audio
audio
transcription
string
speaker
int64
rē frūmentāriā nōn premī; intereā et ex proximīs hībernīs et ā Caesare conventūra subsidia:
25
postrēmō quid esse levius aut turpius, quam auctōre hoste dē summīs rēbus capere cōnsilium?
25
Contrā ea Titūrius sērō factūrōs clāmitābat, cum maiōrēs manūs hostium adiūnctīs Germānīs convēnissent, aut cum aliquid calamitātis in proximīs hībernīs esset acceptum.
25
Brevem cōnsulendī esse occāsiōnem.
25
Caesarem arbitrārī prōfectum in Ītaliam;
25
neque aliter Carnūtēs interficiendī Tasgetī cōnsilium fuisse captūrōs, neque Eburōnēs, sī ille adesset, tantā contemptiōne nostrī ad castra ventūrōs esse.
25
Nōn hostem auctōrem, sed rem spectāre:
25
subēsse Rhēnum; magnō esse Germānīs dolōrī Ariovistī mortem et superiōrēs nostrās victōriās;
25
ārdēre Galliam tot contumēliīs acceptīs sub populī Rōmānī imperium redāctam superiōre glōriā reī mīlitāris exstīncta.
25
Postrēmō quis hoc sibi persuādēret, sine certā rē Ambiorigem ad eiusmodī cōnsilium dēscendisse?
25
Suam sententiam in utramque partem esse tūtam:
25
sī nihil esset dūrius, nūllō cum perīculō ad proximam legiōnem perventūrōs;
25
sī Galliā omnīs cum Germānīs cōnsentīret, ūnam esse in celeritāte positam salūtem.
25
Cottae quidem atque eōrum, quī dissentīrent, cōnsilium quem habēre exitum?
25
In quō sī nōn praesēns perīculum, at certē longinquā obsidiōne famēs esset timenda.
25
Hāc in utramque partem disputātiōne habitā, cum ā Cottā prīmīsque ōrdinibus ācriter resisterētur, " Vincite," inquit, " sī ita vultis," Sabīnus, et id clāriōre vōce, ut magna pars mīlitum exaudīret;
25
"neque is sum," inquit, "quī gravissimē ex vōbīs mortis perīculō terrear:
25
hī sapient;
25
sī gravius quid acciderit, abs tē ratiōnem reposcent, quī, sī per tē liceat, perendinō diē cum proximīs hībernīs coniūnctī commūnem cum reliquīs bellī cāsum sustineant, nōn reiectī et relēgātī longē ab cēterīs aut ferrō aut famē intereant.
25
" Cōnsurgitur ex cōnsiliō;
25
comprehendunt utrumque et ōrant, nē suā dissēnsiōne et pertināciā rem in summum perīculum dēdūcant:
25
facilem esse rem, seu maneant, seu proficīscantur, sī modo ūnum omnēs sentiant ac probent;
25
contrā in dissēnsiōne nūllam sē salūtem perspicere.
25
Rēs disputātiōne ad mediam noctem perdūcitur.
25
Tandem dat Cottā permōtus manus:
25
superat sententia Sabīnī.
25
Prōnūntiātur prīmā lūce itūrōs.
25
Cōnsūmitur vigiliīs reliqua pars noctis, cum suā quisque mīles circumspiceret, quid sēcum portāre posset, quid ex īnstrūmentō hībernōrum relinquere cōgerētur.
25
Omnia excōgitantur, quārē nec sine perīculō maneātur, et languōre mīlitum et vigiliīs perīculum augeātur.
25
Prīmā lūce sīc ex castrīs proficīscuntur, ut quibus esset persuāsum nōn ab hoste, sed ab homine amīcissimō Ambiorige cōnsilium datum, longissimō agmine maximīsque impedīmentīs.
25
Tum dēmum Titūrius, quī nihil ante prōvīdisset, trepidāre et concursāre cohortēsque dispōnere, haec tamen ipsa timidē atque ut eum omnia dēficere vidērentur;
25
quod plērumque eīs accidere cōnsuēvit, quī in ipsō negōtiō cōnsilium capere cōguntur.
25
At Cottā, quī cōgitāsset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectiōnis auctor nōn fuisset, nūlla in rē commūnī salūtī dēerat et in appellandīs cohortandīsque mīlitibus imperātōris et in pugnā mīlitis officia praestābat.
25
Cum propter longitūdinem agminis minus facile omnia per sē obīre et, quid quoque locō faciendum esset, prōvidēre possent, iussērunt prōnūntiāre, ut impedīmenta relinquerent atque in orbem cōnsisterent.
25
Quod cōnsilium etsī in eiusmodī cāsū reprehendendum nōn est, tamen incommodē accidit: nam et nostrīs mīlitibus spem minuit et hostēs ad pugnam alacriōrēs effēcit, quod nōn sine summō timōre et dēspērātiōne id factum vidēbātur.
25
Praetereā accidit, quod fierī necesse erat, ut vulgō mīlitēs ab signīs discēderent, quae quisque eōrum cārissima habēret, ab impedīmentīs petere atque arripere properāret, clāmōre et flētū omnia complērentur.
25
At barbarīs cōnsilium nōn dēfuit.
25
Nam ducēs eōrum tōtā aciē prōnūntiāre iussērunt, nē quis ab locō discēderet:
25
illōrum esse praedam atque illīs reservārī quaecumque Rōmānī relīquissent:
25
proinde omnia in victōriā posita exīstimārent.
25
Erant et virtūte et studiō pugnandī pārēs;
25
nostrī, tametsī ab duce et ā fortūnā dēserēbantur, tamen omnem spem salūtis in virtūte pōnēbant, et quotiēns quaeque cohors prōcurrerat, ab eā parte magnus numerus hostium cadēbat.
25
Quā rē animadversā Ambiorix prōnūntiārī iubet, ut procul tēla coniciant neu propius accēdant et, quam in partem Rōmānī impetum fēcerint, cēdant (levitāte armōrum et cotīdiānā exercitātiōne nihil eīs nocērī posse), rūrsus sē ad signa recipientēs īnsequantur.
25
Quō praeceptō ab eīs dīligentissimē observātō, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fēcerat, hostēs vēlōcissimē refugiēbant.
25
Interim eam partem nūdārī necesse erat et ab latere apertō tēla recipī.
25
Rūrsus cum in eum locum unde erant ēgressī revertī coeperant, et ab eīs quī cesserant et ab eīs quī proximī steterant circumveniēbantur;
25
sīn autem locum tenēre vellent, nec virtūtī locus relinquēbātur, neque ab tantā multitūdine coniectā tēla cōnfertī vītāre poterant.
25
Tamen tot incommodīs cōnflīctātī, multīs vulneribus acceptīs resistēbant et magnā parte diēī cōnsūmpta, cum ā prīmā lūce ad hōram octāvam pugnārētur, nihil quod ipsīs esset indignum committēbant.
25
Tum Titō Balventīō, quī superiōre annō prīmum pīlum dūxerat, virō fortī et magnae auctōritātis, utrumque femur trāgulā trāicitur;
25
Quīntus Lūcānius, eiusdem ōrdinis, fortissimē pugnāns, dum circumventō fīliō subvenit, interficitur;
25
Lūcius Cottā lēgātus omnēs cohortēs ōrdinēsque adhortāns in adversum os funda vulnerātur.
25
Hīs rēbus permōtus Quīntus Titūrius, cum procul Ambiorigem suōs cohortantem cōnspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompēium ad eum mittit rogātum ut sibi mīlitibusque parcat.
25
Ille appellātus respondit:
25
sī velit sēcum colloquī, licēre;
25
spērāre ā multitūdine impetrārī posse, quod ad mīlitum salūtem pertineat;
25
ipsī vērō nihil nocitum īrī, inque eam rem sē suam fidem interpōnere.
25
Ille cum Cottā sauciō commūnicat, sī videātur, pugna ut excēdant et cum Ambiorige ūnā colloquantur:
25
spērāre ab eō dē suā ac mīlitum salūte impetrārī posse.
25
Cotta sē ad armātum hostem itūrum negat atque in eō persevērat.
25
Sabīnus quōs in praesentiā tribūnōs mīlitum circum sē habēbat et prīmōrum ōrdinum centuriōnēs sē sequī iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperātum facit suīsque ut īdem faciant imperat.
25
Interim, dum dē condiciōnibus inter sē agunt longiorque cōnsultō ab Ambiorige īnstituitur sermō, paulātim circumventus interficitur.
25
Tum vērō suō mōre victōriam conclāmant atque ululātum tollunt impetūque in nostrōs factō ōrdinēs perturbant.
25
Ibi Lūcius Cottā pugnāns interficitur cum maximā parte mīlitum.
25
Reliquī sē in castra recipiunt unde erant ēgressī;
25
ex quibus Lūcius Petrosidius aquilifer, cum magnā multitūdine hostium premerētur, aquilam intrā vallum prōiēcit;
25
ipse prō castrīs fortissimē pugnāns occīditur.
25
Illī aegrē ad noctem oppugnātiōnem sustinent;
25
noctū ad ūnum omnēs dēspērātā salūte sē ipsī interficiunt.
25
Paucī ex proeliō lāpsī incertīs itineribus per silvās ad Titum Labiēnum lēgātum in hīberna perveniunt atque eum dē rēbus gestīs certiōrem faciunt.
25
Hāc victōriā sublātus Ambiorix statim cum equitātū in Aduātucōs, quī erant eius rēgnō fīnitimī, proficīscitur;
25
neque noctem neque diem intermittit peditātumque sē subsequī iubet.
25
Rē dēmōnstrātā Aduātucīsque concitātīs posterō diē in Nerviōs pervēnit hortāturque, nē suī in perpetuum līberandī atque ulcīscendī Rōmānōs prō eīs quās accēperint iniūriīs occāsiōnem dīmittant:
25
interfectōs esse lēgātōs duōs magnamque partem exercitūs interīsse dēmōnstrat;
25
nihil esse negōtī subitō oppressam legiōnem quae cum Cicerōne hiemet interficī;
25
sē ad eam rem profitētur adiūtōrem.
25
Facile hāc ōrātiōne Nerviīs persuādet.
25
Itaque cōnfestim dīmissīs nūntiīs ad Ceutronēs, Grudiōs, Levācōs, Pleumoxiōs, Geidumnōs, quī omnēs sub eōrum imperiō sunt, quam maximās manūs possunt cōgunt et dē imprōvīsō ad Cicerōnis hīberna advolant nōndum ad eum fāma dē Titūrī morte perlāta.
25
Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nōnnūllī mīlitēs, quī lignātiōnis mūnītiōnisque causā in silvās discessissent, repentīnō equitum adventū interciperentur.
25
Hīs circumventīs magnā manū Eburōnēs, Nerviī, Aduātucī atque hōrum omnium sociī et clientēs legiōnem oppugnāre incipiunt.
25
Nostrī celeriter ad arma concurrunt, vallum cōnscendunt.
25
Aegrē is diēs sustentātur, quod omnem spem hostēs in celeritāte pōnēbant atque hanc adeptī victōriam in perpetuum sē fore victōrēs cōnfīdēbant.
25
Mittuntur ad Caesarem cōnfestim ab Cicerōne litterae magnīs prōpositīs praemiīs, sī pertulissent:
25
obsessīs omnibus viīs missī intercipiuntur.
25
Noctū ex māteriā, quam mūnītiōnis causā comportāverant, turrēs admodum centum vīgintī excitantur incrēdibilī celeritāte;
25
quae dēesse operī vidēbantur, perficiuntur.
25
Hostēs posterō diē multō maiōribus coāctīs cōpiīs castra oppugnant, fossam complent.
25
Eādem ratiōne, quā prīdiē, ab nostrīs resistitur:
25
hoc īdem reliquīs deinceps fit diēbus.
25
Nūlla pars nocturnī temporis ad labōrem intermittitur;
25
nōn aegrīs, nōn vulnerātīs facultās quiētis datur.
25
Quaecumque ad proximī diēī oppugnātiōnem opus sunt noctū comparantur;
25
multae praeustae sudēs, magnus mūrālium pilōrum numerus īnstituitur;
25
turrēs contabulantur, pinnae lōrīcaeque ex crātibus attexuntur.
25
Ipse Cicerō, cum tenuissimā valētūdine esset, nē nocturnum quidem sibi tempus ad quiētem relinquēbat, ut ultrō mīlitum concursū ac vōcibus sibi parcere cōgerētur.
25
Tunc ducēs prīncipēsque Nerviōrum quī aliquem sermōnis aditum causamque amīcitiae cum Cicerōne habēbant colloquī sēsē velle dīcunt.
25
Factā potestāte eadem quae Ambiorix cum Titūriō ēgerat commemorant:
25
omnem esse in armīs Galliam;
25
Germānōs Rhēnum trānsīsse;
25
Caesaris reliquōrumque hīberna oppugnārī.
25
Addunt etiam dē Sabīnī morte:
25