia \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 2. Podstawy budowy aparatury \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| 3. Tworzywa i korozja \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 4. Eksploatacja maszyn i aparatów \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| D) Analityka w ochronie środowiska \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 1. Metody instrumentalne w analizie środowiska I \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 2. Wskaźniki zanieczyszczeń \| \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| 3. Zarządzanie jakością (lab. anal.) \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 4. Metody i techniki pomiaru zanieczyszczeń \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| E) Bezpieczeństwo i ryzyko przemysłowe \| \| \| \| \| 2 \| 1 \| \| \| \| 1. Zagrożenia przemysłowe i metody zapobiegania im \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 2. Bezpieczeństwo i higiena pracy \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 3. Ergonomia \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| 4. Bezpieczeństwo reaktorów chemicznych \| \| \| \| 2 \| 1 \| 1 \| \|----------------------------------------\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Przedmioty fakultatywne (obowiązują 2 – 4h) \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Fizykochemiczne metody monitorowania \| \| \| \| 2 \| \| \| \| 2. Absorpcja z reakcją chemiczną \| \| \| \| 2 \| \| \| \| 3. Przepływy wielofazowe w ochronie środowiska \| \| \| \| 2 \| \| \| \| 4. Chemia atmosfery \| \| \| \| 2 \| \| \| \| 5. Proekologiczne techniki w war. nadkrytycznych \| \| \| \| 2 \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin tygodniowo \| \|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------\| \| \| semestr IX \| \| semestr X \| \| \| \| w \| ĉ \| l \| p \| w \| ĉ \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zarządzanie środowiskiem \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Systemy informacyjne środowiska \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Oceny oddziaływań na środowisko \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| Przedmioty specjalizacyjne \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A) Ochrona atmosfery \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń \| 2 \| \| \| 3 \| \| \| \| \| \| 2. Wentylacja przemysłowa \| 3 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| B) Biotechnologia środowiskowa \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Biologiczne oczyszczanie gazów \| 1 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| 2. Biodegradacja odpadów stałych \| 2 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| 3. Biotechnologie specjalne w ochr. środ. \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. Analiza mikrobiologiczna wody \| 1 \| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| C) Aparaty i urządzenia ochrony środow. \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Chłodnictwo \| 2 \| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| 2. Instalacje kanal., gazowe i cieplownicze \| 2 \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| 3. Organizacja procesu inwestycyjnego \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. Niekonwencjonalne źródła energii \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| D) Analityka w ochronie środowiska \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Metody instrumentalne w anal. środowiska II \| 2 \| \| 2 \| \| \| \| \| \| \| 2. Metody i techniki pomiaru zanieczyszczeń \| 2 \| \| 1 \| \| \| \| \| \| \| 3. Mikrozanieczyszczenia \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. Automatyzacja w analizie instrumentalnej \| 1 \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| 5. Systemy monitorowania \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| E) Bezpieczeństwo i ryzyko przemysłowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Analiza ryzyka \| 2 \| \| 1 \| \| 2 \| \| \| \| \| 2. System zarządzania bezpieczeństwem \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3. Ratownictwo techniczne i chemiczne \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. Metody badania wypadków \| 1 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmioty fakultatywne (2 wykłady – 4h) \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1. Polimery a środowisko \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2. Procesy membranowe \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 3. Niekonwencjonalne źródła energii \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 4. Tworzywa i korozja \| 2 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Seminarium dyplomowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Praca dyplomowa \| \| \| \| \| \| \| \| 24 \| \| Przedmiot \| Godzin w semestrze \| semestr I \| semestr II \| \|-----------------------------------\|--------------------\|-----------\|------------\| \| \| \| w \| Ć \| l \| p \| w \| Ć \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Matematyka \| 20e \| 20 \| 10\| 10\| 20e\| 20 \| 10\| 20\| 10\| \| Fizyka \| 10 \| 10 \| \| \| 10e\| 10 \| \| 20\| 10\| \| Informatyka \| 10 \| \| \| \| 20e\| 10 \| \| 20\| 10\| \| Ekologia \| 20e \| \| \| \| \| 10 \| \| 20\| 10\| \| Mechanika i rysunek techniczny \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin w semestrze \| semestr III \| semestr IV \| \|-----------------------------------\|--------------------\|-------------\|------------\| \| \| \| w \| Ć \| l \| p \| w \| Ć \| l \| p \| \| J. obcy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Chemia \| 20 \| 10 \| 10\| 10\| 20e\| 10e\| 30\| 20\| 20\| \| Mechanika płynów \| 20e \| 10 \| 10\| 10\| 15 \| 20e\| 10\| 20\| 20\| \| Informatyka \| 15e \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Biotechnologia \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wymiana ciepła i masy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Aparatura ochrony środowiska \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin w semestrze \| \|------------------------------------------------\|--------------------\| \| \| semestr V \| semestr VI \| \| \| w \| Ć \| l \| p \| w \| Ć \| l \| p \| \| J. obcy \| 10 \| 20e\| 10 \| \| \| \| \| \| \| Automatyka \| 10 \| 10 \| 10 \| \| 30 \| \| \| \| \| Oczyszczanie gazów odlotowych \| 20e\| 10 \| \| \| 20e \| 15e\| 10 \| 20 \| \| Monitoring środowiska \| \| \| \| \| 20e \| 20e\| 20 \| 20 \| \| Oczyszczanie wody i ścieków \| \| \| \| \| 15 \| \| \| \| \| Wentylacja i klimatyzacja \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Aparatura ochrony środowiska \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Termodynamika \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Przedmiot \| Godzin w semestrze \| \|------------------------------------------------\|--------------------\| \| \| semestr VII \| semestr VIII \| \| \| w \| Ć \| l \| p \| w \| Ć \| l \| p \| \| Wodociągi i kanalizacja \| 20e\| 10 \| \| 20 \| 20 \| \| \| \| \| Unieszkodliwianie odpadów stałych \| 20e\| \| \| 20 \| 20 \| \| \| \| \| Prawo ekologiczne \| 20 \| \| \| 20 \| 20 \| \| \| \| \| Ocena oddziaływania na środowisko \| 20e\| \| \| 20 \| 20 \| \| \| \| \| Ekonomika zarządzania \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Seminarium dyplomowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| STUDIA ZAOCZNE MAGISTERSKIE UZUPEŁNIAJĄCE Kierunek: Ochrona środowiska Specjalność: Zintegrowane zarządzanie środowiskiem Semestr I \| Przedmiot \| w \| ćw \| l \| p \| \|---------------------------------------------------------------------------\|----\|----\|----\|----\| \| Organizacja systemu zarządzania ochroną środowiska w Polsce \| 10 \| \| \| \| \| System prawny ochrony środowiska w Polsce i w Unii Europejskiej \| 20 \| \| \| \| \| Podstawy działalności gospodarczej \| 20e\| \| \| 20 \| \| Podstawy ekologii i ochrony środowiska \| 20e\| \| \| \| \| Chemia środowiska z elementami ekotoksykologii \| 10 \| \| 10 \| \| \| Oceny oddziaływania na środowisko i audit środowiskowy \| 4 \| 6 \| \| \| \| Monitoring środowiska \| 10 \| 10 \| \| \| \| Razem \| 94 \| 16 \| 10 \| 20 \| Semestr II \| Przedmiot \| w \| ćw \| l \| p \| \|---------------------------------------------------------------------------\|----\|----\|----\|----\| \| Środowiskowa inżynieria procesowa – część I \| 8 \| 2 \| \| \| \| Zarządzanie ochroną żywych zasobów przyrody \| 10 \| \| \| \| \| Procesy oczyszczania gazów odlotowych \| 20e\| 10 \| \| 15 \| \| Gospodarka wodno-ściekowa i ochrona hydrosfery \| 24e\| 6 \| \| 15 \| \| Gospodarka odpadami i ochroną litosfery \| 24e\| 6 \| \| 15 \| \| Razem \| 86 \| 24 \| \| 45 \| Semestr III \| Przedmiot \| w \| ćw \| l \| p \| \|------------------------------------------------\|----\|----\|----\|----\| \| Zarządzanie bezpieczeństwem procesowym \| 20 \| \| \| \| \| Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy \| 10 \| 10 \| \| \| \| Zarządzanie środowiskowe w przedsiębiorstwie \| 10 \| \| \| \| \| Czystsze wytwarzanie i analiza cyklu życia produktu \| 10 \| 10 \| \| \| \| Analiza ryzyka i metody badania wypadków \| 10 \| \| \| 10 \| \| Raporty bezpieczeństwa \| 5 \| \| \| 20 \| \| Środowiskowa inżynieria procesowa – cz. II \| 15 \| 5 \| \| \| \| Biotechnologie w ochronie środowiska \| 10 \| \| 5 \| \| \| Razem \| 90 \| 25 \| 5 \| 30 \| Semestr IV \| Przedmiot \| w \| ćw \| l \| p \| \|------------------------------------------------\|----\|----\|----\|----\| \| Podstawy ratownictwa technicznego i chemicznego \| 8e \| 10 \| \| \| \| Aparaty i urządzenia w ochronie środowiska \| 10e\| 10 \| 6 \| 10 \| \| Niekonwencjonalne źródła energii \| 8 \| \| \| \| \| Procesy membranowe \| 8 \| \| \| \| \| Systemy informatyczne w ochronie środowiska (GIS)\| \| \| \| 10 \| \| Seminarium dyplomowe \| \| 10 \| \| \| \| Razem \| 34 \| 30 \| 6 \| 20 \| STUDIUM DOKTORANCKIE Kierownik Studium dr hab. Czesław Kuncewicz prof. PŁ Sekretariat Elżbieta Pakuła Rok I 1. BEDYK Tomasz 2. CZAPNIK Marcin 3. FILIPCZAK Iwona 4. GAWOT-MŁYNARCZYK Estera 5. JACH Emilia 6. JAKUBISZYN Michał Dariusz 7. JUŚKIEWICZ Łukasz 8. KAPICA Ryszard 9. KOCHANEK Monika 10. KOWALCZYK Robert Maciej 11. KOWALSKA Emilia 12. KRUPIŃSKA Beata 13. KURASIŃSKI Tomasz 14. LANGIER Agnieszka 15. MARCINIAK Piotr 16. MICHNIEWICZ Anna 17. PODYMA Marek 18. POPLAWSKI Artur 19. ROBAK Marcin 20. SOBIERAJ Marcin 21. ŚWIDERSKA Irena 22. TRZECIAK Małgorzata Agnieszka 23. WERNER Agnieszka Edyta 24. WYLON Edyta Rok II 1. BARTOSIAK Adam 2. BLASZCZYK Michal 3. BUDZANOWSKI Paweł 4. CHAJDAS Jarosław 5. FUZOWSKI Krzysztof 6. GAWRYSIAK Tomasz Arkadiusz 7. IWANEK Dorota 8. JAKUBIAK Marcin 9. JAROS Katarzyna 10. KAMIŃSKI Kamil 11. KRAWCZYK Iwona Małgorzata 12. MACISZEWSKA Karolina Mirosława 13. MARCINIAK Ewelina 14. NOWAK Urszula 15. PLASKOTA Dorota Agnieszka 16. TRZUPEK Agnieszka 17. ZAKRZEWSKA Katarzyna Gabriela 18. ZIELENIIEWSKA Anna Rok III 1. DORABIALSKA Małgorzata 2. GODLEWSKA Katarzyna 3. GUBIEC Konrad 4. JAGIEŁŁA Agnieszka 5. KACZOREK Katarzyna 6. KEMPA Magdalena 7. KUCHARSKI Marcin 8. KUREK Karolina 9. MARYNIAK Krzysztof 10. OLEWSKI Tomasz 11. PAWLAK Agnieszka 12. POLIŃSKI Piotr 13. RAWICKA Agnieszka Danuta 14. ROMAŃSKA Beata 15. SIKORA Katarzyna 16. STACHECKA Agnieszka Cecylia 17. SUJKA Witold 18. WITCZAK Aleksandra Rok IV 1. BRZEZIŃSKA Dorota 2. DÝR Tomasz Franciszek 3. DZIUBA Krzysztof 4. DZIUBA Agnieszka 5. GŁĘBOWSKI Michał 6. GODALA Mariusz 7. GRYGLIK Dorota 8. JASIŃSKI Michał 9. KOTYNIA Monika 10. KRÓLIKOWSKI Zbigniew 11. KRYNKE Kamila 12. MACHOWSKI Krzysztof 13. MARKIEWICZ-IWAŃSKA Monika 14. MUCHA Jarosław 15. PAWLAK Adam Krzysztof 16. PIĄTKOWSKI Marcin Jan 17. SŁOWIŃSKA-SOBAŃDA Sylwia 18. SOBAŃDA Marcin 19. SZULC Krzysztof Tomasz 20. SZYMAŃSKI Tomasz Jan 21. WŁODARCZYK Dorota Zajęcia na Studium są prowadzone wg następującego programu: Sem. I (105h) \| Przedmiot (prowadzący) \| w. \| Ćw. \| prac. komp. \| \|------------------------\|----\|-----\|-------------\| \| Język obcy \| \| 30 \| \| \| Advances in Fluid Separation Process I (prof. A. Górak) \| 30 \| \| \| \| Programowanie komputerowe (prof. Z. Pakowski) \| \| 15 \| 30 \| \| Razem \| 30 \| 45 \| 30 \| Sem. II (128h) \| Przedmiot (prowadzący) \| w. \| Ćw. \| prac. komp. \| \|------------------------\|----\|-----\|-------------\| \| Język obcy \| \| 30 \| \| \| Ekonomia i marketing (lektorzy Wydz. Organizacji i Zarządzania PL) \| 30E \| \| \| \| Advance in Fluid Separation Process II (prof. A. Górak) \| 30 \| \| \| \| Metody numeryczne z elementami modelowania (prof. W. Kamiński) \| 15 \| 8 \| 15 \| \| Razem \| 75 \| 38 \| 15 \| Sem. III (127h) \| Przedmiot (prowadzący) \| w. \| ćw. \| prac. komp. \| \|------------------------\|----\|-----\|-------------\| \| Język obcy \| \| 30 \| \| \| Komputerowe systemy akwizycji danych i sterowanie w instalacjach doświadczalnych (dr J. Stawczyk) \| 10 \| \| 20 \| \| Modelowanie procesów transportu (prof. I. Zbiciński) \| 15 \| \| \| \| Metody numeryczne z elementami symulacji komputerowej (prof. J. Petera) \| 15 \| 7 \| 15 \| \| Seminarium ogólne (opiekun naukowy) \| \| 15 \| \| \| Razem \| 40 \| 52 \| 35 \| Sem. IV (75h) \| Przedmiot (prowadzący) \| w. \| ćw. \| Prac. Komp. \| \|------------------------\|----\|-----\|-------------\| \| Język obcy \| \| 30 \| \| \| Wytwarzanie przyjazne dla środowiska (dr J. Sowiński)) \| 15 \| \| \| \| Wybrane zagadnienia biotechnologii środowiska (prof. S. Ledakowicz) \| 15 \| \| \| \| Seminarium ogólne (opiekun naukowy) \| \| 15 \| \| \| Razem \| 30 \| 45 \| \| Sem. V (45h) \| Przedmiot (prowadzący) \| ćw. \| \|------------------------\|-----\| \| Język obcy \| 30 \| \| Seminarium doktoranckie (promotor) \| 15 \| \| Razem \| 45 \| Sem. VI (45h) \| Przedmiot (prowadzący) \| ćw. \| \|------------------------\|-----\| \| Język obcy \| 30 \| \| Seminarium doktoranckie (promotor) \| 15 \| \| Razem \| 45 \| STUDIA PODYPLOMOWE OCHRONA ŚRODOWISKA Studium uruchomiono w ramach działalności funkcjonującego od 1993 roku przy Wydziale Centrum Szkoleniowego Ochrony Środowiska. W roku akademickim 2002/2003 prowadzona jest już ósma jego edycja. Kierownikiem Studium jest dr Jerzy Skrzypski, a bezpośrednia opiekę nad Studium sprawuje mgr inż. Anna Aulak, pracownicy Katedry Systemów Inżynierii Środowiska. Udział w zajęciach Studium (liczba godzin zajęć wynosi 270 i obejmuje dwa semestry) umożliwia słuchaczom uzyskanie formalnych i rzeczywistych kwalifikacji do nauczania ochrony środowiska we wszystkich typach szkół. Kształceni są tu również nauczyciele wdrażający program edukacyjny przygotowujący do zawodu: technik ochrony środowiska. Studium charakteryzuje się strukturą międzyuczelnianą, składa się na to interdyscyplinarny zakres treściowy Studium oraz prowadzenie zajęć dydaktycznych przez nauczycieli akademickich Politechniki Łódzkiej, Uniwersytetu Łódzkiego, Instytutu Medycyny Pracy oraz pracowników administracji terenowej w Łodzi. W programie przewidziane są różne zajęcia: wykłady, ćwiczenia laboratoryjne (informatyka, analiza instrumentalna), warsztaty oraz wycieczki dydaktyczne (zajęcia połączone są ze zwiedzaniem oczyszczalni ścieków, wysypisk odpadów stałych, kopalni węgla brunatnego, elektrowni oraz zakładu przetwórstwa tworzyw sztucznych). W obecnej edycji uczestniczy 40 osób. \| Przedmiot – wykładający \| Godzin \| \|-------------------------\|--------\| \| \| wykład \| ćwiczenia \| \| Informatyka – dr P. Pustelnik \| 15 \| 15 \| \| Wybrane zagadnienia z chemii – dr L. Chruściński \| 8 \| \| \| Geograficzny system informacji – dr J. Czajkowski \| 4 \| 4 \| \| Zagrożenie i ochrona wód – dr J. Burchard \| 10 \| \| \| Analiza instrumentalna – dr S. Kuberski \| 7 \| 5 \| \| Podstawy środowiska geograficznego – dr J. Nalewajko \| 8 \| \| \| Prawne aspekty ochrony środowiska – prof. M. Górski \| 10 \| \| \| Metodyka – wybrane zagadnienia – mgr J. Stupak \| 6 \| 10 \| \| Klimat i zanieczyszczenie powietrza, monitoring środowiska – dr J. Skrzypski \| 10 \| 4 \| \| Zdrowotne aspekty ochrony środowiska – dr S. Kuberski \| 6 \| \| \| Konserwatorskie metody ochrony środowiska – dr J. Siciński \| 6 \| \| \| Technologia wody i oczyszczanie ścieków – dr A. Wolborska \| 16 \| \| \| Ekonomiczne aspekty ochrony środowiska – dr J. Niedomagala \| 10 \| \| \| Kartografia środowiska – dr M. Czochański \| 6 \| \| \| Wybrane zagadnienia z biotechnologii – prof. S. Ledakowicz \| 10 \| \| \| Bezpieczeństwo i ryzyko przemysłowe – dr G. Wielgosiński \| 6 \| \| \| Unieszkodliwianie odpadów stałych, lokalizacja obiektów uciążliwych – dr B. Kozłowska \| 8 \| 4 \| \| Ekologiczna ocena cyklu życia produktu – dr A. Cieślak \| 6 \| \| \| Ochrona atmosfery – dr G. Wielgosiński \| 8 \| 4 \| \| Seminaria przedmiotowe, wycieczki dydaktyczne \| 32 \| 32 \| Razem \| 198 \| 72 \| BEZPIECZEŃSTWO PROCESÓW PRZEMYSŁOWYCH Już siódmy rok kontynuuje działalność Studium Podyplomowe „Bezpieczeństwo Procesów Przemysłowych”. Celem Studium jest wykształcenie kadry w zakresie nowoczesnych metod i technik stosowanych w bezpieczeństwie procesowym, a w szczególności w obszarze zarządzania ryzykiem i bezpieczeństwem. Studium zostało zorganizowane na wyraźne zapotrzebowanie ze strony przemysłu. W chwili obecnej kadry przemysłowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo instalacji chemicznych nie tylko nie dysponują wystarczającą wiedzą w tym zakresie, ale również nie są przygotowane do opracowywania raportów bezpieczeństwa. Raporty te stanowią podstawowy wymóg w przygotowywanych nowych regulacjach prawnych dotyczących instalacji chemicznych, stanowiących potencjalne zagrożenia dla pracowników, majątku i środowiska. Regulacje te funkcjonują we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Program Studium obejmuje ogółem 220 godzin zajęć; w tym wykłady, laboratoria komputerowe z unikalnym w skali kraju oprogramowaniem oraz zajęcia praktyczne w przemyśle. Uzyskanie dyplomu ukończenia Studium wymaga przedłożenia pracy, która stanowi raport bezpieczeństwa dla wybranej instalacji zakładu pracy słuchacza. Zajęcia prowadzą wybitni wykładowcy polscy i zagraniczni z następujących dziedzin: zagrożenia chemiczne, ratownictwo chemiczne, bezpieczeństwo pracy, ergonomia, zarządzanie bezpieczeństwem, analiza ryzyka, higiena przemysłowa, prawo w zakresie bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska oraz bezpieczeństwo reaktorów chemicznych. Nad działalnością Studium czuwa Rada Programowa, a patronuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej oraz Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Wodnych i Leśnictwa. Sześć pierwszych edycji ukończyło 187 osób, w siódmiej bierze udział 28 słuchaczy. Uczestnicy Studium są rekrutowani z kadry inżynierskiej dużych zakładów chemicznych, projektantów z biur projektów oraz przedstawicielci administracji państwowej. Realizatorem programu szkoleniowego we wspomnianym zakresie jest Katedra Systemów Inżynierii Środowiska, w ramach której działa Zakład Bezpieczeństwa Przemysłowego i Ekologicznego, kierowany przez dra inż. A. S. Markowskiego. \| Przedmiot \| Liczba godzin \| \| \|--------------------------------------------------------------------------\|---------------\|---\| \| \| wykład \| Ćwiczenia/projekt \| \| Higiena przemysłowa i ryzyko zdrowotne – dr Jerzy Majka Instytut Medycyny Pracy, Łódź, dr inż. Ewa Bem, PL \| 10 \| – \| \| Bezpieczeństwo reaktorów chemicznych - prof. Roman Zarzycki, dr inż. Andrzej Cieślak PL \| 10 \| 5 \| \| Mechanika płynów (wyplwy, rozprzestrzenianie się skażeń, przeplwy dwufazowe) - prof. Marek Dziubiński PL \| 5 \| 10 \| \| Ergonomia i teoria niezawodności - prof. Jerzy Lewandowski PL, prof. Tadeusz Szopa PW \| 5 \| 10 \| \| Zagrożenia chemiczne - prof. Andrzej Kołaczkowski Politechnika Wrocławska, dr inż. Andrzej Cieślak, dr inż. Piotr Pustelnik, dr inż. Adam S. Markowski PL \| 5 \| 5 \| \| Analiza ryzyka – dr inż. Adam S. Markowski, mgr inż. Henryk Pawlak, mgr inż. Jacek Dobiech PL \| 25 \| 20 \| \| Zarządzanie bezpieczeństwem – dr inż. Adam S. Markowski, dr Leszek Berliński PL, dr inż. Kazimierz Kosmowski PG, dr Jerzy Karczewski, Technical University of Delft \| 10 \| – \| \| Title \| Lecturer(s) \| Credits \| ECTS \| \|----------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------\|---------\|------\| \| Awarie i katastrofy - przypadki studialne \| dr inż. Adam S. Markowski, dr inż. Andrzej Cieślak, dr inż. Piotr Pustelnik PL \| 5 \| 10 \| \| Regulacje prawne ochrony pracy i środowiska \| prof. Marek Górski UŁ, mgr inż. Jerzy Kowalski MPiPS \| 10 \| – \| \| Środki i metody bezpieczeństwa \| dr inż. Mieczysław Borysiewicz, Inst. Bad. Jadrowych, Świerk \| 10 \| – \| \| Plany awaryjne i ratownictwo techniczne i chemiczne \| dr inż. B. Zaleski, dr inż. Adam Majka Szkoła Główna Służby Pożarniczej \| 5 \| 5 \| \| Transport niebezpiecznych materiałów \| mgr inż. B. Hancyk IPO Warszawa \| 5 \| – \| \| Multimedia w bezpieczeństwie procesowym \| dr inż. Romuald Żyłta \| 5 \| 5 \| \| Seminarium dyplomowe raportu bezpieczeństwa \| dr inż. Adam S. Markowski \| – \| 20 \| \| Praca dyplomowa (raport bezpieczeństwa) \| dr inż. Adam S. Markowski PL \| – \| 20 \| Razem** \| 110 \| 110 \| Od 1-go stycznia 2000 roku Uniwersytet Bałtycki z siedzibą w Uppsalii, Szwecja, otworzył w Politechnice Łódzkiej, na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, Centrum Uniwersytetu Bałtyckiego na Polskę. Uniwersytet Bałtycki jest finansowany przez Rząd Szwedzki i działa nieprzerwanie od 11 lat. Dyrektorem Uniwersytetu Bałtyckiego jest profesor Lars Ryden, a Centrum Uniwersytetu Bałtyckiego w Polsce – prof. dr hab. Ireneusz Zbiciński. Głównym celem działania Uniwersytetu jest edukacja w zakresie ochrony środowiska oraz integracja młodzieży z krajów regionu Morza Bałtyckiego. Uniwersytet Bałtycki oferuje dla studentów następujące kursy: - The Baltic Sea Environment, - Sustainable Baltic Region, - Peoples of the Baltic, - Sustainable Water Management - Sustainable Community Development and Urban Planning – w przygotowaniu. W Bibliotece Wydziału Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska znajdują się materiały wszystkich dotychczas prowadzonych kursów z kompletami kaset video i zeszytów. Zajęcia w ramach kursów prowadzone są zarówno tradycyjnymi metodami jak i przy wykorzystaniu najnowszych technik nauczania typu long distance learning, np. w studio videokonferencyjnym wykorzystującym łącza ISDN. W ostatnich dwóch latach na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska przeprowadzono ponad 10 międzynarodowych videokonferencji, w tym spotkanie z Ministrami Edukacji krajów bałtyckich (kwiecień 2000). Ponad 250 studentów Wydziału, po zdaniu odpowiednich egzaminów, otrzymało dyplomy ukończenia kursu wydane przez Uniwersytet w Uppsalii. Działalność integracyjna Uniwersytetu polega na organizowaniu różnego rodzaju imprez, których uczestnikami są studenci z krajów regionu. Do najbardziej spektakularnych należą międzynarodowe konferencje studenckie (ostatnie 3 odbyły się w Borkach nad Zalewem Sulejowskim), obozy w Stacji Morskiej na Helu oraz rejsy szkoleniowe na żaglowcach (Pogoria i Chopin). Uczestnictwo studentów we wszystkich działaniach Uniwersytetu jest bezpłatne; wymagana jest tylko znajomość angielskiego na poziomie średnim oraz uczestnictwo w jednym z kursów Uniwersytetu Bałtyckiego. Działalność Centrum w Łodzi polega głównie na promocji idei Uniwersytetu Bałtyckiego, wspieraniu współpracy pomiędzy Uczelniami, organizowanie kontaktów pomiędzy nauczycielami i studentami, dystrybucji materiałów edukacyjnych, itp. Obsługę łódzkiego Centrum zapewniają: Halina Marczak, Joanna Janczyk i Dorota Michalak. Zapraszamy studentów i nauczycieli do uczestniczenia w działalności Uniwersytetu Bałtyckiego. Odwiedźcie nasze strony internetowe: http://wipos.p.lodz.pl/bupcentrum POZYSKANE APARATY I PRZYRZĄDY NAUKOWE 1. uniwersalne stanowiska do mieszania CAT R100CT i CAT R50D firmy Ingenieurbür, M. Zipperer, Germany 2. oscyloskop HM 1507 firmy Hameg, Germany 3. mikroskop OLYMPUS BX 51 firmy Olympus Optical Co., LTD Japan 4. Tensometr do pomiaru napięcia powierzchniowego ‘Krüss’ z oprzyrządowaniem 5. mikroskop stereoskopowy firmy NIKON (Japonia) 6. suszarka FN 400 – piec do degradacji 7. chromatograf gazowy Trace GC WYDARZENIA 2002 Nominacje – Dr hab. Maria Mucha - nadanie tytułu profesora – Dr hab. Jacek Tyczkowski - nadanie tytułu profesora – Dr inż. Andrzej Chacuk nadanie stopnia dr hab. – Dr Jerzy Skrzypski nadanie stopnia dr hab. Obrony prac doktorskich – mgr inż. Andrzej Obraniak, Dynamika złoża ziarnistego w poziomym bębnie obrotowym, promotor: prof. dr hab. inż. Andrzej Heim, – mgr inż. Piotr Roślak, Probabilistyczna metoda wyznaczania powierzchni sit, promotor: prof. dr hab. inż. Piotr Wodziński, – mgr inż. Marcin Bizukojć, Modelowanie kinetyki wzrostu Aspergillus niger z wykorzystaniem cyfrowej analizy obrazu, promotor: prof. dr hab. inż. Stanisław Ledakowicz, – mgr inż. Osama Abo Zebida, Filtry aerożelowe do usuwania nanocząsteczek z gazów, promotor dr hab. inż. Zdzisław Pakowski prof. PL, – mgr inż. Deląg Agnieszka, Drying and Degradation Kinetics in a Disperse System, promotor prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński, – mgr inż. Szulczewska Beata, Modelowanie efektywnej powierzchni wymiany masy podczas przepływu dwufazowego przez wypełnienia strukturalne, promotor prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński, – mgr inż. Magdalena Orczykowska, Badanie hydrodynamiki przepływu pęcherzy gazowych w cieczach nienewtonowskich, promotor dr hab. inż. Marek Dziubiński prof. PL, mgr inż. Konrad Olejnik, Badanie efektywności procesu mielenia papierniczych mas włóknistych, promotor prof. dr hab. inż. Kazimierz Przybysz, mgr inż. Agnieszka Wysocka-Robak, Wpływ krotności wykorzystania mas wtórnych na ich zdolność papierotwórczą, promotor prof. dr hab. inż. Kazimierz Przybysz, mgr inż. Piotr Owczarz, Reometria procesowa zawiesin włóknistych, promotor prof. dr hab. inż. Zdzisław Kemblowski, mgr inż. Marek Sosno, Charakterystyka przepływu mieszanin wielofazowych z udziałem cuieczy nienewtonowskich, promotor dr hab. inż. Marek Dziubiński prof. PŁ. Nagrody dr inż. J. Sęk został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi (listopad 2002) prof. C. Strumiłło otrzymał dyplom – Certificate of Appreciation wręczony podczas the 13th International Drying Symposium, Beijing, Chiny, 27-30 August 2002 dr T. Gluba otrzymał srebrny krzyż zasługi RP (2002) dr Wańkowicz K. otrzymał nagrodę Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (2002) Inne powołanie POLSKIEGO TOWARZYSTWA SUSZARNICTWA w dniu 15 listopada 2002 r. na posiedzeniu Sekcji Suszarnictwa przy Komitecie Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN, które zostało zorganizowane w Łodzi, podjęto decyzję o utworzeniu Polskiego Towarzystwa Suszarnictwa. Przedyskutowano Statut, wybrano Zarząd oraz Prezesa Towarzystwa, którym został prof. Czesław Strumiłło prof. Czesław Strumiłło został w dniu 23.05.2002 r. wybrany członkiem rzeczywistym PAN KRONIKA TOWARZYSKA Nasz kolega dr inż. Piotr Pustelnik w ramach kontynuacji programu zdobywanie „Trzech Koron” (wszystkie ośmiotysięczne góry świata, najwyższe góry wszystkich kontynentów, drugie góry wszystkich kontynentów, w trzy lata) wszedł na piątą co do wysokości górę świata Makalu (8463 m n.p.m.). Jest to już jedenasty z czternastu zdobyty przez niego ośmiotysięcznik. Nam niestety zabrakło uporu Piotra i w tym roku łamiąc tradycję nie pojechaliśmy na doroczny Rajd Wydziałowy. Może w przyszłym się uda. Szczęśliwie odbyło się tradycyjne spotkanie wigilijne połączone ze śpiewaniem przez panią prof. Marię Muchę i naszych doktorantów kolęd. No i nadal uprawiamy sport grając dwa razy w tygodniu w koszykówkę. Gros grających stanowią pracownicy naszego Wydziału. W skład drużyny wchodzą: jedyna kobieta Anna Aulak, Zdzisław Bartczak, Longin Chruściński, Maciej Kryczka, Czesław Kuncewicz, Stanisław Ledakowicz, Lech Nowicki, Piotr Pustelnik, Jan Stawczyk i Wojciech Strzelecki. Udało nam się zarazić doktorantów żyłką sportową. Od jakiegoś czasu regularnie trenują na sąsiednim sektorze. Został nawet zorganizowany mecz pracownicy kontra doktoranci naszego Wydziału z udziałem licznie zgromadzonej publiczności. Tym razem młodzież wygrała, ale będzie rewanż. Nagrodą była uścisk dłoni Dziekana, który dzielnie nam kibicował. W końcu jest czynnym sportowcem amatorem z zapałem uprawiającym narciarstwo zjazdowe (głównie w Alpach). W dniu 23 października 2002 roku minęła pierwsza rocznica istnienia na naszym wydziale galerii malarstwa pt. "Krótko i wczłowiecko..." Nazwa tej galerii wiąże się z osobą Wielkiego Wychowawcy i Nauczyciela Profesora Mieczysława Serwińskiego. W ramach wystaw (do końca 2002 roku było ich 7) prezentowane jest malarstwo i grafika, ale również fotografia, a w przyszłości być może rzeźba. Gospodarzem i głównym organizatorem wystaw jest również nasz kolega dr inż. Adam S. Markowski. Pożegnania Dr inż. Ewa Mitura urodziła się w Ostrowcu Świętokrzyskim, tam uczęszczała do szkoły podstawowej i średniej - Liceum Ogólnokształcącego im. Joachima Chreptowicza. Zaraz po ukończeniu studiów na Wydziale Chemicznym PŁ podjęła pracę w macierzystej uczelni w Instytucie Inżynierii Chemicznej na prawach wydziału, który dał początek obecnemu Wydziałowi Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Po zrobieniu doktoratu (promotorem pracy doktorskiej był doc. dr hab. Stanisław Michałowski) pracowała jako adiunkt w Katedrze Procesów Cieplnych i Dyfuzyjnych, kierowanej najpierw przez prof. dr hab. Czesława Strumiło, a obecnie przez prof. dr hab. Ireneusza Zbicińskiego. Jest autorem lub współautorem kilkudziesięciu publikacji naukowych, prezentowała swoje wyniki na wielu konferencjach krajowych i zagranicznych. Uczestniczyła w kilku międzynarodowych projektach naukowych. Była m. in. współautorem wystawy “Nanocrystalline diamond coatings for medicine” w Science Museum w Londynie. Przez siedem lat była sekretarzem Studenckiego Seminarium “Problemy Ochrony Środowiska”. Zmarła 29 lipca 2002 roku w wieku 52 lat. Mgr inż. Elżbieta Szeromska urodziła się w Opocznie. Szkołę podstawową i średnią (X Liceum Ogólnokształcące) ukończyła w Łodzi. Studiowała na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej, na specjalizacji Garbarstwo. Z przemysłem skórzanym związana była przez większość lat swojego zawodowego życia, do 1995 roku. Pracowała m.in. w Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego i w Centrali Handlu Zagranicznego “Skórimpex”. Po rozwiązaniu “Skórimpexu” (w 1995 r.) przez ponad 5 lat pracowała na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, do czasu gdy choroba uniemożliwiła jej dalszą pracę. Była intendentem budynku wydziału przy ul. Wólczańskiej 175, a także pomieszczeń Katedry Aparatury Chemicznej w gmachu Garbarstwa oraz pomieszczeń Katedry Inżynierii Bioprocesowej w budynku Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności. Organizowała pracę służb pomocniczych utrzymujących w czystości i porządku nasze miejsca pracy, laboratoria dydaktyczne i badawcze. Zmarła 31 sierpnia 2002 roku w wieku 58 lat. KOMENTARZ KOŃCOWY Tradycyjnie już otrzymujecie Państwo kolejne wydanie Biuletynu Wydziału. Rok 2002, jak napisał Dziekan Heim w słowie wstępnym był bogaty w wydarzenia dla Wydziału. Doświadczyliśmy wydarzeń radosnych, jak na przykład nominacje profesorskie: profesorów Marii Muchy i Jacka Tyczkowskiego, uzyskanie stopnia doktora habilitowanego przez dr Andrzeja Chacuka i dr Jerzego Skrzypskiego, uzyskanie stopni doktorów nauk technicznych przez naszych 11 młodszych kolegów, jubileusz Wydziału, doktorat honoris causa dla profesora Rogera Keey z Nowej Zelandii, jubileusz Profesora Kemblowskiego, wybory Profesora Czesława Strumiłło na członka rzeczywistego PAN. Nie brakowało również wydarzeń smutnych: pożegnania dr Ewy Mitury oraz mgr Elżbiety Szeromskiej. O szczegółach działalności Wydziału możecie Państwo dowiedzieć się z tego Biuletynu w postaci zestawień, tabel i list. Osobiście uważam, że takie wydanie powinno zawierać również informacje w innej formie, która może uatrakcyjnić i uzasadniać nakład pracy przy wydawaniu Biuletynu Wydziału. W związku z tym zwracam się z prośbą o sugestie i uwagi jakie formy prezentacji i jakie informacje oprócz statystyk chcieliby Państwo widzieć w kolejnych wydaniach Biuletynu. Ze swej strony proponuję aby do wydawnictwa dołączać listy otwarte, omówienie spraw ważnych dla naszego środowiska, prezentacje opinii, które mogą być kontrowersyjne. Ponieważ wydanie Biuletynu powinno ukazywać się w pierwszym kwartale nowego roku to wszelkie propozycje będą mile widziane do końca lutego kolejnego roku.	<urn:uuid:09d3cc10-59c8-4a79-8e71-e0478a22c8dc>	finepdfs	1.314453	CC-MAIN-2020-10	http://www.wipos.p.lodz.pl/files/docs/biuletyn2002.pdf	2020-02-20T02:49:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-10/segments/1581875144498.68/warc/CC-MAIN-20200220005045-20200220035045-00530.warc.gz	254,657,675	0.931846	0.998741	0.998741	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn"...	pol_Latn	{}	false	[ 33, 379, 1364, 3188, 4841, 8219, 8543, 9713, 10872, 12215, 13578, 14940, 16053, 17707, 19520, 20981, 22514, 23827, 25755, 28381, 30583, 33055, 35532, 38187, 40501, 43379, 46213, 48800, 51636, 54382, 57091, 59762, 62306, 65201, 67964, 71078, 740...	1	0
RAPORT Diagnoza kompetencji kadr zarządzających oświatą i pracowników operacyjnych realizujących zadania oświatowe w jednostkach samorządu terytorialnego oraz metod podnoszenia przez nich kompetencji - wyniki zbiorcze badania wraz z rekomendacjami - Wsparcie kadry JST w zarządzaniu oświatą ukierunkowanym na rozwój szkół i kompetencji kluczowych uczniów OŚRODEK ROZWOJU EDUKACJI Redakcja merytoryczna Bożena Dorota Jastrzębska Redakcja językowa i korekta Beata Wojciechowska-Dudek Projekt okładki Aneta Witecka Redakcja techniczna i skład Wojciech Romerowicz Warszawa 2016 Ośrodek Rozwoju Edukacji Aleje Ujazdowskie 28 00-478 Warszawa www.ore.edu.pl Publikacja jest rozpowszechniana na zasadach wolnej licencji Creative Commons – Użycie Niekomercyjne 3.0 Polska (CC-BY-NC). # Spis treści Streszczenie .................................................................................................................. 3 Executive summary ........................................................................................................ 4 1. Koncepcja badawcza ................................................................................................. 5 1.1. Problematyka badawcza .................................................................................... 5 1.2. Metodyka prowadzonych badań ....................................................................... 11 2. Zarządzanie oświatą w jednostkach samorządu terytorialnego ............................. 14 2.1. Zadania oświatowe organów prowadzących wynikające z ustawy ................... 14 2.2. Tworzenie lokalnej polityki oświatowej ............................................................ 16 2.3. System zarządzania oświatą ............................................................................ 22 2.3.1. Finansowanie oświaty ............................................................................... 22 2.3.2. System zarządzania jakością w urzędzie ................................................ 24 2.3.3. Innowacje w zarządzaniu oświatą .............................................................. 26 2.4. Współpraca z jednostkami podległymi ............................................................ 30 2.5. Współpraca lokalnego środowiska oświatowego .............................................. 31 2.5.1. Współpraca z organizacjami pozarządowymi .......................................... 31 2.5.2. Współpraca z pracodawcami ................................................................. 32 2.6. Główne problemy lokalnej oświaty .................................................................. 33 3. Zarządzanie pracownikami ds. oświaty .................................................................. 35 3.1. Przygotowanie do pracy w wydziale edukacji .................................................. 35 3.2. Podnoszenie kompetencji pracowników .......................................................... 38 3.2.1. System oceny pracowników i zarządzania szkoleniami .......................... 39 3.2.2. Dotychczasowe formy wsparcia .............................................................. 47 3.2.3. Potrzeby szkoleniowe pracowników .......................................................... 53 4. Kompetencje kadry zarządzającej i pracowników ds. oświaty ................................. 58 4.1. Kluczowe kompetencje pracowników zajmujących się zadaniami z zakresu oświaty .. 61 4.1.1. Weryfikacja zidentyfikowanych kompetencji pracowników operacyjnych .... 69 4.2. Kluczowe kompetencje kadry zarządzającej oświatą ....................................... 77 4.2.1. Weryfikacja zidentyfikowanych kompetencji kadry zarządzającej oświatą ...... 80 5. Wnioski i rekomendacje .......................................................................................... 91 Spis wykresów/ ........................................................................................................ 99 Spis tabel .................................................................................................................. 99 Spis rysunków ........................................................................................................... 100 Załącznik 1. Szczegółowy podział zadań JST .......................................................... 101 Streszczenie Raport stanowi podsumowanie prac zrealizowanych w ramach badania pn. Diagnoza kompetencji kadr zarządzających oświatą oraz pracowników operacyjnych realizujących zadania oświatowe w jednostkach samorządu terytorialnego, oraz metod podnoszenia przez nich kompetencji, prowadzonego w ramach projektu Wsparcie kadry jednostek samorządu terytorialnego w zarządzaniu oświatą ukierunkowanym na rozwój szkół i kompetencji kluczowych uczniów. Prace badawcze obejmowały okres od lipca do października 2016 roku. Badanie zostało przeprowadzone przez konsorcjum firm Danae sp. z o.o. oraz 05 Sigma Research and Development. Niniejszy raport składa się z pięciu rozdziałów: ⇒ W rozdziale pierwszym opisano problematykę i metodologię badawczą. Skupiono się na opisie kontekstu badawczego oraz na głównych celach i pytaniach badawczych, jakie zostały postawione w trakcie realizacji przedsięwzięcia. ⇒ Rozdział drugi dotyczy specyfiki zarządzania oświatą z perspektywy jednostek samorządu terytorialnego. Zawiera wykaz zadań samorządu wynikających z ustawy. Przedstawiony został w nim sposób funkcjonowania oświaty i tworzenia lokalnej polityki oświatowej. W ramach tej części raportu opisano również charakter współpracy pomiędzy samorządem a interesariuszami systemu oświaty. ⇒ W trzecim rozdziale skupiono się na charakterystyce obecnego sposobu doskonalenia zawodowego pracowników komórek/wydziałów odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych. Opisano w nim także przeprowadzoną w ramach badań ilościowych i jakościowych analizę potrzeb szkoleniowych. ⇒ W ostatnim rozdziale raportu zaprezentowano stworzone w niniejszej diagnozie profile kompetencyjne pracowników operacyjnych oraz osób zarządzających oświatą. Wyniki przeprowadzonych badań ilościowych oraz jakościowych wskazują, że główne potrzeby szkoleniowe pracowników jednostek samorządu terytorialnego (JST) zajmujących się zadaniami oświatowymi koncentrują się wokół kwestii prawa. Oprócz znajomości przepisów konieczna jest umiejętność ich interpretacji, a także osadzenie w całym kontekście legislacyjnym. Pracownicy oświatowi oraz współpracujące z nimi jednostki podkreślają, że muszą w praktyce realizować nałożone na nich przez ustawodawcę obowiązki. Analiza danych uzyskanych w toku prowadzonych badań wskazuje, że główne potrzeby szkoleniowe pracowników komórek/wydziałów odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych ukierunkowane są na zdobywanie i aktualizowanie specjalistycznej wiedzy i umiejętności. Warto jednak podkreślić, że z punktu widzenia samych pracowników samorządów oraz otoczenia lokalnej oświaty istotne jest doskonalenie kompetencji miękkich. Dzielenie się wiedzą i komunikatywność pomaga we współpracy z lokalnymi interesariuszami oświaty, a także przydaje się w przypadku nawiązywania relacji z przedstawicielami innych samorządów. Executive summary The report summarizes the work carried out under the study: Diagnosis of competence of education managers and operational staff carrying out educational tasks in local government units and the methods of raising their competence. The study was carried out under the project: Support of local government staff in the education management focused on the development of schools and key competences of students. The research covered the period from July to October 2016. The study was conducted by a consortium of companies Danae Ltd. and 05 Sigma Research and Development. This report consists of five chapters: ⇒ The first chapter describes the scope and research methodology. The focus is on the description of the context of the research and the main objectives and research questions that were raised in the course of the project. ⇒ The second chapter concerns the specifics of education management from the perspective of local government units. It presents the processes of functioning of education and the creation of local educational policy. In this part of the report also describes the nature of the cooperation between the local government and the stakeholders of the education system. ⇒ Third chapter focuses on the characteristics of the current methods of training employees units / departments responsible for the implementation of educational tasks. It also describes the training needs/ ⇒ The last chapter presents competence profiles of operational staff and education managers. The results of quantitative and qualitative research indicate that the main training needs of local government employees engaged in educational tasks revolve around the question of the law, the ability to interpret acts and embed own duties in the whole legislative context. Employees and the representatives of their associated units emphasize that they must fulfill tasks imposed on them by the legislature responsibilities. Analysis of the data obtained during the research shows that the main training needs of employees units/departments responsible for the implementation of educational tasks are focused on the acquisition and updating of specialized knowledge and skills. However, the soft skills are equally important. Ability to share knowledge and communication skills helps in cooperation with local stakeholders of education, and is also useful for establishing relationships with representatives of other governments. 1. Koncepcja badawcza 1.1 Problematyka badawcza Zgodnie z polskim ustawodawstwem rola samorządów terytorialnych jest niezwykle istotna dla kształtowania lokalnej polityki oświatowej. Struktura zwierzchnictwa w ramach realizowania zadań oświatowych oraz jej zdecentralizowany charakter silnie obciążają decyzyjnością w kwestiach oświatowych właśnie samorządy. To z kolei wywołuje potrzebę dyskusji nad kompetencjami osób odpowiedzialnych za podejmowanie kluczowych decyzji dotyczących oświaty na terenie jednostki samorządu terytorialnego, a także nad kompetencjami osób, które te decyzje wykonują. Realizowany przez Ośrodek Rozwoju Edukacji projekt pn. Wsparcie kadry jednostek samorządu terytorialnego w zarządzaniu oświatą ukierunkowanym na rozwój szkół i kompetencjami kluczowymi uczniów ma na celu podniesienie kompetencji kadry jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zarządzania oświatą ukierunkowanego na rozwój szkół i kompetencjami kluczowymi uczniów. W ramach projektu jednostki samorządu terytorialnego mają opracować plany podnoszenia jakości usług oświatowych oraz wspomagania szkół w zakresie rozwoju kompetencji kluczowych uczniów. Dzięki zaplanowanemu działaniu pracownicy JST uzyskają nie tylko wsparcie w formie szkoleń, ale także w opracowaniu planu i jego wdrożeniu. Opracowane plany przyczynią się do poprawy funkcjonowania i zwiększenia wykorzystania procesu wspomagania szkół, co w konsekwencji powinno przełożyć się na rozwój szkół. Ważnym zadaniem projektu jest także stworzenie programów szkoleniowo-doradczych dla kadry zarządzającej oświatą oraz pracowników bezpośrednio realizujących zadania oświatowe w JST. Programy te zostaną poddane pilotażowi, a następnie wykorzystane w ramach szkoleń w całym kraju, obejmując swoim zasięgiem około 3 500 przedstawicieli JST z 1 000 jednostek samorządu terytorialnego. Działania projektowe będą zatem koncentrować się na podnoszeniu tych kompetencji pracowników JST, które mogą mieć bezpośredni wpływ na podniesienie jakości pracy podległych im szkół i placówek. Jednym z pierwszych działań realizowanych w ramach projektu było przeprowadzenie diagnozy kompetencji kadry zarządzającej oświatą oraz pracowników operacyjnych bezpośrednio realizujących zadania oświatowe. Do głównych celów badania należało zidentyfikowanie: ⇒ obecnie posiadanych i pożądanych kompetencji osób zajmujących się oświatą wraz ze zidentyfikowaniem deficytów kompetencyjnych oraz barier, które nie pozwalają na ich usunięcie; ⇒ kompetencji kadr zarządzających oświatą nakierowanych na wdrażanie innowacyjnych, projakościowych rozwiązań z zakresu zarządzania lokalnymi systemami oświaty; ⇒ dotychczasowych metod podnoszenia kompetencji przez obie grupy pracowników; ⇒ potrzeb pracowników JST w zakresie potrzeb informacyjnych, szkoleniowych oraz systemowych działań zarządczych. Poniżej znajduje się wykaz pytań badawczych, na które w niniejszym raporcie starano się odpowiedzieć: Obszar 1. Kompetencje kadry zarządzającej i pracowników ds. oświaty 1.1. Jakie kompetencje posiada kadra zarządzająca oświatą? (opracowanie profilu kompetencji kierowniczych w obszarze oświaty) 1.2. Jakie kompetencje posiadają pracownicy ds. oświaty realizujący zadania oświatowe w JST? (opracowanie profilu kompetencji pracowników w obszarze oświaty) 1.3. Zidentyfikowanie najbardziej pożądanych cech pracowników wykonujących określone zadania (kadra kierownicza, inspektory ds. oświaty, dyrektorzy wydziałów oświaty itp.), wskazanie różnic i podobieństw ze względu na poziom i typ JST oraz położenie terytorialne. 1.4. Cechy idealne (profil) a samorządowa rzeczywistość. Obszar 2. Kompetencje a dotychczasowe działania doskonalcze 2.1. W jakich obszarach tematycznych samorządowcy uzyskali dotychczas wsparcie w ramach różnych form doskonalenia i szkoleń? Jakiego typu informacje, z jakiego obszaru były dla nich najistotniejsze i w ich opinii przyczyniły się do efektywnego i skutecznego (jakość) zarządzania oświatą? 2.2. W jakich formach doskonalenia przedstawiciele JST uczestniczyli dotychczas i które z nich w ich opinii są najbardziej adekwatne/przydatne w ich pracy? (studia dyplomowe, kursy i szkolenia, warsztaty, konferencje i seminaria, samodzielne kształcenie, inne, jakie?) 2.3. Jak często pracownicy uczestniczą w szkoleniach / innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje np. w zakresie zmian prawa oświatowego? 2.4. Kto był organizatorem realizowanych zewnętrznych form doskonalenia? (firmy prywatne, ośrodki naukowo-badawcze, ośrodki doskonalenia nauczycieli, inne, jakie?) 2.5. Czy w opiniach samorządowców realizowane dotychczas formy doskonalenia przyczyniły się do podniesienia ich kompetencji zawodowych, a jeśli tak, to w jakim zakresie, których kompetencji? 2.6. Czy w JST istnieje system zarządzania szkoleniami pracowników, a jeśli tak, jak jest oceniany przez pracowników? 2.7. Czy w JST diagnozowane są potrzeby pracowników w zakresie szkoleń, jak często, czy w oparciu o opracowane diagnozy planowane jest doskonalenie? 2.8. Jakie czynniki brane są pod uwagę przy wyborze tematyki szkoleń/form doskonalenia w opinii samorządowców? 2.9. Czy istnieją jakieś bariery w realizacji szkoleń i/lub form doskonalenia pracowników JST? 2.10. Jakie były wydatki na szkolenia i/lub formy doskonalenia pracowników JST w ostatnich dwóch latach – 2014 i 2015? (w przeliczeniu na jednego pracownika) 2.11. Czy pracownicy JST korzystali ze szkoleń i/lub form doskonalenia finansowanych ze środków unijnych, w jakich obszarach tematycznych uzyskali wsparcie? 2.12. W jaki sposób finansowane było podnoszenie kompetencji, w tym umiejętności? (finansowane przez urząd, finansowane przez samych pracowników, finansowane ze środków unijnych, inne formy finansowania, jakie?) 2.13. Czy w opinii samorządowców realizowane przez urząd szkolenia i/lub formy doskonalenia były efektywne (przydatne)? Czy po szkoleniach prowadzona była ich ewaluacja, zbierano opinie o ich przydatności/użyteczności? 2.14. Czy mogą podać przykład usprawnień wprowadzonych w związku z udziałem w szkoleniu? 2.15. Czy uczestnictwo w szkoleniach i/lub formach doskonalenia ma wpływ na sytuację zawodową pracowników JST, a jeśli tak, to jakiego typu gratyfikacje uzyskiwał pracownik? (nagroda, premia, wzrost wynagrodzenia, awans zawodowy itp.) Obszar 3. Problemy i bariery ograniczające skuteczność systemu wsparcia 3.1. Jakie są w tej chwili główne problemy związane z funkcjonowaniem lokalnej oświaty z perspektywy obu grup pracowników w JST? Jakie typy problemów można wyróżnić? Z czego one wynikają? 3.2. Co przeszkadza w zaspokojeniu deficytów kompetencyjnych? 3.3. Jakie działania należy podjąć, aby zwiększyć szanse na praktyczne zastosowanie wiedzy pozyskanej na szkoleniach? Obszar 4. Zapotrzebowanie na informacje i formy doskonalenia potrzebne do zarządzania oświatą 4.1. W jakich obszarach tematycznych samorządowcom w tej chwili najbardziej brakuje informacji? Jakiego typu informacje, z jakiego obszaru są dla nich najistotniejsze do efektywnego zarządzania oświatą? 4.2. Jakie informacje (w jakich obszarach) będą przedstawicielom JST najbardziej potrzebne w przyszłości? Czy w opinii samorządowców w najbliższej przyszłości stoją przed nimi zadania, które będą wymagały dodatkowych bądź nowych informacji, danych, wyników badań, narzędzi? 4.3. Z czego wynikają problemy związane z uzyskiwaniem i wykorzystywaniem informacji, danych, wyników badań czy wskaźników w procesach decyzyjnych w JST? Jak im można przeciwdziałać? 4.4. Jakie formy doskonalenia są aktualnie preferowane przez przedstawicieli JST i dlaczego? 4.5. Czy częstotliwość i ilość realizowanego doskonalenia jest wystarczająca, czy nie? Obszar 5. Zapotrzebowanie na wsparcie zewnętrzne 5.1. Które z tych problemów wymagają dodatkowego wsparcia z zewnątrz? 5.2. Jakiego rodzaju systemowe wsparcie mogłoby pomóc rozwiązać te problemy? Obszar 6. Wykorzystywanie wiedzy i umiejętności w praktyce 6.1. Czy jednostka posiada strategię rozwoju lokalnego ze szczególnym uwzględnieniem zadań oświatowych? Jak była ona tworzona i jak jest monitorowana, jak oceniane są te działania? 6.2. Jakie dokumenty, analizy, diagnozy, informacje czy dane wykorzystywane były przy tworzeniu strategii? Czy strategia usprawnia zarządzanie oświatą? Czy należałoby coś zmienić w tym zakresie? Jak oceniany jest proces tworzenia strategii? 6.3. Jaka była rola partnerów społecznych w procesie tworzenia/realizacji/monitorowania strategii? Czy chętnie dzielili się swoimi uwagami, czy zostały one uwzględnione/wykorzystane? 6.4. Czy pracownicy JST i jednostki podległe (szkoły/placówki) znają strategię i/lub inne dokumenty strategiczne? Czy angażują się w ich tworzenie? Na czym polega udział pracowników w tworzeniu dokumentów strategicznych? 6.5. Czy odbywają się szkolenia dla pracowników na temat zarządzania strategicznego, tworzenia strategii, metod diagnozy stanu oświaty? Dla jakich grup pracowników? Jak pracownicy oceniają ich przydatność? 6.6. Czy JST posiada budżet zadaniowy? Czy w opinii pracowników jest on lepszym rozwiązaniem niż budżet tradycyjny? Dlaczego? Czy wykonywana jest analiza zadań budżetowych? 6.7. Czy w JST istnieje mechanizm podnoszenia jakości usług publicznych? Na czym on polega? Czy w JST powstały narzędzia monitorujące jakość usług publicznych, np. edukacyjnych? Jakie to są narzędzia? Jak często monitorowana jest jakość świadczonych usług? Czy wyniki są analizowane, a działania korygowane w oparciu o nie? Jakie są bariery w zakresie polepszania jakości usług publicznych? 6.8. Czy w JST został wdrożony system zarządzania jakością? Jak jest on oceniany przez pracowników? Czy generuje on jakieś dodatkowe problemy? Jakie korzyści wynikają z jego wdrożenia? Czy w opinii pracowników faktycznie przyczynia się do poprawy funkcjonowania urzędu i podniesienia poziomu obsługi? 6.9. Czy jednostka wprowadza innowacyjne narzędzia w zarządzaniu oświatą? Które z nich wykorzystują nowe technologie informatyczne? Proszę podać przykłady, np. elektroniczny obieg dokumentów? Czy JST używa zakupionego oprogramowania, czy stworzyła własne indywidualne rozwiązanie? 6.10. Jakie bariery występują przy wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań, w tym narzędzi informatycznych? 6.11. Jakie korzyści wynikają z wykorzystania innowacyjnych rozwiązań (w tym narzędzi informatycznych) w zarządzaniu oświatą? Czy i jak można je wzmocnić? 6.12. Czy w JST istnieje system zarządzania szkoleniami? Jak jest on oceniany przez pracowników? Jaka jest częstotliwość organizowanych szkoleń? Czy prowadzona jest diagnoza potrzeb szkoleniowych pracowników JST? Czy występują czynniki utrudniające realizację szkoleń, jakie? Jakie są wydatki na szkolenia? Jaka jest ocena szkoleń przez pracowników? Czy dokonywana jest ewaluacja szkoleń, a jej wyniki uwzględnia się w ich organizacji? Czy uczestnictwo w szkoleniach wpływa na sytuację zawodową pracownika, jak? 6.13. Czy pracownicy JST wykorzystują pozyskane w ramach szkoleń i różnych form doskonalenia wiadomości i umiejętności? Przykłady wykorzystania/wdrożenia. 6.14. Z jakich typów, źródeł informacji i danych korzystają osoby zarządzające oświatą i realizujące zadania oświatowe w JST? Czego dotyczą pozyskiwane w ten sposób informacje? 6.15. Jak przedstawiciele JST oceniają poszczególne źródła informacji, danych? Które źródła uznawane są za najbardziej przydatne i najbardziej wiarygodne? Jakie czynniki mają wpływ na wybór określonych źródeł i niekorzystanie z innych? 6.16. Czy w JST funkcjonują regularne, zinstytucjonalizowane systemy uzyskiwania informacji/danych/wyników badań/wskaźników np. na temat pracy szkół? Czy sposoby uzyskiwania informacji są stałe i uregulowane w formie procedur? Jak wygląda przepływ zewnętrznych informacji na temat edukacji wśród mieszkańców/rodziców uczniów? 6.17. Jak wygląda współpraca w zakresie wymiany informacji/danych pomiędzy szkołami/dyrektorami szkół a organem prowadzącym/kadrą zarządzającą/pracownikami ds. oświaty? Jakie można zidentyfikować bariery w tej współpracy? 6.18. Czy JST wypracowało jakiś jednolity system komunikacji i współpracy z jednostkami podległymi i ich kierownictwem? Na czym on polega? Jak jest oceniany przez dyrektorów szkół/placówek? 6.19. Jak wygląda współpraca JST z pracodawcami i instytucjami rynku pracy (gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne)? 6.20. Czy władza lokalna jest otwarta na współpracę z organizacjami pozarządowymi? W jakich obszarach JST współpracuje z organizacjami (np. włączenie organizacji w prace nad strategią oświatową i innymi dokumentami strategicznymi)? Jak można scharakteryzować stosunki pomiędzy władzą samorządową a organizacjami? (zaufanie, podejrzliwość, nieufność, neutralne) Jakie korzyści wynikają ze współpracy? Jakie są bariery? 6.21. Jak jest oceniana jakość pracy oraz kompetencje pracowników ds. oświaty i kadry zarządzającej oświatą? Najczęściej wymieniane pozytywne i negatywne cechy kadry zarządzającej i pracowników ds. oświaty? Czego brakuje urzędnikom? Jakie występują różnice w obsłudze szkół i placówek na różnych szczeblach JST? Obszar 7. Kadra kierownicza jst i pracownicy ds. oświaty jako odbiorcy działań 7.1. Jak wygląda przygotowanie do pracy kadry kierowniczej JST zarządzającej oświatą? (doświadczenie zawodowe, staż pracy, wykształcenie, kursy/szkolenia, kompetencje) 7.2. Jak wygląda przygotowanie do pracy kadry kierowniczej JST zarządzającej oświatą w ocenie przedstawicieli jednostek podległych i współpracujących z organami prowadzącymi, t.j. szkoły, organizacje pozarządowe, placówki doskonalenia nauczycieli, pracodawcy? (doświadczenie zawodowe, staż pracy, wykształcenie, kursy/szkolenia, kompetencje) 7.3. Jak wygląda przygotowanie do pracy pracowników ds. oświaty w JST (doświadczenie zawodowe, staż pracy, wykształcenie, kursy/szkolenia, kompetencje)? Czy jest ono wystarczające? 7.4. Czy pracownicy JST mają doświadczenie/wykształcenie pedagogiczne? Jakie? Obszar 8. Rekomendacje 8.1. Jakie działania o charakterze szkoleniowym, doradczym i systemowym należy podjąć, aby podnieść kompetencje kadry kierowniczej i pracowników ds. oświaty JST? 8.2. Które z form i metod pracy z przedstawicielami JST będą najbardziej efektywne i które przyczynią się do realizacji takiego, celu jak usprawnienie procesu projaktywowego zarządzania lokalną oświatą? 1.2. Metodyka prowadzonych badań W ramach przedsięwzięcia przeprowadzone zostały reaktywne badania ilościowe oraz jakościowe. Rysunek 1. Metody i techniki wykorzystane w badaniu Zogniskowane wywiady grupowe (FGI) posłużyły przede wszystkim do zidentyfikowania kompetencji wymaganych na stanowiskach kierowniczych i operacyjnych w wydziałach oświaty oraz do zbudowania profili kompetencyjnych. Dodatkowo w trakcie FGI zostały poruszone kwestie dotyczące funkcjonowania lokalnej oświaty, zarządzania zasobami ludzkimi, systemu zarządzania szkoleniami, potrzeb szkoleniowych pracowników oraz zarządzania jakością w JST. Stworzone profile kompetencyjne zostały przetestowane wśród pracowników wydziałów oświaty za pomocą ankiety internetowej (CAWI). Poza tym podczas wywiadu telefonicznego (CATI) zebrane zostały informacje na temat potrzeb szkoleniowych i najważniejszych problemów lokalnej oświaty. Kolejnym modułem badawczym realizowanym w ramach niniejszego przedsięwzięcia była realizacja 10 case studies (studiów przypadków), podczas których w ramach każdego przeprowadzono od 8 do 11 pogłębionych wywiadów indywidualnych (IDI) z interesariuszami lokalnej oświaty: pracownikami JST, dyrektorami szkół i placówek oświatowych oraz pracodawcami i przedstawicielami organizacji pozarządowych związanych z oświatą. Wybór jednostek badawczych miał charakter warstwowo-lokalny. Lista gmin i powiatów została podzielona na dwie warstwy odzwierciedlające krańcowe bieguny wysokości nakładów na edukację w danej jednostce (nakłady samorządu na edukację w przeliczeniu na jednego mieszkańca) w odniesieniu do średniej ogólnokrajowej. Do realizacji studium przypadków zaproszone zostały po dwie jednostki będące reprezentantami poszczególnych typów JST – jedna, gdzie nakłady na edukację można określić jako duże, i druga, gdzie można je określić jako małe. Tabela 1. JST wybrane do badania case studies \| POWIAT \| TYP JST \| WYSOKOŚĆ NAKŁAŁÓW NA EDUKACJĘ W PRZELICZENIU NA JEDNEGO MIESZKAŃCĄ \| \|----------\|--------------------------\|------------------------------------------------------------------\| \| POWIAT A \| GMINA WIEJSKA \| 1 162,44 złotych (niskie) \| \| POWIAT B \| GMINA WIEJSKA \| 1 722,78 złotych (wysokie) \| \| POWIAT C \| GMINA MIEJSKO-WIEJSKA \| 1 281,11 złotych (niskie) \| \| POWIAT D \| GMINA MIEJSKO-WIEJSKA \| 2 054,57 złotych (wysokie) \| \| POWIAT E \| GMINA MIEJSKA \| 1 172,93 złotych (niskie) \| \| POWIAT F \| GMINA MIEJSKA \| 2 186,56 złotych (wysokie) \| \| POWIAT G \| POWIAT ZIEMSKI \| 1 082,25 złotych (niskie) \| \| POWIAT H \| POWIAT ZIEMSKI \| 1 551,45 złotych (wysokie) \| \| POWIAT I \| MIASTO NA PRAWACH POWIATU \| 1 463,54 złotych (niskie) \| \| POWIAT J \| MIASTO NA PRAWACH POWIATU \| 1 571,05 złotych (wysokie) \| Ze względu na małą liczbę miast na prawach powiatu (7), w których wysokość nakładów na edukację plasuje się poniżej średniej ogólnopolskiej, do losowania zdecydowano się włączyć także miasta, których nakłady nie przekraczają 110% średniej ogólnopolskiej. Jednym z celów realizacji wywiadów pogłębionych w ramach wylosowanych do badania case studies było znalezienie odpowiedzi na pytania badawcze w obrębie jednej społeczności lokalnej – dzięki temu możliwe było zdiagnozowanie sieci i jakości wzajemnych kontaktów pomiędzy poszczególnymi podmiotami. Tak zaplanowany dobór respondentów pozwolił także odpowiedzieć na pytania dotyczące współpracy pomiędzy urzędami a innymi podmiotami działającymi w obszarze edukacji. Umożliwiło to zdiagnozowanie dobrych praktyk w ramach tej współpracy, jak również określenie ryzyka i barier, jakie w niej występują. W ramach kolejnego modułu ilościowego przeprowadzono badanie na ogólnopolskiej próbie JST. W badaniu zastosowano technikę CAPI (Computer Assisted Personal Interviewing). Kwestionariusz wypełniło łącznie n=412 osób zarządzających oświatą w ramach JST. Dobór próby opierał się na wylosowaniu do badania, proporcjonalnie do struktury województw, przedstawicieli poszczególnych typów jednostek samorządu terytorialnego. W pierwszym kroku wyszczególniono cztery warstwy (typ JST: gmina wiejska, miejska, miejsko-wiejska, powiat), a w ramach każdej z nich, proporcjonalnie do struktury województw, wylosowano po 100 JST. Dodatkowo zrealizowano 12 wywiadów z przedstawicielami samorządów wojewódzkich. Tabela 2. Rozkład próby CAPI \| TYP JST \| LICZBA RESPONDENTÓW \| \|-----------------------\|---------------------\| \| GMINA WIEJSKA \| 100 \| \| GMINA MIEJSKA \| 100 \| \| GMINA MIEJSKO-WIEJSKA \| 100 \| \| POWIAT \| 100 \| \| WOJEWÓDZTWO \| 12 \| Bloki tematyczne kwestionariusza obejmowały następujące zagadnienia: struktura wydziału zajmującego się realizacją zadań oświatowych, system szkoleń funkcjonujący w urzędzie oraz jego efektywność, zarządzanie lokalną oświatą i wykorzystywane do tego narzędzia. 2. Zarządzanie oświatą w jednostkach samorządu terytorialnego 2.1. Zadania oświatowe organów prowadzących wynikające z ustawy Wraz ze zmianą ustroju politycznego, zapoczątkowaną w 1989 roku, polski system oświaty poddany został decentralizacji. Do kompetencji samorządu terytorialnego zaczęto należeć zarządzanie lokalną oświatą, tym samym został on obarczony prawami i obowiązkami, jakie wynikają z tego modelu. Zgodnie z polskim ustawodawstwem jednostki samorządu terytorialnego są organami powołanymi do prowadzenia szkół i placówek oświatowych. Zadania i kompetencje jednostek samorządu terytorialnego w zakresie oświaty określa szereg aktów prawnych na czele z Konstytucją. Zgodnie z zapisami prawa jednostki samorządu terytorialnego odpowiedzialne są za administracyjno-finansowy nadzór nad podległymi im placówkami edukacyjnymi. W ich kompetencjach leży dbanie o infrastrukturę oraz budżet szkół zlokalizowanych na ich terenie. Niemniej jednak decyzje zarządcze podejmowane przez jednostki samorządu terytorialnego, szczególnie związane z dystrybucją środków finansowych mają bardzo istotny wpływ na jakość realizowanych przez nich zadań w zakresie dydaktycznym, wychowawczym czy opiekuńczym. Konsekwentnie realizowana polityka oświatowa w obszarze edukacji przynosi wymierne efekty nie tylko w sferze infrastrukturalnej, ale także we wszystkich obszarach składających się na szeroko ujmowaną usługę edukacyjną (np. dostępność do szkół/placówek, bezpieczeństwo, wyniki nauczania, rozwój zainteresowań uczniów, oferta szkół, dostosowanie oferty szkół do potrzeb lokalnego rynku pracy). Warto przy tym podkreślić, że organem prowadzącym szkołę czy inną placówkę nie jest wójt, burmistrz miasta czy rada powiatu ani żaden inny organ jednostki samorządu terytorialnego, ale jednostka jako całość¹. Oprócz zwierzchnictwa ze strony organu prowadzącego (jednostki samorządu terytorialnego) szkoły podlegają w kwestiach pedagogicznych organowi nadzorującemu (kuratorium oświaty). Tym samym placówki edukacyjne podlegają podwójnej kontroli. Wyżej wspomniane akty prawne wyróżniają trzy typy jednostek samorządu terytorialnego: ⇒ gminę, ⇒ powiat, ⇒ województwo. ¹ Ustawa z dn. 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223 poz. 1458). Dodatkowo należy wymienić również tzw. miasta na prawach powiatu, a więc gminy realizujące zadania przypisane do powiatów. Tabela 3. Wykaz placówek prowadzonych przez poszczególne typy JST \| Typ JST \| Podległe placówki edukacyjne \| \|--------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| Województwo \| • Zakłady kształcenia nauczycieli i placówki doskonalenia nauczycieli \| \| \| • Biblioteki pedagogiczne \| \| \| • Specjalne szkoły podstawowe \| \| \| • Specjalne gimnazja \| \| \| • Szkoły ponadgimnazjalne i szkoły policealne \| \| \| • Placówki oświatowo-wychowawcze \| \| \| • Placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego \| \| \| • Poradnie psychologiczno-pedagogiczne \| \| \| • Młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze \| \| \| • Placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (np. szkoły przy szpitalach i/lub ośrodkach rehabilitacyjnych) \| \| Miasta na prawach powiatu\| • Przedszkola \| \| \| • Szkoły podstawowe \| \| \| • Gimnazja \| \| \| • Specjalne szkoły podstawowe \| \| \| • Specjalne gimnazja \| \| \| • Szkoły ponadgimnazjalne \| \| \| • Placówki oświatowo-wychowawcze, w tym szkolne schroniska młodzieżowe \| \| \| • Placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego \| \| \| • Poradnie psychologiczno-pedagogiczne \| \| \| • Młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze \| \| \| • Placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania \| \| Powiaty \| • Specjalne szkoły podstawowe \| \| \| • Specjalne gimnazja \| \| \| • Szkoły ponadgimnazjalne \| \| \| • Placówki oświatowo-wychowawcze, w tym szkolne schroniska młodzieżowe \| \| \| • Placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcania i doskonalenia zawodowego \| \| \| • Poradnie psychologiczno-pedagogiczne \| \| \| • Młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii oraz specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze \| \| \| • Placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania \| \| Gminy \| • Przedszkola \| \| \| • Szkoły podstawowe \| \| \| • Gimnazja \| Po analizie aktów prawnych, a także regulaminów organizacyjnych poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego zostały wyznaczone następujące obszary obowiązków samorządów w zakresie oświaty: ⇒ Nadzór nad siecią szkół i placówek ⇒ Monitoring danych statystycznych ⇒ Pozyskiwanie finansów Sprawowanie nadzoru nad działalnością szkół i placówek Wybór i nadzór nad dyrektorem szkoły Nadzór finansowy Kwestie związane z pracą nauczycieli Promocja nauki Transport uczniów Tworzenie regionalnej/lokalnej polityki oświatowej Wsparcie władz ustawodawczych w ramach JST. Szczegółowy wykaz zadań w każdym obszarze znajduje się w załączniku do raportu. 2.2. Tworzenie lokalnej polityki oświatowej W trakcie badania poszukiwano odpowiedzi na pytania dotyczące planowania lokalnej polityki oświatowej. Pod tym pojęciem kryje się szereg zjawisk i procesów właściwych całokształtowi działań samorządów w zakresie zarządzania siecią instytucji oświatowych oraz wyznaczania i realizacji celów, jakie w obszarze oświaty stawia sobie dana wspólnota samorządowa. Siłą rzeczy obejmuje to nie tylko relacje i procesy decyzyjne zachodzące pomiędzy dyrekcją szkół a jednostkami je nadzorującymi. Lokalna polityka oświatowa obejmuje wszystkich aktorów, których działania mają bezpośredni lub pośredni wpływ na oświatę. Znajdują się więc w tej kategorii wójtowie, burmistrzowie, prezydenci, radni, uczniowie i ich rodzice, nauczyciele, organizacje pozarządowe i w końcu wspólnota lokalna, jako całość. Na potrzeby badania przyjęto, że polityka oświatowa to cykliczny proces planowania, działania i oceny skuteczności odbywający się zgodnie z przyjętymi w danej wspólnocie celami. Mamy zatem do czynienia ze zdolnością samorządów do oceny stanu oświaty i instytucji oświatowych, diagnozowania problemów i barier rozwojowych oraz wybierania trafnych metod ich rozwiązywania, przeprowadzania skutecznych działań oraz analizowania informacji o efektach tychże działań. Najbardziej optymalną sytuacją jest ta, w której w danym samorządzie przyjęty jest dokument zawierający wszystkie opisane powyżej elementy. W badaniu przyjęto bowiem, że jest to wskaźnik tego, na ile oświata traktowana jest przez władze samorządowe jako wyraźnie oddzielone pole działania nieredukowalne do innych zagadnień, takich jak kultura, sport turystyka czy pomoc społeczna. Przeprowadzone badania ilościowe wskazują, że oddzielne strategie oświatowe rzadko powstają w polskich samorządach. Najczęściej powstają w powiatach i gminach miejsko-wiejskich (27% i 23%). W przypadku 12 badanych województw – w 5 zadeklarowano posiadanie odrębnego dokumentu poświęconemu edukacji, natomiast w 6 wskazano, że strategia oświatowa stanowi część strategii ogólnej województwa. Wykres 1. Strategie oświatowe w polskich samorządach Czy jednostka terytorialna posiada strategię oświaty/politykę oświatową? Odpowiadający: wszyscy respondenci. \| Ogółem n=412 \| Gmina wiejska n=100 \| Gmina miejska n=100 \| Gmina miejsko-wiejska n=100 \| Powiat n=100 \| \|--------------\|---------------------\|---------------------\|-----------------------------\|--------------\| \| 65,3% \| 20,0% \| 15,0% \| 13,0% \| 7,0% \| \| 21,1% \| 13,0% \| 19,0% \| 23,0% \| 27,0% \| - Nie mamy żadnych dokumentów strategicznych z zakresu oświaty - Nie, oświata ujęta jest w ogólnej strategii rozwoju - Tak, posiadamy odrębny dokument strategiczny o tematyce oświatowej Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Różnice istotne statystycznie. Z kolei tylko w jednym samorządzie badanym w ramach studium przypadku przyjęta została oddzielna, ale nie uchwalona, strategia oświatowa. W tym przypadku faktycznie można mówić, że samorząd ten posiadał jasno nakreśloną politykę oświatową obejmującą wszystkie niezbędne elementy spójnie i logicznie ze sobą powiązane. Niemniej jednak był to dokument nieobowiązujący. Przyczyna tego stanu rzeczy jest symptomatyczna dla wielu JST w kraju i stanowi powód, dla którego oddzielne strategie oświatowe w ogóle nie powstają. (...) tą niewyartykułowaną obawą dotyczącą uchwalenia takiego dokumentu jest kwestia pewnej konsekwencji działań. Jeżeli w strategii zostaną określone cele, (...) narzędzia do realizacji celów, wskaźniki, których oczekujemy i je chcemy osiągnąć, i później, realizując te cele, należy podejmować również trudne decyzje. Mówię tutaj na przykład o likwidacji. To są decyzje na tyle trudne, że zawsze wywołują kontrowersje. [przedstawiciel JST] Przyczyna leży w obawie przed koniecznością podejmowania decyzji trudniejszych niż bieżące zarządzanie placówkami oświatowymi, czego uniknąć i tak nie można. Nie bez znaczenia pozostaje także obawa przed koniecznością rozliczenia się z podjętymi --- 2 Uwaga: ze względu na niską liczebność województw w próbie badawczej (n=12) zrezygnowano z przedstawiania danych z urzędów marszałkowskich na wykresach. Opis wyników dla województw znajduje się w treści raportu. zobowiązań. Ponadto badania ilościowe zrealizowane wśród JST pokazują, że ich przedstawiciele nie uważają wiedzy z planowania strategicznego za ważną dla zarządzania lokalną oświatą$^3$. Inaczej mówiąc, występuje obawa przed sytuacją, w której konieczne będzie podsumowanie tego, co udało się osiągnąć, wskazanie tego, czego się nie udało, a przede wszystkim przyczyn niepowodzeń i sukcesów. Scharakteryzowany sposób działania przypomina bardziej administrowanie placówkami oświatowymi niż zarządzanie, które powinno być oparte na rzetelnej analizie zebranych danych i informacji oraz świadomych wyborach związanych z kierunkiem podejmowanych działań w obszarze oświaty. W podejmowanych działaniach brakuje przemyślanej wizji, która może znaleźć swoje odzwierciedlenie jedynie w dokumentach o charakterze strategicznym. Koniecznie należy podkreślić, że dociera się tutaj do sedna problemu, jaki był przedmiotem badania tj. do kompetencji kadr zarządzających oświatą. Zgodnie z przyjętą definicją kompetencja to nie tylko zdolności techniczne (kwalifikacje), ale także wartości$^4$ i cechy osobowości$^5$, których dopiero określona kombinacja sprzyja osiągnięciu celów danej organizacji. Należy też zwrócić uwagę na ocenę przydatności dokumentów strategicznych dokonywaną przez samych przedstawicieli JST. Około 60% badanych twierdzi, że dokumenty te są użyteczne dla zarządzania oświatą, co jest zjawiskiem pozytywnym. Niemniej jednak pozostałe 40% albo ocenia je jako nieprzydatne, albo nie jest w stanie takiej oceny dokonać. Jest to już wysoki odsetek, który wskazuje, że jeżeli nawet dokumenty strategiczne powstają, to w dużej części są niewykorzystywane. Istnieją także sytuacje odwrotne – opracowania strategii oświatowej, ale nieprzyjęcia jej uchwałą samorządu. Nawet jeżeli podjęto starania o opracowanie i skodyfikowanie lokalnej polityki oświatowej, ale nie przyjęto jej uchwałą samorządu, to dokumenty te mają swoje „życie” i w różnych momentach podejmowania decyzji pełnią funkcję regulacyjne. W tym miejscu dociera się do kolejnego ważnego wniosku: mimo tego że gmina, powiat czy województwo nie posiadają uchwalonych strategii, to można dostrzec pewne elementy właściwe pełnemu procesowi planowania polityki oświatowej. Zaczynając od diagnozowania sytuacji i stanu lokalnej oświaty, widać, że samorządy zazwyczaj posiadają podstawową wiedzę o sytuacji szkół i uczniów. Jest ona oczywicie niezbędna do planowania pracy placówek oświatowych, a przede wszystkim do tworzenia i zatwierdzania arkuszy organizacyjnych szkół oraz ich budżetu. Jest to też jednak konieczność podyktowana rozwiązaniami formalnymi, obowiązkami wynikającymi z zapisów odpowiednich ustaw i rozporządzeń. Z kolei do diagnozowania jakości procesu edukacyjnego powszechnie wykorzystuje się wyniki egzaminów zewnętrznych kończących szkołę podstawową, gimnazjum lub szkoły ponadgimnazjalne. Niemniej jednak, jak pokazują badania, bardzo często wyniki i zbiorcze dane porównawcze --- $^3$ Na pytanie, czy zagadnienia związane z tworzeniem i ewaluacją strategii rozwoju gminy i/lub oświaty w gminie są istotne dla zarządzania oświatą, twierdząco odpowiedziało 1,8% badanych $^4$ Wg T. Rostowskiego. $^5$ Wg B. E. Becker, M. A. Huselid. są mylnie interpretowane. Pozycjonowanie szkół za pomocą tzw. skali staninowej jest określaniem ich relatywnej pozycji wobec innych szkół z danego terytorium. Oznacza to, że zmiana pozycji szkoły niekoniecznie wynika z pogorszenia lub polepszenia w niej procesu edukacyjnego. Niestety takie mylne interpretacje bywają podstawą do podejmowania przez samorząd niejednokrotnie określonych działań wobec szkół i ich dyrekcji. Rzadziej niż dane statystyczne o szkołach i wyniki egzaminów zewnętrznych wykorzystywane są informacje płynące z badań oświaty. Mowa tutaj przede wszystkim o danych GUS lub pomiaru Edukacyjnej Wartości Dodanej. Warto tutaj podkreślić, że o ile duża część badanych dyrektorów placówek oświatowych i przedstawicieli JST uświadamia sobie, że zmiany demograficzne stanowią jedno z kluczowych wyzwań, o tyle nie jest w stanie tych zmian scharakteryzować. Wiedzą, że w nadchodzących latach zmniejszy się ilość dzieci i młodzieży, ale nie wiedzą już, że do pełnej charakterystyki mogą wykorzystać np. prognozy demograficzne GUS. Podobną sytuację obserwuje się przy wykorzystywaniu wskaźnika EWD. Świadomość, że możliwy jest pomiar tego, na ile szkoły przyczyniają się do podniesienia wiedzy i kompetencji uczniów, jest po-wszechna, ale wiedza o tym, czym faktycznie jest wskaźnik EWD i z czego wynika konkretna jego wartość, nie jest już tak rozpowszechniona. Zdecydowanie najrzadziej wykorzystywanym źródłem wiedzy o stanie oświaty są opinie i oceny osób, których oświata dotyczy w pierwszym rzędzie: uczniów i ich rodziców. Nie są one systematycznie badane i analizowane, a jeżeli już, to ich istotność w procesie podejmowania decyzji jest mała. To dosyć zaskakujące, tym bardziej że edukacja dotyczy praktycznie wszystkich mieszkańców gminy czy powiatu, a działania podejmowane w tym zakresie mają znaczenie polityczne, gdyż nierzadko determinują decyzje wyborcze w JST. Należy jednak zauważyć, że sami uczniowie i ich rodzice nie mają woli aktywnego włączania się w podejmowanie decyzji dotyczących szkoły lub lokalnej oświaty jako całości. W zasadzie wyrażają swoje oczekiwania wyłącznie w sytuacjach konfliktu interesów (np. likwidacji szkoły) oraz pojawiającego się problemu pedagogicznego lub wychowawczego. Z powyższymi zjawiskami wiąże się także inne – wykorzystanie wyników ewaluacji w procesie zarządzania oświatą. Pomimo że od momentu wprowadzenia ewaluacji zewnętrznej (w 2009 roku) jako jednej z form nadzoru pedagogicznego upłynęło już wiele lat, to nadal traktowana jest ona przez przedstawicieli JST z rezerwą lub jako nieprzyjemny obowiązek. Ewaluacja jest rozwiązaniem łączącym wszystkie opisane powyżej źródła wiedzy o stanie i jakości pracy szkół i placówek. Prawidłowo prowadzona powinna obejmować zarówno podstawowe dane statyczne o szkołach, w tym także zgodność z procedurami, jak i wyniki egzaminów, wskaźniki EWD, dane GUS, opinie interesariuszy itd. W przypadkach, w których badani przedstawiciele szkół i samorządów podzielają opinię, że ewaluacja jest wartościowym narzędziem wspomagającym proces zarządzania szkołami, równocześnie zgłaszają zastrzeżenia wobec organizacji samego procesu. W konsekwencji użyteczność wyników ewaluacji postrzegana jest nisko. Zastrzeżenia sprowadzają się do zredukowania ewaluacji do audytu i rozpatrywania wyłącznie zgodności proceduralnej, bez względu na kontekst, w jakim działa dana szkoła lub samorząd. Dane i informacje o jakości kształcenia, opinie interesariuszy czy też dane kontekstowe wskazujące na specyfikę danego regionu albo nie są zbierane, albo dokonuje się tego pro forma. Badani dyrektorzy szkół wskazują również, że ewaluacje bywają przeprowadzane w nieodpowiednim dla szkoły momencie lub w sposób dezorganizujący im pracę. Ewaluacja w naszym gimnazjum odbyła się wtedy, kiedy nastąpiło takie demograficzne załamanie. Mówiąc krótko, gimnazjum znalazło się w dość burzliwym przejściowym okresie rozwoju. Załamanie demograficzne, to znaczy (...) groziło nam, że spadniemy nawet do dwóch ciągów, skończyło się na trzech. Czyli gimnazjum przechodziło jakieś perturbacje, to nie jest właściwy moment do tego, żeby kuratorium zarządzalo ewaluację problemową pod jakimś kątem. Ale nie dało się wy tłumaczyć, że to nie jest właściwy moment, że można by z tym poczekać. Ta ewaluacja nie wypadła najlepiej, tym bardziej że do samych procedur ewaluacyjnych mam coraz więcej zastrzeżeń. [dyrektor zespołu szkół] W tym miejscu dotyka się także innego problemu związanego z planowaniem lokalnej polityki oświatowej: roli partnerów społecznych. Jak już zaznaczono, proces diagnozowania stanu lokalnej oświaty zazwyczaj nie przebiega zgodnie z założeniami idealnymi planowania polityki publicznej. Skutkuje to sytuacją, w której decydujący wpływ na lokalną oświatę mają relacje pomiędzy dyrektorami a organem nadzorującym reprezentowanym przez radnych oraz urzędników. Wykres 2. Osoby uczestniczące w podejmowaniu decyzji dotyczącej lokalnej oświaty Kto brał udział w opracowaniu strategii oświaty? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, które posiadają strategię oświatową (n=356). [Diagram przedstawiający udział różnych grup w opracowywaniu strategii oświaty] Źródło: Badanie CAP1 przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Należy podkreślić brak inkluzywności całego procesu planowania lokalnej polityki oświatowej. Jeżeli jest ona redukowana do podejmowania bieżących decyzji i organizowania pracy placówek w kolejnych latach szkolnych, to mogą w niej uczestniczyć jedynie dyrektorzy i pracownicy samorządów odpowiedzialni za oświatę. Do wyznaczania i realizacji celów wykraczających ponad te czynności niezbędne jest zaangażowanie szerokiego grona osób reprezentujących wielu aktorów (całe lokalne środowisko oświatowe). Tak się jednak nie dzieje. Jeżeli nie opracowuje się spójnych strategii oświatowych, to nie potrzeba partnerów społecznych do wyznaczania celów, realizacji działań czy ich monitoringu. Działania tego typu świadczą o niedocenieniu roli interesariuszy w doskonaleniu usług edukacyjnych oraz roli samej edukacji, która dzięki sprawnej i efektywnej realizacji może stać się doskonałą inwestycją w kapitał ludzki, zapewniając tym samym pomyślność życiową korzystających z niej osób. W zasadzie jednak nie obserwuje się, aby do planowania polityki oświatowej wykorzystywano szeroki zakres danych i wiedzy. Podstawowym źródłem wiedzy są dla samorządów akty prawne, publikacje (nienaukowe) z zakresu zarządzania oświatą oraz dane urzędów statystycznych. Jednakże dwa pierwsze źródła nie zawierają danych, które mogą posłużyć do charakteryzowania lokalnej oświaty w jej specyficznym kontekście danego samorządu. Wśród dodatkowych źródeł informacji respondenci wskazali dane pochodzące z OKE oraz CKE. Dodatkowo wykorzystywali oni dane wewnętrzne z urzędu (m.in. z Urzędu Stanu Cywilnego). Jeden z respondentów pozyskiwał w celach porównawczych informacje z innych gmin. Wykres 3. Źródła danych wykorzystywane w realizacji zadań oświatowych \| Z jakich typów źródeł informacji i danych korzystają Państwo w swojej pracy, realizując zadania oświatowe w JST? \| \|---\| \| Odpowiadający: wszyscy respondenci. \| \| Czy wykorzystujecie Państwo w procesie zarządzania w gminie którąś z następujących baz danych? \| \|---\| \| Odpowiadający: wszyscy respondenci. \| Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. 2.3. System zarządzania oświatą 2.3.1. Finansowanie oświaty Proces finansowania zadań oświatowych regulowany jest przez ustawę o samorządzie gminnym, ustawę o systemie oświaty oraz właściwe im rozporządzenia. Opracowane rozwiązania formalne wskazują na zadania i obowiązki, jakie w tym procesie pełnią samorządy i podlegające im placówki oświatowe. Najogólniej rzecz ujmując, jest to cykliczny proces składający się z trzech kluczowych etapów: ⇒ Planowanie, czyli określanie na poziomie szkół wydatków planowanych w skali roku. Podstawą tego etapu jest opracowanie arkuszy organizacyjnych w szkołach i ich zatwierdzenie ich przez organy nadzorujące. ⇒ Opracowanie budżetu. Na podstawie arkuszy organizacyjnych oraz informacji o planowanych wydatkach szkół, JST przygotowują projekty uchwał budżetowych, które następnie stanowią podstawę do opracowania planu finansowego w szkołach. ⇒ Wykonanie budżetu, które w określonych sytuacjach może wymagać korekty arkuszy organizacyjnych i w konsekwencji planu finansowego. Jest to typowy przykład dominującego w administracji w Polsce budżetowania inkrementalnego$^6$. Polega ono na podejmowaniu decyzji alokacyjnych według stałych zasad, mając za podstawę wydatki z roku ubiegłego. W przypadku oświaty istotne znaczenie ma także oczekiwana wysokość subwencji oświatowej. Zgodnie z prawem powinna ona być przyznawana szkolom na realizację zadań niezbędnych do sprawnego funkcjonowania placówki. Wysokość subwencji oświatowej nie jest jednak równa wydatkom samorządu na podległe im placówki oświatowe. Ponieważ subwencja oświatowa nie jest dotacją celową, istnieją możliwości wykorzystania jej na inne cele niż utrzymanie szkół. Ponieważ nie jest to dotacja celowa, tylko subwencja, jak nazwa wskazuje, próbuje się z tego, co wojewoda przeznacza na oświatę, załatać inne, nieoświatowe sprawy. [dyrektor szkoły gimnazjalnej] Jak pokazują przeprowadzone badania, subwencja oświatowa zazwyczaj umożliwia utrzymanie ciągłości pracy szkół. Pozwala sfinansować infrastrukturę, opłacić nauczycieli i personel oraz zakupić podstawowe materiały eksploatacyjne, ale nie zawsze umożliwia rozwinięcie działalności i realizację zadań wykraczających poza samo zapewnienie funkcjonowania szkoły. Stąd też niektóre samorządy do subwencji dokładają własne środki. Takie inwestowanie w szkoły wymaga dobrej współpracy na linii urzędniczy samorządowi–dyrektorzy szkół. Jeżeli współpraca pomiędzy nimi układa się pomyślnie i dyrektorzy dysponują dobrymi argumentami, to zazwyczaj udaje się im uzyskać wyższe środki finansowe na realizację zaplanowanych przez nich przedsięwzięć. --- $^6$ Por. G. Bucior, Budżet podstawy zerowej w jednostkach samorządu terytorialnego, „Prace naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, nr 122. Sprzyjająca jest także sytuacja, w której dany samorząd ma pod opieką jedną szkołę lub zespół szkół. Nie pojawia się wtedy dylemat sprawiedliwego podziału środków własnych. (...) jeśli kształtuję się zwłaszcza budżet na każdy rok szkolny, to zwykle w ten budżet od każdego nowego roku kalendarzowego, bo tak budżet jest konstruowany. Wchodzimy z niedoborem, mówiąc krótko. To znaczy, jeśli skonstruujemy z dyrektorem administracyjnym taki bez specjalnych szaleństw tylko projekt budżetu, który przewiduje, że spokojnie będziemy funkcjonowali do końca roku szkolnego, to zwykle nam się tnie grube kwoty (...). No i miewamy potem taki lekki niepokój, czy pod koniec roku budżetowego dołoży nam się te brakujące kwoty i na ogół się dokłada, tylko musimy podjąć bardzo intensywne negocjacje i udowodnić, że budżet, z którym wkroczyliśmy, no, nie przewiduje pokrycia nawet tak zwa-nych wydatków sztywnych. [dyrektor zespołu szkół] Niemniej jednak należy pamiętać, że to samorządy powinny bardziej ambitnie podchodzić do finansowania lokalnej oświaty. Nie powinni stawiać się w roli „grantodawcy”, u którego należy zabiegać wszelkimi możliwymi metodami o finanse większe niż te, które przystępują na mocy ustaw i rozporządzeń. Ciężar zdobywania środków umożliwiających realizację ambitnych celów nie może leżeć wyłącznie po stronie dyrektorów szkół. To jednak samorządy odpowiadają za jakość edukacji na swoim tere-nie. Istnieją optymalne rozwiązania, umożliwiające harmonijną współpracę i finansowanie zadań w zależności od stopnia ich realizacji lub efektywności. Najogólniej rzecz biorąc, rozwiązania te zaliczają się do budżetowania zadaniowego. Wykres 4. Odsetek JST wykorzystujących budżet zadaniowe Czy Państwa urząd posiada budżet zadaniowy? Odpowiadający: wszyscy respondenci. \| Ogółem n=412 \| Gmina wiejska n=100 \| Gmina miejska n=100 \| Gmina miejsko-wiejska n=100 \| Powiat n=100 \| \|--------------\|---------------------\|---------------------\|-----------------------------\|--------------\| \| 1,0% \| 20,9% \| 24,0% \| 17,0% \| 2,0% \| \| 47,3% \| 62,0% \| 40,0% \| 52,0% \| 39,0% \| \| 30,8% \| 14,0% \| 41,0% \| 22,0% \| 40,0% \| Tak Nie Nie wiem / Trudno powiedzieć Odmowa odpowiedzi Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Budżetowanie zadaniowe opiera się na rozliczaniu szkół ze stopnia osiągniętych celów i poziomu świadczonych usług, czyli wykonania określonych zadań. Barierą są tutaj zarówno istniejące rozwiązania formalne, jak i utarte czy odziedziczone sposoby funkcjonowania. Z badań ilościowych widać wyraźnie, że są regiony, w których budżetowanie zadaniowe bywa dominującą formą planowania finansowego. Są jednak też i takie, w których budżetowanie zadaniowe w ogóle nie występuje. Z kolei w wielu studiach przypadków, analizowanych w ramach badania, okazywało się, że ani samorząd, ani dyrektorzy nie dostrzegają możliwości finansowania oświaty inaczej niż do tej pory. Pojęcie budżetu zadaniowego jest dla nich obce. 2.3.2. System zarządzania jakością w urzędzie System zarządzania jakością w przypadku usług publicznych oznacza monitorowanie i usprawnianie tych usług, które są dostarczane bezpośrednio mieszkańcom. W sensie proceduralnym sprowadza się to realizacji zadań zgodnie z przyjętym standardem, kontroli, czy standard ten jest faktycznie utrzymywany, oraz podejmowania działań naprawczych w sytuacji, kiedy popełnione zostaną błędy lub zaniecha się realizacji określonych działań. Dla administracji stworzono szereg rozwiązań standaryzujących, z których najpowszechniejszym jest norma serii ISO 9000. System zarządzania jakością oparty na wymaganiach normy ISO 9001:2000 pozwala organizacjom publicznym odejść od sztywnego kierowania poszczególnymi komórkami na rzecz zarządzania procesami, jakie są w organizacji realizowane. Jest to koncepcja zaczerpnięta z sektora prywatnego, mająca na celu przekształcenie urzędów z organizacji nastawionej tylko na spełnianie wymagań prawnych na organizację nastawioną na satysfakcję klienta. Ważnym elementem tej koncepcji są także pozostałe rozwiązania związane z wprowadzeniem systemu zarządzania jakością. Przede wszystkim chodzi o doświadczenia związane z wykorzystaniem audytów oraz ewaluacji wewnętrznych i zewnętrznych (sprawdzające, czy organizacja stosuje się do uzgodnionych reguł), podejmowanie działań korygujących i doskonalących dla usprawnienia systemu organizacyjnego oraz okresowy przegląd działania całości systemu. W ostatnim przypadku ustalane są także cele i polityka jakości urzędu, które mają pokazać, co jest najważniejsze z punktu widzenia spełnienia wymagań klienta. Należy jednak pamiętać, że w przypadku usług publicznych, a oświaty w szczególności, satysfakcja klienta rozumiana powinna być inaczej niż w przypadku sektora prywatnego. Tego typu rozwiązania powinny przede wszystkim wspomagać podnoszenie jakości edukacji i systemu oświaty jako całości. Kluczowym graczem w tym procesie jest jednak samorząd. To od decyzji podejmowanych przez radnych i urzędników zależy, czy zagadnienie jakości edukacji włączone zostanie w proces podejmowania decyzji oświatowych. Tak rozpatrywany problem nie dotyczy jednej szkoły i toczącego się niej procesu pedagogicznego. Odnosi się właśnie do oświaty jako złożonego systemu, w którym funkcjonują poszczególne podmioty. W tym miejscu dociera się do sedna problemu. Mniej niż jedna trzecia polskich samorządów wykorzystuje systemy zarządzania jakością, a jak pokazują przeprowadzone badania Diagnoza kompetencji kadr zarządzających oświatą i pracowników operacyjnych realizujących zadania oświatowe w jednostkach samorządu terytorialnego oraz metod podnoszenia przez nich kompetencji (por. rozdz. 4.2), a także inne projekty badawcze$^7$, jeżeli w danym urzędzie wprowadzono jakikolwiek system zarządzania jakością, to niezwykle rzadko dotyczył on oświaty. Wykres 5. Odsetek JST posiadających system zarządzania jakością usług publicznych Czy w urzędzie istnieje system zarządzania jakością usług publicznych? Odpowiadający: wszyscy respondenci. ![Diagram przedstawiający odsetek JST posiadających system zarządzania jakością usług publicznych] Jedynie w jednym ze zbadanych w ramach studium przypadku urzędów zadeklarowano, że taki system istnieje. Nie jest on jednak sankcjonowany żadną normą lub certyfikatem. Ogranicza się on do zaoferowania mieszkańcom możliwości wypełnienia ankiety satysfakcji klienta. Ankieta taka jest wyłożona w formie papierowej w miejscach, gdzie mieszkańcy załatwiają swoje sprawy urzędowe. Zdecydowana większość badanych przedstawicieli JST na pytania o system zarządzania jakością odpowiadała, charakteryzując organizację pracy urzędników i kontrolę ich działań przez naczelników/dyrektorów. Nie jest to jednak tożsame z kompleksowym zarządzaniem jakością. Zdarzają się jednak i tacy badani – zarówno po stronie JST, jak i innych interesariuszy, którzy są świadomi tego, czym są systemy zarządzania jakością. Ci z kolei wprost deklarują, że takie systemy nie działają w ich urzędach. Jak już zaznaczono, wprowadzenie systemów zarządzania jakością wymaga, aby urząd jako organizacja spełniał szereg kryteriów. Pierwszym jest nastawienie na zarządzanie procesami, a nie komórkami organizacyjnymi. W żadnym z badanych w ramach studium przypadku samorządów takiego nastawienia nie można dostrzec. $^7$ Por. Efekty wspomagania szkół i przedszkoli – projekt System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół, Poddziałanie 3.3.1 PO Kapitał Ludzki, ORE, Sopot–Warszawa 2015. Zarządzanie w oświacie częstokroć ogranicza się do realizacji zadań ustawowo przypisanych danemu typowi samorządu. Sytuacja jest też o tyle gorsza, że nawet zarządzanie na poziomie komórek organizacyjnych nie jest efektywne. Oświata jako obszar polityki publicznej samorządów przypisywana jest wydziałom zajmującym się także sportem, turystyką, rekreacją, kulturą, a nawet opieką społeczną. Zazwyczaj też w takich łączących wydziałach pracuje on tyle mało osób, że nie istnieje możliwość specjalizowania się pracowników w jednym zakresie. Często także obowiązki związane z oświatą samorządy delegują centrom usług wspólnych lub zespołom ekonomiczno-administracyjnym szkół. Podmioty te, jak sama nazwa wskazuje, pełnią wyłącznie funkcje administracyjne. W takiej sytuacji w komórkach odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych nie może być mowy o nastawieniu na zarządzanie procesami, a jedynie na wypełnianie minimalnych wymogów prawa. Drugim ważnym kryterium jest stawianie w danej organizacji celów, jakie ma ona osiągnąć w określonym przedziale czasu. Jest to element planowania strategicznego, który opisano w rozdziale powyżej. Tutaj jedynie należy przypomnieć, że opracowywanie strategii oświatowych w JST to zjawisko rzadkie. Inaczej mówiąc, w wielu samorządach nie stawia się oświatę innych celów niż zapewnienie dzieciom i młodzieży edukacji formalnej. Tutaj także dociera się do innego kryterium: wykorzystania opinii klientów. Bez niej nie jest możliwe określenie, czy oferowane usługi są satysfakcjonujące. Dla oświaty pierwszoplanowymi klientami są właśnie dzieci i młodzież. Jak już też zaznaczono, są to osoby, których głos nie jest słyszalny ani w trakcie opracowywania strategii, ani w trakcie ewaluacji pracy szkół. Kolejnym ważnym kryterium jest stosowanie narzędzi diagnostycznych i oceniających efekty jakie przynoszą podejmowane działania. Wlicza się w to monitoring, audyt i ewaluację. Każde z nich ma własne, odrębne funkcje i cele, łącznie zaś stanowią podstawę do racjonalnego podejmowania decyzji. O ile istnieje wiele instytucji audytorystycznych działania samorządu, o tyle monitoring i ewaluacja to zjawiska tym rzadsze, im niżżej schodzi się w strukturze samorządowej w kraju. Należy zauważyć, że ewaluacja szkół realizowana w ramach nadzoru pedagogicznego to nie to samo, co ewaluacja urzędu. Zbiorcze wnioski z oceny (ewaluacji) wszystkich szkół znajdujących się na terenie danego samorządu nie są oceną pracy urzędu w zakresie realizacji usług edukacyjnych. 2.3.3. Innowacje w zarządzaniu oświatą Systemy zarządzania jakością usług to jedna z wielu innowacji, jakie możliwe są do zastosowania w przypadku oświaty. Poza nimi można stosować także pewne rozwiązania proceduralne oraz narzędzia wspomagające cały proces zarządzania oświatą. W przypadku pierwszej kategorii mowa o takich rozwiązaniach dotyczących podejmowania decyzji, które nie wynikają wprost z procedur określonych przepisami prawa oświatowego czy finansowego samorządów. W części badanych samorządów stosuje się rozwiązania zbliżające całą strukturę zarządzania oświatą do organizacji uczących Polegają one na cyklicznych spotkaniach przedstawicieli samorządu z dyrektorami szkół i przedszkoli. Spotkania takie odbywają się w momentach, kiedy konieczne jest podejmowanie ważnych decyzji dotyczących zarządzania placówkami oświatowymi lub kiedy należy rozstrzygnąć kwestie bardziej złożone, dotyczące zagadnień długofalowych. Te pierwsze z zasad organizowane są na początku i końcu roku szkolnego, rzadziej w jego trakcie. Drugie zaś w momencie planowania lub wdrażania zmian o charakterze systemowym, dotyczących całej struktury instytucjonalnej lokalnej oświaty. Przeprowadzone badania jakościowe wskazują, że zarówno urzędnicy samorządowi, jak i kadra szkół cenią sobie takie rozwiązanie, wskazując szereg korzyści: ⇒ Możliwość wymiany doświadczeń oraz poszerzenie katalogu możliwych rozwiązań problemów, które dotykają poszczególne placówki edukacyjne. ⇒ Wzrost poczucia, że funkcjonuje się w strukturze oferującej wsparcie w sytuacjach trudnych. Do tego zaliczyć należy wzrost poczucia rozłożenia ryzyka decyzyjnego, co zazwyczaj sprzyja podejmowaniu bardziej śmiałych decyzji strategicznych. ⇒ Możliwość rozpatrywania lokalnej oświaty jako złożonego, ale jednolitego systemu powiązanych ze sobą podmiotów. ⇒ Możliwość pełniejszego przygotowania się na planowane zmiany o charakterze systemowym, a w konsekwencji łatwiejsze ich wdrożenie. Poza takimi rozwiązaniami proceduralnymi, w wielu samorządach stosuje się także szereg narzędzi usprawniających pracę szkół i organów je nadzorujących. Ponad 80% badanych JST deklaruje, że stosowane są nowe technologie wspomagające realizację procesu zarządzania oświatą. Najbardziej popularne są dzienniki elektroniczne, narzędzia służące administrowaniu majątkiem i budżetem oraz elektroniczne systemy rekrutacji uczniów do szkół i przedszkoli. Wykres 6. Odsetek JST deklarujących wykorzystanie nowych technologii w procesie zarządzania oświatą Czy wykorzystują Państwo nowe technologie w zakresie zarządzania oświatą? Odpowiadający: wszyscy respondenci. Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Jak wynika z przeprowadzonych badań jakościowych, trzy z tych rozwiązań przykuwają największą uwagę samorządów oraz dyrekcji szkół. Są to: elektroniczny obieg dokumentów, dzienniki elektroniczne oraz kompleksowe systemy zintegrowane. Wypowiedzi badanych wskazują największe korzyści (w tych JST, które go wprowadzili) lub największe oczekiwania (w tych JST, które rozważają taką możliwość). Tabela 4. Rozwiązania informatyczne wspomagające realizację procesu zarządzania oświatą \| Elektroniczny obieg dokumentów \| Dzienniki elektroniczne \| Zintegrowane systemy zarządzania oświatą \| \|---------------------------------\|-------------------------\|------------------------------------------\| \| System ten porządkuje procesy przepływu dokumentów – zarówno wysyłania, jak i odbierania. Użytkownik systemu po zalogowaniu się ma do dyspozycji spersonalizowaną stronę, na której widzi dokumenty, jakie do niego trafiły. Dostępna jest ich historia, rejestr zmian wraz z ich autorami oraz czas pozostaly do zakończenia sprawy. Istota tej klasy systemów jest nadawanie określonych uprawnień użytkownikom, które pozwalają wykonywać tylko te operacje, jakie zostały wcześniej zdefiniowane i przypisane do danej grupy użytkowników. \| Program komputerowy lub serwis internetowy służący do rejestracji wszystkich informacji o uczniu i realizowanych zajęciach dydaktycznych. W niektórych szkołach jest często stosowany jako dodatkowy element kontaktu z rodzicami, ponadto zakres informacji przechowywanych w dziennikach elektronicznych jest przeważnie większy niż w tradycyjnych szkolnych dziennikach. W 2009 roku MEN usankcjonowało stosowanie dzienników elektronicznych, umożliwiając szkolom prowadzenie wyłącznie dziennika elektronicznego w miejsce ich pierwotnych poprzedników, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań bezpieczeństwa. \| Najbardziej rozbudowane narzędzie wspomagające zarządzanie oświatą w każdym z kluczowych obszarów działania szkół oraz organów nadzorujących. Są to zazwyczaj systemy modułowe obejmujące rozwiązania służące do: zarządzania personelem, majątkiem i infrastrukturą, budżetem, procesem dydaktycznym itd. Mogą służyć także do komunikacji na linii uczniowie-szkoła-rodzice, między placówkami specjalistycznymi, np. poradniami, czy nauczycielami. Niektóre oferowane na rynku rozwiązania oferują także integrację z systemami sprawozdawczości oświatowej SIO podatkowymi (w tym ZUS) oraz bankowymi. \| Powyższe rozwiązania są często wykorzystywane w procesie zarządzania oświatą w większych JST, gdzie liczba szkół i placówek jest duża. Każde z badanych miast w ramach studiów przypadku dysponowało systemem zintegrowanym, wdrożonym od kilku lat. Podobnie też w szkołach funkcjonujących na terenie miast na prawach powiatu często wprowadzono dzienniki elektroniczne. Kadra zarządzająca oświatą w urzędzie i w samych szkołach wyraża się o tych rozwiązaniach pozytywnie. Jest to program dedykowany, który bodajże od 2006 roku był budowany, tworzony, były uruchamiane kolejne moduły dotyczące i zarządzania uczniem, i kadry, i planowanie, księgowość, arkusz organizacyjny. Te moduły powiązane ze sobą, więc państwo dyrektory nie muszą wprowadzać w różne systemy tych samych danych, tylko zaciągane są dane w zależności od tego, w jakim module dyrektor pracuje i jakie dane chce. Więc to jest narzędzie na pewno bardzo użyteczne. [przedstawiciel JST] Jako podstawowe korzyści stosowania różnych rozwiązań, nie tylko zintegrowanych, uczestnicy badania wymienili: Oszczędność czasu koniecznego na przekazywanie danych i informacji o szkole lub placówce, a w konsekwencji podjęcie szybkich i bardziej adekwatnych działań. Uporządkowanie dokumentacji oraz stworzenie w pełni dostępnego archiwum. Szybką komunikację między pracownikami szkoły a pracownikami urzędu. Gwarancję, że zarówno kadra zarządzająca, jak i pracownicy/specjaliści będą mieli dostęp do wszystkich informacji i danych niezbędnych im w pracy. Poprawę transparentności wszystkich procesów, jakie w samorządzie zachodzą w zarządzaniu oświatą. Poprawę wizerunku szkół i urzędu. W powiatach ziemińskich rozwiązania informatyczne dopiero wprowadza się. Nie są one tak kompleksowe i zazwyczaj obejmują jedynie elektroniczny obieg dokumentów. Co istotne, systemy te funkcjonują równolegle do tradycyjnego obiegu dokumentów. Rozwiązania informatyczne najrzadziej stosuje się w gminach wiejskich i wiejsko-miejskich. Podstawową barierą jest w tym przypadku koszt. Dotyczy to nie tylko samych gmin, ale każdego innego typu samorządu. Wdrożenie systemu zintegrowanego to koszt około 8 milionów złotych. Niejednokrotnie stanowi równowartość wysokości całej rocznej subwencji oświatowej, jaka przyznawana jest gminie. Nie zawsze też wdrożenie systemu zintegrowanego jest racjonalne. Są one bowiem skierowane głównie do złożonych struktur organizacyjnych, w których występuje wiele specjalizacji i różnych zakresów zadań i obowiązków. W przypadku małych samorządów, gdzie szkół i placówek oświatowych jest niewiele, a za realizację zadań oświatowych odpowiada jedna lub dwie osoby, wdrożenie złożonych systemów nie ma sensu. Na inne bariery (oprócz wysokich kosztów) ograniczające wprowadzanie usprawnień o charakterze informatycznym wskazują wypowiedzi badanych. I proszę mi wierzyć, że jak były początki wdrażania tego systemu, którego wszyscy uczyliśmy się, to był też system dedykowany (...), więc budowa odbywała się z ogromnym zaangażowaniem sił państwa dyrektorów, również czasowym. To też było uciążliwością na pewno, więc ja wcale się nie dziwię, że były głosy krytyczne i był taki czas, że rzeczywiście nie było sesji Rady Miasta bez interpelacji w tej sprawie. Interpelacji z pretensją, że uciążliwy, że bardzo czasochłonny. [przedsiębiorca JST] Wdrożenie pełnych systemów to proces czasochłonny, wymagający dostosowania procesów organizacyjnych i decyzyjnych, a korzyści z jego funkcjonowania pojawiają się dopiero po jakimś czasie. Zanim one faktycznie zaistnieją, zazwyczaj pojawiają się głosy podważające sensowność wdrożenia. Obawy przed zmianą związaną z wprowadzeniem nowych rozwiązań, a także obawy przed większą transparentnością działan i procesów, jakie zachodzą w samorządzie, mogą być istotnymi barierami opóźniającymi procesy wdrożeniowe. 2.4. Współpraca z jednostkami podległymi Wdrożone systemy informatyczne, szczególnie te zintegrowane, są także jednym z ważnych narzędzi zawiązywania, utrzymywania i moderacji współpracy organów nadzorujących z placówkami oświatowymi. Dzięki takim systemom współpraca ta obejmuje zarówno przekazywanie wszystkich niezbędnych danych i informacji o wydarzeniach i działaniach wykraczających poza bieżące kwestie administracyjne. Niemniej jednak nie oznacza to, że jeżeli takie systemy nie zostały wprowadzone, to przesądza to o braku lub nieefektywnej współpracy. Tym bardziej, że komunikacja zdalna nie jest w stanie zastąpić potrzeby komunikacji bezpośredniej. W zasadzie w każdym z analizowanych studiów przypadku przedstawiciele organów nadzorujących oraz podległych im szkół deklarują, że ma miejsce szeroka i harmonijna współpraca. Oczywiście zdarzają się też konflikty lub zwyczajne nieporozumienia, ale nigdzie nie dało się dostrzec, aby były one stanem permanentnym. Odnosząc się też do głównego wątku przeprowadzonego badania, widać na podstawie zebrańego materiału, że o jakości współpracy decyduje dobra wola każdej ze stron oraz zdolności interpersonalne. Chodzi tutaj o takie postawy i zachowania, jak: uczciwość własna i przekonanie o uczciwości drugiej strony, zdolność do odsunięcia na bok własnych interesów, umiejętność nawiązywania i podtrzymywania bezpośredniego kontaktu oraz wiedza na temat funkcjonowania i zarządzania lokalną oświatą. To są najczęściej wskazywane przez badanych kompetencje decydujące o dobrej współpracy. Współpraca pomiędzy samorządami a szkołami przybiera różmaito formy: od formalnych po niesformalizowane. W części badanych samorządów komunikacja i współpraca zostały zorganizowane w postaci regularnych spotkań dyrektorów szkół oraz osób zajmujących się zarządzaniem w urzędach. Spotkania te odbywają się regularnie na początku roku szkolnego, w trakcie jego trwania oraz na koniec. Organizowane są także wedle potrzeby, w sytuacjach problemowych, które dotyczą całego systemu oświaty na poziomie samorządu. Spotkania takie mają charakter konsultacyjny lub służą wypracowaniu rozwiązań problemów, jakie pojawiają się w związku ze zmianami w systemie oświaty na poziomie centralnym. Warto podkreślić, że takie rozwiązanie nosi znamiona planowania i monitorowania lokalnej polityki oświatowej. Z kolei nieformalny tryb współpracy to powszechność we wszystkich samorządach, w których sformalizowane kontakty nie występują. Jak pokazują badania, nie zdarza się, aby kontakty organów prowadzących ze szkołami ograniczały się wyłącznie do przekazywania sobie niezbędnych dokumentów organizacyjnych. Niezależnie od stopnia formalizacji wzajemnej współpracy, w znaczej części badanych samorządów zarówno urzędnicy, jak i dyrektorzy wspólnie biorą udział w istotnych dla oświaty wydarzeniach. Obejmuje to przede wszystkim: konferencje, wyjazdy studynie czy spotkania z instytucjami oferującymi pomoc w rozwiązaniu lokalnych problemów oświatowych (zazwyczaj są to NGO, o czym w kolejnym rozdziale). 2.5. Współpraca lokalnego środowiska oświatowego 2.5.1. Współpraca z organizacjami pozarządowymi W przypadku współpracy samorządów z organizacjami pozarządowymi obserwuje się bardzo szerokie spektrum zjawisk i procesów. Trudno też uznać, aby któreś z nich były zdecydowanie dominujące i wskazywały na standardową sytuację. Na podstawie przeprowadzonych badań można wyróżnić kilka ogólnych typów relacji władz samorządowych z organizacjami pozarządowymi. Poniżej podano ich charakterystykę wraz ze wskazaniem tych czynników, które współwystępują z danym typem relacji. Celowo nie wskazuję się, że są to czynniki wpływające na wystąpienie danego typu relacji, gdyż mogą być one zarówno przyczyną, jak i skutkiem takich, a nie innych kontaktów samorządu z NGO. Tabela 5. Relacje z organizacjami pozarządowymi \| Typ relacji \| Czynniki charakteryzujące wspólnotę \| \|-------------\|-----------------------------------\| \| Współpraca \| Istnienie organizacji pozarządowej, w której działają osoby z doświadczeniem w edukacji: nauczyciele, eksperci, kuratorzy oświatowi, kadra zarządzająca szkołami itd., oraz w jakiś sposób powiązane z danym samorządem: mieszkańcy, byli pracownicy itp. \| \| \| Pozytywne doświadczenia dotychczasowej współpracy: sukcesy w realizacji wzajemnych przedsięwzięć lub rozwiązywaniu problemów jednej ze stron. \| \| \| Bardziej rozbudowana struktura organizacyjna systemu zarządzania oświatą. Przede wszystkim chodzi o umiarkowane obciążenie pracowników obowiązkami. \| \| \| Funkcjonowanie w urzędzie „strażnika” wzajemnej współpracy – osoby, która dba i zabiega o włączanie organizacji do działań ukierunkowanych na rozwój oświaty, jest łącznikiem między pracownikami urzędu a organizacjami, omawia inicjatywy proponowane przez organizacje oraz przygotowuje wraz z nimi propozycje różnych rozwiązań usprawniających ich wdrożenie. \| \| Typ relacji \| Czynniki charakteryzujące wspólnotę \| \|-------------\|-----------------------------------\| \| Wzajemna akceptacja \| Istnienie organizacji pozarządowej, w której działają osoby z doświadczeniem w edukacji: nauczyciele, kuratorzy oświatowi, kadra zarządzająca szkołami itd. Niekoniecznie muszą to jednak być osoby blisko związane z danym samorządem. Wystarczy, że będzie on objęty faktycznym zasięgiem działania NGO. Bardziej sformalizowany system zarządzania lokalną oświatą, gdzie nie dostarcza się argumentów za włączaniem NGO w proces podejmowania decyzji na poziomie jednostki samorządu terytorialnego. Widoczne przełożenie współpracy na jakość procesu dydaktycznego i wychowawczego lub wzrost pozycji szkoły. \| \| Dystans \| Brak organizacji, których głównym celem, obszarem działania jest oświata i wykowanie. Brak zarządzania oświatą, administrowanie polegające na bieżącym wypełnianiu obowiązków ustawowych. Zdania oświatowe realizowane przez jedną lub dwie osoby w urzędzie. \| 2.5.2. Współpraca z pracodawcami Współpraca szkół i samorządów z pracodawcami to jeden z głównych wątków dyskusji o oświacie. Pojawia się on w wielu dokumentach strategicznych, nie tylko w przypadku oświaty, ale także rynku pracy i rozwoju gospodarki. We współpracy tej dopatruje się rozwiązania jednego z głównych problemów w kraju – braku pracowników odpowiednio wykwalifikowanych do technologii wykorzystywanych w przedsiębiorstwach. Siłą rzeczy kwestia ta dotyka przede wszystkim samorządów powiatowych i podległych im szkół kształcących w zawodach. Istotna jest też dla polityki na szczeblu województw, gdyż ten typ samorządów posiada obecnie najwięcej możliwości wpływu na kształt oczekiwanej współpracy. Odzwierciedlają to strategie rozwojowe każdego ze szczebli samorządowych. O ile bardzo rzadko powstają specjalne dokumenty poświęcone oświacie, o tyle w stosunku do niej prawie zawsze pisze się o konieczności rozwoju i zacieśniania współpracy szkół zawodowych z pracodawcami. Współpraca ta może przyjąć wiele rozmaitych form, z których część jest także regulowana ustawami i rozporządzeniami, czyli ma swoje ramy prawne i wytyczne. Zalicza się do nich: ⇒ Praktyczną naukę zawodu, czyli szkolenie uczniów bezpośrednio w zakładach pracy; Staże dla nauczycieli i uczniów realizowane u pracodawcy; ⇒ Organizację kursów specjalistycznych i szkoleń; ⇒ Współtworzenie programów nauczania; ⇒ Wspólny udział w targach branżowych i edukacyjnych; ⇒ Wizyty studyjne; ⇒ Organizację klas patronackich. Jak pokazują przeprowadzone badania, współpraca z pracodawcami występuje jednak rzadko. Najczęściej realizowaną formą jest praktyczna nauka zawodu, która wymaga zawarcia odpowiedniego porozumienia między pracodawcą a szkołą. Niestety, nawet jeśli takie porozumienie jest zawarte, to nauka ta rzadko ma miejsce. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest faktyczny brak takiej potrzeby po stronie pracodawców oraz brak kadry, która na miejscu u pracodawcy mogłaby zająć się opieką nad uczniami i praktykantami. Dla pracodawców, szczególnie małych przedsiębiorstw, poważną trudnością jest wygospodarowanie pracownika, który mógłby zająć się uczniem i realizować z nim naukę zawodu. Przyczyna nie leży jednak wyłącznie po stronie przedsiębiorstw. Szkoły zazwyczaj nie zabiegają aktywnie o rozwój kształcenia zawodowego realizowanego bezpośrednio u pracodawców. Wyniki badań jakościowych pokazują, że nawiązywanie współpracy między szkołami a pracodawcami bardzo często uzależnione jest od osobistych kontaktów między kadrą szkół i przedsiębiorstw. Skutkuje to tym, że porozumienia o praktycznej nauce zawodu zawierane są często pro forma i nie skutkują faktycznymi działaniami. Z kolei w przypadku pozostałych, wyżej wymienionych form współpracy są one wykorzystywane sporadycznie i ad hoc. Jeżeli pojawia się okazja wspólnego uczestnictwa w jakimś wydarzeniu branżowym lub edukacyjnym i uda się zmobilizować obie strony, to zazwyczaj podejmują one współpracę, ale tylko w zakresie i w czasie realizacji danego przedsięwzięcia. Ważnym dla badania wątkiem jest jednak udział pracodawców w planowaniu lokalnej polityki oświatowej oraz diagnozowaniu kompetencji kadr zarządzających oświatą. Niestety, jak pokazują przeprowadzone badania, głos pracodawców w obu sprawach nie jest uwzględniany. Jeżeli w trakcie prac nad strategiami rozwoju lokalnego zaprasza się do udziału w nich pracodawców, to rozmawia się wyłącznie o kwestiach gospodarczych. 2.6. Główne problemy lokalnej oświaty W wielu miejscach raportu wskazano na różnorakie bariery i problemy uniemożliwiające rozwój lokalnych systemów edukacyjnych lub ograniczające możliwości ich modernizacji. Istnieje jednak szereg zjawisk o charakterze horyzontalnym, dotyczących poszczególne samorządy w mniejszym lub większym stopniu. Niepewność wobec decyzji podejmowanych na szczeblu centralnym, dotyczących reorganizacji całego systemu edukacji w kraju. Dotyczy to zmian w systemie oświaty, które mogą mieć istotny wpływ na planowanie i finansowanie działań w obszarze oświaty na terenie poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Bardzo duża zmienność przepisów prawa oświatowego oraz ustaw regulujących pracę instytucji edukacyjnych. Analogicznie jak w przypadku rekonstrukcji systemu oświaty, także i tutaj zaangażowanie samorządów i szkół w uruchamianie działań wspomagających szkoły może być ograniczone. Niski priorytet oświaty w polityce lokalnej samorządów. Przejawia się to zarówno brakiem planowania strategicznego, jak i nieorganizowaniem odpowiednio efektywnych struktur zarządzania oświatą. W sytuacji, w której cele edukacyjne ograniczają się do organizacji pracy szkół w kolejnych latach i brakuje kardy, która mogłaby się zająć realizacją działań długofalowych, w wielu samorządach i szkołach nie dostrzega się sensu podejmowania działań ukierunkowanych na poprawę jakości pracy szkół i ich zarządzania, w tym także uruchamiania programów służących ich wsparciu w tym zakresie. Ograniczenia budżetowe. W wielu samorządach, szczególnie w gminach wiejskich i wiejsko-miejskich, budżet na oświatę równy jest lub czasem niższy niż przyznana subwencja oświatowa. Ta z kolei jest w stanie pokryć wyłącznie bieżące potrzeby szkół w skali raku. Oznacza to, że zarówno samorządom, jak i szkolom brakuje środków niezbędnych do zaangażowania się w programy wsparcia kierowane do nauczycieli lub kadry zarządzającej. Słabo rozwinięta sieć instytucji mogących świadczyć specjalistyczne usługi rozwojowe dla szkół lub samorządów. Wsparcie rozwojowe, aby było skuteczne, powinno być realizowane jak najbliżej samych samorządów oraz przez podmioty, które posiadają doświadczenie w realizacji działań w ich specyficznym otoczeniu. Pomijając miasta i przyległe do nich JST, szkoły i samorządy mają ograniczony dostęp do tego typu podmiotów. 3. Zarządzanie pracownikami ds. oświaty 3.1. Przygotowanie do pracy w wydziale edukacji Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych jednym z obowiązków JST jest przeprowadzenie służby przygotowawczej dla pracowników, którzy pierwszy raz w swojej karierze zawodowej podejmują pracę na stanowisku urzędniczym. Ten rodzaj przygotowania do wykonywania obowiązków składa się zarówno z przeszkolenia teoretycznego, jak i praktycznego. Decyzja o skierowaniu nowego pracownika do służby przygotowawczej każdorazowo podejmowana jest przez kierownika jednostki, w której dana osoba ma zostać zatrudniona, z uwzględnieniem jej przygotowania do wykonywania zadań zgodnie z opisem stanowiska. Czas trwania służby przygotowawczej wynosi maksymalnie trzy miesiące i kończy się egzaminem. Warto zwrócić uwagę na to, że kierownik jednostki ma prawo zwolnić swojego pracownika z odbycia służby, jeśli jego kompetencje i doświadczenie zdobyte we wcześniejszych miejscach pracy zostały uznane za wystarczające do podjęcia pracy na określonym stanowisku. W związku z tym, że służba przygotowawcza obowiązuje jedynie pracowników, którzy po raz pierwszy podejmują pracę na stanowisku urzędniczym, zwolnieni z niej są niemal wszyscy obecnie zatrudnieni w urzędach pracownicy. Rozpoczęcie pracy w wydziale edukacji lub innej komórce realizującej zadania oświatowe wymaga jednak dodatkowego przygotowania – zapoznania się z właściwymi przepisami prawa, specyfiką pracy szkół i placówek oświatowych, a także nawiązaniem współpracy z lokalnymi interesariuszami oświaty, do których, poza dyrektorami szkół, rodzicami uczniów i samymi uczniami, zaliczyć możemy również pracodawców oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych działających na rzecz oświaty. Część zatrudnionych osób służbę przygotowawczą odbywa w innych wydziałach bądź innych urzędach, dlatego też rozpoczynając pracę w wydziale zajmującym się sprawami oświaty, zobligowana jest zdobyć wiedzę potrzebną do wykonywania obowiązków. Jedną z form przygotowania nowych pracowników do swojej pracy jest mentoring, polegający na przydzieleniu nowej osobie doświadczonego opiekuna. Jego funkcją jest wdrożenie nowej osoby w strukturę i sposób funkcjonowania urzędu oraz przekazanie informacji niezbędnych do wykonywania zadań. Wyniki badań jakościowych wskazują, że ta forma przygotowania jest bardzo dobrze oceniana przez urzędników – cenią oni sobie możliwość zdobycia praktycznej wiedzy za sprawą bardziej doświadczonych współpracowników. Część z respondentów zwróciła uwagę na to, że nie zawsze istnieje możliwość zwrócenia się z prośbą o pomoc do współpracowników – sytuacja ta dotyczy przede wszystkim małych gmin wiejskich bądź miejsko-wiejskich, gdzie do spraw oświatowych _____________________ 8 Służba przygotowawcza: http://sluzba-jst.gov.pl [dostęp: 23.09.2016]. oddelegowana jest jedna osoba. Często jest ona w takich przypadkach zmuszona szukać pomocy wśród pracowników wydziałów edukacji z innych urzędów. W tym przypadku niezwykle pomocna jest sieć kontaktów nawiązana pomiędzy poszczególnymi urzędami. Przykładem dobrej praktyki będzie tutaj współpraca nawiązana pomiędzy JST z województwa pomorskiego. Pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów urzędnicy mogą uzyskać w ramach funkcjonującego na obszarze Pomorza Forum NORDA. Współpraca samorządów jest dobrowolna i stuży zacieśnieniu ich więzi. Wśród celów Forum w ramach realizacji zadań strategicznych pojawiło się dbanie o zintegrowanie polityki edukacyjnej. Okazuje się, że funkcjonowanie Forum pozwala także na wymianę doświadczeń i dobrych praktyk pomiędzy JST z regionu. Wymiana informacji następuje zarówno na sesjach tematycznych, jak i w trakcie rozmów kluarowych. Dużą popularnością cieszy się także Ogólnopolskie Stowarzyszenie Kadry Kierowniczej Oświaty (OSKKO). Nawiązane w trakcie spotkań bezpośrednich, a także na funkcjonującym forum internetowym relacje pomagają uporać się pracownikom szkół i samorządów z pojawiającymi się problemami poprzez dzielenie się sprawdzonymi dobrymi praktykami. Chcąc zadbać o odpowiednie przygotowanie się do nowych obowiązków, pracownicy samorządów awansujący na stanowiska kierownicze często decydują się na ukończenie studiów z zakresu zarządzania oświatą. W części przypadków takie kierunkowe wykształcenie jest niezbędne do objęcia kierowniczego stanowiska. Zrealizowane wywiady jakościowe niejednokrotnie pokazywały, że oczekiwania respondentów wobec tego kierunku studiów rozminęły się jednak ze stanem faktycznym. Zakres i program zajęć nie wystarcza do rzeczywistego zarządzania oświatą z poziomu jednostki samorządu terytorialnego bowiem adresowany jest do dyrektorów szkół. Zadania związane z zarządzaniem oświatą przez organ prowadzący wiążą się stricte ze spojrzeniem na pracę szkoły nie tylko od strony dydaktycznej, organizacyjnej, administracyjnej i finansowej. Dodatkowo niezwykle ważnym elementem jest umiejętność spojrzenia w szerzym aspekcie – na lokalną oświatę oraz na sieć szkół i innych placówek oświatowych, dla których JST jest organem prowadzącym. Przygotowanie pracowników JST do pełnienia swoich zadań zostało pozytywnie ocenione przez przedstawicieli szkół i placówek oświatowych. Szczególną wagę zwrócono na fakt pełnienia funkcji pracowników ds. oświaty przez osoby posiadające wcześniejsze doświadczenie w pracy w szkole lub innej placówce oświatowej. Najlepiej jest, kiedy osoba zarządzająca oświatą w gminie ma doświadczenie w pracy w szkole i trochę jest ściśle związana z tym środowiskiem. [dyrektor gimnazjum] (...) dyrektor wydziału był nauczycielem, pracował jako nauczyciel i zna tę specyfikę pracy w szkole, jest wiedza praktyczna. [dyrektor szkoły podstawowej] Poproszeni o oszacowanie, jaki procent kadry pracującej w wydziale oświaty posiada wykształcenie pedagogiczne bądź doświadczenie w pracy w szkole, naczelni wydziałów wskazywali przede wszystkim odpowiedź „mniej niż 25%”. O wiele częściej odpowiedź ta wskazywana była w gminach wiejskich aniżeli w gminach miejskich i miejsko-wiejskich. Niemal co trzeci respondent w gminie miejskiej oraz w starostwie powiatowym wskazał odpowiedź „między 25% a 50%”. Aż 19% powiatów wskazało także, że w wydziale osoby z takim doświadczeniem stanowią ponad 75% zatrudnionej kadry. W przypadku województw pięć osób udzieliło odpowiedzi „mniej niż 25%”, natomiast 3 osoby „między 25% a 50%”. Wykres 7. Odsetek pracowników odpowiedzialnych za oświatę posiadających wykształcenie pedagogiczne lub doświadczenie w pracy w szkole Ilu pracowników odpowiedzialnych za oświatę posiada wykształcenie pedagogiczne lub doświadczenie w pracy w szkole? Odpowiadający: wszyscy respondenci. ![Diagram przedstawiający odsetek pracowników odpowiedzialnych za oświatę posiadających wykształcenie pedagogiczne lub doświadczenie w pracy w szkole.] Ogółem - Mniej niż 25% pracowników: 58,3% - Więcej niż 75% pracowników: 0,5% Gmina wiejska - Między 25% a 50% pracowników: 13,0% - Nie wiem / Trudno powiedzieć: 1,0% Gmina miejska - Między 25% a 50% pracowników: 55,0% - Nie wiem / Trudno powiedzieć: 9,0% Gmina miejsko-wiejska - Między 25% a 50% pracowników: 67,0% - Nie wiem / Trudno powiedzieć: 11,0% Powiat - Między 25% a 50% pracowników: 38,0% - Nie wiem / Trudno powiedzieć: 11,0% Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Osoby rozpoczynające pracę w wydziale oświaty często są pozostawiane same sobie w kwestiach zdobywania praktyki zawodowej na nowym stanowisku. Istotne jest więc, aby otrzymywały odpowiednie wsparcie od osób odpowiedzialnych za zarządzanie oświatą w ramach jednostki samorządowej. Dodatkowo warto przemyśleć stworzenie platformy internetowej, na której dostępne byłyby odpowiednio pokategoryzowane materiały szkoleniowe, przydatne zwłaszcza osobom obejmującym stanowiska w jednoosobowych wydziałach oświaty. 3.2. Podnoszenie kompetencji pracowniczych W świetle zmian, jakie dotyczą polityki oświatowej, a także tempa zmian społecznych i rodzących się w związku z tym problemów, kształcenie ustawiczne kadry zarządzającej edukacją oraz pracowników wykonujących zadania operacyjne z tego zakresu jest niezmiernie istotne dla poprawnego funkcjonowania oświaty w Polsce. Liczba projektów szkoleniowych, realizowanych często w ramach Funduszy Europejskich, pozwoliła na zakończenie idei kształcenia ustawicznego wśród pracowników urzędów. Konieczność nadążania za zmianami społecznymi i prawnymi obliguje pracowników do stałego podnoszenia kompetencji, aktualizowania wiedzy i pogłębiania umiejętności już posiadanych. Wyniki badania ogólnopolskiego pokazują, że 95,4% osób uczestniczy w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje. Wykres 8. Uczestnictwo w szkoleniach i formach doskonalenia Czy pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje? Odpowiadający: wszyscy respondenci. 95,4% 4,4% 0,2% Tak Nie Nie wiem / Trudno powiedzieć Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Wyniki badania jakościowego również potwierdzają, że pracownicy urzędów chętnie korzystają z możliwości rozwinięcia swoich umiejętności. Zdają sobie sprawę z konieczności podnoszenia kompetencji. (...) my korzystamy praktycznie z każdego szkolenia, jakie jest możliwe. I wszędzie, gdzie tylko możliwe, wysyłamy pracowników. Uważam, że jest to bardzo dobra forma właśnie poprawy jakości zarządzania poprzez zdobywaną wiedzę. [burmistrz gminy miejsko-wiejskiej] No, korzystam... korzystam ze szkoleń przy tych zmianach wszystkich oświatowych. Korzystam ze szkoleń, że tak powiem, permanentnie, bo boję się, żebym gdzieś tam czegoś nie zgubiła po drodze, prawda. [pracownik JST] Uczestniczenie w większej liczbie różnorodnych szkoleń pozwoliło pracownikom zdefiniować potrzeby i oczekiwania wobec różnych form doskonalenia zawodowego, o czym traktuje niniejszy rozdział. 3.2.1. System oceny pracowników i zarządzania szkoleniami W urzędach zadania z zakresu edukacji wykonywane są najczęściej przez 1–3 pracowników (44,2%). Niemal co trzeci badany urząd zatrudnia od 4 do 6 osób, których obowiązki związane są z realizacją zadań oświatowych. Jedynie w 14,1% jednostek oddelegowanych do takich zadań jest 7–10 osób, natomiast w 5,6% – 11–14 osób. Tak liczne zespoły funkcjonują przede wszystkim w starostwach powiatowych oraz w samorządach województw. Ponad połowa kierowników wydziałów JST zajmujących się oświatą wysoko ocenia wiedzę i umiejętności swoich pracowników. Ponad jedna trzecia natomiast oceniła je bardzo wysoko. Jedynie 8% badanych przyznało w tym zakresie średnią notę swoim współpracownikom. Wykres 9. Charakterystyka wydziałów zajmujących się oświatą w ramach JST Ile osób w Państwa urzędzie delegowanych jest do realizacji zadań oświatowych? Odpowiadający: wszyscy respondenci. Jak ocenia Pan/Pani wiedzę i umiejętności współpracowników z zakresu wykonywanych zadań? Odpowiadający: wszyscy respondenci. Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Funkcjonowanie sprawnie działającego systemu oceny pracowniczej jest jednym z kluczowych elementów zarządzania zasobami ludzkimi w organizacji. Powinien on pełnić dwie funkcje: ⇒ ewaluacyjną – która dotyczy poziomu i jakości pracy pracownika oraz jego przydatności na danym stanowisku; jej wyniki mogą służyć do planowania struktury danej organizacji i miejsca pracownika w instytucji (awansu bądź degradacji); ⇒ rozwojową – dotyczącą oceny pracownika w zakresie posiadanej przez niego wiedzy i umiejętności; w efekcie możliwe jest zaplanowanie rozwoju i kształcenia pracownika$^9$. Poprawnie przeprowadzona ocena pracowników powinna stanowić punkt wyjścia do zaplanowania systemu szkoleń w jednostce. Zgodnie z zapisami ustawy o pracownikach samorządowych urzędnicy mają obowiązek poddawania się ocenie okresowej przynajmniej raz na dwa lata. Zadanie związane z oceną pracowników leży po stronie kierowników jednostek i ma dość swobodną formę. Pomimo odejścia od regulacji prawnych mówiących o stosowaniu wystandaryzowanych narzędzi służących do oceny pracowników, część kierownictwa JST wciąż preferuje wykorzystywanie gotowych arkuszy oceny$^{10}$. Funkcjonowanie systemu zarządzania szkoleniami pracowników ma miejsce w nieco ponad jednej trzeciej urzędów. Co dziesiąty kierownik wydziału oświaty nie był w stanie jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, co może oznaczać, że nie zetknął się do tej pory z żadnym przejawem istnienia takiego systemu. --- $^9$ A. Sajkiewicz, Metody doskonalenia jakości personelu, [w:] Jakość zasobów pracy. Kultura, kompetencje, konkurencyjność, red. tenże, Poltext, Warszawa 2002, s. 43-44. $^{10}$ J. Moczydlowska, Ocenianie rozwijowe pracowników administracji samorządowej, http://www.ipiss.com.pl/wp-content/uploads/downloads/2013/12/moczydlowska_j_zzl_3-4-2011.pdf, [dostęp: 28.09.2016]. Czy w Państwa urzędzie istnieje system zarządzania szkoleniami pracowników? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje (n=393). W większości urzędów przeprowadza się jednak analizę potrzeb szkoleniowych pracowników (69%). O wiele częściej niż w gminach wiejskich (59,4%) ma ona miejsce w powiatach (78,4%). Wyjątek w tym zakresie stanowią województwa – 9 na 12 badanych naczelników wydziałów edukacji wskazało, że w ich urzędzie dokonuje się takiej analizy potrzeb. Wykres 11. Przeprowadzanie analizy potrzeb szkoleniowych w urzędzie Czy przeprowadzają Państwo analizę potrzeb szkoleniową pracowników? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje. \| \| Tak \| Nie \| Nie wiem / Trudno powiedzieć \| Odmowa odpowiedzi \| \|----------------\|-------\|------\|------------------------------\|-------------------\| \| Ogółem n=393 \| 69.0% \| 24.2%\| 0.3% \| \| \| Gmina wiejska n=96 \| 59.4% \| 34.4%\| 6.3% \| \| \| Gmina miejska n=94 \| 61.7% \| 33.0%\| 5.3% \| \| \| Gmina miejsko-wiejska n=95 \| 72.6% \| 20.0%\| 1.1% \| \| \| Powiat n=97 \| 70.4% \| 12.4%\| 9.3% \| \| Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=112) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Różnice istotne statystycznie. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że zdecydowana większość respondentów (60,9%) wskazała, że analiza ta przeprowadzana jest na bieżąco, co może oznaczać, że nie ma ona systematycznego i proceduralnego charakteru, a odbywa się na zasadzie zaspokajania bieżących braków informacyjnych pracowników. Regularność tego procesu charakteryzuje przede wszystkim starostwa powiatowe, które analizę potrzeb szkoleniowych przeprowadzają raz do roku (36,8%). Także połowa z badanych województw wskazała, że taka analiza prowadzona jest raz w roku (6 województw). Jak często przeprowadzają Państwo taką analizę potrzeb szkoleniowych? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których przeprowadzana jest analiza potrzeb szkoleniowych pracowników. Przeprowadzona analiza jakościowa pokazuje, że system oceny pracowniczej przebiega podobnie, niezależnie od typu JST. Polega on przede wszystkim na przeprowadzeniu rozmowy kierownika instytucji z pracownikiem i omówieniu elementów podlegających ocenie. Respondenci wywiadów jakościowych zwracali uwagę na zasadność otrzymania informacji zwrotnej na temat swojej pracy od przełożonych. Ja mogę poznać opinię mojego przełożonego na temat mojej pracy. I na przykład wiem, na co powinnam zwrócić uwagę, co robię dobrze, a co robię źle i mogłabym nad tym jeszcze popracować. [pracownik JST] W części instytucji na podstawie opracowanych profili kompetencji prowadza się ocenę pracowniczą. W efekcie zostają zebrane również informacje dotyczące zapotrzebowania na pracowników szkolenia (jako wynik analizy luk kompetencyjnych bądź zapotrzebowania zgłaszanego przez samych pracowników). Rozmowa podsumowująca jest też dobrym okazją do przedstawienia przełożonemu swoich planów rozwoju i potrzeb szkoleniowych. Na tej podstawie opracowywany jest roczny plan szkoleniowy wraz z przynależnym na ten cel budżetem. W większości urzędów nie funkcjonuje wystandaryzowany system szkoleń. Ewentualne potrzeby doskonalenia swoich kompetencji są zgłaszane kadrze kierowniczej. bezpośrednio przez pracowników. Szkolenia przydzielane są natomiast w oparciu o decyzję przełożonego i są ściśle powiązane z możliwościami finansowymi wydziału. Wyjątek w tym zakresie stanowią przede wszystkim urzędy marszałkowskie. Funkcjonujące w nich komórki szkoleniowe zajmują się organizacją szkoleń i zapraszaniem na nie poszczególnych pracowników. Funkcjonowanie wojewódzkich wydziałów oświaty, zarówno ze względu na charakter wykonywanych działań, jak i przez strukturę urzędu marszałkowskiego, znacznie różni się od funkcjonowania pozostałych samorządów. Zadania, jakie leżą w obowiązku pracowników, mają przede wszystkim szerszy charakter aniżeli te wykonywane w urzędach gminy, w miastach czy w starostwach powiatowych. Dodatkowo duża liczba zatrudnianych pracowników w urzędach marszałkowskich wymusza na kadrze kierowniczej wprowadzenie zdecydowanie bardziej ustrukturyzowanego sposobu zarządzania zasobami ludzkimi, zbliżonego do tych funkcjonujących w dużych firmach. Taki sposób działania dotyczy również procesu rekrutacyjnego, oceny pracowników, systemu zarządzania szkoleniami – w tym typie samorządów przybiera on najbardziej sformalizowaną i rozwiniętą formę. Definiowanie braków kompetencji, a w rezultacie podejmowanie decyzji o realizacji działań służących ich podniesieniu, odbywa się w oparciu o istniejące listy zadań i obowiązków pracowników. Urząd marszałkowski województwa to trzeba patrzeć trochę jak korporacja, to jest prawie tysiąc pracowników, dziewięćset siedemdziesiąt pracowników jest w tej chwili. [przedstawiciel urzędu marszałkowskiego] Przy wyborze szkolenia bądź też innej formy doskonalenia brana jest pod uwagę przede wszystkim jej tematyka (87,8%). Dwóch na pięciu respondentów wskazało, że najważniejszą rolę odgrywa w tym przypadku koszt danej formy doskonalenia. Jedna trzecia badanych wskazała, że wybór formy doskonalenia uzależniony jest przede wszystkim od tego, jakie potrzeby zgłasza pracownik, a także od lokalizacji, w której odbywa się szkolenie. Wykres 13. Czynniki brane są pod uwagę przy wyborze tematyki szkolenia lub innej formy doskonalenia Jakie są najważniejsze czynniki brane pod uwagę przy wyborze tematyki szkolenia lub innej formy doskonalenia? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje (n=393). \| Czynnik \| Procent \| \|----------------------------------------------\|---------\| \| Tematyka szkolenia \| 87,8% \| \| Cena szkolenia \| 42,7% \| \| Zgłoszone potrzeby pracownika \| 38,2% \| \| Lokalizacja szkolenia \| 33,6% \| \| Potrzeby urzędu \| 28,0% \| \| Osoba/y prowadzący szkolenie \| 25,2% \| \| Instytucja prowadząca szkolenia \| 22,9% \| \| Potrzeby i uwagi zgłaszane przez osoby/instytucje spoza komórki organizacyjnej ds. oświaty w JST \| 2,0% \| \| Inne \| 0,3% \| Źródło: Badanie CAPI przeprowadzone na ogólnopolskiej próbie JST (n=412) wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty. Udział w szkoleniach w większości urzędów nie jest powiązany z systemami motywowania czy awansu pracowników i nie spotyka się z dodatkową gratyfikacją. Jedynie 4,3% spośród wszystkich badanych przyznato, że urząd nagradza dodatkowo uczestników szkoleń – najczęściej wzrostem wynagrodzenia, awansem zawodowym lub premią pieniężną. Czy dzięki uczestnictwu w szkoleniach i/lub innych formach doskonalenia pracownicy uzyskali jakąś formę gratyfikacji? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje (n=393). Jaką formę miała ta gratyfikacja? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy otrzymali gratyfikację za odbyte szkolenie (n=17). 9 osób Wzrost wynagrodzenia 7 osób Awans zawodowy 7 osób Premia pieniężna 3 osoby Nagroda rzeczowa Dwóch na pięciu respondentów dostrzega bariery w realizacji szkoleń w ramach wydziałów, za które są odpowiedzialni. Dotyczą one przede wszystkim zbyt wysokich cen szkoleń (64,9%) oraz braku środków w urzędzie na ten cel (49,4%). Co czwarty badany wskazuje, że główną przeszkodą jest brak czasu pracowników na uczestniczenie w różnych formach doskonalenia (28,2%). Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że w samorządach nie funkcjonują regulacje dotyczące systemu szkoleń pracowników. Potrzeby związane z doskonaleniem zawodowym pracownicy zgłaszają swoim przełożonym w trakcie bezpośrednich rozmów, często w momencie aktualnego zapotrzebowania. Brakuje natomiast systemowego wsparcia opartego na katalogu kompetencji pracownika zajmującego stanowisko w wydziale oświaty. 3.2.2. Dotychczasowe formy wsparcia Częstotliwość udzielanego wsparcia w ponad połowie urzędów ogranicza się do korzystania z niego od 1 do 3 razy w roku (52,9%). W co trzecim urzędzie pracownicy korzystają z różnych form doskonalenia od 1 do 3 razy na kwartał (37,9%). Trzy czwarte badanych taką częstotliwość uznała za zdecydowanie wystarczającą bądź raczej wystarczającą. Jak często poszczególni pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących kompetencje? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje (n=393). Czy Pani/Pana zdaniem obecna częstotliwość realizowanych szkoleń oraz innych form doskonalenia jest wystarczająca? Jak wskazuje analiza wywiadów jakościowych, szkolenia, w których biorą udział urzędnicy, są finansowane całościowo bądź częściowo (do 40%) przez urząd. Dane te potwierdza analiza danych ilościowych. Ponad połowa badanych oszacowała wysokość wydatków na szkolenia i inne formy doskonalenia pracowników JST w ciągu ostatnich dwóch lat (2014–2015) na poziomie poniżej 1000 złotych w przeliczeniu na jednego pracownika (52,9%). Co piąta osoba wskazała przedział 1001–3000 złotych (22,9%). Szkolenia, w których biorą udział pracownicy, finansowane są przede wszystkim przez urząd (97,7%). Co trzeci respondent wskazał, że środki na szkolenia pozyskane są z Funduszy Europejskich (33,1%). Analiza danych z wywiadów ilościowych wskazuje, że urzędnicy w ubiegłym roku korzystali przede wszystkim z jednodniowych szkoleń, które odbywały się w instytucji szkoleniowej (88,3%). Szkolenia prowadzone były głównie przez firmy szkoleniowe (91,3%). Co czwarta osoba wskazywała również placówki doskonalenia nauczycieli jako instytucje odpowiedzialne za organizację doskonalenia (25,4%) oraz na urzędy (23,2%). Co piąty respondent zadeklarował, że szkolenia, w których brał udział w ostatnim czasie pracownicy wydziałów oświaty, prowadzone były przez jednostki podległe Ministerstwu Edukacji Narodowej (20,6%). Tematyka szkoleń oscyluje przede wszystkim wokół codziennych zadań, z jakimi mierzą się pracownicy zajmujący się zadaniami oświatowymi. Wśród trzech głównych tematów pojawiły się: prawo oświatowe (86,8%), zagadnienia finansowe (79,4%) oraz realizacja zadań oświatowych (73,3%). Te trzy obszary zostały też wskazane jako najistotniejsze dla skutecznego zarządzania oświatą. Poza zagadnieniami wyróżnionymi na wykresie respondenci wskazywali, że brał udział w szkoleniach dotyczących Systemu Informacji Oświatowej. Pojedyncze osoby zaznaczyły zaś, że uczestniczyły w warsztatach, które zwiększały ich kompetencje w następujących zakresach: zasady BHP, aktualizacja arkuszy organizacyjnych, zasady przyznawania stypendiów oraz zasilek szkolnych, stosowanie przepisów Kodeksu prawa. cywilnego, zatrudnienie osób młodocianych oraz rozliczenie wniosków w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Wykres 18. Forma dotychczasowych szkoleń Z jakiego typu szkoleń korzystali Państwo najczęściej w ubiegłym roku? Odpowiadający: kadrza zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje (n=393). - Jednodniowe w siedzibie instytucji szkolnictwa: 88,3% - Stacjonarne w siedzibie urzędu: 4,8% - Dwudniowe w siedzibie instytucji szkolnictwa: 2,3% - Dwudniowe wyjazdowe w ośrodku konferencyjno-wypoczynkowym: 2,3% Jakich zagadnień dotyczyły szkolenia, w których brał udział Pani/Pana pracownik w ciągu ostatnich trzech lat? \| Zagadnienie \| Procent \| \|--------------------------------------------------\|---------\| \| Prawo oświatowe \| 86,8% \| \| Zagadnienia finansowe \| 79,4% \| \| Realizacja zadań oświatowych w gminie/powiecie \| 73,3% \| \| Przygotowanie, realizowanie i rozbicie projektów wspólnotowych z UE \| 40,7% \| \| Diagnozowanie stanu oświaty / wskaźniki edukacyjne i oświatowe \| 35,9% \| \| Doskonalenie umiejętności informatycznych \| 32,3% \| \| Tworzenie i ewaluacja strategii rozwoju gminy i/lub oświaty \| 27,2% \| \| Obsługa klientów \| 14,5% \| \| Zarządzanie zespołem / praca w zespole \| 13,0% \| \| Inne \| 0,1% \| Czy Pana/i zdaniem zrealizowane dotychczas formy doskonalenia przyczyniły się do podniesienia kompetencji zawodowych pracowników? - Zdecydowanie tak: 44,5% - Raczej tak: 51,7% - Ani tak, ani nie: 3,3% - Raczej nie: 0,3% - Zdecydowanie nie: 0,0% - Nie wiem / Trudno powiedzieć: 0,0% Kto przeprowadzał szkolenia lub inne formy doskonalenia? - Firma szkoleniowa: 91,3% - Ośrodki doskonalenia nauczycieli: 25,4% - Urząd: 23,2% - Jednostki systemu edukacyjnego: 20,6% - Uczelnia wyższa: 8,7% - Inne JST: 8,7% - Osoba prywatna: 7,9% Formy doskonalenia, z których korzystają urzędnicy, możemy podzielić na formalne, nieformalne, a także pozaformalne$^{11}$. Wyniki przeprowadzonego badania jakościowego wskazują, że urzędnicy bardzo często uzupełniają i aktualizują swoją wiedzę w sposób nieformalny – szukają informacji samodzielnie bądź posikują się doświadczeniem pracowników z innych urzędów. Wśród formalnych i pozaformalnych form kształcenia dominują te organizowane przez: ⇒ Placówki doskonalenia nauczycieli, --- $^{11}$ Definicje zaczerpnięte z: Kształcenie dorosłych 2011, red. P. Łysoń, GUS, Warszawa 2013. ⇒ Stowarzyszenia (np. Wielkopolski Ośrodek Kształcenia i Studiów Samorządowych), ⇒ Firmy szkoleniowe (np. CSP Mentis, Vulcan). Rysunek 2. Formy doskonalenia zawodowego pracowników JST Zalicza się do niego studia wyższe (np. uzupełniające magisterskie) oraz studia podyplomowe. Wśród najczęściej wymienianych kierunków pojawia się: zarządzanie oświatą, pedagogika, administracja i finanse. Nieformalne działania nastawione na zdobycie wiedzy i umiejętności mają miejsce w trakcie spotkań kulturalnych, na konferencjach, spotkaniach towarzyskich dydaktycznych. Kształcenie nieformalne obejmuje również zdobywanie wiedzy od doświadczonych współpracowników oraz badania naukowe. Wartościowe są także listotę i wszelkie działania związane z wyszukiwaniem informacji w Internecie i w literaturze specjalistycznej, a także poszukiwanie informacji na forach internetowych. Jak pokazuje analiza wywiadów jakościowych i ilościowych, tematyka szkoleń często jest związana ze zmianami, jakie aktualnie mają miejsce w systemie edukacji. Dotyczą one np. upowszechniania edukacji przedszkolnej, rekrutacji do szkół i przedszkoli, zasad przyznawania dotacji oświatowych, bezpłatnych podręczników i ich dotowania. Zdarza się, że pracownicy organów prowadzących uczestniczą w szkoleniach wraz z dyrektorami szkół. Takie rozwiązanie pomaga spojrzeć na omawianą kwestię z dwóch punktów widzenia – dyrektorów szkół oraz osób zatrudnionych w JST – dzięki czemu możliwe staje się poznanie problemów i trudności, z jakimi borykają się poszczególne strony w swojej pracy. Wartością dodaną tak zorganizowanych szkoleń jest z pewnością możliwość nawiązania relacji oraz poznania wzajemnej perspektywy kadry zarządzającej oświatą. Cenne okazują się być nie tylko same szkolenia, ale też materiały informacyjne, które otrzymują uczestnicy tych szkoleń. Z kolei nawiązane kontakty z prowadzącymi szkolenia ekspertami/trenerami są wykorzystywane w późniejszej pracy. Większość osób zarządzających oświatą wskazała, że w ramach urzędu sprawdzana jest efektywność odbytych szkoleń (63,1%). Najczęściej odbywa się ona w sposób nieformalny – poprzez monitorowanie pracy pracowników (64,1%) oraz poprzez monitorowanie rezultatów ich pracy (40,3%). W co trzecim urzędzie ewaluacja szkolenia odbywa się z wykorzystaniem ankiety ewaluacyjnej (32,7%). W ponad połowie badanych urzędów w wyniku szkoleń wprowadzono do codziennej pracy usprawnienia (57,3%). Najczęściej wskazywanym rodzajem usprawnienia była zmiana organizacji pracy (55,6%). W ramach tej kategorii zakwalifikowano: zmianę listy obowiązków pracowników, przekształcenie struktury zespołu. Wśród usprawnień prawnych (37,3%) respondenci najczęściej wskazywali (42 respondentów) zwiększenie własnej wiedzy z zakresu prawa. Dzięki szkoleniu poznali najświeższe rozwiązania prawne (ustawy i rozporządzenia) oraz – co bardzo istotne – zapoznali się z interpretacjami prawnymi. Ponadto 26 badanych uznało, że poprzez udział w warsztacie łatwiej było im wprowadzić zmiany w lokalnych aktach prawnych i dostosować je do przepisów krajowych. 13 uczestników badania wskazało, że efektem wprowadzonych przez nich zmian prawnych do lokalnego obrotu prawnego była wyższa jakość usług. Wśród tej kategorii odpowiedzi pojawiały się takie kwestie, jak uporządkowanie i sprawniejszy obieg dokumentacji, doprecyzowanie procedur oraz szybsze rozliczenia finansowe. Dodatkowo pięciu respondentów wskazało, że dzięki kursom może sprawniej zarządzać szkołami poprzez udzielanie im rzetelniejszego wsparcia, opracowania nowych zasad współpracy, a także przejrzystych regulaminów wynagrodzeń nauczycieli. Wykres 20. Usprawnienia wprowadzone w urzędzie w wyniku szkoleń Czy dzięki tym szkoleniom lub innym formom doskonalenia pracowników udało się wprowadzić jakieś usprawnienia w funkcjonowaniu urzędu? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których pracownicy uczestniczą w szkoleniach lub innych formach doskonalenia podnoszących ich kompetencje Jakiego rodzaju to były usprawnienia? Odpowiadający: kadra zarządzająca wydziałami oświaty, w ramach których wprowadzono usprawnienia (n=225). Większość pracowników samorządów skupia się przede wszystkim na poprawnym wykonywaniu codziennych obowiązków wynikających z realizacji zadań oświatowych. Szkolenia, które się odbywają, oscylują przede wszystkim wokół zagadnień związanych z prawem i finansami. Pracownicy wydziałów oświaty chętnie uczestniczą w różnych formach doskonalenia zawodowego. Potrzeba pogłębiania i aktualizowania już posiadanej wiedzy przejawia się w inicjatywach podejmowanych w sposób nieformalny – poprzez budowanie relacji z innymi pracownikami samorządów, dzięki czemu możliwa jest bieżąca wymiana dobrych praktyk. 3.2.3. Potrzeby szkoleniowe pracowników Wyniki zrealizowanego badania potwierdzają, że pracownicy JST posiadają dość bogate doświadczenie związane z uczestnictwem w szkoleniach realizowanych przez urząd oraz przez instytucje zewnętrzne. W trakcie wywiadów jakościowych respondenci podzielili się swoimi oczekiwaniami dotyczącymi form doskonalenia, w których biorą udział. Podstawowe oczekiwania urzędników skupiają się przede wszystkim na czterech podstawowych elementach związanych z formą prowadzonych szkoleń i kursów: Diagnoza kompetencji kadr zarządzających oświatą i pracowników operacyjnych realizujących zadania oświatowe w jednostkach samorządu terytorialnego oraz metod podnoszenia przez nich kompetencji Kompetentny trener szkolenia prowadzone przez osoby posiadające doświadczenie w pracy w szkole Warszatowa forma szkoleń pozwalająca zbudować sieć kontaktów pomiędzy pracownikami różnych urzędów Szkolenia praktyczne odejście od wykładowej formy szkoleń, wykłady połączone z ćwiczeniami Tematy specjalistyczne pozwalające zdobyć szczegółową wiedzę z danego zakresu tematycznego Największy nacisk kładziono na to, aby szkolenie prowadziła osoba kompetentna, posiadająca praktyczną wiedzę i doświadczenie. Szkolenie było prowadzone przez osoby właśnie typu dyrektor szkoły. Miała umiejętności warsztatowe dotyczące umiejętności szkoleniowych, natomiast na sali były osoby kierujące edukacją w gminach, powiatach i nasza specyfika pracy była zupełnie inna niż tej osoby prowadzącej to szkolenie. [FGI z kadrą kierowniczą] Jest generalnie zapotrzebowanie na to, żeby one były maksymalnie zbliżone do praktyki i nie cieszą się powodzeniem szkolenia prowadzone przez szkoleniowców. Natomiast jeżeli szkolenie prowadzi człowiek, który jednocześnie jest ekspertem w danej dziedzinie i w praktyce w tym roku, zupełnie inny odbiór jest. [pracownik urzędu marszałkowskiego] Pracownicy urzędów przykładali wagę do tego, aby szkolenia miały wymiar praktyczny. Słuchanie informacji, które można samodzielnie odszukać w Internecie, powoduje poczucie straconego czasu. Głównym celem jest zatem odniesienie warstwy teoretycznej do codziennych zadań wykonywanych przez urzędników zajmujących się oświatą. Bardzo ważny jest ten element praktyczny. Bo taką wiedzę z Internetu, z ustawy to my sami zrobimy, nie ma problemu. [FGI z kadrą kierowniczą] Natomiast w warsztatach prowadzący zmusza mnie, mobilizuje nas do tego, że my cały czas w tym uczestniczymy. W wykładzie takiej prezentacji niekoniecznie. [FGI z pracownikami] Szczególną uwagę zwracano także na formę szkoleń – istotne, aby miały wymiar angażujący uczestników, a nie wykładowy, i były prowadzone w formie warsztatowej. Taki kształt szkolenia daje istotną wartość dodaną – poza zdobywaniem wiedzy od trenera/wykładowcy uczestnicy wchodzą w interakcje pomiędzy sobą. Wspólnie zadają pytania prowadzącemu oraz sobie nawzajem, dzielą się także doświadczeniami i dobrymi praktykami. Dla nas nawet krótkie formy takich szkoleń są miejscem, w którym spotykamy się z dyrektorami innych jednostek, którzy działają w bardzo podobnym obszarze i dla nas jest to też czas, kiedy możemy się wymienić doświadczeniami i właśnie w takim obszarze szerokim, gdzie byłby spotkania, gdzie można by było podzielić się, ale w takiej formie luźnej, nie bardzo formalnej, doświadczeniami, dobrymi rozwiązaniami, bo tak naprawdę bardzo często ich szukamy, to myślę, że byłoby bardzo przydatne. [pracownik ZEAS] Z przeprowadzonych badań wynika, że główne potrzeby szkoleniowe osób zatrudnionych w wydziałach zajmujących się edukacją dotyczą doskonalenia kompetencji trwałych, związanych ze specjalistyczną wiedzą zawodową. Niemniej jednak respondenci zdają sobie sprawę z tego, jak istotne w wykonywanej pracy są kompetencje miękkie (komunikacja, negocjacje). Na potrzebę rozwijania tych kompetencji wśród kadry JST uwagę zwrócili również dyrektorzy szkół. Doskonalenie kompetencji miękkich za pomocą szkoleń czy kursów jest oceniane przez pracowników urzędu stosunkowo nisko. Natomiast szkolenia z umiejętności miękkich, komunikacji, poprawy kontaktu z klientami na przykład. One pewnie są potrzebne, żeby doskonalić te umiejętności, tylko z drugiej strony po prostu brak na nie czasu, bo nie da się tego, warsztaty takie miękkie ośmiogodzinne nie mają sensu, bo to jest zdecydowanie za krótki czas na ćwiczenie takich umiejętności, więc one musiałyby trwać dłuższy okres, a na to po prostu nie ma czasu. [pracownik JST] Rozwijanie umiejętności społecznych najefektywniej sprawdza się w naturalnych sytuacjach, które mają miejsce w czasie wykonywania codziennych obowiązków. Każdy dzień pracy składa się z sytuacji generujących różnego typu zachowania społeczne. Rolą kierownika wydziału byłoby wspomaganie i naprowadzanie swoich pracowników na wybór właściwych w danej sytuacji zachowań. Skuteczność takiego mentoringu z pewnością mogłaby się zwiększyć poprzez odbycie szkoleń z zakresu kompetencji społecznych oraz takich, które nakierowane byłyby na stymulowanie ich rozwoju wśród pracowników. Jak wynika z analizy danych jakościowych, urzędnicy oczekują przede wszystkim wsparcia w następujących obszarach: ⇒ prawo (oświatowe, zamówień publicznych), ⇒ finanse (dla jednostek niepublicznych, rozliczanie projektów unijnych, rozliczenia VAT), ⇒ funkcjonowanie urzędu (redagowanie tekstów, promocja urzędu, korzystanie z social media, działania PR, komunikacja z użyciem nowoczesnych technologii). Wyniki te potwierdzają zebrane dane ilościowe. Wśród najczęściej wskazywanych obszarów tematycznych, w ramach których chcieliby się szkolić pracownicy wydziałów oświaty, znalazły się: prawo oświatowe (88,9%) oraz zagadnienia związane z finansami (69,4%). Kolejnymi pod względem częstości wskazań były zagadnienia związane z realizacją zadań oświatowych (56,9%). Preferowana przez większość forma szkoleń to te jedno- i kilkudniowe (90,3%). Co drugi respondent uważa, że najbardziej preferowaną formą doskonalenia są warsztaty, co piąty natomiast wskazał na konferencje i seminaria (22,9%). Wysoka odpowiedzialność za wykonywane zadania przejawia się wśród pracowników wydziału oświaty także przy wyborze preferowanych szkoleń. Największą popularnością cieszą się szkolenia związane z zagadnieniami prawa oświatowego oraz finansów. Wybory te podkreślają jednak również powszechny sposób postrzegania zarządzania lokalną oświatą, jakim jest skupianie się w dużej mierze na zadaniach administracyjnych. 4. Kompetencje kadry zarządzającej i pracowników ds. oświaty Efektywność wykonywanych zadań często zależy od posiadanych przez pracowników kompetencji. Nie należy jednak zapominać, że jest ona warunkowana także innymi czynnikami: organizacją pracy, narzędziami wykorzystywanymi przy wykonywaniu codziennych obowiązków, informacjami, motywacją, stanem zdrowia oraz warunkami rynkowymi. Na potrzeby niniejszej diagnozy sprawdzono, jakie kompetencje i na jakim poziomie są ważne dla kadry zarządzającej oświatą oraz dla pracowników zajmujących się wykonywaniem zadań operacyjnych z zakresu oświaty. Przyjęto, że kompetencje to: ⇒ wszystkie cechy pracowników, wiedza, umiejętności, ambicje, wyznawane wartości, przyjęte style działania, których posiadanie i wykorzystywanie przez pracowników umożliwia realizację strategii firmy, w której są zatrudnieni (wg T. Rostowskiego); ⇒ wiedza, umiejętności, zdolności lub cechy osobowości, które bezpośrednio wpływają na efekty wykonywanej pracy przez daną osobę (wg B. E. Becker, M. A. Huselid). Charakterystyczna cecha kompetencji dotyczy wykonywania określonych zadań w ramach działalności zawodowej. Czasem część wykonywanych zadań wymaga posiadania kilku kompetencji, a w innym przypadku jedna kompetencja jest niezbędna do wykonania kilku różnych zadań. Zważywszy na to, że kompetencje stanowią pewien konstrukt teoretyczny, nie sposób obserwować je, a także wnioskować o nich, w odrwaniu od konkretnych zachowań. Kategorie zachowań tworzone są w oparciu o doświadczenie, teorie psychologiczne i wyniki przeprowadzonych badań. Zachowania, wiedza i umiejętności oraz postawy tworzą wskaźniki posiadania danej kompetencji$^{12}$. Opracowanie zbioru najczęściej wykorzystywanych kompetencji na potrzeby niniejszej diagnozy nastąpiło w oparciu o wypowiedzi różnych grup respondentów w trakcie realizowanych zogniskowanych wywiadów grupowych. W ramach przedsięwzięcia do udziału w badaniu zaproszono cztery grupy respondentów: kadrę zarządzającą wydziałami oświaty, pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty, dyrektorów szkół z różnych poziomów nauczania oraz ekspertów zajmujących się tematyką zarządzania w oświacie. W trakcie wywiadów respondenci zostali poproszeni o stworzenie sylwetki idealnego pracownika zajmującego się zadaniami z zakresu oświaty. Zderzenie kilku perspektyw: ekspertów, pracowników organów prowadzących --- $^{12}$ Uniwersalny model kompetencji. Podręcznik użytkownika, Fundacja Obserwatorium Zarządzania–Competency Institute, s. 14. oraz ich jednostek podległych, pozwoliło określić możliwie pełen wachlarz kompetencji, jakie są wykorzystywane przez pracowników JST i których oczekuje się od nich. Rysunek 3. Schemat badania kompetencji pracowników ds. oświaty EKSPLORACJA Zogniskowane wywiady (FGI) z kadrą kierowniczą JST podejmującą decyzje zarządcze w zakresie oświaty, pracownikami ds. oświaty, dyrektorami szkół i placówek, ekspertami ds. zarządzania oświatą WERYFIKACJA 143 wywiady telefoniczne (CATI) oraz 270 ankiet internetowych (CAWI) z kierownikami i pracownikami wydziałów oświaty w całej Polsce Z zebranych i skategoryzowanych w trakcie FGI zachowań, postaw i umiejętności stworzony został składający się z 24 kompetencji profil pracownika JST. Kompetencje wraz z charakteryzującymi je zachowaniami zostały podzielone na cztery kategorie, co zostało przedstawione w poniższej tabeli. Kompetencje organizacyjne – związane z pracą w instytucji publicznej - Znajomość pakietów biurowych oraz innych narzędzi informatycznych - Tworzenie i zarządzanie dokumentacją - Znajomość języka obcego - Planowanie pracy - Umiejętność zarządzania ryzykiem - Umiejętność wystąpień publicznych - Umiejętność zarządzania zmianą - Analizowanie i decyzyjność - Umiejętność zarządzania projektami Diagnoza kompetencji kadr zarządzających oświatą i pracowników operacyjnych realizujących zadania oświatowe w jednostkach samorządu terytorialnego oraz metod podnoszenia przez nich kompetencji Kompetencje zawodowe – odnoszące się do umiejętności i wiedzy specyficznej dla pracy w jednostce zajmującej się sprawami oświatowymi - Znajomość przepisów prawa - Umiejętność analizy danych dotyczących oświaty - Wiedza z zakresu funkcjonowania szkół i placówek edukacyjnych - Umiejętność strategicznego myślenia - Budżetowanie Kompetencje społeczne – dotyczące budowania i jakości relacji ze współpracownikami oraz otoczeniem zewnętrznym - Komunikatywność - Współpraca w zespole - Etyka zawodowa - Proaktywność - Dzielenie się wiedzą i doświadczeniem - Wywieranie wpływu Kompetencje menedżerskie – nawiązujące do zarządzania zasobami ludzkimi i odpowiedzialności za podejmowanie kluczowych decyzji w ramach instytucji - Umiejętność zarządzania zespołem - Umiejętność delegowania obowiązków - Motywowanie - Zarządzanie strategicznie Zgodnie z uwagami uczestników wywiadów kompetencje nie powinny zostać zróżnicowane ze względu na typ JST ani też ze względu na zajmowane stanowisko. Powinny ogólnie odnosić się do kontekstu oświaty i predestynować pracownika do wykonywania zadań z nią związanych. Stąd przygotowany profil został wysłany do wylosowanych urzędów, gdzie wszystkich pracowników poproszono o ustosunkowanie się do kompetencji organizacyjnych, zawodowych i społecznych, a kadrę zarządzającą oświatą dodatkowo do kompetencji menedżerskich. Weryfikacja przygotowanego zbioru kompetencji odbyła się przy wykorzystaniu ankiety CAWI oraz CATI. Do wszystkich respondentów rozesłano typy zachowań z prośbą o określenie, czy dana kompetencja jest potrzebna (na skali 1–5, gdzie 1 oznacza, że dana kompetencja jest zupełnie niepotrzebna, 5 oznacza, że jest zdecydowanie potrzebna, natomiast wartości 2, 3 i 4 są pośrednie) oraz na jakim poziomie jest potrzebna do wykonywania codziennych obowiązków (również na skali 1–5). Po wypełnieniu ankiety z respondentami skontaktował się ankieter w celu dopytania o ich potrzeby szkoleniowe. Z uzyskanych odpowiedzi respondentów policzono średnie, które przedstawiono na wykresach i w tabelach w kolejnych rozdziałach. 4.1. Kluczowe kompetencje pracowników zajmujących się zadaniami z zakresu oświaty W ramach badań jakościowych jako najważniejsza kompetencja pracowników jednostek samorządu terytorialnego wymieniana jest wiedza z zakresu prawa oświatowego. Istotność tej kompetencji podkreślana jest zarówno przez samych pracowników, ich zwierzchników, jak i współpracujących z nimi osób. Przepisy określają najważniejsze zadania samorządów w zakresie oświaty, definiują ich prawa i obowiązki. Poszczególne ustawy i rozporządzenia regulują procedury nadzoru i kontroli nad szkołami i placówkami podległymi. Zdaniem respondentów pracownicy do spraw oświaty powinni posiadać odpowiednią wiedzę z zakresu prawa, aby właściwie realizować zadania oświatowe. Ważność takiej kompetencji podkreślana jest również przez wójtów, burmistrzów oraz starostów. W momencie obejmowania stanowiska po raz pierwszy najczęściej nie mają wiedzy z zakresu funkcjonowania oświaty. W związku z tym muszą liczyć na wsparcie i wiedzę pracowników urzędów, którzy zajmowali się tymi kwestiami we wcześniejszym okresie. Przede wszystkim musi znać przepisy oświatowe dotyczące zwłaszcza tych punktów, które są zadaniem organu prowadzącego. Tutaj nie wspomniałem jeszcze o tym. Ale my na przykład większość dzieci musimy dowozić. To jest cały system, wie pan... organizowany. Już teraz jak gdyby powielany. Ale musimy wiedzieć, powiedzmy, musi taki pracownik znać te przepisy, jak dziecko może daleko iść same, jak musi być wożone. Tam są takie wyznaczniki. Jak zorganizować dany system dowożenia, żeby to było bezpieczne. [burmistrz gminy] Jesteśmy kompetentni, umiemy czytać prawo, bo to prawo w oświacie tak się zmienia, że trzeba je śledzić na bieżąco. Nie tylko samo prawo, ale jeszcze orzecznictwo, bo orzecznictwo też jest różne. No i też kreowanie tej polityki oświatowej. [kierownik wydziału oświaty] Oni muszą znać bardzo dobrze prawo oświatowe, administracyjne i finansowe. Dlaczego? Dlatego że prawnicy nie chcą się zajmować prawem oświatowym. Prawo oświatowe jest bardzo źle napisane (...). Prawnicy w ogóle się nie chcą zajmować, ci ludzi są zostawieni w samorządach sami sobie. [ekspert ds. oświaty] Również dyrektorzy podkreślają, że pracownicy ds. oświaty zatrudnieni w jednostkach samorządu terytorialnego powinni posiadać przede wszystkim wiedzę z zakresu obowiązującego prawa. Z racji tego, że wydziały oświaty wskazywane są jako jednostki pełniące rolę nadzoru administracyjno-finansowego, oczekuje się od zatrudnionych tam osób, że będą miały odpowiednie przygotowanie do realizacji tych zadań. Od pracowników wydziałów oświaty nie egzekwuje się wsparcia w zakresie realizacji procesu nauczania, wymaga się od nich przede wszystkim pomocy w zarządzaniu placówkami edukacyjnymi zgodnie z przepisami prawa. Dyrektorzy szkół, którzy najczęściej wywodzą się ze środowiska nauczycielskiego, wskazują, że pomimo odbycia przez nich dodatkowych szkoleń i kursów w momencie objęcia stanowiska w samorządzie nie mają praktycznej wiedzy, jak wywiązać się z powierzonych im obowiązków. Liczą w tym zakresie na wsparcie ze strony pracowników oświatowych. Warto podkreślić, że nawet doświadczeni i wieloletni dyrektorzy wskazują, że z racji liczby zadań, które muszą realizować, nie zawsze mają możliwość śledzenia zmian prawnych. Tym samym nie mają szans na szybkie i efektywne ich wdrożenie w zarządzanych przez nich szkołach i placówkach. Problem ten jest szczególnie istotny w przypadku małych szkół i przedszkoli, w których zespół administracyjno-finansowy szkoły ogranicza się do bardzo wąskiego grona osób niezdolnych do stałego monitoringu nowelizacji prawnych. W takich sytuacjach kompetentni – znający aktualne przepisy prawne – pracownicy JST stanowią ogromne wsparcie dla dyrektorów szkół. Na pewno jeżeli chodzi o kompetencje, to na pewno wiedza. Na pewno wiedza i znajomość przepisów obowiązujących, aktualnych przepisów prawnych. To bez dwóch zdań. Zawsze inspektor Wydziału Edukacji ma być osobą, która jest w stanie być doradcą dyrektora. (...) inspektor ma być tym głosem doradczym, więc musi być osobą kompetentną, potrafiącą znać przepisy, stosować te przepisy i w sytuacjach wątpliwych móc rozstrzygnąć. I biegle też poruszać się też po orzecznictwie sądowym, bo wiemy, że tam, gdzie przepis niejednoznaczny, tam orzeczenia sądowe czy tam konsekwencje w postaci niekorzystnych wyroków sądowych. [dyrektor szkoły ponadgimnazjalnej] A w tej chwili jest taka gonitwa prawna. Bo ja wcześniej czytałam wszystkie projekty, starałam się siedzieć, czytać, wiedzieć, co tu za moment będzie, żeby się przygotowywać do kierowania placówką dalej, ale zaprzestałam tego, bo ja już potem nie wiedziałam, czy to, co czytałam, jest w projekcie, czy to już weszło. Bo jak wchodziły akty prawne, to one miały zupełnie inny obraz niż to, co było w projekcie. One się diametralnie zmieniały. [dyrektor liceum] W rozmowach ze wszystkimi powyżej wspomnianymi grupami zawodowymi (pracownicy i dyrektorzy wydziałów oświaty oraz dyrektorzy szkół) uwidacznia się duża odpowiedzialność za wypełnienie powierzonych im obowiązków, a także obawa przed złamaniem zapisów prawa. Chęć prawidłowego wywiązania się z powierzonych funkcji jest dla nich niezwykle istotna. Natomiast realizacja zadań jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty wymaga znajomości różnych dziedzin prawa, m.in. oświatowego, pracy, administracyjnego, zamówień publicznych oraz podatkowego. Ja bardzo się stresuję i to jest dla mnie zawsze bardzo ważne, sprawy związane z kontrolą placówek. Ponieważ jeśli idziemy kontrolować placówki, musimy mieć przygotowanie na wielu płaszczyznach. Na przykład kontrolę ostatnio odbywałyśmy w naszych placówkach dotyczące rozliczenia delegacji służbowych. I tutaj na przykład ja jestem w stanie się przygotować, bo mam akty prawne, przygotowuję, czy jak tam ma być. [inspektor oświaty] Oprócz znajomości przepisów konieczna jest umiejętność ich interpretacji, a także osadzenia w szerszym kontekście prawnym. Pracownicy ds. oświaty oraz współpracujący z nimi pracownicy podległych jednostek podkreślają, że muszą w praktyce realizować obowiązki nałożone przez ustawodawcę na samorząd. Wymaga to specjalistycznej wiedzy, ale także znajomości wszystkich niuansów realizowanego zadania. To właśnie szczegóły mają wpływ na decyzję, które przepisy prawne należy wziąć pod uwagę w danej sytuacji. Jeżeli chodzi o sam zakres prawny, to im państwo taki obowiązek narzuciło, natomiast (...) organy prowadzące, między innymi nasz organ, nie jest bogaty, żeby iluś prawników tam zatrudniać. Jest jeden czy dwóch i oni jakby w międzyczasie zajmują się oświatą, ale ta wiedza nie jest do końca taka, jaką my byśmy oczekiwały. [dyrektor zespołu szkół] Mają dużą wiedzę teoretyczną. Ja mam takie podejście, że zastosowanie w praktyce do przepisów, które mamy dzisiaj, jest niezwykle trudne i tak naprawdę też pod tym kątem przeglądam się. Są osoby, które bardzo trafnie potrafią zastosować tę teoretyczną wiedzę w praktyce, jest to taka mocna strona niektórych pracowników. Generalnie wiedza, umiejętność przekładania tego na zastosowanie, samodzielność w podejmowaniu decyzji, to też jest taka mocna strona. Jest kilka osób, które to potrafią robić. [dyrektor zespołu szkół] Drugą najważniejszą kompetencją wśród pracowników jest komunikatywność. Analizując rolę pracowników oświaty, warto wykorzystać założenia teorii sieci społecznych$^{13}$, która bada powiązania pomiędzy jednostkami a organizacjami określonej zbiorowości. W ramach tej teorii badawczej został wprowadzony termin „węzeł”. Charakteryzuje on podmioty, które przekazują informacje pomiędzy różnymi jednostkami, a także łączy i koncentruje działanie niezależnych elementów systemu. Podobną rolę pełnią również pracownicy oświaty. Jedną z ich podstawowych funkcji jest utrzymywanie prawidłowej komunikacji między własną organizacją (urzędem) a dyrektorami szkół. Ponadto pomagają oni w kontaktcie pomiędzy poszczególnymi placówkami edukacyjnymi. Jest jedna pani w wydziale oświaty, która się tym zajmuje. Jest jakby przekaźnikiem między burmistrzem a dyrektorami. [przewodniczący rady rodziców] Jak wskazywali respondenci, pracownicy ds. oświaty powinni być otwarci na problemy i potrzeby innych. Muszą oni wspierać dyrektorów szkół w rozwiązywaniu problemów, motywować do poszukiwania rozwiązań będących odpowiedzią na nowe wyzwania, a także udzielać niezbędnych informacji z zakresu procedur administracyjnych. Ich rola jest analizowanie i odpowiadanie na potrzeby lokalnego środowiska edukacyjnego. W wywiadach podkreślona została istotność i waga kontaktów bezpośrednich. $^{13}$ J. H. Turner, A. Maryanski, Analiza sieciowa, [w:] Struktura teorii socjologicznej, red. A. Manterys, G. Woroniecka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2004. Zdaniem respondentów relacje charakteryzujące się mniejszym sformalizowaniem znaczno poprawiają rozwiązywanie pojawiających się problemów. Możliwość szybkiego skontaktowania się z urzędnikiem, przedyskutowania z nim określonej sytuacji, pozyskanie od niego potrzebnej informacji lub opinii jest bardzo cenione przez przedstawicieli szkół i placówek edukacyjnych. Pracownicy wydziału oświaty muszą znać prawo oświatowe, to jest jasne, i znają prawo oświatowe na tyle na ile, ale są sytuacje, gdzie są bardzo szczególne rzeczy i po pierwsze mają radców prawnych, a po drugie ta komunikacja dwustronna, jeżeli jest coś, co dotyczy na przykład kwestii doskonalenia zawodowego nauczycieli, kwestii prawnych, to wydział wie, że eksperci są tu, czyli my. Czyli potrafi zadzwonić i w kwestiach, na których my się naprawdę znamy, z nami rozmawiać. To jest zaleta, a nie, że nie ma tej komunikacji dwustronnej, ale trudno, żeby wydział edukacji, urzędnicy szczegółowo znali wszystkie obszary. [dyrektor szkoły] Kompetencje miękkie też muszą mieć. Dlaczego? Dlatego że szkoła jest miejscem, gdzie się ujawniają wszystkie problemy społeczne w danej lokalności, bo to jest takie miejsce, gdzie są dzieci, rodzice, samorząd, pierwsze konfrontacje. [ekspert ds. oświaty] Przy omawianiu kwestii związanych z komunikacją, respondenci zwracali również uwagę na współpracę w zespole. Przy czym należy zauważyć, że często definicja zespołu nie ogranicza się jedynie do pracowników urzędu, ale obejmuje również dyrektorów szkół i placówek oświatowych. Jest to charakterystyczne w szczególności dla mniejszych gmin. Wszystkie ww. jednostki czują się odpowiedzialne za rozwój lokalnej edukacji, dlatego też motywują i angażują innych do aktywnej pracy zespołowej oraz zachęcają współpracowników do konsultowania pojawiających się problemów. Ważną umiejętnością jest również szybkie i skuteczne rozwiązywanie pojawiających się konfliktów. Pracownicy ds. oświaty muszą cechować się także proaktywnością. Zdaniem respondentów ich obowiązki często wymagają aktywnych działań na rzecz rozwoju lokalnej edukacji. W tym celu muszą nawiązywać współpracę z innymi potencjalnie zainteresowanymi podmiotami (np. organizacjami pozarządowymi, wspólnotami religijnymi czy przedstawicielami biznesu). Według respondentów pracownicy oświaty powinni również cechować się wysokim poziomem uczciwości oraz etyki zawodowej, która wiąże się z szacunkiem do współpracowników, przestrzeganiem procedur oraz reagowaniem na nieprawidłowości. Osoby zajmujące się edukacją w samorządzie powinny znać i rozumieć misję urzędu, którego celem jest przede wszystkim odpowiadanie na potrzeby mieszkańców poprzez dostarczanie im usług oświatowych na wysokim poziomie. Jeżeli nie ma dobrej komunikacji, to nigdy nie zbudujemy dobrego zespołu, bazy. Czyli umiejętność przekazywania, odbierania, właściwego przyjmowania. [inspektor oświaty] I taka współpraca jest niezwykle ważna. Nie może tak być, że to co robi Zosia, to już mnie nie obchodzi. To jest nasze wspólne. Tu gmina, ma to wszystko grać, pasować. Jak jest potrzeba, to ja po prostu idę do niej i mówię, co ty tam masz? No to to dalej, to zróbmy to wspólnie. Ja to ci pomogę, tu ci dam te dane dalej, żeby to wszystko szło. [inspektor oświaty] Ważne, żeby przepływ informacji był jasny, czytelny, bo zdarza się, że kilka komórek zajmuje się sprawami. Powiem na temat żłobka, że część zadań naprawdę jest MOPS-owe. I może być tak, że my jako komórka, która zajmuje się jakby częścią tej działki MOPS-owej. Nie do końca wszystkie informacje przepływają. Można powiedzieć, że jak nie ma przepływu informacji, to MOPS może nie mieć pełnego obrazu. [inspektor oświaty] Kompetencją związaną z komunikacją jest umiejętność wystąpień publicznych. Zdaniem respondentów pracownicy ds. oświaty spotykają się z sytuacjami, kiedy muszą zaprezentować dane lub stanowisko urzędu na forum publicznym. W takich okolicznościach przydatna jest zdolność zaprojektowania logicznego i zrozumiałego wystąpienia. Ważne jest również dostosowanie przekazu do odbiorców, a także przygotowanie interesujących i przejrzystych materiałów prezentacyjnych. Umiejętność wystąpień publicznych wiąże się pośrednio z predyspozycją wywierania wpływu na innych. Jest to przydatna kompetencja, która umożliwia prezentowanie i bronienie swojego stanowiska. Służy temu rozbudowana i logiczna argumentacja. Zdaniem ekspertów pracownikom ds. oświaty brakuje umiejętności promowania oraz propagowania działań, które realizują. Dlatego liczy się zdolność tworzenia pozytywnego wizerunku zadań realizowanych w samorządzie na rzecz oświaty. Na poprzednich szkoleniach ze strategii przyjechał człowiek i się przedstawia, i mówi, że on jest PR-owcem wydziału oświaty. Myślimy chyba wszyscy pomyśleliśmy: „Kogo stać na PR-owca?”. I co się okazało? On powiedział, że prezydent miasta w którymś momencie się tak zdenerwował i powiedział: „To jest niemożliwe, żeby pięćdziesiąt procent czy tam czterdziestu procent budżetu szło na oświatę i żebym ja ciągle był czołgany w prasie za tą oświatę. Ty masz pokazać im jak oświatą, ile ja robię dla tej oświaty, jak on się dobrze zmienia”. I zatrudnił PR-owca. Ja sobie pomyślałam, że to jest świetny kierunek dla samorządowców. Nie każdy musi PR-owca zatrudnić, tylko niech myśli, jak sprzedać to, co on robi, a nie oszczędzać, bo on sobie tym generuje problemy. Tak chcemy przebudować, myślę, świadomość. [ekspert ds. oświaty] Oprócz wyżej wymienionych kompetencji rozmówcy wskazywali również na konieczność przygotowywania przez pracowników samorządów ds. oświaty dokumentacji realizowanych działań i projektów. Zdaniem respondentów sprawozdania i raporty z przeprowadzanych zadań powinny być przejrzyste oraz opracowane zgodnie z obowiązującymi standardami. Również dokumenty, które trafiają do urzędu w kwestiach oświatowych, powinny być umiejętnie przeanalizowane, skategoryzowane oraz rozpatrzone zgodnie z przepisami prawa. Zarządzanie finansami i planowanie budżetu lokalnej oświaty jest znaczącym zadaniem pracowników samorządów. W swojej pracy muszą określać wielkość środków finansowych potrzebnych na zrealizowanie zadań oświatowych oraz zaplanować koszty inwestycji (np. remontów szkół). Ponadto ich obowiązkiem jest monitorowanie, analizowanie i optymalizowanie bieżących wydatków. Kluczowe jest również zaprojektowanie i rozliczenie budżetu w projektach zewnętrznych, a więc takich, które są dofinansowane ze środków krajowych, unijnych lub pozarządowych. Moje zadanie to jest przede wszystkim zapewnienie odpowiednich warunków do pracy i nauki dzieci. To jest najważniejsze. Czyli tutaj gospodarowanie odpowiednio środkami finansowymi. No i realizacja chociażby takich właśnie spraw, o których mówitem na początku. Czyli dostosowanie tych budynków do dzisiejszych czasów, jak gdyby i umożliwienie dzieciom odpowiedniego miejsca do tego, co mają za zadanie robić, czyli uczenia się. [burmistrz gminy miejsko-wiejskiej] Chociaż zdaniem większości respondentów wiedza z zakresu pedagogiki nie jest potrzebna w codziennej pracy pracowników ds. oświaty, wskazywali oni, że kadra urzędów samorządowych powinna posiadać wiedzę z zakresu specyfiki pracy nauczycieli oraz potrzeb uczniów. Informacje te pozwalają lepiej zrozumieć charakter funkcjonowania placówek edukacyjnych, a tym samym dopasować do niego planowane działania. Najlepiej jest, kiedy osoba zarządzająca oświatą w gminie ma doświadczenia w pracy w szkole i trochę jest ściśle związana z tym środowiskiem. [dyrektor gimnazjum] Istotną kompetencją w obszarze komunikacji jest umiejętność prowadzenia negocjacji. Pracownicy ds. oświaty często muszą rozwiązywać problemy i konflikty społeczne, które wypływią przy okazji realizacji polityki oświatowej. Powinni oni być w stanie zrozumieć interesy wszystkich zaangażowanych stron, a ponadto prowadzić mediację mające na celu rozwiązanie sporu. Bezpośrednią związaną z tym kompetencją jest asertywność. (Istotne jest) rozwiązywanie tych problemów społecznych, które się pojawiają na terenie szkoły, bo to jest tylko miejsce ujawnienia się. Szkoła ich nie generuje, po prostu one się ujawniają w szkole, bo to jest pierwsze miejsce konfrontacji ze środowiskiem lokalnym. Rozwiązywanie tych problemów, to też jest ogromna potrzeba takich umiejętności miękkich, kompetencji społecznych i rozumienia procesów społecznych. I takich twardych wyborów: „Wiem, do czego dążę. Wiem, jak chcę rozwiązać ten problem”. [ekspert ds. oświaty] Dodatkowo podkreślana jest konieczność znajomości języków obcych. Wynika to zarówno z realizacji międzynarodowych projektów edukacyjnych (np. konkursy międzynarodowe, wyjazdy studenckie nauczycieli, wymiany szkolne dzieci), jak i migracji do Polski cudzoziemców, których dzieci również podlegają obowiązkowi szkolnemu. W związku z powszechnym wykorzystaniem technologii komputerowych konieczna jest również znajomość podstawowych programów biurowych (m.in. edytorów tekstu, pocztowych czy bazodanowych). Dodatkowo niektórzy respondenci wskazywali, że przydatną umiejętnością wśród pracowników oświaty jest obsługa narzędzi statystycznych, pomagających przeanalizować różnego rodzaju zmienne wpływające na jakość lokalnej edukacji. Wynika to z konieczności uwzględnienia danych, np. społecznych lub gospodarczych, a także określenie ich wpływu na funkcjonowanie lokalnej oświaty. Ważną umiejętnością jest analiza danych i informacji dotyczących lokalnej oświaty oraz na ich podstawie formułowanie wniosków do podejmowania decyzji zarządczych. Wiąże się z tym także umiejętność dokonywania diagnoz stanu lokalnej oświaty, w tym prowadzenia badań lokalnych z wykorzystaniem i interpretacją wskaźników. Niejednokrotnie istotne jest zarówno to, co chce się zbadać, jak i to, jakimi metodami zbierane są potrzebne do analizy dane, jak je kontekstowo interpretować i w jakich celach wykorzystać. Posiadanie kompetencji w ww. zakresie gwarantuje poznucenie intuicyjnego sposobu podejmowania decyzji na rzecz świadomego – opartego na rzetelnych danych – zarządzania strategicznego. Umiejętności badawcze i analityczne wykorzystywane są przez samorządy powiatowe, które w swojej pracy muszą analizować sytuację na lokalnym rynku pracy, aby podjąć decyzje związane z dostosowaniem do niej oferty kształcenia zawodowego. Jeżeli występują potrzeby i one są rozpoznane, to dopiero wtedy można działać i coś zrobić. Jeżeli nie dba się o to, jeśli realizuje się swoje zadania niezależnie od tego, jaka jest potrzeba, wtedy działania nie zawsze są trafione. [dyrektor gimnazjum] Wśród kompetencji pracowników oświaty kluczową rolę spełnia umiejętność planowania zadań. Dobra organizacja czasu pracy jest istotna ze względu na sztywne terminy wykonania zadań narzuconych przez różnego rodzaju akty prawne. Pracownicy muszą tak zaplanować swój czas pracy, aby wywiązać się terminowo ze wszystkich nałożonych na nich obowiązków. Respondenci wspominali również o istotności nadawania rangi wykonywanym zadaniom oraz nadawania im priorytetów. To ja już sobie tam na początku dzwonię do szkół. Albo teraz na dziesięć ten system informacji oświatowej. Dane uczniów. Czyli ja, żeby nie być gotosłownym, coś panu pokażę. Ja mam coś takiego. Sobi robię. To jest plan na ósmego września, tak. I ja sobie tu wszystko porobitam w każdym tym, ile tych dzieciaków jest. Tu mam w podstawówkach, tu mam w oddziałach, ile zerówkach. [inspektor oświaty] Kolejną kompetencją wskazywaną przez pracowników jest umiejętność strategicznego myślenia. Wiąże się ona z planowaniem długofalowych działań w zakresie oświaty. Ta kwalifikacja jest niezbędna z racji konieczności dostosowania kierunków działań na szczeblu lokalnym oraz regionalnym do strategicznych celów opracowanych na poziomie krajowym. Wydziały oświaty powinny rozpoznawać i operować, opierając się na szerokiej perspektywie zawierającej uwarunkowania na poziomie makro-, a więc ogólnokrajowych zmian społecznych oraz gospodarczych, ale planować na poziomie mikro-, uwzględniając wszystkie specyficzne cechy i uwarunkowania lokalnego systemu oświaty. Kluczowa jest również zdolność do monitorowania oraz ewaluowania realizowanych planów strategicznych, wiążąca się z refleksją nad efektywnością podejmowanych działań. Przy analizie istotności strategicznego myślenia należy również podkreślić wagę umiejętności dostosowywania się do zmian. Umiejętność reagowania na wyzwania, nowe zjawiska społeczne czy gospodarcze (np. niż demograficzny, rozwój technologii itp.), polegająca na zaprojektowaniu i wdrożeniu działań nieschematycznych wykraczających poza ramy dotychczasowego doświadczenia i dotychczas obowiązujących procedur. Pracownicy ds. oświaty w przypadku nieprzewidzianych zdarzeń powinni umieć przygotować alternatywny plan działania, poszukiwać nowych, bardziej przystających do zmieniających się warunków i okoliczności, innowacyjnych rozwiązań, dostosować narzędzia, lokalne akty prawne, budżet do zmieniającej się sytuacji. Wraz ze strategicznym planowaniem ważna jest zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji w ramach swojego obszaru obowiązków. Umiejętność brania na siebie odpowiedzialności jest cenna z punktu widzenia szybkiego i efektywnego funkcjonowania urzędu samorządu. Także pozyskanie środków zewnętrznych na cele oświatowe (np. środki unijne) zaprojektowanie oraz przeprowadzenie projektu to często przydatne umiejętności. Wiążą się one ze skoordynowaniem oraz zapewnieniem potrzebnych zasobów do realizacji projektu, z kontrolą jego postępów oraz monitorowaniem rezultatów. Jednym z ważniejszych aspektów zarządzania projektami jest identyfikacja oraz szacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka. Dla każdego ryzyka powinien być również przewidziany środek zmniejszający możliwość jego wystąpienia. 4.1.1. Weryfikacja zidentyfikowanych kompetencji pracowników operacyjnych Kompetencje organizacyjne Wykres 22. Kompetencje organizacyjne pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty ![Wykres 22](image) Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Wśród kompetencji organizacyjnych za najistotniejszą została uznana znajomość pakietów biurowych i narzędzi informatycznych (4,66). Stosunkowo wysoko określony został też poziom wskazanej kompetencji – 4,61. Pracownicy JST zwracali uwagę na istotność posiadania kompetencji związanych z tworzeniem i zarządzaniem dokumentacją – średnia istotność uplasowała się na poziomie 4,75, natomiast wymagany poziom na 4,55, a także planowania pracy (odpowiednio: 4,51 i 4,48). Oceniając poszczególne kompetencje organizacyjne, respondenci dość nisko ocenili potrzebę znajomości języka obcego (2,79). Osoby, które uznały, że ta kompetencja jest potrzebna, średnio ocenili wymagany stopień znajomości języka obcego na poziomie 2,95. W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji organizacyjnych. Tabela 6. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji organizacyjnych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|--------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Znajomość pakietów biurowych oraz innych narzędzi informatycznych \| Zna podstawowe funkcje programów przydatne do wykonywanej pracy; korzysta z podstawowych programów pakietu Office (zwłaszcza Word i arkusz kalkulacyjny Excel); korzysta z poczty elektronicznej; korzysta z Internetu. \| 4,80 \| 4,80 \| \| \| Szybko uczy się obsługi nowych narzędzi informatycznych i technologii. \| 4,51 \| 4,43 \| \| Tworzenie i zarządzanie dokumentacją \| Przygotowuje przejrzystą dokumentację zgodnie z obowiązującymi standardami. \| 4,71 \| 4,64 \| \| \| Tworzy przejrzyste raporty sprawozdawcze z powierzonych mu zadań. \| 4,35 \| 4,35 \| \| \| Umie analizować wpływające pisma i dokumenty pod kątem formalnym. \| 4,64 \| 4,67 \| \| \| Prowadzi postępowania administracyjne zgodnie z obowiązującymi procedurami.\| 4,61 \| 4,62 \| \| \| Przekazuje stosowne dokumenty innym działom jednostki organizacyjnej zgodnie z przyjętymi zasadami obiegu dokumentów w jednostce. \| 4,54 \| 4,45 \| \| Znajomość języka obcego \| W sposób zrozumiały dla odbiorców postuguje się w mowie i w pismie językiem obcym. \| 2,83 \| 2,96 \| \| \| Potrafi wyszukiwać potrzebne informacje w wybranym języku obcym. \| 2,75 \| 2,93 \| \| Planowanie pracy \| Potrafi planować i organizować pracę własną. \| 4,70 \| 4,76 \| \| \| Potrafi gospodarować czasem – wykonuje powierzone zadania w wyznaczonym czasie. \| 4,61 \| 4,62 \| \| \| Potrafi nadać rangę i priorytet wykonywanym zadaniom. \| 4,45 \| 4,39 \| \| \| W przypadku nieprzewidzianych zdarzeń potrafi przygotować alternatywny plan działania. \| 4,09 \| 3,96 \| \| \| Ponosi odpowiedzialność za rzetelność i terminowość podjętych decyzji administracyjnych. \| 4,67 \| 4,68 \| \| Umiejętność zarządzania ryzykiem \| Identyfikuje i szacuje prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka. \| 3,90 \| 3,81 \| \| \| Potrafi wypracować środki zapobiegające wystąpieniu ryzyka i minimalizujące jego wystąpienie. \| 3,89 \| 3,89 \| \| Umiejętność wystąpień publicznych \| Potrafi zaprojektować logiczne i zrozumiałe wystąpienie. \| 3,87 \| 3,87 \| \| \| Potrafi dostosować sposób przekazu do typu treści i do audytorium. \| 3,97 \| 3,98 \| \| \| Przygotowuje atrakcyjną wizualnie prezentację w odpowiedniej aplikacji. \| 3,68 \| 3,77 \| \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|-----------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Umiejętność zarządzania zmianą \| Trafnie wskazuje obszary koniecznych zmian tam, gdzie nie dostrzegają ich inni; uczy innych, jak analizować sytuację i wskazywać obszary zmian. \| 3,78 \| 3,94 \| \| \| Potrafi dostosować narzędzia, procesy do zmieniającej się sytuacji. \| 4,27 \| 4,29 \| \| \| Radzi sobie ze stresem spowodowanym zmianą. \| 4,30 \| 4,33 \| \| \| Jest elastyczny i wytrwały w dążeniu do uzyskania założonych celów mimo przeszkód i niepowodzeń. \| 4,30 \| 4,30 \| \| Analizowanie i decyzyjność \| Podejmuje samodzielne decyzje w ramach swojego obszaru obowiązków, zapewniające skuteczne funkcjonowanie jednostki administracji publicznej. \| 4,05 \| 4,09 \| \| \| Wskazuje różne perspektywy w procesie decyzyjnym. \| 3,70 \| 3,86 \| \| Umiejętność zarządzania projektami \| Potrafi zaplanować i przeprowadzić projekt. \| 3,68 \| 3,84 \| \| \| Monitoruje i kontroluje postępy realizacji projektu. \| 3,78 \| 4,10 \| \| \| Koordynuje i wykorzystuje zasoby potrzebne do realizacji projektu. \| 3,69 \| 3,91 \| Kompetencje zawodowe Wykres 23. Kompetencje zawodowe pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Weryfikacja profili kompetencji potwierdza wnioski płynące z badania jakościowego – wśród najistotniejszych kompetencji, jakie powinny charakteryzować pracowników JST, znalazła się znajomość przepisów prawa. Średnia ocena istotności posiadania tej kompetencji uplasowała się na poziomie 4,67, natomiast jej poziom na 4,65. Osoby wykonujące zadania z zakresu oświaty dużą uwagę zwróciły też na kompetencje, które są związane z umiejętnością przeprowadzenia analizy danych dotyczących oświaty (4,12) oraz z wiedzą z zakresu funkcjonowania szkół i placówek edukacyjnych – 4,09. Zachowania związane z budżetowaniem uplasowały się na przeciętnym poziomie istotności (średnia: 3,7). Może to wynikać z faktu, że obowiązki dotyczące monitorowania i optymalizacji kosztów częściej należą do kadry zarządzającej oświatą. W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji zawodowych. Tabela 7. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji zawodowych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|--------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Znajomość przepisów prawa \| Zna przepisy prawne / ustawy / rozporządzenia: dotyczące systemu oświaty (m.in. ustawa o systemie oświaty oraz Kartę Nauczyciela); dotyczące funkcjonowania samorządu terytorialnego; Kodeks postępowania administracyjnego. \| 4,81 \| 4,78 \| \| \| Potrafi interpretować przepisy prawa i przedkłada je nad wykonywaną przez siebie pracę. \| 4,67 \| 4,66 \| \| \| Potrafi stworzyć projekt aktów normatywnych (np. uchwał). \| 4,53 \| 4,58 \| \| \| Potrafi wyszukiwać potrzebne informacje w różnego rodzaju aktach prawnych. \| 4,73 \| 4,70 \| \| \| Rozróżnia zadania i kompetencje organów administracji publicznej. \| 4,60 \| 4,55 \| \| Umiejętność analizy danych dotyczących oświaty \| Umie zbierać, analizować i interpretować dane dotyczące lokalnej oświaty. \| 4,39 \| 4,36 \| \| \| Umie wykorzystywać dostępne dane źródłowe dotyczące edukacji. \| 4,59 \| 4,50 \| \| \| Szybko wyciąga trafne wnioski na podstawie dostępnych danych. \| 4,48 \| 4,45 \| \| \| Umie zidentyfikować przyczyny problemów lokalnego systemu oświaty. \| 4,08 \| 4,00 \| \| \| Rozpoznaje i rozumie najważniejsze trendy społeczno-demograficzne. \| 3,81 \| 3,89 \| \| \| Potrafi ocenić sytuację na lokalnym rynku pracy i dostosować do niej lokalny system kształcenia zawodowego. \| 3,46 \| 3,56 \| \| \| Wyszukuje oraz czerpie wnioski z rozwiązań stosowanych w innych jednostkach samorządu terytorialnego lub krajach. \| 4,16 \| 4,12 \| \| \| W oparciu o zebrane dane umie zaplanować działania naprawcze. \| 3,99 \| 3,95 \| \| Wiedza z zakresu funkcjonowania szkół i placówek edukacyjnych \| Posiada praktyczną wiedzę z zakresu funkcjonowania placówek edukacyjnych. \| 4,39 \| 4,40 \| \| \| Zna realia/warunki, w jakich funkcjonują lokalne szkoły i placówki oświatowe. \| 4,47 \| 4,48 \| \| \| Potrafi zdiagnozować i zaplanować działania odpowiadające na potrzeby infrastrukturalne placówek edukacyjnych. \| 3,76 \| 3,80 \| \| \| Posiada wiedzę z zakresu specyfiki pracy nauczyciela i pracownika oświaty. \| 4,24 \| 4,29 \| \| \| Potrafi ocenić kompetencje kadry pedagogicznej i kadry zarządzającej placówkami edukacyjnymi. \| 4,04 \| 4,13 \| \| \| Posiada wiedzę na temat potrzeb materialnych i przestrzennych uczniów, sprzyjających efektywności edukacji. \| 3,63 \| 3,64 \| \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|-----------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Umiejętność strategicznego myślenia \| Przekłada główne kierunki działania strategicznego (opisane w odpowiednich dokumentach regionalnych/krajowych) na działania operacyjne. \| 3,66 \| 3,73 \| \| \| Ustala cele długoterminowe i działania, które prowadzą do ich osiągnięcia. \| 3,80 \| 3,88 \| \| \| Potrafi spojrzeć krytycznie na opracowane strategie, zaproponować zmiany. \| 3,90 \| 4,02 \| \| \| Zna dokumenty strategiczne gminy/powiatu/regionu dotyczące oświaty. \| 4,48 \| 4,42 \| \| \| Potrafi monitorować i ewaluować działania strategiczne. \| 3,82 \| 3,90 \| \| \| Potrafi stworzyć projekt strategii. \| 3,56 \| 3,62 \| \| Budżetowanie \| Określa środki finansowe potrzebne na zadania związane z oświatą. \| 3,85 \| 3,99 \| \| \| Wdraża sposoby optymalizacji kosztów. \| 3,70 \| 3,80 \| \| \| Korzysta z narzędzi służących do monitoringu i analiz kosztowych. \| 3,52 \| 3,60 \| \| \| Umie zastosować w praktyce obowiązujące standardy z zakresu finansowego.\| 3,99 \| 3,98 \| \| \| Umie porównać efektywność finansową różnych projektów. \| 3,60 \| 3,89 \| \| \| Potrafi rozliczyć projekty finansowane zewnętrznie (np. ze środków krajobrazowych lub unijnych). \| 3,57 \| 3,79 \| \| \| Sprawuje skuteczną kontrolę nad budżetami podległych placówek edukacyjnych. \| 3,65 \| 3,78 \| Kompetencje społeczne Wykres 24. Kompetencje społeczne pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty Komunikatywność Wywieranie wpływu Dzielenie się wiedzą i doświadczeniem Proaktywność Współpraca w zespole Etyka zawodowa Istotność Wymagany poziom Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Przy analizie kompetencji społecznych uwagę zwracają najwyższe wartości wskaźników w przypadku etyki zawodowej. Zdaniem respondentów jest ona szczególnie ważna w pracy pracowników ds. oświaty (4,63), a w dodatku jej poziom powinien być bardzo wysoki (4,63). Warto również wspomnieć o komunikatywności – często wskazywanej na wysokim poziomie (średnia 4,33). Ta kompetencja bardzo często wymieniana była w trakcie realizowanych wywiadów jakościowych. Zdaniem badanych pomaga w ułożeniu przyjaznych relacji z dyrektorami szkół oraz otoczeniem oświaty. Warto zwrócić uwagę na stosunkowo niski poziom istotności współpracy w zespole (3,83), co może świadczyć wysokiej specjalizacji poszczególnych pracowników w wykonywaniu zadań. Co ciekawe, pomimo relatywnie niskiego poziomu wskazywania na współpracę w zespole, pracownicy JST dużą wagę przywiązywali do dzielenia się wiedzą i doświadczeniem (4,41). Wynik ten, swoje uzasadnienie znajduje we wnioskach ze zrealizowanych wywiadów jakościowych, gdzie aktualizowanie i wymienianie się wiedzą pomiędzy współpracownikami stanowiło jedną z najpowszechniejszych form doskonalenia swoich kompetencji zawodowych. W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji społecznych. Tabela 8. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji społecznych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Komunikatywność \| Wyraża się jasno i precyzyjnie, także w przypadku skomplikowanych kwestii. \| 4,48 \| 4,41 \| \| \| Upewnia się, czy został dobrze zrozumiany; w dyskusji zwraca uwagę na zdanie innych. \| 4,39 \| 4,28 \| \| \| Aktywnie słucha opinii innych. \| 4,35 \| 4,35 \| \| \| Zawiązuje i buduje relacje z innymi osobami. \| 4,19 \| 4,29 \| \| Współpraca w zespole \| Angażuje innych do aktywnej pracy zespołowej. \| 3,79 \| 3,79 \| \| \| Zachęca współpracowników do konsultowania sposobu pracy z innymi członkami zespołu. \| 3,78 \| 3,82 \| \| \| Potrafi skutecznie rozwiązywać nieporozumienia i konflikty w zespole. \| 3,92 \| 3,95 \| \| Etyka zawodowa \| Nawet w trudnych, nietypowych sytuacjach okazuje współpracownikom szacunek. \| 4,61 \| 4,69 \| \| \| Szybko i stanowczo reaguje na nieprawidłowości. \| 4,52 \| 4,46 \| \| \| Przestrzega wszystkich procedur i kwestii formalnych. \| 4,65 \| 4,67 \| \| \| Zna i rozumie misję urzędu, którego celem jest świadczenie wysokiej jakości usług oświatowych. \| 4,62 \| 4,50 \| \| \| Jest osobą uczciwą i sumienną. \| 4,73 \| 4,83 \| \| Proaktywność \| Aktywnie szuka sposobów do rozwoju działań edukacyjnych na swoim obszarze. \| 3,79 \| 3,91 \| \| \| Posiada szeroką wiedzę o interesariuszach systemu edukacji (pracodawcy, placówki doskonalenia, NGO). \| 3,76 \| 3,89 \| \| \| Jest otwarty i chętnie wdraża innowacyjne rozwiązania. \| 4,26 \| 4,18 \| \| \| Skutecznie pozyskuje współpracowników w zakresie zadań oświatowych (pracodawcy, NGO). \| 3,37 \| 3,57 \| \| \| Potrafi nawiązać merytoryczny dialog z grupami obywateli zaangażowanymi w kwestie oświaty. \| 4,07 \| 4,04 \| \| Dzielenie się wiedzą i doświadczeniem \| Chętnie pomaga w rozwiązywaniu pojawiających się problemów. \| 4,44 \| 4,40 \| \| \| Udziela informacji z zakresu procedur załatwiania spraw w jednostkach administracyjnych. \| 4,38 \| 4,38 \| \| Wywieranie wpływu \| Potrafi przekonać współpracowników i otoczenie (dyrektorów szkół, nauczycieli, pracodawców) do swoich pomysłów, nawet jeśli wstępnie nie spotykają się one z aprobatą. \| 4,03 \| 4,00 \| \| \| Używa adekwatnej i przemyślanej argumentacji, wykorzystując dostępne dane. \| 4,23 \| 4,25 \| \| \| Posiada wysoki poziom asertywności, dzięki czemu dobrze radzi sobie z próbą wywierania na niego wpływu. \| 4,33 \| 4,29 \| \| \| Zna i umie skutecznie stosować techniki negocjacyjne. \| 3,76 \| 3,75 \| 4.2. Kluczowe kompetencje kadry zarządzającej oświatą Kompetencje kierowników wydziałów, referatów oraz departamentów zajmujących się oświatą w badaniu jakościowym zostały określone w bardzo zbliżony sposób w stosunku do tych, jakie muszą pełnić podlegli im pracownicy. Respondenci podkreślali, że osoby piastujące stanowiska kierownicze powinny posiadać wiedzę i umiejętności z zakresu zarządzania zespołem. Oczywiście pod tym terminem kryje się wiele dodatkowych elementów. Zdaniem rozmówców dobry menadżer zespołu powinien cechować się umiejętnością dostrzegania i rozwijania indywidualnych zdolności swoich pracowników. Wśród jego umiejętności podkreślano gotowość do modyfikowania planów działania oraz wdrażania alternatywnych rozwiązań. Przy czym zmiana może pochodzić zarówno z potrzeb samego zespołu (w przypadku innowacyjnych rozwiązań), jak i wynikać z konieczności dostosowania się do zmiany uwarunkowań prawnych, społecznych lub ekonomicznych. I też czasami jest potrzeba jakby takiej weryfikacji, postawienia sobie celów i jakby zaznaczenie, co jest ważne, a co mniej ważne, żeby sobie tę hierarchię umieć ustawić. [kierownik wydziału oświaty] Osoby, które nadzorują, muszą świetnie znać organizację pracy, muszą dobrze znać czy wiedzieć, jacy uczniowie trafiają, jakie są potrzeby danej szkoły, jaka ma być organizacja pracy, jakie przepisy i na pewno współpracować z dyrektorem na bieżąco przy rozwiązywaniu problemu. [kierownik wydziału oświaty] Istotną kompetencją kierownika wydziału ds. oświaty jest umiejętność rozdzielania zadań oraz działań, które powinny być zrealizowane. Przy wskazywaniu obowiązków dla pracowników musi on uwzględniać ich zdolności oraz predyspozycje. Konieczne jest skuteczne wykorzystanie potencjału swoich podwładnych. Mając na uwadze uzyskanie wysokiej efektywności pracy równie ważne jest precyzyjne wyznaczanie celów oraz oczekiwanych rezultatów. Dodatkowo pracownicy powinni otrzymać zakres uprawnień dopasowany do przydzielonych ich zadań, tak aby czuli się odpowiedzialni za rezultaty swojej pracy. Bardzo ważne w pracy w zespole jest cedowanie zadań, dzielenie się tymi obowiązkami, dobrego koordynowania tej pracy. Ja na przykład mam trzynasto-osobowy zespół, zadań mnóstwo i jakbym miała takie poczucie, że jak sama wszystkiego nie zrobię i tak to muszę sprawdzić – ale muszę mieć tę umiejętność podzielenia się swoimi zadaniami, przekazania jasno określonych zadań pracownikom, żeby ta robota szła do przodu. [kierownik wydziału oświaty] Pan dyrektor zrobił nam zakres obowiązków, że z każdej dziedziny, czyli finansowe, organizacyjne, merytoryczne, wszystko mamy wgląd, więc jeśli przez lata systematycznie pracujemy nad tym, to delikatnie mówiąc, bardzo duże pojęcie mamy o wszystkim. [inspektor oświaty] Kierownik zespołu delegowanego do realizacji zadań oświatowych powinien posiadać również kompetencje z zakresu motywowania pracowników. Respondenci wskazywali, że wśród umiejętności, którymi cechować musi się dobry menadżer, jest dbanie o własny rozwój zawodowy oraz kładzenie nacisku, aby podwładni mieli zapewnione warunki do rozwoju. Dodatkowo powinien dbać, aby wszyscy w jego zespole czuli się ważni oraz potrzebni. Wśród potrzebnych menadżerowi zespołu kompetencji należy wymienić: wyznaczanie i dążenie do obranego celu, umiejętność planowania długofalowych działań w obszarze lokalnej czy regionalnej polityki oświatowej. Strategia planowanych działań powinna być w sposób przejrzysty przedstawiona podległemu mu zespołowi ludzi tak, aby mieli oni świadomość zadań, które przed nimi stoją. W zakresie tworzenia lokalnej strategii oświatowej istotną jest również umiejętność budowania poparcia dla realizowanych projektów edukacyjnych. Konieczne w tym zakresie jest wsparcie władz samorządowych, dyrektorów szkół, nauczycieli, a także rodziców, których dzieci uczęszczają do lokalnych placówek edukacyjnych. Bardzo istotną kwestią rzeczywiście jest danie autonomii temu dyrektorowi wydziału oświaty czy naczelnikowi wydziału oświaty. Ale z drugiej strony to jest też to, na ile ten naczelnik wydziału oświaty potrafi sobie jak gdyby wypracować, wywalczyć też tę jak gdyby autonomię. Troszczkę. Oczywiście zależy to też od jego osobowości, od takich umiejętności interpersonalnych. I też jak gdyby zwrócić uwagę swojemu wójtowi, burmistrzowi na to, że oświata jest ważna. Że dzięki tej oświacie może, że tak powiem, załatwić pewne sprawy, jak gdyby wyprowadzić pewne sprawy na prostą. [ekspert ds. oświaty] Te umiejętności słuchajcie, takie umiejętności pracy w zespole trochę by się też przydały tym zarządzającym. Już bezpośrednio na radach. Gdzie jednak jakąś wymiana poglądów jest i też umiejętności jak gdyby, no, podsumowania, scalenia, przeforsowania pewnych racji, jednak też jest bardzo istotna z punktu widzenia. No, jednak wszystko, jakiegos utrzymania pewnego kierunku, tej wizji realizacji, którą mamy. [ekspert ds. oświaty] Mając na uwadze fakt, że najważniejsze decyzje podejmowane są przez lokalnych polityków zasiadających m.in. w radzie powiatu czy gminy, istotne jest, aby to właśnie te osoby otrzymały niezbędną wiedzę w zakresie uwarunkowań polityki oświatowej – zarówno barier, jak i szans, które przed nią stoją. Ekspertci, którzy wzięli udział w badaniu fokuszowym, podkreślali, że pracownicy samorządów często muszą forsować decyzje niepopularne, ale niezwykle ważne i uzasadnione z punktu widzenia społeczności lokalnej. Większość radnych to są nauczyciele. Szczególnie w powiatach. To jest po prostu, rady powiatów to są zdominowane przez środowisko nauczycielskie i z moich doświadczeń wynika, że zdecydowana większość (...) nie ma tej gotowości do podejmowania trudnych decyzji. Co jest szczególnie wyraźne, bo ta grupa radnych, ona jest ustawiona na to, żeby pilnować, że tak powiem, interesu swojej grupy. On reprezentuje swoje stanowisko i jest ustawiony na to, że to trwało, żeby było wszystko okej. Świetnym przykładem jest właśnie ten szczebel powiatowy, gdzie mamy do czynienia z taką sytuacją, i tutaj te kompetencje kluczowe są szczególnie istotne, bo tutaj mamy chwilę po tym, jak skończą szkoły ponadgimnazjalne, uczniowie trafiają na rynek pracy i tu jest weryfikacja efektów kształcenia i tych kompetencji uczonych. Jeśli mamy do czynienia z takimi sytuacjami, a jest tego mnóstwo, że w danym powiecie od dwudziestu lat kształcą się w jednej szkole fryzjerów, sprzedawców, mechaników, a raport z powiatowego urzędu pracy mówi wyraźnie, że to są najbardziej nadwyżkowe zawody, to by trzeba było coś zmienić. Ale jeśli w radzie powiatu jest większość nauczycieli, to oni pilnują tego, żeby mieć robotę i nie zmieniają tej struktury. Wiadomo, że starosta też z nimi nie będzie tutaj wojował, bo inaczej przestanie być starostą, bo jest wybierany przez kadry. I tak dalej, i tak dalej. Nie mówiąc o tym, że często starosta też jest nauczycielem, to mamy rzeczywiście problem. [ekspert ds. oświaty] 4.2.1. Weryfikacja zidentyfikowanych kompetencji kadry zarządzającej oświatą Kompetencje organizacyjne Wykres 25. Kompetencje organizacyjne kadry zarządzającej wydziałami oświaty ![Diagram przedstawiający ocenę kompetencji organizacyjnych] Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Rozkład średniej oceny istotności i wymaganego poziomu posiadanych kompetencji przez kadrę zarządzającą wydziałami oświaty jest zbliżony do rozkładu wskaźników w przypadku pracowników operacyjnych. Niemal wszystkie kompetencje z tej grupy uzyskały bardzo wysokie średnie. Kadrze zarządzającej wydziałami oświaty oceniła, że zarówno tworzenie i zarządzanie dokumentacją, planowanie pracy, jak i znajomość pakietów biurowych są bardzo potrzebne przy wykonywaniu codziennych obowiązków (wszystkie oceniono powyżej 4,5). Kadra menadżerska nieco mniej przydaje się natomiast znajomość języków obcych. Potrzebę posiadania tej kompetencji oceniono na poziomie 3,27, natomiast jej poziom na 3,1. W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji organizacyjnych. Tabela 9. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji organizacyjnych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|--------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Znajomość pakietów biurowych oraz innych narzędzi informatycznych \| Zna podstawowe funkcje programów przydatne do wykonywanej pracy; korzysta z podstawowych programów pakietu Office (zwłaszcza Word i arkusz kalkulacyjny Excel); korzysta z poczty elektronicznej; korzysta z internetu. \| 4,74 \| 4,64 \| \| \| Szybko uczy się obsługi nowych narzędzi informatycznych i technologii. \| 4,44 \| 4,34 \| \| Tworzenie i zarządzanie dokumentacją \| Przygotowuje przejrzystą dokumentację zgodnie z obowiązującymi standardami. \| 4,69 \| 4,59 \| \| \| Tworzy przejrzyste raporty sprawozdawcze z powierzonych mu zadań. \| 4,50 \| 4,27 \| \| \| Umie analizować wpływowące pisma i dokumenty pod kątem formalnym. \| 4,73 \| 4,63 \| \| \| Prowadzi postępowania administracyjne zgodnie z obowiązującymi procedurami.\| 4,62 \| 4,49 \| \| \| Przekazuje stosowne dokumenty innym działom jednostki organizacyjnej zgodnie z przyjętymi zasadami obiegu dokumentów w jednostce. \| 4,64 \| 4,57 \| \| Znajomość języka obcego \| W sposób zrozumiały dla odbiorców postuguje się w mowie i w piśmie językiem obcym. \| 3,30 \| 3,10 \| \| \| Potrafi wyszukiwać potrzebne informacje w wybranym języku obcym. \| 3,24 \| 3,09 \| \| Planowanie pracy \| Potrafi planować i organizować pracę własną. \| 4,73 \| 4,60 \| \| \| Potrafi gospodarować czasem – wykonuje powierzone zadania w wyznaczonym czasie. \| 4,61 \| 4,51 \| \| \| Potrafi nadać rangę i priorytet wykonywanym zadaniom. \| 4,53 \| 4,45 \| \| \| W przypadku nieprzewidzianych zdarzeń potrafi przygotować alternatywny plan działania. \| 4,55 \| 4,41 \| \| \| Ponosi odpowiedzialność za zetelność i terminowość podjętych decyzji administracyjnych. \| 4,76 \| 4,63 \| \| Umiejętność zarządzania ryzykiem \| Identyfikuje i szacuje prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka. \| 4,41 \| 4,25 \| \| \| Potrafi wypracować środki zapobiegające wystąpieniu ryzyka i minimalizujące jego wystąpienie. \| 4,36 \| 4,23 \| \| Umiejętność wystąpień publicznych \| Potrafi zaprojektować logiczne i zrozumiałe wystąpienie. \| 4,55 \| 4,35 \| \| \| Potrafi dostosować sposób przekazu do typu treści i do audytorium. \| 4,56 \| 4,34 \| \| \| Przygotowuje atrakcyjną wizualnie prezentację w odpowiedniej aplikacji. \| 4,07 \| 3,85 \| \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|-----------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Umiejętność zarządzania zmianą \| Trafnie wskazuje obszary koniecznych zmian tam, gdzie nie dostrzegają ich inni; uczy innych, jak analizować sytuację i wskazywać obszary zmian. \| 4,45 \| 4,32 \| \| \| Potrafi dostosować narzędzia, procesy do zmieniającej się sytuacji. \| 4,50 \| 4,39 \| \| \| Radzi sobie ze stresem spowodowanym zmianą. \| 4,55 \| 4,43 \| \| \| Jest elastyczny i wytrwały w dążeniu do uzyskania założonych celów mimo przeszkód i niepowodzeń. \| 4,53 \| 4,37 \| \| Analizowanie i decyzjoność \| Podejmuje samodzielne decyzje w ramach swojego obszaru obowiązków, zapewniające skuteczne funkcjonowanie jednostki administracji publicznej. \| 4,56 \| 4,52 \| \| \| Wskazuje różne perspektywy w procesie decyzyjnym. \| 4,37 \| 4,27 \| Kompetencje zawodowe Wykres 26. Kompetencje zawodowe kadry zarządzającej wydziałami oświaty Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Kadra zarządzająca wydziałami oświaty powinna charakteryzować się wysokim poziomem znajomości przepisów prawa (4,65). Ważne, aby posiadała wiedzę z zakresu funkcjonowania szkół i placówek edukacyjnych (4,49). Respondenci wysoko ocenili także potrzebę posiadania umiejętności analizy danych dotyczących oświaty (4,45) i umiejętności strategicznego myślenia (4,42). W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji zawodowych. Tabela 10. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji zawodowych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|--------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Umiejętność zarządzania projektami \| Potrafi zaplanować i przeprowadzić projekt. \| 4,34 \| 4,14 \| \| \| Monitoruje i kontroluje postępy realizacji projektu. \| 4,36 \| 4,18 \| \| \| Koordynuje i wykorzystuje zasoby potrzebne do realizacji projektu. \| 4,36 \| 4,20 \| \| Znajomość przepisów prawa \| Zna przepisy prawne/ustawy/rozporządzenia: dotyczące systemu oświaty (m.in. ustawę o systemie oświaty oraz Kartę Nauczyciela); dotyczące funkcjonowania samorządu terytorialnego; Kodeks postępowania administracyjnego. \| 4,84 \| 4,76 \| \| \| Potrafi interpretować przepisy prawa i przedkłada je nad wykonywaną przez siebie pracę. \| 4,75 \| 4,66 \| \| \| Potrafi stworzyć projekt aktów normatywnych (np. uchwał). \| 4,76 \| 4,67 \| \| \| Potrafi wyszukiwać potrzebne informacje w różnego rodzaju aktach prawnych. \| 4,80 \| 4,64 \| \| \| Rozróżnia zadania i kompetencje organów administracji publicznej. \| 4,65 \| 4,50 \| \| Umiejętność analizy danych dotyczących oświaty \| Umie zbierać, analizować i interpretować dane dotyczące lokalnej oświaty. \| 4,68 \| 4,59 \| \| \| Umie wykorzystywać dostępne dane źródłowe dotyczące edukacji. \| 4,67 \| 4,50 \| \| \| Szybko wyciąga trafne wnioski na podstawie dostępnych danych. \| 4,65 \| 4,53 \| \| \| Umie zidentyfikować przyczyny problemów lokalnego systemu oświaty. \| 4,63 \| 4,43 \| \| \| Rozpoznaje i rozumie najważniejsze trendy społeczno-demograficzne. \| 4,24 \| 4,16 \| \| \| Potrafi ocenić sytuację na lokalnym rynku pracy i dostosować do niej lokalny system kształcenia zawodowego. \| 3,74 \| 3,75 \| \| \| Wyszukuje oraz czerpie wnioski z rozwiązań stosowanych w innych jednostkach samorządu terytorialnego lub krajach. \| 4,41 \| 4,22 \| \| \| W oparciu o zebrane dane umie zaplanować działania naprawcze. \| 4,54 \| 4,34 \| \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|-------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Wiedza z zakresu funkcjonowania szkół i placówek edukacyjnych \| Posiada praktyczną wiedzę z zakresu funkcjonowania placówek edukacyjnych. \| 4,67 \| 4,62 \| \| \| Zna realia/warunki, w jakich funkcjonują lokalne szkoły i placówki oświatowe. \| 4,79 \| 4,70 \| \| \| Potrafi zdiagnozować i zaplanować działania odpowiadające na potrzeby infrastrukturalne placówek edukacyjnych. \| 4,41 \| 4,25 \| \| \| Posiada wiedzę z zakresu specyfiki pracy nauczyciela i pracownika oświaty. \| 4,57 \| 4,44 \| \| \| Potrafi ocenić kompetencje kadry pedagogicznej i kadry zarządzającej placówkami edukacyjnymi. \| 4,50 \| 4,38 \| \| \| Posiada wiedzę na temat potrzeb materialnych i przestrzennych uczniów, sprzyjających efektywności edukacji. \| 4,01 \| 3,95 \| \| Umiejętność strategicznego myślenia \| Przekłada główne kierunki działania strategicznego (opisane w odpowiednich dokumentach regionalnych/krajowych) na działania operacyjne. \| 4,19 \| 4,02 \| \| \| Ustala cele długoterminowe i działania, które prowadzą do ich osiągnięcia. \| 4,37 \| 4,20 \| \| \| Potrafi spojrzeć krytycznie na opracowane strategie, zaproponować zmiany. \| 4,52 \| 4,32 \| \| \| Zna dokumenty strategiczne gminy/powiatu/regionu dotyczące oświaty. \| 4,73 \| 4,58 \| \| \| Potrafi monitorować i ewaluować działania strategiczne. \| 4,39 \| 4,24 \| \| \| Potrafi stworzyć projekt strategii. \| 4,32 \| 4,04 \| \| Budżetowanie \| Określa środki finansowe potrzebne na zadania związane z oświatą. \| 4,52 \| 4,39 \| \| \| Wdraża sposoby optymalizacji kosztów. \| 4,50 \| 4,37 \| \| \| Korzysta z narzędzi służących do monitoringu i analiz kosztowych. \| 4,19 \| 4,10 \| \| \| Umie zastosować w praktyce obowiązujące standardy z zakresu finansowego. \| 4,41 \| 4,24 \| \| \| Umie porównać efektywność finansową różnych projektów. \| 4,18 \| 4,08 \| \| \| Potrafi rozliczyć projekty finansowane zewnętrznie (np. ze środków krajowych lub unijnych). \| 3,93 \| 3,80 \| \| \| Sprawuje skuteczną kontrolę nad budżetami podległych placówek edukacyjnych. \| 4,37 \| 4,26 \| Kompetencje społeczne Wykres 27. Kompetencje społeczne kadry zarządzającej wydziałami oświaty Komunikatywność Współpraca w zespole Etyka zawodowa Proaktywność Dzielenie się wiedzą i doświadczeniem Wływanie wpływu Istotność Wymagany poziom Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). Jak pokazuje powyższy wykres, wszystkie kompetencje społeczne są bardzo istotne w pracy wykonywanej przez kadrę zarządzającą wydziałami oświaty. Każda z nich powinna być również rozwinięta na wysokim poziomie (w każdym przypadku średnie wartości przekraczały poziom 4,0). Szczególną uwagę należy zwrócić na komunikatywność, która pomaga we współpracy z lokalnymi interesariuszami oświaty, a także przydatna jest w przypadku nawiązywania relacji z przedstawicielami innych samorządów, co jest niemiernie istotne w przypadku wymieniania się wiedzą zawodową. W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji społecznych. Tabela 11. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji społecznych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Komunikatywność \| Wyraża się jasno i precyzyjnie, także w przypadku skomplikowanych kwestii. \| 4,68 \| 4,50 \| \| \| Upewnia się, czy został dobrze zrozumiany; w dyskusji zwraca uwagę na zdanie innych. \| 4,51 \| 4,37 \| \| \| Aktywnie słucha opinii innych. \| 4,39 \| 4,28 \| \| \| Zawiązuje i buduje relacje z innymi osobami. \| 4,45 \| 4,39 \| \| Współpraca w zespole \| Angażuje innych do aktywnej pracy zespołowej. \| 4,47 \| 4,30 \| \| \| Zachęca współpracowników do konsultowania sposobu pracy z innymi członkami zespołu. \| 4,36 \| 4,24 \| \| \| Potrafi skutecznie rozwiązywać nieporozumienia i konflikty w zespole. \| 4,59 \| 4,39 \| \| Etyka zawodowa \| Nawet w trudnych, nietypowych sytuacjach okazuje współpracownikom szacunek. \| 4,76 \| 4,64 \| \| \| Szybko i stanowczo reaguje na nieprawidłowości. \| 4,73 \| 4,64 \| \| \| Przestrzega wszystkich procedur i kwestii formalnych. \| 4,69 \| 4,58 \| \| \| Zna i rozumie misję urzędu, którego celem jest świadczenie wysokiej jakości usług oświatowych. \| 4,67 \| 4,54 \| \| \| Jest osobą uczciwą i sumienną. \| 4,87 \| 4,84 \| \| Proaktywność \| Aktywnie szuka sposobów do rozwoju działań edukacyjnych na swoim obszarze. \| 4,43 \| 4,26 \| \| \| Posiada szeroką wiedzę o interesariuszach systemu edukacji (pracodawcy, placówki doskonalenia, NGO). \| 4,16 \| 3,97 \| \| \| Jest otwarty i chętnie wdraża innowacyjne rozwiązania. \| 4,50 \| 4,34 \| \| \| Skutecznie pozyskuje współpracowników w zakresie zadań oświatowych (pracodawcy, NGO). \| 4,16 \| 3,96 \| \| \| Potrafi nawiązać merytoryczny dialog z grupami obywateli zaangażowanymi w kwestie oświaty. \| 4,58 \| 4,34 \| \| Dzielenie się wiedzą i doświadczeniem \| Chętnie pomaga w rozwiązywaniu pojawiających się problemów. \| 4,51 \| 4,42 \| \| \| Udziela informacji z zakresu procedur załatwiania spraw w jednostkach administracyjnych. \| 4,51 \| 4,42 \| \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Wywieranie wpływu\| Potrafi przekonać współpracowników i otoczenie (dyrektorzy szkół, nauczyciele, pracodawcy) do swoich pomysłów, nawet jeśli wstępnie nie spotykają się one z aprobatą. \| 4,58 \| 4,40 \| \| \| Używa adekwatnej i przemyślanej argumentacji, wykorzystując dostępne dane. \| 4,64 \| 4,53 \| \| \| Posiada wysoki poziom asertywności, dzięki czemu dobrze radzi sobie z próbą wywierania na niego wpływu. \| 4,56 \| 4,47 \| \| \| Zna i umie skutecznie stosować techniki negocjacyjne. \| 4,37 \| 4,16 \| Kompetencje menadżerskie Wykres 28. Kompetencje menadżerskie kadry zarządzającej wydziałami oświaty Umiejętność zarządzania zespołem Zarządzanie strategiczne Motywowanie Umiejętność delegowania obowiązków Istotność Wymagany poziom Źródło: Badanie CAWI przeprowadzone wśród kadry zarządzającej oświatą oraz wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty (n=270). W ramach kompetencji menadżerskich za najbardziej istotne zostało uznane delegowanie obowiązków (wskaźnik istotności – 4,56; wymagany poziom – 4,43). Relatywnie najniższe wartości przypisano zarządzaniu strategicznemu (odpowiednio: 4,28 i 4,19). W poniższej tabeli przedstawione zostały uzyskane w badaniu średnie dla poszczególnych zachowań będących wskaźnikami kompetencji menadżerskich. \| Kompetencja \| Zachowanie \| Istotność \| Wymagany poziom \| \|-----------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------------\| \| Umiejętność zarządzania zespołem \| Sprawnie tworzy i modyfikuje plany działania, dbając o alternatywne rozwiązania na wypadek trudności. \| 4,37 \| 4,23 \| \| \| Potrafi zbudować sprawnie działający zespół współpracowników. \| 4,64 \| 4,44 \| \| \| Podsumowuje z pracownikami projekty oraz przekazuje im informacje zwrotne na temat ich pracy. \| 4,45 \| 4,31 \| \| \| Wspiera i rozwija nowe efektywne rozwiązania. \| 4,46 \| 4,28 \| \| \| Dostrzega i rozwija indywidualne umiejętności i kompetencje pracowników. \| 4,47 \| 4,37 \| \| \| Projektuje systemy wprowadzania zmian i informowania pracowników tak, aby minimalizować opór i niechęć związany z wprowadzanymi zmianami. \| 4,30 \| 4,15 \| \| Umiejętność delegowania obowiązków \| Deleguje różnorodne zadania, czym przyczynia się do zwiększenia efektywności pracy. \| 4,50 \| 4,43 \| \| \| Jasno i precyzyjnie określa cele strategiczne oraz oczekiwane rezultaty. \| 4,48 \| 4,34 \| \| \| Planuje realizację zadań tak, aby w pełni wykorzystać kompetencje pracowników. \| 4,63 \| 4,51 \| \| \| Przekazuje podwładnym zakres uprawnień dopasowany do powierzonych im zadań. \| 4,61 \| 4,44 \| \| Motywowanie \| Docenia działania innych, sprawiając, że czują się ważni i potrzebni w zespole/dziale; przekonuje do tego innych. \| 4,53 \| 4,41 \| \| \| Dostosowuje system motywacyjny do poszczególnych osób. \| 4,30 \| 4,15 \| \| Zarządzanie strategiczne \| Ma jasną wizję strategii prac zespołu w zakresie oświaty i potrafi ją w zrozumiały sposób przedstawić. \| 4,53 \| 4,42 \| \| \| Umie budować koalicje wokół realizowanych przez siebie projektów edukacyjnych. \| 4,27 \| 4,20 \| \| \| Wspiera lokalnych polityków w podejmowaniu decyzji dot. lokalnej oświaty. \| 4,03 \| 3,98 \| \| \| Uwzględnia w swych pracach opinie i potrzeby lokalnej społeczności. \| 4,28 \| 4,18 \| 5. Wnioski i rekomendacje 1. Wyniki przeprowadzonych badań ilościowych oraz jakościowych wskazują, że główne potrzeby szkoleniowe pracowników JST zajmujących się zadaniami oświatowymi koncentrują się wokół kwestii prawa. W trakcie przeprowadzonych rozmów bezpośrednich uwidacznia się duża odpowiedzialność urzędników za powierzone im obowiązki, a także obawa o złamanie zapisów prawa. Chęć prawidłowego wywiązania się z powierzonych funkcji jest dla nich niezwykle istotna. Realizacja zadań jednostek samorządu terytorialnego związanych z oświatą wymaga znajomości różnych dziedzin prawa, m.in. oświatowego, pracy, administracyjnego, zamówień publicznych oraz podatkowego. Wiąże się to z nabyciem specjalistycznej wiedzy, a także znajomości wszystkich niuansów realizowanego zadania. To właśnie szczegóły mają wpływ na to, które przepisy prawne należy wziąć pod uwagę w danej sytuacji. Niestety, zapytania dotyczące interpretacji przepisów prawa, wysyłane przez urzędy bezpośrednio do ministerstwa, często rozpatrywane są dopiero po upływie kilku tygodni. Dodatkowo na rynku funkcjonuje niewielu ekspertów specjalizujących się w prawie oświatowym, a więc dostęp do nich jest utrudniony. Rekomendacje Dla pracowników zajmujących się oświatą ważne jest otrzymanie stałego, systemowego wsparcia związanego z pomocą w interpretacji poszczególnych zapisów prawnych. Odpowiedziać na takie potrzeby mogłaby być: 1) infolinia (lub czat) z ekspertami specjalizującymi się w zakresie poszczególnych gałęzi prawa; taka forma komunikacji mogłaby być uruchomiona w określonych godzinach kilka razy w tygodniu; 2) strona internetowa, na której urzędnicy mogliby zamieszczać pytania skierowane do ekspertów. Merytoryczne odpowiedzi fachowców byłby dostępne również dla innych zainteresowanych osób. Ważne, aby otrzymywana przez urzędników interpretacja pomogła podjąć lub przygotować decyzje w kwestiach związanych z zarządzaniem lokalną oświatą. 2. Wnioski z przeprowadzonej analizy jednoznacznie pokazują, że systemy szkoleń pracowników funkcjonują najczęściej w urzędach marszałkowskich. Zdecydowanie rzadziej spotyka się je w mniejszych urzędach gmin i w starostwach powiatowych. Analiza potrzeb szkoleniowych pracowników często przeprowadzana jest na bieżąco, co uniemożliwia stworzenie w urzędach programu doskonalenia optymalnego finansowo i odpowiadającego na potrzeby jednostki samorządowej oraz zatrudnionych pracowników. Rekomendacje Rekomenduje się stworzenie systemu doskonalenia zawodowego dla pracowników urzędów. Wdrożenie przejrzystego programu szkoleń sprzyjać będzie zaplanowaniu odpowiednich środków finansowych na ten cel, a także pozwoli odpowiedzieć na potrzeby jednostki samorządowej oraz samych urzędników w zakresie doskonalenia zawodowego pracowników, co z kolei zaowocuje efektywniejszym wykonywaniem zadań oświatowych. 3. Najczęściej pojawiające się zarzuty wobec różnych form doskonalenia, w których brali udział do tej pory pracownicy, dotyczyły przede wszystkim ich wykładowego charakteru oraz zbyt ogólnej tematyki zajęć, pozbawionej konkretów i szczegółów. Przeszkodą w uznaniu szkolenia za efektywne jest też przygotowanie i mate doświadczenia zawodowe osoby prowadzącej szkolenie. Często nie posiada ona odpowiedniej specjalistycznej i praktycznej wiedzy, która pozwalałaby odpowiedzieć na potrzeby szkoleniowe osób zarządzających oświatą oraz pracowników operacyjnych. Pracownicy ds. oświaty znają zapisy prawa, ale mają problem z ich interpretacją oraz efektywnym wdrożeniem. Z ich punktu widzenia w trakcie szkoleń powinno położyć się jak największy nacisk na praktyczny wymiar przekazywanej wiedzy. Rekomendacje Oczekiwana przez urzędników forma szkoleń powinna opierać się na czterech zasadniczych elementach: ⇒ kompetentnym trenerze, który posiada doświadczenie praktyczne – najlepiej w pracy w środowisku oświatowym; ⇒ warsztatowej formie zajęć, która pozwala zbudować sieć kontaktów pomiędzy pracownikami różnych urzędów; ⇒ szkoleniach praktycznych opartych na konkretnych kazusach osadzonych w różnych kontekstach, tak aby osoby uczestniczące w szkoleniach mogły z łatwością odnieść wiedzę do codziennych zajęć; ⇒ tematach specjalistycznych pozwalających zdobyć szczegółową wiedzę z danego zakresu tematycznego. 4. Część z zatrudnionych w wydziałach edukacji osób służeb przygotowawczą odbywa w innych wydziałach bądź też urzędach, dlatego rozpoczynając pracę w wydziale zajmującym się kwestiami oświaty, zobligowana jest zdobyć wiedzę potrzebną do wykonywania nowych obowiązków. W dużych urzędach (w powiatach, miastach na prawach powiatu, gminach miejskich, w województwach) przygotowanie do pracy w wydziale edukacji odbywa się na zasadzie nieformalnego mentoringu – bardziej doświadczony pracownik opiekuje się nowym pracownikiem przez pierwsze tygodnie jego pracy. Problem pojawia się w przypadku małych gmin, gdzie zadania związane z oświatą wykonywane są przez jedną osobę. Taki pracownik często szuka pomocy w innych wydziałach oświaty i swoją wiedzę musi uzupełniać samodzielnie. To właśnie pracownicy małych gmin wiejskich powinny zostać w sposób priorytetowy objęci wsparciem. Rekomendacje Rekomenduje się wprowadzenie systemu przygotowania pracowników do wykonywania zadań oświatowych niezależnie od tego, czy byli zatrudnieni wcześniej w innych urzędach. Warto zapewnić im dostęp do materiałów i „samouczków”, tak aby mogli zdiagnozować stan posiadanej wiedzy i uzupełnić braki kompetencyjne. Dobrym rozwiązaniem byłoby stworzenie platformy internetowej, w ramach której udostępniono by bank wiedzy, zawierający najważniejsze informacje związane z wykonywaną pracą z podziałem na kategorie. Dodatkowo na platformie mogłoby znaleźć się forum służące nawiązywaniu kontaktów pomiędzy różnymi pracownikami oraz FAQ. 5. Pracownicy urzędów dużą wagę przykładają do możliwości budowania kontaktów pomiędzy pracownikami różnych urzędów w regionie. Chętnie wymieniają się informacjami i dobrymi praktykami pomiędzy sobą. Często podkreślana wartością dodaną uczestnictwa w szkoleniach i konferencjach jest właśnie możliwość nawiązania relacji pomiędzy poszczególnymi urzędami. Opisana wymiana doświadczeń odbywa się głównie pomiędzy pracownikami operacyjnymi, brakuje jej natomiast wśród kadry kierowniczej. Rekomendacje Stworzenie sieci współpracy na wzór nowego systemu doskonalenia nauczycieli. Ważne, aby sieci swoim zasięgiem obejmowały również kadrę kierującą wydziałami oświaty. Podczas tworzenia sieci współpracy warto zadbać o to, aby moderatorem sieci była osoba posiadająca kompetencje w zakresie motywowania innych do wymiany poglądów, organizacji oraz inicjowania i udziału w dyskusji. 6. Jednym z najczęściej zgłaszanych powodów nieuczestniczenia w dostępnych formach doskonalenia zawodowego jest brak odpowiednich funduszy oraz brak czasu, który można poświęcić na udział w całodniowym szkoleniu. Problem ten dotyczy przede wszystkim gmin, w których zadania związane z oświatą realizuje często jedynie pojedyncza osoba. Z racji wielości obowiązków, które często nie ograniczają się jedynie do tematów związanych z edukacją, ma ona trudności z wygospodarowaniem odpowiedniej ilości czasu. Dodatkowym problemem jest duża odległość pomiędzy niektórymi gminami a miejscami, gdzie organizowane są szkolenia. Rekomendacje Barierę, jaką jest brak czasu oraz środków finansowych na uczestniczenie w szkoleniach, można pokonać dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii, np. wykorzystując live streaming (przekaz na żywo) z możliwością podłączenia się do szkolenia uczestników. Wykorzystanie nowych technologii (np. szkolenie e-learningowe) pozwoliłoby na zminimalizowanie kosztów szkolenia i zwiększyłoby ich dostępność. 7. Kadra kierownicza, poza obowiązkami związanymi z podejmowaniem kluczowych decyzji związanych z zarządzaniem oświatą, nadzoruje pracę zespołu osób, które są zatrudnione w danym wydziale. Poza wiedzą i umiejętnościami specjalistycznymi powinna więc charakteryzować się kompetencjami menadżerskimi. Rekomendacje Kadra zarządzająca w jednostkach samorządu terytorialnego powinna uczęszczać nie tylko na szkolenia dotyczące pogłębiania wiedzy zawodowej, ale także na zajęcia rozwijające kompetencje menadżerskie. Kompetencje te rozwijane mogą być w trakcie ogólnych szkoleń, w których biorą udział także przedstawiciele firm komercyjnych. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwa będzie wymiana dobrych praktyk pomiędzy kadrą kierowniczą podmiotów publicznych i prywatnych. Ważne, aby część szkoleń dotyczyła budowy kompetencji związanej z budowaniem relacji i aktywizacją lokalnego środowiska oświatowego. Warto pokazać osobom zarządzającym oświatą, jakie korzyści niesie za sobą taka współpraca. 8. Główną grupą odniesienia i czerpania wzorów dla urzędników są inni urzędnicy. Jak wskazują wyniki przeprowadzonych badań, zadania podejmowane przez samorządy na poziomie województw różnią się od tych podejmowanych w pozostałych typach JST. Biorąc pod uwagę oświatę na poziomie polityki regionalnej, jednym z głównych celów pracy urzędów marszałkowskich jest zintegrowanie i zmotywowanie do współpracy lokalnych interesariuszy oświaty. Rekomendacje W ramach zadań podejmowanych przez pracowników urzędów marszałkowskich rozwiązaniem pomagającym w promowaniu dobrych wzorców może być ogłaszanie przez województwa konkursów, w ramach których wyłonieni zostaliby liderzy lokalnej oświaty, czyli urzędy, które przez projaktywne działania na rzecz lokalnej edukacji potrafią zbudować sprawnie działającą sieć współpracy pomiędzy podmiotami środowiska oświatowego. Działania te mogłyby dodatkowo posłużyć jako przykłady dobrych praktyk dla innych JST w regionie. 9. Pracownicy ds. oświaty oraz osoby zarządzające wydziałami ds. oświaty w jednostkach samorządu terytorialnego cechują się stosunkowo niskim poziomem wiedzy z zakresu monitoringu oraz ewaluacji realizowanych działań. Szeroko obserwowanym problemem jest zbieranie i analizowanie lokalnych danych na temat usług oświatowych. Rekomendacje W ramach katalogu projektów realizowanych przez ORE powinno znaleźć się zadanie mające na celu edukowanie pracowników ds. oświaty jednostek samorządu terytorialnego. W ramach realizowanego doskonalenia kierowanego do tej grupy pracowników oraz w przygotowywanych materiałach szkoleniowych należy uwzględnić tematykę związaną z planowaniem i realizacją ewaluacji własnych działań oraz interpretacji danych i informacji dotyczących oświaty, pochodzących z różnych źródeł, np. z banku danych lokalnych, danych z okręgowych komisji egzaminacyjnych czy też ewaluacji zewnętrznych i wewnętrznych wykonywanych przez szkoły. Dodatkowo pracownicy powinni mieć wiedzę i umiejętności, które umożliwiłyby im przeprowadzanie ewaluacji własnych zadań i projektów. Możliwość podsumowania własnych działań, zmierzenie ich efektów, a także wyciągnięcie wniosków w znaczący sposób wpłynęłoby na skuteczność pracy osób odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych w jednostce samorządu terytorialnego oraz przyczyniłoby się do usprawnienia procesu zarządzania oświatą na terenie danej jednostki. 10. Z przeprowadzonych badań wynika, że główne potrzeby szkoleniowe osób zatrudnionych w wydziałach zajmujących się edukacją dotyczą doskonalenia kompetencji twardych, związanych ze specjalistyczną wiedzą zawodową. Niemniej jednak respondenci zdają sobie sprawę z tego, jak istotne w wykonywanej pracy są kompetencje miękkie (komunikacja, negocjacje). Na potrzebę rozwijania tych kompetencji wśród kadry JST uwagę zwrócili również dyrektorzy szkół. Rekomendacje Część pracowników zatrudnionych w wydziałach edukacji wzięła udział w szkoleniach kompetencji miękkich i ich efektywność ocenia stosunkowo nisko. Rozwijanie umiejętności społecznych najefektywniej sprawdza się w czasie wykonywania codziennych obowiązków. Szkolenia kompetencji miękkich powinny zatem objąć przede wszystkim kadrę kierowniczą wydziałów oświaty i być nastawione na kształtowanie umiejętności społecznych przez kadrę kierowniczą wśród pracowników wchodzących w skład danego wydziału. 11. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że w samorządach nie funkcjonują regulacje dotyczące systemu szkoleń pracowników. Potrzeby związane z doskonaleniem zawodowym pracownicy zgłaszają swoim przełożonym w trakcie bezpośrednich rozmów, często w zależności od aktualnego zapotrzebowania. Brakuje natomiast systemowego wsparcia opartego na katalogu kompetencji pracownika zajmującego stanowisko w wydziale oświaty. Rekomendacje Rekomenduje się stworzenie profili kompetencji pracowników zajmujących się zadaniami z zakresu oświaty w samorządzie. Jako wzór postużyć mogą wypracowane na potrzeby niniejszego badania profile kompetencyjne, warto jednak przy ich tworzeniu uwzględnić charakter funkcjonowania urzędu oraz lokalnej oświaty. Przygotowane profile kompetencyjne mogą być wykorzystywane w trakcie rekrutacji nowego pracownika, a także w trakcie prowadzonych rozmów podsumowujących z pracownikami. Przeprowadzona rozmowa oceniająca pomoże zidentyfikować luki kompetencyjne, a także opracować optymalny dla wydziału system szkoleń. Zbudowanie adekwatnego do potrzeb jednostki i jej pracowników systemu szkoleń pozwoli natomiast z odpowiednim wyprzedzeniem zaplanować środki budżetowe potrzebne do realizacji tego celu. 12. W ramach realizowanych do tej pory projektów utworzono system doskonalenia, podnoszenia kompetencji i wsparcia merytorycznego dla nauczycieli. Pracownicy JST i częściowo także dyrektorzy placówek oświatowych jak dotąd byli pozbawieni kompleksowego i systemowego wsparcia. Niemniej praca obu tych grup jest kluczowa dla podnoszenia jakości lokalnych systemów oświaty i sprawnego nią zarządzania. Stanowią one dwa podstawowe filary decydujące o tym, czy szkoły będą w stanie wypełniać swoje zadania w sposób wykraczający poza proste dostarczanie wiedzy i umożliwianie dzieciom i młodzieży przejścia przez system edukacji formalnej. Obecnie oczekuje się od szkół umiejętności kształtowania świadomych obywateli, kompetentnych pracowników, a także rozwoju w kierunku instytucji kluczowych dla życia lokalnych społeczności. Jeżeli więc wkłada się dużo wysiłku w rozwój i doskonalenie nauczycieli i zdecydowanie mniej w rozwój kadr zarządzających oświatą, to ogranicza się możliwość realizacji tych celów. Rekomendacje Wykorzystanie istniejących systemów wsparcia nauczycieli do rozwoju kompetencji kadr zarządzających oświatą. Jedna i druga grupa powinna harmonijnie podnosić swoje umiejętności i kwalifikacje w sposób, który służy rozwiązywaniu i przewyższeniu problemów specyficznych dla danego samorządu. Jak pokazują przeprowadzone badania, istnieje szereg rozwiązań potrzebnych dla rozwoju kompetencji kadr zarządzających, które obecne są w rozwiązaniach skierowanych do nauczycieli. Warto więc rozważyć połączenie tych systemów i opracowanie oferty dla urzędników samorządowych oraz dyrekcji placówek oświatowych. 13. Istotnym problemem samorządów jest brak planowania strategicznego w oświacie. Nie powstają potrzebne im strategie, a pomysły zawarte w ogólnych strategiach rozwojowych nie są przeznaczone do długofalowych wyzwań edukacyjnych. Zazwyczaj koncentracja uwagi oscyluje wobec kwestii infrastrukturalnych (obiekty sportowe, sale komputerowe itp.) bez diagnozowania zjawisk wpływających na jakość edukacji. Brak takich diagnoz skutkuje brakiem podejmowania konkretnych działań i de facto zmarginalizowaniem zagadnienia jakości edukacji. Jak pokazują badania, sytuacja taka jest w znacznej mierze wynikiem kompetencji, jakie posiadają władze lokalne. Dominuje obawa przed podejmowaniem decyzji wykraczających poza bieżące administrowanie szkołami oraz przed koniecznością rozliczenia się z realizacji zadań trudniejszych, długofalowych. Nie bez znaczenia są także umiejętności planowania strategicznego: analizy danych, poszukiwania właściwych rozwiązań, podejmowania działań i mobilizacji posiadanych zasobów. Równolegle wiele wysiłku na poziomie centralnym włożono w przewyższenie tych problemów, z realizacją dużych projektów systemowych włącznie. Doświadczenia tych projektów powinny być wykorzystane w planowaniu wsparcia ukierunkowanego na rozwój kompetencji kadr zarządzających oświatą. Rekomendacje Przeprowadzenie ewaluacji działań systemowych, przede wszystkim projektu: Doskonalenie strategii zarządzania oświatą na poziomie regionalnym i lokalnym (Projekt systemowy realizowany w ramach Priorytetu III Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Działanie 3.1, Poddziałanie 3.1.2). Wnioski płynące z dokonanej oceny są niezbędne do faktycznego podniesienia kompetencji kadr w zakresie planowania strategicznego i realizacji polityki oświatowej. 14. Lokalne systemy oświaty to krzyżujące się zależności instytucjonalne, organizacyjne i osobiste. Pomimo że istnieje wiele podobieństw pomiędzy poszczególnymi samorządami, to jednak różnice powodują, że każdy z nich należy traktować jako oddzielny przypadek posiadający własną specyfikę. Interwencja mająca na celu zmianę w tych systemach jest zatem interwencją w złożone struktury. Powoduje to, że nie jest możliwe do przewidzenia, jakie konkretne skutki ona przyniesie i czy będą zgodne z oczekiwaniami. Rekomendacje Wdrażanie planowanych rozwiązań pilotażowo w poszczególnych typach samorządu, różniących się pomiędzy sobą specyficzną sytuacją oświatową. Pozwoli to na wskazanie, czy zaprojektowane rozwiązania są w stanie doprowadzić do zamierzonych efektów. Wdrożenie pilotażowe powinno każdorazowo zostać poddane systematycznej ocenie, a wnioski należy wykorzystać w kolejnych projektowanych działaniach. Spis wykresów Wykres 1. Strategie oświatowe w polskich samorządach ................................................................. 17 Wykres 2. Osoby uczestniczące w podejmowaniu decyzji dotyczącej lokalnej oświaty .................. 20 Wykres 3. Źródła danych wykorzystywane w realizacji zadań oświatowych ................................. 21 Wykres 4. Odsetek JST wykorzystujących budżetowanie zadaniowe ........................................... 23 Wykres 5. Odsetek JST posiadających system zarządzania jakością usług publicznych ............. 25 Wykres 6. Odsetek JST deklarujących wykorzystanie nowych technologii w procesie zarządzania oświatą .............................................................................................................................................. 27 Wykres 7. Odsetek pracowników odpowiedzialnych za oświatę posiadających wykształcenie pedagogiczne lub doświadczenie w pracy w szkole .................................................................................................................. 37 Wykres 8. Uczestnictwo w szkoleniach i formach doskonalenia .................................................... 38 Wykres 9. Charakterystyka wydziałów zajmujących się oświatą w ramach JST ....................... 39 Wykres 10. System zarządzania szkoleniami w urzędzie ............................................................ 41 Wykres 11. Przeprowadzanie analizy potrzeb szkoleniowych w urzędzie .................................... 42 Wykres 12. Częstotliwość przeprowadzanej analizy szkoleniowej .............................................. 43 Wykres 13. Czynniki brane są pod uwagę przy wyborze tematyki szkolenia lub innej formy doskonalenia .............................................................................................................................................. 45 Wykres 14. Gratyfikacja za udział w szkoleniach .......................................................................... 46 Wykres 15. Barier w realizacji szkoleń .......................................................................................... 47 Częstotliwość udzielanego wsparcia w ponad połowie urzędów ogranicza się do korzystania z niego od 1 do 3 razy w roku (52,9%). W co trzecim urzędzie pracownicy korzystają z różnych form doskonalenia od 1 do 3 razy na kwartał (37,9%). Trzy czwarte badanych taką częstotliwość uznala za zdecydowanie wystarczającą bądź raczej wystarczającą. Wykres 16. Częstotliwość udzielanego wsparcia .......................................................................... 48 Wykres 17. Finansowanie udzielanego wsparcia ........................................................................... 49 Wykres 18. Forma dotychczasowych szkoleń .............................................................................. 50 Wykres 19. Ewaluacja szkoleń ...................................................................................................... 52 Wykres 20. Usprawnienia wprowadzone w urzędzie w wyniku szkoleń ..................................... 53 Wykres 21. Potrzeby szkoleniowe pracowników JST ..................................................................... 57 Wykres 22. Kompetencje organizacyjne pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty .................................................................................................................. 69 Wykres 23. Kompetencje zawodowe pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty .................................................................................................................. 72 Wykres 24. Kompetencje społeczne pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty .................................................................................................................. 75 Wykres 25. Kompetencje organizacyjne kadry zarządzającej wydziałami oświaty .................. 80 Wykres 26. Kompetencje zawodowe kadry zarządzającej wydziałami oświaty ....................... 83 Wykres 27. Kompetencje społeczne kadry zarządzającej wydziałami oświaty ......................... 86 Wykres 28. Kompetencje menadżerskie kadry zarządzającej wydziałami oświaty .................... 89 Spis tabel Tabela 1. JST wybrane do badania case studies ........................................................................... 12 Tabela 2. Rozkład próby ĆAPI ........................................................................................................ 13 Tabela 3. Wykaz placówek prowadzonych przez poszczególne typy JST ........................................... 15 Tabela 4. Rozwiązania informatyczne wspomagające realizację procesu zarządzania oświatą .......................................................... 28 Tabela 5. Relacje z organizacjami pozarządowymi ............................................................................. 31 Tabela 6. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji organizacyjnych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty .............. 70 Tabela 7. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji zawodowych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty ....................... 73 Tabela 8. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji społecznych wśród pracowników operacyjnych wykonujących zadania z zakresu oświaty .................... 76 Tabela 9. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji organizacyjnych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty ......................................................... 81 Tabela 10. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji zawodowych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty ......................................................... 84 Tabela 11. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji społecznych wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty ......................................................... 87 Tabela 12. Ocena istotności oraz wymaganego poziomu zachowań w ramach kompetencji menadżerskich wśród kadry zarządzającej wydziałami oświaty ......................................................... 90 Spis rysunków Rysunek 1. Metody i techniki wykorzystane w badaniu ........................................................................ 11 Rysunek 2. Formy doskonalenia zawodowego pracowników JST ......................................................... 51 Rysunek 3. Schemat badania kompetencji pracowników ds. oświaty ..................................................... 59 \| Grupa zadań \| Zadania wojewódzka \| Zadania powiatu \| Zadania gminy \| \|-------------\|-------------------\|----------------\|--------------\| \| Nadzór nad siecią placówek \| Otwieranie nowych placówek edukacyjnych \| Otwieranie nowych placówek edukacyjnych \| Otwieranie nowych placówek edukacyjnych \| \| \| Zamknięcie placówek edukacyjnych \| Zamknięcie placówek edukacyjnych \| Zamknięcie placówek edukacyjnych \| \| \| Opracowanie sieci placówek edukacyjnych \| Opracowanie sieci placówek edukacyjnych \| Opracowanie sieci przedszkoli oraz szkół podstawowych \| \| \| Prowadzenie ewidencji szkół i placówek \| Prowadzenie ewidencji szkół i placówek \| Prowadzenie ewidencji szkół i placówek \| \| \| Nadawanie statutu nowo tworzonym jednostkom edukacyjnym \| Nadawanie statutu nowo tworzonym jednostkom edukacyjnym \| Nadawanie statutu nowo tworzonym jednostkom edukacyjnym \| \| \| \| \| Zatwierdzanie arkuszy organizacji szkół i placówek \| \| \| Koordynacja prac związanych z tworzeniem wyższych szkół zawodowych, przygotowywanie projektów umów i porozumień dotyczących współpracy z uczelniami wyższymi \| \| Zatwierdzanie arkuszy organizacji szkół i placówek \| \| \| \| \| Zatwierdzanie arkuszy organizacji szkół i placówek \| \| \| \| \| Zatwierdzanie planów pracy placówek doskonalenia nauczycieli \| \| \| Monitoring danych statystycznych \| Prowadzenie i koordynacja prac związanych z systemem informacji oświatowej \| Prowadzenie i koordynacja prac związanych z systemem informacji oświatowej \| Prowadzenie i koordynacja prac związanych z systemem informacji oświatowej \| \| \| Opracowywanie zbiorcze sprawozdań wynikających z rozporządzeń MEN w sprawie obowiązków statystycznych w zakresie oświaty \| Opracowywanie zbiorcze sprawozdań wynikających z rozporządzeń MEN w sprawie obowiązków statystycznych w zakresie oświaty \| Opracowywanie zbiorcze sprawozdań wynikających z rozporządzeń MEN w sprawie obowiązków statystycznych w zakresie oświaty \| \| \| Monitoringu potrzeb oświatowych osób niepełnosprawnych \| Monitoringu potrzeb oświatowych osób niepełnosprawnych \| Monitoringu potrzeb oświatowych osób niepełnosprawnych \| \| \| Monitoring danych dotyczących oświaty \| Monitoring danych dotyczących oświaty \| Monitoring danych dotyczących oświaty \| \| Grupa zadań \| Zadania województwa \| Zadania powiatu \| Zadania gminy \| \|-------------\|---------------------\|-----------------\|---------------\| \| Pozyskiwanie finansów \| Koordynowanie prac związanych z przygotowaniem, realizacją i rozliczeniem projektów w zakresie oświaty dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej \| Koordynowanie prac związanych z przygotowaniem, realizacją i rozliczeniem projektów w zakresie oświaty dofinansowanych ze środków krajowych \| Koordynowanie prac związanych z przygotowaniem, realizacją i rozliczeniem projektów w zakresie oświaty dofinansowanych ze środków krajowych \| \| Transport \| \| \| Zapewnienie bezpłatnego transportu i opłaty podczas przewozu lub zwrotu kosztów przejazdu do przedszkola oraz szkoły \| \| Sprawowanie nadzoru nad działalnością szkoły i placówki \| Kontrola prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania niemiem \| Kontrola prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania niemiem \| Przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów \| \| \| Przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki \| Przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów \| Przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki \| \| \| \| Przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów \| Prowadzenie rejestru skarg i wniosków w zakresie oświaty \| \| \| \| \| Rozpatrywanie skarg i wniosków dotyczących zagadnień należących do kompetencji JST \| Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego \| Grupa zadań \| Zadania województwa \| Zadania powiatu \| Zadania gminy \| \|-------------\|---------------------\|-----------------\|---------------\| \| Wybór dyrektora szkoły i nadzór nad nim \| Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły lub placówki. Dostosowanie dyrektorów szkół i placówek jako kierowników zakładów. Ocenianie pracy dyrektorów. \| Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły lub placówki. Dostosowanie dyrektorów szkół i placówek jako kierowników zakładów. Ocenianie pracy dyrektorów. \| Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły lub placówki. Dostosowanie dyrektorów szkół i placówek jako kierowników zakładów. Ocenianie pracy dyrektorów. \| \| Nadzór finansowy \| Dysponowanie i nadzór na budżetem województwa w zakresie oświaty. Prowadzenie analizy planów oraz sprawozdań finansowych szkół i placówek. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom publicznym prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom niepublicznym. \| Dysponowanie i nadzór na budżetem powiatu w zakresie oświaty. Prowadzenie analizy planów oraz sprawozdań finansowych szkół i placówek. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom publicznym prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom niepublicznym. \| Dysponowanie i nadzór na budżetem gminy w zakresie oświaty. Prowadzenie analizy planów oraz sprawozdań finansowych szkół i placówek. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom publicznym prowadzonym przez osoby fizyczne i prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Udzielanie dotacji szkolom i placówkom niepublicznym. \| \| Grupa zadań \| Zadania wojewódzka \| Zadania powiatu \| Zadania gminy \| \|-------------\|-------------------\|-----------------\|---------------\| \| Kwestie związane z pracą nauczycieli \| Powołanie komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela mianowanego Zapewnienie szkole warunków do realizacji przez nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych Ustalenie regulaminu wyznaczenia nauczycieli Powołanie komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela mianowanego Zapewnienie szkole warunków do realizacji przez nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych Ustalenie regulaminu wyznaczenia nauczycieli wyznaczonych na wynagrodzenia nauczycieli – dodatek Uzupełniający Wypłata jednorazowej gratyfikacji nauczycielowi dyplomowanemu, który uzyskał tytuł honorowy profesora oświaty Okręszenie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wyniarku godzin zajęć nauczycieli zawodowego Utworzenie specjalnego funduszu na nagrody dla nauczycieli i ustalenie kryteriów i trybów przyznawania nagród dla nauczycieli Wyodrębnienie środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli z uwzględnieniem doradztwa metodycznego Przeznaczenie corocznie w budżecie środków finansowych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej Wnioskowanie o odznaczenia i nagrody dla dyrektorów szkół i placówek Opiniowanie i zgłaszanie kandydata do tytułu honorowego profesora oświaty \| Powołanie komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela mianowanego Zapewnienie szkole warunków do realizacji przez nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych Ustalenie regulaminu wyznaczenia nauczycieli wyznaczonych na wynagrodzenia nauczycieli – dodatek Uzupełniający Wypłata jednorazowej gratyfikacji nauczycielowi dyplomowanemu, który uzyskał tytuł honorowy profesora oświaty Okręszenie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wyniarku godzin zajęć nauczycieli zawodowego Utworzenie specjalnego funduszu na nagrody dla nauczycieli i ustalenie kryteriów i trybów przyznawania nagród dla nauczycieli Wyodrębnienie środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli z uwzględnieniem doradztwa metodycznego Przeznaczenie corocznie w budżecie środków finansowych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej Wnioskowanie o odznaczenia i nagrody dla dyrektorów szkół i placówek Opiniowanie i zgłaszanie kandydata do tytułu honorowego profesora oświaty \| Powołanie komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli ubiegających się o stopień nauczyciela mianowanego Zapewnienie szkole warunków do realizacji przez nauczycieli zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych Ustalenie regulaminu wyznaczenia nauczycieli wyznaczonych na wynagrodzenia nauczycieli – dodatek Uzupełniający Wypłata jednorazowej gratyfikacji nauczycielowi dyplomowanemu, który uzyskał tytuł honorowy profesora oświaty Okręszenie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wyniarku godzin zajęć nauczycieli zawodowego Utworzenie specjalnego funduszu na nagrody dla nauczycieli i ustalenie kryteriów i trybów przyznawania nagród dla nauczycieli Wyodrębnienie środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli z uwzględnieniem doradztwa metodycznego Przeznaczenie corocznie w budżecie środków finansowych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej Wnioskowanie o odznaczenia i nagrody dla dyrektorów szkół i placówek Opiniowanie i zgłaszanie kandydata do tytułu honorowego profesora oświaty \| \| Grupa zadań \| Zadania wojewódzka \| Zadania powiatu \| Zadania gminy \| \|-------------\|-------------------\|-----------------\|--------------\| \| Promocja nauki \| Realizacja pomocy stypendialnej w edukacji ogólnej i zawodowej dla uczniów Organizacja konkursów oraz inicjatyw wspierających edukację na poziomie regionalnych \| Realizacja pomocy stypendialnej w edukacji ogólnej i zawodowej dla uczniów Organizacja konkursów oraz inicjatyw wspierających edukację na poziomie lokalnym \| Realizacja pomocy stypendialnej w edukacji ogólnej i zawodowej dla uczniów Organizacja konkursów oraz inicjatyw wspierających edukację na poziomie lokalnym \| \| Nadzór nad obowiązkiem szkolnym \| \| \| Zapewnienie warunków do realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego \| \| Tworzenie regionalnej/lokalnej polityki oświatowej \| \| \| Realizacja prac i ich koordynacja w zakresie regionalnej polityki oświatowej Monitoring i ewaluacja działań objętych polityką oświatową \| \| Wsparcie władz ustawodawczych w ramach JSI \| \| \| Opracowywanie projektów aktów prawnych Rady i Marszałka oraz przygotowywanie materiałów na potrzeby tych organów w zakresie oświaty \| \| \| \| \| Opracowywanie tematów do planów pracy Rady i Zarządu z zakresu działania Wydziału \| \| \| \| \| Koordynowanie zadań związanych z wykonaniem uchwał Rady i Zarządu z zakresu spraw należących do kompetencji Wydziału \| \| \| \| \| Sporządzanie planów, analiz i sprawozdań wynikających z zadań Wydziału \| Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego	<urn:uuid:4134e47a-6172-46f8-aa8c-ddd2732500ab>	finepdfs	1.56543	CC-MAIN-2019-22	https://www.ore.edu.pl/wp-content/uploads/attachments/Raport-wyniki-zbiorcze-1.pdf	2019-05-21T18:44:34Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232256546.11/warc/CC-MAIN-20190521182616-20190521204616-00053.warc.gz	871,580,379	0.989662	0.999969	0.999969	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 383, 785, 4462, 7300, 9753, 12473, 14625, 16503, 18532, 20817, 23067, 24243, 27398, 29423, 31683, 36661, 39094, 41449, 44683, 47884, 49973, 52137, 54911, 57406, 60610, 62669, 65774, 67908, 71386, 74037, 76961, 79078, 81384, 83855, 85875, 88730, ...	2	0
Mój bezpieczny internet PROGRAM EDUKACYJNY Spis treści Wstęp Internet jest narzędziem komunikacji, edukacji, rozrywki, zabawy, ułatwia naukę i pracę, pozwala nawiązać kontakty z ludźmi na całym świecie, przesyłać dane, zamawiać towary, dokonywać zakupu książek. W obecnych czasach internet jest niezwykle potrzebny, a wręcz niezbędny, coraz trudniej bez niego funkcjonować. Internet to niestety nie tylko same korzyści. Niesie ze sobą nieograniczone możliwości, ale oprócz treści pozytywnych, również te negatywne. Niezbędne jest uzmysłowienie sobie drugiej strony, pełnej zagrożeń czyhających na jej użytkowników. Internet jest jednym z najbardziej wciągających mediów. Można w nieskończoność przechodzić ze strony na stronę, poznawać nowe osoby i dyskutować z nimi na czatach, forach, przez komunikatory internetowe. Sieciowe gry, w których może uczestniczyć wielu graczy, są również bardzo wciągające. „Nigdy nie wiadomo, kto jest po drugiej stronie" – to hasło obrazuje problem kontaktowania się i przekazywania informacji nieznajomym, często wykorzystującym je w złych intencjach. Dzieci narażone są na szkodliwe treści, takie jak: wulgarność, nienawiść, przemoc, kradzieże, pornografia, hazard czy używki. W internecie mogą stać się ofiarami przestępców, którzy wykorzystują ich naiwność, ufność i łatwowierność. Narażone są również na oszustwa i wyłudzenia. Internet może stać się narzędziem wywiadu przestępców, miejscem obrotu danymi osobowymi. Należy również pamiętać, że długotrwałe korzystanie z wirtualnego kontaktu utrudnia bezpośrednie relacje z drugim człowiekiem. W obliczu dynamicznego postępu techniki młodzież, dzieci powinny posiadać podstawową wiedzę na temat internetu, jego możliwości oraz potencjalnych zagrożeń. Powinny wiedzieć, gdzie szukać pomocy, czy też informacji w przypadku, gdy jakaś sytuacja budzi ich niepokój. Program „Mój bezpieczny internet" został stworzony w celu uświadomienia uczniom zagrożeń wynikających z surfowania w internecie oraz wskazania im sposobów radzenia sobie z nimi. Cele programu Główny cel programu Zapoznanie uczniów z możliwościami i zagrożeniami, jakie niesie internet. Cele szczegółowe programu Pokazanie uczniom, jakie zachowania w internecie mogą być dla nich niebezpieczne i w jaki sposób można unikać zagrożeń, a także jak powinni reagować, kiedy się z nimi zetkną. Upowszechnienie zasad bezpiecznego i właściwego zachowywania się w internecie, głównie promowanie internetowej etykiety. Uświadomienie uczniom, że każdy, kto wykorzystuje internet niewłaściwie, niezgodnie z przyjętymi zasadami, może skrzywdzić inne osoby. Uświadomienie uczniom, że anonimowość w „sieci" jest tylko pozorna. Przekonanie uczniów, że zalety internetu znacznie przeważają nad jego wadami. Wskazanie na konsekwencje nielegalnego umieszczania w internecie nagrań audio, video lub zdjęć wykonanych za pomocą dostępnych urządzeń, wykorzystując technologię informatyczną (np. za pomocą tel. komórkowych). Poinformowanie o wykroczeniach polegających na modyfikacji zdjęć w formę ośmieszającą, obrażającą i umieszczaniu ich w internecie. Zapoznanie użytkowników internetu z programami zapewniającymi bezpieczne poruszanie się w „sieci" i sposobami zabezpieczeń. Dostarczenie wiedzy dotyczącej zarówno korzyści, jak i zagrożeń płynących z użytkowania komputera i internetu. Kształtowanie postaw uczniów sprzyjających podejmowaniu racjonalnych decyzji, związanych z czasem i doborem treści programów komputerowych oraz internetu, a także stosowania zasad zdrowego stylu życia. Nabywanie przez uczniów praktycznych umiejętności umożliwiających ochronę własnych praw. Zrozumienie konieczności odpowiedniego zachowania, zgodnego z zasadami kultury osobistej, w odniesieniu do społeczności internetowej („netykieta"). Informowanie dzieci o możliwościach wsparcia ze strony organizacji zajmujących się zwalczaniem nielegalnych treści w internecie. Promowanie wiedzy na temat komputerów, internetu i związanych z nimi zagrożeń. Uświadomienie uczniom negatywnych społecznie, etycznie i prawnie konsekwencji rozwoju technologii informacyjnej. 4 Warunki realizacji programu Program jest adresowany do uczniów gimnazjum i będzie realizowany w czasie zajęć pozalekcyjnych w grupach 10 osobowych w wymiarze 10 godzin. Zajęcia zostaną przeprowadzone w oparciu o pracownie komputerową wyposażone w komputery PC z systemem operacyjnym Windows i dostęp do internetu. Niezbędne wyposażenie: projektor multimedialny, tablet, smartfon, kamerka internetowa, programy zabezpieczające, materiały biurowe, artykuły papiernicze. zasobów internetu, piractwo komputerowe), kultury - wyszukuje w internecie interesujące go kursy online i bierze w nich udział Osiągnięcia Realizacja programu ma prowadzić do następujących osiągnięć: - wyczulenie uczniów na zagrożenia, jakie niesie za sobą zbyt długie przebywanie w internecie oraz nabycie umiejętności dostosowania czasu spędzanego przy komputerze do realnych potrzeb, - zwrócenie uwagi na niebezpieczeństwa różnego rodzaju, jakie mogą czyhać na użytkownika w „sieci", - wyrobienie nawyku wybiórczego i efektywnego korzystania z internetu, - nabycie umiejętności bezpiecznego sposobu korzystania z poczty elektronicznej i komunikatorów z zachowaniem podstawowych zasad netykiety, - znajomość obowiązujących norm prawnych dotyczących pracy w sieci Załączniki Ankieta do uczniów. „Bezpieczeństwo w sieci" Ankieta jest anonimowa. Prosimy o szczere i przemyślane odpowiedzi. 1. Ile czasu dziennie spędzasz przed komputerem? podaj liczbę godzin 2. W jakich godzinach zazwyczaj korzystasz z komputera? podaj konkretne godziny np. 17.00-20.00 3. Do czego zazwyczaj wykorzystujesz komputer? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) do gier komputerowych.... b) korzystam z internetu.... 4. W jakim celu korzystasz z internetu? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) kiedy przygotowuję się do sprawdzianów b) kiedy odrabiam lekcje c) do gier komputerowych d) kiedy ściągam muzykę, filmy e) do komunikowania się z innymi f) do poznawania nowych ludzi g) inne (wymień) ………………………………………………………………………… 5. W jakie gry komputerowe najczęściej grasz? wymień nazwy 6. Czy kiedykolwiek podawałeś swoje dane osobowe (np. nazwisko, adres, telefon) obcej osobie przez internet? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 7. Czy kiedykolwiek podawałeś inne prywatne informacje na swój temat? (np. do jakiej szkoły chodzisz, czy masz rodzeństwo, co trenujesz itp.) postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 8. Czy kiedykolwiek otrzymałeś niepokojące wiadomości lub zdjęcia (spam) na skrzynkę e-mail? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 9. Czy kiedykolwiek wysłałeś obcej osobie swoje zdjęcie? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 10. Czy kiedykolwiek otrzymałeś propozycję spotkania od osoby poznanej przez internet? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 11. Czy kiedykolwiek spotkałeś się z osobą poznaną przez internet? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 12. Czy na twoim komputerze zainstalowana jest blokada rodzicielska? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 13. Czy prowadzisz swój blog (pamiętnik) internetowy? postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) tak .... b) nie .............. 14. O zagrożeniach w internecie wiem: postaw krzyżyk przy odpowiedzi a) wystarczająco dużo b) chciałbym wiedzieć więcej 15. Wymień znane Ci zagrożenia płynące z internetu	<urn:uuid:f4460406-cc9c-4832-b3aa-7b6cc8b00180>	finepdfs	3.826172	CC-MAIN-2021-17	https://arsa.lt/get_file.php?file=WkpTV3ljcWZhNTVwbVd4b1k4ZG1wSjdYbkppWHptNnNtWldkcUo2bVlzV1cwV1RLbDVOa2tHbWNiNjFtMDV1ZWFwTnZtSmZVbXF1ZHg1Wm5tNTZYa21YU1pNREtsbTJhbTZCdW5wTFptV0Z1MjI2ZG5NdHZwSnJMbWF0cVlHSEpaTTZZelplVmFHS2JaVzF4WXA5cVlHdlViWnVZeUp4em5MT2UlMkIzSGthczJaaFd2RHlwVnNxNXVrYjZKaXkyZVZiZDV1cFpUYm1WaG9yOGFtbjZWcHlHVFhaOCUyQlhsWmFsWm1Kc3FXbkthcGh1bjI5eW1RJTNEJTNE	2021-04-12T01:35:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618038065903.7/warc/CC-MAIN-20210411233715-20210412023715-00172.warc.gz	235,794,143	0.999959	0.999967	0.999967	[ "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 43, 56, 2034, 4101, 4104, 4576, 4628, 5347, 6673, 7564 ]	2	0
W Europie w XVII i XVIII w. licznie powstawały manufaktury fajansu, w których produkowano naczynia naśladujące porcelanę importowaną z Chin i Japonii. W okresie późniejszym wytwarzane naczynia były już ozdabiane motywami charakterystycznymi dla europejskiej ornamentyki i tematyki. Dla mniej zamożnych grup społecznych naczynia fajansowe z europejskich manufaktur stawały się zamiennikami nieosiągalnych, ale modnych, dalekowschodnich wyrobów porcelanowych. Jednak już pod koniec XVIII stulecia duża liczba z ówczesnie funkcjonujących wytwórni fajansu zaczęła bankrutować, a to z powodu coraz bardziej popularniejszych wyrobów z fajansu delikatnego, wynalezionego w Anglii, oraz porcelany niemieckiej i francuskiej. W krótkim czasie fajans delikatny (nazywany też angielskim) zdominował europejski rynek wyrobów ceramicznych. Te bardzo popularne wyroby przemysłu, rozpowszechnione w całej Europie i dużej części Nowego Świata, pochodziły przede wszystkim z bardzo licznych fabryk zlokalizowanych na terenie hrabstwa Staffordshire. W Elblagu lub bezpośrednio w jego okolicach nigdy nie powstała manufaktura fajansu. Silnie rozwinięte rzemiosło garncarskie zarówno w mieście, jak i okolicznych mniejszych ośrodkach (Tolkmicko, Młynary, Malbork, Frombork) w dużej części zaspokajało potrzeby mieszkańców na wyroby ceramiczne, w tym także na naczynia fajansowe. Produkty te, wytwarzane na większym obszarze dawnych Prus Królewskich (także w Gdańsku), nazywane są fajansem pomorskim$^1$. Natomiast gusty bardziej zamożnych mieszkańców były zaspokajane głównie poprzez import naczyń powstających w pracowniach niderlandzkich, ale także manufakturach niemieckich, znacznie rzadziej w innych rejonach Europy. Pod koniec XVIII w. również na terenie Prus i Pomorza pojawiły się pierwsze nieliczne manufaktury ceramiczne. Jednak ich wyroby nigdy nie zdobyły --- $^1$ M. Marcinkowski, Fajans pomorski ze Starego Miasta w Elblągu, Elbląg 2011. większej popularności, a o dziejach tych zakładów wiemy niewiele. Również asortyment ich wyrobów jest słabo rozpoznany, bardzo rzadko są one także re- prezentowane w kolekcjach muzealnych. Jedyną możliwością częściowego przy- najmniej poznania produkcji tych manufaktur jest identyfikacja ich wyrobów w materiale pozyskanym w trakcie badań wykopaliskowych. Najbliżej Elbląga położona była manufaktura funkcjonująca na gdańskim przedmieściu Stolzenberg (dzisiejsza dzielnica Gdańska – Chełm). Ta założona w 1781 r. przez króla Prus Fryderyka II wytwórnia fajansów była poważnym za- grożeniem dla garncarstwa cechowego. Działała krótko, została bowiem znisz- czona przez wojska napoleońskie w 1812 r.$^2$ Na temat wytwarzanych w niej pro- duktów mało wiadomo$^3$. Do dziś rozpoznanych jest niewiele naczyń i kafli, które z całą pewnością moglibyśmy przypisać właśnie tej manufakturze$^4$. Nie są znane źródła pisane dotyczące tej wytwórni. Przyjmuje się, że wytwarzano w niej m.in. serwisy obiadowe, być może lawaterze i pełnoplastyczne rzeźby, np. putta służą- ce do dekoracji pieców czy kominków. Naczynia charakteryzowały się cienkimi ściankami, dobrej jakości białym szkliwem i były najczęściej zdobione malowany- mi wiązankami kwiatowymi (róże, powoje, goździki, dzwonki)$^5$. Drugim ośrodkiem produkcji ceramiki był Królewiec. W tym mieście funkcjonowały przez pewien czas nawet dwie wytwórnie fajansu. Wiemy o nich nieco więcej, w porównaniu do gdańskiego zakładu zlokalizowanego na Stolzen- bergu, ponieważ ich historia oraz częściowo asortyment produkcji zostały omó- wione przez Justusa Brinckmanna pod koniec XIX w., a więc około 100 lat po ich założeniu$^6$. Najstarsze zachowane, choć niezbyt liczne, informacje na temat garncarstwa w Królewcu i manufaktur fajansu zawarte są w opracowaniu Lu- dwiga von Baczko$^7$. W późniejszych okresach jeszcze kilkakrotnie pochyłano się nad problematyką manufaktur królewieckich. Zawsze jednak analizy te opie- rały się na pierwszym opracowaniu Brinckmanna, dlatego też zasadniczo nie --- $^2$ H.F. Secker, Die alte Töpferkunst Danzigs und seiner Nachbarstädte, Der Cicerone, Jg. VII, H. 13/14, ss. 247–248. $^3$ O. Rieseibeter, Die deutschen Fayencen des 17. und 18. Jahrhunderts, Leipzig 1921, s. 309. $^4$ Kunst und Kunsthandwerk im Hause Baster in Zoppot, hrsg. H. Wichmann, Danzig 1925; Straty wo- jenne Muzeum Miejskiego i Muzeum Rzemiosł Artystycznych w Gdańsku, t. 3: Straty w dziedzinie ceramiki, oprac. E. Kilarska, Gdańsk 2007, s. 149, 151–164. $^5$ H. F. Secker, op. cit., ss. 241–258. $^6$ Justus Brinckmann (1843–1915) – prawnik, ekonomista, historyk sztuki, kolekcjoner. Inicjator zało- żenia i pierwszy dyrektor Muzeum Sztuki i Rzemiosła Artystycznego w Hamburgu, którego otwarcie nasta- piło w 1877 r. Wieloletni juror na Wystawach Światowych (Wiedeń 1873, Antwerpia 1885, Paryż 1900). Por. J. Brinckman, Beiträge zur Geschichte der Töpferkunst in Deutschland (1. Königsberg in Preussen, 2. Durlach in Baden), Jahrbuch der Hamburgischen Wissenschaftlichen Anstalten, Jg. XIII, 1895, ss. 43–77. $^7$ Ludwig von Baczko (1756–1823) – przedstawiciel pruskiego oświecenia i romantyzmu. Wykształco- ny w Królewcu i związany przez całe życie z jego środowiskiem intelektualnym. Historyk, poeta, pisarz, publi- cysta. Najważniejsze dzieło to sześciotomowa Historia Prus, wydawana w latach 1793–1800. Por. L. v. Baczko, Versuch einer Geschichte und Beschreibung Königsbergs, Königsberg 1804, ss. 403–404. wniosły nic nowego, a jedynie przypominały i powtarzały wcześniejsze ustalenia$^8$. Wyjątkiem jest praca historyczki sztuki Gesine Schulz-Berlekamp, która uszczegółowiła niektóre informacje na temat jednej z królewieckich manufaktur, przede wszystkim na podstawie archiwaliów zachowanych w Ostpreußische Kriegs- und Domänenkammer$^9$. Pierwsza z dwóch królewieckich wytwórni fajansu nazywana była Fabryką braci Collin (Die Fabrik der Brüder Collin)$^{10}$. Paul Heinrich Collin, urodzony 5 marca 1748 r., od 21 roku życia przebywał w Anglii jako kupiec. W trakcie swojej pracy często odwiedzał fabryki ceramiczne w Sheffield i Birmingham. Po powrocie do Królewca w 1776 r. założył wraz z bratem fabrykę fajansu i kamionki (Fayence- und Steingut-Fabrik). Paul Heinrich był zwolennikiem nowinek technicznych, dlatego też do powstającej fabryki sprowadził najnowocześniejsze maszyny usprawniające proces produkcji. Wyroby tej wytwórni nie zyskały jednak popularności i fabryka została zamknięta już w 1785 r. Paul Heinrich Collin zmarł zaledwie kilka lat później – 17 września 1789 r. Z pozostawionych, a dostępnych Brinckmannowi, dokumentów fabryki braci Collin można chociaż częściowo odtworzyć asortyment produkcji tej wytwórni. Produkowano tam: ramki sylwetowe (Silhouettenrahmen), pojemniczki do płukania oczu (Augenbadewännchen), potpourri, doniczki na kwiaty (Blumentöpfe), wazy, talerze, filiżanki, dzbanuszki do kawy i herbaty, mleczniki, pojemniki na tytoń i tabakiery. Wśród wyrobów kamionkowych były dzbanki do kawy i herbaty oraz mleczniki, które, jak twierdzono, były takiej samej jakości jak wyroby z Bolesławca Śląskiego$^{11}$. Druga, bardziej istotna dla naszych rozważań, to manufaktura, której założycielem był Johann Eberhard Ludwig Ehrenreich. Urodził się on w 1722 r. we Frankfurcie nad Menem$^{12}$. Wiadomo, że studiował chemię, historię naturalną i medycynę. Podróżował po Francji i Anglii. Był także lekarzem Fryderyka I z dynastii Heskiej, na dworze szwedzkim. Za zasługi król Szwecji nadał mu tytuł radcy dworskiego (Hofrath). Wiadomo także, że po śmierci króla w 1751 r. żył z pracy naukowej i mieszkał niedaleko Sztokholmu. W czasie pobytu Ehrenreicha w Szwecji rozpoczęły swoją produkcję manufaktury fajansu w Rörstrand i Mariebergu$^{13}$. Nie jest możliwe ustalenie, czy miał on jakiś większy wpływ na ich produkcję. Przypuszcza się jednak, że jako chemik z wykształcenia mógł mieć osobisty wkład w rozwój tych fabryk, które doskonale prosperowały w czar- --- $^8$ O. Riesebieter, op. cit., ss. 316–317; A. Stoehr, Deutsche Fayencen und Deutsche Steingut, Berlin 1920, ss. 543–547; R. Kabus, Ostpreußen. Landschaft – Geschichte – Kultur, Husum 1997, s. 271. $^9$ G. Schulz-Berlekamp, Stralsunder Fayencen, Putbus 1993. $^10$ J. Brinckmann, op. cit., s. 59. $^11$ Ibidem, s. 60. $^12$ Ibidem, s. 46. $^13$ A. Tegnér, Marieberg, w: Fayencen aus dem Ostseeraum, hrsg. von H. Guratzsch, München 2003, ss. 175–176. sie jego pobytu w Sztokholmie\textsuperscript{14}. Nieco później został dyrektorem, a być może również współudziałowcem, manufaktury fajansu w Stralsundzie. Około 1770 r. Ehrenreich odwiedza i przebywa w Liwonii (Livland) oraz w Prusach Zachodnich (Westpreussen), w tym także w Elblagu i Malborku\textsuperscript{15}. Być może szukał tam odpowiedniego miejsca do założenia własnej manufaktury. W 1772 r. Ehrenreich przybył do Królewca, gdzie 4 sierpnia 1775 r. zawarł z dr. H. C. Maseeoviusem umowę kupna terenu przy Rossgarten nr 89, 90 i 91 (są to obecnie tereny położone przy ul. Klinicheskaya w Kaliningradzie). Pomimo początkowych trudności finansowych związanych z budową nowej manufaktury, rozpoczął w 1779 r. produkcję naczyń fajansowych, a rok później także z fajansu delikatnego. Lata osiemdziesiąte XVIII w. to największy okres prosperity i rozwitk produkcji tej manufaktury. Produkowano wówczas naczynia fajansowe kryte szkliwem, z fajansu delikatnego w „typie angielskim” oraz wyroby garncarskie, a od 1779 r. także flizy\textsuperscript{16}. W latach 1789–1803 manufakturą zarządzał jego syn Daniel. Duża konkurencja zagranicznych fabryk spowodowała na początku XIX w. trudności finansowe manufaktury, co doprowadziło do jej upadku w 1812 r. Rodzaje wytwarzanych w tej manufakturze wyrobów ceramicznych, niekiedy także stosowanych motywów dekoracyjnych, można poznać na podstawie ogłoszeń o publicznych aukcjach, na których sprzedawane były wyroby manufaktury\textsuperscript{17}. Były wśród nich m.in.: duże serwisy stołowe (Tafelservice); serwisy toaletowe – nalewka i miednica (Lavoir-Kannen mit Unterschalen); doniczki z podstawkami lub bez nich; ażurowe naczynia na suszone kwiaty (Potpourri-Vasen); różnego rodzaju naczynia kuchenne, jak garnki, okrągłe rondle (Casserole) i patelnie (Pfannen), które jak pisano: „są bardziej wytrzymałe i bardziej wygodne niż polskie naczynia” oraz dzbanuszki do śmietany, cukiernice, maselnice, świeczniki, serwisy do kawy i herbaty, teryny, salaterki, kompotierki, sosjerki, solniczki, naczynia apteczne, naczynia dla dzieci, patery na owoce, nocniki, a także flizy. Kilka przykładów produkowanych naczyń zostało przedstawionych w formie rysunkowej w cytowanej wielokrotnie pracy J. Brinkmanna\textsuperscript{18} (ryc. 1–3). Pojedyncze zachowane egzemplarze przechowywane są w muzeach, m.in. w Kopenhadze i Berlinie\textsuperscript{19} (ryc. 4, 5) oraz w Lüneburgu\textsuperscript{20} i Hamburgu\textsuperscript{21}. Przed II wojną \begin{footnotesize} \begin{enumerate} \item J. Brinckmann, op. cit., s. 45. \item G. Schulz-Berlekamp, op. cit., s. 30. \item Ibidem, s. 29. \item J. Brinckmann, op. cit., ss. 50–54. \item Ibidem, s. 51, 53, 54. \item Ibidem, il. 1–2. \item R. Kabus, op. cit., il. 23, s. 271. \item A. Pilipczuk, „Prussica” – frühe kunstgewerbliche Objekte altpreußischer Provenienz – im Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg, w: Musik und Literatur im frühneuzeitlichen Preussenland, hrsg. Von B. Jähnig, Marburg 2009, s. 122. \end{enumerate} \end{footnotesize} światową nieliczne naczynia z manufaktury Ehrenreicha były przechowywane również w gdańskich placówkach muzealnych\textsuperscript{22}. Do najczęściej wykorzystywanych motywów zdobniczych należały kwiaty malowane na niebiesko kobalem (w różnych odcieniach) oraz na fioletowo-brązowo manganem. J. Brinckmann twierdził, że stosowane ornamenty i motywy zdobnicze były bardzo podobne do wykonywanych w manufakturach w Marienbergu i Stralsundzie, w okresie, kiedy przebywał tam Ehrenreich. Wyroby manufaktury królewieckiej Ehrenreicha były sygnowane. Sygnatura składała się z kilku elementów, wykonywanych w różny sposób. Podstawowym były wyciskane w czerepie wiązane (w ligaturze) duże litery „HE”, będące inicjałami pochodzącymi od nadanego tytułu – Hofrath oraz nazwiska właściciela manufaktury – Ehrenreich. Obok tego znaku malowana była podszkliwnie data dzienna produkcji (dlatego też, mając w całości czytelną sygnaturę, można bardzo dokładnie określić czas powstania naczynia), często także pojedyncze litery „H”, „K” lub „M”. Te pojedyncze litery były sygnaturami pracowników zatrudnionych w manufakturze (ryc. 6, 6a). Litera „H” to Eryk (Erik) Hellmann ze Szwecji, malarz ornamentów na ceramice, „K” – Jan Fryderyk Kaiser z Prus, malarz wykonujący dekoracje farbami naszkliwnymi czy pochodzący również z Prus formierz naczyń z fajansu delikatnego o nazwisku Koch i „M” – prawdopodobnie Max, malarz na ceramice\textsuperscript{23}. Często spotykanym uzupełnieniem sygnatur było rysunkowe przedstawienie planety Jowisz. Ten system sygnowania był stosowany na naczyniach z fajansu (fajansu właściwego). Na wyrobach z fajansu delikatnego stosowano odcisk stempla „HE” z datą roczną oraz namalowaną literą „K” (Königsberg). Co ważne, sygnatura na wyrobach z fajansu delikatnego była bardzo często kilka razy powtarzana. Przynajmniej dwóch z zatrudnionych przez Ehrenreicha malarzy wcześniej pracowało pod jego kierownictwem w manufakturach szwedzkich i w Stralsundzie. Erik (Eryk) Hellman wykonywał wcześniej dekoracje malarskie w Stralsundzie\textsuperscript{24}. Prawdopodobnie był on jednym z czterdziestu specjalistów (tokarzy, formierzy, malarzy, wypalaczy), którzy wraz z Ehrenreichem przybyli do tego miasta ze Szwecji\textsuperscript{25}. Natomiast malarz sygnujący swoje wyroby w Królewcu literą „M“, to prawdopodobnie Henrik Max, pracujący wcześniej w manufakturze w Marienbergu, w okresie kiedy przebywał w niej również Ehrenreich\textsuperscript{26}. \textsuperscript{22} \textit{Straty wojenne Muzeum Miejskiego}, ss. 129–132. \textsuperscript{23} G. Schulz-Berlekamp, op. cit., s. 30. \textsuperscript{24} Idem, \textit{Fayencen aus dem östlichen Ostseeraum – Neue Erkenntnisse zur Manufaktur in Königsberg}, w: \textit{Fayencen aus dem Ostseeraum}, hrsg. von H. Guratsch, München 2003, ss. 28–31; G. Sprechenider, \textit{Baltic Rococo. Nordeuropäische Fayence aus einer Hamburger Privatsammlung und dem Museumsberg Flensburg}, Heide 2009, s. 12. \textsuperscript{25} Ibidem, s. 12. \textsuperscript{26} H. Lungagnini, \textit{Fayence des Ostseeraumes Sammlung Axel Springer}, Schleswig 1998, s. 140, nr kat. 65; \textit{Fayencen aus dem Ostseeraum. Keramische Kostbarkeiten des Rokoko}, hrsg. H. Guratsch, München 2003, s. 182, nr kat. 54. W bardzo bogatym materiale pochodzącym z badań wykopaliskowych na Starym Mieście w Elblągu zostało zidentyfikowanych kilka naczyń, które pochodziły z manufaktury Ehrenreicha. Czy wyroby z drugiej królewieckiej manufaktury braci Collin również docierały do Elbląga, trudno jest stwierdzić. Brak informacji na temat ewentualnej sygnatury i zachowanych przykładów tych wyrobów w innych kolekcjach przy obecnym stanie wiedzy nie pozwala na odpowiedź na to pytanie. Pośród wyrobów wytwórni Ehrenreicha występują jedynie naczynia stołowe z fajansu (fajansu właściwego). Brakuje natomiast wyrobów z fajansu delikatnego. Być może przyczyną tego jest bardzo silna dominacja wytwórni angielskich. Wśród odkrytych naczyń zrekonstruowano ich wielkości i formy oraz określono stosowaną dekorację. Zdecydowaną większość naczyń odkrytych w Elblągu stanowią talerze płaskie i głębokie. Płaskie mają średnicę około 22–23 cm, średnioc dna – 12,8 do 13,5 cm i wysokość – 2,6 cm. Natomiast talerze określone jako głębokie, to naczynia o średnicy około 22–23 cm, średnicy dna około 12 cm i wysokości – 3,6 cm. Wśród talerzy wyróżnia się zespół o nieco odmiennych proporcjach, pochodzący z jednej parceli. Są to talerze określone roboczowo jako głębokie, które miały średnicę 23 cm i wysokość zaledwie 2 cm, natomiast talerze płytkie – odpowiednio 23 cm i zaledwie 0,6 cm. Ponadto, jako pojedyncze egzemplarze, zostały zidentyfikowane: pokrywka do teryny i duży talerz (o średnicy około 32 cm), zachowane fragmentarycznie, oraz podstawek. Ten ostatni miał średnicę 13 cm, średnioc dna 8 cm i wysokość 3 cm. Natomiast pokrywka teryny z guzikowatym uchwytem miała średnioc 22 cm i wysokość około 5 cm. Wszystkie odkryte naczynia zostały wykonane z fajansowych mas garncamiennie, pojedyncze motywy kwiatowe i s-kształtne gałązki chmielu (ryc. 7–8). Bardzo zbliżone dekoracje, wręcz identyczne w przypadku s-kształtnej gałązki chmielu, były stosowane do dekoracji naczyń w manufakturze w Rörstrand pod Sztokholmem$^{27}$. Podobny talerz znajduje się również w zbiorach Nordiska Museet Stockholm$^{28}$. Pochodzą one z okresu, kiedy dyrektorem tej wytwórni był Elias Magnus Ingmann, czyli z lat 1753–1773. Może to być potwierdzeniem opinii J. Brinckmanna, że ornamenty wykonywane na wyrobach królewieckich były bardzo podobne do tych z Marienbergu i Stralsundu stosowanych w czasie, kiedy przebywał tam Ehrenreich$^{29}$. W przypadku tych naczyń nie zaobserwowano pozostalości sygnatury. Zostały one określone jako wyrob królówiecki na podstawie cech technologicznych i stylistycznych, tym bardziej że z zastosowaniem tych samych motywów, uzupełnionych o stylizowane i mocno uproszczone liście oraz krótkie kreski i kropki tworzące trójkąt została wykonana dekoracja na pokrywie teryny (ryc. 9) – namalowane farbą manganową. Nie można jednak wykluczyć, że wyżej opisane talerze pochodzą z innej wytwórni, np. ze wspomnianej manufaktury w Rörtrand. Inny sposób dekoracji, malowany farbą kobaltową, występuje wyłącznie na jednym naczyniu odkrytym w Elblągu. Na kołnierzu płaskiego talerza wykonane zostały, delikatną kreską, motywy kwiatowe, przedzielone drobnymi ulistnionymi gałązkami. W centrum lustra widoczny jest także drobny motyw kwiatowy z trzema główkami i lancetowatymi liśćmi (ryc. 10). Do tego ornamentu nie znaleziono bezpośrednich analogii. W przypadku tego talerza zachowała się szczęśliwie cała sygnatura, łącznie z monogramem malarza – litera „H”. Na tej podstawie możemy wnioskować, że autorem tej dekoracji był Eryk (Erik) Hellmann, wcześniej aktywny zawodowo w Stralsundzie i prawdopodobnie także w Szwecji. Kolejne dekoracje widoczne na wyrobach z Królewca zostały wykonane farbą manganową z wykorzystaniem motywów roślinnych. Są to duże, umieszczone na kołnierzu, ściankach i częściowo w lustrze talerza trzy kwiaty – róża, goździk i aster, przedzielone drobnymi kwiatami na ulistnionej gałązce (ryc. 11, 12). Podobny motyw został namalowany także w centrum lustra każdego z talerzy. Identyczny sposób zdobienia, z wykorzystaniem tych samych motywów, w takim samym układzie, lecz namalowany kobalem, został użyty do dekoracji talerzy płaskich i głębokiego pochodzących z jednego serwisu (ryc. 13, 14). Wszystkie te talerze (zarówno zdobione farbą kobaltową, jak i manganową) zostały pomalowane prawdopodobnie przez jednego dekoratora. Drobne różni- --- $^{27}$ H. Lungagnini, op. cit., nr kat. 38, 39, s. 130. $^{28}$ Ibidem, s. 130. $^{29}$ J. Brinckmann, op. cit., s. 51. ce widoczne w potraktowaniu szczegółów dekoracji, np. obecność lub brak żyłek na liściach, inne nieco kształty widoczne w malowaniu szczególnie drobnych elementów dekoracji, wynikają prawdopodobnie z czasu powstania tych talerzy. Malowane manganem zostały wykonane w 1785, natomiast te zdobione kobalem – w 1786 r. Elbląskie odkrycia wyrobów manufaktury Hofratha Ehrenreicha z Królewca miały miejsce na kilku zaledwie parcelach mieszczańskich i znaleziono je w niezbyt dużej liczbie, w porównaniu do innych znalezisk wyrobów ceramicznych z tego samego okresu. Świadczy to prawdopodobnie o ich małej popularności wśród mieszkańców miasta. Bardziej gustom elblążan z końca XVIII w. odpowiadały naczynia z fajansu delikatnego, przywożone bardzo licznie z wielu fabryk angielskich. Ich przemysłowa, masowa, produkcja spowodowała spadek cen, a tym samym stały się one konkurencją na rynku dla naczyń królewieckich. O bardzo dużej popularności fajansów angielskich świadczą również relacje z epoki. W angielskich Rocznikach Handlowych z 1765 r. czytamy: „Dawniej wszyscy jadaliśmy z talerzy robionych w Delft w Holandii; obecnie Holendrzy posługują się naszymi naczyniami ze Staffordshire. Stale zwiększanie się naszego eksportu do Holandii i krajów sąsiednich jest prawdziwie zadziwiające”$^{30}$. Na podstawie zachowanych i opracowanych kartotek miejskich$^{31}$ można spróbować prześledzić, jaki poziom materialny reprezentowali elbląscy użytkownicy wyrobów fajansowych z Królewca. Niewielka liczba parcel, na których odkryto te naczynia, powoduje, że nie jest to próba reprezentatywna i nie może służyć do przeprowadzania bardziej ogólnych szacunków statystycznych. Wyroby z manufaktury Hofrath Ehrenreich odkryto na parcelach: Kowalska 7, Bednarska 13, Garbary 13, Rzeźnicka 4, Rybacka 36. Wszystkie naczynia pochodzą z lat osiemdziesiątych XVIII w., a część z nich można bardzo dokładnie datować na rok 1785 i 1786. Kamienica położona przy ul. Kowalskiej 7 była od lat siedemdziesiątych XVIII w. i na początku XIX w. w posiadaniu średniozamożnego płociennika Gotfrieda Härtla, który w 1772 r. otrzymał prawo miejskie. W przypadku kolejnej parceli mieszczańskiej, położonej przy ul. Rybackiej 36, nie możemy tak dokładnie określić właściciela odkrytych tam naczyń. W połowie XVIII w. działka była w posiadaniu średniozamożnego Jana Maasa, a kolejnym właścicielem, jeszcze w tym samym stuleciu, był Jakub Hertel. Dla naczyń odkrytych w obrębie parceli przy ul. Rzeźnickiej 4 także nie można dokładnie określić ich właści- --- $^{30}$ E. Birkenmajer, Fajans europejski XVI–XX w., Gdańsk 1992, s. 41. $^{31}$ Kartoteki właścicieli parcel miejskich zostały opracowane przez zespół archiwistów z UMK w Toruniu, pod kierownictwem prof. A. Czacharowskiego, w latach 80. XX w. ciela. Od 1756 r. nieruchomość należała do średniozamożnego piwowara Jakuba Poselgera, wójta w 1762 r. Zmarł on w 1776 r., a działka prawdopodobnie przeszła w posiadanie jego syna, który był średniozamożnym kramarzem. Bednarska 13, liczona za dwie „erbe”, łącznie z sąsiedzką posesją Bednarska 12, w latach osiemdziesiątych XVIII w. była w posiadaniu radcy miejskiego Andrzeja Aundriana. Brak jest informacji o jego statusie materialnym. Natomiast posesja przy ul. Garbary 13 od około 1701 do 1818 r. należała do cechu kramarzy. Mimo skromnych danych archiwalnych, można jednak przypuścić, iż naczynia pochodzące z manufaktury Hofratha Ehrenreicha w Królewcu były nabywane głównie przez średniozamożnych mieszkańców elbląskich. Wyjątkiem jest tu jedna posesja, której właścicielem był cech kramarzy. Odkryte tam fajanse królewieckie były być może używane podczas spotkań cechowych. Wyroby manufaktury królewieckiej w europejskich placówkach muzealnych są okazami rzadkimi, również sporadycznie są towarami obrotu antykwarycznego. Powoduje to, że dzieje tych wytwórni nie były jak dotychczas przedmiotem bardziej dogłębnych studiów. Zaprezentowana powyżej charakterystyka odkrytych w Elblągu naczyń i skrótowe przedstawienie dziejów wytwórni Hofrath Ehrenreich są pierwszym opracowaniem w polskiej literaturze przedmiotu, a jednocześnie jej wyroby odkryte w Elblagu są obecnie największym znanim zbiorem naczyń tej manufaktury. Ryc. 1. Naczynie na kwiaty z manufaktury Hofrath Ehrenreich Źródło: Brinckmann 1896, s. 54. Ryc. 2. Talerz deserowy z manufaktury Hofrath Ehrenreich Źródło: Brinckmann 1896, s. 51. Ryc. 3. Waza (teryna) z fajansu delikatnego, manufaktura Hofrath Ehrenreich Źródło: Brinckmann 1896, s. 53. Ryc. 4. Owalny talerz z dekoracją kwiatową, ze zbiorów Danske Kunstindustrimuseum w Kopenhadze Źródło: Schulz-Berlekamp 2003, s. 29. Ryc. 5. Waza (teryna) z pokrywką ze zbiorów Staaatliche Museum zu Berlin Źródło: Schulz-Berlekamp 2003, s. 30. Ryc. 6. Sygnatura manufaktury Hofrath Ehrenreich w Królewcu, bez oznaczenia malarza Zbiory MAH w Elblągu. Fot. A. Grzelak. Ryc. 6a. Sygnatura manufaktury Hofrath Ehrenreich w Królewcu, z oznaczeniem malarza Ryc. 7. Talerz fajansowy z dekoracją roślinną (dzwonek w lustrze i gałązki chmielu na kołnierzu), manufaktura Hofrath Ehrenreich Zbiory MAH w Elblągu. Fot. A. Grzelak. Ryc. 8. Talerz fajansowy z dekoracją roślinną (dzwonek w lustrze i gałązki chmielu na kołnierzu), manufaktura Hofrath Ehrenreich Ryc. 9. Pokrywka teryny zdobiona motywem dzwonka Zbiory MAH w Elblągu. Fot. A. Grzelak. Ryc. 10. Talerz głęboki zdobiony drobnymi motywami kwiatowymi Ryc. 11. Talerz z motywami kwiatowymi (róża, goździk i aster) malowanymi manganem Zbiory MAH w Elblągu. Fot. A. Grzelak. Ryc. 12. Talerz z motywami kwiatowymi (róża, goździk i aster) malowanymi manganem Ryc. 13. Talerz z motywami kwiatowymi (róża, goździk i aster) malowanymi kobaltem Zbiory MAH w Elblągu. Fot. A. Grzelak. Ryc. 14. Talerz z motywami kwiatowymi (róża, goździk i aster) malowanymi kobaltem	3bdf2ae0-c40e-4a28-b125-e132bdacd544	finepdfs	2.876953	CC-MAIN-2024-51	http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-81b73a89-51f3-46b9-969a-829a1f4a11e2/c/KMW-4-2015-Marcinkowski.pdf	2024-12-03T15:44:10+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066139150.70/warc/CC-MAIN-20241203132814-20241203162814-00644.warc.gz	5,038,082	0.988536	0.999248	0.999248	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1940, 5452, 8427, 11468, 14733, 16484, 19222, 22007, 23437, 23729, 23977, 24186, 24485, 24637, 24842, 25047 ]	2	0
Studia i opracowania Barbara Godlewska-Bujok Uniwersytet Warszawski ORCID: 0000-0002-1167-0515 e-mail: email@example.com Dyskryminacja ze względu na korzystanie z niektórych uprawnień rodzicielskich. Nowe zadanie dla ustawodawcy w świetle dyrektywy 2019/1158* Discrimination on the basis of some parental rights. New tasks for the legislative bodies in the light of Directive 2019/1158 Streszczenie Abstract Artykuł dotyczy problemów wdrożenia dyrektywy 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów, której przepisy już w sierpniu 2022 roku będą musiały znaleźć odzwierciedlenie w polskich przepisach prawa pracy. Nie chodzi wyłącznie o obligatoryjne wydłużenie części urlopów z przeznaczeniem dla drugiego rodzica, ale również o wprowadzenie nowej podstawy dyskryminacyjnej oraz przeformułowanie dotychczas istniejących przepisów dotyczących uprawnień rodzicielskich. Warto również zauważyć, że dyrektywa 1158/19 rozszerza sferę opieki nad innymi niż dzieci osobami zależnymi lub przejściowo zależnymi. Słowa kluczowe prawo pracy, prawo europejskie, opiekunowie, zatrudnienie kobiet, pracujący rodzice, zasiłki, dyrektywa 2019/1158, work-life-balance JEL: K31 Uwagi wstępne W ostatnich latach uprawnienia związane ze sprawowaniem opieki nad osobami zależnymi są jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów prawa zatrudnienia w Polsce (Godlewska-Bujok, 2021, s. 976). Dotyczy to w szczególności sprawowania opieki nad dziećmi, również pełnoletnimi (np. art. 142 1 § 3 k.p.). Zmiany legislacyjne w tym zakresie są uzasadniane dyskursem demograficznym, skupiającym się na podwyższaniu spadającego wskaźnika dzietności, ale również dyskursem europejskim, skupiającym się na wzmacnianiu pozycji kobiet na rynku pracy i zasadami równego traktowania, choć ten dyskurs, mimo swojego nasilenia w latach 2013–2016, traci na widoczności. Gdyby jednak przeanalizować kluczowe zmiany w sys- PRACA I ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE/LABOUR AND SOCIAL SECURITY JOURNAL ISSN 0032-6186 The article concerns the problems of implementing Directive 2019/1158, the provisions of which will have to be reflected in Polish labour regulations already in August 2022. It is not only about the obligatory extension of some leaves for the other parent, but also about introducing a new discriminatory basis and reformulating the existing provisions on parental rights. It is also worth noting that Directive 2019/1158 extends the sphere of care over dependent or temporarily dependent persons other than children. Keywords labour law, European law, carers, employment of women, working parents, benefits, Directive 2019/1158, work-life-balance temie uprawnień rodzicielskich w Polsce, to okazałoby się, że to właśnie dyskurs europejski jest decydujący dla zmian legislacyjnych od okresu poprzedzającego przystąpienie Polski do Unii Europejskiej do chwili obecnej. Zmiany na rynku pracy i stosunkowo duży niedobór wykwalifikowanych pracowników, rozwój sektora usług i świadomości w zakresie równowagi w życiu zawodowym i rodzinnym (ang. work-life balance), powoduje, że grupa pracowników, która dotąd zasadniczo była traktowana jako kukułcze jajo 1 rynku pracy, znajduje się coraz częściej w sferze zainteresowania pracodawców i można zauważyć wzrost zainteresowania udzielaniem dodatkowych świadczeń rodzicielskich (Walczak i Godlewska-Bujok, 2021, s. 22 i n.). Wskazany wcześniej dyskurs europejski niewątpliwie jest związany z dynamiką zmian ustawodawstwa europejskiego. Ostatnią ważną, w pełni wdrożoną regulacją w tym zakresie była dyrektywa Rady 2010/18/UE z 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylająca dyrektywę 96/34/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. L 68 z 18.03.2010, s. 13–20). W 2019 roku przyjęto dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającą dyrektywę Rady 2010/18/UE (Dz. Urz. L 188 z 12.07.2019, s. 79–93), która mimo iż na pierwszy rzut oka nie wygląda jakoś szczególnie rewolucyjnie, to jednak wywołuje konsekwencje przynajmniej w kilku aspektach. To, że dyrektywa 2019/1158 wkrótce ma swój termin transpozycji, nie ulega wątpliwości. Przyjęta w 2019 r. powinna być wdrożona w sierpniu 2022 r. I niewątpliwie przyjęcie rozwiązań związanych z jej wdrożeniem stanowi wyzwanie dla ustawodawcy. Przyczyny zmian Jednym z najważniejszych elementów zmian prawa jest wskazanie ich przyczyny, celu oraz sposobu przyjęcia danej regulacji. W przypadku omawianej tu dyrektywy zmiana przyczyny i sposobu przyjęcia są niezwykle istotne. Jako cel poprzednio obowiązującej dyrektywy 2010/18 wskazywano lepsze godzenie pracy, życia prywatnego i rodzinnego przez pracujących rodziców oraz równość kobiet i mężczyzn w odniesieniu do ich szans na rynku pracy i traktowania w pracy w całej Unii Europejskiej (motyw 8 dyrektywy). Z kolei dyrektywa 2019/1158 została przyjęta, ponieważ uznano, że dotychczasowe środki wspierania zatrudnienia kobiet, w tym te określone w dyrektywie 2010/19, i wspieranie rozwoju ich kariery dzięki lepszym warunkom pozwalającym pogodzić obowiązki zawodowe z prywatnymi są niedostateczne (Parlament Europejski, 2017, s. 1–2, podobnie Bir, 2019, s. 89). Wpisuje się to przede wszystkim w instrumentarium Europejskiego Filara (Florczak i Otto, 2019, s. 14 i n.). Porównując założenia obu dyrektyw można stwierdzić, że dyrektywa 2019/1158 może być traktowana jako zmiana perspektywy polityki unijnej w zakresie polityki równościowej. Mówi się o degenderyzacji warstwy opiekuńczej w opiece w sferze prywatnej (por. Porte i in., 2020, s. 85, 87 i n.), choć mam wątpliwości, czy da się to łatwo zrobić na poziomie operacyjnym. Warto również zwrócić uwagę na sposób przyjęcia dyrektywy. Po raz pierwszy dyrektywa została przyjęta na podstawie propozycji Parlamentu i Rady, a nie — jak dotąd — w wyniku porozumienia dialogu społecznego (dyrektywa 2010/19 czy dyrektywa Rady 96/34/WE z 3 czerwca 1996 r. w sprawie porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez UNICE, CEEP oraz ETUC, Dz. Urz. L 145 z 19.06.1996, s. 4–9). Oczywiście nie oznacza to, że obecna dyrektywa jest w jakimś sensie lepsza niż poprzednie, ale wskazuje na zmianę paradygmatu w zakresie tematycznym dyrektywy. Wskazuje, moim zdaniem, na to, że problemy rodzicielstwa pracowników zostały dostrzeżone jako kluczowe dla rynku pracy, indywidualnych karier pracowników i pracownic, a także rozbudowania środowiska sprzyjającego rozwojowi postaw inkluzywnych w stosunkach pracy. Wymiar urlopów związanych z rodzicielstwem i ich koszty W najnowszej literaturze (np. Ludera-Ruszel, 2021; Olejniczak, 2021) dominuje dyskurs dotyczący zakresu zmian w uprawnieniach, jakie państwa członkowskie będą musiały wdrożyć. Najszerzej komentowany jest oczywiście wymóg z art. 4 dyrektywy 2019/1158 przyznania dwóch miesięcy urlopu rodzicielskiego w równym stopniu obojgu rodzicom, co jest rozszerzeniem wymogu zawartego w dyrektywie z 2010 r. W poprzedniej, jeszcze obowiązującej dyrektywie każdemu z rodziców przyznano tylko minimalnie jeden miesiąc urlopu rodzicielskiego, którego nie można przenieść na drugiego z rodziców. Wówczas, w 2013 r., polski ustawodawca wymóg nieprzenaszalności „europejskiego" urlopu rodzicielskiego (ang. parental leave) powiązał z urlopem wychowawczym (art. 186 § 4 k.p.). Takie rozwiązanie było przeze mnie krytykowane (Godlewska-Bujok, 2013, s. 52) z powodu powiązania go z najrzadziej wykorzystywanym urlopem, a do tego z urlopem bezpłatnym, co osłabiało ustanowiony dzięki niemu instrument wyrównywania szans kobiet na rynku pracy. Dyrektywa nie zabraniała przyjęcia takiej konstrukcji, ale moim zdaniem takie rozwiązanie legislacyjne było absolutnie sprzeczne z duchem dyrektywy 2010/18 i jej celami: lepszym godzeniem pracy, życia prywatnego i rodzinnego przez pracujących rodziców oraz równością kobiet i mężczyzn w odniesieniu do ich szans na rynku pracy i traktowania w pracy w całej PRACA I ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE/LABOUR AND SOCIAL SECURITY JOURNAL ISSN 0032-6186 Unii, przede wszystkim poprzez nierównoważenie szans. Obligatoryjność urlopu odpłatnego niewątpliwie stawiałaby kobiety i mężczyzn w lepszej sytuacji — kobiety, które mogłyby wcześniej wrócić do pracy, mężczyzn — z powodu czasu na budowanie więzi z dzieckiem oraz nieuchronności skorzystania z urlopu, co wytrącałoby pracodawcom instrumenty zastraszania pracowników, którzy chcieliby skorzystać z urlopu. Tymczasem tym, co wyróżnia dyrektywę 2019/1158, jest powiązanie tego „europejskiego" urlopu rodzicielskiego z jego obligatoryjną odpłatnością. To rzeczywiście ogranicza swobodę interpretacyjną państw członkowskich i rzeczywiście może się przyczyniać do częstszego wykorzystywania urlopu przez oboje rodziców (art. 5 dyrektywy 2019/1158), zgodnie z duchem już poprzednio obowiązującej dyrektywy. Oznacza to, że ustawodawca nie będzie mógł jej wpisać gdziekolwiek do systemu uprawnień, ale w konkretny odpłatny urlop — dotychczas istniejący lub nowo ustanowiony. Oczywiście powstaje pytanie, co w sytuacji gdy rodzicami dzieci są osoby niebędące w związku, ale uważam, że można byłoby przyjąć rozwiązanie podobne do tego przyjętego w przypadku urlopów wychowawczych i niekorzystania z okresu urlopu wychowawczego przez drugiego z uprawnionych rodziców (art. 186 § 9 k.p.). Jest to zadanie ustawodawcze w najbliższych miesiącach stojące przed rządem i Sejmem. Jest to również rozwiązanie, które łączy się z kosztami. O ile w tym przypadku pracodawcy nie ponoszą bezpośrednich kosztów (albo niewielkie w sytuacji wykorzystania przez pracownika nowego typu urlopu opiekuńczego lub zwolnienia opiekuńczego, o czym dalej) oprócz kosztów znalezienia zastępstwa i zastępstwa za pracownika, o tyle w kategoriach budżetów domowych taki obligatoryjny urlop może być korzystny finansowo. Inaczej jest z budżetem ZUS. Jeżeli weźmiemy pod uwagę dane podawane przez ZUS (2021), to średni zasiłek macierzyński w okresie styczeń–wrzesień 2021 r. wynosił 94,88 PLN (dane dotyczą osób pobierających zasiłek macierzyński, dodatkowy zasiłek macierzyński, zasiłek macierzyński z tytułu urlopu ojcowskiego i urlopu rodzicielskiego, a więc obejmują zarówno kobiety jak i mężczyzn). Z kolei średnia wysokość zasiłku macierzyńskiego w trakcie korzystania z urlopu ojcowskiego wynosiła 162,99 PLN (dane dotyczą wyłącznie mężczyzn pobierających zasiłek macierzyński z tytułu urlopu ojcowskiego). Widać wyraźną różnicę w wysokości stawki dziennej w obu powołanych danych, co można tłumaczyć dynamiką faktycznego wieku, tym że mężczyźni średnio zarabiają więcej niż kobiety (gender gap) oraz że dla nich wiek jest wyższy, a więc statystycznie pewnie zarabiają więcej. Kobiety również mają więcej przerw w zatrudnieniu, co nie podnosi wysokości zasiłku. Jeżeli zwrócimy uwagę na koszty ZUS, to one niewątpliwie wzrosną w związku z przedłużeniem okresu, w którym drugi z rodziców (najczęściej ojciec) będzie zobowiązany do korzystania z urlopu. Wybrane zagadnienia implementacji dyrektywy 2019/1158 Z pozoru dla polskiego ustawodawcy wprowadzenie w życie dyrektywy 2019/1158 wiele nie zmieni, a jednak uważne przyjrzenie się proponowanym przez ustawodawcę europejskiego instrumentom pokazuje, że spowodują one konieczność znowelizowania niektórych polskich przepisów. Polski system uprawnień rodzicielskich jest oparty na dwóch głównych odpłatnych urlopach — macierzyńskim i rodzicielskim, który w porównaniu z innymi krajami jest dość rozbudowany (por. Koslowski i in., 2021). Te filary polskiego systemu uprawnień rodzicielskich odpowiadają założeniom dyrektywy 2010/18 oraz dyrektywy 2019/1158 i w sumie kosmetyczne niemal zmiany kodeksu pracy i innych ustaw pozwolą na niemal pełną implementację dyrektywy 2019/1158 w zakresie wymiaru płatnych urlopów związanych z rodzicielstwem. Dyrektywa posługuje się definicjami urlopu rodzicielskiego (art. 4), urlopu ojcowskiego (art. 5) oraz urlopu opiekuńczego (art. 6). Pierwsze dwa mają swoje odpowiedniki wprost w polskim systemie prawa. Urlop opiekuńczy jest podobny do uprawnienia z art. 188 kodeksu pracy, z tym że dyrektywa przewiduje dla tego urlopu wymiar 5 dni w roku i nie określa zakresu osób objętych opieką. Może więc chodzić o inne osoby zależne lub osoby, które przejściowo stały się zależne, a polska regulacja przewiduje przyznanie tego uprawnienia wyłącznie osobom wychowującym dziecko do lat 14. Jest to w pewnej mierze uprawnienie podobne do polskiego zasiłku opiekuńczego na osoby dorosłe z ustawy zasiłkowej, ale w przepisie art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy zasiłkowej chodzi o chore osoby bliskie, a w dyrektywie nie występuje warunek choroby. Do tego dyrektywa wprowadza kategorię choroby jako wskazanie do przyznania uprawnienia w art. 7, który stanowi, że państwa członkowskie wprowadzają niezbędne środki w celu zapewnienia, aby każdy pracownik miał prawo do czasu wolnego od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika. Ustawodawca unijny określa pewne ograniczenie i stwierdza, że państwa członkowskie mogą ograniczyć prawo pracownika do czasu wolnego od pracy z powodu działania siły wyższej do określonej ilości czasu przypadającej na rok lub na konkretny przypadek, a więc to przepis art. 7 dyrektywy bardziej odnosi się do polskiego zasiłku opiekuńczego na osobę dorosłą. Nazwa tego nowego uprawnienia niewątpliwie będzie zależeć m.in. od odpłatnego lub nieodpłatnego charakteru, obwarowania zgodą lub brakiem zgody pracodawcy (jak w przypadku art. 167 2 k.p.), ale do celów dalszych rozważań nazwijmy go „zwolnieniem opiekuńczym", co oddaje możliwość nagłego skorzystania z uprawnienia przez pracownika. Podsumowując, w art. 6 i 7 dyrektywy 2019/1158 mamy do czynienia z zupełnie nowymi instrumentami, których w polskim systemie dotąd nie było. PRACA I ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE/LABOUR AND SOCIAL SECURITY JOURNAL ISSN 0032-6186 Rozszerzenie niektórych uprawnień w związku z rodzicielstwem Dyrektywa proponuje rozwiązania legislacyjne — niemal gotowe do przyjęcia. I tak artykuły 10–16 dyrektywy 2019/1158 określają instrumenty, które mają na celu zapewnić skuteczność przepisów, które zostaną wdrożone do systemów prawnych państw członkowskich na podstawie dyrektywy. Jednym z najważniejszych jest przepis zawarty w art. 10 § 3, który w gruncie rzeczy ustanawia nowy instrument dotyczący utrzymania stosunku pracy (lub innego stosunku zatrudnienia) w okresie przebywania przez pracownika na urlopie ojcowskim, rodzicielskim lub opiekuńczym, a więc proponuje rozwiązanie legislacyjne, które dotąd nie było stosowane. Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że instrument ten nie dotyczy urlopu macierzyńskiego. Podobny instrument funkcjonuje w polskim systemie prawnym w art. 177 § 3 k.p. w odniesieniu do przedłużania niektórych umów o pracę na czas określony i próbny do momentu porodu. Dyrektywa stanowi, że państwa członkowskie określają status umowy o pracę lub stosunku pracy na okres korzystania z urlopu ojcowskiego, rodzicielskiego lub opiekuńczego lub zwolnienia opiekuńczego, w tym w odniesieniu do uprawnień do zabezpieczenia społecznego, wraz ze składkami emerytalnymi, a jednocześnie zapewniają utrzymanie stosunku pracy w tym okresie. Oznacza to, moim zdaniem, konieczność przedłużenia umowy na czas określony, której termin zakończenia wypadłby w okresie urlopu rodzicielskiego lub ojcowskiego czy zwolnienia opiekuńczego, do czasu zakończenia okresu trwania tych uprawnień. Dyrektywa nie stanowi o ewentualnym zastosowaniu lub nie zasady wyrażonej w art. 25 1 § 1–3 k.p. dotyczącej ograniczeń w stosowaniu umów na czas określony i jej ewentualnego przekształcenia w umowę na czas nieokreślony. realnie znaczne obniżenie wynagrodzenia w stosunku do tego, jakie można byłoby mieć nie podejmując się opieki nad dzieckiem). Oczywiście urlop wychowawczy jest urlopem nieobowiązkowym, ale być może byłoby warto, aby ustawodawca rozważył przy okazji zmianę co do sformułowania tego przepisu, polegającą na powrocie do wynagrodzenia sprzed skorzystania z uprawnienia do urlopu wychowawczego, a nie z momentu rozpoczęcia pracy na danym stanowisku. Dyskryminacja ze względu na funkcje rodzicielskie W dyrektywie 2019/1158 istnieje wyraźnie wzmocniona ochrona przed dyskryminacją. Przepis art. 11 dyrektywy swoim brzmieniem przypomina raczej przepisy, które są zwykle spotykane w dyrektywach odnoszących się do równego traktowania w zatrudnieniu. Przepis ten narzuca państwom członkowskim wprowadzenie niezbędnych środków prawnych (przepisów) w celu zakazania mniej korzystnego traktowania pracowników z powodu wystąpienia przez nich z wnioskiem o urlop ojcowski, rodzicielski lub opiekuńczy albo zwolnienie opiekuńcze lub z powodu skorzystania z takiego urlopu albo skorzystania przez nich z elastycznej organizacji czasu pracy przewidzianej w art. 9 dyrektywy 2019/1158. W przypadku zwolnienia pracownika, który złożył wniosek o urlop lub skorzystał z urlopu, pracodawca musi podać te powody na piśmie. Ponadto dyrektywa przewiduje, że ciężar dowodu w podobnych przypadkach spoczywa na pracodawcy. Dyrektywa wprowadza również instrument już znany w polskim ustawodawstwie (art. 183 2 k.p.), a dotyczący warunków pracy i płacy po powrocie z urlopu ojcowskiego i urlopu rodzicielskiego wykorzystywanego przez drugiego z rodziców (art. 8 dyrektywy). Artykuł 10 § 2 dyrektywy 2019/1158 stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby po zakończeniu urlopu ojcowskiego, rodzicielskiego i opiekuńczego pracownicy byli uprawnieni do powrotu na swoje stanowisko lub na równorzędne stanowisko na warunkach nie mniej korzystnych, i do korzystania z wszelkiej poprawy warunków pracy, do której byliby uprawnieni, gdyby nie skorzystali z urlopu. Nie jest objęty zakresem dyrektywy okres urlopu wychowawczego, w przypadku którego przyjęto w Polsce nieco inną regulację, a więc „za wynagrodzeniem nie niższym od wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem", co nie zapewnia realizacji polityki płacowej wobec tego pracownika, podobnie jak w przypadku pracowników, którzy z uprawnienia nie korzystają. To oznacza relatywne zamrożenie warunków pracy i płacy na poziomie z momentu rozpoczęcia pracy na danym stanowisku (co może oznaczać Mamy tu do czynienia z wprowadzeniem nowej cechy wyróżniającej, która powinna być wprowadzona do art. 18 3a i kolejnych artykułów kodeksu pracy z odpowiednimi zastrzeżeniami. W praktyce może okazać się trudne np. informowanie pracowników przebywających na urlopach rodzicielskich o szkoleniach i dostępie do szkoleń ze względu na prawo do nieuczestniczenia w życiu przedsiębiorstwa przez pracownika przebywającego na wzmiankowanym urlopie i do ochrony życia prywatnego. Z pewnością ważne będzie tu podjęcie przez pracodawców odpowiednich polityk informacyjnych i prawnych w zakresie niedyskryminacji w związku z korzystaniem z urlopu ojcowskiego, rodzicielskiego i opiekuńczego, a także innych przewidzianych w dyrektywie 2019/1158 instrumentów opiekuńczych. Co wtedy z niepodlegających unijnej regulacji przepisami krajowymi dotyczącymi urlopów macierzyńskich, skoro ustawodawca wcześniej zdecydował o zbudowaniu szerokiego katalogu uprawnień, tj. urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, urlopu ojcowskiego? Czy aby zapewnić ochronę antydyskryminacyjną nie powinno się przyjąć podobnych rozwiązań regulujących ochronę podczas urlopu ojcowskiego, rodzicielskiego czy opiekuńczego? Można by stwierdzić, że dyskryminacja z powodu ciąży, korzystania z urlopu macierzyńskiego czy urlopu ojcowskiego jest związana z przesłanką płci i podlega ochronie na podstawie przepisów rozdziału IIa kodeksu pracy, a to dlatego, że przepisy te posługują się kryterium płci w określaniu uprawnień. Oczywiście urlop macierzyński może być PRACA I ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE/LABOUR AND SOCIAL SECURITY JOURNAL ISSN 0032-6186 również uprawnieniem przyznanym ojcu, ale dzieje się to generalnie wtedy, gdy matka nie jest uprawniona, nie jest w stanie lub nie chce tej opieki sprawować. Ponadto w stosunku do matki tytularne uprawnienie do urlopu macierzyńskiego należy traktować jako obowiązek prawny. Z kolei dyskryminacja w związku z urlopem rodzicielskim czy urlopem opiekuńczym nie ma związku z płcią pracownika, gdyż są to uprawnienia, które co do zasady przysługują obojgu rodzicom. I w takim właśnie kierunku powinno zmierzać polskie ustawodawstwo — nieróżnicowania co do przesłanki dobrowolności i przyznania takiego samego poziomu ochrony różnym pracownikom sprawującym funkcje rodzicielskie. Dyrektywa 1158/19 jest inna niż dotychczas powstające dyrektywy w zakresie równości. Nie wskazuje abstrakcyjnych wartości, jakimi są równość czy wyrównywanie szans mężczyzn i kobiet, ale raczej odwołuje się do wprowadzenia konkretnych instrumentów prawnych, które pozostawiają państwom członkowskim pewien margines stano-wienia. Odnoszą się jednak do konkretnych instrumentów prawnych, nie skupiają się na osiąganiu równości jako celu czy rezultatu dyrektywy, ale dają konkretny pomysł, jak tę (póki co nieosiągalną) równość osiągnąć w wyniku stosowania określonych w dyrektywie instrumentów. Przypisy/Notes * Artykuł powstał w ramach projektu finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki pod tytułem „Zasada zaspokajania bytowych i socjalnych potrzeb pracownika w zakładowych źródłach prawa pracy w odniesieniu do rodzicielstwa" (nr umowy UMO-2017/25/B/HS5/00940) w ramach konkursu „OPUS 13". Kierownikiem projektu był prof. UW dr hab. Krzysztof Walczak. 1 Według Wielkiego Słownika Języka Polskiego „pogard. kłopotliwa sprawa lub osoba niemile widziana, której chcielibyśmy się pozbyć", https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=20762 (25.09.2021). Bibliografia/References Bir, J. (2019). The future of Europe. ETUC. Godlewska-Bujok, B. (2021). Ochrona pracy kobiet i rodzicielstwa we współczesnym prawie pracy. W: M. Gersdorf i K. Rączka (red.), System prawa pracy. Tom III. Indywidualne prawo pracy. Część szczegółowa. Warszawa: Wolters Kluwer. Koslowski, A., Blum, S., Dobrotić, I., Kaufman, G. i Moss, P. (2021) 17th International Review of Leave Policies and Related Research 2021. Available at: www.leavenetwork.org/annual-review-reports/review-2021/DOI: 10.18445/20210817-144100-0 Ludera-Ruszel, A. (2020). EU Work-Life Balance Directive-the Challenges for Poland. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (12), 10–19. Olejniczak, D. (2021). Zakres zmian prawa polskiego mających na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów. Zeszyty Prawnicze BAS, 70(2), 184–190. https://doi.org/ 10.31268/ZPBAS.2021.30 Oliveira, Á., De La Corte-Rodríguez, M. i Lütz, F. (2020). The new Directive on Work-Life Balance: towards a new paradigm of family care and equality? European Law Review, 45(3), 295–323. Otto, M. i Florczak, I. (2019). Uniwersalizm postanowień Europejskiego Filaru Praw Socjalnych w zakresie sprawiedliwych warunków pracy-realny kierunek zmian czy fantasmagoria? Zagadnienia wybrane. Parlament Europejski (2017). Wniosek z dnia 26.04.2017: DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylająca dyrektywę Rady 2010/18/UE, COM(2017) 253 final, 2017/0085(COD), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex%3A52017PC0253, (1.06.2021). Porte, C. D. L., Larsen, T. P. i Szelewa, D. (2020). A Gender Equalizing Regulatory Welfare State? Enacting the EU's Work-Life Balance Directive in Denmark and Poland. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 691(1), 84–103. https://doi.org/10.1177/0002716220956910 Waddington, L. i Bell, M. (2021). The right to request flexible working arrangements under the Work-life Balance Directive — A comparative perspective. European Labour Law Journal, 20319525211038270. https://doi.org/10.1177/20319525211038270 Walczak, K. i Godlewska-Bujok, B. (2021). Zasada zaspokajania bytowych i socjalnych potrzeb pracownika w zakładowych źródłach prawa pracy w odniesieniu do rodzicielstwa/The principle of satisfying the living and social needs of the employee in the company's sources of law with respect to parenthood, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. https://www.wuw.pl/product-pol-15424-Zasada-zaspokajania-bytowych-i-socjalnych-potrzebpracownika-w-zakladowych-zrodlach-prawa-pracy-w-odniesieniu-do-rodzicielstwa-The-principle-of-satisfying-the-living-and-social-needs-of-theemployee-in-the-companys-sources-of-law.html Whittle, R. i Bell, M. (2002). Between social policy and Union citizenship: the Framework Directive on equal treatment in employment. European Law Review, 27(6), 677–691. ZUS (2021). Miesięczna informacja o wybranych świadczeniach pieniężnych — 2021 r. https://www.zus.pl/baza-wiedzy/statystyka/miesieczna-informacjao-wybranych-swiadczeniach-pienieznych (1.11.2021). Dr Barbara Godlewska-Bujok, adiunkt na Wydziale Zarządzania, w Katedrze Prawnych Problemów Administracji i Zarządzania. Jej zainteresowania badawcze dotyczą tworzenia prawa pracy i jego aksjologii, prawa pracy w działaniu, prawa socjalnego i wykonywania pracy przez kobiety. Jest autorką publikacji z zakresu prawa pracy i prawa spółdzielczego. Autorka książki „Skuteczność prawa zatrudnienia" i komentarza do ustawy o świadczeniach rodzinnych, współautorka komentarzy do kodeksu pracy oraz ustawy o spółdzielniach socjalnych, autorka lub współautorka artykułów z zakresu prawa pracy i prawa spółdzielczego. Na co dzień zajmuje się doradztwem prawnym i szkoleniami, a także współpracuje z organizacjami pozarządowymi, które służą pomocą osobom z grup defaworyzowanych. Dr Barbara Godlewska-Bujok, Assistant-professor at the Faculty of Management in the Department of Legal Problems of Administration and Management. Her research interests concern the creation of labor law and its axiology, labor law in action, social law and the performance of work by women. She is the author of publications in the field of labor law and cooperative law. She is the author of the book "Effectiveness of Employment Law" and commentary on the Act on Family Benefits, co-author of comments on the Labor Code and the Act on Social Cooperatives, author or co-author of articles on labor law and cooperative law. On a daily basis, she deals with legal counselling and training, and also cooperates with non-governmental organizations that provide assistance to people of disadvantaged groups.	<urn:uuid:4f7ffcf4-65f9-4ad5-91f0-8abb606d6eb2>	finepdfs	2.001953	CC-MAIN-2024-42	https://www.pwe.com.pl/pobierz.php?id=1791569870&mode=artykul	2024-10-04T11:46:23+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253306.52/warc/CC-MAIN-20241004103433-20241004133433-00656.warc.gz	856,182,427	0.999652	0.999922	0.999922	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2692, 8233, 14139, 20128, 26760 ]	1	0
Lidia Michalska-Bracha Działalność Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 w Galicji w latach 1882–1906 Niepodległość i Pamięć 23/4 (56), 73-92 2016 Artykuł został opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. Lidia Michalska-Bracha Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Działalność Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 w Galicji w latach 1882–1906 Słowa kluczowe powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830–1831, weterani powstań narodowych, towarzystwa weteranów w XIX w., obchody rocznic powstania listopadowego, Galicia Streszczenie Celem artykułu jest przybliżenie okoliczności powstania i różnych form aktywności Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 w Galicji w latach 1882–1906. Działalność tego Towarzystwa nie doczekała się wyczerpującego omówienia w dotychczasowej historiografii, choć umożliwia to bogata dokumentacja źródłowa przechowywana w archiwach lwowskich i krajowych. Myśl jego powołania zrodziła się w środowisku uczestników powstań narodowych w związku z obchodami 50. rocznicy powstania listopadowego w Galicji w 1880 r. Na terenie Galicji odnotowano wówczas ponad 180 żyjących weteranów powstania listopadowego. Towarzystwo, z główną siedzibą w Krakowie, miało terenowe oddziały, tzw. Delegacje, w kilku miastach galicyjskich, do najprężniej działających zaliczyć należy Delegację we Lwowie. W latach 1882–1906 skupiało ponad 600 członków. Prowadziło wielokierunkową działalność samopomocową, zajmowało się urządzaniem pochówków weteranów oraz współorganizacją obchodów rocznicowych i zjazdów weteranów. Udzieliło wsparcia finansowego, opieki, pomocy medycznej i innej dla ponad 160 byłych powstańców z terenu Galicji, wdów i sierot po nich. Zaprzestało swojej działalności z dniem 1 marca 1906 r., na skutek zmniejszającej się liczby członków i trudności w prowadzeniu dalszej działalności samopomocowej. Od tego momentu opiekę nad weteranami powstania listopadowego przejęło Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864 we Lwowie. Problematyka badawcza dotycząca działalności Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 wpisuje się w szerszy kontekst studiów historycznych nad dziejami stowarzyszeń weteranów polskich powstań narodowych w Galicji w dobie autonomicznej. O ile jednak w przypadku Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864 dysponujemy przynajmniej kilkoma publikacjami omawiającymi jego historię i działalność$^1$, to jeśli chodzi o Towarzystwo Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831, problematyka ta nie doczekała się niestety wyczerpującego omówienia w dotychczasowej historiografii$^2$. Skłania do tego natomiast dość interesująca dokumentacja źródłowa, w tym akta krakowskiego Towarzystwa i jego lwowskiej delegatury przechowywane w zbiorach Archiwum Narodowego w Krakowie oraz w archiwach lwowskich. Jest to dość istotny postulat badawczy, który pozwoli na źródłowe rozpoznanie co najmniej kilku zasadniczych kwestii badawczych, dotyczących organizacyjnych początków Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831, charakterystyki środowiska założycieli Towarzystwa, a także analizy form i przejawów jego aktywności w latach 1882–1906. Stowarzyszenia skupiające uczestników powstań narodowych, które powoływane zostały na terenie Galicji w latach osiemdziesiątych XIX stulecia cechowała trwałość struktur organizacyjnych i dość aktywna działalność dobroczynna na rzecz osiedlających się w Galicji powstańców listopadowych i styczniowych. Tak było zarówno w przypadku powołanego w Krakowie w 1882 roku Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 (TOWŻP z roku 1831), jak --- $^1$ L. Michalska-Bracha, Powstanie styczniowe w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego w okresie zaborów, Kielce 2003; M. Micińska, Galicjanie-zesłańcy po powstaniu styczniowym. Zesłanie w głąb Cesarstwa Rosyjskiego – Działalność księdata Ruczki – Powroty, Warszawa 2004. $^2$ A. Świątek, Powstańcy listopadowi w grobowcu weteranów 1831 i 1863 roku na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, [w:] Wokół powstania listopadowego. Zbiór studiów, red. H. Chudzió i J. Pezda, Kraków 2014, s. 419–433; L. Michalska-Bracha, Powstanie i pierwszy okres działalności lwowskiej Komisji Wykonawczej Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831, [w:] Znani i nieznani dziewiętnastowiecznego Lwowa. Studia i materiały, red. L. Michalska-Bracha, M. Przeniosło, Kielce 2014, s. 43–51. i Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864 (TWPUPP z r. 1863/1864), które założono we Lwowie w 1888 roku. W obydwu przypadkach podobne też były okoliczności powstania tych stowarzyszeń, które powoływano bądź to w związku z jubileuszem pięćdziesięciolecia powstania listopadowego, bądź z uroczystymi obchodami 25. rocznicy powstania styczniowego$^3$. Inicjatorami powstania Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 oraz Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864 byli przede wszystkim sami uczestnicy obydwu powstań narodowych, stąd też jednym z ważniejszych celów towarzystw była konsolidacja rozproszonego środowiska powstańców listopadowych i styczniowych oraz otoczenie ich opieką. Tylko w pierwszych rejestrach członków tych stowarzyszeń odnotowano w 1880 roku ponad 180 żyjących na terenie Galicji uczestników powstania listopadowego oraz 476 powstańców styczniowych w końcu 1888 roku$^4$. Porównując formy i przejawy aktywności obydwu stowarzyszeń warto zwrócić uwagę, iż Towarzystwo Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 stało się w pewnym sensie wzorem i punktem odniesienia dla powołanego w kilka lat później Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864, choć to drugie prowadziło o wiele szerszą i dłuższą trwającą działalność, bo do lat 30. XX wieku, oraz miało o wiele bardziej rozbudowane struktury organizacyjne$^5$. Co istotne, przejęło ono również czynności i fundusze rozwiązanego z dniem 1 marca 1906 roku Towarzystwa Opieki --- $^3$ A. Giller, Pięćdziesiąta rocznica powstania listopadowego, [w:] Wieniec pamiątkowypółwiekowej rocznicy powstania listopadowego, Raperswill 1885, z. 6.; A. Galos, Obchody 29 listopada w latach 1830–1880, [w:] Powstanie listopadowe 1830–1831. Geneza – uwarunkowania – bilans – porównania, pod red. J. Skowronka i M. Źmigrodzkiej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1983, s. 160–165. $^4$ Centralne Państwowe Historyczne Archiwum Ukrainy we Lwowie (dalej: CPHAUL), zesp. 195, inw. 1, sygn. 62. $^5$ O ostatnim okresie działalności lwowskiego TWPUPP z r. 1863/1864 por.: L. Michalska-Bracha, Komitet Opieki nad Uczestnikami Powstania 1863/64 we Lwowie (1932–1939), [w:] Znani i nieznani międzywojennego Lwowa. Studia i materiały, t. 1, pod red. M. Przeniosło, L. Michalskiej-Brachy, Kielce 2007, s. 93–110. Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831$^6$. Od tego momentu opieka nad wymagającymi pomocy uczestnikami powstania listopadowego znalazła się w kompetencjach Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania Polskiego z r. 1863/1864 we Lwowie, które w pewnym sensie stało się ideowym spadkobiercą stowarzyszenia skupiającego powstańców listopadowych. Pod względem formalnym natomiast przejęło obowiązki opieki nad weteranami powstania listopadowego z dniem 1 marca 1906 roku, a więc w momencie ustania działalności Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 w Krakowie$^7$. Jakie były zatem okoliczności powstania Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831? Inicjatywa powołania tego Towarzystwa zrodziła się w Krakowie pod wpływem atmosfery jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego. Pomimo tego, że Lwów przejął rolę centralnego miejsca rocznicowych uroczystości, obchody odbywały się także w Krakowie oraz w innych miejscowościach na prowincji$^8$. O ich przebiegu i zasięgu wiele wiemy z adnotacji prasowych (głównie „Gazety Narodowej”, natomiast mniej z krakowskiego „Czasu”), z rocznicowej publicystyki, a także ze sprawozdań starostów składanych na polecenie c. k. Namiestnictwa, które wprowadziło zresztą obostrzenia zakazujące organizowania publicznych obchodów rocznicowych$^9$. Jak podkreślał Agaton Giller, obchód jubileuszowy w Krakowie wypadł świetnie „pomimo niechęci pseudokonserwatystów”. Relacjonował dalej, że „Na próżno dziennik ich »Czas« przemawiał przeciwko święceniu rocznicy listopadowej i straszyl rządem, który nie może być przychylnym utrzymywaniu tradycji zbrojnych ruchów w narodzie”$^{10}$. --- $^6$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3005. $^7$ Ibidem, sygn. 3005, k. 1. $^8$ L. Michalska-Bracha, Organizatorzy obchodów rocznic powstań narodowych w latach osiemdziesiątych XIX stulecia we Lwowie, [w:] Znani i nieznani dziewiętnastowiecznego Lwowa. Studia i materiały, t. 3, red. L. Michalska-Bracha, M. Przeniosło, Kielce 2013, s. 143–156. $^9$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 6, sygn. 1153, k. 451. $^{10}$ A. Giller, op. cit., s. 661. W tych okolicznościach należy doszukiwać się więc przyczyn powołania organizacyjnych struktur Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831. To podczas obchodów rocznicowych pięćdziesięciolecia powstania listopadowego zorganizowano we Lwowie, w dniu 29 listopada 1880 roku pierwszy na tak dużą skalę zjazd uczestników powstania listopadowego$^{11}$. Była to inicjatywa ważna z wielu powodów. Zjazd z jednej strony był wyrazem podtrzymywania i manifestowania powstańczych idei i niepodległościowych tradycji, z drugiej strony natomiast stał się okazją do skonsolidowania rozproszonego środowiska uczestników powstania listopadowego nie tylko z terenu Galicji, ale także z pozostałych zaborów i z emigracji. Przy tej okazji zgłaszano coraz śmielej inicjatywy prowadzenia ewidencji żyjących jeszcze weteranów, a także propagowano sporządzanie wykazu zmarłych już osób, co miało wówczas niebagatelné znaczenie dokumentacyjne, ale i źródłowe dla rozwoju przyszłych badań historycznych nad powstaniem listopadowym. Jak podkreślał przy tej okazji Hieronim Kunaszowski (1806–1885), oficer z 1831 roku i autor klasycznego już dziś dzieła zawierającego biogramy uczestników powstania listopadowego: „Wyrwać z niepamięci, zapobiec zapomnieniu zgasłych uczestników tej historycznej walki nadarza się sposobność żyjącym i pozostaliym przez zebranie imion, jeżeli nie wszystkich, toć przynajmniej tych, o których wiedziano, że się na tej ziemi rodzili, tu walczyli, albo skąd inąd rodem, na tutejszych cmentarzyskach spoczęli”$^{12}$. Lwowski zjazd i generalnie całe obchody jubileuszowe przyczyniły się do konsolidacji środowiska i rejestracji żyjących powstańców oraz do upublicznienia i zamaneifestowania na szerszą skalę trudnego położenia i ciężkiej sytuacji materialnej byłych uczestników powstania listopadowego, którzy pozbawieni pracy, często w starszym wieku i schorowani wymagali i oczekiwały wsparcia oraz stałej opieki ze strony społeczeństwa$^{13}$. Wymiernym efektem rocznicowych obchodów pięćdziesięciolecia powstania listopadowego było zresztą --- $^{11}$ Ibidem, s. 628. $^{12}$ Por. m.in. H. Kunaszowski, Życiorysy uczestników powstania listopadowego zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania, Lwów 1880, s. 4. $^{13}$ A. Giller, op. cit., s. 601–602, 628. przekazanie przez lwowski „Komitet obchodów narodowych” składek na cel powołania w Krakowie towarzystwa skupiającego byłych uczestników powstania listopadowego$^{14}$. Z taką inicjatywą wystąpili lwowianie: Walerian Podlewski (1809–1885), weteran 1831 roku, poseł na sejm i członek Wydziału Krajowego oraz Alfred Młocki (1804–1882), uczestnik powstania listopadowego, radny Miasta Lwowa, poseł na Sejm Krajowy$^{15}$. Rocznicowe spotkania weteranów powstania listopadowego organizowano przy okazji tych obchodów także poza Lwowem. Takim przykładem jest wieczornica z udziałem ponad 70 byłych uczestników powstania listopadowego w Krakowie, w dniu 30 listopada 1830 roku. W gronie tym znajdowali się zresztą inicjatorzy krakowskiego Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831$^{16}$. Pośród nich był także Kalikst Horoch, późniejszy prezes TOWŻP z roku 1831 i jednocześnie przewodniczący krakowskiego Komitetu obchodów jubileuszu powstania listopadowego. To o nim pisał Giller, że jako „weteran i obywatel zasłużony, szanowany był nawet przez przeciwników. Jego to staraniom i pracy mamy do zawdzięczenia, że przeciwni obchodowi [w Krakowie – LMB], w końcu pogodzili się z jego myślą i dali się porwać patriotycznemu uniesieniu”$^{17}$. Na podstawie materiałów źródłowych wiemy, że położenie zamieszkałych na terenie Galicji weteranów powstania listopadowego trudne. Wielu z nich wymagało i oczekiwało materialnego wsparcia bądź stałej opieki medycznej. Sytuacja ta właściwie niczym nie różniła się od położenia weteranów powstania styczniowego, choć w tym przypadku skala problemu była większa, z uwagi na liczebność środowiska powstańców styczniowych. Analiza Statutów obydwu stowarzyszeń weteranów wskazuje na zbliżone formy i przejawy działalności na terenie Galicji$^{18}$. --- $^{14}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3008; sygn. 3005, k. 3–6. $^{15}$ R. Bielecki, Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 3, Warszawa 1998, s. 158. $^{16}$ „Czas”, nr 276, 1.12.1880, s. 2. $^{17}$ A. Giller, op. cit., s. 661. $^{18}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3008: Statut Towarzystwa opieki weteranów żołnierzy polskich z roku 1831, Kraków 1882; Statut Towarzystwa Wzaj.[emnej] Pomocy uczestników powstania polskiego 1863–64, Lwów 1888. Jest pewne, że początki funkcjonowania, a nawet organizacyjnego powołania Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 nie były łatwe. Pierwsze próby utworzenia towarzystwa, które miały miejsce jeszcze w 1881 roku napotkały na liczne utrudnienia formalno-prawne i polityczne, a wreszcie też na ostateczną odmowę rejestracji przez c.k. Namiestnictwo (reskrypt nr 35568, z dnia 7 lipca 1881 r.)$^{19}$. Zdecydowały o tym, tak jak miało to miejsce w przypadku jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego, przede wszystkim względy polityczne i obawa władz galicyjskich, by nowo powstające towarzystwo weteranów nie odgrywało zdecydowanej roli publicznej o politycznym charakterze. Pomimo tego, że w Statucie i dokumentacji Towarzystwa podkreślano jego zdecydowanie społeczną i dobroczzynną rolę, tj. niesienie pomocy i otaczanie opieką zamieszkałych na terenie Galicji i Wielkiego Księstwa Krakowskiego weteranów 1830–1831 roku. O takim nastawieniu władz świadczy wyraźnie zachowana korespondencja urzędowa Namiestnictwa ze starostami oraz Dyrekcji Policji we Lwowie, a także zapiski prowadzone niemal na bieżąco przez Agatona Gillerę, powstańca styczniowego, organizatora i uczestnika obchodów rocznicowych pięćdziesięciolecia powstania listopadowego.$^{20}$ W relacji z obchodów jubileuszu powstania listopadowego w 1880 roku podkreślał on$^{21}$ Trudności jakie stawiała policja przy udzielaniu pozwoleń na odczyty, sprawiły, iż takowe nie mogły być kontynuowane. Zachowanie się w ogóle władz rządowych w Galicji było niechętne obchodowi półwiekowej rocznicy powstania i starało się mu przeszkodzić. (...) „Policja nie dozwoliła użycia Sali teatralnej w teatrze hr. Skarbka we Lwowie na ceremonię oddania czci zasłużonym weteranom. Arcybiskup lwowski z polecenia władz odmówił kościoła katedralnego na odprawienie nabożeństwa. Okólnik zaś namiestnictwa do starostów na prowincji miał ten skutek, że bezwzględniejsi z nich zakazali urządzania obchodów, inni ograniczyli ich rozmiary. Ostatecznie do powołania Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 doszło w 1882 roku, choć nowy Statut towarzystwa --- $^{19}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3008, k. 92. $^{20}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 6, sygn. 1153, k. 451. $^{21}$ A. Giller, op. cit., s. 621. z 26 stycznia, nadal pozostawał w sprzeczności ze stanowiskiem Namiestnictwa co do wymogów formalnych$^{22}$. O ile jednak w przypadku obchodów jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego miejscem centralnych obchodów był Lwów, tak w przypadku towarzystwa weteranów i siedziby jego zarządu rolę wiodącą przejął Kraków. Kwestie te regulował szczegółowo Statut Towarzystwa, który określał również czas jego funkcjonowania na okres do końca lutego 1894 roku, następnie przedłużony został do końca lutego 1906 roku$^{23}$. Tylko na podstawie Statutu Towarzystwa oraz corocznych sprawozdań można wyszczególnić kilka wiodących kierunków jego działalności, w tym: rejestracja i prowadzenie ewidencji weteranów powstania listopadowego; udzielanie pomocy materialnej w postaci jednorazowych i stałych zapomóg oraz bezprocentowych pożyczek; opieka lekarska; zabezpieczanie zatrudnienia; urządzanie pochówków weteranów; umieszczanie wymagających stałej opieki w zakładach dobrotczynnych i przytułiskach$^{24}$. Weterani 1830–1831 przebywali w tych samych przytułiskach i zakładach na terenie Krakowa i Lwowa co uczestnicy powstania styczniowego, m.in. w krakowskim Zakładzie Dobroczynności oraz w Przytułisku Weteranów na Salwatorze, a także w Schroniskach na terenie Lwowa$^{25}$. Towarzystwo Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831 swoim zasięgiem obejmowało cały teren Galicji i skupiało nie tylko uczestników powstania listopadowego, ale wszystkich, którzy zadeklarowali swój udział w towarzystwie i opłacali składkę. W związku z tym już w listopadzie 1882 roku, a zatem po kilku miesiącach działalności, w wykazach członków Towarzystwa zapisanych było 584 osób, natomiast 1 grudnia 1882 roku już 603 członków$^{26}$. Pozyskiwano ich, w myśl rozporządzeń Statutu, stosując zasady weryfikacji oparte na ustnym bądź pisemnym poświadczeniu przez współuczestników --- $^{22}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3008, k. 92. $^{23}$ Ibidem, sygn. 3008; sygn. 3005. $^{24}$ Ibidem, sygn. 3008, k. 95. $^{25}$ K. Lewicki, Przytułisko weteranów powstania 1863/64 r. w Krakowie, Kraków 1949. $^{26}$ Państwowe Archiwum Obwodu Lwowskiego (dalej: PAOL), zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 30–31; „Dziennik Polski”, nr 266, 21.11.1882; nr 283, 12.12.1882. walki, bądź po okazaniu odpowiedniej dokumentacji o stanie służby. W krakowskich aktach Towarzystwa przechowywane są listy weteranów z prośbą o pomoc i przyjęcie w poczet członków. Powstańcy o istnieniu Towarzystwa dowiadywali się różną drogą, prywatną lub poprzez ogłoszenia prasowe. Na tej podstawie zwracali się do Towarzystwa o pomoc i wsparcie załączając dokumentację o swoim udziale w powstaniu i stanie służby, jak miało to miejsce w przypadku Antoniego Białkowskiego (Roman Szelest), który z listem do Kaliksta Horocha wystąpił o pomoc kilka miesięcy po założeniu Towarzystwa$^{27}$. Podobnie rzecz się miała w przypadku Stanisława Bentkowskiego, wpisanego na listę członków Towarzystwa w grudniu 1883 roku oraz Alojzego Wendy, który wsparcie od Towarzystwa otrzymywał w latach 1883–1884$^{28}$. Tylko w tym pierwszym okresie do 1 listopada 1882 roku pomoc uzyskało 76 weteranów zamieszkałych w Krakowie i Galicji Zachodniej oraz 90 z Galicji Wschodniej, łącznie wykazywano 166 potrzebujących wsparcia materialnego i opieki weteranów lat 1830–1831$^{29}$. Na koniec grudnia 1882 roku pod opieką TOWŻP z roku 1831 pozostawało łącznie 143 weteranów. W Krakowie – 77 i we Lwowie 66$^{30}$. Liczby te świadczą o tym, że ewidencjonowanie weteranów nabralo wówczas wyraźnego tempa, skoro w pierwszym potwierdzonym wykazie, przedstawionym na czwartym posiedzeniu Zarządu w dniu 21 maja 1882 roku, odnotowano tylko 44 nazwiska zweryfikowanych weteranów$^{31}$. Różne były biografie weteranów lat 1830–1831 oraz różne losy zanim na stałe osiedlili się w Galicji. Niektórzy przybyli tu z emigracji we Francji po wojnie francusko-pruskiej, inni zamieszki w Galicji powracając z zesłania. Niejednokrotnie, poza udziałem w powstaniu listopadowym, wykazywali się doświadczeniem nabytym w Wiośnie Ludów oraz w powstaniu styczniowym, tak jak np. --- $^{27}$ Archiwum Narodowe w Krakowie (dalej: ANK), Akta Przytuliska Weteranów Powstania 1863/1864 r. w Krakowie, sygn. 75: Akta Towarzystwa Weteranów z r. 1831 (dalej: APWP), k. 15–18, 29. $^{28}$ ANK, APWP, sygn. 75, k. 115–117, 133-187. $^{29}$ PAOL, zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 26; „Gazeta Narodowa”, nr 257, 10.11.1882. $^{30}$ PAOL, zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 29. $^{31}$ ANK, APTW, sygn. 75, k. 265–272. Mieczysław Darowski (1810–1889) – uczestnik powstania listopadowego i styczniowego; Bogusław Longchamps (1808–1888) – weteran powstania listopadowego, w powstaniu 1863 w organizacji cywilnej; Alfred Młocki (1804–1882) oraz Kazimierz Krasicki (1807–1882) – weterani powstania listopadowego i uczestnicy Wiosny Ludów. Struktura organizacyjna Towarzystwa opierała się na Zarządzie Towarzystwa, Ogólnym Zgromadzeniu i Wydziale Wykonawczym. Pierwsze Walne Zgromadzenie, w którym udział wzięło 70 osób, odbyło się 2 kwietnia 1882 roku. Wówczas też dokonano wyboru prezesa i członków Zarządu. Pierwszym prezesem Towarzystwa wybrany został Kalikst Horoch (1800–1883). Przed wybuchem powstania listopadowego służył w wojsku rosyjskim do 1826 roku, po czym osiadł w majątku Wrzawy. Podczas powstania listopadowego wstąpił do jazdy województwa sandomierskiego, a następnie znalazł się w sztabie gen. Kazimierza Dziekońskiego i korpusie gen. Hieronima Ramorino. Walczył pod Wawrem i Dębem Wielkim. Po powstaniu osiadł we Wrzawach, a następnie w Krakowie$^{32}$. Obok niego w gronie założycieli Towarzystwa znajdowali się: Paweł Popiel, Adolf Tetmajer, Marceli Jawornicki i dr Józef Majer$^{33}$. Struktura terytorialna oparta była na działalności Delegacji i Delegatów terenowych, których powoływano na terenie Galicji właściwie już w miesiąc od zakończenia rejestracji Towarzystwa, tj. od 5 kwietnia 1882 roku. Do końca tego roku pełnienie funkcji Delegatów powierzono aż 73 osobom, które swoje obowiązki wypełniały z różnym nateżeniem i skutecznością. Analiza sprawozdania z działalności Towarzystwa za rok 1882 dowodzi, że aktywnych w tym gronie była mniej niż połowa powołanych Delegatów, tj. 30$^{34}$. Do najprężniej i najwcześniej powołanych Delegacji należała Komisja Wykonawcza Lwowska z Walerianem Podlewskim (1809–1885), która formalnie działała od 1 czerwca 1882 roku i swoim zasięgiem obejmowała Galicję --- $^{32}$ J. Pachoński, Horoch Kalikst, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 9, Wrocław–Kraków–Warszawa 1960, s. 632; R. Bielecki, Słownik Biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 2, Warszawa 1996, s. 161; ANK, APTW, sygn. PW 76: Papiery Kaliksta Horocha. $^{33}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3008, k. 93; A. Świątek, op. cit., s. 420–423. $^{34}$ ANK, APWP, sygn. 75, k. 268. Wschodnią. Pod jej opieką znajdowało się w tym czasie 90 weteranów powstania listopadowego\textsuperscript{35}. Dość wcześnie powstały Delegacje w Tarnowie, w Krzeszowicach i w Bochni. W 1882 roku powołano także Delegata w Sokalu, którym został Wiktor Wiśniewski oraz Ignacy Żegota Krauss. To Wiktorowi Wiśniewskiemu (1822–1890), uczestnikowi powstania styczniowego z oddziałów Langiewicza i Jeziorańskiego, zawdzięczamy zresztą pozostawienie dokumentacji źródłowej rejestrującej jego działalność na rzecz powstańców listopadowych potrzebujących opieki i wsparcia. O swojej aktywności informował zresztą ogłaszając się na łamach prasy, m.in. „Gazety Narodowej” oraz „Dziennika Polskiego”, gdzie zamieścił kilka artykułów i odezw z cyklu: „W sprawie Towarzystwa Opieki Weteranów wojsk polskich z r. 1831”, propagujących akcję pomocy na rzecz byłych uczestników powstania. Zwracał uwagę na zbyt słabą i niewystarczającą pomoc społeczeństwa na rzecz weteranów. Przytaczał generalną liczbę członków Towarzystwa – 584 osób – podkreślając, że jest to liczba zbyt mała dla utrzymania i wspierania materialnego powstańców listopadowych. Wiśniewski postulował wówczas, aby społeczeństwo Galicji przekazywało comiesięcznie kwotę 3625 zł reńskich na utrzymanie weteranów. By osiągnąć tak znaczną dotację musiałyby wzrosnąć składki od obywateli na ten cel lub, jak proponował, 72 rady powiatowe powinny się opodatkować na rzecz towarzystwa na okres 11 lat „płatąc jednego centa od każdego guldena podatkowego”. Inicjatywa Wiśniewskiego w takim kształcie nie była możliwa do realizacji z wielu względów, w tym również prawnych. Jedyne co można było wprowadzić, to wydzielenie dotacji na cel TO-WŻP z roku 1831 z tzw. „funduszu powiatowego”\textsuperscript{36}. Źródła finansowania weteranów były w efekcie różnorodne: składki członkowskie, akcje i bale dobrowolne, uroczystości rocznicowe powstania listopadowego i styczniowego, darowizny, zapisy testamentowe, a wreszcie też, od 1883 roku stałe subwencje uchwalane przez Sejm Krajowy\textsuperscript{37}. Towarzystwo swoją pomocą i finanso- \textsuperscript{35} L. Michalska-Bracha, \textit{Powstanie i pierwszy okres…}, op. cit., s. 43–51. \textsuperscript{36} PAOL, zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 25, 30; „Gazeta Narodowa”, nr 190, 20.08.1882; nr 198, 30.08.1882; „Dziennik Polski”, nr 291, 21.12.1882; nr 266, 21.11.1882. \textsuperscript{37} PAOL, zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 31; „Dziennik Polski”, nr 283, 12.12.1882. wym wsparciem otaczało nie tylko weteranów listopadowych zamieszkałych na terenie Galicji, ale incydentalnie także tych, którzy przebywali w Zakładzie św. Kazimierza w Paryżu$^{38}$, jak miało to miejsce w 1883 roku$^{39}$. W pewnym zakresie wsparcia udzielano także na rzecz Komitetu Opieki nad Wydalonymi z Prus Polakami, który powołany został przy TOWŻP z roku 1831 w okresie rugów pruskich w 1886 roku$^{40}$. Krakowskie Towarzystwo rokrocznie organizowało zebrania weteranów w kolejne rocznice powstania listopadowego, tak jak miało to miejsce 29 listopada 1887 roku. Wybrano wówczas na trzyletnią kadencję nowy Zarząd Towarzystwa, w którym funkcję prezesa powierzono Marcelemu Jawornickiemu, zastępcą został Ksawery Konopka. Członkami Zarządu zostali wybrani: Ciechomski-Erard Wiktor; Gralewski Fortunat; Kłobukowski Antoni; dr Markiewicz Władysław; Edmund Różycki; ks. Kanonik M. Fox; Mieczysław Darowski; dr Ściborowski Władysław; Siedlecki Adolf; Tetmajer Adolf; Chwalibóg Kornel; hr. Męciński Józef$^{41}$. W przeciągu kolejnych lat w składzie Zarządu następowały zmiany podyktowane m.in. śmiercią weteranów. W 1889 roku do Zarządu wszedł Witalis Szpakowski w miejsce zmarłego 28 lutego 1889 roku we Lwowie Mieczysława Darowskiego, który to na kilka miesięcy przed śmiercią zamieszkał w Krakowie i zaproszony został do przyjęcia członkostwa w TOWŻP z roku 1831$^{42}$. W kolejnych latach, przy zachowanym dotychczasowym prezesie Towarzystwa, do Zarządu weszli: Fischer Władysław; Schwarz Henryk; Skirliński Jan; Ślęk Franciszek. W Komisji kontrolującej zasiedli: Mrazek Józef; Geisler Jan; Filochowski Hipolit$^{43}$. --- $^{38}$ Szerzej na temat weteranów powstania listopadowego w zakładach weteranów we Francji zob.: J. Szczepański, Weterani powstań narodowych w Zakładzie św. Kazimierza w Paryżu, Warszawa 2011. $^{39}$ PAOL, zesp. 90, inw. 1, sygn. 1, k. 33, 34; „Dziennik Polski”, nr 20, 25.01.1883; nr 35, 13.02.1883. $^{40}$ CPHAUL, zesp. 195, inw. 1, sygn. 82, k. 26. $^{41}$ „Kurier Lwowski”, nr 331, 29.11.1887, s. 2–3; nr 332, 20.11.1887, s. 3; „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1889”, R. 58, s. 175. $^{42}$ „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1890”, R. 59, s. 151, 207. $^{43}$ „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1895”, R. 64, s. 135. Większe zmiany we władzach TOWŻP z roku 1831 odnotowano w 1903 roku, kiedy funkcję prezesa objął hr. Józef Męciński, a wiceprezesa Konstanty Wiszniewski. W Zarządzie coraz częściej zasiedali też uczestnicy powstania styczniowego i członkowie lwowskiego TWPUPP z r. 1863/1864: dr Biesiadecki Stanisław; Ciechomski-Erard Wiktor; Fischer Władysław; dr Markiewicz Władysław; Klemensiewicz Edmund (członek TWPUPP z r. 1863/1864); poseł Józef Popowski (przewodniczący delegacji krakowskiej TWPUPP z r. 1863/1864); Schwarz Henryk; Skirliński Jan; dr Ślek Franciszek; Niewiarowski Władysław; Ignacy Kinel (TWPUPP z r. 1863/1864)$^{44}$. W zbliżonym kształcie Zarząd krakowskiego TOWŻP z roku 1831 przetrwał do 1906 roku, kiedy doszło do zakończenia działalności Towarzystwa. W piśmie do c. k. Namiestnictwa we Lwowie z dnia 13 marca 1907 roku Konstanty Wiszniewski, były zastępca prezesa TOWŻP z roku 1831, informował o rozwiązaniu Towarzystwa z dniem 1 marca 1906 roku. Wzmianka tej treści ukazała się także na łamach „Gazety Lwowskiej” (nr 45 z 24 lutego 1907 r.)$^{45}$. Od tego momentu opieka nad żyjącymi w Galicji weteranami powstania listopadowego przeszła do TWPUPP z r. 1863/1864 we Lwowie. Sprawa przejęcia opieki nad weteranami z lat 1830–1831 dyskutowana była na posiedzeniach TWPUPP z r. 1863/1864 we Lwowie właściwie już od pierwszych miesięcy 1906 roku. Mówił o tym na posiedzeniu Wydziału TWPUPP z r. 1863/1864 w dniu 13 marca 1906 roku ówczesny członek Wydziału, Bronisław Dulęba. Przedstawił sprawę posiedzenia TOWŻP z roku 1831 w Krakowie z 11 marca 1906 roku, gdzie uchwalono likwidację i rozdział funduszu Towarzystwa. Zajmowali się tym ze strony TOŻWP z roku 1831 – Józef Męciński oraz ze strony lwowskiego TWPUPP z r. 1863/1864 – Ignacy Kinel i Wojciech Biechoński$^{46}$. Powstańcy styczniowi, w ramach działalności lwowskiego TWPUPP z r. 1863/1864, zbierali składki na rzecz weteranów powstania listopadowego podczas uroczystych obchodów kolejnych --- $^{44}$ „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1904”, R. 73, s. 204. W kalendarzach na rok 1907 i 1906 brak danych na ten temat. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1905”, R. 74, s. 193. W kalendarzach na rok 1907 i 1906 brak danych na ten temat. $^{45}$ CPHAUL, zesp. 146, inw. 58, sygn. 3005, k. 1. $^{46}$ CPHAUL, zesp. 195, inw. 1, sygn. 7, k. 93. rocznic powstania listopadowego. Świadczą o tym zapisy w protokołach z posiedzeń Wydziału TWPUPP z r. 1863/1864 we Lwowie$^{47}$. Przekazany przez krakowskie TOWŻP z roku 1831 fundusz zasilił środki przyznawane od 1906 roku na rzecz weteranów powstania listopadowego i wdów po nich przez lwowskie TWPUPP z r. 1863/1864. Wiele na temat dyskutowano i to przytaczając konkretne przypadki przyznanej pomocy materialnej, na comiesięcznych posiedzeniach Wydziału TWPUPP z 1863/1864 r. w latach 1906–1909. Postulowano nawet, jak uczynił to członek Wydziału Ignacy Kinel, by w rachunkach prowadzonych przez Wydział TWPUPP z r. 1863/1864 wyodrębnić „fundusz 1830/1831 roku”$^{48}$. W 1908 roku pod opieką lwowskiego TWPUPP z 1863/1864 r. pozostawała m.in. wdowa po Stanisławie Filipkowskim, wygnańcu z Prus oraz Barbara Bracka, wdowa po weteranie 1831 roku$^{49}$. Funduszem tym lwowskie TWPUPP z r. 1863/1864 dysponowało nieprzerwanie również przez kolejne lata. Świadczy o tym dalsza korespondencja tego Towarzystwa ze stycznia 1909 roku z Dyrekcją Galicyjskiego Banku Hipotecznego we Lwowie, w sprawie bonifikaty za stratę poniesioną na kuponach wylosowanych obligacji$^{50}$. Sejm Krajowy uchwalił zresztą fundusz w wysokości 4 500 koron na coroczne zasiłki dla weteranów obydwu powstań narodowych. Wydział Krajowy tylko w 1911 roku z tego kredytu przyznał TWPUPP z r. 1863/1864 we Lwowie kwotę jednorazową w wysokości 2 500 koron na rzecz pomocy uczestnikom powstania listopadowego i styczniowego$^{51}$. Pomoc weteranów 1863 roku na rzecz powstańców listopadowych, wdów oraz sierot po nich prowadzona była nieprzerwanie, a jej intensywność uzależniona była od aktualnych potrzeb i położenia zgłaszających się osób do lwowskiego TWPUPP z r. 1863/1864. Towarzystwo weteranów 1863 roku przyjęło funkcję instytucjonalnego kontynuatora rozwiązanej w 1906 roku Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831, a także ideowego spadkobiercy. --- $^{47}$ Ibidem, sygn. 8, k. 10, 14. $^{48}$ Ibidem, sygn. 8, k. 45, 47. $^{49}$ Ibidem, sygn. 22, k. 119. $^{50}$ Ibidem, sygn. 45, k. 2. $^{51}$ Ibidem, sygn. 45, k. 19. Reasumując należy podkreślić, że charakterystyka różnych form i przejawów działalności TOŻWP z roku 1831 w latach 1882–1906 wydaje się niezwykle istotnym zagadnieniem badawczym, pozwalającym na pełniejsze rozpoznawanie funkcjonowania organizacji i środowisk weteranów powstań narodowych w Galicji w dobie autonomicznej. Umożliwia także wskazanie miejsca i roli, jaką TOŻWP z roku 1831 odegrało pośród powoływanych w II połowie XIX wieku na terenie Galicji stowarzyszeń i organizacji samopomocowych dla weteranów. Działalność Towarzystwa przyjmowała różne formy, od udzielania stałego lub jednorazowego wsparcia finansowego dla potrzebujących pomocy weteranów, wdów i sierot po nich, przez poszukiwanie pracy zarobkowej, zabezpieczanie opieki lekarskiej dla chorych i miejsca w zakładach dobroczynnych oraz przytułiskach dla osób wymagających stałej opieki, po organizowanie pogrzebów weteranów i opiekę nad zbiorowymi mogiłami powstańców listopadowych na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie oraz Rakowickim w Krakowie. Zresztą inicjatywa wyodrębnienia specjalnych kwater na obydwu cmentarzach przypadła na ten sam czas, kiedy rodził się pomysł powołania TOŻWP z roku 1831, tj. na jubileusz pięćdziesięciolecia powstania listopadowego. W grobowcu weteranów 1831 roku na Cmentarzu Rakowickim pochowano do 1905 roku co najmniej 74 powstańców listopadowych, natomiast w kwaterze „Żelaznej Kompanii” na Łyczakowie 47 żołnierzy do 1916 roku$^{52}$. Wszystkie te formy i przejawy aktywności TOŻWP z roku 1831 były porównywalne do działalności powołanego kilka lat później TWPUPP z r. 1863/1864, choć ich skala i zasięg był jednak mniejszy. Wreszcie też działalność TOŻWP z roku 1831 stała się jednym z istotniejszych przejawów kultywowania pamięci powstania listopadowego na terenie Galicji w dobie autonomicznej. Świadczą o tym nie tylko okoliczności powołania Towarzystwa, które przypadły na czas jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego w 1888 roku, ale także udział TOŻWP z roku 1831 w listopadowych obchodach rocznicowych oraz w organizacji corocznych zjazdów weteranów, które przypadały w kolejne rocznice 29 listopada. Współtworzon w ten $^{52}$ A. Świątek, op. cit., s. 428; S.S. Nicieja, Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986, Wrocław–Warszawa–Kraków 1988, s. 273. sposób trwałe podstawy tradycji powstania listopadowego, do czego nawiązywano nie tylko na przełomie XIX/XX stulecia, ale także w okresie późniejszym$^{53}$. Lidia Michalska-Bracha Bibliografia Źródła rękopiśmienne Centralne Państwowe Historyczne Archiwum Ukrainy we Lwowie zespół 195, inw. 1, sygn. 7; sygn. 8; sygn. 22; sygn. 45; sygn. 62; sygn. 82. zespół 146, inw. 6, sygn. 1153; inw. 58, sygn. 3005, sygn. 3008. Państwowe Archiwum Obwodu Lwowskiego zespół 90, inw. 1, sygn. 1. Archiwum Narodowe w Krakowie Zespół Akta Przytuliska Weteranów Powstania 1863/1864 r. w Krakowie, sygn. 75: Akta Towarzystwa Weteranów z r. 1831; sygn. PW 76: Papiery Kaliksta Horocha. Źródła drukowane Giller A., Pięćdziesiąta rocznica powstania listopadowego, [w:] Wieniec pamiątkowypółwiekowej rocznicy powstania listopadowego, z. 6, Raperswill 1885. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1889”, R. 58. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1890”, R. 59. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1895”, R. 64. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1904”, R. 73. „Kalendarz krakowski Józefa Czecha na rok 1905”, R. 74. Kunaszowski H., Życiorysy uczestników powstania listopadowego zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania, Lwów 1880, s. 4. Statut Towarzystwa opieki weteranów żołnierzy polskich z roku 1831, Kraków 1882. Statut Towarzystwa Wzaj.[emnej] Pomocy uczestników powstania polskiego 1863–64, Lwów 1888. --- $^{53}$ A. Giller, op. cit., passim; L. Michalska-Bracha, Organizatorzy obchodów rocznic powstań narodowych w latach osiemdziesiątych XIX stulecia we Lwowie…, op. cit., s. 143–156; eadem, „Zwyczaj narodowy czy fakt polityczny“? Wokół jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego we Lwowie, [w:] Galicia. Studia i materiały, red. S. Kozak, A. Kawalec, P. Sierżega, J. Kuzicki, Rzeszów 2015, s. 110–121; B. Wilk, Uroczystości patriotyczno-religijne w Krakowie w okresie autonomii galicyjskiej 1860–1914, Kraków 2006. Prasa „Czas” 1880, nr 276, 1 grudnia. „Dziennik Polski” 1882, nr 266, 21 listopada; nr 283, 12 grudnia; nr 291, 21 grudnia; 1883, nr 20, 25 stycznia; nr 35, 13 lutego. „Gazeta Narodowa” 1882, nr 190, 20 sierpnia; nr 198, 30 sierpnia; nr 257, 10 listopada. „Kurier Lwowski” 1887, nr 331, 29 listopada; nr 332, 20 listopada. Opracowania Bielecki R., Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. 2–3, Warszawa 1996–1998. Galos A., Obchody 29 listopada w latach 1830–1880, [w:] Powstanie listopadowe 1830–1831. Geneza – uwarunkowania – bilans – porównania, pod red. J. Skowronka i M. Żmigrodzkiej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1983. Michalska-Bracha L., Komitet Opieki nad Uczestnikami Powstania 1863/64 we Lwowie (1932–1939), [w:] Znani i nieznani międzywojennego Lwowa. Studia i materiały, t. 1, pod red. M. Przeniosło, L. Michalskiej-Brachy, Kielce 2007. Michalska-Bracha L., Organizatorzy obchodów rocznic powstań narodowych w latach osiemdziesiątych XIX stulecia we Lwowie, [w:] Znani i nieznani dziewiętnastowiecznego Lwowa. Studia i materiały, t. 3, red. L. Michalska-Bracha, M. Przeniosło, Kielce 2013. Michalska-Bracha L., Powstanie i pierwszy okres działalności lwowskiej Komisji Wykonawczej Towarzystwa Opieki Weteranów Żołnierzy Polskich z roku 1831, [w:] Znani i nieznani dziewiętnastowiecznego Lwowa. Studia i materiały, t. 4, red. L. Michalska-Bracha, M. Przeniosło, Kielce 2014. Michalska-Bracha L., Powstanie styczniowe w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego w okresie zaborów, Kielce 2003. Michalska-Bracha L., „Zwyczaj narodowy czy fakt polityczny”? Wokół jubileuszu pięćdziesięciolecia powstania listopadowego we Lwowie, [w:] Galicia. Studia i materiały, red. S. Kozak, A. Kawalec, P. Sierżega, J. Kuzicki, Rzeszów 2015. Micińska M., Galicjanie-zesłańcy po powstaniu styczniowym. Zesłanie w głąb Cesarstwa Rosyjskiego – Działalność księdza Ruczki – Powroty, Warszawa 2004. Nicieja S.S., Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786–1986, Wrocław–Warszawa–Kraków 1988. Pachoński J., Horoch Kalikst, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 9, Wrocław–Kraków–Warszawa 1960. Powstanie listopadowe 1830–1831. Geneza – uwarunkowania – bilans – porównania, pod red. J. Skowronka i M. Żmigrodzkiej, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1983. Society For The Polish Veteran Soldiers of 1831 in Austrian Galicia – activity during 1882–1906 Key words November uprising, Polish-Russian war of 1830–1831, national uprising veterans, veteran associations in the nineteenth century, november uprising anniversary commemorations, Austrian Galicia Abstract The article aims to describe the foundation context and various activities of the Society For The Polish Veteran Soldiers of 1831 in Austrian Galicia, between 1882 and 1906. The Society’s activity has not yet been described in satisfactory manner through historiography, in spite of a richly sourced documentation, stored in the archives of Lwów (Lviv/Lemberg) and in the country archives. The idea of creating the institution appeared among the circles of national uprising veterans, during the 50th anniversary commemoration of the November uprising in Austrian Galicia in 1880. In Austrian Galicia over 180 living veterans of the November uprising were noted to live at the time. The Society, with its chief office located in Cracow, maintained regional branches, the so called Delegations, in several towns of Austrian Galicia, among the most active of which was the Delegation in Lwów. During the period of 1882–1906, the Society counted over 600 members. It carried out a variety of activities regarding non-governmental, mutual aid, took care of funerals for the departed veterans and co-organised the anniversary commemorations and veteran meetings. Financial aid was provided, along with individual care, medical and other aid for over 160 former uprising soldiers from the area of Austrian Galicia, their widowed wives and orphaned children. It ceased activity on March 1st 1906 owing to the dwindling membership and complications regarding further activity of the non governmental aid. On that date, the care for November uprising veterans was taken over by the Polish Uprising Soldiers of 1863/1864 Society For Mutual Aid, with head office in Lwów. Tätigkeit der Gesellschaft für Betreuung der polnischen Soldaten-Veteranen aus dem Jahre 1831 in Galizien in den Jahren 1882–1906 Schlüsselwörter Novemberaufstand, polnisch-russischer Krieg 1830–1831, Veteranen der Nationalaufstände, Gesellschaften der Veteranen im 19. Jahrhundert, Gedenkfeiern zum Jahrestag des Novemberaufstands, Galizien Zusammenfassung Der Artikel hat zum Ziel, die Voraussetzungen des Aufstands und verschiedene Tätigkeitsformen der Gesellschaft für Betreuung der polnischen Soldaten-Veteranen aus dem Jahre 1831 in Galizien in den Jahren 1882–1906 näher darzustellen. Die Tätigkeit dieser Gesellschaft wurde in der Historiographie bislang noch nicht erschöpfend besprochen, obwohl zahlreiche Quelldokumente, die in den Archiven in Lemberg und in Polen aufbewahrt werden, es ermöglichen. Auf die Idee, die Gesellschaft zu gründen, kam im Jahre 1880 das Milieu der Teilnehmer der Nationalaufstände anlässlich der Gedenkfeier zum 50-jährigen Jubiläum des Novemberaufstands in Galizien. Es wurde damals festgestellt, dass mehr als 180 Veteranen des Novemberaufstands immer noch auf dem Gebiet von Galizien leben. Die Gesellschaft hatte ihren Hauptsitz in Krakau und ihre Niederlassungen, die sog. Delegationen, in einigen Städten von Galizien. Zu den am dynamischsten wirkenden Niederlassungen soll man die Delegation in Lemberg zählen. In den Jahren 1882–1906 vereinigte sie über 600 Mitglieder. Sie nahm zahlreiche und vielseitige Tätigkeiten im Bereich der Selbsthilfe auf, organisierte Beerdigungen der Veteranen und arbeitete bei der Organisation der Gedenkfeier des Jahrestages und der Veteranentreffen mit. Sie unterstützte und versorgte über 160 ehemalige Aufstandsteilnehmer aus dem Gebiet von Galizien, ihre Witwen und Waisenkinder finanziell, medizinisch und auf jede andere mögliche Art und Weise. Sie stellte ihre Aktivitäten am 1. März 1906 ein, da die Zahl der Mitglieder allmählich gesunken war und die Gesellschaft im Bereich der Selbsthilfe auf Schwierigkeiten gestoßen war. Seit diesem Tag wurde die Betreuung der Veteranen des Novemberaufstands durch die Gesellschaft für Gegenseitige Hilfe der Teilnehmer des Polnischen Aufstands 1863/1864 in Lemberg übernommen. Деятельность Общества Опеки над Ветеранами – Польскими Воинами с 1831 года в Галиции в 1882–1906 гг. Ключевые слова Ноябрьское восстание (Польское восстание 1830–1831 годов), Русско-польская война 1830–1831 годов, ветераны национальных восстаний, общества ветеранов в XIX веке, празднования годовщин Ноябрьского восстания, Галиция Краткое содержание Целью статьи является раскрытие перед читателем обстоятельств, связанных с восстанием, а также представление вниманию читателя различных форм деятельности Общества Опеки над Ветеранами, Польскими Воинами с 1831 года в Галиции на протяжении 1882–1906 гг. Деятельность этого Общества не дождалась до сегодняшнего дня исчерпывающего обсуждения в историографии, хотя богатая документация и источники, содержащиеся во львовском и отечественных (польских) архивах, дают такую возможность. Идея основания Общества родилась в среде участников национальных восстаний в связи с празднованием на территории Галиции в 1880 году 50-ой годовщины Ноябрьского восстания. На территории Галиции имелось к тому времени более 180 ныне живущих ветеранов Ноябрьского восстания. Общество, штаб-квартира которого находилась в Кракове, имело региональные отделения, так называемые Делегации, в нескольких городах Галиции, а к наиболее активным надлежит причислить Делегацию во Львове. В 1882–1906 гг. Общество объединяло более 600 членов. Общество вело многообразную деятельность, связанную с взаимопомощью, занималось организацией похорон ветеранов, а также соорганизацией празднования годовщин и проведения съездов ветеранов. Общество оказывало финансовую помощь, занималось попечительством, организовывало медицинскую и другие виды помощи более чем 160 бывших повстанцев с территории Галиции, вдовам и сиротам участников восстания. Общество прекратило свою деятельность с днём 1 марта 1906 года в связи с уменьшением количества членов и трудностями в проведении дальнейшей деятельности, связанной с взаимопомощью. С этого момента опеку над ветеранами Ноябрьского восстания приняло на себя Общество Взаимопомощи Участников Польского Восстания 1863/1864 годов во Львове.	<urn:uuid:258ab206-9ede-4107-853c-0e68180d36d1>	finepdfs	1.966797	CC-MAIN-2019-09	http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Niepodleglosc_i_Pamiec/Niepodleglosc_i_Pamiec-r2016-t23-n4_(56)/Niepodleglosc_i_Pamiec-r2016-t23-n4_(56)-s73-92/Niepodleglosc_i_Pamiec-r2016-t23-n4_(56)-s73-92.pdf	2019-02-21T22:16:08Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247511174.69/warc/CC-MAIN-20190221213219-20190221235219-00483.warc.gz	24,429,723	0.856164	0.999462	0.999462	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "deu_Latn", "rus_Cyrl" ]	pol_Latn	{}	true	[ 601, 2443, 4899, 7301, 9444, 11787, 14092, 16404, 18685, 20971, 23294, 25762, 28077, 30425, 32572, 34871, 36917, 39239, 40722, 43421, 45523 ]	1	0
STATUT STOWARZYSZENIA „MEDITERALMA" Rozdział I Postanowienia ogólne Stowarzyszenie działające na podstawie niniejszego statutu nosi nazwę „Mediteralma" zwane dalej Stowarzyszeniem i posiada osobowość prawną. Stowarzyszenie zrzesza osoby aktywne, zaangażowane w działania na rzecz budowy społeczeństwa otwartego, w szczególności w obszarach: 2. Wrażliwości na problemy społeczne, 1. Stosunków i edukacji międzykulturowej, 3. Socjologii, W swoich działaniach członkowie odwołują się w szczególności do źródeł cywilizacji europejskiej i jej fundamentu – kultury śródziemnomorskiej. 4. Kultury. Stowarzyszenie działa na podstawie przepisów ustawy "Prawo o stowarzyszeniach" z dn. 7 kwietnia 1989 r. (Dz.U. z 1989 roku, nr 20, poz. 104, z późniejszymi zmianami) i posiada osobowość prawną. Terenem działania Stowarzyszenia jest Rzeczpospolita Polska. Siedzibą Stowarzyszenia jest Warszawa. Stowarzyszenie może używać odznak i pieczęci na zasadach określonych w przepisach szczegółowych. Nazwa Stowarzyszenia i jej znak (logo) są prawnie zastrzeżone. Stowarzyszenie może być członkiem krajowych i międzynarodowych organizacji. O przystąpieniu do organizacji bądź wystąpieniu z nich decyduje Walne Zebranie Członków. Rozdział II Cele i sposoby działania Celami Stowarzyszenia jest sfera zadań publicznych uznana za działalność pożytku publicznego, obejmująca: Kulturę, sztukę, ochronę dóbr kultury i tradycji – w tym m.in.: organizacja, wspieranie i pobudzanie inicjatyw kulturalnych związanych z poznaniem kultur, tradycji i historii narodów Naukę, edukację, oświatę i wychowanie – w tym m.in.: 2) Inicjowanie wszelkich form aktywności społecznej, 1) Edukację międzykulturową, 3) Organizowanie i wspieranie badań naukowych związanych z poznaniem kultur, Działalność na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami – w tym m.in.: 4) Rozwój osobisty członków stowarzyszenia. 1) Tworzenie płaszczyzn dla poznania i porozumienia narodów Europy, 2) Dążenie do likwidacji barier utrudniających kontakty i porozumienie pomiędzy narodami Europy. Wspomaganie rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych. Działania na rzecz osób niepełnosprawnych, Rozwój świadomości obywatelskiej oraz upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji, Działalność wspomagającą rozwój gospodarczy w tym rozwój przedsiębiorczości – m.in. rozwijanie świadomości ekonomicznej i popieranie przedsiębiorczości, Podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej, kulturowej - w tym m.in.: Rozwijanie świadomości regionalnej, narodowej i europejskiej poprzez prezentowanie i popularyzację różnorodności kulturowej narodów i regionów europejskich, 10. Krajoznawstwo oraz organizację wypoczynku dzieci i młodzieży. Promowanie i wspieranie rozwoju postawy ﬁlantropii i działań wolontariatu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: 2. Organizowanie szkoleń, seminariów, imprez publicznych, konferencji, spotkań oraz warsztatów jak również innych form działalności, 1. Organizowanie koncertów, festiwali i innych imprez edukacyjno – kulturalnych służących popularyzacji trady cyjnych tańców i muzyki, 3. Wydawanie nagrań audio – video, popularyzujące dziedzictwo kultury europejskiej, w szczególności śródziemnomorskiej i pochodnej, 5. Prowadzenie działalności informacyjnej, w szczególności poprzez prowadzenie tematycznych portali internetowych oraz forów internetowych, 4. Integrację członków Stowarzyszenia poprzez aktywność kulturalną, rekreacyjną i towarzyską 6. Prowadzenie działalności wydawniczej; nauki języków, inicjowanie i popieranie przedsięwzięć popularyzatorskich w dziedzinie kultury, sztuki i turystyki, 8. Nawiązywanie kontaktów, współpracę i wymianę doświadczeń z innymi organizacjami w kraju i za granicą, 7. Prowadzenie archiwum gromadzącego wszelkie materiały dotyczące folkloru muzycznego i tanecznego 9. Nawiązywanie kontaktów i współpracę z autorytetami życia kulturalnego, politycznego i społecznego, władzami samorządowymi i państwowymi, organizacjami i instytucjami międzynarodowymi oraz kołami biznesu i przedsiębiorcami, Realizując cele statutowe Stowarzyszenie opiera się na społecznej pracy członków. Dopuszcza się jednak możliwość zatrudnienia przez Stowarzyszenie jego członków, w tym członków jego władz do realizacji konkretnych zadań. Stowarzyszenie może zatrudniać pracowników do prowadzenia swych spraw. 10. Organizowanie kształcenia i podnoszenia kwaliﬁkacji członków w dziedzinach i kierunkach ich zainteresowań, Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, na ogólnych zasadach określonych w odrębnych przepisach, w rozmiarach służących realizacji celów statutowych. Dochód z działalności gospodarczej Stowarzyszenia służy realizacji celów Statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków. Statutowa działalność Stowarzyszenia w części obejmującej działalność pożytku publicznego, nie jest, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. O działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873), działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów Prawa działalności gospodarczej – za wyjątkiem działalności w obszarach służących realizacji celów statutowych - i jest prowadzona jako działalność nieodpłatna lub odpłatna. Działalność nieodpłatną pożytku publicznego stowarzyszenia stanowi: Działalność odpłatną pożytku publicznego stowarzyszenia stanowi: Według deﬁnicji zawartej w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. O działalności pożytku publicznego i wolontariacie, działalnością nieodpłatną pożytku publicznego jest świadczenie usług, za które stowarzyszenie nie pobiera opłaty. Usługi należy rozumieć – według komentarza do ustawy – szeroko obejmując nimi także udzielanie wsparcia ﬁnansowego podmiotom należącym do kategorii określonych w statucie. Według deﬁnicji zawartej w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. O działalności pożytku publicznego i wolontariacie, działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie zadań należących do sfery zadań publicznych w ramach realizowanych przez stowarzyszenie celów statutowych, za które stowarzyszenie pobiera wynagrodzenie. Statutem tym zabrania się: 1. Udzielania pożyczek lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem stowarzyszenia w stosunku do jej członków, członków organów lub pracowników oraz osób, z którymi pracownicy pozostają w związku małżeńskim albo w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia albo są związani z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli – zwanych dalej „osobami bliskimi". 2. Przekazywania i wykorzystywania majątku stowarzyszenia na rzecz ich członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich, w szczególności, jeżeli przekazanie to następuje bezpłatnie lub na preferencyjnych warunkach. 3. Zakupu na szczególnych zasadach towarów lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osób bliskich. Rozdział III Członkowie, ich prawa i obowiązki Członkami Stowarzyszenia mogą być osoby ﬁzyczne i prawne. Członkowie Stowarzyszenia dzielą się na: 2) członków wspierających, 1) członków zwyczajnych, 3) członków honorowych. 1.Członkiem zwyczajnym może być osoba ﬁzyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawiona praw publicznych. na jego rzecz pomoc ﬁnansową lub rzeczową. Osoba prawna działa w Stowarzyszeniu przez swojego przedstawiciela. 2. Członkiem Stowarzyszenia może być cudzoziemiec mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i nie mający miejsca zamieszkania na tym terytorium. 3. Członkiem wspierającym może być osoba prawna zainteresowana działalnością Stowarzyszenia, która zadeklarowała 4. Członkiem honorowym może być osoba ﬁzyczna szczególnie zasłużona dla Stowarzyszenia, która wniosła wkład w rozwój idei i realizację celów statutowych Stowarzyszenia. 6. Tytuł członka honorowego nadaje Walne Zebranie Członków na wniosek Zarządu Głównego. 5. Członków zwyczajnych i wspierających przyjmuje w drodze uchwały Zarząd Główny na podstawie pisemnej deklaracji. 1. Członek zwyczajny Stowarzyszenia ma prawo do: 2) uczestniczenia w Walnym Zebraniu Członków oraz 1) czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach do wszystkich władz Stowarzyszenia; 3) wypowiadania się i wyrażania opinii we wszelkich kwestiach dotyczących działalności Stowarzyszenia; 5) korzystania z urządzeń, świadczeń i pomocy Stowarzyszenia; 4) uczestniczenia we wszelkich formach działania służących realizacji celów statutowych Stowarzyszenia; 6) uczestnictwa w kształtowaniu i realizacji programu Stowarzyszenia. 2. Członek zwyczajny obowiązany jest do: 2) regularnego opłacania składek i innych świadczeń na rzecz Stowarzyszenia, 1) przestrzegania statutu, regulaminów i uchwał władz Stowarzyszenia, 3) dbania o interesy i dobre imię Stowarzyszenia 1. Członek wspierający, z wyjątkiem czynnego i biernego prawa wyborczego, jak również obowiązku opłacania składek na rzecz Stowarzyszenia, posiada prawa i obowiązki określone w § 18. 3. Członek honorowy Stowarzyszenia ma wszystkie uprawnienia przysługujące członkom zwyczajnym za wyjątkiem czynnego i biernego prawa wyborczego i ponadto zwolniony jest z obowiązku opłacania składek na rzecz 2. Członek wspierający ma prawo brać udział z głosem doradczym obradach Zebrań Walnych, w posiedzeniach Zarządu i Komisji Rewizyjnej Stowarzyszenia. 1. Członkostwo w Stowarzyszeniu ustaje na skutek: uregulowaniu wszelkich zobowiązań odnośnie Stowarzyszenia, 1) dobrowolnej rezygnacji z przynależności do Stowarzyszenia, zgłoszonej na piśmie Zarządowi, po uprzednim 2) śmierci członka lub utraty osobowości prawnej przez członka wspierającego, 4)Wykluczenia 3) skreślenia z listy członków z powodu nieusprawiedliwionego zalegania z opłatą składek członkowskich lub innych zobowiązań, przez okres przekraczający 6 miesięcy, 2. W przypadku określonym w ust. 1 pkt 3 orzeka Zarząd Główny z własnej inicjatywy, a w przypadku określonym w ust. 1 pkt 4 orzeka Zarząd Główny na wniosek Sądu Koleżeńskiego podając przyczyny skreślenia lub wykluczenia. 3. Osoba wykluczona, skreślona lub osoba, której odmówiono prawa członkostwa ma prawo wniesienia odwołania do Walnego Zebrania Członków w terminie 7 dni od daty doręczenia stosownej uchwały. Rozdział IV Organy Stowarzyszenia Władzami naczelnymi Stowarzyszenia są: 2) Zarząd Główny, 1) Walne Zebranie Członków, 3) Komisja Rewizyjna, 1. Kadencja Zarządu Głównego, Komisji Rewizyjnej i Sądu Koleżeńskiego Stowarzyszenia trwa 2 lata, a ich wybór odbywa się w głosowaniu jawnym, bezwzględną większością głosów obecnych członków Walnego Zebrania Członków. 4) Sąd Koleżeński. 2. Uchwały Zarządu Głównego Stowarzyszenia, podejmowane są w głosowaniu jawnym, zwykłą większością głosów, przy udziale wszystkich członków Zarządu. 4. Uchwały Sądu Koleżeńskiego, podejmowane są w głosowaniu jawnym, bezwzględną większością głosów, przy obecności, co najmniej połowy ogólnej liczby uprawnionych członków (kworum). 3. Uchwały Komisji Rewizyjnej, podejmowane są w głosowaniu jawnym, bezwzględną większością głosów, przy obecności, co najmniej połowy ogólnej liczby uprawnionych członków (kworum). W przypadku ustąpienia, wykluczenia lub śmierci członka władz Stowarzyszenia w trakcie kadencji, skład osobowy władz jest uzupełniany poprzez przeprowadzenie wyborów na nieobsadzone stanowisko. Walne Zebranie Członków 2. W Walnym Zebraniu Członków biorą udział: 1. Walne Zebranie Członków jest najwyższą władzą Stowarzyszenia. 1) z głosem stanowiącym - członkowie zwyczajni, 1. Walne Zebranie Członków może być zwyczajne lub nadzwyczajne. 2) z głosem doradczym - członkowie wspierający i honorowi. 2. Sprawozdawcze Walne Zebranie Członków zwołuje się raz w roku, w terminie do 30 czerwca. 4. Obradami Walnego Zebrania kieruje Prezydium w składzie: przewodniczący, zastępca i sekretarz. 3. Walne Zebranie Członków obraduje wg uchwalonego przez siebie regulaminu obrad. 5. Prezydium Walnego Zebrania wybierane jest w głosowaniu jawnym, bezwzględną większością głosów obecnych członków spośród członków Stowarzyszenia, nie wchodzących w skład Zarządu Głównego i Komisji Rewizyjnej. 7. Zebranie Walne posiada moc podejmowania uchwał, gdy uczestniczy w nim, co najmniej połowa członków z prawem głosu. W przypadku nie zebrania wymaganej liczby uczestników Zarząd Stowarzyszenia zwołuje Zebranie Walne w II terminie. Zebranie Walne w II terminie jest ważne nie zależnie od ilości uczestniczących członków. 6. Członek ustępujących władz nie może wejść w skład Prezydium Walnego Zebrania Członków. 8. Uchwały Walnego Zebrania Członków zapadają w głosowaniu jawnym, zwykłą większością głosów. Do kompetencji Walnego Zebrania w szczególności należy: 2) uchwalanie regulaminów władz Stowarzyszenia, 1) uchwalenie statutu i jego zmian, 3) wybór i odwoływanie członków władz Stowarzyszenia, 5) ustalanie wysokości składek członkowskich, 4) rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozdań władz Stowarzyszenia, 6) podejmowanie uchwały o rozwiązaniu Stowarzyszenia i przeznaczeniu jego majątku, 7) nadawanie tytułu Członka Honorowego Stowarzyszenia. 1. Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków zwołuje Zarząd Główny: 2) na żądanie Komisji Rewizyjnej, 1) z własnej inicjatywy, 3) na pisemny wniosek 10 członków zwyczajnych. 3. Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków obraduje wyłącznie nad sprawami, dla których zostało zwołane. 2. Zarząd Główny jest zobowiązany zwołać Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków w ciągu 2 miesięcy, od dnia otrzymania żądania lub wniosku określonego w ust. 1 pkt 2 i 3. 4. O miejscu, terminie i porządku obrad Walnego Zebrania Członków Zarząd Główny powiadamia członków, co najmniej na 7 dni przed terminem zebrania. Zarząd Główny 2. Zarząd Główny składa się z 5 członków: Prezesa, oraz czterech Członków Zarządu 1. Zarząd Główny jest naczelną władzą Stowarzyszenia. Kieruje on całokształtem działalności Stowarzyszenia, zgodnie z uchwałami Walnego Zebrania Członków, reprezentuje je na zewnątrz i ponosi odpowiedzialność przed Walnym Zebraniem Członków. 3. Osobami uprawnionymi do reprezentowania, składania oświadczeń i zaciągania zobowiązań o charakterze majątkowym w imieniu Stowarzyszenia, są: Jednoosobowo Prezes Zarządu, 4.Zaciąganie zobowiązań bądź dokonywanie czynności rozporządzających powyżej 5 000,00 zł wymaga uchwały Zarządu podjętej kwaliﬁkowaną większością 4/5 głosów. Dwuosobowo – pozostali członkowie Zarządu. 5. Prezes kieruje działalnością Stowarzyszenia w okresie między posiedzeniami Zarządu. 7. Posiedzenia Zarządu Głównego odbywają się nie rzadziej niż 4 razy w roku. 6. Zasady działania Zarządu ustala Statut Stowarzyszenia. Do zakresu działania Zarządu Głównego należy: 2) ustalanie budżetu Stowarzyszenia, 1) realizacja uchwał Walnego Zebrania Członków, 3) sprawowanie zarządu nad majątkiem Stowarzyszenia, 5) podejmowanie uchwał w sprawach przyjmowania, skreślania i wykluczania członków, 4) zwoływanie Walnego Zebrania Członków, 6) składanie sprawozdań ze swej działalności na Walnym Zebraniu Członków, 7) uchwalanie regulaminów przewidzianych w statucie, Komisja Rewizyjna 2. Komisja Rewizyjna składa się z 3 członków: Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej, oraz dwóch członków Komisji Rewizyjnej. 1.Komisja Rewizyjna jest organem Stowarzyszenia powołanym do sprawowania kontroli nad jego działalnością. Do zakresu działania Komisji Rewizyjnej należy: 2) występowanie do Zarządu z wnioskami wynikającymi z przeprowadzonych kontroli, 1) kontrolowanie całokształtu działalności Stowarzyszenia, 3) prawo żądania zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków w razie stwierdzenia nie wywiązywania się przez Zarząd z jego statutowych obowiązków, a także prawo żądania zwołania posiedzenia Zarządu, 5) składanie na Walnym Zebraniu Członków wniosków o udzielenie (lub odmowę udzielenia) absolutorium naczelnym władzom Stowarzyszenia, 4) zwołanie Walnego Zebrania Członków, w razie nie zwołania go przez Zarząd w terminie ustalonym statutem, 6) składanie sprawozdań ze swej działalności na Walnym Zebraniu Członków, 1. Członkowie Komisji Rewizyjnej nie mogą pełnić innych funkcji we władzach Stowarzyszenia. 3. Komisja Rewizyjna ma prawo żądania od członków i władz Stowarzyszenia wszystkich szczebli złożenia pisemnych 2. Komisja Rewizyjna działa na podstawie Statutu Stowarzyszenia. lub ustnych wyjaśnień dotyczących kontrolowanych spraw. Sąd Koleżeński 2. Sąd Koleżeński wybiera ze swego grona przewodniczącego. 1. Sąd Koleżeński składa się z 3 członków wybranych przez Walne Zebranie Członków spoza członków Zarządu i Komisji Rewizyjnej. 3. Sąd Koleżeński może w miarę potrzeb ustanowić inne funkcje w ramach swego składu. Sąd Koleżeński rozpatruje i rozstrzyga sprawy członków Stowarzyszenia w zakresie: 2) sporów powstałych między członkami Stowarzyszenia na tle praw i obowiązków wynikających z ich przynależności do Stowarzyszenia. 1) naruszenia przez członków Stowarzyszenia obowiązków wynikających ze statutu i uchwał władz Stowarzyszenia; 1.Sąd Koleżeński może orzekać karę upomnienia; 1) skierować do Zarządu Głównego wniosek o wykluczenie ze Stowarzyszenia; 2. W sprawach większej wagi Sad Koleżeński może: 2) skierować do Walnego Zebrania Członków wniosek o pozbawienie członka honorowego tytułu. 3. Od orzeczenia Sądu Koleżeńskiego przysługuje odwołanie do Walnego Zebrania Członków w terminie 30 dni od daty dostarczenia odpisu orzeczenia. Rozdział V Majątek i fundusze Majątek Stowarzyszenia stanowią nieruchomości, ruchomości i fundusze. 1) składki członkowskie, 1. Źródłami powstania majątku Stowarzyszenia są: 2) darowizny, zapisy i spadki, 4) dotacje, 3) wpływy z działalności statutowej Stowarzyszenia w tym dochody z własnej działalności i dochody z majątku Stowarzyszenia, 5) efekty pracy umysłowej i twórczej członków stowarzyszenia wykonane na rzecz Stowarzyszenia. 3. Stowarzyszenie prowadzi gospodarkę ﬁnansową oraz rachunkowość, zgodnie z obowiązującymi przepisami. 2. Składki członkowskie powinny być wpłacane do końca lutego każdego roku. Nowo przyjęci członkowie wpłacają składki, wg zasad określonych przez Zarząd Główny, w ciągu 4 tygodni od otrzymania powiadomienia o przyjęciu na członka Stowarzyszenia. Wysokość składek określa Walne Zgromadzenie. 4. Majątkiem oraz funduszami Stowarzyszenia dysponuje Zarząd w ramach rocznego planu budżetowego. Rozdział VI Zmiana statutu i rozwiązanie Stowarzyszenia 1. Uchwalenie statutu lub jego zmiana oraz podjęcie uchwały o rozwiązaniu Stowarzyszenia przez Walne Zebranie Członków wymaga kwaliﬁkowanej większości 2/3 głosów. 3. W sprawach dotyczących rozwiązania i likwidacji Stowarzyszenia, nie uregulowanych w statucie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 1989 r. Nr 20 poz. 104 z późniejszymi zmianami. 2. Podejmując uchwałę o rozwiązaniu Stowarzyszenia Walne Zebranie Członków określa sposób przeprowadzenia likwidacji oraz przeznaczenia majątku Stowarzyszenia.	<urn:uuid:7fd1735b-5393-452a-a571-e6b570340439>	finepdfs	1.913086	CC-MAIN-2018-30	http://www.mediteralma.org/dok/Statut_Mediteralma.pdf	2018-07-18T05:11:43Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-30/segments/1531676590051.20/warc/CC-MAIN-20180718041450-20180718061450-00168.warc.gz	494,102,121	0.999966	0.999977	0.999977	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2152, 7194, 9845, 13286, 16538, 19187 ]	1	2
LATO NA PODWÓRKU - REGULAMIN PROJEKTU 2024 § 1 Informacje ogólne 1. Organizatorem projektu Lato na podwórku (zwanego dalej jako „Projekt") jest Fundacja Ładne Historie (zwana dalej jako "Organizator"), podmiot z siedzibą w Świdnicy (58-100), przy ulicy Aleja Niepodległości 12a/1, reprezentowany przez Annę Gerus - członkinię zarządu. 2. Projekt jest realizowany dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, ze środków gminy Miasta Świdnica oraz ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Korpusu Solidarności – Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Długoterminowego na lata 2018-2030. 3. Koordynatorki projektu: Anna Kubinka, Beata Kuzera: firstname.lastname@example.org , tel. 515178033; email@example.com , tel.601683552; 4. W ramach Projektu realizowane są zajęcia edukacyjno-animacyjne na podwórkach szczegółowe lokalizacje i dni tygodnia, w których prowadzone są zajęcia wymienione są w § 2 ust. 1. 5. Wzięcie udziału w którymkolwiek z wydarzeń objętych niniejszym regulaminem jest równoznaczne z wyrażeniem dobrowolnej zgody na utrwalanie i wykorzystanie wizerunku, głosu i wypowiedzi – w postaci nagrań audiowizualnych i/lub dokumentacji fotograficznej – a także wykorzystania wszelkich materiałów i utworów, na których zostanie utrwalony wizerunek uczestnika/uczestniczki w celach niekomercyjnych: promocji i komunikacji, dokumentacji i archiwizacji, a także ewentualnych rozliczeń z podmiotami publicznymi i prywatnymi, które dotyczą prowadzenia projektu. Uczestnik/czka powyższej zgody udziela nieodpłatnie, tym samym zrzeka się wszelkich roszczeń (istniejących i przyszłych), w tym również o ewentualne wynagrodzenia, względem uczestnika/czki z tytułu wykorzystywania ich wizerunku/głosu/wypowiedzi na potrzeby określone w powyżej. § 2 Zajęcia edukacyjno-animacyjne 1. Zajęcia o charakterze edukacyjno-animacyjnym (dalej „Zajęcia") realizowane w ramach Projektu odbywają się w plenerze, trwają 9 tygodni, od 24 czerwca do 23 sierpnia 2024, w godzinach 16:30-19:30, w pięciu lokalizacjach: * poniedziałek: Osiedle Zarzecze (boisko przy ul. Kilińskiego za blokami TBS) * wtorek: Osiedle Zawiszów (skwer przy Szkole Podstawowej nr 1) * środa: Osiedle Młodych (boisko przy ul. Kozara-Słobódzkiego 21) * czwartek: Park przy ul. Gdyńska/Parkowa * piątek (dedykowany dla dzieci z Ukrainy): Boisko na terenie Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich przy ul. Sprzymierzeńców 1/2 2. W sytuacji niesprzyjającej pogody (m.in. deszcz, mokra trawa po deszczu, prognoza burzowa) zajęcia odbywają się w lokalizacjach zastępczych, o czym Organizator informuje w dniu zajęć poprzez swoje profile w social mediach (Facebook, Instagram). Lokalizacje zastępcze dla poszczególnych podwórek: * poniedziałek: Salka parafialna, ul. Rolnicza 9 * wtorek: hol Szkoły Podstawowej nr 1, ul. Galla Anonima 1 * środa: Klub Seniora, ul. Kozara-Słobódzkiego 19 * czwartek: Dzienny Dom Senior-Wigor, ul. Saperów 27 * piątek: Schronisko dla Nieletnich przy ul. Sprzymierzeńców 1/2 3. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany godzin oraz lokalizacji zajęć lub ich odwołania w trakcie trwania projektu w dowolnym momencie bez podania przyczyny. 4. Zajęcia mają charakter otwarty, nie wymagają zapisów, są bezpłatne i odbywają się niezależnie od liczby uczestników. 5. Zajęcia skierowane są do dzieci w wieku 5-15 lat (zwanych dalej łącznie jako „uczestnicy" lub „uczestniczki"). 6. Zajęcia prowadzone są każdorazowo przez dwie animatorki przy wsparciu wolontariuszy/ek, działających w imieniu Organizatora. 7. Organizator zapewnia materiały niezbędne do przeprowadzenia zajęć, w tym papierowe karty edukacyjne przeznaczone dla uczestników/czek zajęć. Uczestnicy/czki zajęć mogą zabrać do domu wyłącznie swoje prace wykonane podczas zajęć. 8. Organizator w czasie trwania zajęć zapewnia uczestnikom/czkom wodę do picia. 9. W ramach zajęć realizowane są bloki edukacyjne, animacyjne, artystyczne oraz ruchowe. 10. Zajęcia nie mają charakteru opiekuńczo-wychowawczego. 11. W drodze na zajęcia, w trakcie trwania zajęć oraz w drodze powrotnej do domu, rodzic/opiekun prawny ponosi pełną odpowiedzialność za swoje dziecko. Udział uczestnika/czki w zajęciach prowadzonych przez animatorki nie zwalnia rodzica/opiekuna z odpowiedzialności i opieki nad dzieckiem przez cały czas ich trwania. 12. Poprzez udział uczestnika/czki w zajęciach, rodzic/opiekun potwierdza, że jego/jej stan zdrowia pozwala na aktywne uczestnictwo w różnych formach aktywności, w tym zabawach ruchowych. 13. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy przyniesione przez uczestników/czki na zajęcia, za ich uszkodzenia jak i zagubienia. § 3 Postanowienia końcowe 1. Organizator nie odpowiada za naruszenie przez osoby trzecie dóbr osobistych uczestników projektu, w tym szkody wyrządzone z powodu utrwalania i wykorzystania ich wizerunku. 2. Organizator na bieżąco monitoruje aktualne wytyczne dotyczące obostrzeń związanych z pandemią COVID-19 i stosuje wymagane środki ostrożności podczas realizacji projektu. 3. Organizator utrwala przebieg zajęć edukacyjno-animacyjnych na podwórkach na całym jego terenie dla celów dokumentacji oraz promocji projektu Organizatora. Dane osobowe w zakresie wizerunku będą przetwarzane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) w celu informacyjnym, promocyjnym i publikacji na stronach internetowych i profilach w serwisach społecznościowych Organizator podmiotów współpracujących, prasie, tablicach informacyjnych w pomieszczeniach. 4. Projekt nie jest imprezą masową w rozumieniu art. 3 Ustawy z dnia 20 marca 2009 roku o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U.2019.2171 t.j. z dnia 2019.11.08). 5. Niniejszy Regulamin jest dostępny na stronie www.ladnehistorie.pl. 6. Organizator zastrzega sobie prawo do zmiany treści Regulaminu w każdym czasie, o czym niezwłocznie poinformuje za pośrednictwem strony internetowej Organizatora. 7. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego. 8. Niniejszy Regulamin obowiązuje od 24 czerwca 2024 r. do 23 sierpnia 2024 r. 9. Udział w projekcie, zarówno w zajęciach edukacyjno-animacyjnych, jak i w Kinie na kocach, jest jednoznaczny z zapoznaniem się z regulaminem i znajomością jego zapisów.	<urn:uuid:8cc5b262-e98c-4aca-86b3-1c7d88102775>	finepdfs	1.611328	CC-MAIN-2024-42	https://ladnehistorie.pl/wp-content/uploads/2024/06/lato-na-podworku-regulamin-2024-5.pdf	2024-10-06T01:20:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253393.48/warc/CC-MAIN-20241005235613-20241006025613-00573.warc.gz	311,432,753	0.999911	0.999926	0.999926	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3160, 6677 ]	1	1
1 z 2 RB_ASO: Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego w spółce Rara Avis Sp. z o.o. Data: 2017-03-30 Firma: MBF GROUP SPÓŁKA AKCYJNA Spis tresci: 1. RAPORT BIEŻĄCY 2. MESSAGE (ENGLISH VERSION) 3. INFORMACJE O PODMIOCIE 4. PODPISY OSÓB REPREZENTUJĄCYCH SPÓŁKĘ Nazwa arkusza: RAPORT BIEŻĄCY KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Data sporządzenia: Skrócona nazwa emitenta MBF GROUP S.A. Temat Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego w spółce Rara Avis Sp. z o.o. Podstawa prawna Art. 17 ust. 1 MAR - informacje poufne. Treść raportu: Zarząd spółki MBF Group S.A. z siedzibą w Warszawie _"Spółka", "Emitent"_ informuje, że w dniu 30 marca 2017 r. powziął wiadomość otrzymaną od jednostki stowarzyszonej, spółki pod firmą Rara Avis Sp. z o.o. z siedzibą w Legnicy, iż Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, IX Wydział Gospodarczy KRS, w dn. 23 marca 2017 roku, zarejestrował podwyższenie kapitału zakładowego tejże spółki. W wyniku dokonanego wpisu kapitał zakładowy Rara Avis Sp. z o.o. wynosi 350.000 zł _trzysta pięćdziesiąt tysięcy złotych_ i dzieli się na 7.000 _siedem tysięcy_ udziałów o wartości nominalnej 50 zł _pięćdziesiąt złotych_ każdy udział. Przy czym Emitent obejmując nowo powstałe udziały posiada w spółce na dzień publikacji raportu 2.880 _dwa tysiące osiemset osiemdziesiąt_ udziałów, które stanowią 41,14% w kapitale zakładowym i upoważniają do 41,14% głosów na zgromadzeniu wspólników. Podstawowym profilem działalności Rara Avis Sp. z o.o. są inwestycje alternatywne, tj. handel przedmiotami kolekcjonerskimi, obrót dziełami sztuki oraz doradztwo w zakresie obrotu takimi dziełami _tzw. "art. banking"_. Spółka w swoim asortymencie posiada bogatą ofertę numizmatów, monet i banknotów, wyrobów ze srebra, obrazów, artykułów filatelistycznych i in. Zgodnie z otrzymanymi informacjami na początku II kwartału 2017 roku firma chce uruchomić platformę internetową, na której zaoferuje posiadane przez siebie artykuły kolekcjonerom z kraju i zagranicy. Natomiast w III kwartale 2017 roku przedsiębiorstwo wystąpi z wnioskiem o możliwość dofinansowania upublicznienia w ramach funduszy unijnych PO IR – Poddziałanie 3.1.5 "Wsparcie MŚP w dostępie do rynku kapitałowego- 4 Stock". Jednocześnie Zarząd Emitenta informuje, że Rara Avis Sp. z o.o. w rozumieniu art. 3 Ustawy o Rachunkowości nie jest w stosunku do Emitenta jednostką zależną, współzależną, podporządkowaną lub powiązaną, a Emitent nie sprawuje nad spółką kontroli lub współkontroli. Nazwa arkusza: MESSAGE (ENGLISH VERSION) MESSAGE _ENGLISH VERSION_ Nazwa arkusza: INFORMACJE O PODMIOCIE Raport bieżący nr 2017-03-30 4 / 2017 2017-03-30 14:34 2 z 2 MBF GROUP SPÓŁKA AKCYJNA _pełna nazwa emitenta_ MBF GROUP S.A. Informatyka _inf_ _skrócona nazwa emitenta_ _sektor wg. klasyfikacji GPW w W-wie_ 04-994 Warszawa _kod pocztowy_ _miejscowość_ Bysławska 82 lok 415 _ulica_ _numer_ +48 22 350 70 98 +48 22 350 70 13 _telefon_ _fax_ email@example.com www.mbfgroup.pl _e-mail_ _www_ 894-301-86-15 021480943 _NIP_ _REGON_ Nazwa arkusza: PODPISY OSÓB REPREZENTUJĄCYCH SPÓŁKĘ PODPISY OSÓB REPREZENTUJĄCYCH SPÓŁKĘ Data Imię i Nazwisko Stanowisko/Funkcja Podpis 2017-03-30 Robert Krassowski Prezes Zarządu Robert Krassowski Identyfikator raportu g3rnkvrut1 Nazwa raportu RB_ASO Symbol raportu RB_ASO Nazwa emitenta MBF GROUP SPÓŁKA AKCYJNA Symbol Emitenta MBF GROUP S.A. Tytul Rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego w spółce Rara Avis Sp. z o.o. Sektor Informatyka (inf) Kod 04-994 Miasto Warszawa Ulica Bysławska Nr 82 lok 415 Tel. +48 22 350 70 98 Fax +48 22 350 70 13 e-mail firstname.lastname@example.org NIP 894-301-86-15 REGON 021480943 Data sporzadzenia 2017-03-30 Rok biezacy 2017 Numer 4 adres www www.mbfgroup.pl Serwis Ekonomiczny Polskiej Agencji Prasowej SA 2017 Copyright PAP SA - Wszelkie prawa zastrzezone. 2017-03-30 14:34	<urn:uuid:4dd75bb7-98f1-4d75-8511-8ec92639e6db>	finepdfs	1.208008	CC-MAIN-2021-43	https://mbfgroup.pl/wp-content/uploads/2017/03/ESPI_04_2017.pdf	2021-10-16T17:51:05+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323584913.24/warc/CC-MAIN-20211016170013-20211016200013-00704.warc.gz	518,177,433	0.996331	0.999795	0.999795	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2660, 3914 ]	1	7
ZAGADNIENIA OGÓLNE Albinowski Stanisław: Nasze miejsce w świecie. Po 15 latach – z gospodarczego punktu widzenia. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 157 s. 3. Antoś Zdzisław: Tam, gdzie zdumienie wychodzi na korzyść. (Zagospodarowanie województwa zielonogórskiego). Tyg. Demokr. R. 6: 1958 nr 36 s. 4–5. Barciński Florian: Bogactwa naturalne Ziemi Odzyskanych i ich znaczenie gospodarcze dla Polski. Poznań 1947 Polski Związek Zachodni 16° s. 24, 1 nlb., Odb.: Przegląd Zachodni 1947 nr 1 s. 12–30. Biała Zofia: Praca i osiągnięcia kobiet w województwie zielonogórskim. Nasza Praca 1954 nr 2–3 s. 11. Bogatsi o miliard. Osiągnięcia i możliwości Ziemi Lubuskiej. (Sprawy gospodarcze). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 86 s. 1–2. Bolewski Andrzej: Gospodarcze znaczenie Ziemi Odzyskanych dla świata słowiańskiego. Poznań 1947 Polski Związek Zachodni 8° s. 37, 1 nlb. Derlatka Tadeusz, Szafranśki Jan: Polskie ziemie zachodnie i północne. Fakty i liczby. Warszawa 1960 Zach. Agencja Pras. RN TRZZ 4° s. 66, tabl. 1, rys., mapy. Fertliński Stanisław: Wiecha nad śródmieściem. (O Gorzowie). Nadodrze R. 4: 1960 nr 1 s. 1, 6, ilustr. Gede T.: Co nam dają Ziemie Zachodnie? (Gospodarcze znaczenie Ziem Odzyskanych dla Polski. Wykład popularny zaopatrzony w liczne tablice i wykresy). Warszawa 1946 „Książka” 8° s. 38. Glück Leopold: Osiemnaście miesięcy pracy. (Na Ziemiach Odzyskanych). Poznań 1947 Wydawn. Zachodnie 8° s. 46, 1 nlb. Gomułka Władysław, Minc Hilary: Nasza gospodarka na Ziemiach Odzyskanych. Warszawa 1947 „Książka” 16° s. 45, 1 nlb. Gorzów Wielkopolski. Praca zbiorowa. (Kol. red. Henryk Ankiewicz i in.). Przewodnik. Informator. Plan miasta. (Gorzów) 1960 Gorzowskie Towarzystwo Kultury 16° s. 83, 11 nlb., tabl. 26 w tym portret, pl. 1, nuty, bibliogr. Hadyniak Feliks: Księga adresowa. Życie gospodarcze Ziemi Wielkopolskiej i Lubuskiej (Mapki i ilustracje) w oprac... Poznań 1946 Wyd. Polska Agencja Pras. P. A. P. 8° s. 16 nlb, 303 mapka 1, tabl. 15. Idźcie za naszym przykładem – osiedlajcie się na Ziemi Lubuskiej. Zielona Góra 1956 PWRN WZR – ZUR 16° s. 31. Informator gospodarczy województwa zielonogórskiego. W-wa 1959 Wydawn. Przem. Lekkiego i Spożywc. 8° s. 223, ilustr., mapa. Informator o Studium Zagadnień gospodarczych Ziem Zachodnich. Studium zaoczne w r. szk. 1959/60. W-wa 1959 Pol. Tow. Ekonom. i TRZZ 8° s. 10, 2 nlb. Informator wystawy z planem miasta Gorzowa. (Okl. i ilustr. proj. Michał Puklicz). Gorzów 1959 TRZZ 16° s. 17, 13 nlb., ilustr., 1 mapa. I. B.: Kobiety na Ziemi Lubuskiej (udział kobiet w osiągnięciach gospodarczych województwa zielonogórskiego). Kobietom w dniu ich święta. Jednodniówka. Zielona Góra 1960 s. 1, 5, ilustr. Kolipiński Juliusz: Rola Ziem Odzyskanych w organiźmie gospodarczym Polski. Prz. zach. R. 2: 1946 nr 6 s. 511-521. (Kozaczynska J.): Ziemia Lubuska w latach 1959-1965. (Okl. W. Nowicki). Zielona Góra 1959 WP. KW PZPR 8°, ilustr., tabl. Krygowski B. i Zajchowska St.: Ziemia Lubuska. Opis geograficzny i gospodarczy. Poznań 1946 Instytut Zachodni, Biblioteczka Ziemi Lubuskiej nr 2, s. 287, 5 mapek, 4 tabl. Krzyżaniak Zbigniew: Osiągnięcia gospodarcze i kulturalne województwa zielonogórskiego. Przeg. zach. R. 10: 1954 T. 3, nr 11/12, s. 402-424. Krzyżaniak Zbigniew, Netzel Andrzej, Hyla Władysław: Problemy gospodarcze województwa zielonogórskiego. Roczn. Lubuski T. 1: 1959 s. 6-39, tab. Lipiński Herbert: Przyjedź na Ziemię Lubuską: Zielona Góra 1956 PWRN 8° s. 31 1 nlb. Lembas Jan: Lata wielkiego awansu. (Dziesięcioletni dorobek gospodarczy województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1959 nr 173 s. 1, 4, ilustr. (Lipiński Herbert): SFOS (Społeczny Fundusz Odbudowy Kraju i Stolicy) w odbudowie Ziemi Lubuskiej. Zielona Góra 1958 Kom. Wojew. OKiS 16° s. 49, 3 nlb., ilustr., portr., tabl. Lutosławski Roman: Ziemie Odzyskane w wytycznych narodowego planu gospodarczego. Przeg. Zach. R. 2: 1946 nr 4 s. 371-373. Miedziński Florian: Rządowa komisja dla rozwoju Ziem Zachodnich. Zarys działalności w latach 1957-1958. Przeg. Zach. R. 15: 1959 nr 1 s. 191-199. Milobędzki Zbigniew: Ziemia Lubuska. Zarys gospodarczy 14 powiatów Ziemi Odzyskanych włączonych do województwa poznańskiego. Poznań 1945 Izba Przemysłowo-Handl. 8°, s. 27. Misiorny Michał: Sprawa do akt. (Problemy gospodarcze Ziemi Lubuskiej). Walka młodych R. 9: 1957 nr 13 (124) s. 2. Nasza droga... (Zielona Góra) 1956 Wojewódzki Komitet Frontu Narodowego 8° s. 32, ilustr. Odbudowa Ziem Odzyskanych. W: Krzyżaniak Zbigniew. Ziemia Lubuska. Warszawa 1957 s. 131-198, ilustr., tabl. 7. Od Sudetów do Bałtyku. Rocznik ziem zachodnich i północnych. W-wa 1960 TRZZ 8°, s. 366, 1 nlb., portr., mapy. Oni gospodarzą na wspólnym. Zielona Góra 1954. Wojewódzki Komitet Frontu Narodowego 8°, s. 16, ilustr. O sytuacji gospodarczej województwa i realizacji uchwał II i III Plenum KC PZPR. Fragmenty referatu sekretarza KW PZPR tow. M. Szymańskiego na Plenum KW w Zielonej Górze. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 274, s. 3, 4. Podwysocki Tadeusz: Porównanie. (Rozwój gosp. Ziemi Lub.). Nadodrze R. 3: 1959 nr 8, s. 1, 6-7, ilustr. Problemy rozwoju gospodarczego i demograficznego Ziem Zachodnich w latach 1945-1958. Prace zbiorowe pod red. B. Gruchmana i I. Ziolkowskiego. Poznań 1960 Instytut Zachodni 8°, s. 213, map. 5 i w tekście tabl., bibliogr. Program rozwoju województwa zielonogórskiego w latach 1961-1965. Materiały na VII Konf. Spraw. Wyb. PZPR w Ziel. Górze. Zielona Góra 1959 KW PZPR Prezydium WRN 4°, s. 79, 2 nlb., tabl., wykr. Radowski Michał: Punkt widzenia. (Życie gospodarcze i polityczne Zielonej Góry). Polit. R. 3: 1959 nr 44 s. 42. Rapacki Adam: Z przemówienia... na, wojewódzkiej konferencji partyjnej w Zielonej Górze Tryb. Ludu. R. 12: 1959 nr 47, s. 2. Rocznik Gospodarczo-Statystyczny województwa zielonogórskiego R. 1: 1958. (Dane za rok 1957 oraz niektóre porównawcze od 1950 r.). (Red. Mikołaj Burzyński). — Zielona Góra 1958 PWRN (Ziel. Zakł. Graf.) tabl., mapy, err. Rocznik Gospodarczo-Statystyczny województwa zielonogórskiego R. 2: 1959 Zielona Góra 1959 Prezydium WRN 8° s. 497, 1 nlb., tabl., mapy, err. Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1959 Kom. red. Tadeusz Galiński (i inni). Warszawa 1960 Pol. Wydawn. Gospodarcze 8°, s. 1251, tabl. mapy i 2 w tekście, tabl., err. Rozwój województwa zielonogórskiego w latach 1959-1965. (Materiały na Konferencję Wyborczą Delegatów na III Zjazd PZPR) Zielona Góra 1959 KW PZPR 4°, s. 61, 2 nlb., 1 tabl. Skrobala Teresa: Gorzów Wielkopolski po piętnastu latach Przeg. Zach. R. 16: 1960 t. 1, s. 153-161. Studium zagadnień gospodarczych dla działaczy Ziemi Zachodnich Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 158 s. 2. Świadectwo naszej pracy. Wystawa 10-lecia województwa. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 177 s. 3. Tucholka Zbyszkó: Bilans osadnictwa na Ziemi Lubuskiej — Przeg Zach. R. 3: 1947 nr 2, s. 142-146. U progu obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego na Ziemi Lubuskiej. Materiały z uroczystej sesji WRN i plenum WKFJM (Wojew. Komitetu Frontu Jedności Narodu) w Zielonej Górze 3. 7. 1958 r. Zielona Góra (1958) Prezydium WRN 8°, s. 51, 4 nlb., ilustr., portr. Walkę i pracę. (Zielona Góra) 1956 Wojewódzki Komitet Frontu Narodowego w Zielonej Górze. 8° s. 47, 1 nlb., ilustr. Wielowiejska H.: Wiosna w Gorzowie, (okl. proj. Jan. S. Miklaszewski). Warszawa 1952 „Czytelnik” 8° s. 89, nlb. 3. (Reportaż z życia miasta Gorzowa). Wilder Jan Antoni: O racjonalną politykę gospodarczą na Ziemiach Odzyskanych. Prz. Zach. R. 1: 1946 nr 4/5 s. 186-192. Wójtowicz Krzysztof: Dokumenty i Fakty społecznego patriotyzmu Tyg. Zach. R. 5: 1960 nr 1, s. 4. Za kulisami uchwały 381. Z problemów aktywizacji Ziem Zachodnich. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 279 s. 3. Ziemia Lubuska. Praca zbiorowa (pod red. Michała Szczańieckiego i in.) W: Życie Gospodarcze. W-wa 1950 s. 457-494, ilustr. Ziemia Lubuska czeka na Ciebie! (Zielona Góra) 1956 Prezydium WRN w Zielonej Górze. 8°, s. 31, 1 nlb. Ziemia Lubuska gospodarna, piękna i kulturalna. Kurier Pol. R. 4: 1960 nr 10, s. 6. Ziemia Lubuska w latach 1959-1965. Zielona Góra. 1959 Wydz. Propagandy KW PZPR w Zielonej Górze 8°, s. 24, ilustr. GEOGRAFIA EKONOMICZNA Adamczuk Irena: Miasto złotego lwa. (Skwierzyna) — Nadodrze R. 4: 1960 nr 1 s. 6, ilustr. Barszczewski Jerzy: „Monte Verde” czyli Zielona Góra. Tryb. Ludu R. 12: 1959 nr 243 s. 6. Braniecki Włodzimierz: Socjalistyczna Góra Kalwaria. (Zielona Góra). Odnowa. 1958 nr 37, s. 1, 4, ilustr. Cabaj Grzegorz: Notatki z Ziemi Lubuskiej. (O aktywizację gospodarczą). Orka R. 2: 1958 nr 7 s. 1-3, ilustr. Chudzyński Janusz: Trzy kroki za Odrę. (Woj. zielonogórskie). Poprostu 1957 nr 26 s. 8-9. Czaplicka Eugenia: Klucze do królestwa: Czarna seria nabiera barw — „Prywatna inicjatywa”. (Woj. zielonogórskie). Życie Warsz. R: 16: 1958 nr 224, 226, s. 3. Czerniejewski Edward: Santoczno i piramidy. (O aktywizację gospodarczą powiatu gorzowskiego). Nadodrze R. 3: 1959 nr 8, s. 7. Drwicz Jacek, Rawski Zbigniew: Odkrywca „ziemi niczyjej”. (Problemy gospodarcze, społeczne i kulturalne Zielonej Góry). Odra R. 3: 1958 nr 3, s. 11. Dzieki miedzi Głogów liczyć będzie 35 tys. mieszkańców. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 89, s. 3. Grześczak Marian: Zielonogórskie niedyskrecje. Tyg. Zach. R. 3: 1958 nr 4 s. 1-2. Jasiński Tadeusz: Streep-tease starego miasta. (Żagań). Poglądy 1957 nr 20 s. 2. Jasiński T., Kolasinski J.: Dzień powszedni Sulechowa. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 168 s. 1 i 3. Koniusz Janusz: Łagów – perła odnaleziona. Odra R. 3: 1960 nr 2, s. 3. Krall H(anna): Historia może się powtórzyć. (Sprawa Gubina). Życie Warsz. R. 16: 1959 nr 14, s. 3. Krzaczkowski Kazimierz: Dobra inicjatywa. (Sytuacja gospodarcza w Bytomiu Odrzańskim). Rada Nar. R. 14: 1957 nr 23, s. 8-9, ilustr. Kuczyński Witold: Miasteczko odnalezione. (Gubin w Ziemi Lubuskiej). Tryb. Ludu R. 10: 1957 nr 150, s. 3. Kulisz Edmund: Twoje miasto Zielona Góra. Zielona Góra 1958. Miejski Komitet Frontu Jedności Narodu w Zielonej Górze 8°, s. 59, 3 nlb., ilustr. Mak Anatol: Bilans i wnioski. (Ziemia Lubuska): Poglądy 1957 nr 38 s. 3. Matuszyński Janusz: 48 godzin na Ziemi Lubuskiej. Tyg. Zach. R. 3: 1957 nr 27, s. 3. Matuszyński Janusz: Kostrzyńskie pytania. (Problemy odbudowy Kostrzyna). Tyg. Zach. R. 3: 1957 nr 36, s. 2. Miedziński Stefan: Radźcie sobie ludkowie sami. (Ślubice). Przemiany 1957 nr 20, s. 3, ilustr. Mik: Od Gorzowa do Żagania. (Ziemia Lubuska). Tryb. Ludu R. 12: 1958 nr 203 s. 6. Milczarek Władysław: Skarby trzech dolin. (Gorzowsko-Warnickiej, Nadnoteckiej i Niwicko-Słońskiej). Orka R. 3: 1959 nr 1, s. 3, 7. Minkowski Aleksander: Italia? (Reportaż z Zielonej Góry). Świat 1960 nr 1, s. 4-5, 10, ilustr. Misiorny Michał: Stare i nowe kompleksy gorzowskie. (Życie gospodarcze i kulturalne w Gorzowie). Odra R. 1: 1958 nr 5, s. 5. Nowicki Florian, Suwala Kazimierz: Po drugiej stronie marzeń: Gorzów Tyg. Zach. R. 4: 1959 nr 1-2 s. 9. Orkiszewski Edmund: Wielkie kanty w małym mieście. (Świebodzin). Tyg. Demokr. R. 3: 1957 nr 32, s. 4. Pasikowski Tadeusz: Zielona Góra i okolice. Warszawa 1953, Spółdz. Inst. Wydaw. „Kraj” 16°, s. 28, 2 nlb., ilustr. Paukszta Eugeniusz: Ziemia za poznańską miedzą. (Ziemia Lubuska). Orka R. 3: 1959 nr 1, s. 3, 5. Podwysocki Tadeusz: Czarownice ze Strzelc Krajeńskich. Odra R. 2: 1959 nr 42, s. 7, ilustr. Podwysocki Tadeusz: Kożuchów miał kiedyś pecha... Portrety 15-lecia. Tyg. Zach. R. 4: 1959 nr 43, s. 9. Podwysocki Tadeusz: Na przykład Szprotawa. Nadodrze 1958 Wyd. spec. maj s. 11, ilustr. Podwysocki Tadeusz: Miasto przywrócone życiu. (Kostrzyn). Odra R. 2: 1959 nr 42, s. 7, ilustr. Podwysocki Tadeusz: Nowa Sól – miasto nad Odrą. Tyg. Zach. R. 4: 1959 nr 16, s. 5. Podwysocki Tadeusz: Stracone złudzenia. (O aktywizacji Sulechowa). Poglądy 1957 nr 27, s. 1. Podwysocki Tadeusz, Czott Henryk: Wczoraj i dziś Przemkowa. Poglądy 1957 nr 18, s. 5. Polskie Ziemie Zachodnie — Poznań (IV) 1959. Instytut Zachodni 8° s. 271, map. 5 i w tekście, tabl. Romanowski Zdzisław: Żagań po roku. (Aktywizacja gospodarcza). Wyboje 1957 nr 36 s. 2. Rutkowski Zygmunt: Zielona Góra fakty i perspektywy. Kierunki R. 4: 1959 nr 40, s. 5, ilustr. Rzemieniecki Karol: Gorzów i okolice: Warszawa 1959 Spółdz. Inst. Wyd. Kraj. 16°, s. 31, 1 nlb., ilustr. Skąpski Mieczysław: Notatki z pogranicza: Kostrzyn odradza się celulozą. Tyg. Zach. 1958 nr 18, s. 3, ilustr. Stańczyk Mieczysław: Teraźniejszość i przyszłość Zielonej Góry. Rada Nar. R. 16: 1960 nr 4 str. 11, ilustr. Studia z geografii gospodarczej Polski. W-wa 1958 SCPiS (Druk Zakł. Prod. Skryptów Politechn. Warsz.) 8°, 1 nlb., mapa 1 i w tekście, ilustr., portr., tabl., bibliogr., Rez., Sum. Szperkowicz Jerzy: Ósmy rozbór Głogowa. (Sprawy gospodarcze). Życie Warsz. R. 14: 1957 nr 142, s. 4, 6. Tomiczek Eugeniusz: Bytom odkrywa Bytom. Życie Warsz. R. 15: 1958 nr 231 s. 3. Wójtowicz Krzysztof: My, obywatele. (Ziemia Lubuska). Nadodrze 1958 wyd. spec. s. 1, 15. Wójtowicz Krzysztof: Z kim można kraść konie. (Z działalności Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich). Nadodrze 1958. wyd. spec. maj, s. 1, 15. Wróblewski Andrzej: Na naszym zachodzie. (Uwagi z wypadu do Zielonej Góry i Gubina). Miasto R. 9: 1958 nr 2, s. 27-31, ilustr. Zimecki Tadeusz: Tu diabel nie mówi dobranoc. (Rozwój gospodarczy Zielonej Góry). Tryb. liter. R. 3: 1959 nr 19 s. 2, ilustr. Zatrybówna Alicja: Eksperyment — dobra praca. (Komitet Powiatowy w Żarach). Tryb. Ludu R. 12: 1959 nr 5, s. 3. Zatrybówna Alicja, Rowiński Ryszard: Śmierć i narodziny giganta. (O odbudowie kombinatu chemicznego w Krzystkowicach). Odra R .1: 1958 nr 25 s. 11. Żelezik Janusz: Odpowiedź staruszkowi z wasami... (Zielona Góra, Sulechów, Gorzów, Kostrzyn, Żagań, Żary — sprawy gospodarcze). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 276 s. 3. GOSPODARSTWO WIEJSKIE Aleksandrowicz Franciszek: Czego oczekujemy od lubuskiego rolnictwa. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 13, s. 5. Aleksandrowicz Franciszek: O właściwy rozwój wsi zielonogórskiej. Zielona Góra 1958 Woj. Zarząd Rolnictwa 8° s. 33, ilustr. Aleksandrowicz Franciszek: Szanowny Towarzysz Redaktorze. (Oświadczenie w związku z art. Zielone zagłębie (V) Stacje pomp... i polemika). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 125, s. 5. Ankiewicz Henryk: Lniarskie żniwa. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 230 s. 3. Bartoszek Kazimierz: O dalszy rozwój kółek rolniczych i kół gospodyń wiejskich w województwie zielonogórskim. Zielona Góra (1959) Prez. Woj. Rady Narod. Wych. Roln. i Leśn. 8° s. 45, 3 nlb., ilustr. Bartoszewski Józef: Przy butelce „Monte Verde”... na trzeźwo. (O uprawie winnic). Nadodrze R. 3: 1959 nr 7, s. 1, 6, ilustr. Bieżące problemy rolnictwa zielonogórskiego w świetle VI Plenum KC PZPR. (Skrót referatu wygłoszonego przez I sekretarza Tadeusza Wieczorka na Plenum KW PZPR). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 239, s. 3, 4. Bogactwa naturalne Ziemi Głogowskiej. Ziemia Głogowska. Jednodniówka wydana z okazji Dni Głogowa. Głogów sierpień 1959. By odlogi i ugory zakołysały się zbożem. Zielona Góra (1956) ZW ZWP 16°, s. 32. Chłopi – osiedleńcy gospodarują na wspólnym w województwie zielonogórskim. Zielona Góra 1956 Woj. Zarząd Rolnictwa – Zakład Urządzeń Rolnych 8°, s. 30, 1 nlb., ilustr. Co daje nam konkurs hodowlany. Zielona Góra 1956 Związek Samopomocy Chłopskiej 8°, s. 46, 1 nlb. Coraz częściej zwierzęta padają ofiarą klusowników. (Zielonogórskie województwo). Tryb. Ludu R. 13: 1960 nr 21, s. 7. Czajkowski Franciszek: Moje uwagi o hodowli drobiu. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 130 s 3. Dalsze zalesienie Ziemi Lubuskiej. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 245 s. 6. Dalszy rozwój naszego rolnictwa tematem obrad Plenum KW PZPR w Zielonej Górze. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 238, s. 3. Dembecki E.: Mady. (Gleby województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 118 s. 3. (Dwadzieścia) ton ślimaków do Francji z lasów zielonogórskich. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 129, s. 3. Englicht Władysław: Polskie ziemie zachodnie i północne. Zagadnienia rolnicze. Poznań 1959 TRZZ 8° s. 50, ilustr., tab., mapy, ZAP Studia i Rozprawy z. 2. Fertliński Stanisław: Kontrasty. (Problemy gospodarki rolnej w powiecie gorzowskim). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 236 s. 3. Fertliński Stanisław: Wirus „C” zlikwidowany. (Sukces służby weterynaryjnej). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 181 s. 3. Gospodarstwo wiejskie na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Materiały opracowane w latach 1946-1960. T. 1, T. 2. Warszawa 1960 Państw. Instytut Wydawn. Rolnych 8°. Gruźlica i motylica plągą naszych abór. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 119, s. 5. Grzyb Zdzisław: Egzamin maszyn i ludzi. (Kółka rolnicze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 203, s. 5. Grzyb Zdzisław: Kultura rolna a melioracja. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 223 s. 5, 6. Grzyb Zdzisław: Maszyny a konie... (O potrzebie mechanizacji rolnictwa w województwie zielonogórskim). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 283 s. 4, ilustr. Grzyb Zdzisław: Wkrótce Olimpiada Rolnicza. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 191 s. 6. Gucwa Julian: Rozwój gospodarstwa rybnego w Przemkowie. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 143, s. 7, ilustr. Harla M[arian]: Jak zwiększyć mleczność krów. Zielona Góra (1956) Wojew. Zarząd Rolnictwa 8° s. 32, 2 nlb., ilustr. Harla Marian: Konserwacja i kiszenie pasz. Zielona Góra (1956) Wojew. Zarząd Rolnictwa 8°, s. 24, ilustr. Kaszuba Mieczysław: Winogrady. Winnice zielonogórskie). Nadodrze 1958 wyd. spec. lipiec s. 6. Korcz Władysław: Dzieje uprawy zielonogórskiej winorośli. Zielona Góra – Poznań (1958) Wydawn. Poznańskie (PTH, LTK) 8° s. 54, 2 nlb, ilustr. Kwaśny Czesław: Kółka rolnicze zdobywają wieś. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 161, s. 3. Kwaśny Czesław: Nasze pierwsze miejsce w kraju. Wszystko o ziemniakach. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 95, s. 5. Kwaśny Czesław: Portret lubuskiego rybaka. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 192, s. 3. Kw.(Kwaśny Czesław): Optymizm u progu 5-latki i 17, 1 q zbóż z ha – zbory jakich jeszcze nie było. (Sukcesy rolnictwa w woj. zielonogórskim). Gaz Zielonog. R. 9: 1960 – nr 272, s. 1, 2. Lipiński Herbert: Co daje nam szkolenie rolnicze. Zielona Góra 1956. Wojew. Zarząd Rolnictwa – Zarząd Propagandy Rolniczej w Zielonej Górze. 8°, s. 21, 2 nlb., ilustr. Lipiński Herbert: Jak pomagamy sobie w gospodarowaniu. Zielona Góra 1956 Wojew. Zarz. Roln. 8°, s. 43, 1 nlb., ilustr. Łusiak A.: Nadodrzańskie Żulawy (Gleby wojew. zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 197, s. 5. Marciniak Kazimierz: W zielonogórskim żyje nam się lepiej i dostatniej. Zielona Góra 1956 Woj. Zarz. Roln. – Zarząd Urządzeń Rolnych 16° s. 28, 2 nlb. Mohr Artur: Kilka uwag o działalności gospodarczej leśnictwa zielonogórskiego w latach 1945-1959. Las Pol. R. 33: 1959 nr 21, s. 1. Mróz Roman: Wyniki doświadczeń i działalności Inspektoratu Doświadczalnictwa Masowego w woj. zielonogórskim za lata 1950 – 1953. Oprac. W-wa (II) 1959 Wydawn. Roln. i Leśne 8° s. 71 (s. 2 nlb., 707-775), tabl., mapa. Na wspólnym dorobku. Zielona Góra. 1956. Wojewódzki Zarząd Rolnictwa – Zarząd Propagandy Rolniczej 8° s. 21, 1 nlb., ilustr. Największa wystawa hodowli elitarnej PGR w 15-leciu. Osowa Sień ośrodkiem zainteresowania hodowców z kraju i zagranicy. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 100, s. 1, 2. Nosewicz Albin: Jak rozwijać hodowlę. Zielona Góra 1956. Wyd. Wojew. Zarząd Rolnictwa – Zarząd Propagandy Rolniczej 8° s. 31, 1 nlb., ilustr. Nosewicz Albin: Nowoczesne metody uprawy – drogą do wysokich plonów. Zielona Góra 1956 Woj. Zarząd Rolnictwa 16° s. 32, ilustr., portrety. Nosewicz Albin: Ze wspomnień pracy w przysposobieniu rolniczym. Zielona Góra 1958 Woj. Rada Przysposobienia Roln. 8° s. 28, ilustr. Nowe osiągnięcia naukowców gorzowskiego IUNG-u. (Nowa odmiana pszenicy). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 271 s. 3. Od nas samych zależy czy Ziemia Lubuska będzie jednym z przodujących regionów rolnych w kraju. Plenarne posiedzenie KW PZPR i WK ZSL w Zielonej Górze. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 229, s. 2. Plantatorzy z Warki z pełnym powodzeniem rywalizują ze swymi kolegami w Zielonej Górze. (Uprawa winorośli). Express Wiecz. R. 14: 1959 nr 249. Poważny rozwój oświaty rolniczej w latach 1961-1965. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 233 s. 6 Prezenty wiosny – 106 tys. drzew – 73 tys. krzewów. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 3 s. 3. Próchnicki Wojciech: Wiedza rolnicza kapitał wymienny. W 1965 r. pięćdziesiąt szkół rolniczych. (Woj. zielonog.). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 12 s. 5. Przyszłość gorzowskich instruktorów rolniczych – tematem ożywionej dyskusji Prez. WRN. (Propozycja powołania Woj. Rol. Ośrodka Naukowo-Doświadczalnego). Gaz. Zielonog. R. 7: 1958 nr 295 s. 1, 6. Roman Józef, Strzeszyński Alfons: Zasady organizowania i działalności spółdzielni produkcyjnych. (Zielona Góra 1959) Prez. WRN – Wydział Rolnictwa i Leśnictwa 16° s. 49, 2 nlb. (Sańal Tadeusz, Smyk Józef): Dabajmy o zdrowie zwierząt gospodarskich. Zielona Góra 1957 Woj. Zarz. Roln. – Zarząd Propagandy Roln. 16° s. 41, 7 nlb., ilustr. Sapkowski Józef: Ludzie z Lubanic. (Praca Spółdzielni produkcyjnej). Słowo Żar. R. 2: 1959 nr 5 s. 2, 3, ilustr. Sim(ińska) H(alina): Serce Spółdzielni. (Spółdzielnia produkcyjna we wsi Górkowo pow. Głogów). Kobietom w dniu ich święta. Jednodniówka. Zielona Góra 1960 s. 4, ilustr. Sim(ińska) H(alina): Wśród łąk zielonego zagłębia... (Problemy zielonogórskiego rolnictwa). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 239 s. 2. Starczak E.: Mechanizacja procesów to zadanie pierwszoplanowe. (W spółdzielniach prod. woj. zielonog.). Nowiny Spółdz. R. 5: 1959 nr 5 s. 2. Stonka ziemniaczana twoim wrogiem. (Zielona Góra) 1956 Prez. WRN – Zarząd Propagandy Roln. Woj. Zarz. Roln. 16° s. 16, ilustr. Strug Karol: Im głębiej w las tym więcej drzew. (Użytkowanie lasów Ziemi Lubuskiej). Nadodrze R. 4: 1960 nr 2, s. 2, ilustr. (Strzeszyński Alfons): Zielonogórskie spółdzielnie produkcyjne. Zielona Góra 1958 Woj. Zarząd Rolnictwa – Zarząd Oświaty Rolniczej 8° s. 18, 1 nlb. Tatka Halina: Nasze sady. Zielona Góra 1957 Wojewódzki Zarząd Rolnictwa 8° s. 55, 4 nlb., ilustr. Tatka Halina: Ogródek kwiatowy na wsi. Instrukcja do samokształcenia dla zespołów Przysposobienia Rolniczego. Zielona Góra 1957 Woj. Rada Przysposobienia Rolniczego 8° s. 44, 4 nlb., ilustr. Tatka Władysław: Dlaczego przysposobienie rolnicze? (Zielona Góra 1959) Prez. Woj. Rady Nar. (Wydział Rolnictwa i Leśnictwa) 8° s. 26, 1 nlb., ilustr. Tatka Władysław: Jak gospodarują w Radoszynie... Zielona Góra 1957 Woj. Zarząd Roln. – Zarząd Propagandy Roln. 8° s. 24, ilustr. (Tatka Władysław): O czym radzili spółdzielcy na swoich zjazdach. Zielona Góra 1956 Woj. Zarząd Roln. – Zarząd Propag. Roln. 8° s. 24, ilustr. Trznadel Adolf: „Czerwony kur” niszczy nasze lasy. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 149 s. 5. (Trznadel Adolf): Wspólnym wysiłkiem. (Zielona Góra 1956) Woj. Zarząd Rolnictwa – Zarząd Propagandy Rolniczej 8° s. 25, 1 nlb., ilustr. Węzłowe zadania rozwoju rolnictwa woj. zielonogórskiego w latach 1960 – 1965. Uchwała Plenum KW PZPR i WK ZSL w Zielonej Górze z dnia 24. 9. 1959. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 229, s. 3, 4. Wschowa, Świebodzin, Głogów – najlepiej pracujące wydziały rolnictwa i leśnictwa. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 6, s. 5. Wyniki doświadczeń Zakładu Doświadczalnego Małyszyn Wielki i Oddziału IUNG w Gorzowie Wlkp. z lat 1954-1955. (Oprac. Waclaw Boguszewski i in.). Warszawa Państw. Wydawn. Roln. i Leśne 8° s. 331, tabl. 2 i w tekście. Za ich przykładem możesz nabyć gospodarstwo rolne w województwie zielonogórskim. Zielona Góra 1960 Prez. Woj. Rady Nar. – Wydział Rolnictwa 8° s. 21, ilustr., port., tabl. Za mało produkujemy warzyw i owoców, drobiu i ryb – stwierdziło Plenum Komitetu Woj. PZPR. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 213, s. 1, 2. Zagadnienia rolnictwa w latach 1959-1965. (Referat S. Ignara prezesa NK ZSL wygłoszony na IX Plenum NK w dniu 22 czerwca br.). Gaz Zielonog. R. 8: 1959 nr 149 s. 3. Ziemia Zachodnie i Północne tworzą zwarte, zrośnięty organizm gospodarczy... (Przem. I sekretarza KC PZPR Władysława Gomulki w 15 rocznicę powrotu Polski na Ziemię nad Odrą i Nysą...) Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 109, s. 2, 3. PRZEMYSŁ Adaszek Jerzy, Dyniewski Tadeusz: Odkrywamy Ziemię Lubuską. (Działalność i rozwój rad robotniczych). Rada Rob. R. 2: 1958 nr 5 s. 6–7, ilustr. Aż do Syrii zawędrowały zielonogórskie szczotki, Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 93 s. 3. Balut A.: Produkcja maszyn odlewniczych wymyka się z naszych rąk. (Dolnośląskie Zakłady Metalurgiczne w Nowej Soli). Głos Metal. R. 6: 1/60 nr 1 s. 2. Ciszak K.: Pozytywny Rok. (F-ka „Polska Wełna” w Zielonej Górze). Włókniarz R. 3: 1960 nr 1 s. 2. Czuczeło Bronisław: Reorganizacja zakładu przemysłowego z pozycji kosztów własnych. (Lubuska Fabryka Zgrzeblarek Bawełnianych w Zielonej Górze). Ekon. Org. Pracy R. 10: 1959 z. 1 s. 32–34. Duchniak St.: Kronika Zakładów Metalurgicznych. (W Przemkowie). Życie Szprotawy Wyd. spec. 1960 s. 3. Dylemat. (Gubińskie Zakłady Obuwnicze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 226 s. 3. (Dziesięć tysięcy) kuchenek chce produkować Zakład M-12 w Świebodzinie. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 111 s. 3. Fertliński St.(anisław): Polska folia. (Gorzowskie Zakłady Włókien Sztucznych). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 136 s. 3. Fertliński St.(anisław): Symbol XV-lecia na miarę naszych czasów. (Przemysł Ziemi Lubuskiej). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 114 s. 4. Golański Zygmunt: Przemysł między Wartą a Odrą. (Zakłady Przemysłu Metalowego im. M. Nowotki w Zielonej Górze). Tryb. Ludu R. 11: 1958 nr 203 s. 6, ilustr. Gorzowskie ciągniki zdobywają rynki zagraniczne. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 118 s. 3. Gruchman Bohdan: Udział Ziem Zachodnich w produkcji przemysłowej kraju. Przeg. Zach. R. 14: 1958 nr 3–4 s. 233–242. Gruchman Bohdan: Rozwój przemysłu Ziem Zachodnich w planie pięcioletnim. (1956–1960). Przeg. Zach. R. 13: 1957 nr 5–6 s. 230–239. Grzyb Zdzisław: Daleka droga głogowskich maszyn. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 236 s. 3. G(rzyb) Z(dziśław): Poprawa jakości i nowe prototypy w Świebodzińskiej Fabryce Mebli. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 203 s. 3. Janicki Jerzy: Gorzów, Nowe Tychy, Lublin. Warszawa 1952 K i W 8° s. 142, 2 nlb. (Cykl: na budowach sześciolatki). Jarecki Józef: Uczyniliśmy krok naprzód. Wywiad. Gazety Zielonogórskiej z I sekretarzem KW PZPR tow. Tadeuszem Wieczorkiem. (Kordy w Ilowej, tkaniny dekoracyjne w Żarach, F-ka Mebli w Żukowie pow. Nowa Sól, Lub. Zakłady Garbarskie w Lesznie Górnym – powstaną w 1950 r.). Gaz. Zielonog. R. 8: 1958 nr 2 s. 5. Jasiński Tadeusz: Tu jasność bierze początek. (Kożuchowskie Zakłady Wytwórcze Aparatury Teatralnej i Oświetlehiowej). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 9 s. 3, ilustr. Juszczyk Józef: Świdrem w głęb Ziemi Żarskiej. (Węgiel brunatny). Słowo Żar. R. 3: 1960 nr 3 s. 2, ilustr. Kubicka Irena: Świat zna nasze zgrzeblarki, wagony, woltomierze, materiały i dywany. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 13 s. 3. Kucharski Tadeusz: Na przykład – farba. (O oszczędnej gospodarkę w Zakładach im. M. Nowotki w Zielonej Górze). Zastalowiec R. 7: 1960 nr 9 s. 3. Kwilecki Andrzej: Wystawa rozwoju przemysłu gorzowskiego. Przeg. Zach. R. 14: 1958 nr 3 s. 397–400. Lemiesz Wiktor: Produkcja to jeszcze nie wszystko. Głos Pracy R. 10: 1960 nr 1 s. 3. Liźniewicz Tadeusz: Żarska wełna usprawnia i modernizuje produkcję. Słowo Żar. R. 3: 1960 nr 8 s. 3, ilustr. Lubin czy Głogów? (Eksploatacja miedzi). Gaz. Zielonog. R. 7: 1958 nr 220 s. 3. Malinowski Stefan: Rozbudowa zakładowego węzła energetycznego. (Nadodrzańskie Zakł. Przemysłu Lniarskiego w Nowej Soli). Wrzeciono R. 3: 1960 nr 4 s. 2, 3. Miemiki na upał „Lumel” wypełnia żądania odbiorców. (Lub. Zakł. Aparatów Elektrycznych „Lumel” w Zielonej Górze), Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 123 s. 3, ilustr. Na Ziemi Lubuskiej ruszyła wzorcowa fabryka przedziałnicza zatrudniająca 900 osób. Express Wiecz. R. 15: 1960 nr 4 s. 2. Nafta w Głogowie? Gaz. Zielonog. R. 15: 1959 nr 65 s. 1. Nowa elektrownia na Ziemi Lubuskiej. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 251 s. 6. Nowe typy wagonów w Zielonej Górze. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 256 s. 6. Od Albanii do Iranu. Głogowska fabryka eksportuje urządzenia. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 136 s. 3. Od 1-go sierpnia br. Głogowska fabryka będzie bogatsza o nowy zakład. (Sulechowskie Zakłady Przemysłu Jedwabniczego). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 165 s. 1. Oficjalne otwarcie zakładu produkcji tkanin dekoracyjnych w Żarach. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 267 s. 1, 4. P(awlowska) E(uenia): Kora—Laura. W Lubuskiej Wytwórni Win. (Zmiana nazwy). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 195 s. 3. Plutecki Z.: Nasze żeliwo. (Wzrost produkcji w zakł. Metalurg. w Przemkowie). Odlewnik przemk. R. 1: 1958 nr 1 s. 2, wykresy. Podwysocki Tadeusz: Kosztryn? (Sprawa Kostrzyńskiej Fabryki Celulozy i Papieru). Nadodrze 1957 wyd. specj. s. 8, 9. Poważne oszczędności i zwiększona produkcja eksportowa w Zakładach Szczecińskich w Nowej Soli. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 253 s. 3. Poznańska nauka zielonogórskimu przemysłowu. (Konferencja z inicjatywy Politechniki Poznańskiej i KW PZPR w Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 125 s. 1, 2. Przemysł zielonogórski przygotowuje się do wrocławskiej wystawy. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 126 s. 4. Ropa naftowa, gaz, miedź, węgiel brunatny, cynk, ołów; wyniki odkryć poszukiwaczy skarbów. (Wspaniałe wyniki badań geologicznych na Ziemi Lubuskiej). Gaz. Zielonog. R. 7: 1958 nr 251 s. 5. Rośnie głogowska fabryka witamin. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 191 s. 7. Różalski K.: Wszystko zależy od orzeczenia... Szukamy milionów. (Zakłady Tkanin Technicznych „Eskord” w Iłowej). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 191 s. 3. (Siedemdziesiąt) typów maszyn produkcji DZM w Nowej Soli. (DZM — Dolnośląskie Zakłady Metalurgiczne). Gaz. Zielonog. R.: 1960 nr 200 s. 3. Ślubicka „Odzieżówka” rozrasta się w duży zakład. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 77 s. 3. Ślodka produkcja. (Pierwsza kampania Cukrowni Głogów). Ziemia Głogów. Jedniodniówka wydana z okazji „Dni Głogowa” sierpień 1959. Solińska Irena: Wszystko co słodkie z „Dąbrówki”. (Fabryka cukerków w Kargowej). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 311 s. 4. Suwała Kazimierz: Wydział folii filmowej. (O produkcji folii w Gorzow. Zakł. Włók. Sztucznych). Stilon Gorzów. R. 2: 1959 nr 12 s. 5, ilustr. Toś M.: Ciągłe nowoczesna (Elektrownia w Dychowie). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 204 s. 3–4, ilustr. Trzcinowe meble jadą ze Zbąszyńka do Szwecji, Kanady i Czechosłowacji. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 153 s. 5. W rejonie Lubin Legnicki — Głogów powstaną 3–4 kopalnie. Zagłębie rud miedzi — nowym okresem przemysłu. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 112 s. 4, ilustr. W Sulęcinie rośnie nowy zakład produkcyjny. Ruszyła już produkcja wyrobów plastikowych i gumowych. Ambitne plany eksportowe. Gaz. Zielonog. (mutacja ABC) R. 9: 1960 nr 201 s. 5, ilustr. Wicepremier Zenon Nowak przeciął symboliczną wstęgę. Uroczyste otwarcie Żagańskiej Czesalni. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 176 s. 2. Wielkie perspektywy „metalu”. (Wzrost produkcji w przemyśle metalowym województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 3000 s. 5. Wschowskie sery konsumują Egipcjanie i Marokańczycy. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 89 s. 3. Wyjść naprzeciw (Gozdnickie Zakłady Ceramiki Budowlanej — Gozdnicza osiedlem czy miastem?). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 8 s. 3. Wyróżnienie młyna w Szprotawie i Lubuskiej Wytwórni Win w konkursie „Dobre — ładne — poszukiwane”. (Wino gronowe Monte Verde dorównuje importowanym). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 65 s. 5. Wystawa przemysłu północnych powiatów Ziemi Lubuskiej. Głos Pracy R. 10: 1960 nr 15 s. 6, ilustr. Zatrybówna Alicja: Lepiej i trochę inaczej. (Stocznia w Głogowie została przerobiona na Fabrykę Maszyn Budowlanych). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 172 s. 3. Zatrybówna Alicja: Przed drugą batalią. (Świebodzińska Fabryka Mebli). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 242 s. 3. Zielonogórski przemysł przygotowuje się do Targów. (XXIX w Poznaniu). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 119 s. 1. Żary — największym ośrodkiem włókienniczym na Ziemi Lubuskiej. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 167 s. 3. RZEMIOSŁO Dzień przemysłu i rzemiosła pod znakiem wystaw. (W Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 233 s. 1. Eysymontt Wiktor: Reportaż z dedykacją. (Rzemiosło w województwie zielonogórskim). Tyg. Demokr. R. 7: 1/59 nr 22 s. 3. Informator usług na codzień. Województwo zielonogórskie. Warszawa 1958 Biuro Wydawn. Centr. Zw. Spółdzielcz. Pracy. 8° s. 108, ilustr. Jarecki Józef: Usługi w prostym zwierciadle. (Placówki usługowe i drobni rzemieślnicy). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 121 s. 3. (k): Rzemiosło na Ziemiach Zachodnich. Tyg. Demokr. R. 7: 1959 nr 10 s. 5. Lenartowicz Z.: Na wsi lubuskiej brakuje usług. (Rzemieślniczych). Tyg. Demokr. R. 2: 1954 nr 24 s. 4. O 250 proc. wzrośnie produkcja Spółdzielni Stolarzy w Babimoście. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 184 s. 3. Rzemiosło i jego kłopoty. (W województwie zielonogórskim). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 251 s. 5. Sim(łińska) H(alina), Kwaśny Czesław: Wieś — teren niezdobyty przez rzemiosło. Usługi bliżej rolnika. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 221 s. 6. Skiba Zdzisław: Spółdzielczość pracy województwa zielonogórskiego w rok po II Zjeździe CZSP. Spółdz. Pracy R. 4: 1958 ar 1/2 s. 58. Spółdzielczość Lubuska zarabia i oszczędza dewizy. Kurier Pol. R. 3: 1959 nr 255 s. 6. (t): Blaski i cienie drobnej wytwórczości województwa zielonogórskiego. Prz. Drobnej Wytwórcz. R. 9: 1959 nr 9 s. 19–21, ilustr. tab. Trojanowski T.: 10 lat działalności zakładów szczeciarsko-szczotkarskich spółdzielni pracy w Zielonej Górze. Spółdz. Pracy R. 2: 1956 nr 6 s. 43, ilustr. Trojanowski Henryk: W królewstwie papieru i tektury. (Introligatorska Spółdzielnia w Zielonej Górze). Nowiny Spółdzielc. R. 6: 1960 nr 2 s. 4, ilustr. (Trzecia) Wystawa Rozwoju Rzemiosła i Przemysłu w Gorzowie. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 114 s. 1, 2, ilustr. Zakład Doskonalenia Rzemiosła powstanie w Zielonej Górze. (Czyn Tysiąclecia). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 29 s. 3. GOSPODARKA KOMUNALNA I ZAGADNIENIA MIESZKANIOWE Bielawski Wiktor: Każda forma oszczędności jest dobra. Dyskusja o budownictwie. (W Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 213 s. 3. Budownictwo mieszkaniowe na ziemiach zachodnich i północnych przedmiotem narady w Urzędzie Rady Ministrów. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 190 s. 1. Chojewski Stanisław: Problemy gospodarki mieszkaniowej w miastach Ziemi Zachodnich. Warszawa 1958 Arkady 8° s. 11. Instytut Budownictwa Mieszkaniowego. Dereszewski Stanisław: Dwa tysiące izb – jak za darmo, ale jak? Dyskusja o budownictwie. (W Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 197 s. 3. Duża budowa dworca kolejowego w Gorzowie. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 13 s. 2. Godziński Zbigniew: Budownictwo bez budowlanych. (Sprawa województwa zielonogórskiego). Fund. R. 3: 1958 nr 51/52 s. 13, ilustr. Gospodarka komunalna i mieszkaniowa pochłonie 70 proc. budżetu miasta. (Z sesji M.R.N. w Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 220 s. 5. G(rzyb) Z(dziław): Młodzieżowe spółdzielnie mieszkaniowe wybudują 210 izb. (W Zielonej Górze, Zaganiu i Gubinie). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 205 s. 3. Konieczny Józef: Z zagadnień odbudowy Kostrzyna nad Odrą. Przeg. Zach. R. 14: 1958 nr 3–4 s. 338–347. Krajewski Waclaw: „Kwiatki z budowlanej łaki”. Dyskusja o budownictwie. (W Zielonej Górze). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 199 s. 3. Krzyżaniak Zbigniew: Mieszkania – temat nadal aktualny. (Miasta województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 98 s. 3. Łusiak A.: Budynki starzeją się. (Narada przedstawicieli województw północno-zachodnich w Sławie Śląskiej – w sprawie budownictwa wiejskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 233 s. 5. Możliwości są byłe były chęci. Dyskusja o budownictwie na finiszu. (Na łamach Gazety Zielonog.). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 247 s. 3. Myśleć nowocześniej lecz realnie liczyć. (Problemy budownictwa zielonog.). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 203 s. 3. Na gospodarkę komunalną 31 mln. zł (dla województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 18 s. 4. Nad budową rurociągu naftowego radzą eksperci CSR, NRD, Węgier, Polski i ZSRR. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 124 s. 2. Ogólnopolska konferencja prasowa na tematy budownictwa w Zielonej Górze. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 223 s. 1, 2. Otwinowski Daniel: Proponuję komitet do walki z marnotrawstwem. Dyskusja o budownictwie. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 230 s. 4. Problemy gospodarki mieszkaniowej w miastach Ziem Zachodnich. Warszawa 1958 „Arkady” 4° s. 11, 1 nlb. (rom): Narada wojewódzka w Zielonej Górze. (Gospodarka mieszkaniowa). Miasto R. 9: 1958 nr 9 s. 35–36. Różalski K.: Kątem we własnym domu. (Gospodarka lokalowa). Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 70 s. 3. Solińska Irena: Architekci lubuscy i kwadratura koła. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 206 s. 3, 4. Toś Michal.: Nieznany kształt aktywizacji. (Spółdzielnie mieszkaniowe). Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 295 s. 3. Toś Michal: Nieznany kształt aktywizacji. (Spółdzielnie mieszkaniowe). Gaz. Zielonog. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 203 s. 3. Usprawnienie pracy rad narodowych w zakresie gospodarki komunalnej, tematem obrad sesji WRN w Zielonej Górze. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 75 s. 2. Zatrybówna Alicja: Sen o własnym mieszkaniu. (Gospodarka komunalna w województwie zielonogórskim). Nadodrze 1958 wyd. spec. s. 3. Ziemie Odzyskane. Na budowach Zielonej Góry. Prz. budowl. R. 29: 1957 z. 9 s. 359–362. ROŻNE Chrzanowski M.: Troszczą się o zaopatrzenie ludności (w Zielonej Górze). Rada Nar. R. 16: 1959 nr 35 s. 10–11, ilustr. Duże sanatorium przeciwgruźlicze powstaje w Torzymiu. Gaz. Zielonog. R. 8: 1959 nr 127 s. 3. Informator. Dni Zielonej Góry 1960. Zielona Góra 1960 Kom. Obch. „Dni Zielonej Góry” 8° s. 20, 7 nlb., ilustr. Informator gospodarczo-turystyczny województwa zielonogórskiego. Dni Winobrania. Zielona Góra 1957. (Kom. Org. TRZZ...) 16° s. 65, 31 nlb., ilustr., mapa, pl. Informator szkolnictwa Zawodowego województwa zielonogórskiego na rok szkolny 1959/1960. Zielona Góra 1959 Kurat. Okr. Szkoł. 8° s. 23. Jantos Henryk.: (Zielonogórska służba zdrowia). Czego nie zakryją brody Bolesławów. Tyg. Zach. 1957 nr 14 s. 1, 5. Komunikacja. Transport. Łączność. Wielomilionowe inwestycje. (Przewidziane dla województwa zielonogórskiego). Gaz. Zielonog. R. 9: 1969 nr 12 s. 3. Kubicka Irena, Zatrybówna Alicja: Zabawa w chowanego. Co kryje się za fasadą zielonogórskiego handlu. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 12 s. 3. Lemiesz W(iktor): Kto i jak ma inwestować. Głos Pracy R. 9: 1959 nr 253 s. 3. Liczba mieszkańców Gorzowa przekroczyła 55 tysięcy. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 255 s. 3. Litwinięc Bogusław: Resztki na wietrze. (Problem bezrobocia w Zielonej Górze). Poglądy 1956 nr 6 s. 2. Plan gospodarczy i budżet województwa zielonogórskiego na rok 1959. Zestawienie podstawowych wskaźników. (Wydanie powielane). Zielona Góra 1959 Prez. Woj. Rady Nar. 16° s. 162. Poradnik Urzędu Spraw Wewnętrznych w Zielonej Górze. (Kwart.) Prez. Woj. Rady Nar. Red. Kol. Zielona Góra R. 1: 1956 nr 1 s. 80, 2 nlb. Wieczorek Tadeusz: Utrwalimy zdobycze przełomu październikowego. Zielona Góra 1957 FJN 8° s. 13. 1 nlb., port. 1. Wieczorek Tadeusz: Zbliżamy się do załóg. Życie Partii 1957 nr 7 s. 6. Wykaz miejscowości województwa zielonogórskiego. Zielona Góra 1955 Zarz. Okr. PTTK 8° s. 54, ilustr., + mapa. Zielona Góra miastem 50-tysięcznym. Gaz. Zielonog. R. 9: 1960 nr 177 s. 5.	<urn:uuid:1f8a29ba-3301-4892-81e2-8a56e5592a2f>	finepdfs	3.089844	CC-MAIN-2020-40	https://zbc.uz.zgora.pl/Content/46683/22_zyzniewska_gospodarka.pdf	2020-09-22T13:57:29+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400206133.46/warc/CC-MAIN-20200922125920-20200922155920-00714.warc.gz	1,135,176,824	0.9854	0.987469	0.987469	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1125, 3918, 6653, 9169, 11774, 14264, 16930, 19685, 22568, 25258, 28060, 30819, 33335, 36052, 38616, 39305 ]	3	0
Pan Andrzej Adamczyk Minister Infrastruktury i Budownictwa ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa Apelujemy o ponowną analizę i podjęcie decyzji o zmianie w Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 uwzględniającej pilną realizację modernizacji (remontu) drogi krajowej „A18 OlszynaGolnice" leżącej na terenie Województwa Lubuskiego i Województwa Dolnośląskiego. W naszej ocenie konieczne jest niezwłoczne podjęcie decyzji dotyczącej innego niż ustalony na początku września br. sposobu finansowania inwestycji dotyczącej drogi A18 - utworzenie drogowej spółki specjalnego przeznaczenia i uzyskanie środków finansowych na budowę z rynku kapitałowego. W naszej ocenie jest to niepokojąca informacja, która w rzeczywistości oznacza odstąpienie od planów modernizacji drugiego pasa autostrady A18 w najbliższych latach. Przebudowa, według wcześniejszych szacunków, kosztowałaby ok. 1 mld 300 mln zł i to decyzja o przyznaniu konkretnych środków na realizację inwestycji byłaby przejawem rzeczywistego uwzględnienia konieczności realizacji inwestycji w autostradę A18, odkładanej od wielu lat na później, na bliżej nieokreślony czas. Dziś można odnieść wrażenie, że inwestycja ta jest traktowana jako nieistotna z punktu widzenia resortów odpowiedzialnych za infrastrukturę drogową w kraju. Tymczasem droga krajowa A18 Olszyna-Golnice jest istotnym elementem komunikacyjnym III-go transeuropejskiego korytarza transportowego T-ENT biegnącego od Drezna poprzez Olszynę, Wrocław, Katowice, Lwów do Kijowa. Jako krajowy element trasy europejskiej E36 stanowi najkrótsze i najszybsze połączenie transportowe południowej części Województwa Lubuskiego z Dreznem, Berlinem i północną częścią Niemiec oraz ze stolicą Dolnego Śląska. A18 jest również ważnym elementem wymienianym w studium integracji polskiej części pogranicza Polski i Niemiec. Należy zauważyć, iż historia budowy A18 sięga lat trzydziestych ubiegłego wieku - fragment autostrady Reichsautobahn 9 ówcześnie najważniejszego projektu drogowego łączącego Berlin z przedwojennym Wrocławiem został ukończony w latach 1936-38 i wówczas powstały również wszystkie węzły, mosty, wiadukty, kładki i przepusty. Budowę północnej jezdni, prowadzącej w kierunku Berlina, ukończono w 2006 r. Wówczas zakładano, że od razu, w latach 2007-2009, zmodernizowana zostanie także południowa jezdnia, która miała być rozebrana i wybudowana od nowa na odcinku od Olszyny (granica polsko-niemiecka) do Golnic koło Krzyżowej. Jednakże z powodu braku wystarczających funduszy odwołano przetarg na realizację tego zadania. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad miała zrealizować inwestycję na A18 przed Euro 2012, ale niestety tak się nie stało. 29 lipca 2010 r. dla tej inwestycji uzyskano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, a 6 grudnia 2011 r. decyzję zezwalającą na realizację przedsięwzięcia (ZRID). W 2011 roku Oddział GDDKiA w Zielonej Górze, który ma realizować zadanie, informował, że przebudowa jezdni południowej znalazła się w Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 2011–2015 w załączniku 1a, w którym ujęto zadania możliwe do rozpoczęcia do 2013 roku, tj. na liście zadań, których realizacja może zostać rozpoczęta pod warunkiem uzyskania finansowania. Tymczasem już 23 lutego 2011 r. unieważniono przetarg na przebudowę jezdni południowej A18, bo zabrakło pieniędzy, natomiast w wyniku aktualizacji Indywidualnej listy projektów POIiŚ w październiku 2012 roku, zadanie to zostało przesunięte z listy podstawowej na listę rezerwową. W kolejnych zapowiedziach ministerstwa infrastruktury i rozwoju remont A18 miał być przewidziany w ramach inwestycji transportowych w zakresie programu „Infrastruktura i środowisko 2014–2020". Jako absolutny priorytet wymieniano dokończenie podstawowej sieci dróg ekspresowych, co miało nastąpić do końca 2020 roku. Według kolejnych informacji ministerstwa inwestycja pn.: „Budowa autostrady A18 Olszyna-Golnice" - przebudowa jezdni południowej i dalsza modernizacja jezdni północnej - została umieszczona na liście priorytetów w projekcie dokumentu implementacyjnego do „Strategii rozwoju transportu do 2020 r. (z perspektywą do 2030 r.)", co stanowić miało podstawę do dofinansowania przedsięwzięcia z alternatywnych funduszy europejskich. Najnowszy projekt „Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023" (z perspektywą do 2025 r.) z 24.08.2015 r. wymienia wprawdzie przebudowę A18 jako jeden z elementów istotnych do stworzenie pełnej sieci autostrad w kraju, ale wskazany – w załączniku nr 2 – jako planowany do realizacji przy wykorzystaniu innego niż tradycyjny sposób finansowania - czyli poprzez spółki celowe, które zostałyby powołane na podstawie ustawy z 12 stycznia 2007 r. o drogowych spółkach specjalnego przeznaczenia. Zakłada się 100% udziału Skarbu Państwa w tych spółkach, które odpowiedzialne byłyby za przygotowanie, sfinansowanie, realizację i utrzymanie powierzonych im odcinków autostrad. Środki finansowe mają być natomiast pozyskane przez spółki z rynku kapitałowego. W pierwszej kolejności rozważane jest utworzenie drogowej spółki specjalnego przeznaczenia dla realizacji zadania pn. Budowa autostrady A1 na odcinku Tuszyn – Częstochowa. Przebudowa A18 znajduje się znów na ostatnim miejscu. Dotychczas powstało w całości zaledwie 7 km z zaplanowanych 78 km drogi A18 oraz cała jezdnia północna. Przebudowa 71-kilometrowego odcinka jezdni południowej do norm współczesnej autostrady wciąż czeka na realizację. Dopiero po jej ukończeniu, droga zostanie oznaczona na mapie jako autostrada i dlatego też obecnie funkcjonuje nadal jako droga krajowa nr 18. GDDKiA wciąż zakłada, że przebuduje drogę, by dostosować ją do standardów autostrady, jednak plan inwestycji w rzeczywistości nie przewiduje realizacji prac przed 2020 rokiem. Mamy również świadomość konsekwentnych komplementarnych działań samorządu Województwa Lubuskiego zwiększającego alokację regionalnych funduszy na infrastrukturę drogową lubuskiego okalającą odcinek drogi krajowej nr 18. Dlatego Zarząd Województwa Lubuskiego podjął decyzję o rozbudowaniu dróg wojewódzkich w częściach łączących się z A18: nr 296 relacji Iłowa-Ruszów, nr 295 relacji Nowogród Bobrzański - Żagań oraz nr 297 w Lesznie Górnym. W Kontrakcie Terytorialnym Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 zapisano również realizację kolejnych działań wokół przedmiotowej drogi. Pilny remont tej drogi jest kwestią niezwykłej rangi dla obydwu województw – lubuskiego i dolnośląskiego, ma niebywałe znaczenie dla ich rozwoju gospodarczego, gdyż zaliczana jest do głównych szlaków w Polsce o znaczeniu przemysłowym i turystycznym. Realizacja inwestycji związana jest z koniecznością dopasowania infrastruktury komunikacyjnej do społeczno-gospodarczych i przestrzennych potrzeb rozwoju, planowanymi przez krajowe i zagraniczne podmioty gospodarcze inwestycjami, tworzeniem możliwości rozwoju gospodarczego przygranicznych części obu regionów. Jest to również szansa do zniwelowania dysproporcji rozwojowych między sąsiadującymi regionami. Wymienione przesłanki bezpośrednio odnoszą się i wpisują do założeń „Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 20102020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie" oraz „Strategii Rozwoju Kraju 2020. Aktywne Społeczeństwo, Konkurencyjna Gospodarka, Sprawne Państwo". Jej funkcjonalność jest także ważnym elementem wymienianym w studium integracji polskiej części pogranicza polsko-niemieckiego. Jednym z głównych priorytetów jest wspieranie działań gospodarczych i dążenie do zapewnienia dobrych, popartych efektywną współpracą, warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Nasze działania koncentrujemy na wspólnych poszukiwaniach rozwiązań tworzących dogodny klimat dla rozwoju podmiotów gospodarczych funkcjonujących w regionie. Pragniemy zwrócić uwagę na aspekt bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ciągle pogarszający się stan techniczny nawierzchni, w szczególności prawie już 80-letniej betonowej nitki południowej A18, naruszony licznymi spękaniami, nierównościami, dziurami i koleinami powoduje, że jazda z dopuszczalną przepisami prędkością jest niebezpieczna dla kierowców. Bezpieczeństwo jazdy znacząco pogarsza się podczas opadów atmosferycznych. Dlatego uważamy, że przebudowa infrastruktury przedmiotowej drogi znacząco wpłynie na poprawę płynności, a tym samym bezpieczeństwa ruchu oraz efektywności komunikacji i transportu. Przyniesie też korzystne efekty środowiskowe m.in. poprzez udrożnienie korytarzy migracyjnych zwierząt. Apelujemy zatem o podjęcie decyzji o zmianie w Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 20142023 uwzględniającej zmianę sposobu finansowania i pilną realizację modernizacji (remontu) drogi krajowej „A18 Olszyna-Golnice", co oznacza także podjęcie wszelkich stosownych i efektywnych działań oraz wysiłków, aby doprowadzenie do realizacji tej zapomnianej inwestycji doszło do skutku w możliwie najbliższym czasie. Burmistrz Miasta Żary Danuta Madej Burmistrz Miasta Żagań Daniel Marchewka Burmistrz Miasta Łęknica Piotr Kuliniak Burmistrz Iłowej Paweł Lichtański Burmistrz Jasienia Andrzej Kamyszek Burmistrz Miasta Gozdnica Krzysztof Jarosz Wójt Gminy Żary Leszek Mrożek Wójt Gminy Trzebiel Marek Iwlew Wójt Gminy Żagań Tomasz Niesłuchowski Wójt Gminy Przewóz Ryszard Klisowski Wójt Gminy Tuplice Katarzyna Kromp Wójt Gminy Lipinki Łużyckie Michał Morżak Burmistrz Lubska Lech Jurkowski Wójt Gminy Brody Ryszard Kowalczuk Wójt Gminy Wymiarki Wojciech Olszewski Starosta Żagański Henryk Janowicz Starosta Żarski Janusz Dudojć Do wiadomości: Jerzy Szmit Podsekretarz stanu odpowiedzialny za autostrady, drogi i transport drogowy Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa ul. Chałubińskiego 4/6 00-928 Warszawa Jacek Bojarowicz p.o. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad ul. Wronia 53 00 - 874 Warszawa Przemysław Hamera Dyrektor Oddziału GDDKiA w Zielonej Górze ul. Boh. Westerplatte 31 65-950 Zielona Góra Robert Radoń Dyrektor Oddziału GDDKiA we Wrocławiu ul. Lotnicza 24 54-155 Wrocław Władysław Dajczak Wojewoda Lubuski Lubuski Urząd Wojewódzki ul. Jagiellończyka 8 66-400 Gorzów Wlkp. Jerzy Materna Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Ciesielska 10/1 65-059 Zielona Góra Elżbieta Polak Marszałek Województwa Lubuskiego Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego ul. Podgórna 7 65-057 Zielona Góra Mirosław Marcinkiewicz Przewodniczący Sejmiku Województwa Lubuskiego Biuro Sejmiku Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego ul. Podgórna 7 65-057 Zielona Góra dr hab. Waldemar Sługocki Senator RP Biuro Senatorskie ul. Bohaterów Westerplatte 9 65-034 Zielona Góra Władysław Komarnicki Senator RP Biuro Senatorskie ul. Sikorskiego 111/315 66-400 Gorzów Wielkopolski Robert Dowhan Senator RP Biuro Senatorskie ul. H. Sienkiewicza 36 65-431 Zielona Góra Stefan Niesiołowski Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Piotrkowska 61 90-413 Łódź Bożenna Bukiewicz Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Kościelna 2 65-064 Zielona Góra Krystyna Sibińska Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Warszawska 6/107 66-400 Gorzów Wlkp. Tomasz Kucharski Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Warszawska 6/307 66-400 Gorzów Wlkp. Katarzyna Osos Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Kożuchowska 15a /217 65-364 Zielona Góra Artur Zasada Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Plac Słowiański 13 65-069 Zielona Góra prof. Jacek Kurzępa Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Bohaterów Westerplatte 23 65-087 Zielona Góra Jarosław Porwich Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Borowskiego 31 66-44 Gorzów Wlkp. Elżbieta Rafalska Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Hawelańska 5 66-400 Gorzów Wlkp. Marek Ast Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie Plac Pocztowy 3/2 65-305 Zielona Góra Paweł Pudłowski Poseł na Sejm RP Biuro Poselskie ul. Chopina 19A 65-031 Zielona Góra	<urn:uuid:d6041057-bf29-460c-af83-24f844b428cb>	finepdfs	2.105469	CC-MAIN-2021-49	http://archiwum.ilowa.pl/wp-content/uploads/2016/01/Stanowisko_A18.pdf	2021-11-28T00:23:30+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964358323.91/warc/CC-MAIN-20211127223710-20211128013710-00128.warc.gz	5,198,093	0.953412	0.99971	0.99971	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2977, 7349, 8894, 9540, 11827 ]	1	1
GAZETKA JUBILEUSZOWA 35 LAT Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w Grudziądzu LISTOPAD 2005 NASI DYREKTORZY: FRANCISZEK STACHOWICZ DYREKTOR PLACÓWKI: W LATACH 1970-1991 ZBIGNIEW ROLEWICZ DYREKTOR PLACÓWKI: W LATACH 1991-2004 LUCYNA KURPIOS DYREKTOR PLACÓWKI: OD ROKU 2004 \| Nazwisko \| Pracownik \| Rok zatrudnienia \| Zawód \| \|------------------\|-----------\|------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| Ks. Adamiak \| Stanisław \| 2004 - 2005 \| nauczyciel religii \| \| Bąkowska \| Marzena \| od 1984 r. \| wychowawca w internacie \| \| Bielski \| Marian \| 1972 - 2005 \| nauczyciel w internacie \| \| Bigaj ska \| Beata \| 1991 - 1991 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz” \| \| Błędowski \| Marian \| 1992 - 2005 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „malarz” \| \| Bona \| Teresa \| 1970 - 1987 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Borkowicz \| Stefan \| 1970 - 1979 \| nauczyciel przedmiotów zawodowych \| \| Borowiec \| Dorota \| od 1996 r. \| wychowawczyni w internacie \| \| Braun \| Antoni \| 1970- 1981 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „szewc” \| \| Bulczyński \| Henryk \| 1973 - 2001 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz” \| \| Burkiewicz \| Henryk \| 1988 – 2005 \| wychowawca w internacie \| \| Ciepluch \| Jerzy \| 1989 – 1995 \| kierownik warsztatów \| \| Chaczynski \| Jacek \| 1992 – 1993 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ogrodnik” \| \| Chodakiewicz \| Wojciech \| 1986 – 1999 \| przedmiotów zawodowych „malarz” \| \| Chudzińska \| Bożena \| 1988 – 1989 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Czerwiński \| Wojciech \| 1975 - 1989 \| wychowawca w internacie, kierownik internatu \| \| Czupryńska \| Celina \| 1970 - 1990 \| nauczyciel przedmiotów zawodowych „krawiec” \| \| Dąbrowska \| Irena \| 1971 - 1980 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Ks. Dembek \| Wojciech \| 1999 – 2000 \| nauczyciel religii \| \| Dłużyński \| Piotr \| 1995 – 2001 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz” \| \| Dłużyński \| Jarosław \| od 2005 r. \| wychowawca w internacie \| \| Dombek \| Mirosława \| od 1993 r. \| nauczyciel języka polskiego a następnie pedagog szkolny \| \| Dzięgielewski \| Eugeniusz \| 1970 - 1974 \| wychowawca w internacie \| \| Frela \| Mateusz \| od 2004 r. \| wychowawca w internacie \| \| Garbacki \| Eugeniusz \| 1987- 1993 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „tokarz” \| \| Gaździcki \| Stanisław \| 1970 – 1990 \| nauczyciel praktyk. n. zaw. i techn. w zawodzie „ślusarz” \| \| Gburkowska \| Gizela \| 1975 – 1990 \| nauczyciel przedmiotów ogólnokształcących, bibliotekarz \| \| Giblewski \| Tomasz \| od 1986 r. \| wychowawca w internacie \| \| Goliszek \| Zofia \| od 1990 r. \| nauczyciel praktyk. nauki zawodu „krawiec”, technologii oraz zajęć, korekcyjno – kompensacyjnych \| \| Gostomczyk \| Grażyna \| 1986 - 1988 \| wychowawca w internacie \| \| Gostomczyk \| Witold \| 1972 - 1988 \| wychowawca w internacie, nauczyciel wych. fizycznego \| \| Górna \| Lucja \| 1972 - 1991 \| nauczyciel języka polskiego \| \| Grusza \| Magdalena \| od 1995 r. \| wychowawca w internacie \| \| Grudzińska \| Wiesława \| 1990 - 1991; 1994 r. \| nauczyciel wychowania fizycznego \| \| Grus Jerzy \| \| 1998 - 1999 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „tokarz – ślusarz” \| \| Gwizdala \| Halina \| 1975 - 1977 \| wychowawca w internacie \| \| Heinrich \| Jarosław \| od 2003 r. \| wychowawca w internacie \| \| Hoffman \| Bogusława \| 1970- 1972 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Janowski \| Henryk \| 1992-1998 \| nauczyciel historii \| \| Jesionowska \| Daniela \| 1974 - 2001 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Jesionowska \| Joanna \| od 1996 r. \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz małej gastronomii”, „cukiernik” \| \| Jędrzejewski \| Konrad \| 1970 - 1975 \| wychowawca w internacie \| \| Jędrzejewski \| Henryk \| 1972 - 1992 \| nauczyciel przedmiotów ogólnokształcących \| \| Jurczak \| Elżbieta \| 1992 - 1993 \| nauczyciel \| \| Kamiński \| Tomasz \| od 1991 r. \| wychowawca w internacie \| \| Kamiński \| Kazimierz \| 1970 - 1986 \| kierownik internatu \| \| Kanios \| Adam \| 1991 - 1992 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu \| \| Kapuściński \| Jarosław \| 1993 - 2001 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „malarz” \| \| Karpus \| Małgorzata\| od 1992 r. \| nauczyciel praktyk. nauki zawodu „kucharz małej gastronomii” \| \| Kazanecka \| Irena \| 1993 - 2004 \| nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec” \| \| Kazubowska \| Renata \| 2004 r. \| nauczyciel geografii \| \| Kędzier \| Zbigniew \| 1992 - 2001 \| wychowawca w internacie \| \| Kikeł \| Urszula \| 1970 - 2003 \| wychowawca w internacie \| \| Kluziak \| Danuta \| od 1991 r. \| bibliotekarz, nauczyciel technologii informacyjnej \| \| Kłosowska \| Halina \| 1970 -1988 \| nauczyciel technologii „kucharz”„krawiec”, wicedyrektor, \| Kobza Zbigniew Kochańska Teresa Kochański Teodor Ks. Konczalski Waldemar Ks. Kopeć Grzegorz Kowalski Jan Krajewski Jan Krajkowski Edmund Krajkowski Krzysztof Krawiecka Wiesława Krawiecki Leszek Kurpios Lucyna Langowski Sławomir Leśniowski Grzegorz Lisińska Aleksandra Listowski Piotr Lewandowski Zbigniew Łojewski Dariusz Masłowska Halina Miętki Zygmunt Michalski Zenon Moszczyńska Dorota Nowakowska Cecylia Olszewska Elżbieta Olszewski Wincenty Ossowska Małgorzata Ks. Ostrowski Wiktor Pietruszewski Tadeusz Pikula Czesław Piotrowski Czesław Piotrowski Czesław Piszkańska Janina Porazynski Jan Pusz Maria Przybylak Maria Raflewski Grzegorz Rolewicz Marek Rolewicz Zbigniew Ropińska Waleria Rohde Ryszard - Rybinska Bogusława Rząca- Nasieniewska Anna Salitra Arkadiusz Schreiber Halina Siemianowska Jolanta Siemiński Jacek Sigiel Sebastian Sikorska Anita Skolimowska Helena Sobiech Bogumiła Stachowicz Franciszek Stachowicz Felicjta Stachowicz Janusz Stawecki Waldemar Stolp Klara od 2005 r. wychowawca w internacie, 1970 - 1986 r. wychowawca w internacie, 1973 - 1975 r. wychowawca w internacie, od 2005 r. nauczyciel religii, 2000 - 2004 r. nauczyciel religii, od 1991 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ogrodnik”, 1974 – 1986 r. wychowawca w internacie, 2004-2005 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „murarz”, od 2005 r. nauczyciel praktycznej nauki „murarz”, od 1986 r. nauczyciel wychowania fiz., przysposobienia obronnego, od 1991 r. nauczyciel wychowania fizycznego, od 1991 r. nauczyciel matematyki, geografii, 2003 – 2004 wicedyrektor, od 2004 r. dyrektor Ośrodka., od 1996r. nauczyciel fizyki i astronomii, technologii „malarz” i „murarz”, od 1990 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ malarz”, od 1993 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „ ogrodnik”, matematyki, od 2004 r. wicedyrektor Ośrodka., od 2004 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu i technologii „ślusarz”, 1981 – 2002 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „malarz”, 1994 – 1995 r. nauczycie praktycznej nauki zawodu „kucharz”, 1990 – 1991 r., 1998 nauczyciel wychowania fizycznego, 1970 – 1980 kierownik warsztatów szkolnych, 1984-1987 r. wychowawca w internacie, od 2004 r. wychowawca w internacie, 1970 – 1975 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec”, 1980 – 1988 nauczyciel praktycznej nauki „krawiec”, 1970 – 1979 r. nauczyciel przedmiotów ogólnokształcących, 1995 - 2005 r. nauczyciel języka polskiego, historii, od 2005 r. nauczyciel religii, 1984 - 1985 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz”, 1982 – 1985 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „ślusarz”, 1972 – 1986 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „ ślusarz”, 1972 – 1999 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz”, kierownik warsztatów, 1990 - 1991 r. – katecheta, od 1999 r. nauczyciel religii, podstaw przedsiębiorczości,, historii, 1974 – 1975 r. – nauczyciel praktycznej nauki zawód „krawiec”, 1991 - 2004r. nauczyciel języka polskiego, 1971 - 1989 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz”, 1997- 2001 r. wychowawca, pedagog szkolny, 1990 - 2004 r. nauczyciel wychowania fizycznego, dyrektor Ośrodka w latach 1991- 2004, 1974 - 1975 r. wychowawca w internacie, od 2002 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „malarz”, „murarz”, od 1987 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec”, od 1992 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz małej gastronomii”„cukiernik”, wychowania do życia w rodzinie, 1992 - 1999 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „ślusarz”, 1970 - 2001 r. wychowawca w internacie, od 2000 r. wychowawca w internacie, 1992 –1995 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „malarz,” 1992 – 2000 r. katecheta, 1995 – 2002 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ogrodnik”, matematyki, 1970 – 1974 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec”, 2004 – 2005 r. nauczyciel fizyki, dyrektor Ośrodka w latach 1970- 1991, 1970 – 1989 r. nauczyciel przedmiotów ogolinokszałcących 1990 - 1997 r. nauczyciel technologii „ślusarz”, wicedyrektor Ośrodka od 1992r. 1988 r. wychowawca ,kierownik internatu, 1978 - 1996 r. wychowawca w internacie, nauczyciel technologii w zawodzie „krawiec”, \| Name \| Years and Positions \| \|-----------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\| \| Strzelecka Małgorzata \| 1998 - 1998 r. katecheta, od 1992 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu i technologii „ślusarz”, kierownik warsztatów szkolnych, od 2002 r. nauczyciel języka polskiego oraz rosyjskiego, od 1993 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu – „kucharz małej gastronomii”. \| \| Suberlak Zbigniew \| 1985 – 1988 r. nauczyciel praktycznej nauki i technologii w zawodzie „kucharz”, od 1993 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz”, 1970 - 1995 r. wychowawca w internacie, 1975 -1990 r. nauczyciel praktycznej nauki zawód „krawiec”, od 2005 r. nauczyciel technologii „kucharz”, matematyki, 1990 - 1993 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „ogrodnik”, nauczyciel matematyki, 1988 - 1990 r. nauczyciel matematyki, 1971 - 2003 r. wychowawca w internacie, 1971 - 1977 r. wychowawca w internacie, od 2004 r. logopeda, 1970 - 1971 r. nauczyciel przedmiotów ogólnokształcących, 1974 - 1986 r. dyrektor szkoły, 1970 - 2003 r. wychowawca w internacie, nauczyciel historii, pedagog Ośrodka a następnie wicedyrektor w latach 1997-2003, od 1984 r. nauczyciel przedmiotów zawodowych „kucharz małej gastronomii”, „cukiernik”, 1976 - 1979 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ogrodnik”, 1970 - 1994 r. nauczyciel praktycznej nauki w zawodzie ślusarz”, kierownik warsztatów szkolnych, wicedyrektor szkoły, 1983 – 2003 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz”, 1985 - 2004 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „ślusarz”, od 1993 r. nauczyciel praktycznej nauki i technologii w zawodzie „ogrodnik”, 2002 – 2004 r. nauczyciel rewalidacji, od 1998 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz”, wychowawca w internacie, od 1996 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu, technologii w zawodzie „krawiec”, 1972 - 1998 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec”, 1970 - 1975 r. nauczyciel praktycznej nauki zawodu „krawiec”, 1994 - 1997 r. nauczyciel matematyki, od 1989 nauczyciel praktycznej nauki zawodu „kucharz”, języka polskiego, 1986 - 1993 r. nauczyciel praktycznej nauki w zawodzie „kucharz”. \| 1 września 1970 roku decyzją Kuratorium Okręgu Szkolnego Bydgoskiego utworzono w Grudziądzu przy ulicy Kasprowicza nr 4, Państwowy Zakład Wychowawczy z Zasadniczą Szkołą Zawodową - Specjalną. Jego dyrektorem został mgr Franciszek Stachowicz, pełniący tę funkcję do 31 sierpnia 1991 r. Oficjalne otwarcie Placówki nastąpiło 20 listopada 1970 roku. Zgodnie z założeniami, Zasadnicza Szkoła Zawodowa została wybudowana dla 216 uczniów, którzy kształcili się w 9 oddziałach. W internacie przewidziano miejsca dla 80 chłopców i 65 dziewcząt. Do 1979 roku w szkole kształcono w zawodach: krawiec, ogrodnik, ślusarz i szewc. W 1979 roku zamknięto dział szewski, a dwa lata później uczniowie rozpoczęli naukę w dziale malarskim. W 1983 r. powstał bardzo chętnie wybierany przez dziewczęta dział kucharski. Kształcenie zawodowe odbywało się na zajęciach praktycznych, które trwały przez trzy dni w tygodniu, dwa dni przeznaczono na naukę przedmiotów: język polski, matematyka, wychowanie fizyczne, historia. Od chwili powstania Placówki młodzież i nauczyciele angażowali się w różnego rodzaju prace na rzecz Ośrodka. Pracowali nad przygotowaniem boiska szkolnego, warsztatów śluzarskich, wiaty magazynowej, garaży oraz pomieszczeń gospodarczych. Młodzież pod kierunkiem nauczycieli upiększała pomieszczenia szkoły i internatu. Własnoręcznie wykonane hafty, obrazy, małe repredukcje oraz panorama Grudziądza (do dzisiaj na ścianie korytarza na pierwszym piętrze!) zdobiły wszystkie zakątki Ośrodka. Zagospodarowywano i upiększano zielenią teren otaczający szkołę. Młodzież spotykała się z interesującymi ludźmi, uczestniczyła w wyjściach do muzeum, kina, teatru, plenerach malarskich, rajdach a nawet uprawiała własne działyki, za które była odpowiedzialna każda z grup internackich. Uczniowie corocznie uczestniczyli w porządkowaniu szosy w kierunku Torunia, w zalesianiu a także w wykopkach ziemniaków. Z zapracowanych pieniędzy organizowano wyjazdy na biwaki do zaprzyjaźnionego leśniczego, w okolice Grupy. Z dniem 27 lipca 1990 roku, decyzją Kuratorium Oświaty i Wychowania w Toruniu, zmieniono nazwę Placówki na: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 Od 1 września 1991 roku, po odejściu na emeryturę dyrektora mgr Franciszka Stachowicza nowym dyrektorem Placówki został mgr Zbigniew Rolewicz. Dzięki staraniom dyrektora Ośrodek kształcił wówczas uczniów w zawodach: krawcowa, kucharz, ogrodnik, śluzarz (tokarz), malarz (tapeciarz), od roku 2002 również murarz. Szkoła liczyła 18 oddziałów. W internacie mogło zamieszkać 100 uczniów. W związku z dążeniem do stworzenia najnowocześniejszych metod pracy w Ośrodku zainstalowano system telewizji kablowej, wprowadzono radiofonizację, zakupiono sprzęt muzyczny i nagłaśniający, centralę w administracji, kserokopiarkę, faks, telewizory, komputery, magnetowidy i wiele innych przydatnych w nauczaniu środków dydaktycznych. Skomputeryzowano księgozbiór biblioteki szkolnej. Wyposażono świetlice internackie w nowe meble i utworzono siłownię w szkole i mini-siłownię w internacie. W internacie przygotowano dla dziewcząt salkę rekreacyjną, gdzie mogły ćwiczyć i tańczyć. Wyremontowano i częściowo wyposażono pracownie kucharskie. W szkole powstał sklepik uczniowski i kawiarenka. Utworzono nowe klasopracownie, a także salę komputerową. Sukcesywnie remontowano pomieszczenia Ośrodka - przeprowadzono remonty sieci wodno-kanałizacyjnych i instalacji c.o. a także generalne remonty łazienek w internacie oraz wiele innych inwestycji. Ośrodek odwiedzali zagraniczni goście - m.in. państwo K.G. Nilsson z Falum, którzy zajmowali się działalnością charytatywną i przynieśli dary dla młodzieży oraz ojciec Piotr Cholewka, benedyktyn z opactwa św. Pawła w Wisuss we Francji, znany fotografik, witrażysta, grafik, ilustrator książek. Wielkim wydarzeniem było: nadanie Ośrodkowi 22 maja 1998 roku imienia prof. Kazimierza Kirejczyka "Człowieka, który patrzył i widział; słuchał i słyszał". Pięknie haftowany sztandar wraz z pamiątkową tablicą znajdują się na parterze budynku szkoły. Podczas ważnych uroczystości szkolnych przedstawiciele Samorządu Uczniowskiego zawsze aktywnie włączali się w różne formy życia szkolnego. Z dniem 1 września 2004 roku nowym dyrektorem Placówki została mgr Lucyna Kurpios. Pobyt w Ośrodku to nie tylko nauka, ale także dobra zabawa i możliwość rozwijania własnych talentów i zainteresowań. Szkoła tętni życiem, aktywność i zaangażowanie pracowników Placówki jest widoczne we wszystkich obszarach jej działalności. Do dyspozycji młodzieży jest sala gimnastyczna, rekreacyjna, dwie siłownie (w szkole i w internacie), nowa pracownia komputerowa, pracownia muzyczna, gabinet logopedy. Uczniowie mogą rozwijać swoje pasje w różnych kołach zainteresowań: - Koło rekreacyjno – sportowe - Sekcja piłki nożnej - Koło teatralno – kabaretowe - Koło turystyczno – krajoznawcze - Zespół wokalno – muzyczny - Koło ekologiczno – ogrodnicze - Drużyna koszykówki - Koło PCK - Koło plastyczne - Koło kulinarne - Koło komputerowe - Harcerstwo - Wolontariat Młodzież ma możliwość wszechstronnego rozwoju oraz integracji z uczniami innych szkół poprzez turystykę, sport, udział w imprezach kulturalnych. Uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania i aktywnie spędzać czas wolny. Wyjeżdżają na wycieczki krajoznawcze i edukacyjne do Trójmiasta, Warszawy, Łeby, Torunia, Bydgoszczy, Kwidzyna, Malborka, Laskowic Pomorskich, Jabłonowa, ogólnopolskie zloty harcerskie do Stemplewa, itp. Tradycją stały się coroczne spotkania wigilijne, podczas których młodzież i pracownicy Ośrodka uczestniczą w „Jasejkach bożonarodzeniowych”. Studniówka i Połowinki należą do szkolnych uroczystości, o których nie zapomni żaden uczeń kończący edukację szkolną. Szczególne miejsce w Ośrodku zajmują gabloty poświęcone wydarzeniom związanym ze sportem. To właśnie puchary zdobyte przez utalentowanych uczniów – sportowców zdobią szkolne korytarze. KAZIMIERZ KIREJCZYK (1910 – 1986) „Są fakty, myśli i czyny ludzkie niezwykle i cenne, które czas spycha w niepamięć. Ale idee i czyny stanowiące istotne ogólno ludzkie wartości na ogół opierają się czasowi. Może je przestaniać cieniem zapomnienia, ale nadchodzi moment, gdy znów jawi się w świadomości ludzkiej, ożywają, dają świadectwo trwałej wartości myśli i dzieła ich twórcy. Taką wartość przedstawiają idee i czyny wybitnego pedagoga – Kazimierza Kirejczyka”. Kim był Kazimierz Kirejczyk i co sprawiło, że cieszył się tak powszechnym uznaniem nie tylko wśród pedagogów specjalnych w całym kraju, ale także wśród wielu innych specjalistów. Był wybitnym pedagogiem, wybitnym uczonym, wybitnym praktykiem, pozwalającym lepiej zrozumieć istotę i konsekwencje niepełnosprawności. Ale przede wszystkim był wielkim autorytetem moralnym, życzliwym ludziom człowiekiem dialogu. Kazimierz Kirejczyk potrafił połączyć wysokie kwalifikacje naukowe z działalnością organizatorską, popularyzatorsko-odczytową. Angażował się w działalność różnych organizacji. Aby lepiej uswiadomić sobie znaczenie myśli i działania Kazimierza Kirejczyka, należy przedstawić podstawowe fakty biograficzne. Kazimierz Kirejczyk urodził się we wsi Rudawce (województwo białostockie) 16 lipca 1910 roku w rodzinie chłopskiej. Miał jedną siostrę i trzech braci. Był najstarszy i w nim rodzice ulokowali swoje ambicje edukacyjne. W 1929 roku ukończył Seminarium Nauczycielskie. W tym samym roku został mianowany nauczycielem publicznej szkoły powszechnej w Białousach (powiat sokólski), gdzie pracował półtora roku. Następnie został przeniesiony do szkoły w rodzinnej wsi, gdzie pełnił funkcję kierownika szkoły powszechnej. W 1932 roku Kazimierz Kirejczyk wyjeżdża na studia do Warszawy, gdzie studiuje równocześnie na Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej i w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej. Była to wówczas pierwsza i jedyna uczelnia kształcąca nauczycieli dla szkół specjalnych w Europie; jej twórczynią była Maria Grzegorzewska. Po ukończeniu Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej (1935 r.) podejmuje pracę w szkole specjalnej w Łodzi, następnie podejmuje pracę w szkole dla młodzieży moralnie zaniedbanej w Warszawie. Prócz pracy zawodowej Kazimierz Kirejczyk pracuje społecznie. Od 1929 roku jest członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, a od 1938 roku członkiem Zarządu Sekcji Szkolnictwa Specjalnego ZG ZNP. Pracował w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci, Polskim Czerwonym Krzyżu, także Polskim Związku Głuchych. Mimo wielu obowiązków zawodowych i społecznych nie zaniechał pracy badawczej. Na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych (1964 r.). Rozprawę habilitacyjną ukończył w 1971 roku w Uniwersytecie Jagiellońskim otrzymując stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki specjalnej. W 1973 roku na skutek złego stanu zdrowia odszedł na emeryturę, pozostawiając sobie zajęcia w Wyższej Szkole Pedagogiki Specjalnej, gdzie pracował do końca życia. Dorobek naukowy Kazimierza Kirejczyka stał się źródłem wiedzy dla następujących pokoleń nauczycieli szkół specjalnych. Pozostawione książki i artykuły są aktualne i wciąż zyskują na znaczeniu. Są one zaproszeniem do myślenia, pozwalają odnajdywać związki między wieloma przejawami otaczającej nas rzeczywistości, uczą szacunku i tolerancji. Każdy, kto chce być dobrym nauczycielem, powinien spróbować wspólnej drogi razem z Kazimierzem Kirejczykiem. W minionym roku szkolnym dokonano wielu zmian: - Powstała nowa pracownia komputerowa (przystosowana docelowo do pracy przy 16 stanowiskach komputerowych), - Stworzono ogólnoszkolną sieć LAN zapewniając tym samym nieograniczony dostęp do Internetu, - Zakupiliśmy 2 nowe komputery wraz z oprogramowaniem, - Dostosowaliśmy 5 nowych pracowni do nauki praktycznej nauki zawodu, - Wyremontowaliśmy 5 sypialni w internacie oraz gabinet pedagoga i salę gimnastyczną, - Wzbogaciliśmy tereny zielone Ośrodka o nowe krzewy i drzewa ozdobne, - Przeprowadziliśmy gruntowny remont zaplecza kuchni (powstał nowy magazyn lodówek „kuchnia zimna”, nowa zlewkownia), - Przeprowadziliśmy gruntowny remont zaplecza sanitarnego kuchni, - Udrożniona została sieć wodno-kanalizacyjna, - Przeprowadzono kapitalny remont mieszkania w domu nauczycielskim, - Przystąpiliśmy do programu „EDUKACJA” celem dofinansowania projektów ze środków PFRON (likwidacja barier architektonicznych, urbanistycznych i w komunikowaniu się na terenie placówki oraz likwidacja barier transportowych) - Prezentujemy szkołę i jej dorobek w Internecie - Wzbogaciliśmy naszą bazę informatyczną o aparat cyfrowy oraz nagrywarkę DVD Dobrze wyposażone pracownie krawieckie w warsztatach szkolnych pozwalają nabyć umiejętności potrzebne w przyszłej pracy zawodowej. Uczniowie przechodząc przez wszystkie działy: krojenie, szwalnie, kontrolę jakości poznają żmudną drogę produkcji odzieży. Ogromna atrakcją są często organizowane pokazy mody i wystawy. Praktyki zawodowe odbywają się w 2 pracowniach szkolnych wyposażonych w maszyny krawieckie, stanowisko do krojenia oraz do prasowania tkanin. Dodatkowo praktyki odbywają się poza szkołą na terenie miasta Grudziądza (Zakład Odzieżowy "Tęcza", Zakład Odzieżowy "Sara"). Praktyki zawodowe odbywają się w 4 pracowniach szkolnych wyposażonych i dostosowanych również do przeprowadzenia egzaminów zewnętrznych zgodnie z wymogami Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Dodatkowo praktyki odbywają się poza szkołą na terenie miasta Grudziądza (Centrum Caritas, restauracje, bary). Uczniowie zdobywają umiejętności z zakresu prawidłowego doboru i wykorzystania surowców w procesie produkcji, techniki sporządzania różnorodnych potraw, obsługi konsumenta, a także w zakresie obsługi maszyn i urządzeń gastronomicznych. Smakowite zapachy unoszące się codziennie w pomieszczeniach szkoły pochodzą z pracowni, w której przyszli cukiernicy przygotowują pyszne wypieki. Cukiernik jest u nas nowym zawodem. Uczniowie zdobywają nie tylko umiejętności z zakresu techniki przygotowania ciast, ciastek czy tortów, ale także prawidłowego doboru i wykorzystania składników oraz przestrzegania higieny produkcji i ogólnych zasad bhp i ppoż. Wykonywane są ciasta na zamówienie. Najlepsi uczniowie mają możliwość zdobycia dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. ogrodnik Żmudne pielenie, sianie, przesadzanie, podlewanie, przycinanie – to codzienne czynności naszych przyszłych ogrodników. Na efekty pracy ogrodniczej trzeba długo czekać, jednak zawsze są imponujące. W okresie zimowym przygotowywane są rozsady, wysadzane są sadzonki, by szkola i jej otoczenie były zielone i kwitnące. Powstają także kompozycje z suszonych kwiatów oraz stroiki okolicznościowe. Praktyki zawodowe odbywają się na terenie Ośrodka oraz w gospodarstwach ogrodniczych. murarz Praktyki zawodowe odbywają się w 2 pracowniach na terenie Ośrodka. Jedna z pracowni wyposażona jest w boksy do ćwiczeń murarsko - płytkarskich. Dodatkowo praktyki odbywają się na terenie całego Ośrodka oraz na terenie Grudziądza (Parafia Rzymsko-Katolicka – Rządż, Zakład Maszyn Gastronomicznych „Ma-Ga”). Uczniowie zdobywają m.in. umiejętności: przygotowania i układania płytek ceramicznych, wykonywania podstawowych technik malarsko - tapicerskich, układania kostki brukowej. Najlepsi uczniowie mają możliwość zdobycia dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. malarz-tapiceriarz Uczniowie tego kierunku nabywają umiejętności niezbędne do profesjonalnego wykonania remontu mieszkania, przede wszystkim malowania okien, ścian, układania paneli. Praktyki zawodowe odbywają się w przystosowanych pomieszczeniach wyposażonych w materiały do malowania i tapetowania oraz na terenie szkoły i internatu. Dodatkowo praktyki zawodowe odbywają się na terenie miasta Grudziądza oraz poza miastem (np. Ośrodek Wczasowy "Delfin" w Rudniku oraz Ośrodek Wczasowy w Łebie). ślusarz-tokarz Uczniowie zdobywają umiejętności: wykonywanie obróbki ręcznej w metalu, obsługi wiertarek, tokarek, frezerek, szlifierek, wykonywania obróbki plastycznej na zimno i gorąco, montażu i demontażu maszyn, naprawy sprzętu rowerowego i gospodarstwa domowego. W naszej ślusarni powstaje mnóstwo ładnych przedmiotów z metalu, od galanterii (świeczniki, wieszaki, stojaki pod kwiaty) do rzeczy na zamówienie, np. bramy, balustrady. Zajęcia praktyczne odbywają się na terenie Ośrodka w pracowni obróbki ręcznej, obróbki mechanicznej, obróbki plastycznej metali na zimno i gorąco, spawalni oraz pracowni naprawy rowerów. Dodatkowo zajęcia praktyczne odbywają się na terenie całego Ośrodka oraz na terenie miasta Grudziądza. SPORT TO NASZA MOCNA STRONA Złote medalistki w piłce nożnej dziewcząt Łódź 2003 Nasi lekkoatleci na podium W trzydziestoletniej tradycji Ośrodka sport zawsze odgrywał znaczącą rolę. Szczególne sukcesy nasza młodzież odnosiła w ostatnim 10 - leciu. Zbiegły się one z założeniem na terenie naszej placówki w 1994r. Oddziału Polskiego Towarzystwa Społeczno – Sportowego „Sprawni – Razem”. Był to pierwszy zarejestrowany Oddział w Polsce. Główne założenia stowarzyszenia to stwarzanie jak najlepszych warunków do rozwoju sprawności fizycznej poprzez organizowanie wielu imprez sportowych i rekreacyjnych dostępnych dla wszystkich uczniów. Jednym z nadrzędnych celów, jakie przyjęto w naszej szkole jest szeroko pojęta integracja ze społeczeństwem. Prowadzący zajęcia sportowe i rekreacyjne doskonale zdają sobie sprawę z roli, jaka im przypada propagując i zachęcając młodzież do czynnego wypoczynku, pożytecznego spędzania czasu wolnego. Wiodącymi dyscyplinami w SOSW nr 2 w Grudziądzu są: piłka nożna, lekka atletyka, biegi przełajowe, tenis stołowy, koszykówka, siatkówka. W ostatnim czasie bardzo dużą popularność zdobyły sobie piłka nożna dziewcząt, warcaby, kregle i unihokej oraz badminton. Realizując powyższe zadania organizowanych jest na terenie naszego Ośrodka wiele imprez sportowych na różnych szczeblach. Do największych sukcesów na tym polu możemy zaliczyć zorganizowanie III i VIII Mistrzostw Polski w Lekkiej Atletyce (1996r. i 2001r.). Do tradycji należy już organizowanie corocznych mistrzostw województwa w piłce nożnej halowej, biegów przełajowych, warcabach, tenisie stołowym. Oprócz tego organizujemy niezliczoną ilość imprez o charakterze integracyjnym na terenie miasta. Na bazie masowości imprez nasi uczniowie odnosili wiele wspaniałych sukcesów sportowych na arenach województwa, kraju, Europy i świata. Możemy poszczycić się sześcioma wychowankami, którzy reprezentowali barwy Polski: - Atleta Meloch – wicemistrzyni Paralimpiady – Sydney 2000 w biegu na 800m: wielokrotna mistrzyni świata w biegach długich - Kamila Grajewska – dwukrotna wicemistrzyni świata w rzucie oszczepem - Marcin Paradowski – mistrz Europy w sprintach - Przemysław Mueller i Paweł Markowski – wicemistrzowie świata w piłce nożnej - Wiesław Nowakowski – medalista mistrzostw Europy w pływaniu Statystycznie umijając w ciągu ostatnich lat działalności „Sprawni – Razem”, sportowcy SOSW nr 2 w Grudziądzu wywalczyli 115 medali mistrzostw Polski, w tym 54 złote. Najbardziej popularną dyscypliną w szkole jest piłka nożna. Nasi piłkarze wywalczyli 7 tytułów mistrza Polski, a do najlepszych należą P. Mueller, P. Markowski, K.Olszewski, S.Woźnicki, A.Koźmiński. W piłkę nożną grają również dziewczęta, które wywalczyły złoty(2003r.) i srebrny (2004r.) medal mistrzostw Polski. Najlepsze z nich to W. Słowińska, D. Krawiecka, K. Grajewska. Osiągnięcia lekkoatletów nie mają precedensu w skali kraju. Niewątpliwie najlepszym sportowcem szkoły jest Arleta Meloch, absolwentka i aktualnie pracownik szkoły, która jeżdżąc na zawody zwiedziła „pół świata” i jest przykładem do naśladowania. Oprócz niej wielokrotnie mistrzami kraju byli: K.Grajewska, B.Piekarczyk, M.Paradowski, H. Jankowski, W. Nowakowski, S.Dąbrowski, W. Słowińska, K. Agatowska. Również nasi pływacy byli mistrzami Polski. Najlepsi z nich to: W. Nowakowski, G. Reich, H. Brzuszczak, B. Klańczyńska, K. Wolska. Sukcesy odnosili też tenisiści stołowi, a medale zdobywali D. Krawiecka i R. Sobanski. Kolejną, medalodajną dyscypliną jest kreglarstwo. Mistrzostwo Polski wywalczyli: W. Słowińska, P. Belka, D. Oleszczak, T. Kołodziejski. Mamy też medal mistrzostw Polski w bieżącym roku w unihokeja. To tylko niektóre sukcesy, medale – wszystkich nie sposób zliczyć. Nie one jednak w naszej szkole są najważniejsze. Masowość, integracja poprzez sport, rewalidacja, wszelkie formy rehabilitacji, czynne i zdrowe spędzanie czasu wolnego przez młodzież, to cele nadrzędné, jakie postawił sobie wszyscy zajmujący się szeroko pojętym sportem w SOSW nr 2 w Grudziądzu. mamy się czym pochwalić „PAMIĘCI WRZEŚNIA 1939” Organizator: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze I miejsce dla zespołu OSW w XV Rajdzie Pieszym wrzesień 2004 „SZLAKIEM ZAMKÓW POMORSKICH” Organizator: Międzyszkolne Koło Turystyczne PTTK „Zawrat” II miejsce dla drużyny OSW październik 2004 „KONKURS EKOLOGICZNY” Organizator: Urząd Miejski pod patronatem Prezydenta Miasta Kategoria: szkoły ponadgimnazjalne I miejsce – zbiórka surowców wtórnych II miejsce – kabaret ekologiczny listopad 2004 „85 ROCZNICA POWROTU GRUDZIĄDZA DO POLSKI” KONKURS PLASTYCZNY Organizator: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze I miejsce – Jacek Wilczyński styczeń 2005 „JA I MÓJ LITERACKI BOHATER” KONKURS LITERACKO-PLASTYCZNY Organizator: Ośrodek Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych w Toruniu nagrody: Agnieszka Kępczyk, Karol Martini, Maciej Buda wyróżnienia: Łukasz Sobański, Anna Ostrowska luty 2005 KONKURS OKOLICZNOŚCIOWY ORGANIZOWANY PODCZAS XXXVI RAJDU PIESZEGO "GRUDZIĄDZ WOLNY" Organizator: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Kategoria: szkoły ponadgimnazjalne II miejsce dla zespołu OSW (Krzysztof Kajzer, Arkadiusz Kubiak) marzec 2005 "PONAD PODZIAŁAMI - JESTEM TAKI JAK TY" KONKURS LITERACKO-PLASTYCZNY Organizator: Zespół Szkół nr 27 w Bydgoszczy nagrody: Karol Martini, Agnieszka Kępczyk wyróżnienia: Maciej Buda, Sylwia Sielska, Wioleta Słowińska, Iwona Mórawska, Iwona Grzymek, Magdalena Kurpiewska marzec 2005 "VI WOJEWÓDZKI KONKURS MŁODYCH TWÓRCÓW" KONKURS LITERACKI Organizator: Pałac Młodzieży w Bydgoszczy wyróżnienie: Agnieszka Kępczyk marzec 2005 III PRZEGLĄD AMATORSKICH TEATRZYKÓW DZIECIĘCYCH I MŁODZIEŻOWYCH” Organizator: Ognisko Pracy Pozaszkolnej Diplom dla zespołu „Ani mru…” za uzyskanie tytułu NAJSYMPATYCZNIEJSZEJ GRUPY TEATRALNEJ w plebiscycie publiczności kwiecień 2005 I WOJEWÓDZKI KONKURS GAZETEK SZKOLNICTWA SPECJALNEGO "GAZETKA NA MEDAL 2005” Organizator: SOSW nr 2 w Szerzawach, PS im. Janusza Korczaka dyplomy za wyróżniającą pracę redaktorską dla Karola Martini oraz Agnieszki Kępczyk czerwiec 2005 Organizator: Stowarzyszenie „Mamy wielkie serca” Diplom za aktywny udział w XVIII Ogólnopolskim Zlocie DH „NS” w Stemplewie czerwiec 2005 REDAKCJA GAZETKI JUBILEUSZOWEJ: I.WIECZEK, D.KLUZIAK, J.HEINRICH, T.KAMIŃSKI	<urn:uuid:2169cb6c-1560-4d52-b8f4-060c3f2db3e2>	finepdfs	1.845703	CC-MAIN-2020-45	http://sosw2grudziadz.pl/gazetka_35lat.pdf	2020-10-25T04:46:58+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107887810.47/warc/CC-MAIN-20201025041701-20201025071701-00149.warc.gz	93,143,106	0.996249	0.999792	0.999792	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 90, 274, 7309, 11396, 13668, 15227, 17843, 19570, 23070, 24252, 25914, 28214, 32241, 33149, 34518 ]	1	0
„SUKCES ZMĄCONY GEOPOLITYKĄ". NIEZALEŻNY OPERATOR GTS UKRAINY [ANALIZA] Początek funkcjonowania niezależnego Operatora GTS Ukrainy jest bardzo udany. OGTS szybko pogłębia integrację z systemami państw Europy Środkowej, a plany strategiczne nie pozostawiają wątpliwości, że ten proces będzie kontynuowany. Należy mieć jednak świadomość, że w wyniku postanowień kontraktów tranzytowych z grudnia 2019 roku, znaczenie geopolityczne operatora zostało silnie zredukowane, a jego wpływ na końcowe decyzje dotyczące losów gazociągów omijających Ukrainę – zminimalizowany do zera. Długie narodziny Przebieg procesu tworzenia niezależnego operatora GTS Ukrainy (OGTS) to historia wzlotów i upadków, postępów i ich imitacji, współpracy środowisk gazowych oraz obstrukcji ze strony przeciwników przemian. A wszystkiemu towarzyszyło bardzo istotne tło, jakim były relacje gazowe Ukrainy z Rosją i zobowiązania wynikające z kontraktów gazowych 2009 roku, których kres dobiegł 1 stycznia 2020 roku. Serial „unbundling po ukraińsku" de facto rozpoczął się jeszcze za rządów Wiktora Janukowycza. We wrześniu 2010 roku zakończono negocjacje o przyłączeniu się Ukrainy do Umowy o Stworzeniu Wspólnoty Energetycznej (weszła w życie 1 lutego 2011 roku). To wówczas formalnie Kijów po raz pierwszy wziął na siebie zobowiązania dotyczące tworzenia rynku gazu w zgodzie z przepisami obowiązującymi w UE. Kolejny etap to podpisanie we wrześniu 2014 roku Umowy stowarzyszeniowej Ukraina-UE, zapisy której potwierdzały zobowiązania Ukrainy w zakresie reform sektora gazowego. W kwietniu 2015 roku Rada Najwyższa Ukrainy przegłosowała fundamentalny dla losów operatora dokument – ustawę „O rynku gazu ziemnego". Należy jednak zaznaczyć, że kulturę tworzenia prawa nad Dnieprem charakteryzuje „ramowy styl" ustaw pozostawiający bardzo dużą część „napełnienia" treścią aktom wykonawczym. Dlatego najtrudniejszym etapem była implementacja ustawy. Mimo, że jeszcze w drugiej połowie 2016 roku Gabinet Ministrów Ukrainy zatwierdził rozporządzeniami plany działań dotyczące wyodrębnieniu działalności przesyłowej i magazynowania gazu ziemnego, dokumenty te bardzo długo pozostawały na papierze. De facto zadanie polegało na stworzeniu niezależnej spółki poprzez wyodrębnienie ze struktury Naftohazu (jego spółki córki Ukrtranshaz) operatora sieci przesyłowej. Wszystko to wiązało się z koniecznością uregulowania szeregu kwestii o charakterze technicznym. Podział majątku i kolektywu pracowniczego, wyzwania związane z osobnym funkcjonowaniem GTS i przechowalni, brak stosownych regulacji w Kodeksie GTS – każdy z tych etapów był drogą przez mękę. Na trudności formalne nałożył się czynnik polityczny – konﬂikt na linii rząd-Naftohaz. Wreszcie, ostateczny wyrok Trybunału Arbitrażowego w Sztokholmie dotyczący kontraktów gazowych Naftohazu z Gazpromem z lutego 2018 roku uzależnił utworzenie operatora od dobrej woli Gazpromu, co oznaczało, że mógł rozpocząć pracę najwcześniej 1 stycznia 2020 roku, czyli po wygaśnięciu kontraktów. Do pierwszej połowy 2019 roku Naftohaz zajmował się, zatem wyłącznie pracami przygotowawczymi, choć miały one znaczenie bardzo istotne. Praktycznie przygotowano zaplecze techniczne do unbundling, co pozwoliło (po resecie politycznym w 2019 roku) wyjść na ostatnią prostą tworzenia operatora w drugiej połowie roku. Finisz był o tyle nerwowy, że toczył się na tle negocjacji z Gazpromem dotyczących dalszych losów przesyłu rosyjskiego gazu do krajów UE i Turcji przez terytorium Ukrainy. W ciągu zaledwie kilku miesięcy władzom ukraińskim udało się zmienić model rozdziału właścicielskiego z OU na ISO, przegłosować pakiet zmian do kilkunastu ustaw i wreszcie w grudniu 2019 roku uzyskać certyﬁkat regulatora ukraińskiego, a potem europejskiego (ACER). W efekcie tych wysiłków, a także podpisanych 30 grudnia nowych kontraktów, 1 stycznia 2020 roku OGTS rozpoczął pracę. Zwieńczenie procesu otworzyło nowy rozdział w historii sektora gazowego Ukrainy. Go West! Nowe umowy tranzytowe całkowicie rozwiązały ręce OGTS w zakresie integracji z gazowymi rynkami Europy Środkowej. Działalność operatora w tym roku pokazuje, jak szybko OGTS zdołał pogłębić integrację z operatorami państw sąsiadujących z Ukrainą od Zachodu. Można tu wymienić trzy ściśle ze sobą związane aspekty. Po pierwsze, po upływie 9 miesięcy br. OGTS przyjął 15 mld m3 gazu z kierunku europejskiego, czyli aż o 28% więcej niż przed rokiem, gdy i tak „na potęgę" napełniano magazyny gazu obawiając się kolejnej wojny gazowej z FR. Przy czym z tych wolumenów import stanowi tylko 30% - reszta, to gaz kompanii europejskich tłoczony do ukraińskich magazynów w trybie tzw. składu celnego. Ukrtranshaz (obecny operator przechowalni gazu na Ukrainie) zwolnił ﬁrmy zagraniczne z opłat celnych i pobiera standardowe opłaty za przechowywany gaz. Tak atrakcyjna oferta cieszy się sporym zainteresowaniem ﬁrm zachodnich. Zyskuje na tym OGTS, który tłoczy w jedną bądź drugą stronę więcej surowca. Według danych na 1 października w trybie składu celnego przechowywanych jest 11 mld m3 gazu, z czego gaz ﬁrm zagranicznych stanowi 9,7 mld m3. Po drugie, OGTS zastosował dodatkowe i dopełniające argumenty zachęcające ﬁrmy zachodnie do tłoczenia gazu do ukraińskich przechowalni. Najważniejszy z nich to uruchomienie usługi short-haul – atrakcyjnej pod względem wysokości taryfy usługi oferowanej przez OGTS, pozwalającej na przesył gazu przez terytorium Ukrainy między państwami ościennymi Europy Środkowej (Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii), w tym z wykorzystaniem przechowalni gazu w trybie składu celnego – bez opłat celnych. O skuteczności oferty OGTS świadczy fakt, że według stanu na początek października na mocy tej usługi przesłano 5,9 mld m3. Skorzystało z niej 29 ﬁrm, w większości zagranicznych. Przy czym korzystanie z short-haul miało w ciągu roku stałą tendencję wzrostową. Jeśli w pierwszym kwartale przesłano w ramach usługi tylko 70 mln m3 gazu, a w drugim 1,7 mld m3, to w trzecim kwartale wolumeny te wzrosły do 4,2 mld m3. Po trzecie, udało się uruchomić wirtualne punkty odbioru gazu. Z 15 mld m3 gazu zatłoczonych zza zachodniej granicy, 6,8 mld m3 (46%) stanowił gaz pozyskany dzięki tzw. wirtualnemu rewersowi (backhaul). Stosowne umowy podpisano z operatorami systemów w Polsce, Słowacji i na Węgrzech. Ten czynnik wzmacnia elastyczność i ułatwia współpracę OGTS z operatorami systemów środkowoeuropejskich. W połączeniu z pozostałymi wymienionymi wyżej elementami sprzyja postępom integracji ukraińskiego rynku gazu z europejskim. Symbolicznym tego potwierdzeniem jest pozyskanie przez OGTS w kwietniu 2020 roku statusu członka-obserwatora w ENTSOG, a także podpisanie w październiku 2020 roku wspólnego Memorandum między WE, ukraińskim regulatorem i OGTS o współpracy w tworzeniu, rozwoju i poprawie płynności rynku gazowego na Ukrainie. Na mocy nowego kontraktu tranzytowego podpisanego 30 stycznia 2019 roku OGTS ma zapewniony dochód niezależnie od rzeczywistego przesyłu rosyjskiego gazu do Europy za 65 mld m3 gazu w 2020 roku (ze sztywnym wolumenem dobowym – 178 mln m3) i po 40 mld UAH w latach 2021–24 (110 mln m3 na dobę). W okresie styczeń-wrzesień rzeczywiste wolumeny przesłanego gazu z Rosji na zachód były jednak niższe i stanowiły 39,5 mld m3, czyli 81% od zakładanych w kontraktach. To mniej niż w roku ubiegłym o 40%. Jednocześnie od 1 października jest obserwowany tranzyt rosyjskiego gazu zgodnie z założeniami kontraktu lub nawet z niewielką nawiązką. Zanosi się na to, że co najmniej w przyszłym roku dochody OGTS z tranzytu będą wyższe od zagwarantowanych w kontrakcie. W świetle trudności z zakończeniem NS2 i europejskimi odnogami TurkStreamu Gazprom może potrzebować znacznie większych przepustowości ukraińskiej GTS niż zakontraktowane 40 mld m3. A za nadwyżkowe wolumeny będzie płacił znacznie drożej – zgodnie z taryfą wyznaczoną przez ukraińskiego regulatora. Wielkość tych wolumenów zależy od terminu oddania do eksploatacji drugiej nitki TurkStream na pełną przepustowość. Wydaje się, że w 2021 roku Gazprom będzie zmuszony skierować na kierunek ukraiński około 50 mld m3. To dodatkowe dochody dla OGTS. Warto jednak zaznaczyć, że są to zaledwie taktyczne korzyści. Na skutek pięcioletnich kontraktów na tranzyt, Kijów zaprzepaścił szanse na długoterminowy sukces tranzytu przystając na przesył wolumenów gazu satysfakcjonujących Gazprom. Oczywiście ostateczne oceny będą możliwe dopiero po wyjaśnieniu niewiadomych związanych z dokończeniem i funkcjonowaniem TS i NS2, ale teraz Ukraina już nie ma wpływu na losy tych gazociągów https://www.energetyka24.com/porozumienia-gazowe-rosji-i-ukrainy-remis-czy-odlozona-porazka-anali za . Wszystko to osłabiło interes ﬁrm zachodnich do inwestowania w ukraińską GTS, co mogłoby służyć jako ważny element zachowujący duże wolumeny tranzytowe. Zaledwie pięcioletnia perspektywa ujęta w kontraktach i malejące wolumeny nie sprzyjają zachęceniu inwestorów. Ponadto udział w tranzycie, obok OGTS, Naftohazu, dodatkowo odstrasza potencjalnych graczy. Co dalej? OGTS operuje gazociągami o łącznej długości 33 tys. km., 57 stacjami kompresorowymi i prawie 1 400 stacji dystrybucji gazu. Zatrudnia 11 tys. pracowników. W świetle zredukowanego tranzytu oraz niejasnych jego perspektyw na okres po 2024 roku, aktualności nabiera kwestia zmniejszenia mocy przesyłowych GTS. Może ona obecnie służyć do tranzytu 146 mld m3 gazu. Poza wszelką wątpliwością jest fakt, że tranzyt nie wróci do skali obserwowanej np. w 2019 roku (90 mld m3). Tak duża ilość stacji kompresorowych i gazociągów będzie zatem zbędna, a w przypadku realizacji scenariuszy niekorzystnych dla Ukrainy przewidujących ukończenie budowy i eksploatację TS i NS2 redukcja mocy przesyłowych powinna być jeszcze większa. Dlatego bardzo interesującym jest to, czy i jak OGTS szykuje się do rzeczywistości po 2024 roku. W marcu 2020 roku ukraiński regulator zatwierdził „Plan Rozwoju GTS Ukrainy na lata 2020-2029" (TYNDP). Zgodnie z ustawą „O rynku gazu ziemnego", operator jest zobowiązany do jego corocznego przedkładania regulatorowi. Dokument był w znacznej mierze współtworzony przez Ukrtranshaz i OGTS (jeszcze w statusie ﬁlii UTH) w okresie, gdy niejasnym były parametry tranzytu po 2019 roku. Dokument jest jeszcze echem lat ubiegłych, co odnajduje odzwierciedlenie w proponowanych pracach modernizacyjnych. Po pierwsze, głównym wnioskiem wypływającym z analizy treści dokumentu jest zdecydowane dążenie OGTS do pogłębienia integracji z krajami Europy Środkowej przy jednoczesnym zwiększeniu elastyczności ukraińskiej GTS. Pierwszym kierunkiem rekonstrukcji systemu jest określona kreacja możliwości przesyłu gazu na kierunku transbałkańskim – „do" i „z" Bułgarii i Rumunii. Istniejące na tym szlaku gazociągi w związku z zakładaną całkowitą realizacją Turk Streamu mają być bezużyteczne dla przesyłu rosyjskiego gazu w kierunku południowym. Dlatego planowany jest przesył tym szlakiem nierosyjskiego gazu w obydwu kierunkach – z południa na północ i odwrotnie. Końcowym rezultatem ma być osiągnięcie przepustowości gazociągu w obydwu kierunkach sięgającej 20 mld m3 rocznie. Projekt ma pozwolić na uzyskanie możliwości dostarczania gazu do konsumentów w Europie Środkowej lub Południowej w zależności od koniunktury. Dotyczy to np. dostępu rynku ukraińskiego do gazu z regionu Morza Kaspijskiego. Obecnie możliwości przesyłu w obydwu kierunkach sięgają 5 mld m3 rocznie. Pod koniec sierpnia br. OGTS przyjął pierwszy gaz z Gazociągu Transbałkańskiego. Ponadto OGTS planuje zwiększenie możliwości przesyłowych w innych punktach z Rumunią (SiretChotyń o przepustowości 7,7 mld m3 rocznie w kierunku Rumunii i 5,1 mld m3 w kierunku Ukrainy) oraz Węgrami (zwiększenie możliwości do 19,5 mld m3 rocznie). Jednak w pierwszym przypadku projekt jest na etapie badania potencjalnego popytu, a w drugim decyzji o inwestycji nie podjął operator węgierskiego systemu FGSZ LTD. TYNDP wymienia także projekty rekonstrukcji 5 stacji kompresorowych, z których tylko jeden został rozpoczęty (Bar w obwodzie winnickim), a drugi ma wystartować w najbliższym czasie (Jahotyn na Kijowszczyźnie). Trzy inne stacje czekają na ostateczne decyzje o inwestycjach. Zakładana jest także rekonstrukcja gazociągu Szebełynka-Słowiańsk służącego do przesyłu gazu rodzimego wydobycia. Te plany pozwalają na wysnucie drugiego wniosku, że Ukraina modernizuje infrastrukturę, która i tak pozostanie w użyciu niezależnie od losów tranzytu. W kontekście redukcji tranzytu znacznie ciekawsze są założenia projektu aktualizowanego TYNDP na lata 2021–2030. Są w nim wyraźnie dostrzegalne elementy przygotowań do nowej rzeczywistości. Jest to zresztą odzwierciedlone w tekście, który zawiera kilka ciekawych parametrów: Konsumpcja gazu na Ukrainie w 2035 roku ma się wahać od 26,7 mld m3 do 31,4 mld m3 rocznie, a scenariusz bazowy zakłada potrzeby na poziomie 29,4 mld m3 rocznie; Tranzyt w zakresie ujętym w kontraktach z grudnia 2019 roku (65 mld m3 w 2020 roku, a w latach 2021–2024 roku – 40 mld m3 rocznie) Realizacja Turk Stream (europejskich odnóg) pod koniec 2020 roku i Nord Stream-2 w 2022 roku Tranzyt rosyjskiego gazu w trzech scenariuszach (w zależności od sukcesów gazociągów omijających) po 2024 roku: Optymistyczny, zakładający zwiększenie wolumenów do 65 mld m3 rocznie; umiarkowany – z obniżką do 35 mld m3 rocznie i pesymistyczny – całkowity brak tranzytu. Projekt zaktualizowanego TYNDP wymienia działania modernizacyjne o łącznej wartości 39 mld UAH (około 1,5 mld USD). Oprócz tego, że do 5 stacji kompresorowych przewidzianych do rekonstrukcji dodano jeszcze 4, Makohon zapowiada, że OGTS stopniowo będzie rezygnować z 60–70% mocy stacji kompresorowych. Z przedstawionych w TYNDP planów wynika, że 16 stacji kompresorowych ma zostać zakonserwowana, a moce kolejnych 13 mają być ograniczone co najmniej w połowie (przy czym część z nich ma pozostać w rezerwie tak, jak kolejnych 15 stacji). Przy czym warto dodać, że z 57 istniejących stacji kompresorowych 15 i tak podlega całkowitej wymianie ze względu na stan techniczny, a kolejnych 7 wymaga remontu kapitalnego. Oznacza to, że część z nich i tak byłaby zakonserwowana – niezależnie od wolumenów tranzytu po 2024 roku. Z ilości i usytuowania stacji zaplanowanych do konserwacji wynika trzeci wniosek: Kijów pozostawia sobie furtkę do tranzytu maksymalnie 65 mld m3 gazu. De facto, zatem OGTS, z jednej strony nie wyklucza całkowitego braku tranzytu po roku 2024 i buduje wstępne plany na taką ewentualność, a z drugiej nie traktuje tego, jako faktu obserwując rozwój wydarzeń. Wnioski Stworzenie i początek działalności (sprawnej) operatora sieci przesyłowej Ukrainy to historia sukcesu. Nowy podmiot wpisał się bez problemu w trudną architekturę gazową w Europie ŚrodkowoWschodniej, a także zdołał opracować i wdrożyć procedury wewnętrzne pozwalające na płynne funkcjonowanie. Biorąc pod uwagę rozmiary GTS Ukrainy oraz formalne rozdzielenie GTS i magazynów gazu kreujące wyzwania technologiczne, a także moment na jaki przypadł start pracy OGTS (negocjacje tranzytowe z FR), to spory sukces. OGTS w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy zdołał istotnie pogłębić integrację ukraińskiego systemu z systemami państw ościennych na granicach zachodnich Ukrainy. Dokumenty strategiczne operatora nie pozostawiają wątpliwości – zamierza on w dalszym ciągu dążyć do integracji rynku ukraińskiego z rynkami państw położonych na zachód od Ukrainy. Nowe warunki kontraktów tranzytowych de facto uprzedmiatawiają OGTS. Jeśli do końca 2019 roku Ukraina miała w ręku poważny atut (długoterminowy kontrakt na przesył rosyjskiego gazu), to od stycznia br. wolumeny przewidziane w kontraktach odzwierciedlają życzenie Kremla. Ponadto, udział w tranzycie nie tylko OGTS, ale też Naftohazu dodatkowo osłabia (jeśli nie przekreśla) szanse na pozyskanie inwestora zachodniego do ukraińskiego operatora, o którego zabiegano w ostatnich kilku latach. Znaczenie geopolityczne operatora ukraińskiej sieci przesyłowej uległo znaczącej redukcji, a na jego utrzymanie na obecnym poziomie (czyli ﬁasko gazociągów omijających) Kijów praktycznie nie ma już wpływu i musi liczyć na skuteczność Waszyngtonu, Warszawy oraz innych przeciwników NS2 i TS. Plany strategiczne OGTS biorą pod uwagę te uwarunkowania. Operator rozpisuje scenariusze działań w trzech głównych wariantach: zachowaniu tranzytu na tegorocznym poziomie (czyli ﬁaska NS2 i drugiej nitki TS), redukcji do poziomu 40 mld m3 rocznie i całkowitego zaprzestania tranzytu. Przy czym uruchomiono realizację planów, których końcowym celem będzie odzwierciedlenie brak perspektyw na tranzyt przekraczający 60 mld m3 rocznie. Reklama	<urn:uuid:2ef911dc-8bca-45f8-8750-c97965b90426>	finepdfs	2.888672	CC-MAIN-2021-04	https://energetyka24.com/pdf/?article=sukces-zmacony-geopolityka-niezalezny-operator-gts-ukrainy-analiza	2021-01-20T09:41:46+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703519984.9/warc/CC-MAIN-20210120085204-20210120115204-00440.warc.gz	330,564,598	0.999913	0.999917	0.999917	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3005, 6831, 11486, 14551, 16639 ]	1	0
Uchwała Nr LII/409/22 Rady Miejskiej w Jędrzejowie z dnia 24 marca 2022 r. w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Jędrzejów na lata 2022-2032. Na podstawie art. 18 ust. 2. pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2022 poz. 559) oraz art. 226, art. 227, art. 228, art. 229, art. 230 ust. 6 i art. 232 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 poz. 305 z późn. zm.) Rada Miejska w Jędrzejowie uchwala co następuje: § 1 W uchwale z dnia 27 stycznia 2022 r. Nr L/394/22 Rady Miejskiej w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Jędrzejów na lata 2022-2032 wprowadza się następujące zmiany: 1) załącznik Nr 1 do tej uchwały otrzymuje brzmienie jak załącznik Nr 1 do niniejszej uchwały 2) załącznik Nr 2 do tej uchwały otrzymuje brzmienie jak załącznik Nr 2 do niniejszej uchwały 3) załącznik Nr 3 do tej uchwały otrzymuje brzmienie jak załącznik Nr 3 do niniejszej uchwały § 2 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta Jędrzejowa. § 3 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Przewodniczący Rady Miejskiej Jędrzejowie mgr inż. Robert Kruk Uzasadnienie: I. Dokonuje się zmian w planie dochodów i wydatków zgodnie z Zarządzeniem Burmistrza i Uchwałami Rady Miejskiej II. Zaktualizowano kwoty limitów na przedsięwzięcia w poz. 18.104.22.168 i 22.214.171.124 \| Rok \| Wyższegośczenie \| Dochody ogółem x \| Dochody niezacje x \| dochody z tytułu udziału we wniesieniu podatku z dochodów od osób fizycznych \| z subwencji ogólnej \| z tytułu dotacji i stworzeń przeznaczonych na cele bieżące \| pozostale dochody bezpiecz 4) \| z podatku od nieruchomości \| z sprzedaży majątku* \| ze sprzedaży majątku* \| z tytułu dobrań oraz środków pieniężnych na inwestycje \| \|-----\|-----------------\|------------------\|-------------------\|--------------------------------------------------------------------------------\|-------------------\|----------------------------------------------------------------\|-----------------------------\|--------------------------------\|----------------------\|----------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| 1 \| 11 \| 11 \| 111 \| 112 \| 113 \| 114 \| 115 \| 116 \| 117 \| 118 \| \| 2015\| 78 346 912,50 \| 75 675 221,02 \| 15 002 099,00 \| 690 000,00 \| 24 157 981,00 \| 14 771 575,59 \| 16 993 461,00 \| 10 477 124,00 \| 2 671 691,48 \| 534 641,01 \| 1 983 439,37 \| \| 2016\| 97 493 675,06 \| 93 688 512,63 \| 15 802 514,00 \| 590 000,00 \| 25 105 623,00 \| 29 642 36,67 \| 16 714 711,00 \| 10 300 000,00 \| 3 905 162,43 \| 373 675,03 \| 2 753 207,40 \| \| 2017\| 104 115 174,71 \| 101 099 917,07 \| 17 016 503,00 \| 550 000,00 \| 27 092 689,00 \| 34 899 612,48 \| 17 961 978,00 \| 11 665 000,00 \| 3 015 257,64 \| 1 291 325,40 \| 1 653 744,24 \| \| 2018\| 109 566 952,44 \| 106 404 249,73 \| 18 242 615,00 \| 895 000,00 \| 28 375 544,00 \| 35 294 695,50 \| 18 315 378,00 \| 11 300 000,00 \| 3 292 702,71 \| 881 719,43 \| 0,00 \| \| 2019\| 125 101 369,83 \| 118 873 369,25 \| 21 418 150,00 \| 990 000,00 \| 30 124 146,00 \| 40 107 783,58 \| 23 986 850,00 \| 11 986 000,00 \| 6 229 000,58 \| 1 174 899,16 \| 0,00 \| \| 2020\| 145 521 489,72 \| 125 300 690,59 \| 21 516 991,00 \| 1 051 530,82 \| 31 874 690,00 \| 46 302 945,23 \| 24 557 533,54 \| 11 603 323,99 \| 20 330 790,13 \| 2 294 889,49 \| 0,00 \| \| Plan 1 kw 2021 \| 139 303 744,78 \| 128 225 921,88 \| 22 213 382,00 \| 800 000,00 \| 32 064 556,00 \| 28 617 090,00 \| 44 530 923,88 \| 12 400 000,00 \| 11 077 822,50 \| 1 779 769,00 \| 0,00 \| \| Wyszczanie 2021 \| 153 712 338,73 \| 138 202 996,04 \| 22 213 382,00 \| 800 000,00 \| 32 064 556,00 \| 28 617 090,00 \| 44 530 923,88 \| 12 400 000,00 \| 14 999 343,69 \| 2 560 159,00 \| 0,00 \| \| 2022\| 121 105 454,11 \| 114 384 056,59 \| 20 522 597,00 \| 1 414 624,00 \| 33 366 051,00 \| 26 370 954,59 \| 32 703 500,00 \| 13 730 000,00 \| 6 721 397,52 \| 3 365 963,00 \| 2 859 134,52 \| \| 2023\| 132 415 000,00 \| 131 600 000,00 \| 25 000 000,00 \| 1 800 000,00 \| 37 000 000,00 \| 25 000 000,00 \| 43 000 000,00 \| 13 480 985,00 \| 616 000,00 \| 0,00 \| 616 000,00 \| \| 2024\| 138 200 000,00 \| 138 200 000,00 \| 27 000 000,00 \| 2 000 000,00 \| 39 000 000,00 \| 26 000 000,00 \| 44 000 000,00 \| 14 020 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2025\| 141 300 000,00 \| 141 300 000,00 \| 28 000 000,00 \| 2 300 000,00 \| 40 000 000,00 \| 26 000 000,00 \| 45 000 000,00 \| 14 580 600,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2026\| 142 400 000,00 \| 142 400 000,00 \| 29 000 000,00 \| 2 400 000,00 \| 40 000 000,00 \| 26 000 000,00 \| 45 000 000,00 \| 15 164 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2027\| 146 400 000,00 \| 146 400 000,00 \| 29 900 000,00 \| 2 500 000,00 \| 42 000 000,00 \| 26 500 000,00 \| 45 500 000,00 \| 15 770 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2028\| 143 900 000,00 \| 143 500 000,00 \| 30 000 000,00 \| 2 500 000,00 \| 41 000 000,00 \| 26 000 000,00 \| 44 000 000,00 \| 16 400 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wyszczególnienie \| Kwota gotówkowa na potrzeby budżetu przeznaczona na spłatkę wykupu papierów wartościowych 5) \| Przychody budżetu x \| Kredyty polszych, emisje papierów wartościowych x \| Nadwyżka budżetowa z lat utrzymanych x (6) \| Ważne środki o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 2 o uszczawie x \| Ważne środki o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 6 na pokrycie deficytu budżetu x \| \|------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|---------------------\|-------------------------------------------------\|-----------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------\| \| 10 \| 3 \| 3 \| 4 \| 4.11 \| 4.21 \| 4.3 \| \| Wykonanie 2015 \| -1 361 834.20 \| 0.00 \| 3 752 337.00 \| 2 500 000.00 \| 1 843 000.00 \| 1 252 337.00 \| \| Wykonanie 2016 \| -826 503.19 \| 0.00 \| 4 820 328.00 \| 3 000 000.00 \| 2 400 000.00 \| 1 020 328.00 \| \| Wykonanie 2017 \| 963 537.81 \| 0.00 \| 1 896 657.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 1 986 677.00 \| \| Wykonanie 2018 \| -4 242 907.92 \| 0.00 \| 11 462 105.45 \| 9 500 000.00 \| 5 412 000.00 \| 1 982 109.46 \| \| Wykonanie 2019 \| -4 068 875.47 \| 0.00 \| 12 651 207.54 \| 9 500 000.00 \| 5 412 000.00 \| 3 151 201.54 \| \| Wykonanie 2020 \| 5 070 822.72 \| 0.00 \| 9 484 265.07 \| 5 000 000.00 \| 1 712 000.00 \| 3 480 092.09 \| \| Plan 3 kw. 2021 \| -13 130 071.06 \| 0.00 \| 17 018 071.06 \| 6 000 000.00 \| 2 112 000.00 \| 1 922 300.00 \| \| Wykonanie 2021 \| 5 761 416.59 \| 0.00 \| 17 018 071.06 \| 6 000 000.00 \| 2 112 000.00 \| 1 922 300.00 \| \| 2022 \| -16 952 041.97 \| 0.00 \| 21 040 041.97 \| 5 000 000.00 \| 9 120 000.00 \| 10 520 795.16 \| \| 2023 \| 5 688 000.00 \| 0.00 \| 5 688 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2024 \| 5 688 000.00 \| 0.00 \| 5 688 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2025 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2026 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2027 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 5 788 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2028 \| 5 336 000.00 \| 0.00 \| 5 336 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2029 \| 5 000 000.00 \| 0.00 \| 5 000 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2030 \| 3 000 000.00 \| 0.00 \| 3 000 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2031 \| 3 100 000.00 \| 0.00 \| 3 100 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| \| 2032 \| 3 000 000.00 \| 0.00 \| 3 000 000.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 5) inne przeznaczenie nabyciowy budżetowej wymaga określenia w obliczeniach do wieloletniej prognozy finansowej; 6) W podciś mianczy nabyciowy zaznaczacie się na rachunku budżetu pochodzić z nadwyżek poprzedniego budżetu, o których mowa w art 217 pkt 2 pkt 8 ustawy. \| Wyszczególnienie \| Spłaty udzielonych pożyczek w ramach udzielonych \| Inte prochody na pokrycie deficytu budżetu \| Rozchody budżetu \| Śładły rat kapitałowych, kary i inne wykazanych w art. 243 ust. 3 ustawy \| \|------------------\|-----------------------------------------------\|------------------------------------------\|-----------------\|---------------------------------------------------------------\| \| \| w tym: \| w tym: \| w tym: \| w tym: \| \| \| z tego: \| z tego: \| z tego: \| z tego: \| \| Le \| 4,4 \| 4,41 \| 4,5 \| 4,51 \| \| Wykonanie 2015 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2016 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2017 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2018 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2019 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2020 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Plan 3 kw. 2021 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2021 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2022 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2023 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2024 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2025 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2026 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2027 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2028 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2029 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2030 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2031 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2032 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| odniesienia względem tego samego momentu biorącymi z zastrzeżeń krytycznych w żebi kręgu tłościen $W_{\text{t}}$. 8) Skorygowanie o świadczenia określonego w art. 242 ust. 1 ustawy, powiązane z obowiązkami finansowymi wyłącznymi ograniczenia, o którym mowa w art. 217 ust. 2 ustawy, zawarte w innych uchwałach ustawy ulega w obliczeniach dokonanych do wniesienia prognozy finansowej zgodnie z art. 220 ust. 2a ustawy. \| Rok \| Dochody bieżące na programy projekty lub zadania finansowane z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Dochody majątkowe na programy projekty lub zadania finansowane z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Dochody majątkowe na programy projekty lub zadania finansowane z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Wydatki bieżące na programy projekty lub zadania finansowane z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Wydatki bieżące na programy projekty lub zadania finansowane z udziałem środków o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| \|------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 2015 \| 0,00 \| 183 430,78 \| 0,00 \| 0,00 \| 204 993,78 \| 0,00 \| \| 2016 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 60 875,99 \| 0,00 \| \| 2017 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2018 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2019 \| 0,00 \| 63 699,15 \| 0,00 \| 0,00 \| 64 740,25 \| 0,00 \| \| 2020 \| 0,00 \| 711 893,10 \| 0,00 \| 0,00 \| 467 422,33 \| 0,00 \| \| Plan 3 kw. 2021 \| 0,00 \| 572 914,54 \| 0,00 \| 0,00 \| 947 085,31 \| 0,00 \| \| 2021 \| 0,00 \| 572 914,54 \| 0,00 \| 0,00 \| 947 085,31 \| 0,00 \| \| 2022 \| 634 714,59 \| 634 714,59 \| 0,00 \| 0,00 \| 883 399,00 \| 702 399,00 \| \| 2023 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2024 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2025 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2026 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2027 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2028 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2029 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2030 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2031 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2032 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wyszczególnienie \| Wydatki majątkowe na programy, projekty lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, 3 ustawy \| Wydatki majątkowe na pozycje przyjęte lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy \| Wydatki objęte limitem, o którym mowa w art. 256 ust. 3 pkt 4 ustawy \| Wydatki bieżące majątkowe na pozycje ujętego w punkcie wyżej wyliczonych w związku z likwidacją lub przekształceniem zakładu opieki zdrowotnej \| Wydatki na spłacie zobowiązań wynikających z przepisów ustawy o budżecie publicznym, podlegającej doliczeniu zgodnie z art. 244 ustawy \| Kwota zobowiązań związana z zobowiązaniem wynikającym z przepisów ustawy o budżecie publicznym, podlegającym doliczeniu zgodnie z art. 244 ustawy \| \|------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 2014 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2015 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2016 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2017 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2018 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2019 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2020 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Plan i kw. 2021 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Wykonanie 2021 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2022 \| 2 858 134,52 \| 0,00 \| 0,00 \| 24 195 431,46 \| 10 295 399,00 \| 13 893 032,46 \| \| 2023 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 12 794 534,00 \| 9 594 000,00 \| 3 200 534,00 \| \| 2024 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 10 743 983,50 \| 8 154 000,00 \| 2 589 983,50 \| \| 2025 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2026 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2027 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2028 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2029 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2030 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| \| 2031 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 2032 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| L.p. \| Nazwa i cel \| Jednostka od powierzalna lub Nadrzędna \| Okres realizacji \| Łączne nakłady finansowe \| Limit 2023 \| Limit 2024 \| Limit 2025 \| Limit 2026 \| \|------\|-----------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------\|-----------------\|--------------------------\|------------\|------------\|------------\|------------\| \| 1 \| Wydatki na przedsięwzięcia-ogółem (1.1+1.2+1.3) \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.a \| : wydatki bieżące \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.b \| : wydatki majątkowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.1 \| Wydatki na programy, projekty lub zadania związane z Programami realizowanymi z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DZ.U.Nr 151, poz. 1240, pkt 2 zn.), z tego: \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.1.1\| : wydatki bieżące \| \| \| \| \| \| \| \| \| 126.96.36.199\| Projekt EFS "Zbórek w Piskach" - Rozdz. 855/16 \| Urząd Gminy \| 2020 \| 2022 \| 65 549 935,64 \| 24 192 431,46 \| 12 794 934,00 \| 10 743 983,50 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| \| 1.1.2\| : wydatki majątkowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| 188.8.131.52\| Projekt EFS "Zbórek w Piskach" - Rozdz. 855/16 \| Urząd Gminy \| 2020 \| 2022 \| 38 899 998,46 \| 10 996 399,00 \| 9 594 000,00 \| 8 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| \| 184.108.40.206\| Termomodernizacja budynków świetlicowych w miejscowościach \| Urząd Gminy \| 2021 \| 2022 \| 27 645 967,18 \| 13 899 032,46 \| 3 200 934,00 \| 2 368 983,50 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 220.127.116.11\| Przebudowa istniejącego boiska szkolnego przy Szkole podstawowej \| Urząd Gminy \| 2021 \| 2022 \| 4 702 296,08 \| 3 565 533,52 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 18.104.22.168\| Przebudowa budynku dawnej świetlicy na mieszkania chronione usytuowane w Jędrzejowie przy ulicy Dajszar - Rozdz. 900/95 \| Urząd Gminy \| 2017 \| 2022 \| 962 222,24 \| 412 222,24 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.2 \| Wydatki na programy, projekty lub zadania związane z umowami partnerstwa publiczno-prywatnego, z tego: \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.2.1\| : wydatki bieżące \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.2.2\| : wydatki majątkowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.3 \| Wydatki na programy, projekty lub zadania pozostałe (inne niż wymienione w pkt 1.1 i 1.2), z tego: \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1.3.1\| : wydatki bieżące \| \| \| \| \| \| \| \| \| 22.214.171.124\| Akcja zimowa - Rozdz. 600/16 \| Urząd Gminy \| 2019 \| 2023 \| 37 665 812,00 \| 9 594 000,00 \| 8 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| \| 126.96.36.199\| Odbiór odpadów - Rozdział 900/002 \| Urząd Gminy \| 2019 \| 2024 \| 1 400 000,00 \| 350 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 188.8.131.52\| Przetrywanie psów w schroniskach - Rozdział 900/003 \| Urząd Gminy \| 2019 \| 2023 \| 29 507 812,00 \| 8 000 000,00 \| 8 000 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 184.108.40.206\| Konserwacja punktów świetlnych - Rozdział 900/95 \| Urząd Gminy \| 2019 \| 2023 \| 2 000 000,00 \| 320 000,00 \| 320 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 220.127.116.11\| Organizacja transportu - Rozdział 600/04 \| Urząd Gminy \| 2019 \| 2023 \| 1 420 000,00 \| 350 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 18.104.22.168\| Rewitalizacja oraz funkcjonowanie Kolejki Wąskotorowej Powidze - Rozdział 92/202 \| Urząd Gminy \| 2021 \| 2030 \| 1 540 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| \| 1.3.2\| : wydatki majątkowe \| \| \| \| \| \| \| \| \| 22.214.171.124\| Infrastruktura wodociągowa - Rozdz. 010/04 \| Urząd Gminy \| 2022 \| 2024 \| 24 241 832,66 \| 5 713 590,00 \| 1 028 227,50 \| 2 365 362,50 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 126.96.36.199\| Uprządzanie odprowadzającej ściekowej na terenie aglomeracji Jędrzejów - Rozdz. 4000/2 Elap \| Urząd Gminy \| 2014 \| 2023 \| 4 992 093,00 \| 543 969,00 \| 262 911,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 188.8.131.52\| Uprządzanie odprowadzającej ściekowej na terenie aglomeracji Jędrzejów Elap - Rozdz. 4000/2 - Rozdz. 400/02 \| Urząd Gminy \| 2015 \| 2024 \| 3 690 770,00 \| 332 469,00 \| 322 023,00 \| 224 621,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| L.p. \| Limit 2027 \| Limit 2028 \| Limit 2029 \| Limit 2030 \| Limit 2031 \| Limit 2032 \| Limit zobowiązań \| \|------\|------------\|------------\|------------\|------------\|------------\|------------\|-----------------\| \| 1 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 48 812 348,96 \| \| 1.a \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 29 222 399,00 \| \| 1.b \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 19 589 949,96 \| \| 1.1 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 3 960 533,52 \| \| 1.1.1\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 702 399,00 \| \| 184.108.40.206\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 702 399,00 \| \| 1.1.2\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 859 134,52 \| \| 220.127.116.11\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 346 616,28 \| \| 18.104.22.168\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 787 104,59 \| \| 22.214.171.124\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 312 191,41 \| \| 126.96.36.199\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 412 222,24 \| \| 1.2 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.2.1\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.2.2\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1.3 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 45 251 815,44 \| \| 1.3.1\| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 28 420 000,00 \| \| 188.8.131.52\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 700 000,00 \| \| 184.108.40.206\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 24 000 000,00 \| \| 220.127.116.11\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 640 000,00 \| \| 18.104.22.168\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 700 000,00 \| \| 22.214.171.124\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 840 000,00 \| \| 126.96.36.199\| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 154 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 540 000,00 \| \| 1.3.2\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 16 831 815,44 \| \| 188.8.131.52\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 5 373 590,00 \| \| 184.108.40.206\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 806 880,00 \| \| 220.127.116.11\| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 879 113,00 \| \| Lp \| Nazwa celu \| Jednostka odpowiedzialna lub koordynująca \| Okres realizacji \| Łączne nakłady finansowe \| \|----\|---------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------\|-----------------\|--------------------------\| \| \| \| Od \| Do \| Limit 2022 \| Limit 2023 \| Limit 2024 \| Limit 2025 \| Limit 2026 \| \| 1,3.2.4 \| Przebudowa budynku dawnej świetlicy na mieszkania chronione usytuowane w Jedrzejowie przy ulicy Dajżdż - Rozdz. 90095 \| Urząd Gminy \| 2017 \| 1 392 922,50 \| 1 145 773,28 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1,3.2.5 \| Modernizacja strzelniczego basenu sportowego przy Szkołe Podstawowej w Ołoku Wielkim, gmina Jedrzejów - Rozdz. 92695 \| Urząd Gminy \| 2021 \| 1 015 157,16 \| 695 157,16 \| 115 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1,3.2.6 \| Budowa i przebudowa sieci wodno - kanalizacyjnych na terenie miasta (gminy) Jedrzejów - Rozdz. 90095 \| Urząd Gminy \| 2021 \| 6 270 000,00 \| 6 000 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1,3.2.7 \| Termomodernizacja budynków świetlicowych w miejscowościach Piaski i Brynica Sucha, gmina Jedrzejów - Rozdz. 90095 \| Urząd Gminy \| 2021 \| 860 000,00 \| 860 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1,3.2.8 \| Przebudowa istniejącego basenu szkolnego przy Szkołe Podstawowej Nr. 2 w Jedrzejowie - Rozdz. 92695 \| Urząd Gminy \| 2021 \| 147 300,00 \| 247 300,00 \| 500 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Lp \| Limit 2027 \| Limit 2028 \| Limit 2029 \| Limit 2030 \| Limit 2031 \| Limit 2032 \| Limit zobowiązań \| \|----\|------------\|------------\|------------\|------------\|------------\|------------\|-----------------\| \| 13.24 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 1 149 775,28 \| \| 13.25 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 1 015 157,16 \| \| 13.26 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 6 000 000,00 \| \| 13.27 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 860 000,00 \| \| 13.28 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 0.00 \| 747 300,00 \| Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej Miasta i Gminy Jędrzejów na lata 2022 – 2032. Wieloletnia prognoza finansowa (WPF) zgodnie z art. 227 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (ufp), obejmuje okres roku budżetowego oraz co najmniej trzech kolejnych lat. Prognozę kwoty długu, stanowiącą część wieloletniej prognozy finansowej, sporządza się na okres, na który zaciągnięto oraz planuje się zaciągnąć zobowiązania. Wartości przyjęte w WPF i budżecie miasta i gminy na 2022 r. są spójne w zakresie wyniku budżetu i związanych z nim kwot przychodów i rozchodów oraz długu miasta i gminy (art. 229 ufp). WPF została opracowana przy uwzględnieniu zaleceń Ministerstwa Rozwoju i Finansów. Wykorzystano założenia makroekonomiczne Ministerstwa. Prognozowane dochody i wydatki oraz przychody i rozchody związane z finansowaniem deficytu, a także spłatę długu operują się na przewidywaniach co do przyszłych warunków działania gminy, a nie na informacjach pewnych. Realistyczność WPF będzie zależała od wielu czynników, które można podzielić na dwie kategorie: - wewnętrzne – zależne od organów gminy - zewnętrzne – niezależne od organów gminy Czynniki wewnętrzne to przede wszystkim polityka finansowa gminy. Czynniki zewnętrzne to przede wszystkim: - przebieg procesów gospodarczych w kraju (stopa bezrobocia, inflacja) - regulacje prawne obciążające samorządy w tym: stabilność prawa w zakresie gwarantowanych dochodów jst oraz adekwatność tych dochodów w stosunku do wyznaczonych ustawowo zadań; limity zadłużenia, limity wydatków na obsługę długu, zmiany stawek podatku VAT. Mając na uwadze powyższe założono niewielki wzrost dochodów gminy, wzrost subwencji ogólnej (ma to związek z ilością dzieci w wieku szkolnym). Dochody budżetu zostały przedstawione w WPF w szczególowości wynikającej z art. 226 ufp, tj. w podziale na dochody bieżące i dochody majątkowe, w tym: dochody ze sprzedaży majątku. Określenie wartości w/w dochodów nastąpiło na podstawie szacunków dokonanych dla ważniejszych źródeł ich pochodzenia. Dochody bieżące są wielkością kształtującą zarówno wynik budżetu bieżącego, jak i limit obciążenia budżetu splatami zadłużenia. Wydatki budżetu przedstawiono w WPF w szczególowości wynikającej z art. 226 ufp. Określenie wartości wydatków bieżących i wydatków majątkowych nastąpiło przy uwzględnieniu ograniczeń i limitów określonych w ufp. Proces planowania wydatków bieżących zdeterminowała regułacja, która wyklucza możliwość uchwalenia budżetu w sytuacji gdy planowane wydatki bieżące są wyższe od planowanych dochodów bieżących powiększonych o przychody, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt. 5, 7 i 8. Zasada ta obowiązuje również do wykonania budżetu na koniec roku. Relacja limituje obciążenia budżetu splatami zadłużenia. Opiera się na średniej arytmetycznej obliczonej dla ostatnich 7 lat relacji jej dochodów bieżących pomniejszonych o wydatki bieżące do dochodów bieżących budżetu. Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że wysokość wielu wydatków jest nie zależna od decyzji władz gminy. Przykładem jest chociażby dotowanie z budżetu niepublicznych i publicznych jednostek systemu oświaty oraz regulacja płac dla nauczycieli. Wzrost wydatków w tych obszarach nie znajduje pełnego pokrycia w subwencji oświatowej która jest dochodem bieżącym. W związku z powyższym konieczne jest ograniczenie wzrostu wydatków bieżących i wypracowanie realnych metod ograniczania wydatków we wszystkich dziedzinach działalności miasta. Ustalono, że całość środków pozostałych po spłacie zadłużenia i pokryciu wydatków bieżących będzie przeznaczana na inwestycje. Wynik budżetu w prognozowanym okresie jest ściśle powiązany z przyszłymi założeniami do prognozy dochodów i wydatków. Wynik z działalności operacyjnej (bieżącej) jest pozycją bardzo istotną na skutek zapisu w art. 242 ufp. – organ stanowiący nie może uchwalić budżetu, w którym wydatki bieżące są wyższe od dochodów bieżących powiększonych o przychody o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt. 5, 7 i 8 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z prognozą w całym badanym okresie nie ma zagrożenia naruszenia powyższego zapisu. Po stronie rozchodów w prognozowanym okresie przyjęto przypadające do splaty raty zaciągniętych kredytów i wykup obligacji. Pewnych trudności nastręcza fakt, iż prognoza musi zostać uchwalona do 2032 r. Należy zwrócić uwagę na wysokie ryzyko prognozowania w tak znacznym horyzoncie czasowym. Dokonano zmian w WPF na lata 2022 - 2032 polegających na zmianie planu dochodów i wydatków w 2022 r. będących konsekwencją zmian w budżecie dokonanych zarządzeniami Burmistrza i Uchwałami Rady Miejskiej. Zaktualizowano załącznik o przedsięwzięciach.	8ad42326-8fe3-48b9-b8be-ca43257f493e	finepdfs	1.181641	CC-MAIN-2024-18	http://umjedrzejow.pl/bip/brm/2018/uch.409.pdf	2024-04-21T20:57:34+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817819.93/warc/CC-MAIN-20240421194551-20240421224551-00753.warc.gz	29,874,496	0.999971	0.99998	0.99998	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1148, 1354, 8612, 16391, 16660, 21333, 21448, 21753, 36208, 50704, 56490, 59422, 61669, 62402, 65159, 67113 ]	1	0
PYTANIA DOTYCZĄCE WYKORZYSTYWANIA MONITORINGU WIZYJNEGO W ŚRODKACH KOMUNIKACJI ZBIOROWEJ NAZWA MIASTA: Szczezin (prosimy o podanie nazwy miasta) I. Pytania dotyczące kamer w autobusach \| Pytanie \| Odpowiedź \| \|------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| 1. Ile autobusów wchodzi w skład taboru obsługującego komunikację zbiorową w mieście? \| 289 \| \| 2. W ilu spośród wyżej wymienionych autobusów znajdują się kamery monitorujące wnętrze pojazdu? \| 289 \| \| 3. Czy wymóg wyposażenia w kamery monitorujące wnętrze pojazdu znajduje się w specyfikacji zakupu nowego taboru autobusowego? \| TAK \| \| 4. Jaka jest maksymalna liczba kamer monitorujących wnętrze pojedynczego pojazdu? \| 5 \| \| 5. Czy rozmieszczone w autobusach kamery mają funkcję nagrywania dźwięku? \| TAK \| \| 6. Jeśli tak, to w ilu autobusach znajdują się takie kamery? \| 289 \| Jeśli w miejskiej komunikacji zbiorowej nie są wykorzystywane tramwaje, prosimy pominić pytania z pkt II i przejść do pkt III. II. Pytania dotyczące kamer w tramwajach. \| Pytanie \| Odpowiedź \| \|------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| 7. Ile tramwajów wchodzi w skład taboru obsługującego wchodzi w skład taboru obsługującego komunikację zbiorową w mieście? \| 152 \| \| 8. W ilu spośród wyżej wymienionych tramwajów znajdują się kamery monitorujące wnętrze pojazdu? \| 152 \| \| 9. Czy wymóg wyposażenia w kamery monitorujące wnętrze pojazdu znajduje się w specyfikacji zakupu nowego taboru tramwajowego? \| TAK \| \| 10. Jaka jest maksymalna liczba kamer monitorujących wnętrze pojedynczego pojazdu? \| 5 \| \| 11. Czy rozmieszczone w tramwajach kamery mają funkcję nagrywania dźwięku? \| TAK \| \| 12. Jeśli tak, to w ilu tramwajach znajdują się takie kamery? \| 152 \| III. Pytania dotyczące kamer rozmieszczonych zarówno w autobusach, jak i tramwajach \| Pytanie \| Odpowiedź \| \|------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| 13. Jaka jest najwyższa rozdzielczość kamer rozmieszczonych w pojazdach komunikacji miejskiej? \| 1MPix \| \| 14. Prosimy o wskazanie producentów kamer rozmieszczonych w pojazdach komunikacji miejskiej. \| a) GMV b) Novamedia c) \| \| Pytanie \| Odpowiedź \| \|------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| 15. Czy obraz z wewnętrznych kamer monitoringu jest: \| \| \| a) na bieżąco obserwowany przez kierowcę? \| TAK \| \| b) na bieżąco obserwowany przez inną osobę, np. w specjalnym centrum oglądowym? \| TAK \| \| c) rejestrowany? \| TAK \| \| Pytanie \| Odpowiedź \| \|------------------------------------------------------------------------\|-----------\| \| 16. Jeśli nagrania są rejestrowane, prosimy o wskazanie przez ile dni są standardowo przechowywane nagrania z kamer monitorujących \| 14 \| \| 17. Jeśli w środkach komunikacji miejskiej znajdują się kamery wyposażonymi w funkcję nagrywania dźwięku, to prosimy również o wskazanie okresu przechowywania nagrań z takich kamer. \| 14 \| \| 18. W jaki sposób obraz lub nagrania z kamer monitoringu zabezpieczone przed dostępem osób nieuprawnionych? \| Kołobrzeg, hasła klucze \| \| 19. Kto jest administratorem nagrań z kamer monitoringu z pojazdów komunikacji miejskiej? \| 2DiTM \| \| 20. Jakim podmiotom udostępniane są nagrania z kamer monitoringu rozmieszczonych w pojazdach komunikacji miejskiej? \| TAK \| NIE \| \| a) osobom prywatnym \| TAK \| NIE \| \| b) mediom \| TAK \| NIE \| \| c) policji \| TAK \| NIE \| \| d) straży miejskiej \| TAK \| NIE \| \| e) innym instytucjom publicznym. Prosimy o podanie nazw tych instytucji. \| TAK \| NIE \| i. ii. iii. Starszy Informatyk Marcin Wielński	<urn:uuid:87fe787d-6b74-445d-aa27-90f8a561a52b>	finepdfs	2.029297	CC-MAIN-2021-21	https://pliki.panoptykon.org/DIP/Cyfrowy%20Nadz%C3%B3r%20-%20EOG%20I/Przychodz%C4%85ca%20-%20odpowiedzi%20na%20wniosek/kamery%20w%20komunikacji%20miejskiej/ZDiTM%20Szczecin_odp._info.publ._kamery%20w%20komunikacji_ankieta_3.02.2015.pdf	2021-05-10T22:13:34+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-21/segments/1620243989749.3/warc/CC-MAIN-20210510204511-20210510234511-00184.warc.gz	442,519,417	0.999922	0.999913	0.999913	[ "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3384, 4214 ]	1	0