id
int64
1
10.6k
text
stringlengths
21
32.1k
201
خەلقئارا تۈركىيە ئېگېي دېڭىز ساھىلىدا 21 مۇساپىرنىڭ جەسىتى بايقالدى شۇ يەر ۋاقتى 2016-يىلى 5-يانۋار، تۈركىيەنىڭ بالىقشىردا مۇساپىرلار ئولتۇرغان بىر كىچىك كېمە گرېتسىيەگە بېرىش سەپىرىدە چۆكۈپ كەتكەن، تۈركىيە ژاندارما ئەترىتىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، ئۈچ بالىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان 21 مۇساپىرنىڭ جەسىتى ئېگېي دېڭىز ساھىلىنىڭ ئىككى تەرىپىدىكى جايدا بايقالغان.
202
خەلقئارا لىۋىيەدىكى نېفىت ئەسلىھەلىرى رادىكال تەشكىلاتنىڭ قوراللىق ھۇجۇمىغا ئۇچرىدى 7-يانۋار، لىۋىيەنىڭ - دا، رادىكال تەشكىلات لىۋىيەنىڭ دېڭىز بويىدىكى چىقىش ئېغىزىغا قوراللىق ھۇجۇم قىلىپ ئىگىلىۋېلىشقا ئۇرۇنغان، نەتىجىدە قوراللىق ھۇجۇمدا بۇ يەردىكى ئاز دېگەندىمۇ تۆت نېفىت زاپاس باكىغا ئوت كەتكەن.
203
خەلقئارا ھىندىستان ئەسكەرلىرى جۇمھۇرىيەت كۈنى پائالىيىتىگە تەييارلىق قىلدى شۇ يەر ۋاقتى 2016-يىلى 6-يانۋار، ھىندىستاننىڭ يېڭى دېھلىدا، ئوفىتسېر-ئەسكەرلەر قويۇق تۇمانغا قارىماي جۇمھۇرىيەت كۈنى دىكى پائالىيەتكە تەييارلىق قىلماقتا.
204
خەلقئارا ئىراقتا ئارمىيە قۇرۇلغانلىقىنىڭ 95 يىللىقى تەبرىكلەندى شۇ يەر ۋاقتى 6- يانۋار ئىراقنىڭ دا ئىراق ئەسكەرلىرى ھەربىي مەكتەپتە تەبرىكلەش مۇراسىمى ئۆتكۈزۈپ، ئارمىيە قۇرۇلغانلىقىنىڭ 95 يىللىقىنى تەبرىكلىدى. ئىراق دۆلەت مۇداپىئە مىنىستىرى - مۇراسىمغا قاتناشتى.
205
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدىكى ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپلەر 23-يانۋار قىشلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىلىدۇ شىنجاڭ تورى خەۋىرى: 23-يانۋار ئۈرۈمچىدىكى 470 مىڭ ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىسى 2016-يىللىق قىشلىق تەتىلنى كۈتۈۋالىدىكەن. 2-مەۋسۇملۇق ئوقۇشقا تىزىملاش خىزمىتى 21-فېۋرال ئېلىپ بېرىلىپ، 22-فېۋرال ئوقۇش باشلىنىدىكەن. 4-ئىيۇل يازلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىلىدىكەن. 6-يانۋار، ئۈرۈمچى شەھەرلىك مائارىپ ئىدارىسى قىشلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىش ۋاقتىنى ئېلان قىلىش بىلەن بىرگە، ھەر قايسى مەكتەپكلەرنىڭ ئوقۇغۇچىلارنىڭ يۈكىنى ئازايتىش نى ياخشى ئەمەلىيلەشتۈرۈش بىلەن بىرگە، ھەر خىل ئەھمىيەتلىك قىشلىق تەتىل پائالىيەتلىرىنى قانات يايدۇرۇشنى تەلەپ قىلغان. ئىگىلىنىشچە، پۈتۈن شەھەردىكى 1-، 2-يىللىق ئوقۇغۇچىلىرىغا يازمىچە ئائىلە تاپشۇرۇقى بېرىلمەيدىكەن؛ 3-يىللىقتىن 6-يىللىقىچە بولغان ئوقۇغۇچىلارنىڭ يازمىچە تاپشۇرۇقى ئازايتىلىپ، كۆچۈرۈپ يېزىش تاپشۇرۇقى ئورۇنلاشتۇرۇلمايدىكەن؛ تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا يىللىق ئوقۇغۇچىلىرىغا ئەخلاقىي تەربىيە تاپشۇرۇقى ئاساس قىلىنىپ، ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئەمەلىيەت بىلەن چېنىقىشى تەلەپ قىلىنىدىكەن. ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئۆز قىزىقىشى، ئالاھىدىلىكىگە ئاساسەن خاسلىققا ئىگە قىشلىق تەتىل تاپشۇرۇقى ياكى ئېلاستىكىلىققا ئىگە تاپشۇرۇق ئورۇنلاشتۇرش تەشەببۇس قىلىنىدىكەن. يازمىچە تاپشۇرۇق ئوقۇغۇچىنىڭ ئۆگىنىش ئەھۋالىنى ئاساس قىلىپ، بىر قىسىم ئوقۇغۇچىلارغا باشقىچە تاپشۇرۇق ئورۇنلاشتۇرۇش تەشەببۇس قىلىنىدىكەن.
206
مەملىكەت جياڭشى دېشىڭدىكى دېھقان 200 مىڭ يۈەن سەرپ قىلىپ تىك ئۇچار ياسىدى جياڭشى ئۆلكىسىنىڭ دېشىڭ شەھىرى جاڭسۈن كەنتىدىكى 50 ياشتىن ئاشقان جياڭ چاڭگېن ئىسىملىك دېھقان ئۈچ يىل ۋاقىتتا 200 مىڭ يۈەنگە يېقىن مەبلەغ ئاجرىتىپ، 2 مېتىر ئېگىزلىكتە، 2 مېتىر كەڭلىكتە بىر كىچىك تىك ئۇچار ياساپ چىققان. بۇ تىك ئۇچارنىڭ پىرقىرىغۇچىنىڭ دىيامېتىرى 8 مېتىر، ئېغىرلىقى 650 كىلوگىرام كېلىدىغان بولۇپ، كەنتتىكى بىر ئوتلاقتا سىناق قىلىنىپ، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ھەۋسىنى قوزغىغان. ئۇچۇش مەيدانىدا پىرقىرىغۇچى 10 مىنۇت ئايلانغاندىن كېيىن، نۇرغۇن ئامىللار سەۋەبلىك ھاۋاغا كۆتۈرۈلمىگەن. ئىگىلىنىشچە، 2014-يىلى 8-ئايدا ئۇچۇش تۇنجى قېتىم مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن، ئۇ ئايروپىلانغا كۆپ قېتىم ئۆزگەرتىش كىرگۈزگەن بولسىمۇ، لېكىن يەنىلا ئۇچۇش مەغلۇب بولغان. بىراق جياڭ چاڭگېن ئاسمانغا چىقىش ئارزۇسىدىن يەنىلا ۋاز كەچمىگەن.
207
مەملىكەت جياڭسۇدا تۇنجى تۈركۈمدە 75 دانە ھۆكۈمەت ئاپتوموبىلى كىمئارتۇق قىلىندى جياڭسۇدىكى ھۆكۈمەت ئاپتوموبىللىرى ئىسلاھاتىدا ئەمەلدىن قالدۇرۇلغان ئاپتوموبىللارنىڭ تۇنجى مەيدان كىمئارتۇق يىغىنىنىڭ تەييارلىق كۆرگەزمىسى 6-يانۋار نەنجىڭنىڭ نەندۈەن يولىدىكى ئاپتوموبىل توختىتىش مەيدانىدا ئۆتكۈزۈلۈپ، 75دانە ھۆكۈمەت ئاپتوموبىلى ئاشكارا كۆرگەزمە قىلىندى ھەمدە شەھەر ئاھالىلىرىنى ئاپتوموبىلنى كۆرۈش، سۈرۈشتە قىلىش ۋە نەق مەيداندا سېتىۋېلىش قاتارلىق رەسىمىيەتلەرنى بېجىرىش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلىدى. بۇ قېتىمقى ھۆكۈمەت ئاپتوموبىللىرى كىمئارتۇق يىغىنى 10-يانۋار ئۆتكۈزۈلىدىغان بولۇپ، دۆلەتنىڭ قانۇنى، قانۇن- نىزاملاردىكى بەلگىلىمىلەرگە مۇۋاپىق كېلىدىغان قانۇنىي ۋەكىل ۋە ئادەتتىكى كىشىلەر سېتىۋېلىشقا قاتناشسا بولىدىكەن. تۇنجى تۈركۈمدە كىمئارتۇق قىلىنىدىغان 75 ئاپتوموبىل جياڭسۇ ئۆلكىسىدىكى ئۆلكە دەرىجىلىك ئورگانلارنىڭ ھۆكۈمەت ئاپتوموبىللىرى ئىسلاھاتىدا ئەمەلدىن قالدۇرغان ئاپتوموبىللار بولۇپ، باھاسى 4000 يۈەندىن 130 مىڭ يۈەنگىچە بولىدىكەن، كىمئارتۇقتىن قىلىنغان كىرىم دۆلەت ئامبىرىغا تاپشۇرۇلىدىكەن.
208
خەلقئارا نيۇيوركتا 111- نۆۋەتلىك سەيلە كېمىسى كۆرگەزمىسى ئۆتكۈزۈلدى 111-نۆۋەتلىك نيۇيورك سەيلە كېمىسى كۆرگەزمىسى 6-يانۋار باشلاندى. يېڭىچە شەكىلدە ياسالغان، نەپىس لايىھەلەنگەن، ئىلغار تېخنىكا قوللىنىلغان 350 دىن ئارتۇق سەيلە كېمىسى ۋە موتورلۇق كېمە 40 مىڭدىن ئارتۇق سەيلە كېمىسى ھەۋەسكارىنى جەلپ قىلغان.
209
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدىكى شىمالىي قۇتۇپ مېھمانلىرىنى بىلەمسىز؟ تۆمۈر تۇمشۇقلۇق سېرىق چۇمچۇق شىنجاڭ تورى خەۋىرى: ئۈرۈمچىدە ناھايىتى ئالاھىدە قۇش تۈرلىرى بار. مەسىلەن، سېرىق چۇمچۇق، تۆمۈر تىرناقلىق سېرىق چۇمچۇق، قىزىل قورساق ئۇزۇن قۇيرۇق بوز تورغاي، تاغ تورغىيى، سۆسۈن قۇيرۇقلۇق چىتلاق قۇشقىچى، ئاق قۇرۇقلۇق دېڭىز بۈركۈتى قاتارلىقلار. بۇ قۇشلار قىش ئايلىرىدا يىراقتىكى شىمالىي قۇتۇپتىن ئۈرۈمچى ۋە ئۈرۈمچى ئەتراپىدىكى شەھەرلەرگە كېلىپ قىشلىماقتا. جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيەسى شىنجاڭ ئېكولوگىيەسى ۋە جۇغراپىيەسى تەتقىقات ئورنىنىڭ تەتقىقاتچىسى، شىنجاڭ زوئولوگىيە جەمئىيىتىنىڭ باشلىقى ما مىڭنىڭ تونۇشتۇرىشىچە، مۇشۇ مەزگىلدە يامالىق تېغى، يۇقىرىقى تاغ، گۈل تەكچە، داۋانچىڭ قاتارلىق جايلاردا دائىم دېگۈدەك سېرىق چۇمچۇقنى ئۇچراتقىلى بولىدىكەن. سېرىق چۇمچۇق دائىم يول ياقىسىدىكى چۆپلۈك ئۈستىدە ھەرىكەت قىلىدىكەن. بەزىدە تېخى تاشيول بويىدا تۇرۇۋالىدىكەن. ئىگىلىنىشىچە، ھەر يىلى 11-، 12-ئايدا تۇنجى قار يېغىپ تېمپېراتۇرا 0 تىن تۆۋەن بولغاندا، بۇ شىمالىي قۇتۇپ مېھمانلىرى شىنجاڭغا كېلىپ قىشلايدىكەن. 3-،4-ئايلاردا ھاۋانىڭ ئىسسىشىغا ئەگىشىپ شىمالىي قۇتۇپقا قايتىدىكەن. داغ يۈزلۈك سكوتېر
210
خەلقئارا مالايشىيادا كېچىك پاراخوتى چۆكۈپ كەتتى 158 ئادەمنىڭ ھەممىسى قۇتقۇزىۋېلىندى شىنخۇا تورى خەۋىرى: قۇتقۇزۇش خادىملىرى 6-يانۋار مالايشىيانىڭ ساباھ ئىشتاتى سېمپورنا ناھىيەسىدە قۇتقۇزۇش ئېلىپ بارماقتا. بۇ كۈنى، بىر كېچىك پاراخوتى بىلەن باشقا بىر پاراخوت ساباھ ئىشتاتى سېمپورنا ناھىيەسىدە سوقۇلۇپ چۆكۈپ كەتكەن. كېچىك پاراخوتىدىكى 158 ئادەمنىڭ ھەممىسى قۇتقۇزىۋېلىنغان، بۇنىڭ ئىچىدىكى يارىلانغان تۆت كىشى دوختۇرخانىغا ئاپىرىلغان.
211
شىنجاڭ ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسى رەھبەرلىك بەنزىسى مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنى ئاچتى ئاينۇر ئابلىمىت خەۋەر قىلىدۇ: مەركەز ۋە ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ ئورۇنلاشتۇرمىسى بويىچە ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسى رەھبەرلىك بەنزىسى يېقىندا ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنى ئېچىپ، ج ك پ مەركىزىي كومىتېتى سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ شۇجىسى جاڭ چۈنشيەننىڭ ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم دائىمىي كومىتېتى بەنزىسىنىڭ ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنىدا قىلغان مۇھىم سۆزىنىڭ روھىنى چوڭقۇر ئىزچىللاشتۇرۇپ، ئۆگىنىپ، دائىمىي كومىتېت پارتگۇرۇپپىسى ۋە ئەزالىرى ئارىسىدا ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش تا ساقلانغان مەسىلىلەرنى چۆرىدەپ، تەنقىد ۋە ئۆز ئۆزىنى تەنقىدنى ئەستايىدىل قانات يايدۇرۇپ، دائىمىي كومىتېت رەھبەرلىك بەنزىسى قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىپ، ئىستىلنى يەنىمۇ ئىلگىرىلىگەن ھالدا تۈزەپ، خەلق قۇرۇلتىيى خىزمىتىنىڭ سۈپىتىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش تەدبىرلىرىنى تەتقىق قىلدى. ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى، مۇدىر نەيىم ياسىن يىغىنغا رىياسەتچىلىك قىلدى. يىغىندا نەيىم ياسىن ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسىغا ۋاكالىتەن سۆز قىلدى ۋە باش بولۇپ ئۆزىنى سېلىشتۇرۇپ تەكشۈردى. ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسىنىڭ باشقا ئەزالىرىمۇ بىر بىرلەپ سېلىشتۇرۇپ تەكشۈردى. سىياسىي ئىنتىزام ۋە سىياسىي قائىدىگە رىئايە قىلىش، ھوقۇق تۇتۇشتا ئۆز ئۆزىنى قاتتىق باشقۇرۇش، يېڭىلىق ياراتقۇچىلاردىن بولۇش قاتارلىق تەرەپلەردە ساقلىنىۋاتقان مەسىلىلەرنى ئەستايىدىل سېلىشتۇرۇپ ئانالىز قىلىپ، مەسىلىنىڭ سەۋەبىنى چوڭقۇر قاتلامدىن ئىزدەپ تېپىپ چىقىپ، تۈزىتىش تەدبىرلىرىنى ئوتتۇرىغا قويدى. يىغىندا مۇنداق قارالدى: ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى دائىمىي كومىتېتى پارتگۇرۇپپىسى ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ تەلىپىدە باشتىن ئاخىر چىڭ تۇرۇپ، ئىدىيەۋى قۇرۇلۇش، تەشكىلىي قۇرۇلۇش، ئىستىل قۇرۇلۇشى، تۈزۈم قۇرۇلۇشى ۋە پارتىيە قۇرۇلۇشىنى ئومۇميۈزلۈك كۈچەيتىپ، پارتگۇرۇپپىنىڭ ئۇيۇشۇشچانلىقى، جەڭگىۋارلىقى، ئىجادچانلىقىنى يەنىمۇ يۇقىرى كۆتۈرۈپ، ۋەزىپىنى ئادا قىلىپ، يېڭىلىق يارىتىش ئىقتىدارىنى كۆرۈنەرلىك يۇقىرى كۆتۈردى، رەھبەرلىك يادرولۇق رولىنى تولۇق جارى قىلدۇردى. بۇ، سىياسىيدا مۇستەھكەم، دادىل يېڭىلىق يارىتىدىغان، ئىتتىپاق، دېموكراتىك بولغان بەنزە؛ ئاپتونوم رايونىمىزدىكى ھەر دەرىجىلىك خەلق قۇرۇلتىيى ۋەكىللىرىنى ئىتتىپاقلاشتۇرۇپ، يېتەكلەپ، شىنجاڭنىڭ ئىجتىمائىي مۇقىملىقى ۋە ئەبەدىي ئەمىنلىكىنى ئىلگىرى سۈرۈشنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشتا كۆڭۈللەرنى مۇجەسسەملەيدىغان، يول كۆرسىتىشكە كۈچ چىقىرىدىغان كۈچلۈك رەھبەرلىك كوللېكتىپى. ئاپتونوم رايونلۇق خەلق قۇرۇلتىيى پارتگۇرۇپپىسى بەنزىسى ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېمىلىق تەربىيەنى ياخشى ئېلىپ بېرىشنى مۇھىم سىياسىي ۋەزىپە قىلىپ، مەۋقەنى سادىق، پاكىز، مەسئۇلىيەتنى زىممىسىگە ئالالايدىغان بولۇشقا مەركەزلەشتۈرۈپ، مەسىلە يۆنىلىشىنى گەۋدىلەندۈرۈپ، ئىدىيەۋى تەربىيە، تۈزىتىش ئەمەلىيلەشتۈرۈش، قائىدە ئورنىتىپ ئىنتىزامنى ئىجرا قىلىشنى ئۆزئارا بىرلەشتۈرۈپ، تەلەپچان، راستچىل بولماسلىق مەسىلىسىنى كۈچەپ بىر تەرەپ قىلىپ، مەخسۇس تېمىلىق تەربىيەدە ياخشى ئۈنۈمگە ئېرىشتى. نەيىم ياسىن تەكىتلەپ مۇنداق دېدى: دائىمىي كومىتېت پارتگۇرۇپپا ئەزالىرى پارتىيەۋىلىك تەربىيەسىنى كۈچەيتىپ، سىياسىي ئىنتىزام ۋە سىياسىي قائىدىلەرنى چىڭىتىشى كېرەك. مەركەز ۋە ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ تەدبىر ئورۇنلاشتۇرمىلىرىنى چوڭقۇر ئىزچىللاشتۇرۇپ، پارتىيە مەركىزىي كومىتېتى ۋە ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ نوپۇزىنى قەتئىي قوغدىشى كېرەك. دۆلەتنى قانۇن بويىچە ئىدارە قىلىش، قانۇن ئىدارە قىلىدىغان شىنجاڭ قۇرۇلۇشىنى خەلق قۇرۇلتىيى خىزمىتىنىڭ تۈپ ۋەزىپىسى دەپ بىلىپ، ئاساسىي قانۇن ۋە قانۇن يۈكلىگەن ھوقۇقنى ئەستايىدىل ئىشلىتىپ، شىنجاڭنىڭ ئىجتىمائىي مۇقىملىقى ۋە ئەبەدىي ئەمىنلىكىنى كاپالەتلەندۈرۈشنى ئىلگىرى سۈرۈش رولىنى جارى قىلدۇرۇشقا كۈچىشى كېرەك. ئىقتىسادىي تەرەققىياتنىڭ يېڭى نورمال ھالىتى، مۇقىملىقنى قوغداشنىڭ يېڭى نورمال ھالىتى، خەلق قۇرۇلتىيى خىزمىتىنىڭ يېڭى نورمال ھالىتىگە ئاكتىپ، تەشەببۇسكارلىق بىلەن ماسلىشىپ، ئۆزگىرىش ياساش، دادىل ئۈستىگە ئېلىش، ئۈنۈمگە ئەھمىيەت بېرىشتە چىڭ تۇرۇپ، خەلق قۇرۇلتىيىنىڭ فۇنكسىيەلىك ھوقۇقىنى يۈرگۈزۈش ئىقتىدارى ۋە سەۋىيەسىنى يەنىمۇ يۇقىرى كۆتۈرۈشى كېرەك. يىغىنغا ئاپتونوم رايونلۇق ئىنتىزام تەكشۈرۈش كومىتېتى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم تەشكىلات بۆلۈمىدىكى مۇناسىۋەتلىك يولداشلار يېتەكچىلىك قىلدى.
212
شىنجاڭ ئاپتونوم رايونلۇق سىياسىي كېڭەش پارتگۇرۇپپىسى رەھبەرلىك بەنزىسى ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنى ئاچتى سادىق ئىمىر خەۋەر قىلىدۇ: مەركەز ۋە ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ ئورۇنلاشتۇرمىسىغا ئاساسەن، ئاپتونوم رايونلۇق سىياسىي كېڭەش پارتگۇرۇپپىسى رەھبەرلىك بەنزىسى يېقىندا ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنى ئاچتى. سىياسىي كېڭەش پارتگۇرۇپپىسىنىڭ شۇجىسى، رەئىس نۇرلان ئابىلمەجىن يىغىنغا رىياسەتچىلىك قىلدى ھەم سۆز قىلىپ، سىياسىي كېڭەش پارتگۇرۇپپىسىدىن ج ك پ مەركىزىي كومىتېتى سىياسىي بىيۇروسىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ شۇجىسى جاڭ چۈنشيەننىڭ ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم دائىمىي كومىتېتى بەنزىسىنىڭ مەخسۇس تېمىلىق دېموكراتىك تۇرمۇش يىغىنىدا قىلغان مۇھىم سۆزىنىڭ روھىنى چوڭقۇر ئىزچىللاشتۇرۇپ، نەزەرىيە ئۆگىنىشىنى يەنىمۇ كۈچەيتىپ، سىياسىي ئىنتىزام ۋە سىياسىي قائىدىگە قەتئىي ئەمەل قىلىپ، خىزمەت ئىقتىدارىنى يەنىمۇ كۈچەيتىپ، ئاپتونوم رايونىمىزدىكى سىياسىي كېڭەش تەشكىلاتلىرى ۋە سىياسىي كېڭەش ئەزالىرىغا ئۈلگە بولۇشنى تەلەپ قىلدى. يىغىندا نۇرلان ئابىلمەجىن ئاپتونوم رايونلۇق سىياسىي كېڭەش پارتگۇرۇپپىسى رەھبەرلىك بەنزىسىگە ۋاكالىتەن سېلىشتۇرۇپ تەكشۈردى ھەم باشلامچىلىق بىلەن ئۆزىنى سېلىشتۇرۇپ تەكشۈردى. پارتگۇرۇپپا ئەزالىرى بىر - بىرلەپ سېلىشتۇرۇپ تەكشۈرۈپ، سىياسىي ئىنتىزام ۋە سىياسىي قائىدىگە قەتئىي ئەمەل قىلىش، تەربىيەلىنىش، ھوقۇق يۈرگۈزۈشتە تەلەپچان بولۇش، مەلۇم ساھەدە ئىگىلىك تىكلەش، ئادەم بولۇش قاتارلىق جەھەتلەردە ساقلانغان مەسىلىلەرنى ئەستايىدىل سېلىشتۇرۇپ تەھلىل قىلىپ، سەۋەبىنى چوڭقۇر تېپىپ چىقىپ، تۈزىتىش تەدبىرلىرىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، پائال چوڭقۇر تەنقىد ۋە ئۆز - ئۆزىنى تەنقىدنى قانات يايدۇردى.
213
شىنجاڭ شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتى بۇ يىل 458 شامال گېنېراتورىنى ئالتە قىتئەگە ساتتى شى شىن خەۋەر قىلىدۇ: ئاپتونوم رايونىمىزدىكى زور بىر تۈركۈم كارخانىلار بىر بەلباغ، بىر يول ئىستراتېگىيەسىنىڭ تۈرتكىسىدە دۆلەت دەرۋازىسىدىن چىقىپ، داڭلىق ماركا يارىتىپ، جۇڭگونىڭ يۇقىرى تېخنىكىلىق مەھسۇلاتلارنى ئىشلەپچىقىرالايدىغانلىقىنى جاھانغا نامايان قىلدى. شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتى 2015 يىلى 458 شامال گېنېراتورىنى ئالتە قىتئەدىكى 17 دۆلەتكە ساتتى. شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتى مەملىكەت بويىچە شامال ئېلېكتىرى ئۈسكۈنىلىرىنى ياساش كەسپىدىكى باشلامچى كارخانا بولۇپ، ئاساسلىقى شامال گېنېراتورىنى تەتقىق قىلىدۇ ۋە ياسايدۇ. بۇ كارخانا 1998 يىلى قۇرۇلغاندىن بۇيان، پۇختا قەدەم بىلەن تەرەققىي قىلىپ، خەلقئارادا ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدىغان شامال گېنېراتورىنى ياسايدىغان ۋە شامال گېنېراتورىنىڭ پۈتۈن لايىھەسى بىلەن تەمىنلەيدىغان كارخانىغا ئايلاندى. يېڭى ئېنېرگىيە كەسپىنى قوللاش سىياسىتى شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتىنى داۋاملىق سىجىل، ساغلام تەرەققىي قىلىدىغان ياخشى مۇھىت بىلەن تەمىنلىدى. شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتى 2015 يىلىنىڭ ئالدىنقى ئۈچ پەسلىدە ساپ پايدىسىنى 2 مىليارد 108 مىليون يۈەنگە يەتكۈزدى. ئىقتىسادنىڭ ئومۇميۈزلۈك چېكىنىش بېسىمى كۈچىيىۋاتقان چوڭ مۇھىتتا بۇ شىركەتنىڭ بۇنداق ياخشى نەتىجىنى قولغا كەلتۈرۈشىگە ئاساسلىقى تېخنىكىدا داۋاملىق يېڭىلىق يارىتىش ھەم پائال سىرتقا يۈزلىنىش تىن ئىبارەت بازار ئېچىش ئەندىزىسى سەۋەب بولدى. شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ باش دىرېكتورى ياڭ شۆجۈن مۇنداق دېدى: شىركىتىمىز كۆپ يىلدىن بۇيان خەلقئارالىشىش ئىستراتېگىيەسىنى پائال ئىلگىرى سۈرۈپ، خەلقئارا بازار رىقابىتىگە پائال قاتنىشىپ، كەسىپنى دۇنيادىكى ئالتە قىتئەگە كېڭەيتتى. سىرتقا يۈزلىنىش شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ ئۇزاق مەزگىللىك ئىستراتېگىيەسى. شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتى 2008 يىلى كۇبادا تۇنجى شامال ئېلېكتىر گېنېراتورلار گۇرۇپپسىنى قۇرۇپ، پۈتۈن دۇنيانىڭ پاكىز ئېنېرگىيە تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش يولىنى ئاچتى. مەيلى يىپەك يولى ئىقتىساد بەلبېغى بولسۇن ياكى 21 ئەسىردىكى دېڭىز ئۈستى يىپەك يولى بولسۇن، شىنجاڭ جىنفېڭ پەن تېخنىكا پاي چەكلىك شىركىتىنىڭ كەسپى داۋاملىق كېڭىيىپ، تەسىرى بىر بەلباغ، بىر يول نى قاپلىدى.
214
شىنجاڭ ئاپتونوم رايونىمىز 2015 يىلى كەنت دەرىجىلىك تەشكىلات تايانچلىرىدىن 1000 نى تەربىيەلىدى جاڭ زۇشۈەن خەۋەر قىلىدۇ: ئاپتونوم رايونلۇق پارتكوم كەنت دەرىجىلىك تەشكىلات تايانچ قوشۇن قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىشنى ئىجتىمائىي مۇقىملىق ۋە ئەبەدىي ئەمىنلىكنىڭ ئاساسىنى پۇختىلاشتىكى ئىستراتېگىيەلىك قۇرۇلۇش قىلىپ، 2014 يىلىدىن باشلاپ كەنت دەرىجىلىك تەشكىلات تايانچلىرىنى تەربىيەلەش مەخسۇس ھەرىكىتىنى ئومۇميۈزلۈك يولغا قويدى. ئاپتونوم رايون، ۋىلايەت، ئوبلاست، شەھەر ۋە ناھىيە شەھەر، رايون بىرلىكتە كەنت دەرىجىلىك تايانچ تەشكىلات كادىرلىرىدىن 350نى تەربىيەلىدى. ئاپتونوم رايون 2015 يىلى ئىككى باسقۇچتا كەنت دەرىجىلىك تەشكىلات تايانچلىرىدىن 1000نى تەربىيەلىدى، بىرىنچى باسقۇچتىكى 400 كىشى 2015 يىلى 8 ئايدا ئوقۇش پۈتكۈزدى، ئىككىنچى باسقۇچتىكى 600 كىشى 2016 يىلى 3 ئاينىڭ ئاخىرى ئوقۇش پۈتكۈزىدۇ. كەنت دەرىجىلىك تەشكىلات تايانچلىرىنى تەربىيەلەشتە تېررورلۇققا قارشى تۇرۇپ، مۇقىملىقنى ساقلاش ۋەزىيىتى ۋە يېزا خىزمىتىنىڭ ئەمەلىيىتىگە بىرلەشتۈرۈلگەن ئاساستا، سىياسىي نەزەرىيە، يېزا سىياسىتى، خىزمەت ئۇسۇلى ۋە قوش تىل دەرسخانىسى قاتارلىق مەخسۇس تېما تەسىس قىلىندى ھەم مۇتەخەسسىس، ئالىملار، ئاپتونوم رايونىمىزدىكى ئالاقىدار نازارەت، ئىدارىلەرنىڭ كەسىپ تايانچلىرى، خىزمەت تەجرىبىسى مول ئاساسىي قاتلام كادىرلىرى، ئاپتونوم رايونلۇق پارتىيە مەكتىپى ۋە شىنجاڭ مائارىپ ئىنستىتۇتىنىڭ تەجرىبىسى مول قوش تىل ئوقۇتقۇچىلىرى دەرس ئۆتۈشكە تەكلىپ قىلىنىپ، 139 سائەت دەرس ئۆتۈلدى. مەركەزلىك تەربىيەلەش ئاياغلاشقاندىن كېيىن، كۇرسانتلار ئىككى ئادەم بىر گۇرۇپپا قىلىندى، ئۇلارنىڭ ھەممىسى ناھىيە، شەھەر، يېزا بازار ھالقىپ، ئىلغار كەنتلەرگە ئورۇنلاشتۇرۇلۇپ، ئەمەلىي چېنىقتۇرۇلدى. ئىز قوغلاپ تەربىيەلەش مېخانىزمى ئورنىتىلىپ، بىر ئادەمگە بىر ئارخىپ تۇرغۇزۇش، ئادەمگە قاراپ تەدبىر بەلگىلەش پىرىنسىپى بويىچە مەركەزلىك تەربىيەلەنگەن كەنت دەرىجىلىك 1000 تەشكىلات تايانچىغا تەربىيەلەش ئارخىپى تۇرغۇزۇلۇپ، كەنت پارتىيە تەشكىلاتى شۇجىسىنىڭ زاپاس نامزاتى قىلىندى. ناھىيە، شەھەرلىك تەشكىلات بۆلۈمى ۋە يېزا بازارلىق پارتكوم ئىز قوغلاپ تەربىيەلەش پىلانى تۈزۈپ، ھەر يېرىم يىلدا بىر قېتىم يۇقىرى دەرىجىلىك تەشكىلات بۆلۈمىگە تەربىيەلەش ئەھۋالىنى دوكلات قىلدى. تەربىيەلەش ئوبيېكتىلىرىنى شىنجاڭغا نىشانلىق ياردەم بېرىۋاتقان ئۆلكە، شەھەرلەرگە ئۆگىنىش، تەربىيەلەش ۋە ئېكسكۇرسىيەگە ئالدىن ئورۇنلاشتۇردى. ئۇلارنى يەنە كەنتكە چۈشكەن خىزمەت گۇرۇپپىلىرىغا سەپلەپ، تېررورلۇققا قاراشى تۇرۇش، مۇقىملىقنى ساقلاش ۋە ئاممىغا مۇلازىمەت قىلىش خىزمىتى جەريانىدا چېنىقتۇردى. تەربىيەلىنىپ يېتىشكەنلىرىنى دەرھال تاللاپ ئىشلىتىپ، ئاساسىي قاتلامنىڭ خىزمەت كۈچىنى ئۈزلۈكسىز ئاشۇردى.
215
پەن مائارىپ 2016 يىللىق ئالىي مەكتەپلەرنىڭ سەنئەت كەسىپلىرىگە ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش نومۇر چېكى ئېلان قىلىندى رەناگۈل خۇدابەردى خەۋەر قىلىدۇ: ئاپتونوم رايونىمىزنىڭ بۇ يىللىق ئادەتتىكى ئالىي مەكتەپلەرنىڭ سەنئەت كەسىپلىرىگە ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش ئەڭ تۆۋەن نومۇر چېكى 6 يانۋار ئېلان قىلىندى. تولۇق كۇرس قاتلىمىنىڭ نومۇر چېكى 180 نومۇر يەككە پەن نومۇرى 60تىن تۆۋەن بولسا بولمايدۇ ؛ مەخسۇس كۇرس قاتلىمىنىڭ نومۇر چېكى 150 نومۇر بولدى. ئىگىلىشىمىزچە، ئىمتىھان بەرگۈچىلەر 8 يانۋاردىن باشلاپ شىنجاڭ ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش تورىدىن نەتىجىسىنى تەكشۈرسە بولىدىكەن. ئاپتونوم رايونلۇق ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش كومىتېتى ئىشخانىسى پات ئارىدا ۋىلايەت، ئوبلاست، شەھەرلىك ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش ئاپپاراتلىرى ئارقىلىق ئىمتىھاندا لاياقەتلىك بولغانلارغا لاياقەتنامە تارقىتىدىكەن. ئاپتونوم رايونلۇق ئوقۇغۇچى قوبۇل قىلىش كومىتېتى ئىشخانىسىدىكىلەرنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، بۇ يىل ئۈرۈمچى شەھىرى، كۈيتۈن شەھىرى، قەشقەر شەھىرىدە ئىمتىھان نۇقتىسى تەسىس قىلىنغان بولۇپ، 4315 كىشى ئىمتىھانغا تىزىملاتقان، تىزىملاتقانلارنىڭ سانى ئالدىنقى يىلغا قارىغاندا 360 كىشى كۆپەيگەن.
216
شىنجاڭ ئۇچۇر يىپەك يولى قۇرۇلۇشى مۇنبىرى ۋە مەملىكەت بويىچە 100 تور تاراتقۇسى مۇھەررىرلىرىنىڭ شىنجاڭنى كۆزدىن كەچۈرۈش پائالىيىتى باشلاندى خالىدە ئوبۇل، رازىيە ئابلەت خەۋەر قىلىدۇ: 5 يانۋار ئۇچۇر يىپەك يولى قۇرۇلۇشى مۇنبىرى ۋە مەملىكەت بويىچە 100 تور تاراتقۇسىدىن كەلگەن مۇھەررىرلەرنىڭ شىنجاڭنى كۆزدىن كەچۈرۈش پائالىيىتى ئۈرۈمچى شەھىرىدە باشلاندى. ئۇقۇشىمىزچە، بۇ مۇنبەرنى ئۈرۈمچى شەھەرلىك پارتكوم، خەلق ھۆكۈمىتى بىلەن تور ئاخباراتچىلىقى ، ئۈرۈمچى كەچلىك گېزىتى ، شىنجاڭ تورى ، خۇالۇڭ تورى ، شېنجېن ئاخبارات تورى ، شيامىن تورى ، چۈەنجۇ تورى بىرلىشىپ ئۇيۇشتۇرغان. بۇ قېتىمقى مۇنبەر مەزگىلىدە تور تاراتقۇلىرىنىڭ مەسئۇللىرى بوغدا كۆلىدە مەملىكەتلىك 13 نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقە مەيدانىنى ئېكسكۇرسىيە قىلىدىكەن؛ قەشقەردە قەشقەر شەھىرىنىڭ كونا شەھەر رايونىنى ئۆزگەرتىش قۇرۇلۇشىنى كۆزدىن كەچۈرىدىكەن.
217
شىنجاڭ ئاپتونوم رايونىمىزدىن 14 ئورۇن مەملىكەتلىك 6 نۆۋەتلىك دېھقانلارغا، ئاساسىي قاتلامغا مۇلازىمەت قىلىش مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدىكى ئىلغار كوللېكتىپ شەرىپىگە ئېرىشتى شىن شۈەنۋېن خەۋەر قىلىدۇ: 2015 يىل 12 ئاينىڭ 14 كۈنى مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمى مەملىكەتلىك 6 نۆۋەتلىك دېھقانلارغا، ئاساسىي قاتلامغا مۇلازىمەت قىلىش مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدىكى ئىلغار كوللېكتىپلارنى تەقدىرلەش سۆھبەت يىغىنى ئاچتى. ئاپتونوم رايونىمىزدىكى 14 ئاساسىي قاتلام مەدەنىيەت ئورنى ئىلغار كوللېكتىپ شەرىپىگە ئېرىشتى. يىغىندا، ئىلغار كوللېكتىپلار تەقدىرلەندى، تەجرىبە ئالماشتۇرۇلدى، خىزمەتلەر ئورۇنلاشتۇرۇلۇپ، ئاساسىي قاتلامنىڭ مەدەنىيەت ئىشلىرىنى گۈللەندۈرۈش، تەرەققىي قىلدۇرۇش ئىلگىرى سۈرۈلدى. قاتلاممۇقاتلام تاللاش، جەمئىيەتتىن كەڭ دائىرىدە پىكىر ئېلىش، تاراتقۇلار جاكارلاش قاتارلىق باھالاش تەرتىپىدىن كېيىن، ئاپتونوم رايونىمىزدىن قاراماي شەھىرى قاراماي رايونلۇق مەدەنىيەت سارىيى، خوتەن شەھەرلىك سەنئەت ئۆمىكى، غۇلجا شەھەرلىك يېزا رادىيو تېلېۋىزىيە كىنو باشقۇرۇش باش پونكىتى قاتارلىق 14 ئاساسىي قاتلام مەدەنىيەت ئورنى ئىلغار كوللېكتىپ شەرىپىگە ئېرىشتى. مەملىكەتلىك 6 نۆۋەتلىك دېھقانلارغا، ئاساسىي قاتلامغا مۇلازىمەت قىلىش مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدىكى ئىلغار كوللېكتىپلارنى باھالاش پائالىيىتىنى مەركىزىي كومىتېت تەشۋىقات بۆلۈمى، مەدەنىيەت مىنىستىرلىقى، دۆلەت ئاخبارات نەشرىيات، رادىيو كىنو تېلېۋىزىيە باش ئىدارىسى تەشكىللىگەن. مەملىكەتلىك دېھقانلارغا، ئاساسىي قاتلامغا مۇلازىمەت قىلىش مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدىكى ئىلغار كوللېكتىپلار ئىككى يىلدا بىر قېتىم سايلىنىدۇ، دېھقانلارغا، ئاساسىي قاتلامغا مۇلازىمەت قىلىش مەدەنىيەت قۇرۇلۇشىدا نەتىجىسى گەۋدىلىك بولغان مەدەنىيەت ئورۇنلىرى تەقدىرلىنىدۇ.
218
مەملىكەت قارلىق يايلاقتا ئۆتكۈزۈلگەن سالما سېلىش مۇسابىقىسى 5-يانۋار، 2016-يىللىق ئۇجۇمچىن ئات مەدەنىيىتى بايرىمى ئىچكى موڭغۇل ئاپتونوم رايونى ئۇجۇمچىن چىرېنگاۋلى بازىدا ئۆتكۈزلدى. شۇ يەردىكى موڭغۇللار ئۇچىسىغا ئۆزلىرىنىڭ چىرايلىق ئەنئەنىۋى كىيىمىنى كىيىپ، تەرەپ-تەرەپتىن مۇسابىقە مەيدانىغا يىغىلىپ، ئات بەيگىسى، سالما سېلىش مۇسابىقىسى، ئات ئۈستىدە تۇرۇپ نەرسە يىغىش، چىرايلىق موڭغۇل ئېتىنى تاللاش قاتارلىق كۆپ تۈردىكى مىللىيچە ئالاھىدىلىككە ئىگە پائالىيەتلەرگە قاتناشتى. قارلىق يايلاقتىكى بۇ خىل قايناق پائالىيەتلەر نۇرغۇن ساياھەتچىلەرنى جەلپ قىلدى.
219
خەلقئارا ئامېرىكا كالىفورنىيە ئىشتاتى تەبىئىي گاز چىقىپ كەتكەن رايوننىڭ جىددى ھالەتكە كىرگەنلىكىنى جاكارلىدى ئامېرىكا كالىفورنىيە ئىشتاتىنىڭ باشلىقى جېررىي بروۋېن بايانات ئېلان قىلىپ، لوس ئانژېلېس غەربىي شىمالىغا تەخمىنەن 50 كىلومېتىر كېلىدىغان تەبىئىي گاز چىقىپ كېتىش ۋەقەسى يۈز بەرگەن پورتلاندچى رايونىنىڭ جىددى ھالەتكە ئۆتكەنلىكىنى ئېلان قىلغان. پورتلاندچى ئالىسو جىلغىسىدىكى بىر تەبىئىي گاز قۇدۇقىدا بۇلتۇر 23-ئۆكتەبىر تەبىئىي گاز چىقىپ كېتىش ۋەقەسى يۈز بەرگەن، بۇ قۇدۇققا مەسئۇل جەنۇبىي كالىفورنىيە ئىشتاتى تەبىئىي گاز شىركىتى گاز چىقىپ كېتىشنى ئۈنۈملۈك تىزگىلىنلىيەلمىگەچكە، يەرلىكتىكى 2000 دىن ئارتۇق ئاھالە مەجبۇرىي چېكىندۈرۈلگەن.
220
خەلقئارا بان كىمۇن چاۋشيەننىڭ ۋودورود بومبىسى سىنىقىغا قارىتا بايانات ئېلان قىلدى ب د ت نىڭ باش كاتىپ بان كىمۇن شۇ يەر ۋاقتى 2016-يىلى 6-يانۋار ئامېرىكا نيۇيوركتىكى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ باش ئىشتابىدا چاۋشيەننىڭ ۋودورود بومبىسى سىنىقى قىلغانلىقىغا قارىتا بايانات ئېلان قىلدى.
221
مەملىكەت مىلتىقنى ساپانغا ئالماشتۇرۇپ ۋەتەننى قوغداش شىنجاڭ 1949 يىلى تىنچ يول بىلەن ئازاد بولدى، كېيىن مەركىزىي ھۆكۈمەت ھەممە ئىشنى يۈرۈشلەشتۈرۈش ۋەزىيىتىگە قارىتا، تارىختىن بۇيانقى بوز يەر ئېچىپ، چېگرانى قوغداش ئەنئەنىسىنى ئىجادىي ئۆرنەك قىلىپ ۋە ئۇنىڭ مەزمۇنىنى بېيىتىپ، ھەربىيلەرنى كەسىپ ئالماشتۇرۇپ، ئىشلەپچىقىرىشقا قاتناشتۇرۇش ئۇسۇلىنى قوللىنىپ، شىنجاڭ ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنى قۇردى. كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە 61 يىل ئۆتۈپ كەتتى، ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بوز يەر ئېچىپ، چېگرانى قوغداشتەك يادرولۇق فۇنكسىيەسىنى ئۈزلۈكسىز جارى قىلدۇرۇپلا قالماي، يەنە شىنجاڭنىڭ ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي ئىشلىرىنىڭ تەرەققىياتىدىكى مۇھىم ھەرىكەتلەندۈرگۈچ كۈچكە ئايلاندى. ليۇ دۇڭلەي ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنى قۇرۇش دۆلەتنىڭ ئىستراتېگىيەلىك ئۇزاق مۇددەتلىك ئۇلۇغ پىلانى 2014 يىل 4 ئاينىڭ 29 كۈنى لى بىشېڭنىڭ ھاياتىدىكى ئۇنتۇلماس بىر كۈن بولۇپ قالدى. بۇ مەن ھەربىي سەپكە قاتناشقاندىن بۇيان ئەڭ شەرەپ ھېس قىلغان بىر كۈن! ، دېدى ئۇ. ئۇ شۇ كۈنى ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى 6 شىسى خەلق قوراللىق بۆلۈمىنىڭ سىياسىي كومىسسارى سۈپىتىدە، قول ئاستىدىكىلەرنى باشلاپ، ئوتۇنكوزا شەھىرىدە ج ك پ مەركىزىي كومىتېتىنىڭ باش شۇجىسى، دۆلەت رەئىسى، مەركىزىي ھەربىي كومىتېتنىڭ رەئىسى شى جىنپىڭنىڭ كۆزدىن كەچۈرۈشىگە مۇيەسسەر بولدى. شى جىنپىڭنىڭ شۇ كۈنى قىلغان سۆزى لى بىشېڭنىڭ ئېسىدىن مەڭگۈ چىقمايدۇ. شى جىنپىڭ ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىدىكى ھەر دەرىجىلىك كادىرلار بىلەن سۆھبەتلەشكەندە، تارىخ ۋە ئەمەلىيەتنى بىرلەشتۈرۈپ مۇنداق دېدى: بوز يەر كۆپ ئېچىلسا، غەربىي رايون گۈللىنىدۇ؛ بوز يەر ئېچىش توختاپ قالسا، غەربىي رايوندا مالىمانچىلىق پەيدا بولىدۇ. شىنجاڭدا بوز يەر ئېچىپ چېگرانى قوغداش بۇرچى يۈكلەنگەن شىنجاڭ ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى قۇرۇش پارتىيە مەركىزىي كومىتېتىنىڭ دۆلەتنى ئىدارە قىلىپ، ئەلنى ئەمىن تاپقۇزۇشتىكى ئىستراتېگىيەلىك ئورۇنلاشتۇرمىسى، چېگرانى ئىدارە قىلىشنى كۈچەيتىشتىكى مۇھىم تەدبىرى. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنى ساقلاپ قېلىش ۋە تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋاقىتلىق تەدبىر بولماستىن، بەلكى ئۇزاق مۇددەتلىك ئۇلۇغ پىلان. 61 يىل مابەينىدە، ھەر نۆۋەتلىك پارتىيە ۋە دۆلەت رەھبەرلىرى ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنى پۈتۈن كۈچى بىلەن قوللىدى. مەدەنىيەت زور ئىنقىلابى مەزگىلىدە ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى ئەمەلدىن قالدۇرۇلغان بولسىمۇ، دۆلەت توغرا ئىزىغا چۈشكەندىن كېيىن، ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى تېز ئەسلىگە كەلتۈرۈلدى. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى 60 نەچچە يىلدىن بۇيان بوز يەر ئېچىپ، چېگرانى قوغداشنى بۇرچى قىلىپ، خەلق بىلەن مەنپەئەت تالاشماسلىق پىرىنسىپىغا ئەمەل قىلىپ، تەڭرىتاغنىڭ جەنۇبى ۋە شىمالىدىكى چۆل جەزىرە، قاقاسلىق ۋە ئاھالىسى شالاڭ، مۇھىتى ناچار چېگرا بويلىرىدا بوز يەر ئېچىپ، دېھقانچىلىق، چارۋىچىلىق مەيدانلىرىنى قۇردى. ئىگىلىك تىكلەشنى باشلىغان قىسقىغىنا ۋاقىتتا ئاشلىق بىلەن ئۆزىنى تەمىنلىدى ھەم شۇنىڭدىن كېيىن ئېلىمىزنىڭ يېزا ئىگىلىكىنى زامانىۋىلاشتۇرۇشتىكى ئىزدەنگۈچىلەر ۋە باشلامچىلاردىن بولۇپ، تېخىمۇ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە شىنجاڭنىڭ سانائەت ئىشلىرى ئۈچۈن ئاساس سېلىپ، يېمەكلىك پىششىقلاش، يېنىك سانائەت ۋە توقۇمىچىلىق، كۆمۈر، ئېلېكتىر، خىمىيە سانائىتى، ماشىنىسازلىق قاتارلىق تۈرلەرنىڭ سانائەت سىستېمىسىنى تەدرىجىي قۇرۇپ چىقتى. مەركەزنىڭ شىنجاڭ خىزمىتى سۆھبەت يىغىنىدىن كېيىن، ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى تارىختىن بۇيان ئەزەلدىن بولۇپ باقمىغان تېز تەرەققىيات مەزگىلىنى كۈتۈۋالدى، جۈملىدىن مائارىپ، پەن تېخنىكا، مەدەنىيەت، سەھىيە قاتارلىق ئىجتىمائىي ئىشلاردا تېز تەرەققىي قىلدى. كۆلىمى 70 مىڭ 600 كىۋادرات كىلومېتىر كېلىدىغان، شىنجاڭ ئومۇمىي نوپۇسىنىڭ %12ىنى ئىگىلەيدىغان بۇ رايون شىنجاڭنىڭ ئىجتىمائىي تەرەققىيات تارىخىدا ئابىدە خاراكتېرلىك مەۋجۇت بولۇپ تۇردى ھەم داۋاملىق شۇنداق بولىدۇ. چېگرانىڭ مۇقىملىقىنى قوغداش تەرەققىياتنىڭ ئاساسى قىلىندى مەركىزىي ھۆكۈمەت 1954 يىلى 10 ئايدا خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى 2 ، 5 ، 6 جۈنىنىڭ كۆپ قىسمى، 22 بىڭتۈەندىكىلەرنىڭ ھەممىسى كوللېكتىپ ئۆز جايىدا كەسىپ ئالماشتۇرۇپ، دۆلەت مۇداپىئە قىسىمىنىڭ قاتارىدىن ئايرىلىپ، جۇڭگو خەلق ئازادلىق ئارمىيەسى شىنجاڭ ھەربىي رايونى ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بولۇپ تەشكىللەنسۇن، دەپ بۇيرۇق چۈشۈردى. ئۇرۇش ئوتىدا تاۋلىنىپ چىققان ئەسكەرلەر قولىدىكى مىلتىقنى ساپانغا ئالمىشىدىغانلىقىنى بىلدى، بىراق، ئۇلار قەلبىدىكى شەمشىرىدىن ئايرىلالمايتتى. 61 يىل ئۆتۈپ كەتتى، ئۇلار ئىلگىرىكىدەكلا ئۆزگەرمىدى. دېكابىردا ئالتاي ۋىلايىتىدىكى جۇڭگو قازاقىستان چېگرا لىنىيەسىدە سوغۇق جاندىن ئۆتەتتى، بىراق، فۇ يۇڭچياڭ خوتۇنى ليۇ گۈيجى بىلەن بۇ يەردە تۇرۇۋاتقىنىغا ئۇزاق يىل بولدى. فۇ يۇڭچياڭ ئەر خوتۇن ھەر كۈنى ئون نەچچە كىلومېتىر كېلىدىغان چېگرا لىنىيەسىنى بىر قېتىم چارلاپ، ئەھۋالنى يۇقىرى دەرىجىلىك ئورۇنغا ئەينەن دوكلات قىلىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ئاساسلىق ۋەزىپىسى. خەلق ئەسكەرلىرى قاراۋۇلخانىسى چېگرانى قوغداش سىستېمىسىنىڭ بىر قىسمى. 61 يىلدىن بۇيان ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىدىكى 58 چېگرا تۈەن مەيدانلىرى 2019 كىلومېتىر كېلىدىغان چېگرا لىنىيەسىنى يىل بويى قوغداپ كەلدى. بۇنىڭ بىلەن ئارمىيە، ج خ، چېگرا مۇداپىئە، خەلق ئەسكەرلىرىدىن ئىبارەت تۆت بىر گەۋدىلەشكەن چېگرا مۇداپىئەسى كونترول تورى شەكىللەندۈرۈلۈپ، تۈزۈلمە ئەۋزەللىكى گەۋدىلەندۈرۈلۈپ، چېگرا رايوننىڭ مۇقىملىقىنى قوغدايدىغان پولات قورغان ھاسىل قىلىندى. ئەمەلىيەتتە ئۇزاقتىن بۇيان تىرىشىپ قۇرۇلۇش قىلىش ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى ھازىر ئېلىمىز بويىچە ئەڭ ئىلغار خەلق ئەسكەرلىرى قوشۇنىغا ئىگە بولۇپ، شىنجاڭنىڭ ئىجتىمائىي مۇقىملىق خىزمىتىگە قاتناشتى ھەم كۈندىن كۈنگە مۇھىم رولىنى جارى قىلدۇردى. شى جىنپىڭ ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنى چېگرانى تىنچلاندۇرۇپ، شىنجاڭنى مۇقىملاشتۇرۇشتىكى تۇراقلاشتۇرغۇچ قا ھەقىقىي ئايلاندۇرۇش كېرەك، دەپ يوليورۇق بېرىپ، ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ بوز يەر ئېچىپ، چېگرانى قوغداش ئىشلىرىغا تېخىمۇ يۇقىرى تەلەپلەرنى قويدى. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى يەنە يىل بويى نۆۋەتلىشىپ ۋەزىپە ئىجرا قىلىدىغان خەلق ئەسكەرلىرى جىددىي تاقابىل تۇرۇش مېخانىزمى ئورنىتىپ، شىنجاڭنىڭ بىر نەچچە نۇقتىلىق تۇيغۇن رايونلىرىدا خەلق ئەسكەرلىرى جىددىي تاقابىل تۇرۇش شۆبە ئەترىتى تەشكىللەپ، مەركەزلىك نۆۋەتلىشىپ ۋەزىپە ئىجرا قىلدى. خەلق ئەسكەرلىرىنىڭ ۋەزىپە ئورنىدا بولۇش نىسبىتى ۋە ھەربىي ساپاسىنى ئۆستۈرۈش ئارقىلىق تاسادىپىي ۋەقەلەرگە جىددىي تاقابىل تۇرۇشقا كاپالەتلىك قىلىپ، خەلق ئەسكەرلىرىنىڭ تاسادىپىي ۋەقەلەرنى جىددىي بىر تەرەپ قىلىش ۋە تېررورلۇققا قارشى تۇرۇپ، مۇقىملىقنى قوغداش ئىقتىدارىنى ھەقىقىي ئۆستۈردى. 20 ئەسىرنىڭ 90 يىللىرىدىن بۇيان زوراۋانلىق، تېررورلۇق ۋە سىڭىپ كىرىشكە قارشى تۇرۇش جەريانىدا ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بۆلگۈنچىلىككە قارشى تۇرۇش كۈرىشىنىڭ ئالدىنقى سېپىدە تۇرۇپ، بۆلگۈنچىلىككە قارشى تۇرۇش، زوراۋانلىق، تېررورلۇق جىنايەتلىرىگە زەربە بېرىشتىكى مۇھىم كۈچكە ئايلىنىپ، شىنجاڭنىڭ مۇقىملىقى ۋە تەرەققىياتىنى قوغداشتا تەڭداشسىز مۇھىم رول ئوينىدى. بۇ خىل رول چېگرانىڭ مۇقىملىقىنى قوغداشتىن باشقا، يەنە ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ شىنجاڭنىڭ ئىقتىسادىي ۋە ئىجتىمائىي ئىشلىرىنىڭ تەرەققىياتى ئۈچۈن قوشقان زور تۆھپىسىدە گەۋدىلەندى. سانائەت ۋە يېزا ئىگىلىكىنىڭ باشلامچىسى شىنجاڭلىقلارغا تونۇشلۇق ليۇداۋان كۆمۈر كېنى، 1 ئىيۇل توقۇمىچىلىق فابرىكىسى، 1 ئاۋغۇست پولات تۆمۈر زاۋۇتى، ئۆكتەبىر ئاپتوموبىل رېمونت قىلىش قۇراشتۇرۇش زاۋۇتى قاتارلىق 42 زامانىۋى كارخانا شىنجاڭنىڭ سانائەت تەرەققىياتىنىڭ شانلىق سەھىپىسىنى ئاچقان. نەچچە ئون يىل مابەينىدە ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ زامانىۋىلاشقان سانائەت، يېزا ئىگىلىك ساھەسىدىكى ئەۋزەللىكى يوقاپ كېتىش ئۇياقتا تۇرسۇن، ئەكسىچە تېخىمۇ مۇستەھكەملەندى. شىنجاڭدىكى ئەڭ كۆزگە كۆرۈنگەن يېزا ئىگىلىك تېخنىكىسى، ئىشلەپچىقىرىش ۋە باشقۇرۇش سىستېمىسى يەنىلا ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىدە قوللىنىلماقتا. بۇ يەردە مەملىكەت بويىچە ئەڭ چوڭ كېۋەز ئىشلەپچىقىرىش بازىسى، مەملىكەت بويىچە ئەڭ چوڭ چىلان كۆپ چىقىدىغان رايون بولۇپ، تېجەپ سۇغىرىش كۆلىمىمۇ دۇنيا بويىچە بىرىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى زامانىۋى يېزا ئىگىلىكىدە ئۈلگە كۆرسىتىش قۇرۇلۇشىنىمۇ پۇختا يولغا قويۇپ، ھازىر ئاسىيادىكى ئەڭ چوڭ شوخلا ئىشلەپچىقىرىش، پىششىقلاش بازىسىغا ئايلاندى؛ مەملىكەت بويىچە ئەڭ چوڭ دېھقانچىلىقتىكى تېجەپ سۇغىرىش رايونى قۇرۇپ، تۈجۈپىلىك يېزا ئىگىلىك كۆلىمى 10 مىليون مودىن ئېشىپ، مەملىكەت ئىچىدە ئىلغار سەۋىيەگە يەتتى، بىر قىسمى خەلقئارا ئىلغار سەۋىيەگە يەتتى؛ 90 خىلدىن ئارتۇق يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتى جۇڭگو ۋە شىنجاڭنىڭ داڭلىق ماركىسىغا ئايلاندى. خەلق بىلەن مەنپەئەت تالاشماسلىق ئالدىنقى شەرتىدە، بەزى نەتىجىلەر ناھايىتى تەستە قولغا كەلتۈرۈلدى، بىراق،ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ قۇدرەتلىك سانائەت ئىقتىدارى يېزا ئىگىلىكىنى زامانىۋىلاشتۇرۇش قۇرۇلۇشىنى ماددىي ۋە تېخنىكا كاپالىتىگە ئىگە قىلدى، شىنجاڭ تيەنيې گۇرۇھى بۇنىڭ ئەڭ تىپىك ۋەكىلى. تيەنيې گۇرۇھى 1999 يىلى چىرىپ كېتىدىغان سولياۋ يوپۇق تەتقىقاتىنى باشلىغان ھەم 20 يىلغا يېقىن قايتا قايتا سىناق قىلىش ئارقىلىق ئاخىرىدا بىيوتېخنىكىدىن پايدىلىنىپ ئۆزلۈكىدىن چىرىيدىغان سولياۋ يوپۇقنى بارلىققا كەلتۈرۈپ، دۇنياۋى قىيىن مەسىلىنى ھەل قىلدى. بۇ خىل ئۆزلۈكىدىن چىرىيدىغان سولياۋ يوپۇقنىڭ %90تىن كۆپرەكى يەنە قوشۇمچە ئوغۇتلاش ئۈنۈمىگە ئىگە بولۇپ، ھازىر ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىدىكى نەچچە يۈز مىڭ مو يەرگە ئىشلىتىلىۋاتىدۇ ھەم باشقا رايونلارغا كېڭەيتىلىۋاتىدۇ. تيەنيې گۇرۇھى باھاسى ئەرزان ھەم ئەسقاتىدىغان تېمىتىپ سۇغىرىش بەلبېغىنى ئۆز ئالدىغا تەتقىق قىلىپ چىققانلىقتىن، ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى ئۆزلۈكىدىن يىغىلىدىغان مىكرو ناپورلۇق يۇمشاق تۇرۇبا تېخنىكىسىنى ئۆز ئالدىغا تەتقىق قىلىپ بارلىققا كەلتۈرگەنلىكتىن، تېمىتىپ سۇغىرىش تېخنىكىسى دېھقانلارغىچە ئومۇمىيلىشىپ، شىنجاڭنىڭ يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىش ئۇسۇلىدا ئۆزگىرىش ھاسىل قىلدى. ھازىر ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ يېمەكلىك، تېببىي دورا، توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك، ئۆزگىچە كان مەھسۇلاتلىرىنى پىششىقلاش قاتارلىق ئالتە چوڭ تۈۋرۈك كەسپىنىڭ ئورنى دەسلەپكى قەدەمدە بېكىتىلىپ، ئېنېرگىيە، ئېلېكتىر قاتارلىق ئۇل كەسىپلەر تېز تەرەققىي قىلىپ، ئۇنىڭ سانائەت سىستېمىسى پۈتۈن شىنجاڭنىڭ يېڭىچە سانائەتلەشتۈرۈش قۇرۇلۇشىنىڭ مۇھىم تەركىبىي قىسمىغا ئايلاندى. بىڭتۈەن بىلەن يەرلىك بىرلىشىپ، ئورتاق تەرەققىياتنى بىرلىكتە پىلانلاش بۇنىڭدىن 61 يىل ئىلگىرى ئاقسۇلۇقلار نەننىۋەندىن كەلگەن ئەسكەرلەردىن ئىچكىرى ئۆلكىلەرنىڭ ئىلغار يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىش ۋە سۇچىلىق قۇرۇلۇش تېخنىكىسىنى ئۆگەندى، ئەنە شۇنىڭدىن باشلاپ، مول ھوسۇل دېگەن بۇ سۆز ئۇلارغا ئىزچىل ھەمراھ بولۇپ كەلمەكتە. 2005 يىلى خوتەن ۋىلايىتى گۇما ناھىيەسى موكويلا يېزىسى دالىغ كەنتىدىكى دېھقان مەمەتتۇراپ مۇساق ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى 1 شىسى 13 تۈەنى 11 ليەنىنىڭ ئىشچى خىزمەتچىسى يۇ لياڭيىڭدىن كېۋەز تېرىش ۋە چىلان كۆچىتى تىكىش تېخنىكىسىنى ئۆگەندى. ئىككىيلەننىڭ دوستلۇقى ھازىرغىچە داۋاملاشتى، مەمەتتۇراپمۇ شۇنىڭدىن باشلاپ بېيىدى. ئۇلارنىڭ ئارقىسىدا شىنجاڭ دىيارىدىكى سانسىزلىغان ئامما ۋە ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى ئىشچى خىزمەتچىلىرىنىڭ سىيماسى بار ئىدى. گوۋۇيۈەن 2012 يىلى تەستىقلىغان تەڭرىتاغ شىمالىي ئېتىكى ئىقتىساد بەلبېغىنىڭ تەرەققىيات يىرىك پىلانى لايىھەسى ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنىنىڭ 8 شىسى، 84 تۈەن مەيدانىدا يولغا قويۇلدى. سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى بىلەن ئوتۇنكوزا شەھىرى تەڭرىتاغ شىمالىي ئېتىكى ئىقتىساد بەلبېغىغا جايلاشقان بولۇپ، كەسىپلەر ئۆزئارا گىرەلىشىپ، ھەر مىللەت ئامما شەھەرنىڭ ئاممىۋى ئۇل ئەسلىھەسى، بايلىقى، تېخنىكىسى ۋە تەتقىقات نەتىجىسىدىن ئورتاق بەھرىلەندى. 6 شىسىنىڭ جۈنخۇ دېھقانچىلىق مەيدانى سانجى شەھىرىگە يېقىن بولۇشتەك جۇغراپىيەلىك ئەۋزەللىكىدىن پايدىلىنىپ، ھەر يىلى سانجى شەھىرىنى نۇرغۇن قوي، كالا گۆشى، مېۋە چىۋە ۋە كۆكتات بىلەن تەمىنلەپ، سانجى شەھىرىنىڭ كەم بولسا بولمايدىغان يېزا ئىگىلىك قوشۇمچە مەھسۇلاتلىرى بازىسىغا ئايلاندى؛ 6 شىنىڭ گۇچۇڭ دوختۇرخانىسى ئىلغار داۋالاش ئۈسكۈنىسى ۋە تېخنىكىسىدىن پايدىلىنىپ، سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستىنىڭ شەرقىي لىنىيەسىدىكى ھەر مىللەت ئاممىنى سۈپەتلىك داۋالاش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلىدى. سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى 6 شىنىڭ ھەر قايسى تۈەن مەيدانلىرىدىكى بازار، قاتناش، ئېلېكتىر، تەبىئىي گاز قاتارلىق ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشىنى يىرىك پىلانغا كىرگۈزۈپ بىر تۇتاش ئويلاشتى. بۇ ئوبلاستنىڭ 2013 يىلى زور كۈچ بىلەن ياردەم بېرىشى بىلەن بەيتىك چارۋىچىلىق فېرمىسىغا 60 يىلدىن بۇيانقى يۇقىرى بېسىملىق توك يەتكۈزۈش مەسىلىسى ھەل قىلىندى؛ بۇ ئوبلاستنىڭ شەرقىي قىسمىدىكى ئۈچ ناھىيەگە تەبىئىي گاز تۇرۇبىسى ياتقۇزۇش جەريانىدا ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى قىزىلبايراق دېھقانچىلىق مەيدانى، گۇچۇڭ دېھقانچىلىق مەيدانى قاتارلىق تۈەن مەيدانلارغا تۇتاشتۇرۇش ئېغىزى قالدۇرۇلدى، گۇچۇڭ ناھىيەسى بىلەن گۇچۇڭ دېھقانچىلىق مەيدانىنىڭ ئون كىۋادرات كىلومېتىر كۆلەمدىكى بىڭتۈەن بىلەن يەرلىكنىڭ يۇغۇرۇلما ئىقتىساد تېخنىكا تەرەققىيات رايونى دەسلەپكى قەدەمدە كۆلەملەشتى. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى قۇرۇلغاندىن ھازىرغىچە، يەرلىك بىلەن بىرلىشىشى ئۈزلۈكسىز چوڭقۇرلاشتى، 2010 يىلى مەركەزنىڭ شىنجاڭ خىزمىتى سۆھبەت يىغىنى ئېچىلغان ۋە شىنجاڭغا نىشانلىق ياردەم بېرىش خىزمىتى ئومۇميۈزلۈك قانات يايدۇرۇلغاندىن بۇيان ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بىلەن يەرلىكنىڭ مۇناسىۋىتى يېپيېڭى تارىخىي باسقۇچقا قەدەم قويدى، ئىككىلا تەرەپ دائىم ئالاقىلىشىپ، چوڭ كىچىك ئىشلاردا مەسلىھەتلىشىپ، ئۆزئارا ئالاقىدە چەك قويماي، خىزمەتلەرنى ئوڭۇشلۇق قانات يايدۇردى. ئىككىلا تەرەپ جەمئىيەتنى ھەر تەرەپلىمە تۈزەشتە ئۆزئارا بىرلىشىپ، ھەمكارلىشىپ جەڭ قىلىپ، بىرىكمە كۈچ ھاسىل قىلدى. ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بىلەن يەرلىك ئىقتىسادىي قۇرۇلۇش جەھەتتە بايلىقتىن تەڭ بەھرىمەن بولۇش، ئەۋزەللىكلىرى ئارقىلىق بىر بىرىنى تولۇقلاش، ئۆزئارا مەنپەئەت يەتكۈزۈش، بىر تۇتاش پىلانلاش، ئورتاق تەرەققىي قىلىش پىرىنسىپى بويىچە، كىمنىڭ قىيىنچىلىقى بولسا شۇنىڭغا ياردەم بېرىپ، كىمنىڭ ئارتۇقچىلىقى بولسا شۇنىڭدىن ئۆگەندى، شىنجاڭنىڭ شەھەرلەشتۈرۈش، يېڭىچە سانائەتلەشتۈرۈش، يېزا ئىگىلىكىنى زامانىۋىلاشتۇرۇش مۇساپىسى شۇنىڭدىن بۇيان ئومۇميۈزلۈك ئىلگىرى سۈرۈلدى. ۋاقىت ئاتقان ئوق، جۇڭگو زېمىنىنىڭ ئالتىدىن بىر قىسمىنى ئىگىلەيدىغان كەڭ زېمىندا ئىشلەپچىقىرىش قۇرۇلۇش بىڭتۈەنى بىلەن يەرلىك ھاياتىي كۈچكە تولغان كارتىنا سىزىپ چىقتى، ھازىر قولىغا بىللە قەلەم ئېلىپ، بۇ مۇنبەت زېمىننىڭ ئۇلۇغۋار پىلانىنى تۈزمەكتە!
222
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر پىچان ناھىيەسى ئېشىنچا ئەمگەكچىلەرنى ماھارەت بويىچە تەربىيەلەشنى كۈچەيتتى مىجىت ئىبراھىم خەۋەر قىلىدۇ: پىچان ناھىيەسى قىشلىق ئۈچنى يېزىلارغا يەتكۈزۈش پائالىيىتىگە بىرلەشتۈرۈپ، ئېشىنچا ئەمگەكچىلەرنى تېخنىكا ماھارىتى بويىچە تەربىيەلەشكە كۈچىدى. پىچان ناھىيەلىك ئادەم كۈچى بايلىقى ۋە ئىجتىمائىي كاپالەت ئىدارىسىنىڭ باشلىقى ۋاڭ يۇڭ مۇنداق دېدى: ناھىيە 3 ئاينىڭ ئاخىرىغىچە داۋام قىلىدىغان بۇ قېتىمقى تېخنىكىلىق تەربىيەلەشكە 3 مىليون يۈەن مەخسۇس خىراجەت ئاجراتتى ھەم 8000 ئېشىنچا ئەمگەكچىنى تەربىيەلەشنى پىلانلىدى. بۇلتۇر 11 ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىدىن بۇيان 11 يېزا بازاردا تەربىيەلەش خىزمىتىنى باشلىدۇق. ھازىر يېزا قىشلاقلاردا تېخنىكىلىق تەربىيەلەش خىزمىتى يۇقىرى دولقۇنغا كۆتۈرۈلدى. پىچان يېزىسىنىڭ يېڭى يەر كەنتىدىكى ئاينۇرگۈل رازاق مۇنداق دېدى: مەن كەنت كومىتېتى ئۇيۇشتۇرغان پېچىنە پىرەنىك پىشۇرۇش كۇرسىغا تىزىملاتقانىدىم، مانا بىر ئايغا يەتمىگەن ۋاقىتتىلا بۇ تېخنىكىنى خېلى ئوبدان ئىگىلىۋالدىم. كۇرس پۈتۈنلەي ھەقسىز بولغاننىڭ ئۈستىگە، ئۆز ئالدىمىزغا ئىگىلىك تىكلىسەك ھۆكۈمەت ياردەم بېرىدىكەن، شۇڭا بۇ يىل ئەتىيازدا ناھىيە بازىرىدا بىر پېچىنە پىرەنىك دۇكىنى ئېچىشنى پىلانلاۋاتىمەن. ئىگىلىشىمچە، پىچان ناھىيەسى قىشلىق ئۈچنى يېزىلارغا يەتكۈزۈش پائالىيىتى باشلانغاندىن بۇيان كەنت مەھەللىلەردە 55 مەيدان تېخنىكىلىق تەربىيەلەش كۇرسى ئۇيۇشتۇرۇپ، 2536 ئېشىنچا ئەمگەكچىنى چاچ ياساش، ھۆسن تۈزەش، تىككۈچىلىك، كەشتىچىلىك، پېچىنە پىرەنىك پىشۇرۇش، تامچىلىق، توپا قېزىش ماشىنىسى شوپۇرلۇقى قاتارلىق ئەمەلىي قوللىنىلىدىغان تېخنىكلار بويىچە تەربىيەلىگەن.
223
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر توقسۇ ناھىيەسى بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى نازارەت قىلىش سالمىقىنى زورايتتى نىياز ساتتار خەۋەر قىلىدۇ: توقسۇ ناھىيەسى پارتىيە، ھۆكۈمەت تەڭ مەسئۇل بولۇش، بىر ئورۇندا قوش مەسئۇلىيەتنى ئۈستىگە ئېلىش بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش مەسئۇلىيەت تۈزۈمىنى قاتلاممۇ قاتلام ئەمەلىيلەشتۈرۈپ، بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش تەدبىرلىرىنى كۈچەيتىش ئارقىلىق تۈرلۈك ئىشلەپچىقىرىش ھادىسىلىرىنىڭ يۈز بېرىش نىسبىتىنى 2014 يىلىدىكىدىن %27 ئازايتتى. ناھىيە بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشتىكى تەشكىلىي رەھبەرلىكنى كۈچەيتىپ، يېزا بازارلار، ناھىيەگە قاراشلىق ئورۇنلار ۋە كارخانىلار بىلەن بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش مەسئۇلىيەتنامىسى ئىمزالاپ، نىشانلىق باشقۇرۇش ۋە قاتتىق سىناپ تەكشۈرۈش تۈزۈمىنى يولغا قويدى. بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش قانۇنى ۋە بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش بىلىملىرى بويىچە تەشۋىقات تەربىيەنى كۈچەيتىپ، ئاممىنىڭ بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش ئېڭىنى ئۆستۈردى. نۇقتىلىق كەسىپ، نۇقتىلىق ساھەلەردىكى يوشۇرۇن ئاپەتلەرنى رەتكە تۇرغۇزۇپ تەرتىپكە سېلىپ ۋە مەركەزلىك تۈزەپ، بىخەتەرلىك خەۋپلىرىنى تۈپ مەنبەدىن تۈگەتتى. بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشقا ئائىت تۈرلۈك تۈزۈم، تەدبىرلەرنى قاتتىق ئەمەلىيلەشتۈرۈپ، يوشۇرۇن ئاپەتنىڭ ئالدىنى ئېلىش، مۇداپىئەلىنىشنى چىڭ تۇتتى. بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش قانۇن بەلگىلىمىلىرىگە خىلاپ قىلمىشلارغا زەربە بېرىش قاتارلىق مەخسۇس تۈزەش ھەرىكەتلىرىنى زور كۈچ بىلەن قانات يايدۇرۇپ، ئېغىر ھادىسىلەرنىڭ يۈز بېرىشىنى ئۈنۈملۈك تىزگىنلىدى. بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشتىكى جىددىي ئەھۋاللارغا تاقابىل تۇرۇش، قۇتقۇزۇش سىستېمىسىنى مۇكەممەللەشتۈرۈپ، ھادىسىدىن ساقلىنىش ۋە بىر تەرەپ قىلىش ئىقتىدارىنى يۇقىرى كۆتۈردى.
224
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر قۇمۇل شەھىرىدە 12 بەش يىل مەزگىلىدە نامرات يېزا، كەنتلەردىكى 4968 كىشى ئىشقا ئورۇنلاشتى ئابلىمىت ئابلىزنىڭ قۇمۇل ۋىلايەتلىك ئادەم كۈچى بايلىقى ۋە ئىجتىمائىي كاپالەت ئىدارىسىدىن ئۇقۇشىچە، 12 بەش يىل مەزگىلىدە ئاپتونوم رايون قۇمۇل شەھىرىدە نامراتلارنى يۆلەش ئېچىش تۈرى بويىچە ياردەم بېرىشنى بېكىتكەن نامرات يېزا، كەنتلەردىكى 4968 كىشى مۇقىم ئىشقا ئورۇنلاشقان. بۇ شەھەر بويىچە مۇقىم ئىشقا ئورۇنلاشقانلار ئومۇمىي سانىنىڭ %24ىنى ئىگىلىگەن. ئالاقىدار خادىمنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، قۇمۇل شەھىرى نامرات ئاھالىنىڭ تېخنىكا، مەبلەغ ۋە ئىشقا ئورۇنلىشىش ئېھتىياجىغا ئاساسەن ئۇلارنى تۈرگە ئايرىپ ياردەم بېرىش سۇپىسى تەسىس قىلغان. 12 بەش يىل مەزگىلىدە شوپۇرلۇق، يېمەك ئىچمەك، ئالاھىدە باغۋەنچىلىك، باقمىچىلىق، مىللىي قول ھۈنەر بۇيۇملىرى ياساش تۈرلىرى بويىچە 5286 قىيىنچىلىقى بار كىشى تەربىيەلەنگەن. بۇنىڭ ئىچىدە تېخنىكا ماھارىتى بويىچە 5202 كىشى، ئىگىلىك تىكلەش بويىچە 84 كىشى تەربىيەلىنىپ، 1059 كىشى ئىشقا ئورۇنلاشقان. شەھەرلىك ھۆكۈمەت يەنە ئادەم ئىشلەتكۈچى ئورۇنلار نامراتلارنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرسا سۇغۇرتا تولۇقلىمىسى بېرىش، ئىقتىسادىي قىيىنچىلىق تۈپەيلىدىن ئۆرلەپ ئوقۇيالمىغانلارنى قۇمۇل تېخنىك ئىشچىلار ئىنستىتۇتىدا ھەقسىز ئوقۇتۇش قاتارلىق تەدبىرلەرنى يولغا قويۇپ، قىيىنچىلىقى بار ئائىلىلەرنىڭ پەرزەنتلىرىنىڭ مۇقىم ئىشقا ئورۇنلىشىشىنى كاپالەتلەندۈرگەن.
225
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر مايتاغ نېفىت خىمىيە سانائىتى شىركىتىنىڭ بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى ئۆلچەملەشتۈرۈش سىستېما قۇرۇلۇشى ئاپتونوم رايوننىڭ قايتا تەكشۈرۈشىدىن ئۆتتى ئوبۇلقاسىم قادىر خەۋەر قىلىدۇ: ئاپتونوم رايونلۇق بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى ئۆلچەملەشتۈرۈش خىزمىتىنى تەكشۈرۈپ باھالاش گۇرۇپپىسى يېقىندا مايتاغ نېفىت خىمىيە سانائىتى شىركىتىنىڭ بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى ئۆلچەملەشتۈرۈش سىستېما قۇرۇلۇشىنى قايتا دەلىللىدى ۋە دەرىجە گۇۋاھنامىسى تارقىتىپ بەردى. مايتاغ نېفىت خىمىيە سانائىتى شىركىتى يېقىنقى ئۈچ يىلدىن بۇيان بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشنى ئۆلچەملەشتۈرۈش خىزمىتىنى چىڭ تۇتۇپ، بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشتىكى يوشۇرۇن خەتەرنى بايقىغانلارنى مۇكاپاتلاش تۈزۈمىنى ئورنىتىپ، بارلىق خادىملار ئەتراپىمىزدىكى يوشۇرۇن خەتەرنى بايقايلى پائالىيىتىنى قانات يايدۇرۇپ، 3419 يوشۇرۇن خەتەرنى بايقاپ، 3367 تۈرلۈك يوشۇرۇن خەتەرنى تۈگىتىپ، يوشۇرۇن خەتەر بايقىغان 13 خادىمنى 140 مىڭ يۈەن بىلەن مۇكاپاتلىدى. بىخەتەرلىكنى كاپالەتلەندۈرۈشتىكى ھەممە يەرنى قاپلاش، قاتتىق ئىجرا قىلىش، ئۈنۈمگە ئەھمىيەت بېرىش تەك ئومۇمىي تەلەپكە ئاساسەن، بىخەتەرلىك تەكشۈرۈش خىزمىتىنى پۇختا قانات يايدۇرۇپ، ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئوڭۇشلۇق قانات يېيىشىغا ئاساس سالدى.
226
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر مەكىت ناھىيەسىدە مەدەنىيەت كەسپىنىڭ يۈكسىلىشى دېھقانلار كىرىمىنىڭ ئېشىشىغا تۈرتكە بولدى ھاجىگۈل ھاشىم خەۋەر قىلىدۇ: مەكىت ناھىيەسى دولان دېھقانلار رەسىمى، دولان مەدەنىيىتى كەشتىچىلىكى، دولان نەققاشچىلىقى، دولان ساپالچىلىقى قاتارلىق ئوندىن ئارتۇق مەدەنىيەت ماركىسىنىڭ تونۇلۇش دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈپ، مەدەنىيەت كەسپىنى يۈكسەلدۈرۈش ئارقىلىق دېھقانلار كىرىمىنىڭ ئېشىشىغا ئاساس سالدى. بۇ ناھىيە 2013 يىلى دولان مەدەنىيىتى ئىجادىيەت كەسىپ رايونى قۇرۇپ، 2020 كەشتىچى ئايال بىلەن كېلىشىم ئىمزالاپ، ئۇلارنىڭ كەشتە مەھسۇلاتلىرىنى كارخانىلار بىر تۇتاش سېتىشتەك سودا ئەندىزىسىنى شەكىللەندۈرۈپ، ئىجادىيەت كەسىپ رايونى بىلەن كېلىشىم ئىمزالىغان ھەر بىر كەشتىچىنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە كىرىمىنىڭ 20 مىڭ يۈەن ئېشىشىغا تۈرتكە بولدى. دولان مەدەنىيىتى ئىجادىيەت كەسىپ رايونىدىكى نۇرئامىنە ئابلىمىتنىڭ دولان مەشرىپىگە ۋارىسلىق قىلىش ناملىق كەشتە بۇيۇمىنى ئىچكىرىدىكى بىر ساياھەتچى يېقىندا 30 مىڭ يۈەنگە سېتىۋالدى. نۇرئامىنە ئابلىمىت مۇنداق دېدى: دېھقانلار رەسىمىنى كەشتە بۇيۇمىغا ئايلاندۇرغاندىن كېيىن، بۇ رەسىم تېخىمۇ كۆركەملەشتى. بۇ ئەسەر ساقلاش قىممىتىگە ئىگە بولغاچقا يىغىپ ساقلاش ھەۋەسكارلىرىنىڭ ياقتۇرۇشىغا ئېرىشتى. ئىجادىيەت كەسىپ رايونىنىڭ ئېچىلىشى كەشتىچىلىك ھۈنىرىدە يېڭىلىق يارىتىشمىزغا ۋە بۇ ئارقىلىق كۆپلەپ كىرىم قىلىشىمىزغا قولاي شارائىت يارىتىپ بەردى.
227
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر جىڭ ناھىيەسى قۇملۇقتا ئۈجمىزارلىق بىنا قىلدى ئانىگۈل مامۇتجان خەۋەر قىلىدۇ: جىڭ ناھىيەسىنىڭ باجاخۇ دېھقانچىلىق مەيدانى ئېكولوگىيەلىك مۇھىتقا ئېغىر تەسىر كۆرسىتىدىغان قۇملۇقنى بۈك باراقسان ئۈجمىزارلىققا ئايلاندۇرۇپ، ئۈجمە مەھسۇلاتلىرى ئىشلەپچىقىرىش زاۋۇتى قۇرۇپ كىرىم قىلغاندىن سىرت، ئىشلەمچىلەرنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ كىرىمىنى ئاشۇردى. ئىلگىرى بۇ قۇملۇق دۆلەت يولى 312 لىنىيەسى ۋە كۈيتۈن سايرام يۇقىرى سۈرئەتلىك يولىنىڭ قاتنىشىغا، دېھقانچىلىق زىرائەتلىرىنىڭ ئۆسۈشى ۋە كىشىلەرنىڭ تۇرمۇشىغا ئېغىر دەرىجىدە تەسىر كۆرسەتكەنىدى. بۇنداق ناچار مۇھىتنى ئۆزگەرتىپ، قۇملۇقنى تىزگىنلەپ، مۇھىتنى ياخشىلاش ئۈچۈن شىنجاڭ ئورمانچىلىق پەنلەر ئاكادېمىيەسى قۇمدىن مۇداپىئەلىنىش، قۇم تىزگىنلەش ئورنى جىڭ ناھىيەلىك ئورمانچىلىق ئىدارىسى، جىڭ ناھىيەلىك جىنساڭۋەن بىيو پەن تېخنىكا شىركىتى بىلەن ھەمكارلىشىپ، بۇ پايانسىز قۇملۇققا ئۈجمە تىكىپ، بىر تەرەپتىن، قۇم بوراندىن مۇداپىئە كۆرۈپ، قۇمنى تىزگىنلەپ ئېكولوگىيەلىك مۇھىتنى ياخشىلىسا، يەنە بىر تەرەپتىن، ئۈجمە مەھسۇلاتلىرى ئىشلەپچىقاردى. ئۇقۇشىمچە، قۇملۇقتا بىنا قىلىنغان ئۈجمىزارلىقنىڭ كۆلىمى 15 مىڭ مو بولۇپ، ھەر يىلى 5 ئايدىن 10 ئاينىڭ ئوتتۇرىلىرىغىچە يېقىن ئەتراپتىكى كەنت ئاھالىلىرىدىن 60 تەك كىشى ئۈجمە يوپۇرمىقى ئۈزۈپ كىرىم قىلىدىكەن، پىششىقلاش سېخىدا كۈنىگە 55 60 كىلوگىرام ئۈجمە يوپۇرمىقى چېيى ئىشلەپچىقىرىلىدىكەن. جىڭ ناھىيەلىك جىنساڭۋەن بىيو پەن تېخنىكا چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتىنىڭ لىدىرى ۋاڭ جىفا مۇنداق دېدى: دەسلەپتە ئۈجمە يوپۇرمىقى چېيى ئىشلىدۇق، ئەمدى ئۈجمە ئىچىملىكى، ئۈجمە سېرىق زەمبۇرۇغى ئىشلەشنى ئويلاۋاتىمىز. مەھسۇلات تۈرلىرىنى كۆپەيتىش ئارقىلىق يېقىن ئەتراپتىكى يەنىمۇ كۆپ كىشىنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرىمىز.
228
خەلقئارا گېرمانىيەدە ئالدىنقى ئايدا ئىشسىزلىق نىسبىتى %6 بولدى گېرمانىيە فېدېراتسىيەسىنىڭ ئەمگەكچىلەر ئىدارىسى بىر قانچە كۈن ئىلگىرى ئېلان قىلغان سانلىق مەلۇماتلارغا قارىغاندا، ئالدىنقى ئايدا 2015-يىلى دېكابىردا گېرمانىيەدە ئىشسىزلىق نىسبىتى %6 بولۇپ، ئالدىنقى ئايدىكىدىن %0 ئاشقان. سانلىق مەلۇماتلارغا قارىغاندا، 2015-يىلى دېكابىردا گېرمانىيەدىكى ئىشسىزلارنىڭ سانى 2 مىليون 681 مىڭ بولۇپ، نويابىردىكىدىن 48 مىڭ ئادەم كۆپەيگەن، بىراق، ئالدىنقى يىلدىكى ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن 82 مىڭ ئادەم ئازايغان. فېدېراتسىيە ئەمگەكچىلەر ئىدارىسىنىڭ باشلىقى بىلدۈرۈپ، گېرمانىيە ئەمگەك كۈچى بازىرىنىڭ داۋاملىق ياخشى تەرەققىيات ھالىتىنى ساقلايدىغانلىقىنى ئېيتقان. سانلىق مەلۇماتلاردىن يەنە مەلۇم بولۇشىچە، گېرمانىيەدە 2015-يىلدىكى جەمئىي ئىشسىزلارنىڭ سانى 2014-يىلدىكىدىن 104 مىڭ ئادەم ئازايغان، يىللىق ئوتتۇرىچە ئىشسىزلىق نىسبىتى 6 بولۇپ، 2014-يىلدىكىدىن %0 ئازىيىپ، 1992-يىلدىكى ئىشسىزلىق نىسبىتى سەۋىيەسىگە باراۋەر بولغان.
229
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى مارالبېشى ناھىيەسى تەشۋىق-تەربىيەنى كۈچەيتتى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز تۇرغۇنجان ئىمىن خەۋىرى، فوتوسى: مارالبېشى ناھىيەسى مەخسۇس تەشۋىقات ئەترىتى تەشكىللەپ، يېقىنقى كۈنلەردىن بۇيان ھەرقايسى يېزا-بازارلاردا قانۇن-تۈزۈم تەربىيەسى ، ئەبەدىي ئەمىنلىك ۋە مۇقىملىقنى قوغداش، ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش تەشۋىقاتى ئېلىپ باردى.
230
مەملىكەت گۇاڭشى نەننىڭ ساقچىلىرى 767 مىلتىق، 1043 كىلوگىرام ئوق دورىنى مەركەزلىك يوقاتتى گۇاڭشى نەننىڭ شەھەرلىك ج خ ئىدارىسى ۋۇمېڭ ناھىيەسىدە 6-يانۋار 2015-يىلى ھاياتىي كۈچكە ئىگە خەنجەر1-نومۇر ناملىق قورال چەكلەپ قالايمىقانچىلىقنىڭ ئالدىنى ئېلىش مەخسۇس تۈر ھەرىكىتىنى قانات يايدۇرۇپ، قانۇنسىز قورال-ياراغ ۋە ئوق-دورا بۇيۇملارنى قولغا چۈشۈردى. ساقچىلار بۇ جەرياندا 1043 كىلوگىرام ئوق دورا، 2322 دانە پىستان، 767 دانە مىلتىق، 346 دانە چەكلەنگەن پىچاق، 51 دانە كونا زەمبىرەك ئوقىنى قولغا چۈشۈردى.
231
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى ئۇچتۇرپان ناھىيەسىدە ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تەربىيەسى پۇختا قانات يايدۇرۇلدى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام نىياز خەۋىرى: ئۇچتۇرپان ناھىيەسى ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تەربىيە پائالىيىتىنى پۇختا قانات يايدۇرۇپ، كادىرلارنىڭ خىزمەت ئستىلىنى ئۆزگەرتىشنى نىشان، ئاساسىي قاتلام ئۇلىنى مۇستەھكەملەشنى چىقىش نۇقتىسى قىلىپ، پارتىيەنىڭ ھاكىمىيەت يۈرگۈزۈش ئىقتىدار قۇرۇلۇشى سەۋىيەسىنى يۇقىرى كۆتۈردى. بۇ ناھىيە ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تەربىيە پائالىيىتىنى شىنجاڭچە ئالاھىدىلىك كە ئىگە ياخشى كادىر ۋە تۆتتە كۈچلۈك كادىر قۇرۇش پائالىيىتى بىلەن زىچ بىرلەشتۈرۈپ، دېموكراتىك مەركەزلەشتۈرۈش تۈزۈمىنى ئىزچىللاشتۇرۇپ، كېڭىشىش تۈزۈمىنى قاتتىق ئىجرا قىلىپ، ئىلمىي تەدبىر تۈزۈش سەۋىيەسىنى ئۈنۈملۈك يوقىرى كۆتۈردى. ناھىيەلىك پارتكوم مەركىزىي ئۆگىنىش گۇرۇپپىسىنىڭ ئەزالىرى باشلامچىلىق بىلەن مەركەزلىك ئۆگىنىش قىلىپ، ناھىيە دەرىجىلىك رەھبىرىي كادىر ۋە ناھىيەدە تۇرۇشلۇق خىزمەت گۇرۇپپىسىنىڭ باشلىقى بىلەن ئايدا ئىككى قېتىم مەركەزلىك ئۆگىنىش قىلىپ، ھەپتىدە بىر قېتىم كېڭەشمە يىغىن ئېچىپ، خىزمەت جەريانىدا ساقلانغان مەسىلىلەرنى ۋاقتىدا تېپىپ چىقىپ، كېيىنكى باسقۇچلۇق خىزمەتلەرنى قانات يايدۇرۇشنى مۇھاكىمە قىلدى. كەنت ئىككى كومىتېت يادرو قىلغان ئۈچ دەرىجىلىك ئايلانما سېستىمىسىنى شەكىللەندۈرۈپ، كەنت دەرىجىلىك بازىنى باشقۇرۇش ۋە ئىشلىتىشنى چىڭ تۇتۇپ، ئىشخانىلارنى مۇۋاپىق تەقسىم قىلىپ، تۆتنى ئېچىۋىتىش نى ئەمەلىيلەشتۈرۈپ، كەنت كادىرلىرى ئوبوروت ئۆيىدىن 39 يۈرۈش، كەنت ئاھالىلار مۇلازىمەت پائالىيەت مەركىزىدىن 29 يۈرۈش، مەھەللە پائالىيەت ئۆيىدىن 404 يۈرۈش سېلىپ، ناھىيەنىڭ پائالىيەت ئۆيى بىلەن قاپلىنىشىنى ئەمەلگە ئاشۇردى. ناھىيە دەرىجىلىك رەھبىرىي كادىرلار 35 مەيدان پارتىيە دەرسى سۆزلەپ، بەنزە ۋە شەخسلەردە ساقلانغان 992 پارچە مەسىلە رەتلەپ چىقىلىپ، 919 پارچىسى ئۆزگەرتىلدى. سەككىز قېتىم ئۈچ دەرىجىلىك كادىرلار بىرلەشمە يىغىنى، 11 قېتىم ناھىيەدە تۇرۇشلۇق خىزمەت گۇرۇپپىسى يىغىنى چاقىرىپ، 84 نەپەر كەنت دەرىجىلىك غوللۇق كادىر يېتىشتۈرۈلدى. ھەر دەرىجىلىك خىزمەت ئەترىتى خەلق ئاممىسى ئۈچۈن 4721 قېتىم ئەمەلىي ئىش، ياخشى ئىش قىلىپ بېرىپ، 435 كىشىنى خىزمەتكە ئورۇنلاشتۇردى.
232
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى لوپنۇر ناھىيەسى ئۇتۇقلۇق ئىگىلىك تىكلىگەن 93 ئايالنى مۇكاپاتلىدى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ياسىنجان رەھمىتۇللا خەۋىرى: لوپنۇر ناھىيەسى يېقىندا ناھىيەدىكى 93 مۇنەۋۋەر ئىگىلىك تىكلىگۈچى ئايالغا 250 مىڭ يۈەن ئىگىلىك تىكلەش مۇكاپاتى تارقاتتى. ئىگىلىنىشىچە، بۇ قېتىم مۇكاپاتقا ئېرىشكەن مۇنەۋۋەر ئىگىلىك تىكلىگۈچى ئاياللارنىڭ ھەممىسى يېقىنقى ئىككى يىلدا ھەقسىز ئىگىلىك تىكلەش كۇرسىغا قاتناشقاندىن كېيىن، ناھىيە، يېزا-بازار، كەنت ئاياللار بىرلەشمىلىرى تەكشۈرۈپ بېكىتكەندىن كېيىن، ناھىيەلىك ئاياللار بىرلەشمىسى نەق مەيداندا بېرىپ تەكشۈرۈش ئارقىلىق جەمئىيەتكە ئاشكارلىدى. مۇكاپاتقا ئېرىشكەن ئىگىلىك تىكلىگەن ئاياللار ئاساسلىقى باقمىچىلىق، تىككۈچىلىك، كەشتىچىلىك، يېمەك ئىچمەك، ھۆسىن تۈزەش قاتارلىق كەسىپلەر بىلەن شۇغۇللىنىدىغان بولۇپ، كۆلىمى بىر قەدەر زور ۋە يېتەكچىلىك رولى بىر قەدەر كۈچلۈك بولغان ئۈچ ئاياللارنىڭ قول ھۈنەرۋەنچىلىكتە ئۈلگە كۆرسىتىش بازىسى ئايرىم ئايرىم ھالدا 10 مىڭ يۈەندىن 30 مىڭ يۈەنگىچە مۇكاپاتلاندى.
233
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى پىچان ناھىيەسىنىڭ ئۇنىۋېرسال كۈچى ئاشتى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز مىجىت ئىبراھىم خەۋىرى: پىچان ناھىيەسى 2015-يىلى ئىلگىرىكى يىللاردىكى تەجرىبە-ساۋاقلارنى ئەستايىدىل يەكۈنلەپ، ئۈنۈملۈك تەدبىرلەرنى قوللىنىپ، ئاكتىپ ئامىللارنى تولۇق ئىشقا سېلىپ، داڭلىق ماركا يارىتىش ئىستراتېگىيەسىنى داۋاملىق يولغا قويۇپ، خىرىدار چاقىرىپ مەبلەغ جەلپ قىلىشقا كۈچەش بىلەن بىرگە، يېڭىچە سانائەتلىشىش، يېزا ئىگىلىكىنى كەسىپلەشتۈرۈش قەدىمىنى تېزلەتكەنلىكتىن، ناھىيەنىڭ ئۇنىۋېرسال كۈچى ئۈزلۈكسىز يۇقىرى كۆتۈرۈلدى. پىچان ناھىيەسى 2015-يىلى ئىدىيەدە ئازات بولۇپ، ئېچىۋىتىش دائىرىسىنى ئۈزلۈكسىز كېڭەيتىپ، خىرىدار چاقىرىپ مەبلەغ جەلپ قىلىش، ئىقتىسادنى راۋاجلاندۇرۇشقا ئائىت سىياسەت، تەدبىرلەرنى يولغا قويۇش ئارقىلىق، ھەر قايسى تەرەپلەرنىڭ ئاكتىپلىقىنى تولۇق جارى قىلدۇرغانلىقتىن، ھەر خىل بايلىقلارنىڭ ئېچىلىشى تېزلەشتى؛ يېڭىچە سانائەتلىشىش تەرەققىياتىدىكى ئىگىلىك تىكلەش ئەندىزىسى نى بەرپا قىلىشنى چۆرىدەپ، نېفىت-خىمىيە، سانائەت، ئىلغار ئۆسكۈنىلەرنى ياساش قاتارلىق توققۇز چوڭ كەسىپ زەنجىرى نى كۈچەپ ئۇزارتىپ، شامال كۈچى، يورۇقلۇق ۋولت قاتارلىق بىر تۈركۈم يېڭى تۈرلەرنى يوقلۇقتىن بارلىققا كەلتۈردى؛ تيەنچۈەن، ۋەن شۈنفا قاتارلىق بىر تۈركۈم كارخانىلار پىچانغا جەلپ قىلىپ، ئىقتىسادنىڭ يېڭى ئېشىش نۇقتىلىرىنى يېتىشتۈردى؛ تېما، تيەن جىيې قاتارلىق بىر تۈركۈم كارخانىلارنىڭ تىپ ئۆزگەرتىش، دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈش قەدىمىنى تېزلەتتى؛ زامانىۋى، ئۆزگىچە يېزا ئىگىلىكى تەرەققىياتىدىكى نادىر ئەندىزە بەرپا قىلىشنى چۆرىدەپ، ئۈزۈملۈك كۆلىمىنى كېڭەيتتى؛ قوغۇننى پەسىلسىز ئۆستۈرۈشتە يېڭى بۆسۈشنى قولغا كەلتۈردى؛ خېرىدار چاقىرىپ مەبلەغ جەلپ قىلىش، ئىقتىسادنى راۋاجلاندۇرۇشقا دائىر سىياسەت، تەدبىرلەرنى ئەمەلىلەشتۈرۈش ئارقىلىق، سانائەت، يېزا ئىگىلىكى، ساياھەتچىلىكنى زور كۈچ بىلەن ئىلگىرى سۈرۈپ، ئۇنىۋېرسال كۈچىنى ئۈزلۈكسىز يۇقىرى كۆتۈردى؛ دۆلەت، ئاپتونوم رايون ۋە خۇنەن ئۆلكىسىنىڭ سانائەت، يېزا ئىگىلىكى، شۇنداقلا خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشىنى قوللاش سالمىقىنى ئاشۇرغانلىقىدەك پايدىلىق پۇرسەتنى چىڭ تۇتۇپ، شەھەر، يېزىلاردىكى كاپالەتلىك تۇرالغۇ ئۆي قۇرۇلۇشى، ئەمىن تاپقۇزۇپ خەلقنى بېيىتىش قۇرۇلۇشى قاتارلىق 80 نەچچە تۈرلۈك خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشىنى يولغا قويۇش بىلەن بىرگە، نېفىت، كۆمۈرچىلىك، رەڭلىك ۋە قارا مېتال، ئېلېكتىر-ئېنىرگىيە، ياسىمىچىلىق، تاش ماتېرىياللىرى قاتارلىق بايلىق ئۆستۈنلىكلىرىنى ئىقتىسادى ئۆستۈنلۈككە ئايلاندۇرۇش قەدىمىنى تېزلىتىپ باسقۇچ خاراكتېرلىك نەتىجىلەرگە ئېرىشتى؛ تۇرپان-قۇمۇل نېفىتلىكىنىڭ شىنجاڭدىكى داچىڭ قۇرۇش مۇلازىمەت كاپالىتى خىزمىتىنى داۋاملىق ياخشى ئىشلىدى؛ دېھقانچىلىق، چارۋىچىلىقنى زامانىۋىلاشتۇرۇش قەدىمى تېزلىتىلىپ، مەركەز، ئاپتونوم رايوننىڭ تۈرلۈك يېزا ئىگىلىكىگە ئېتىبار بېرىش سىياسەتلىرى ئەستايىدىل ئەمەلىيلەشتۈرۈلدى، يېزىلارنىڭ ئۇل مۇئەسسەسەلەر قۇرۇلۇشىغا ئايانماي مەبلەغ سېلىندى؛ ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىكىدە سۈپەت ۋە ئۈنۈمگە تەڭ ئەھمىيەت بېرىلدى؛ ئېشىنچا ئەمگەكچىلەرنى تەربىيەلەش، سىرتقا چىقىرىش قەدىمى تېزلىتىلدى؛ ئۆزگىچە باغ-ئورمانچىلىقنىڭ تەرەققىياتى تېزلىتىلدى. ئىگىلىنىشىچە، پىچان ناھىيەسىنىڭ ئۆتكەن يىللىق ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى 12 مىليارد 76 مىليون يۈەنگە يېتىپ، 11-بەش يىلى غا سېلىشتۇرغاندا، يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن %4 ئاشقان؛ سانائەت قوشۇلما قىممىتى 6 مىليارد 519 مىليون يۈەنگە يېتىپ، يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن %4 ئاشقان؛ پۈتۈن جەمئىيەتنىڭ مۇقىم مۈلۈك سېلىنمىسى 11 مىليارد 450 مىليون يۈەنگە يېتىپ، ئوتتۇرا ھېساب بىلەن %17 ئاشقان؛ ئاممىۋى مالىيە خامچۇت كىرىمى بىر مىليارد 100 مىليون يۈەنگە يېتىپ، يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن %12 ئاشقان؛ دېھقان-چارۋىچىلارنىڭ كىشى بېشى ساپ كىرىمى 11-بەش يىل ىنىڭ ئاخىرىدىكى 5678 يۈەندىن 2015-يىلى 11005 يۈەنگەيېتىپ، يىلىغا ئوتتۇرا ھېساب بىلەن 1065 يۈەن ئاشقان.
234
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى ئىلى ئوبلاستىدا ئىقتىسادنىڭ ئېشىشى مۇقىم بولدى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام قادىر خەۋىرى: 2015-يىلى ئىلى ئوبلاستى ئىقتىسادنىڭ تۆۋەنلەش بېسىمىغا تاقابىل تۇرۇش ، ئاپەتگە تاقابىل تۇرۇش، ئاپەتنىڭ زىيىنىنى ئازايتىش تەدبىرلىرىدىن 70 نى تۈزۈپ ۋە ئەمەلىيلەشتۈرۈپ، ئىقتىسادنىڭ ئومۇميۈزلۈك مۇقىم بولۇپ ئىلگىرىلىشىگە كاپالەتلىك قىلدى. ئىلى ئوبلاستىدا زامانىۋى دېھقانچىلىق، چارۋىچىلىق تەرەققىياتىنى تېزلىتىپ، ئاشلىق ئىشلەپچىقىرىشىدا ئۇدا ئون يىل ئېشىش ۋەزىيىتى بارلىققا كىلىپ، 1- كەسىپتە يارىتىلغان قوشۇلما قىممەت 18 مىليارد 860 مىليون يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلدىكىدىن ٪5 ئاشتى. يېڭىچە سانائەتلىشىش پۇختا ئىلگىرى سۈرۈلۈپ، يۇلتۇز، مەرۋايىت دەرىجىلىك كارخانىدىن 64 ى، يەككە ئىگىلىكتىن كارخانىلاشتۇرۇلغان كارخانىدىن 46 سى، كۆلەملەشتۈرۈلگەن كارخانىدىن 18 ى كۆپەيدى، تەڭرىتاغ قارا ھەرە ھەسىلى، باكۇشاڭ، دېشىن يېقىلغۇ گاز شېركەتلىرىنىڭ پېيى مۇۋەپپەقىيەتلىك ھالدا بازارغا سېلىندى. جامائەت بايلىقى سودا مەركىزى تەسىس قىلىنىپ، توردا كانچىلىق ھوقۇقى سودىسىنى ئېلىپ بېرىش ئومۇميۈزلۈك سىناق قىلىندى. چېگرا ھالقىغان خەلق پۇلى كەسپىدە يېڭىلىق يارىتىشتا بۆسۈش ھاسىل قىلىنىپ، سوممىسى 29 مىليارد 880 مىليون يۈەن بولغان 25 خىل تۈرىدە كېلىشىم ئىمزالاندى. سودا ئىشلىرى تۈزۈمى ئىسلاھاتى تېزلىتىلىپ، 24 مىڭ يەككە سودا - سانائەتچى، 3400 دىن ئارتۇق خۇسۇسىي كارخانا كۆپەيدى.سوممىسى يۈز مىليوندىن ئاشىدىغان 39 تۈر، تېز ئۈنۈم بېرىدىغان 143 تۈر قۇرۇلۇش ئىشقا كىرىشتۈرۈلدى. 2- كەسىپتە يارىتىلغان قوشۇلما قىممەت 22 مىليارد 500 مىليون يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلدىكىدىن ٪4 ئاشتى. زامانىۋى مۇلازىمەتچىلىك جانلىنىپ، ساياھەتچىلىك كىرىمىدە ئون مىليارد يۈەنلىك قىممەت يارىتىلدى. 3- كەسىپتە يارىتىلغان قوشۇلما قىممەت 39 مىليارد 240 مىليون يۈەنگە يېتىپ،ئالدىنقى يىلدىكىدىن ٪10 ئاشتى. يېڭىچە شەھەر- بازارلاشتۇرۇش قەدىمى پۇختا ئىلگىرى سۈرۈلۈپ، قورغاس شەھىرى، كۆكدالا شەھىرى رەسمىي قۇرۇلدى، شەھەر- بازارلىشىش نىسبىتى ٪41 كە يەتتى. ئۇل ئەسلىھە قۇرۇلۇشىغا 13 مىليارد 650 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىنىپ، قاتناش، سۇچىلىق، ئېلېكتىر كۈچى تۈرلىرى ئوڭۇشلۇق يولغا قويۇلدى. قورغاس ئىقتىسادىي تەرەققىيات رايونى بىر تەرەققىيات رايونى، تۆت كەسىپلەر يانداشما رايونى نىڭ دەرىجىسى ئومۇميۈزلۈك ئۆستۈرۈلدى، باجدىن خالى ئۇنىۋېرسال رايون، ئاپتوموبىل ئىمپورت قىلىش پورتى، ئاشلىق ئىمپورت قىلىش پورتى قۇرۇلۇپ، كۈيتۈن باجدىن خالىي ئەشيا ئوبوروت مەركىزىدە يېپىق ھالەتتە تىجارەت باشلاندى، دولاتا چېگرا ئېغىزىنى 3- دۆلەتكە ئېچىۋېتىش دەسلەپكى تەكشۈرۈشتىن ئۆتتى، ئىلى رۇسىيە ، كۈيتۈن گروزىيە قاتارلىق غەربكە قاتنايدىغان بەش خەلقئارا يۈك تىرانسپورت لېنىيەسىدە نۆۋەتچى پويىز قاتنىدى، تاشقى سودا ئىمپورت، ئېكسپورت ئومۇمىي سوممىسىنىڭ 4 مىليارد 500 مىليون ئامېرىكا دوللىرىغا يەتتى.
235
شىنجاڭ شىنجاڭ دۆلىتىمىزدىكى ئىككىنچى چوڭ تەبىئىي گاز ئىشلەپچىقىرىش رايونى بولۇپ قالدى 2015-يىلىنىڭ ئاخىرىغىچە، شىنجاڭدىكى تۆت چوڭ نېفىتلىكتە يىللىق جەمئىي ئىشلەپچىقىرىلغان تەبىئىي گاز 30 مىليارد 600مىليون كۇب مېتىرغا يەتكەن بولۇپ، بۇ شىنجاڭنىڭ 60 يىلدىن بۇيان تۇنجى قېتىم 30 مىليارد كۇپ مېتىرلىق تەبىئىي گاز يىللىق مەھسۇلاتى چوڭ ئۆتكىلنى بۆسۈپ ئۆتۈشى بولۇپ، دۆلەت ئىچىدە شەنشىدىن قالسىلا ئىككىنچى بولۇپ، كەينىگە يىلىغا تەبىئىي گاز مىقدارى 30 مىليارد كۇپ مېتىردىن ئاشقان رايون بولۇپ قالدى. بۇلار ئىچىدە، جۇڭگو نېفىت گۇرۇھى تارىم نېفىتلىكى، قاراماي ۋە تۇرپان-قۇمۇل نېفىتلىكى، جۇڭگو نېفىتىدىن ئىبارەت ئۈچ چوڭ نېفىتلىكنىڭ تۆھپىسى توققۇز ئۈلۈشتىن ئاشىدىغان بولۇپ، مەھسۇلات مىقدارى % 91كە يەتتى.
236
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى چاقىلىق ناھىيەسىدە چاغاندىن بۇرۇنقى بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش بويىچە تەكشۈرۈش، تەربىيەلەش خىزمىتى ياخشى ئىشلەندى ئىختىيارىي مۇخبىرلىرىمىز پاتىگۈل غۇجىئابلا، تۇردى غۇجائەھمەد خەۋىرى: يېقىندا، چاقىلىق ناھىيەسىدە چاغان مەزگىلىدىكى بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش خىزمىتىنى ھەقىقىي تۈردە ياخشى ئىشلەش ئۈچۈن، ئىدارە-ئورگان ، يېزا-بازارلاردىكى ئىشچى-خىزمەتچىلەرنىڭ ئوتتىن مۇداپىئە كۆرۈش، مۇقىملىقنى ساقلاش ، ئامانلىقنى ساقلاش جەھەتلەردە مۇناسىۋەتلىك ئورۇنلاردىن خادىم تەكلىپ قىلىپ تەربىيەلەش خىزمىتىنى پۇختا ئىشلىدى . قىش پەسلى ئوت ئاپىتى ئاسان يۈز بېرىدىغان مەزگىل بولغاچقا ناھىيەلىك پارتكوم خەلق ھۆكۈمىتى بۇ نۇقتىغا ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلۈپ ھەر يىلى چاغان يېتىپ كېلىشتىن بۇرۇن ئۆت ئۆچۈرۈش ئەترىتىدىن خادىم تەكلىپ قىلىپ ئوتتىن مۇداپىئە كۆرۈش ، ئۆت ئۆچۈرۈش تېخنىكىدىن مەسلىھەت بېرىش ، ئوت ئۆچۈرۈش ئەسلىھەلىرىنى تەكشۈرۈش ۋە ئوت ئۆچۈرۈش ئۈسكۈنىلىرىنى توغرا ئىشلىتىش جەھەتتىكى بىخەتەرلىك بىلىملىرى بىلەن تەربىيىلەشنى ئېلىپ بېرىپ ، ساقلانغان خەۋپنى ئۈنۈملۈك تۈگىتىپ، ئىشچى-خىزمەتچىلەرنىڭ بىخەتەرلىك ئېڭىنى يەنىمۇ يۇقىرى كۆتۈرۈپ، تۈرلۈك ھادىسلەرنىڭ يۈز بېرىشنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىپ، بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىش خىزمىتىنى يەنە بىر بالداق كۆتۈرۈپ، كەڭ ئىشچى-خىزمەتچىلەر ۋە ئاممىنىڭ بىخەتەر بايرام ئۆتكۈزۈشىگە كاپالەتلىك قىلدى.
237
خەلقئارا ئوباما قورالنى كونترول قىلىش تەدبىرىنى جاكارلىدى ھەمدە پارلامېنتىنى ھەمكارلىشىشقا دەۋەت قىلدى ئامېرىكا زۇڭتۇڭى ئوباما 5-يانۋار مەمۇرىي ۋاسىتىلار ئارقىلىق ئامېرىكىدا يۈز بېرىۋاتقان قوراللىق زوراۋانلىق جىنايى ھەرىكىتىنى توسۇش ئۈچۈن، قورالنى كونترول قىلىش توغرىسىدىكى بىر قاتار تەدبىرلەرنى جاكارلىدى. ئۇ شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، پارلامېنتىنى قورالنى كونترول قىلىش مەسىلىسىدە رول ئويناشقا دەۋەت قىلدى. ئوباما، بارلىق قورال ساتقۇچىلارنىڭ تىجارەت رۇخسەت گۇۋاھنامىسىغا ئېرىشىشنى ھەمدە قورال سېتىۋالغۇچىلارنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشىنى تەكشۈرۈشنى، بولمىسا جىنايى ئىشلار جازاسىغا ئۇچرايدىغانلىقىنى جاكارلىدى. ئامېرىكا ھۆكۈمىتى تېخىمۇ كۆپ تەكشۈرۈش خادىملىرىنى قوبۇل قىلىپ قورال سېتىۋالغۇچىلارنىڭ ئارقا كۆرۈنۈشىنى تەكشۈرۈش خىزمىتىنى قانات يايدۇرىدۇ، 200 تەكشۈرۈش خادىمىنى كۆپەيتىپ قوراللارنىڭ بىخەتەرلىكىگە ئالاقىدار قانۇن مىزانلارنىڭ ئىجرا قىلىنىش كۈچىنى كۈچەيتىدۇ ھەمدە 500 مىليون ئامېرىكا دوللىرى مەبلەغ سېلىپ روھى كېسەللەرنى داۋالايدۇ. ئوباما مۇنداق دېدى: ئامېرىكا دۇنيادا بىردىن بىر قوراللىق زوراۋانلىق دېلوسى كۆپ يۈز بېرىدىغان تەرەققىي تاپقان دۆلەت بولۇپ، ھەر يىلى 30 مىڭدىن كۆپرەك كىشى قوراللىق ھۇجۇمدا قازا قىلىدۇ، شۇڭا قوراللارنى كونترول قىلىش مەسىلىسىگە سەل قاراشقان بولمايدۇ.
238
خەلقئارا دۇنيادىكى 10 چوڭ خەتەرلىك ئاۋىياتسىيە شىركىتى خەلقئارا لىنىيەسى خەۋىرى: ئامېرىكا تور بېتىنىڭ 5-يانۋاردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، بىر ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرىنى باھالاش تورى يېقىندا خەلقئارا ئاۋام ئاۋىياتسىيە تەشكىلاتى ئېتىراپ قىلغان چارىلەرگە ئاساسلىنىپ، ھەرقايسى چوڭ ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرىنىڭ ئايروپىلانلىرىنىڭ پاچاقلىنىپ كېتىش ۋە ۋەقە سادىر بولۇش خاتىرىسى، مۇستەقىل دوكلاتى، ئۇچۇش تارىخى، شۇنداقلا ئايروپىلانلارنى يەرلىك دائىرىلەرنىڭ تەكشۈرۈش تارىخى بويىچە، دۇنيادىكى ھەرقايسى چوڭ ئاۋىياتسىيە شىركەتلىرىنىڭ بىخەتەرلىك يۇلتۇز دەرىجىسىنى باھالاپ چىققان. بۇ 10 چوڭ ئاۋىياتسىيە شىركىتىنىڭ توققۇزى ھىندونېزىيەدە ئىكەن. تىزىملىك تۆۋەندىكىچە: 1. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى نۆل يۇلتۇز 2. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 3. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 4. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 5. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 6. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 7. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 8. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 9. ھىندونېزىيە ئاۋىياتسىيە شىركىتى بىر يۇلتۇز 10. سۇرىنام ئاۋىياتسىيە شىركىتى ئىككى يۇلتۇز
239
خەلقئارا گېرمانىيە زۇڭلى مەھكىمىسى گۇمانلىق پوچتا يوللانمىسى تاپشۇرۇۋالدى 6-يانۋار، گېرمانىيە فدېراتسىيە ساقچى ئىدارىسىنىڭ 6-يانۋار دەلىللىشىچە، فېدېراتسىيە زۇڭلى مەھكىمىسى شۇ كۈنى گۇمانلىق پوچتا يوللانمىسى تاپشۇرۇۋالغان بولۇپ، ئاساسىي كىرىش ئېغىزى قامال قىلىنغان. بىر قاتار تەكشۈرۈشلەردىن كېيىن نۆۋەتتە قامال بىكار قىلىنغان.
240
خەلقئارا شىمالىي ياۋروپادىكى ئون مىڭ شىمال بۇغىسى جەنۇبقا كۆچتى ئەنگلىيە كۈندىلىك پوچتا گېزىتى نىڭ 6-يانۋار خەۋەر قىلىشىچە، مىلاد بايرىمىدىن كېيىن ئون مىڭغا يېقىن شىمال بۇغىسى كەڭ كۆلەملىك نورۇۋىگىيەدىن فىنلاندىيەگە كۆچۈش سەپىرىنى باشلىدى.
241
خەلقئارا پۇتىن يۇرتىغا قايتىپ، پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى تەبرىكلىدى خەلقئارا لىنىيەسى خەۋىرى: رۇس گېزىتى نىڭ 7-يانۋاردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، رۇسىيە 7-يانۋار پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى كۈتۈۋالغان. ئەنئەنە بويىچە، رۇسىيە زۇڭتۇڭى پۇتىن يۇرتىدىكى چېركاۋغا بېرىپ مىلاد بايرىمىلىق پائالىيەتكە قاتناشقان. بۇ يىل پۇتىن تۋېرسكاۋا ئوبلاستىنىڭ تۇركىنوۋو كەنتىدىكى چېركاۋادا پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى تەبرىكلىگەن، شۇ جايدىكى مائارىپ مەركىزىنىڭ ئوقۇتقۇچى-ئوقۇغۇچىلىرى پۇتىن بىلەن بايرامنى تەبرىكلىگەن. خەۋەرلەرگە قارىغاندا، بۇ پۇتىننىڭ 3-قېتىم بۇ چېركاۋدا مىلاد بايرىمىلىق پائالىيەتكە قاتنىشىشى ھېسابلىنىدىكەن. ئالدىنقى ئىككى قېتىم ئايرىم-ئايرىم ھالدا 2007-ۋە 2011-يىلى قاتناشقانىدى. پۇتىن لېنىنگرادتا تۇغۇلغان، ھازىر سانتپېتىربۇرگدا تۇرسىمۇ، ئەمما تۇركىنوۋو كەنتى پۇتىننىڭ ئاتا-بوۋىلىرى تۇرغان جاي ئىكەن. ئىگىلىنىشىچە، پۇتىننىڭ ئاتا-ئانىسى بۇ چېركاۋدا دىنغا چوقۇندۇرۇلغانىكەن، پۇتىننىڭ مومىسىمۇ بۇ جايغا دەپنە قىلىنغانىكەن. ھەر يىلى 1-ئاينىڭ 7-كۈنى پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمى بولۇپ، بۇ پىراۋۇسلاۋىيە دىنىدىكى پاسخا بايرىمىدىن قالسىلا 1-چوڭ بايرام ھېسابلىنىدۇ. بۈگۈنكى دۇنيادىكى پىراۋۇسلاۋىيە دىنىغا ئېتىقاد مەركەزلىرىنىڭ بىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن، رۇسىيەدە بۇ بايرام تولىمۇ داغدۇغىلىق تەبرىكلىنىدۇ.
242
شىنجاڭ 13-بەش يىللىق پىلان مەزگىلىدە شىنجاڭدىكى تىرانسپورت ئايرودۇرۇمىنىڭ سانى 31 غا يەتكۈزۈلىدۇ مۇخبىرنىڭ 6-يانۋار خەلق ئاۋىياتسىيەسى شىنجاڭ باشقۇرۇش ئىدارىسىدىن ئىگىلىشىچە، 13-بەش يىللىق پىلان مەزگىلىدە شىنجاڭ خەلق ئاۋىياتسىيەسى يېڭىدىن 10 ئايرودۇرۇم سېلىپ، ئالتە تارماق لىنىيە ئايرودۇرۇمىنى كېڭەيتىپ قۇرۇشنى پىلانلىغان بولۇپ، 13-بەش يىللىق پىلان مەزگىلىنىڭ ئاخىرىغىچە تىرانسپورت ئايرودۇرۇملىرىنىڭ سانى 31 گە، ھەممىباب ئايرودۇرۇمىنىڭ سانى 26 گە يەتكۈزۈلۈپ، قۇرۇلۇش ۋە مەبلەغ كۆلىمى بويىچە تارىختىكى يېڭى سەۋىيە يارىتىلىدىكەن. 13-بەش يىللىق پىلان مەزگىلىدە شىنجاڭ خەلق ئاۋىياتسىيەسى تارماق ئايرودۇرۇم قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىپ، 13-بەش يىللىق پىلان مەزگىلىنىڭ ئاخىرىغىچە شىنجاڭ ئاۋىياتسىيە تىرانسپورت مۇلازىمىتىنىڭ ئۈنۈملۈك قاپلىنىش نىسبىتىنى %90 كە يەتكۈزىدىكەن. تونۇشتۇرۇلۇشىچە، بۇ يىل شىنجاڭ خەلق ئاۋىياتسىيە بازىرىنىڭ مۆلچەر نىشانى ئىنتايىن ئېنىق بولۇپ، تىرانسىپورت ئىشلەپچىقىرىشى مۇقىم ئېشىشى ھالىتىنى ساقلىغان، پۈتۈن شىنجاڭدىكى ئايرودۇرۇملاردا توشۇلغان يولۇچىلارنىڭ مىقدارى 27 مىليون 270 مىڭ ئادەم قېتىم غا يېتىپ، %7 ئاشقان. ھازىرغىچە، پۈتۈن شىنجاڭدا ئېچىلغان ئاۋىياتسىيە لىنىيەسى 214 كە يەتكەن بولۇپ، ئۇنىڭ ئىچىدە مەملىكەت ئىچىدىكى ئاۋىياتسىيە لىنىيەسى 183 كە، خەلقئارا لىنىيە 31 گە يەتكەن، بۇ 11-بەش يىللىق پىلان مەزگىلدىكىدىن 73 ى كۆپ بولغان.
243
پەن مائارىپ ئەڭ گۈزەل ئاقسۇلۇق ياش قىيىنچىلىقى بار ئوقۇغۇچىلاردىن ھال سورىدى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز نىياز راھمان خەۋىرى، فوتوسى:2014-يىلى ئاقسۇ ۋىلايىتى بويىچە مەنىۋىي مەدەنىيىلىك قۇرۇلۇشىدىكى ئەڭ گۈزەل ئاقسۇلۇق ياش بولۇپ باھالانغان كۇچا ناھىيە چىمەن بازىرى دابوز 4-كەنتىدىكى ئىگىلىك تىكلەش ماھىرى ئابابەكرى كېرەم 6-يانۋار ئانا مەكتىپىگە كېلىپ ئۆز يېنىدىن 3000 يۈەن پۇل چىقىرىپ، بۇ مەكتەپتىكى ئۆگىنىشى ياخشى، ئائىلىسىدە ئالاھىدە قىيىنچىلىقى بار 40 ئوقۇغۇچىغا سومكا، ئىسسىق ساقلاش قۇتىسى ۋە قۇلاق ئىسىتقۇچ قاتارلىق بۇيۇملار بىلەن ھال سورىدى.
244
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى ئۇچتۇرپان ناھىيەسىنىڭ سودىگەر چاقىرىپ، مەبلەغ جەلپ قىلىش خىزمىتى باسقۇچ خاراكتېرلىك ئىلگىرىلەشكە ئېرىشتى ئىختىيارى مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام نىياز خەۋىرى:ئۇچتۇرپان ناھىيەسى سانائەتتە كۈچلۈك ناھىيە بولۇش ئىستراتېگىيەسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشتا قەتئىي تەۋرەنمەي، سانائەت ئاساسىنى مۇستەھكەملەشتە سودىگەر چاقىرىپ، مەبلەغ جەلپ قىلىش مۇلازىمەت ئېڭىنى كۈچەيتىپ، مەبلەغ سېلىش يوللىرىنى كېڭەيتتى. ئۇچتۇرپان ناھىيەلىك پارتكوم، خەلق ھۆكۈمىتى مۇلازىمەت ئېڭىنى كۈچەيتىپ، مۇلازىمىتى ئەلا، تەستىق باسقۇچى ئاز بولۇش ئەندىزىسىنى قوللىنىپ، 2508 كىۋادرات مېتىر كۆلەمدە مەمۇرىي تەستىق مۇلازىمەت مەركىزى قۇرۇپ، 293 خىل مەمۇرىي تەستىق تۈرىنى مەمۇرىي مۇلازىمەت مەركىزىگە كىرگۈزۈپ، رەسمىيەتلەرنى بىرلا جايدا بېجىرىش مۇلازىمەت سەھنىسى بەرپا قىلدى. تور، رادىيو-تېلېۋىزىيە، گېزىت قاتارلىق تاراتقۇلاردىن پايدىلىنىپ، ئۇچتۇرپاننىڭ يەر ئاستى بايلىقى، قېزىلما بايلىقى، ساياھەت بايلىغى ۋە ئېچىش، مەبلەغ سېلىش شارائىتلىرىنى كەڭ تەشۋىق قىلدى. بۇ بىر قاتار تەدبىرلەر جەمئىيەت كاپىتالى، بولۇپمۇ، پۇقراۋى كارخانا كاپىتالىنىڭ ئۇچتۇرپانغا مەبلەغ سېلىش ئىشەنچىسىنى تېخىمۇ ئاشۇردى. نۆۋەتتە، 1 مىليارد 100 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىش پىلانلانغان تەڭرىتاغ نۇرى كۆكتات لاپىسى تېرىقچىلىق تۈرىدە توختام ئىمزالىنىپ، قۇرۇلۇش باشلاندى. ئىگىلىنىشىچە، 2015-يىلى ئۇچتۇرپان ناھىيەسى سودىگەر چاقىرىپ مەبلەغ كىرگۈزۈشتە پۈتۈن يىللىق ئىمزالانغان تۈر بەشكە، نەقلەشتۈرۈلگەن مەبلەغ 973 مىليۇنغا يېتىپ، يىللىق نىشان %108 ئورۇنلانغان.
245
شىنجاڭ ئەكبەر ئېلاخۇن رۇسىيە تەبىئىي پەنلەر ئاكادېمىيەسىنىڭ ئاكادېمىكى بولدى شىنجاڭ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتى تور بېتىنىڭ 2016-يىلى 5-يانۋاردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، 2015-يىلى 12-ئاينىڭ 14-كۈنى، رۇسىيە موسكۋا تەبىئىي پەنلەر ئاكادېمىيەسىنىڭ ئىلمىي دوكلات زالىدا، رۇسىيە دۆلەتلىك ئاكادېمىيە ئىتتىپاقىنىڭ رەئىسى كۇزنېسوب رۇسىيە تەبىئىي پەنلەر ئاكادېمىيەسىگە ۋاكالىتەن، شىنجاڭ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پىروفېسسورى ئەكبەر ئېلاخۇننى رۇسىيە تەبىئىي پەنلەر ئاكادېمىيەسىنىڭ چەت ئەل تەۋەلىكىدىكى ئاكادېمىكلىقىغا تەكلىپ قىلغان. ئۇنۋان بېرىش مەزگىلىدە، ئەكبەر ئېلاخۇن تەكلىپ بىلەن رۇسىيە دۆلەتلىك جىممىيانوۋ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتى قۇرۇلغانلىقىنىڭ 150 يىللىقىنى تەبرىكلەش پائالىيىتىگە قاتناشقان، يەنە رۇسىيە دۆلەتلىك جىممىيانوۋ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتى ئېكولوگىيە تەجرىبىخانىسىنى زىيارەت قىلغان، ئىككى تەرەپ ئېكولوگىيەلىك مۇھىت ساھەلىرىدە ئىلىم ئالماشتۇرغان ھەمدە ئىككى تەرەپنىڭ كىلىمات ئۆزگىرىشىنىڭ جۇڭگو-رۇسىيەدىن ئىبارەت ئوخشىمىغان ئېكولوگىيەلىك رايون تۇپرىقىدىكى كاربون ئايلىنىشىغا كۆرسەتكەن تەسىرى ناملىق ھەمكارلىق تەتقىقات كېلىشىمى ئىمزالىدى. ئەكبەر ئېلاخۇننىڭ قىسقىچە ئارخىپى: ئەكبەر ئېلاخۇن 1963-يىلى 6-ئاينىڭ 3-كۈنى توققۇزتارا ناھىيەسىدە تۇغۇلغان، پىروفېسسور، دوكتۇر، شىنجاڭ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتى ئوتلاق ۋە ئېكولوگىيە ئىلىمى ئىنىستىتۇتى يادرو ئېكولوگىيەسى تەتقىقات ئىشخانىسى ۋە تەجرىبىخانىسىنىڭ مەسئۇلى، دوكتۇرانلار يېتەكچىسى. ئۇنىڭ ئاساسلىق تەتقىقات يۆنىلىشى: تۇپراق خىمىيەسى، تۇپراق ئېكولوگىيەسى، ئۆسۈملۈك ئوزۇقلۇقى فىزىيولوگىيەسى قاتارلىقلاردىن ئىبارەت. ئۇ دۆلەت ۋە ئۆلكە دەرىجىلىك تەتقىقات تۈرىدىن 19 ىغا رىياسەتچىلىك قىلغان ۋە قاتناشقان، دۆلەت ئىچى ۋە سىرتىدا 70 پارچىدىن ئارتۇق ئىلمىي ماقالىسى ئېلان قىلىنغان، جەمئىي ئالتە پارچە كىتابى نەشر قىلىنغان. ئەكبەر ئېلاخۇن شىنجاڭ تۇپراق ئوغۇتى ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ دائىمىي ئەزاسى، شىنجاڭ يېزا ئىگىلىك ئۇنىۋېرسىتېتى ئىلمىي ژۇرنىلى ئۇيغۇرچە تەھرىر ھەيئىتىنىڭ ئەزاسى، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق پەن-تېخنىكا جەمئىيىتى قوش تىللىق لېكسىيە ئۆمىكىنىڭ ئەزاسى، ئاپتونوم رايونلۇق تەتقىقاتچى ۋە تەتقىقاتچىلىق ئالىي ئۇنۋان باھالاش كومىتېتىنىڭ مۇتەخەسسىسى، ئاسىيا-ياۋروپا تۇپراق ئىلمىي جەمئىيىتىنىڭ ئەزاسى، ئاسىيا-ياۋروپا تۇپراق ئىلمىي ژۇرنىلى تەھرىر ھەيئىتىنىڭ ئەزاسى جۇڭگودىكى بىردىنبىر ئەزا ، جۇڭگو يادرو يېزا ئىگىلىك ئىلمى ژۇرنىلى تورىنىڭ باھالاش مۇتەخەسسىسى، رۇسىيەنىڭ چەت ئەل تەۋەلىكىدىكى ئالاھىدە تۆھپىكار مۇكاپاتىنىڭ ساھىبى.
246
شىنجاڭ شىنجاڭدا دۆلەت دەرىجىلىك پەننى ئومۇملاشتۇرۇش تەربىيەلەش بازىسىدىن 17 سى بار پەننى ئومۇملاشتۇرۇش تەربىيەلەش بازىسى ئاساسلىقى مائارىپ، پەن-تەتقىقات، ئىشلەپچىقىرىش ۋە مۇلازىمەتنى تايانچ قىلغان ئاپپارات بولۇپ، جەمئىيەت ۋە ئاممىغا يۈزلەنگەن مۇئەييەن پەن-تېخنىكا مائارىپى، تارقىتىش ۋە ئومۇملاشتۇرۇش ئىقتىدارىغا ئىگە سورۇن ئىكەن.
247
تېمىلىق خەۋەر ئۈرۈمچىدىكى ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپلەر 23-يانۋار قىشلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىلىدۇ شىنجاڭ تورى خەۋىرى: 23-يانۋار ئۈرۈمچىدىكى 470 مىڭ ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىسى 2016-يىللىق قىشلىق تەتىلنى كۈتۈۋالىدىكەن. 2-مەۋسۇملۇق ئوقۇشقا تىزىملاش خىزمىتى 21-فېۋرال ئېلىپ بېرىلىپ، 22-فېۋرال ئوقۇش باشلىنىدىكەن. 4-ئىيۇل يازلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىلىدىكەن. 6-يانۋار، ئۈرۈمچى شەھەرلىك مائارىپ ئىدارىسى قىشلىق تەتىلگە قويۇپ بېرىش ۋاقتىنى ئېلان قىلىش بىلەن بىرگە، ھەر قايسى مەكتەپكلەرنىڭ ئوقۇغۇچىلارنىڭ يۈكىنى ئازايتىش نى ياخشى ئەمەلىيلەشتۈرۈش بىلەن بىرگە، ھەر خىل ئەھمىيەتلىك قىشلىق تەتىل پائالىيەتلىرىنى قانات يايدۇرۇشنى تەلەپ قىلغان. ئىگىلىنىشچە، پۈتۈن شەھەردىكى 1-، 2-يىللىق ئوقۇغۇچىلىرىغا يازمىچە ئائىلە تاپشۇرۇقى بېرىلمەيدىكەن؛ 3-يىللىقتىن 6-يىللىقىچە بولغان ئوقۇغۇچىلارنىڭ يازمىچە تاپشۇرۇقى ئازايتىلىپ، كۆچۈرۈپ يېزىش تاپشۇرۇقى ئورۇنلاشتۇرۇلمايدىكەن؛ تولۇقسىز ۋە تولۇق ئوتتۇرا يىللىق ئوقۇغۇچىلىرىغا ئەخلاقىي تەربىيە تاپشۇرۇقى ئاساس قىلىنىپ، ئوقۇغۇچىلارنىڭ ئەمەلىيەت بىلەن چېنىقىشى تەلەپ قىلىنىدىكەن. ئوتتۇرا، باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرىنىڭ ئۆز قىزىقىشى، ئالاھىدىلىكىگە ئاساسەن خاسلىققا ئىگە قىشلىق تەتىل تاپشۇرۇقى ياكى ئېلاستىكىلىققا ئىگە تاپشۇرۇق ئورۇنلاشتۇرش تەشەببۇس قىلىنىدىكەن. يازمىچە تاپشۇرۇق ئوقۇغۇچىنىڭ ئۆگىنىش ئەھۋالىنى ئاساس قىلىپ، بىر قىسىم ئوقۇغۇچىلارغا باشقىچە تاپشۇرۇق ئورۇنلاشتۇرۇش تەشەببۇس قىلىنىدىكەن.
248
تېمىلىق خەۋەر پۇتىن يۇرتىغا قايتىپ، پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى تەبرىكلىدى خەلقئارا لىنىيەسى خەۋىرى: رۇس گېزىتى نىڭ 7-يانۋاردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، رۇسىيە 7-يانۋار پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى كۈتۈۋالغان. ئەنئەنە بويىچە، رۇسىيە زۇڭتۇڭى پۇتىن يۇرتىدىكى چېركاۋغا بېرىپ مىلاد بايرىمىلىق پائالىيەتكە قاتناشقان. بۇ يىل پۇتىن تۋېرسكاۋا ئوبلاستىنىڭ تۇركىنوۋو كەنتىدىكى چېركاۋادا پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمىنى تەبرىكلىگەن، شۇ جايدىكى مائارىپ مەركىزىنىڭ ئوقۇتقۇچى-ئوقۇغۇچىلىرى پۇتىن بىلەن بايرامنى تەبرىكلىگەن. خەۋەرلەرگە قارىغاندا، بۇ پۇتىننىڭ 3-قېتىم بۇ چېركاۋدا مىلاد بايرىمىلىق پائالىيەتكە قاتنىشىشى ھېسابلىنىدىكەن. ئالدىنقى ئىككى قېتىم ئايرىم-ئايرىم ھالدا 2007-ۋە 2011-يىلى قاتناشقانىدى. پۇتىن لېنىنگرادتا تۇغۇلغان، ھازىر سانتپېتىربۇرگدا تۇرسىمۇ، ئەمما تۇركىنوۋو كەنتى پۇتىننىڭ ئاتا-بوۋىلىرى تۇرغان جاي ئىكەن. ئىگىلىنىشىچە، پۇتىننىڭ ئاتا-ئانىسى بۇ چېركاۋدا دىنغا چوقۇندۇرۇلغانىكەن، پۇتىننىڭ مومىسىمۇ بۇ جايغا دەپنە قىلىنغانىكەن. ھەر يىلى 1-ئاينىڭ 7-كۈنى پىراۋۇسلاۋىيە دىنىنىڭ مىلاد بايرىمى بولۇپ، بۇ پىراۋۇسلاۋىيە دىنىدىكى پاسخا بايرىمىدىن قالسىلا 1-چوڭ بايرام ھېسابلىنىدۇ. بۈگۈنكى دۇنيادىكى پىراۋۇسلاۋىيە دىنىغا ئېتىقاد مەركەزلىرىنىڭ بىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن، رۇسىيەدە بۇ بايرام تولىمۇ داغدۇغىلىق تەبرىكلىنىدۇ.
249
تېمىلىق خەۋەر سەنئەتكار پۈتۈن كائىناتنى بىر پارچە رەسىمگە سىغدۇرۇپ سىزدى ئەنگىلىيە كۈندىلىك پوچتا گېزىتى نىڭ 4-يانۋاردىكى خەۋىرىگە قارىغاندا، يېقىندا سەنئەتكار بابىلو كارۇس ئامېرىكا ئاۋىئاتسىيە-ئالەم بوشلۇقى ئىدارىسى ئاشكارا ئېلان قىلغان ماتېرىيال سۈرەتتىن پايدىلىنىپ، پۈتۈن كائىناتنى بىر پارچە رەسىمگە سىغدۇرۇپ سىزىپ چىققان. بۇ رەسىم كىشىنى چەكسىز ئويغا سالىدىكەن. ئىگىلىنىشىچە، بابىلو بۇ رەسىمنى ئائىلىسىدىكى بىرەيلەننىڭ تۇغۇلغان كۈنى ئۈچۈن مەخسۇس سىزغان.
250
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدە تۆت تۈركۈم لاياقەتسىز يېمەكلىك ۋە ساغلاملىق مەھسۇلاتلىرى ئاشكارلاندى شىنجاڭ شەھەر گېزىتى خەۋىرى: 6-يانۋار، شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق يېمەكلىك ۋە دورا بىخەتەرلىكىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئىدارىسى 2015-يىلدىكى يېمەكلىك بىخەتەرلىكىنى ئارىلاپ تەكشۈرۈش ۋەزىپىسىنىڭ 7-قارارلىق ئارىلاپ تەكشۈرۈش ئۇچۇرىنى ئاشكارلىدى. بۇ قېتىمقى ئارىلاپ تەكشۈرۈشتە لاياقەتسىز بولغان يېمەكلىك جەمئىي ئۈچ تۈركۈم بولۇپ، بەرەڭگە قەلەمچىسى ۋە كۆپتۈرمە يېمەكلىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن. مۇخبىرنىڭ ئىگىلىشىچە، بۇ قېتىم 17 چوڭ تۈردىكى 219 تۈركۈم يېمەكلىك ۋە 35 تۈركۈم ساغلاملىق يېمەكلىكلىرى ئارىلاپ تەكشۈرۈلگەن. بۇنىڭ ئىچىدە يېمەكلىكلەرنى نازارەت قىلىپ ئارىلاپ تەكشۈرۈشتە لاياقەتلىك بولغان نۇسخا 216 تۈركۈم، لاياقەتسىز بولغان نۇسخا 3 تۈركۈم بولغان. ساغلاملىق مەھسۇلاتلىرىنى نازارەت قىلىپ ئارىلاپ تەكشۈرۈشتە لاياقەتلىك بولغان نۇسخا 34 تۈركۈم، لاياقەتسىز بولغان نۇسخا بىر تۈركۈم بولغان. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق يېمەكلىك ۋە دورا بىخەتەرلىكىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرۇش ئىدارىسى كەڭ ئىستېمالچىلارنى بازارلاردا ئومۇمىي ئۇقتۇرۇش چىقىرىلغان لاياقەتسىز يېمەكلىكلەرنى بايقىغان ھامان دەل ۋاقتىدا 12331 ئەرز -شىكايەت قىززىق لىنىيەسىگە تېلېفون قىلىپ، ئەھۋال مەلۇم قىلىشىنى ئەسكەرتكەن.
251
شىنجاڭ سانجى مۇسابىقە رايونى ئاخبارات مەركىزى ئىشقا كىرىشتۈرۈلدى 6-يانۋار مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى سانجى مۇسابىقە رايونىدا ئاخبارات ئېلان قىلىش يىغىنى ئېچىلدى، بۇ تەڭرىتاغ بۇغدا كۆلى خەلقئارا قار تېيىلىش مەيدانىغا جايلاشقان مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى سانجى مۇسابىقە رايونى ئاخبارات مەركىزىنىڭ رەسمىي ئىشقا كىرىشتۈرۈلگەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ. فۇكاڭ تېلېگراف تارماق شىركىتىنىڭ مۇئاۋىن دىرېكتورى شېن جيەننىڭ ئېيتىشىچە، ئاخبارات تاراتقۇلىرى مۇخبىرلىرىنىڭ سانلىق مەلۇماتلارنى يوللىشىغا كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن، ئاخبارات مەركىزىدە 44 تور ئۇلىنىش نۇقتىسى ۋە ھەقسىز تەسىس قىلىنغان، ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ھەر بىر تور ئۇلىنىش نۇقتىسىنىڭ سانلىق مەلۇمات يوللىشى 100 مىگابايتقا يېتىدىكەن. تونۇشتۇرۇلۇشىچە، مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى سانجى مۇسابىقە رايونىنىڭ توردا ئۇچۇر يەتكۈزۈش ئىشلىرىغا كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن، فۇكاڭ تېلېگراف تارماق شىركىتى 4 مىليون 770 مىڭ يۈەن مەبلەغ سالغان بولۇپ، بۇنىڭ بىلەن فۇكاڭ شەھەر رايونىدىن تەڭرىتاغ بۇغدا كۆلى خەلقئارا قار تېيىلىش مەيدانىغىچە قاپلانغان 3 تورىنى قۇرغان، بۇنىڭدا 4 تور مۇلازىمەت ئىقتىدارى ھازىرلانغان ئىكەن. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، فۇكاڭ شەھىرىدىن تەڭرىتاغ بۇغدا كۆلى خەلقئارا قار تېيىلىش مەيدانىغىچە 56 كىلومېتىر ئۇزۇنلۇقتا يېڭىدىن ئوپتىك كابىل ياتقۇزۇش خىزمىتى ئاخىرلاشقان. ئەسلىدىكى فۇكاڭدىن تەڭرىتاغ بۇغدا كۆلى خەلقئارا قار تېيىلىش مەيدانىغىچە بولغان يەككە زەنجىرسىمان يەتكۈزۈش ھازىرقى فۇكاڭ شەھەر رايونى، سەنگۇڭ يېزىسى ۋە شۈيموگۇ يېزىسىدىن ئىبارەت ھالقىسىمان ئوپتىك كابىلغا ئۆزگەرتىلگەن. مۇسابىقە جەريانىدا تور ئالاقىنىڭ راۋانلىقىغا كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن، يەنە ئاپتونوم رايونلۇق، سانجى ئوبلاستىلىق ۋە فۇكاڭ شەھەرلىك تېلېگراف تارماقلىرى بىرلىكتە قاتناشقان ئۈچ دەرىجىلىك بىرلەشمە جىددىي ئەھۋال لاھىيەسى تۈزۈپ چىقىلغان، نۆۋەتتە ئۇزۇن يوللۇق يەتكۈزۈش ئىدارىسى، سىمىز تور ئىدارىسى، ئالاقە ئىدارىسى ۋە سۈنئىي ھەمراھ ئالاقە ئاپتوموبىلى قاتارلىقلار نەقلەشكەن. پىراكتىكانت زورىگۈل يۈسۈپ تەرجىمىسى
252
خەلقئارا رۇسىيەدە 80 نەچچە ئادەم قاتتىق قاردا 15 سائەت قاپسىلىپ قالدى خەلقئارا لىنىيەسى مەخسۇس خەۋىرى : رۇسىيە ئاخبارات تورىنىڭ 6-يانۋار خەۋەر قىلىشىچە، 2- يانۋار كەچتە رۇسىيە ئورۇنبۇرگ ئىشتاتىدا 84 ئادەم تاشيولدا ئاپتوموبىل ھەيدەپ كېتىۋېتىپ قاتتىق قارنىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچراپ قاپسىلىپ قېلىپ، قۇتقۇزغۇچىلارنى 15 سائەتكە يېقىن ساقلىغان. ئۇلار ئىسىنىش ئۈچۈن ئاپتوموبىلدىكى كۆيدۈرۈشكە بولىدىغان بۇيۇملارنى ھەتتا كىيىملىرىنى كۆيدۈرگەن. ئىگىلىنىشىچە، بۇ قېتىمقى ۋەقەدە بىر ئادەم قازا قىلغان، نۇرغۇن ئادەم مۇزلاپ قالغان. نۇرغۇن زىيانلانغۇچىلار قۇتقۇزۇش ھەرىكىتىدىن نازارى بولغانلىقىنى بىلدۈرگەن. زىيانلانغۇچىلارنىڭ ئېيتىشىچە، ئۇلار ئون نەچچە سائەت ساقلىغاندىن كېيىن، ئاران ئىككى نەپەر قاتناش ساقچىسى ۋە بىر قۇتقۇزۇش خادىمى، بىر تراكتور ۋە بىر ئەشيا ئوبوروت ئاپتوموبىلىنىلا كۆرگەن. بىر شوپۇر نەق مەيداننى ۋىدېئو چاستوتىغا تارتىپ توردا تارقىتىپ، رۇسىيە زۇڭتۇڭى پۇتىندىن ياردەم سورىغان ھەمدە قۇتقۇزۇش ھەرىكىتىنىڭ كېچىككەنلىكىدىن نارازى بولغانلىقىنى بىلدۈرگەن. ئۇ ۋىدېئو چاستوتىدا پۇتىنغا ۋەقەدە توڭلاپ قالغانلارنى داۋالاش ياردىمى بىلەن تەمىنلەشنى ئىلتىماس قىلغان. ئۇ يەنە ۋىدىئو چاستوتىدا مۇنداق سوئال سورىغان : بىزنىڭ كەسپىي قۇتقۇزۇش ئۈسكۈنىلىرىمىز نەدە ؟ رۇسىيەدە كىشىلەرنى قاردىن قۇتقۇزۇش تېخنىكىسى يوقمۇ ؟ ئىگىلىنىشىچە، رۇسىيە تەھقىقلەش كومىتېتى نۆۋەتتە بۇ ۋەقەنى تەكشۈرۈشنى باشلىغان.
253
شىنجاڭ باغراش ناھىيەسىدىكى دېھقان-چارۋىچىلار پىيادە يۈرۈپ قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى كۈتۈۋالدى 7-يانۋار باغراش ناھىيەسى تابانجۆكىن يېزىسى يولىدا دېھقان-چارۋىچىلاردىن تەشكىللەنگەن پىيادە يۈرۈش ئەترىتى مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى كۈتۈۋېلىش، مەن ھەرىكەتتە، مەن خۇشال تېمىسىدا قىشلىق بەدەن چېنىقتۇرۇش پائالىيىتىنى باشلىدى. پائالىيەتكە ئورگان كادىرلىرى، كەنتكە چۈشكەن خىزمەت ئەترىتىدىكىلەر، دېھقان-چارۋىچىلاردىن بولۇپ 100 دىن ئارتۇق كىشى قاتناشقان بولۇپ، زىمىستان قىشتا ھەر مىللەت كادىر ۋە ئامما تولۇپ- تاشقان قىزغىنلىق بىلەن، قەھرىتان سوغۇقتىن قورقماي، 6000 مېتىر كېلىدىغان پىيادە يۈرۈش يولىنى تاماملاپ، مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى نى كۈتۈۋالدى.
254
شىنجاڭ ئوقۇغۇچىلار قان تەقدىم قىلىش ئارقىلىق قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى قوللىدى 7-يانۋار ئۈرۈمچى قان مەركىزى بىلەن شىنجاڭ قۇرۇلۇش ئىنستىتۇتى بىرلىشىپ، مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە قان تەييارلاش پائالىيىتى ئېلىپ باردى، شىنجاڭ قۇرۇلۇش ئىنستىتۇتىنىڭ باش ئىشتابىدىن 205 ئوقۇغۇچى جەمئىي 42 مىڭ مىللىلېتىر قان تەقدىم قىلدى. ئۈرۈمچى قان مەركىزى قان تەقدىم قىلىش مۇلازىمىتى باشقارمىسىدىن چېن يۈ مۇنداق دېدى: مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى شىنجاڭدا تۇنجى قېتىم ئۆتكۈزۈلگەن چوڭ تىپتىكى قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى، قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ئۈچۈن قان تەييارلاش تولىمۇ زۆرۈر. قىش پەسلى قان مەركىزىدە قان قىس بولىدۇ، شۇڭا ئالىي مەكتەپلەرنىڭ قان تەييارلاش خىزمىتىگە ياردەم قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمىز. شىنجاڭ قۇرۇلۇش ئىنستىتۇتى ئىتتىپاق كومىتېتىنىڭ مۇئاۋىن شۇجىسى جاڭ ماڭنىڭ ئېيتىشىچە، ئىنستىتۇت پارتكومى ۋە مەكتەپ رەھبەرلىرى قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنىڭ ھەر تۈرلۈك پائالىيەتلىرىگە ناھايىتى ئەھمىيەت بەرگەن، پىدائىيلار جەھەتتە تۆت مەكتەپ رايونىدىن 97 پىدائىينى قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە ئەۋەتكەن. بۇ قېتىملىق قان تەقدىم قىلىش پائالىيىتىگە 600 گە يېقىن ئوقۇغۇچى تىزىملاتقان بولۇپ، سالامەتلىك تەكشۈرتۈشىدىن ئۆتكەن ئوقۇغۇچىلار قان تەقدىم قىلىشقا قاتناشقان. جاڭ ماڭ مۇنداق دېدى، مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى شىنجاڭدا ئۆتكۈزۈلىدۇ، شىنجاڭلىقلار بۇنىڭدىن ئىنتايىن پەخىرلىنىدۇ، ئوقۇغۇچىلار قان تەقدىم قىلىش پائالىيىتىگە قاتنىشىپ، ئۆزئارا ياردەم بېرىش روھىنى جارى قىلدۇردى، بۇ ئىنتايىن ئەھمىيەتلىك بىر ئىش.
255
شىنجاڭ كورلىدا خەلق ئارىسىدىكى سەنئەتكار قەغەز قىيما ئارقىلىق قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى كۈتۈۋالدى 6-يانۋار كورلا شەھىرىنىڭ خەلق ئارىسىدىكى قەغەز قىيما سەنئەتكارى ياڭ ئەيفىڭ سولدا ۋە ئۇنىڭ قىزى شادلىققا چۆمگەن 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى نامىدىكى ئەسىرىنى نامايان قىلدى. ئۇلار بۇ ئەسەرنى 10 كۈندە تاماملىغان بولۇپ، بۇنى مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە سوۋغا قىلغان. پۈتكۈل ئەسەردە قىزغىن كەيپىيات ئەكس ئەتتۈرۈلگەن.
256
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدە 9-يانۋار ئازراق قار ياغىدۇ شىنجاڭ تورى خەۋىرى: 7-يانۋار ئويلىمىغان يەردىن قارنىڭ قەدىمى ئۈرۈمچىگە يېتىپ كەلدى. كىشىنى ھەيران قالدۇردىغىنى شۇكى ھەر يىل كۆرۈلىدىغان قىراۋلۇق ھاۋارايى بۇ يىل ھەددىن زىيادە كۆپ بولغان. شۇنىڭدەك 2-يانۋار ئۈچىنچى چىللە كىرگەن بولسىمۇ ھاۋا سوۋۇماي ئەكسىچە ئىللىپ كەتكەن. 7-يانۋار ھېچقانداق سوغۇق ھاۋا ئېقىمىنىڭ تەسىرىگە يولۇقماي تۇرۇپ ياغقان قار قار تازلاش ماشىنىلىرىنى ئالدىراش قىلىۋەتتى. ئەسلىدە تۈنۈگۈنكى قار تۇماننىڭ سوغۇق ھاۋاغا يولۇقۇپ كوندېتساتسىيەلىنىشىدىن كېلىپ چىققان بولۇپ، تۇمان سۆڭگىسى ھاسىل بولغانىكەن. ئۈرۈمچى شەھەرلىك مېتېئورولوگىيە ئىستانسىسنىڭ ئالدىن مەلۇماتىدىن قارىغاندا، 9-يانۋار كېچىدە مەركىزىي شەھەر ئۈرۈمچىنىڭ كۆپ قىسىم رايونلىرىدا ئازراق قار يىغىپ، قىسمەن رايونلىرىدا ئوتتۇرھال قار ياغىدىكەن. تەسىر كۆرسىتىدىغان سوغۇق ھاۋا ئېقىمى بىر قەدەر ئاجىز بولغاچقا تېمپېراتۇرا ئۆزگىرىشى چوڭ بولمايدىكەن. ھەپتە ئاخىرىدىكى ئۈچىنچى چىللە كۈنىمۇ ھاۋا ئانچە سوغۇق بولمايدىكەن.
257
مەملىكەت يەنتەيدە قانۇنسىز چېگرىدىن كىرگۈزۈلگەن 3000 دانە بوتۇلىزم تاياقچە باكتېرىيەسى قولغا چۈشۈرۈلدى يېقىندا، يەنتەي چېگرىدىن كىرىش-چىقىشنى تەكشۈرۈش-كارانتىن قىلىش ئىدارىسى بىر ساياھەت سومكىسىدىن قانۇنسىز چېگرىدىن كىرگۈزۈلگەن 3000 دانە بوتۇلىزم تاياقچە باكتېرىيەسىدىن ياسالغان 200 مىڭ يۈەن قىممىتىدىكى گىرىم بۇيۇمىنى بايقىغان. ئىگىلىنىشىچە، بۇ مەھسۇلات ئاساسلىقى مۇسكۇل نېرۋىلارنى بىخۇد قىلىشقا ئىشىلتىلىدىغان بولۇپ، مۇسكۇلنىڭ تارتىشىپ قېلىشىنى توختىتىپ، تېببىي پەداز قىلىشقا ئىشىلتىلىدىكەن. كارانتىن قىلىشتىن ئۆتمىگەن بوتۇلىزم تاياقچە باكتېرىيە مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلەتكەندە، زىيادە سېزىمچانلىق ئىنكاسىنى قوزغايدىكەن، بۇنىڭدىن باشقا يەنە ئەسۋە، نەپەسلىنىش قىيىنلىشىش ھەتتا كېكىردەك سۇلۇق ئىشىقى، تۇنجۇقۇپ قېلىشنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىكەن.
258
خەلقئارا ئەنگلىيەنىڭ باش ۋەزىرى كامىرون ۋېنگرىيەدە زىيارەتتە بولدى ۋېنگرىيەنىڭ پايتەختى بۇداپېشتتا، ئەنگلىيەنىڭ باش ۋەزىرى كامىرون بىلەن ۋېنگرىيە زۇڭلىسى ئوربان پارلامېنت بىناسىدا سۆھبەت ئۆتكۈزگەندىن كېيىن بىرلىكتە مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىغا قاتناشتى.
259
خەلقئارا ئۇرۇش ئوتى لاۋۇلداپ تۇرغان سۈرىيە بازىرىدا 40 مىڭ كىشى ئاچلىقتىن ئۆلۈشنى ساقلاپ تۇرماقتا شىنخۇا تورى خەۋىرى: يېقىندا توردا سۈرىيەلىك مۇساپىرنىڭ بىر پارچە سۈرىتى كەڭ كۆلەمدە تارقالدى، سۈرەت تارتىلغان جاي سۈرىيەنىڭ مادايا رايونى بولۇپ، سۈرەتتىكى ئەر ئەخلەت دۆۋىلىرى ئارىسىدا ئولتۇرۇپ تاشلىۋېتىلگەن نەرسىلەرنى يېمەكتە ئىدى، بۇ سۈرەت نۇرغۇن تور ئەھلىنىڭ قەلبىنى تىترەتتى. ئەنگلىيە ئەينەك گېزىتى نىڭ خەۋەر قىلىشىچە، سۈرىيەدە ئىچكى ئۇرۇش پارتلىغان بەش يىلدىن بۇيان، خەلقنىڭ كۈنى ئېغىرلاشقان، مادايا رايونىدىكى خەلقنىڭ كۈنى تېخىمۇ تەس بولۇپ، بۇ يەردە ياشاۋاتقان 40 مىڭ كىشى ئۆز ئەجىلىدىن بۇرۇن ئەزرائىلنى ساقلاۋاتقان ئىكەن. خەۋەردە دېيىلىشىچە، كىشىلەر جېنىنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن ئىت-مۈشۈكلەرنى ياكى دەرەخ يوپۇرماقلىرى، ئەخلەتلەرنى تېرىپ يېيىشكە مەجبۇر بولغان. مايادا رايونىنىڭ ئەتراپىغا لىققىدە مىنا ئورۇنلاشتۇرۇلغاچقا، بۇ رايوندىكى كىشىلەر ھېچيەرگە بارالمايدىكەن.
260
خەلقئارا لىۋىيەدىكى بىر ساقچى مەكتىپى پارتلىتىش ھۇجۇمىغا ئۇچراپ، 65 ئادەم قازا قىلدى شۇ يەر ۋاقتى 7- يانۋار لىۋىيەنىڭ زىلىتەندە، يەرلىكتىكى بىر ساقچىلارنى تەربىيەلەش مەشىق مەركىزى ئاپتوموبىل بومبىنىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچراپ، ئاز دېگەندىمۇ 65 ئادەم قازا قىلغان.
261
شىنجاڭ كورلىلىق شوپۇر ناخشا يېزىپ قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى نى كۈيلىدى يېقىندا تىڭشۈن ۋىدىيوسىغا ئېلان قىلىنغان يولغا چىقىش ناملىق ۋىدىيونىڭ چېكىلىش سانى قىسقىغىنە نەچچە كۈندىلا 5000 ئادەم قېتىم غا يەتتى. بۇ ۋىدىيونىڭ ناخشا تېكستىنى 2-شى كورلا دوختۇرخانىسىنىڭ قۇتقۇزۇش ئاپتوموبىلى شوپۇرى گۇ شۆۋېن يازغان بولۇپ، ناخشىسىنى كورلىدىكى يالقۇن مۇزىكا ئەترىتى ئېيتقان. گۇ شۆۋېن كىچىكىدىنلا ناخشا-مۇزىكىغا ھېرىسمەن بولۇپ، دائىم بىر نەچچە كەسپىي مۇزىكانت دوستلىرى بىلەن مۇزىكا توغرىسىدا پاراڭلىشىدىكەن، شۇنداقلا ناخشا تېكىستى يازىدىكەن. ئۇ ئۈچ كۈن ۋاقىت سەرپ قىلىپ بۇ ناخشا تېكستىنى يېزىپ پۈتتۈرگەن. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ ناخشا ئاساسلىقى تەنھەرىكەتچىلەر نۇقتىسىدىن تۇرۇپ يېزىلغان بولۇپ، تەنھەرىكەتچىلەر ئارزۇسىنىڭ يولغا چىقىپ بولغانلىقى، تەنھەرىكەتچىلەرنىڭ ئەڭ زور قىزغىنلىقى بىلەن جەڭگە ئاتلىنىشى تەسۋىرلەنگەن.
262
مەملىكەت شەندۇڭدا زور سوممىلىق ساختا پۇل دېلوسى پاش قىلىندى جىنەندىن جۇچېڭغا قاراپ يولغا چىققان پوچتا بوغچىسىدىن بىر دانە يۈتكەن مال تالونى تېپىلىپ، بۇ بوغچا ئارقىلىق ئون مىليون يۈەنلىك ساختا پۇل دېلوسى پاش قىلىنغان. بوغچىدىن بىر يەشىك 20 يۈەن قىممىتىدىكى ساختا پۇل تېپىلغاندىن كېيىن ساقچىلار تەكشۈرۈشنى باشلاپ، شەندۇڭ، خېبېي، جېجياڭ، شاڭخەي، خېنەن، فۇجيەن، لياۋنىڭ قاتارلىق جايلارغا قاراپ يول ئېلىپ، 10 مىڭ كىلومېتىردىن ئارتۇق مۇساپىنى بېسىپ، ساختا پۇل پىششىقلاپ ئىشلەش، سېتىۋېلىش، سېتىش، توشۇشقا چېتىشلىق 24 نەپەر جىنايەتچىنى قولغا چۈشۈرۈپ، ساختا پۇل ياسايدىغان ئالتە ئۇۋىنى بىتچىت قىلغان. مۇخبىرنىڭ ئىگىلىشىچە، ساقچى تەرەپ بۇ دېلوغا چېتىشلىق 1 مىليون يۈەندىن ئارتۇق ساختا پۇلنى قولغا چۈشۈرگەن بولۇپ، نۆۋەتتە بۇ دېلوغا چېتىشلىق ساختا پۇلنىڭ 10 مىليون يۈەندىن ئاشىدىغانلىقى ئېنىقلانغان.
263
خەلقئارا ۋاشىنگتون دۆلەتلىك باغچىسىدىكى مۈشۈكئېيىق بېيبېي نىڭ سالامەتلىكى تەكشۈرۈلدى 7-يانۋار ئامېرىكىنىڭ پايتەختى ۋاشىنگتوندا، چوڭ مۈشۈكئېيىق بېيبېي نىڭ سالامەتلىكى تەكشۈرۈلدى ھەمدە ئاخبارات ۋاستىلىرى بىلەن كۆرۈشتى. شۇ كۈنى ۋاشىنگتون دۆلەتلىك باغچىسىدىكى تۆت ئايلىق بولغان مۈشۈكئېيىق بېيبېي نىڭ سالامەتلىك تەكشۈرۈلدى.
264
خەلقئارا پارىژدا ساقچىلار ساقچى ئىدارىسىغا بۆسۈپ كىرمەكچى بولغان بىر ئەرنى ئېتىۋەتتى شۇ يەر ۋاقتى 7-يانۋار، فىرانسىيە ئاخبارات ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋەر قىلىشىچە، فىرانسىيە ساقچى تەرەپ شۇ كۈنى ساقچى ئىدارىسىغا بۆسۈپ كىرمەكچى بولغان بىر ئەرنى ئېتىۋەتكەن. نەق مەيداننى كۆرگۈچىلەر ۋەقە يۈز بەرگەن نەق مەيدان ئەتراپىدىن 2 3 قېتىم ئوق ئاۋازىنى ئاڭلىغانلىقىنى ئېيتقان. ئىگىلىنىشىچە، بۇ ساقچى ئىدارىسى تۇرۇشلۇق جايدا نۇرغۇن مۇساپىرلار تۇرىدىكەن. بۇنىڭدىن باشقا، بۇ ۋەقە چارلى ھەپتىلىك ژۇرنىلى ھۇجۇمغا ئۇچراش ۋەقەسى يۈز بەرگەنلىكىگە بىر يىل بولغان ۋاقىتتا يۈز بەرگەن.
265
مەملىكەت ئارالدىكى قىزىتمىسى ئۆرلەپ تارتىشىپ قالغان بىر بالا شىمالىي دېڭىز قۇتقۇزۇش ئەترىتى تەرىپىدىن قۇتقۇزۇۋېلىندى 7- يانۋار، دالىيەن ئايرودۇرۇمىنىڭ شەرقىگە 76 دېڭىز مىلى كېلىدىغان چاڭخەي ناھىيەسى دېڭىز-ئوكيان ئارىلىدا، بىر ياشلىق بىر بالا قىزىتمىسى ئۆرلەپ تارتىشىپ، نەپەسلىنىشى قىيىنلاشقان. ئارالنىڭ داۋالاش شارائىتى چەكلىك بولغانلىقتىن، بالىنىڭ ئەھۋالى خەتەرلىك ئەھۋال قالغان. قاتناش -تىرانسپورت مىنىستىرلىقى شىمالىي دېڭىز 1- قۇتقۇزۇش ئۇچۇش ئەترىتى ياردەم ئۇچۇرىنى تاپشۇرۇپ ئالغاندىن كېيىن، مەخسۇس تىك ئۇچار ئەۋەتىپ، بالىنى ئوڭۇشلۇق ھالدا دالىيەنگە يۆتكىگەن، نۆۋەتتە، بۇ بالا دالىيەن شەھەرلىك بالىلار دوختۇرخانىسىدا داۋالىنىۋېتىپتۇ.
266
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچى شەھىرىنىڭ شىمالىدىكى يېڭى رايوندا 11 تارماق يول ياسىلىدۇ شىنجاڭ تورى خەۋىرى: 6-يانۋار، ئۈرۈمچى يۇقىرى يېڭى پەن-تېخنىكا رايونى يېڭى شەھەر رايونى شەھەرنىڭ شىمالىدىكى يېڭى رايوننىڭ 2016-يىللىق قۇرۇلۇش پىلانىنى ئېلان قىلغان بولۇپ، 2016-يىلى شەھەرنىڭ شىمالىدىكى يېڭى رايوندا 11 تارماق يول ياسىلىدىكەن ھەمدە ئاممىۋى قاتناشنىڭ يۈرۈشلۈك ئەسلىھەلىرى مۇكەممەللەشتۈرۈلىدىكەن. ئىگىلىنىشچە، شەھەرنىڭ شىمالىدىكى يېڭى رايوندا مەينەت سۇنى بىر تەرەپ قىلىش زاۋۇتى قۇرۇلۇپ، ئاممىۋى قاتناش يۈرۈشلۈك ئەسلىھەلىرى تېخىمۇ ياخشىلىنىدىكەن ھەمدە خەلق ھاۋا مۇداپىئەسى ئەسلىھەسىنى ئاسراش خىزمىتى تېخىمۇ ئىلگىرى سۈرۈلىدىكەن.
267
خەلقئارا كونگودا ئىرقىي قىرغىنچىلىق بولۇپ، 15 كىشى قازا قىلدى شۇ يەر ۋاقتى 2016-يىلى 7-يانۋار، كونگودىكى گومانىڭ شىمالىدىكى مىرىكىدا ئىرقىي قىرغىنچىلىق يۈز بەرگەن، ھۆكۈمەت ۋە ئارمىيەنىڭ ئاشكارىلىشىچە، رۋاندادىكى خۇتۇ مىللىتى بولغان ھۆكۈمەت خادىملىرى ئادەتتىكى كىشىلەرگە ھۇجۇم قىلغان، ھۇجۇمدا 15 كىشى قازا قىلغان.
268
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدىكى 16 مەززىلىك تائاملار كوچىسى شەھەر دەرىجىلىك ئالاھىدە مەززىلىك تائاملار رەستىسى شەرىپىگە ئېرىشتى شىنجاڭ تورى خەۋىرى: ئۈرۈمچىدىكى 16 مەززىلىك تائاملار كوچىسىغا يېقىندا ئۈرۈمچىدىكى شەھەر دەرىجىلىك ئالاھىدە مەززىلىك تائاملار رەستىسى دېگەن نام بېرىلدى. 6-يانۋار، مۇخبىرنىڭ ئۈرۈمچى شەھەرلىك ئالاھىدە يېمەك-ئىچمەك كەسپى تەرەققىيات رەھبەرلىك گۇرۇپپىسى ئىشخانىسىدىن ئىگىلىشىچە، ئۈرۈمچى شەھەرلىك سودا ئىشلىرى ئاشلىق ئىدارىسى، مىللەتلەر دىن ئىشلىرى كومىتېتى دىن ئىشلىرى ئىدارىسى ، يېمەكلىك، دورا بىخەتەرلىكىنى نازارەت قىلىپ باشقۇرش ئىدارىسى قاتارلىق ئورۇنلاردىن تەشكىل تاپقان تەكشۈرۈش گۇرۇپپىسى 2015-يىل 11-دېكابىرىدىن 31-دېكابىرغىچە پۈتۈن شەھەردە شەھەر دەرىجىلىك ئالاھىدە مەززلىك يېمەكلىكلەرنى تەكشۈرۈپ باھالاش خىزمىتىنى قانات يايدۇرغان. 20 كۈنلۈك باھالاش نەتىجىسدە 26 مەززىلىك تائاملار كوچىسى ئىچىدىن 16 سى تاللاپ چىقىلغان. ئۈرۈمچىدىكى شەھەر دەرىجىلىك ئالاھىدە مەززىلىك تائاملار رەستىسى شەرىپىگە ئېرىشكەن 16 كوچا بەخت يولى يېمەك-ئىچمەك، مەززىلىك تائاملار كوچىسى، ئەسىر ئالتۇن گۈلى دەۋر مەززىلىك تائاملار شەھەرچىسى، لۇيۇەن كوچىسى چاي مەدەنىيىتى رەستىسى، دىۋاڭ خەلقئارا مەززىلىك تائاملارنى بايقاش مەيدانى، قىزىلتاغ باغىچىسى ئالاھىدە مەززىلىك تائاملار كوچىسى، تىيەنجىن يولى مەززىلىك تائاملار 1-كوچىسى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن. ئىگىلىنىشىچە، شەھەر دەرىجىلىك ئالاھىدە مەززىلىك تائاملار رەستىسى ھەر ئىككى يىلدا بىر قېتىم قايتا تەكشۈرۈلۈپ بېكىتىلىدىكەن. قايتا تەكشۈرۈپ بېكىتىشتە لاياقەتلىك بولغانلارنىڭ ئەسلى شەرىپى ساقلىنىپ قالىدىكەن؛ لاياقەتلىك بولالمىغانلارنىڭ شەرىپى ئەمەلدىن قالدۇرۇلىدىكەن.
269
شىنجاڭ سۇپىدىن سەكرەپ قار تېيىلىش مۇسابىقىسى 9-يانۋار خېيلوڭجياڭ ئۆلكىسىنىڭ يابۇلىدا باشلىنىدۇ 9-، 10-يانۋار مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنىڭ سۇپىدىن سەكرەپ قار تېيىلىش مۇسابىقىسى خېيلوڭجياڭ ئۆلكىسىنىڭ يابۇلى تەنتەربىيە مەشىق بازىسىدا ئېلىپ بېرىلىدۇ، 5 نەپەر سۇپىدىن سەكرەپ قار تېيىلىش ماھىرى ئۈرۈمچى شەھىرى ۋە ئالتاي ۋىلايىتىگە ۋاكالىتەن مۇسابىقىگە قاتنىشىدۇ. بۇ، بۇ نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنىڭ تۇنجى ئالتۇن مېدالىنىڭ بارلىققا كېلىدىغانلىقىدىن دېرەك بېرىدۇ. يابۇلى تەنتەربىيە مەشىق بازىسىدا كوماندىغا يېتەكچىلىك قىلىپ مۇسابىقىگە تەييارلىق قىلىۋاتقان شۈ خوڭبىن مۇنداق بىلدۈردى، 10-يانۋار ئۇ يېتەكلەۋاتقان 4 نەپەر ماھىر 90 مېتىر بويىچە ئەرلەر كوللېكتىپ مۇسابىقىسىگە قاتنىشىپ، بىر مېدالنى قولغا كەلتۈرۈشكە تىرىشىدىكەن. ئىگىلىنىشىچە، مۇسابىقىنى تېجەشلىك ئۆتكۈزۈش يۈزىسىدىن، بۇ نۆۋەتلىك مۇسابىقىدە شىنجاڭدا سۇپىدىن سەكرەپ قار تېيىلىش مەيدانى ياسالمىغان بولۇپ، مۇسابىقە خېيلوڭجياڭ ئۆلكىسىنىڭ يابۇلى تەنتەربىيە مەشىق بازىسىغا ئورۇنلاشتۇرۇلغان. بۇ قېتىملىق مۇسابىقىگە ياپونىيەدىن كەلگەن خەلقئارا دەرىجىلىك رېپېر كاتىجىما خىكارۇ تېخنىكا ۋەكىللىكىگە ئالاھىدە تەكلىپ قىلىنغان، شۇنداقلا يەنە مەملىكەتنىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىن كەلگەن دۆلەت دەرىجىلىك رېپېردىن 21 ى، دۆلەت بىرىنچى دەرىجىلىك رېپېردىن 31 ى تەكلىپ قىلىنغان. مۇسابىقىگە ئايرىم ھالدا ئالتاي شەھىرى، جىلىن شەھىرى، تۇڭخۇا شەھىرى، ۋۇخەي شەھىرى، ئۈرۈمچى شەھىرىدىن جەمئىي 23 نەپەر تەنھەرىكەتچى قاتنىشىدىكەن. پىراكتىكانت زورىگۈل يۈسۈپ تەرجىمىسى
270
پەن مائارىپ بېيجىڭلىق مېھرىبان ئانىلار ئەۋەتكەن پوپايكىلار قاراقاشلىق بالىلارغا يەتكۈزۈلدى ئىختىيارىي مۇخبىرلىرىمىز غۇجىئابدۇللا مەمتىمىن، مەتساۋۇر مەمەتئابدۇللا خەۋىرى، فوتوسى: بېيجىڭ شەھىرى دوڭچېڭ رايونىدىكى كەشتىچى ئانىلار ئۆز قولى بىلەن توقۇغان 78 دانە پوپايكا، 50 دانە پوسما 7-، 8-يانۋار كۈنلىرى قاراقاش ناھىيەلىك بالىلار پاراۋانلىق مەركىزى، ناھىيەلىك ئالاھىدە مائارىپ مەكتىپى ۋە بىر قىسىم يېزا-كەنت مەكتەپلىرىدىكى ئالاھىدە قىيىنچىلىقى بار بالىلارغا يەتكۈزۈلدى.
271
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر قورغاس ناھىيەسى ئېشىنچا ئەمگەكچىلەرنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشقا ئەھمىيەت بەردى ئابدۇسالام قادىر خەۋەر قىلىدۇ: قورغاس ناھىيەسىنىڭ لەڭگەر يېزىسى روشەنباغ كەنتىدىكى 21 ياشلىق ئىبادەت ئەيساجان ناھىيەنىڭ ئوتتۇرا، كىچىك كارخانىلار ئىگىلىك تىكلەش رايونىدىكى شىئوۋكېۋېي كىيىم كېچەك چەكلىك شىركىتىنىڭ سېخىدا ئۇستىسىنىڭ كۆرسەتمىسى بويىچە پەلەي تىكىشنى ئۆگىنىۋاتاتتى. ئۇ ناھىيەدە قىشلىق تەربىيەلەش كۇرسى ئېچىلىدىغانلىقى، كۇرسانتلارغا ئايدا 800 يۈەن تولۇقلىما بېرىلىدىغانلىقىنى ئاڭلاپ تىزىمغا ئالدۇرغانىدى. شىئوۋكېۋېي كىيىم كېچەك چەكلىك شىركىتى 2015 يىلى 7 ئايدا قورغاس ناھىيەسىگە ماكانلاشقان بولۇپ، بۇ كارخانىدا ئاساسلىقى ھەر خىل خۇرۇم پەلەي تىكىلەتتى، مەھسۇلاتلىرى ياۋروپا، ئاسىيا دۆلەتلىرىگە سېتىلاتتى. بۇ ناھىيە بۇلتۇر ئېشىنچا ئەمگەكچىلەرنىڭ تېخنىكا ئىقتىدارىنى ئۆستۈرۈشنى چىقىش قىلىپ، زاكاز قوبۇل قىلىش، ئىش ئورنىنى بېكىتىش، نىشانلىق تەربىيەلەش ئۇسۇلىنى قوللىنىپ، ئىشقا ئورۇنلىشىشتىن ئىلگىرىكى تەربىيەلەش، يېتەكلەش، مۇلازىمەت قىلىشتىن ئىبارەت ئۈچنى بىر گەۋدىلەشتۈرۈش مېخانىزمىدا چىڭ تۇرۇپ، تەربىيەلەش نىشانى بىلەن ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى، تەربىيەلەش تۈرى بىلەن كەسىپ ئېھتىياجىنى ئۆزئارا بىرلەشتۈردى. مەركەزلىك تەربىيەلەش بىلەن ئۆز جايىدا تەربىيەلەشنى چىڭ تۇتتى. كۇرسانتلارنى يېرىم ئاي ئەتراپىدا ھەربىي مەشىق، سىياسىي نەزەرىيە، قوش تىل بويىچە تەربىيەلىگەندىن باشقا، ئىككى يېرىم ئاي تېخنىكا ئۆگەتتى. ناھىيەلىك ئادەم كۈچى بايلىقى ۋە ئىجتىمائىي كاپالەت ئىدارىسىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى گاۋ شېڭ مۇنداق دېدى: بىز دېھقانچىلىقنىڭ ئارىسال ۋاقتىدىن پايدىلىنىپ، 3200 كىشىنى تەربىيەلەشنى پىلانلىغانىدۇق. شۇڭا شەھەر بازار ئاھالىلىرى ۋە دېھقان چارۋىچىلارغا قولايلىق يارىتىش ئۈچۈن، 17 مىنبۇس سېتىۋېلىپ، كۇرسانتلارنى مەخسۇس ئاپىرىپ ئەكىلىشكە ئاجراتتۇق. ھەر بىر كۇرسانتقا 500 يۈەن تەربىيەلەش تولۇقلىمىسى ۋە 300 يۈەن تۇرمۇش پۇلى بەردۇق. كۇرسانتلارنىڭ تەربىيەلىنىپ لاياقەتلىك بولغانلىرى شىئوۋكېۋېي كىيىم كېچەك چەكلىك شىركىتىدە ئىشقا ئورۇنلىشىدۇ.
272
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر شايار ناھىيەسى كاپالەتلىك ئۆيلەرنى باشقۇرۇشنى كۈچەيتتى ئابدۇۋەلى ئۆمەر، مۇكەررەم ئالاۋۇدۇن خەۋەر قىلىدۇ: شايار ناھىيەلىك تۇرالغۇ ۋە شەھەر يېزا قۇرۇلۇش ئىدارىسى كاپالەتلىك ئۆيلەرنى باشقۇرۇش خىزمىتىنى كۈچەيتىپ، شەرتكە ئۇيغۇن كەلمەيدىغانلارنىڭ كاپالەتلىك ئۆيگە ئىگە بولۇۋېلىشىنى ئۈنۈملۈك تىزگىنلىدى. بۇ ئىدارە كاپالەتلىك ئۆيلەرنى ئاشكارا، ئادىل، باراۋەر تەقسىم قىلىش خىزمىتىنى ياخشى ئىشلەش ئۈچۈن، كاپالەتلىك ئۆيلەرنى باشقۇرۇش خىزمىتىنى تەرتىپكە سېلىپ، ئائىلە كىرىمى، نوپۇسى قاتارلىقلارنى ساختا مەلۇم قىلىش، يوشۇرۇش ۋە مۇناسىۋەتلىك ئىسپاتلارنى ئويدۇرۇپ چىقىرىش قاتارلىق ۋاسىتىلەر ئارقىلىق كاپالەتلىك ئۆيگە ئېرىشىش قىلمىشلىرىنى قاتتىق چەكلىدى. بەلگىلىمىگە خىلاپ ھالدا كاپالەتلىك ئۆيگە ئىگە بولۇۋالغانلار بىلەن سۆزلىشىپ، مۇناسىپ تەربىيە ئىشلەپ، مۇددەت ئىچىدە ئۆزگەرتىش ئۇقتۇرۇشى چۈشۈرۈپ، ئۇلارنى بەلگىلىمىگە خىلاپ ھالدا ئىگە بولۇۋالغان ئۆيدىن كۆچۈپ چىقىپ كېتىشكە بۇيرۇدى. بۇلتۇر يىل ئاخىرىغىچە، ناھىيە بويىچە 263 كاپالەتلىك ئۆي قايتۇرۇۋېلىندى. بۇنىڭ ئىچىدە ئائىلە كىرىمىنىڭ ئۆزگىرىشى سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، خىزمىتى يۆتكىلىش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، سىرتقا كۆچۈپ كېتىش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، تاۋار ئۆي سېتىۋېلىش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، ئىجارىگە بېرىش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، ئەسلىي ئىلتىماس قىلغۇچى ۋاپات بولۇش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان، كاپالەتلىك ئۆيدىن تەكرار بەھرىمەن بولۇش سەۋەبىدىن قايتۇرۇۋېلىنغان ئۆيلەر ئاساسى سالماقنى ئىگىلەيدۇ.
273
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر گۇما ناھىيەسىدە ئىشقا ئورۇنلاشقانلار كۆپەيدى مۇھەممەت ھېيت خەۋەر قىلىدۇ: گۇما ناھىيەسى بۇلتۇر ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش خىزمىتىنى خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشىنىڭ مۇھىم بىر تەركىبىي قىسمى سۈپىتىدە چىڭ تۇتۇپ، پاراۋانلىق ئىش ئورۇنلىرى، تېز ئۈنۈم بېرىدىغان تۈرلەرنى كۆپەيتىش ئارقىلىق، ئىش كۈتۈپ تۇرغان نۇرغۇن كىشىنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇردى. بۇ ناھىيە بۇلتۇر يۇقىرىنىڭ 19 مىليون 846 مىڭ 200 يۈەن مەخسۇس ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش مەبلىغىدىن پايدىلىنىپ، شەھەر باشقۇرۇش، كۆكەرتىش، مۇھىت ئاسراش، يول ئاسراش قاتارلىق جامائەت پاراۋانلىق ئىش ئورۇنلىرىنى تەسىس قىلىپ، ئالىي مەكتەپ، ئوتتۇرا تېخنىكوملارنى پۈتكۈزگەن ياشلار، ئىش ئورنىدىن قالغانلار، شەھەر بازارلاردىكى ئالاھىدە قىيىنچىلىقى بار ئاھالىلەر ۋە شەھەردە ئىشلەۋاتقان دېھقانلارنى ئارقا ئارقىدىن ئىشقا ئورۇنلاشتۇردى. ئالىي مەكتەپنى پۈتكۈزگەن ياشلارنى كەنت ئەمەلدارلىقىغا تەكلىپ قىلىش، چېنىقىش ئورۇنلىرىنى كۆپەيتىش، يۆلەش تەدبىرلىرىنى يولغا قويۇش قاتارلىق يوللار بىلەن، 2921 كىشىنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇردى. نەتىجىدە، ناھىيەنىڭ بۇلتۇر بىر يىللىق ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش پىلانى %100 ئورۇندالدى، ناھىيە بويىچە شەھەر، بازار ئاھالىلىرىنىڭ ئىشسىزلىق نىسبىتى%4 ئىچىدە تىزگىنلەندى.
274
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر بايىنغولىن ئوبلاستىدىكى مېيىپلەر تۈرلۈك ئېتىبار سىياسەتلەردىن بەھرىمەن بولدى ئەبەيدۇللا مۇھەممەتنىياز، ئابدۇكېرىم ئابلا خەۋەر قىلىدۇ: يېقىنقى بىر قانچە يىلدىن بۇيان بايىنغولىن ئوبلاستى مېيىپلەر خىزمىتىنى چىڭ تۇتۇپ، ئۇلارنى تۈرلۈك ئېتىبار سىياسەتلەردىن بەھرىمەن قىلدى. بۇ ئوبلاستتا 67 مىڭ 827 مېيىپ بار بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئىككىنچى ئەۋلاد مېيىپلىك كىنىشكىسى ئالغانلار 35 مىڭ 619 غا يېتىدۇ. بۇ ئوبلاست يېقىندىن بۇيان مېيىپلەر خىزمىتىگە ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىپ، تۈرلۈك ئېتىبار سىياسەتلەرنى يولغا قويۇپ، مېيىپلەر مائارىپى، مېيىپلەر ساغلاملىقى، مېيىپلەرنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش، يۆلەش، ئىجتىمائىي كاپالەتكە قاتناشتۇرۇش، ئۇلارنىڭ ھوقۇقىنى قوغداش قاتارلىق تۈرلۈك خىزمەتلەرنى ئوڭۇشلۇق ئىلگىرى سۈردى. يېزىلاردىكى قىيىنچىلىقى ئېغىر مېيىپلەر ئائىلىسىنىڭ 4900 خەتەرلىك ئۆيىنى ئۆزگەرتىپ بەردى، شەھەر، بازارلاردىكى ئالاھىدە نامرات 1300 مېيىپ ئائىلىسىگە ئەرزان ئىجارىلىك ئۆي بەردى. شۇنىڭ بىلەن بىللە، يېزا ئاساسىي قاتلام پارتىيە تەشكىلاتلىرىنىڭ قىيىنچىلىقى ئېغىر مېيىپلەرنى يۆلەش قۇرۇلۇشى نى يولغا قويۇپ، قىيىنچىلىقى ئېغىر 810 مېيىپ ئائىلىسىگە 2 مىليون 25 مىڭ يۈەن تولۇقلىما بېرىپ، ئۇلارنىڭ ئائىلە ئىگىلىكىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشىغا ياردەم بەردى. كۆزىگە ئاق چۈشكەن 3028 مېيىپنى ھەقسىز ئوپېراتسىيە قىلدۇردى، 1836 نېرۋىسى ئاجىز مېيىپكە ھەقسىز دورا بەردى.
275
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر ئاۋات ناھىيەلىك باش ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى قىيىنچىلىقى بار ئىشچى خىزمەتچىلەرگە كۆڭۈل بۆلدى تۇرسۇنجان ھەسەن، ئايتۇرەم مامۇت خەۋەر قىلىدۇ: ئاۋات ناھىيەلىك باش ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى يېقىندىن بۇيان ئائىلىسىدە قىيىنچىلىقى بار ئىشچى خىزمەتچىلەرنىڭ تۇرمۇشىغا، كېسەللىك ئەھۋالىغا ۋە پەرزەنتلىرىنىڭ تەربىيەلىنىش ئەھۋالىغا ئالاھىدە كۆڭۈل بۆلۈشنى مۇھىم خىزمەتلەر قاتارىدا چىڭ تۇتۇپ، ئۇلارنىڭ بېشىنى قاتۇرۇپ كېلىۋاتقان تۈرلۈك قىيىنچىلىقلىرىنى ۋاقتىدا ھەل قىلىپ بەردى. ئاۋات ناھىيەلىك باش ئىشچىلار ئۇيۇشمىسى ئائىلىسىدە قىيىنچىلىقى بار ئىشچى خىزمەتچىلەر، ئىش ئورنىدىن قالدۇرۇلغان ئىشچى خىزمەتچىلەر ۋە دېھقان ئىشلەمچىلەرنىڭ تۇرمۇش ئەھۋالىنى تەپسىلىي ئىگىلەپ، ئۇلارنىڭ ئارخىپىنى تۇرغۇزدى. مەخسۇس خادىم ئاجرىتىپ، ئائىلىلەرگە بېرىپ ھال ئەھۋال سوراشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ، تۈرلۈك سەۋەبلەر تۈپەيلىدىن تۇرمۇشتا قىينىلىپ قالغان ئىشچى خىزمەتچىلەرنىڭ ھالىغا يەتتى. 2015 يىلى ئېغىر كېسەلگە گىرىپتار بولغان 15 ئىشچى خىزمەتچى ۋە دېھقان ئىشلەمچىگە 32 مىڭ يۈەن داۋالىنىش ياردەم پۇلى بەردى. ئائىلىسىدە قىيىنچىلىقى بار 33 ئىشچى خىزمەتچى ۋە دېھقان ئىشلەمچى پەرزەنتلىرىنىڭ ئوقۇشىنى خاتىرجەم داۋاملاشتۇرۇشى ئۈچۈن، 96 مىڭ يۈەن ئوقۇش ياردەم پۇلى تارقاتتى. ئۇنىڭدىن باشقا يەنە 130 مىڭ يۈەن ئاجرىتىپ، 438 ئىشچى خىزمەتچى ۋە دېھقان ئىشلەمچىگە تۇرمۇش لازىمەتلىكلىرى يەتكۈزۈپ بەردى.
276
ئىقتىساد خەۋەرلىرى يوپۇغا ناھىيەسى دېھقانلار جىددىي ئېھتىياجلىق تۈرلەرگە كۆپلەپ مەبلەغ سالدى ئىمىنجان تۇرسۇن خەۋەر قىلىدۇ: يوپۇغا ناھىيەسى بۇلتۇر دېھقانلار جىددىي ئېھتىياجلىق خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇش تۈرلىرىگە 550 مىليون يۈەندىن ئارتۇق مەبلەغ سېلىپ، ئۇلارنىڭ ئىشلەپچىقىرىش، تۇرمۇشىغا زور قولايلىقلارنى ياراتتى. بۇ ناھىيە بۇلتۇردىن بۇيان مەركەز ۋە ئاپتونوم رايوننىڭ تۈر ياردىمى، شەندۇڭ ئۆلكىسىنىڭ نىشانلىق ياردىمىنى قولغا كەلتۈرۈپ، 45 مىليون 500 مىڭ يۈەن مەبلەغ سېلىپ، ناھىيە بويىچە 90دىن ئارتۇق كەنتتە ئاشخانا، زال، تاللا بازىرى بىر گەۋدىلەشكەن ئاممىۋى مەدەنىيەت، ئاممىۋى ئىشلار مۇلازىمەت زالى قۇرۇلۇشىنى پۈتتۈرۈپ، ئۈسكۈنىلىرىنى تولۇقلاپ، دېھقانلارنىڭ مەدەنىيەت پائالىيەتلىرى، توي تۆكۈن، نەزىر چىراغ ئىشلىرىنى تەرتىپلىك، تېجەشلىك ئۆتكۈزۈشىگە قولايلىق يارىتىپ بەردى. 203 مىليون 400 مىڭ يۈەن مەبلەغ سېلىپ يېزىلارنىڭ ئىچىملىك سۇ قۇرۇلۇشى قاتارلىق 12 تۈرلۈك نۇقتىلىق سۇچىلىق قۇرۇلۇشىنى يولغا قويۇپ، 101 كىلومېتىر ئۇزۇنلۇقتىكى ئېرىق ئۆستەڭنى سۇ سىڭمەسلەشتۈردى، 147 كىلومېتىر ئۇزۇنلۇقتا سۇ تۇرۇبىسى ياتقۇزۇپ، دېھقانلارنى بىخەتەر سۇ ئىچىش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلدى. 11 مىليون 800 مىڭ يۈەندىن ئارتۇق مەبلەغ سېلىپ، 62 كىلومېتىر ئۇزۇنلۇقتىكى تۆۋەن بېسىملىق توك لىنىيەسىنى ئۆزگەرتتى. 140 مىليون 200 مىڭ يۈەندىن كۆپرەك مەبلەغ سېلىپ، 170 كىلومېتىر يېزا، كەنت تاشيولىنى يېڭىدىن ئاسفالتلاشتۇرۇپ ئاممىنىڭ يول يۈرۈشىنى ئاسانلاشتۇردى. ئۇنىڭدىن باشقا دېھقانلارنىڭ ھويلا ئاران ئىگىلىكىنى جانلاندۇرۇشىغا 150 مىليون يۈەندىن ئارتۇق مەبلەغ سالدى.
277
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر كۇچا ناھىيەسىدە ئىستېمالچىلارنىڭ ھوقۇق مەنپەئىتى قوغدالدى راھىلە توختى خەۋەر قىلىدۇ: كۇچا ناھىيەسىدىكى سودا سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارماقلىرى بۇلتۇر قانۇن ئىجراسىغا بولغان نازارەتچىلىكنى كۈچەيتىپ، بازار مۇھىتىنى ساپلاشتۇرۇپ، يېمەكلىك نازارەتچىلىكىنى چىڭ تۇتۇپ، ئىستېمالچىلارنىڭ ھوقۇق مەنپەئىتىنى قوغدىدى. ناھىيەدىكى سودا سانائەت مەمۇرىي باشقۇرۇش تارماقلىرى مەسىلە ساقلانغان مېۋىدىن ياسالغان 865 كىلوگىرام يېمەكلىك، ماركا ھوقۇقىغا دەخلى تەرۇز قىلغان 700 بوتۇلكا ماۋتەي ھارىقىنى پېچەتلەپ، 4000 يەشىكتىن ئارتۇق ساختا مالنى مۇسادىرە قىلدى. ساختا يېزا ئىگىلىك ئىشلەپچىقىرىش ۋاسىتىلىرىگە زەربە بېرىش ھەرىكىتىنى قانات يايدۇرۇپ، 100 توننىدىن ئارتۇق سۈپەتسىز خىمىيەۋى ئوغۇت، 120 توننىدىن كۆپرەك سۈپەتسىز ئۇرۇقلۇقنى يىغىۋېلىپ، ج خ تارماقلىرى بىلەن بىرلىكتە ساختا ئۇرۇقلۇق ئىشلەپچىقىرىش ئورنىدىن ئىككىنى پېچەتلەپ، 1 مىليون يۈەن قىممىتىدىكى ساختا ئۇرۇقلۇقنى مۇسادىرە قىلىپ، ئىككى جىنايەت گۇماندارىنى قولغا چۈشۈردى.
278
ئىقتىساد خەۋەرلىرى قىزىلسۇ ئوبلاستى سودىگەر ۋە مەبلەغ جەلپ قىلىش سالمىقىنى زورايتتى شەمشىدىن خەپتىمھاجىم خەۋەر قىلىدۇ: قىزىلسۇ ئوبلاستى سودىگەر ۋە مەبلەغ جەلپ قىلىش سالمىقىنى زورايتىپ، ئوتتۇرا، كىچىك كارخانىلارغا ئېتىبار سىياسەتلەرنى يولغا قويغانلىقتىن، بۇلتۇر سودىگەر ۋە مەبلەغ كىرگۈزۈش تۈرىدىن 124ى يولغا قويۇلۇپ، 8 مىليارد 653 مىليون يۈەن مەبلەغ جەلپ قىلىندى. ئىگىلىشىمچە، ئوبلاست بۇلتۇر سودىگەر ۋە مەبلەغ جەلپ قىلغان 124 تۈر ئىچىدە باشقا ئۆلكە، شەھەردىن 92 تۈر جەلپ قىلىنىپ، 8 مىليارد 171 مىليون يۈەن مەبلەغ ئەمەلىيلەشكەن. ئاپتونوم رايون ئىچىدىن 32 تۈر جەلپ قىلىنىپ، 482 مىليون يۈەن مەبلەغ ئەمەلىيلەشكەن. 92 تۈردە ئىش باشلىنىپ، 5 مىليارد 113 مىليون يۈەن مەبلەغ ئەمەلىيلىشىپ، 2014 يىلىدىكىدىن %50 ئاشقان. 32 داۋام قۇرۇلۇش تۈرىدە 3 مىليارد 540 مىليون يۈەن مەبلەغ ئەمەلىيلەشكەن.
279
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر توققۇزتارا ناھىيەسى مەدەنىي ناھىيە بەرپا قىلىش قەدىمىنى تېزلەتتى مۇيەسسەر خېلىل خەۋەر قىلىدۇ: توققۇزتارا ناھىيەسى 12 بەش يىل مەزگىلىدە مەدەنىي ئورۇن بەرپا قىلىشقا يۈكسەك ئەھمىيەت بېرىپ، يېڭىدىن مەملىكەت دەرىجىلىك كەنتتىن بىرنى، ئوبلاست دەرىجىلىك مەدەنىي يېزا بازاردىن بىرنى بەرپا قىلىپ، مەدەنىي ناھىيە بەرپا قىلىش قەدىمىنى تېزلەتتى. توققۇزتارادىكى كۆۋرۈك ياسىغۇچى بوۋاي ئىنايەت ئىسلام 2011 يىلى جۇڭگونى تەسىرلەندۈرگەن شەخس لەرنى توردا باھالاشتا جۇڭگودىكى ئون مەسئۇلىيەتچان پۇقرا بولۇپ باھالاندى؛ ياڭ سۇڭفېڭ، يۈسەن بورخان قاتارلىق نەمۇنىچى شەخسلەر جۇڭگودىكى ئۈلگىلىك كىشىلەر قاتارىدىن ئورۇن ئالدى. يېقىنقى يىللاردا مەدەنىي ئاھالىلەردىن 2000 ئادەم قېتىم تۈرلۈك مۇكاپاتلارغا ئېرىشتى. ناھىيە ئەسەبىيلىكنى تۈگىتىش ئېتۇت مۇسابىقىسى، ئاقىنلار ئېيتىشىشى، مەشرەپ، لېكسىيە مۇسابىقىسى ۋە كۈزلۈك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى پائالىيەتلىرىدىن 5000 مەيدان قېتىمدىن ئارتۇق ئۇيۇشتۇرۇپ، 8320 مەيدان قېتىم كىنو قويۇپ، 150 مىڭ يۈرۈش كىتابنى يېزا كەنتلەرگە يەتكۈزدى. 70 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ رادىيو تېلېۋىزىيە پىروگراممىلىرىنى تارقىتىش مەركىزى، 100 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ ئاممىۋى تەنتەربىيە پائالىيەت مەركىزى قۇردى. ھۆكۈمەت مىكرو بىلوگ سۇپىسى ۋە ئاخبارات تور پونكىتى تەسىس قىلدى.
280
ئىجتىمائىي خەۋەرلەر قورغاس ناھىيەسىدە توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كەسپى يۈكسەلدى ئابدۇسالام قادىر خەۋەر قىلىدۇ: قورغاس ناھىيەسى مىللىي قول ھۈنەرۋەنچىلىك كەسپىنى ئاساس، ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى نۇقتا قىلىپ، بازار ئېھتىياجى كۈچلۈك، خېيىم خەتىرى ئاز، ئىش ئورنى كۆپ توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كەسپىنى يەنىمۇ يۈكسەلدۈردى. بۇ ناھىيە توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كەسپى بازىسى قۇرۇلۇشىنى چىڭ تۇتۇپ، 2013 يىلى 50 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كەسپى سانائەت بازىسى قۇرۇپ، ئوتتۇرا، كىچىك كارخانىلارنى جەلپ قىلدى. 5 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى ئىلگىرى سۈرۈش فوندى تەسىس قىلىپ، كارخانا بىلەن ئەمگەكچىلەر ئارىسىدىكى قىيىن مەسىلىلەرنى ھەل قىلدى. 30 ئەمگەكچىنى گۇاڭدۇڭ، خۇبېي، خېنەن، شەندۇڭنىڭ توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كەسپىدىكى تېخنىكىسىنى ئۆگىنىشكە ئەۋەتتى. ئۇلار قايتىپ كېلىپ كارخانىلارنىڭ ئاساسلىق تېخنىكلىرىغا ئايلاندى، بەزىلىرى ھۆكۈمەتنىڭ ياردىمىدە ئۆز ئالدىغا ئىگىلىك تىكلەپ كارخانا قۇردى. بۇ ناھىيە يەنە ئوتتۇرا، كىچىك كارخانىلارنىڭ دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈپ، سانائەت بازىسىدىكى كارخانىلارنىڭ توك، سۇ ھەققىنى كېمەيتىش، ئىككى يىللىق ئىجارە ھەققىنى كەچۈرۈم قىلىش، كارخانىلارنىڭ ئېھتىياجىغا قاراپ ئەمگەكچىلەرنى ھەقسىز تەربىيەلەپ بېرىشتەك نەپ يەتكۈزۈش تەدبىرلىرىنى يولغا قويدى. بۇلتۇر 35 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ، كارخانىلارنىڭ ئەسلىھەلىرىنى ياخشىلىدى. بۇنىڭ بىلەن توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كارخانىسى 35كە يېتىپ، يىللىق سېتىش مىقدارى 220 مىليون يۈەندىن ئاشتى. 10 مىليون يۈەن مەبلەغ سېلىپ، كەنت، مەھەللىلەردە 36 ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش نۇقتىسى ھازىرلاپ، 38 كىچىك كارخانىنىڭ ماكانلىشىشىغا تۈرتكە بولۇپ، بۇ كارخانىلارغا 1100 كىشىنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇردى. نەتىجىدە توقۇمىچىلىق، كىيىم كېچەك كارخانىلىرىغا 5000غا يېقىن كىشى ئىشقا ئورۇنلىشىپ، ئۇلارنىڭ كىشى بېشى يىللىق كىرىمى 10 مىڭ يۈەندىن كۆپەيدى. بۇنىڭ ئىچىدە ئاز سانلىق مىللەت ئەمگەكچىلىرى %95نى ئىگىلىدى.
281
مەملىكەت جېڭجۇدا بىر دوختۇرخانا مەجبۇرىي چېقىۋېتىلدى شىنخۇا تورى جېڭجۇ 7-يانۋار تېلېگراممىسى : مۇخبىرنىڭ 7-يانۋار جېڭجۇ ئۇنىۋېرسىتېتى قارمىقىدىكى 4- دوختۇرخانىدىن ئىگىلىشىچە، بۇ دوختۇرخانىنىڭ قىسمەن قۇرۇلۇشلىرى شۇ كۈنى چۈشتىن بۇرۇن تۇيۇقسىز چېقىلىپ، بىر قىسىم داۋالاش ئۈسكۈنىلىرى بۇزۇلۇپ كەتكەن، جەسەت ساقلاش ئۆيى ئۆرۈۋېتىلىپ، نۇرغۇن جەسەتلەر كۆمۈۋېتىلگەن. نۆۋەتتە، دوختۇرخانىنىڭ نورمال داۋالاش پائالىيىتى توختاپ قالغان. جېڭجۇ شەھىرىنىڭ شىمالىي ئايلانما بىلەن جياڭشەن يولى كېسىشكەن يول ئېغىزى ئەتراپىدا مۇخبىر چېقىلغان نەق مەيداندىن بەزى داۋالاش بۆلۈملىرىدىكى چوڭ تىپتىكى يۈرۈشلۈك داۋالاش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ كۆمۈلۈپ قالغانلىقىنى، قىسمەن ئۈسكۈنىلەرنىڭ بۇزۇلۇپ كەتكەنلىكىنى كۆرگەن. نەق مەيداننى كۆرگۈچى كۆز كېسەللىكلىرى بۆلۈمى دوختۇرىنىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، 7- يانۋار چۈشتىن بۇرۇن سائەت 9:20 ئەتراپىدا، سىرتتىن ئىككى بولكىۋاي كېلىپ، سالاھىيىتى ئېنىق بولمىغان ئون نەچچە ئادەم بولكىۋايدىن چۈشۈپ، خىزمەتچى خادىملارنى سىرتقا ئىتتىرىپ چىقىرىۋەتكەن ھەمدە چوڭ تىپتىكى توپا ئىتتىرىش ماشىنىسى بىلەن مەجبۇرىي چېقىشقا باشلىغان. دوختۇرخانا تەشۋىقات بۆلۈمىنىڭ مۇئاۋىن باشلىقى يۈەن فاڭنىڭ ئاشكارلىشىچە، مەجبۇرىي چېقىشتا رادىئوئاكتىپ بۆلۈمى بىلەن جەسەتخانا ئەڭ ئېغىر زىيانغا ئۇچرىغان، بۇنىڭ ئىچىدە رادىئوئاكتىپ بۆلۈمىنىڭ توك يوللىرى بۇزۇلغان، مىليون يۈەنلىك ئۈسكۈنە كۆمۈلۈپ قالغان؛ جەسەتخانا ئۆرۈۋېتىلىپ، ئالتە جەسەت كۆمۈلۈپ قالغان. يۈەن فاڭ يەنە مۇنداق دېدى : ئۆلگەنلەرنىڭ جەسىتىنى كۆمۈۋېتىش ئۇلارغا ھۆرمەت قىلمىغانلىق، بۇنداق ئىشنىڭ يۈز بېرىشىنى ھەرگىزمۇ ئويلاپ باقمىغان ئىدۇق. رادىئوئاكتىپ بۆلۈمىنىڭ ئۈسكۈنلىرى كۆمۈلۈپ قېلىپ، تەكشۈرۈشنىمۇ قىلالمىدۇق، داۋالاش ۋاقىتىنچە مەجبۇرىي توختىتىلدى، نۇرغۇن بىمارلار باشقا دوختۇرخانىلارغا ئالمىشىپ كەتتى. ئىگىلىنىشىچە، 2015- يىلى 7-ئايدىن باشلاپ، ئەتراپتىكى يوللارنى كېڭەيتىش قۇرۇلۇشىغا ماسلىشىش ئۈچۈن، جېڭجۇ ئۇنىۋېرسىتېتى قارمىقىدىكى 4-دوختۇرخانىنىڭ قىسمەن قۇرۇلۇشلىرى ئىلگىرى- كېيىن بولۇپ چېقىۋېتىلگەن. لېكىن داۋالاش ئۈسكۈنىلىرى بىر قەدەر كۆپ بولغاچقا، رادىئوئاكتىپ بۆلۈمىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بىر قىسىم داۋالاش بۆلۈملىرىنى چېقىش خىزمىتى بىر قەدەر ئاستا بولغان. 2015- يىلى 12- ئاينىڭ ئاخىرى، جېڭخۇ شەھىرى خۇيجى رايونى شەھەر قۇرۇلۇشى تارماقلىرىنىڭ خىزمەتچى خادىملىرى دوختۇرخانا بىلەن چېقىپ كۆچۈرۈش ئىشى توغرىلىق سۆزلەشكەن. نۆۋەتتە، دوختۇرخانا تەرەپ ساقچىغا دېلو مەلۇم قىلغان بولۇپ، ئىشنىڭ تەپسىلاتى تەكشۈرۈلۈۋېتىپتۇ.
282
مەملىكەت 2- توپچى قىسىم باش دوختۇرخانىسىنىڭ نامى رەسمىي ھالدا راكېتا ئارمىيەسى باش دوختۇرخانىسىغا ئۆزگەرتىلدى 8- يانۋاردىكى ئۇچۇرغا قارىغاندا، 2- توپچى قىسىم باش دوختۇرخانىسىنىڭ نامى 2016-يىلدىن باشلاپ رەسمىي ھالدا راكېتا ئارمىيەسى باش دوختۇرخانىسىغا ئۆزگەرتىلدى. ئىگىلىنىشىچە، 2-توپچى قىسىم باش دوختۇرخانىسى ئەسلىدىكى بېيجىڭ ھەربىي رايونى 262-دوختۇرخانا بولۇپ، 1954-يىلى 5- ئايدا قۇرۇلغان. 1999-يىلى 9- ئايدا ۋىۋىسكا ئېسىپ 2- توپچى قىسىم باش دوختۇرخانىسى بولۇپ قۇرۇلغان.
283
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى كورلا شەھىرى بۇلتۇر 20 مىليون 900 مىڭ يۈەن يېزا ئىگىلىك ماشىنلىرى تولۇقلىمىسى تارقاتتى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ياسىنجان رەھمىتۇللا خەۋىرى: كورلا شەھىرى بۇلتۇر يېزا ئىگىلىك ماشىنىلىرىنى تولۇق باھاسى بىلەن سېتىۋېلىش، ناھىيە دەرىجىلىك ئورۇنلار ھېسابلاش، تولۇقلىمىنى كارتىغا بىۋاستە ئۇرۇپ بېرىش تەك تولۇقلىما بېرىش سىياسىتىنى داۋاملىق يولغا قويدى. كورلا شەھەرلىك يېزا ئىگىلىك ماشىنلىرىنى باشقۇرۇش ئىدارىسى، مالىيە ئىدارىسى تولۇقلىما بېرىش سىياسىتى ۋە تولۇقلىما بېرىش تەرتىپى بويىچە 2015 يىللىق 20 مىليون 900 مىڭ يۈەن يېزا ئىگىلىك ماشىنلىرى تولۇقلىمىسىنى ھەممىباب كارتا ئارقىلىق دېھقانلارنىڭ كارتىسىغا ئۇرۇپ بەردى. ئىگىلىنىشچە، 2015 يىلى كورلا شەھىرىنىڭ 20 مىليون 900 مىڭ يۈەن يېزا ئىگىلىك ۋاستلىرى تولۇقلىمىسى ئىچىدە 18 مىليون يۈەن يېزا ئىگىلىك ماشىنلىرىنى تولۇقلىمىسىنى تارقىتىشقا، 2 مىليون 900 مىڭ يۈەن يەرلەرنى چوڭقۇر ئاغدۇرۇش تولۇقلىمىسىنى تارقىتىشقا ئىشلىتىلدى. 2015 يىلى كورلا شەھىرى بويىچە 2888 دانە يېزا ئىگىلىك ماشىنىسى تولۇقلىما ئېلىشقا ئىلتىماس قىلىنغان بولۇپ، بۇنىڭدىن 2345 دانىسى تولۇقلىما ئېلىش شارائىتىنى ھازىلاپ، بۇنىڭغا 18 مىليون يۈەن تولۇقلىما تارقىتىلدى.
284
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى ئۇچتۇرپان ناھىيەسى پارتىيە ئىستىلى پاكلىق قۇرۇلۇشى ۋە چىرىكلىككە قارشى تۇرۇش خىزمىتىدە ئەمەلىي ئۈنۈمنى قولغا كەلتۈردى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام نىياز خەۋىرى: ئۇچتۇرپان ناھىيەسى پارتىيە ئىستىلى پاكلىق قۇرۇلۇشى مەسئۇلىيەت تۈزۈمىنى ئەمەلىيلەشتۈرۈشتە چىڭ تۇرۇشنى، پارتىيە ئىستىلى پاكلىق قۇرۇلۇشى ۋە چىرىكلىككە قارشى تۇرۇش كۈرىشىنى چوڭقۇر قانات يايدۇرۇشنىڭ مۇھىم تەدبىرى قىلىپ، تۈرلۈك تەدبىر سىياسەتلەرنىڭ ئەمەلىيلىشىشىنى چىڭ تۇتۇپ، ياخشى ئۈنۈمگە ئېرىشتى. بۇ ناھىيە پارتىيە ئىستىلى پاكلىق قۇرۇلۇشىنى مۇھىم خىزمەتلەر كۈنتەرتىپىگە كىرگۈزۈپ، خىزمەت مەسئۇلىيىتىنى ئېنىق ئايرىپ، ناھىيەلىك پارتكوم بىر تۇتاش رەھبەرلىك قىلىدىغان، پارتىيە ھۆكۈمەت تەڭ تۇتۇپ ئورتاق باشقۇرىدىغان، ئىنتىزام تەكشۈرۈش كومىتېتى ماسلاشتۇرىدىغان، ھەر قايسى تارماقلار ئۆز مەسئۇلىيىتىنى ئادا قىلىدىغان بىرىكمە كۈچ ھاسىل قىلىپ، چىرىكلىك قىلمىشلىرىغا قاتتىق زەربە بەردى. 850 مىڭ يۈەن مەبلەغ سېلىپ، پاكلىق قۇرۇلۇشى ئىبرەت تەربىيەسى بازىسى قۇرۇپ، تىپىك دېلولار ئارقىلىق پارتىيەلىك رەھبىرىي كادىرلارغا ئاگاھلاندۇرۇش تەربىيەسى بېرىشنى دائىملاشتۇردى. ئۈچ خىل ھۆكۈمەت خىراجىتى نى تەرتىپكە سېلىشنى چىڭ تۇتۇپ، كۈتۈۋېلىش تەرتىپى ۋە ئۆلچىمىنى قېلىپلاشتۇرۇپ، ھۆكۈمەت ماشىنىلىرىنى شەخسى ئىشقا ئىشلىتىش، ھۆكۈمەت خىراجىتى بىلەن ساياھەتكە بېرىش قىلمىشىنى قاتتىق تەكشۈرۈپ، ھۆكۈمەت خىزمىتى بويىچە كۈتۈۋېلىش خىراجىتىنى %21، ماشىنا سېتىۋېلىش ۋە ئىشلىتىش خىراجىتىنى %16 كە چۈشۈردى. ناھىيەلىك ئىنتىزام تەكشۈرۈش كومىتېتى ھوقۇقنى تىزگىنلەش ۋە نازارەت قىلىشنى كۈچەيتىپ، چىرىكلىكنى مەنبەدىن يوقىتىش، ئىنتىزامغا خىلاپ دېلولارنى تەكشۈرۈپ بىر تەرەپ قىلىش قاتارلىق خىزمەتلەرنى پۇختا قانات يايدۇرۇپ، مۇقىملىقنى ساقلاشتا مەسئۇلىيەتسىزلىك قىلغان، ۋەزىپىسىنى ئادا قىلمىغان پارتىيەلىك رەھبىرىي كادىرلارنىڭ مەسئۇلىيىتىنى قاتتىق سۈرۈشتە قىلىپ، چىرىكلىك قىلمىشلىرىنىڭ ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئالدى. 2015-يىلى ئۇچتۇرپان ناھىيەسى مەسئۇلىيەتسىزلىك قىلمىشى ۋە چىرىكلىك قىلمىشلىرىغا چېتىشلىق جەمئىي 75 دېلونى ئىشلەپ ئاياغلاشتۇرۇپ، دېلوغا ئالاقىدار 70 كىشىگە پارتىيە ئىنتىزام جازاسى، بەش كىشىگە سىياسىي ئىنتىزام جازاسى بېرىپ، پارتىيە ئىستىلى پاكلىق قۇرۇلۇشى ۋە چىرىكلىككە قارشى تۇرۇش خىزمىتىنىڭ ئۈنۈمىنى قولغا كەلتۈردى.
285
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى خېجىڭ ناھىيەسى 343 ئادەمگە ئىشقا ئورۇنلىشىش ياردەم پۇلى تارقاتتى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز مېھرىگۈل يۈسۈپ خەۋىرى: خېجىڭ ناھىيەسى يېقىندا، ناھىيەدىكى 343 ئادەمگە 1 مىليون 29 مىڭ يۈەن ئىشقا ئورۇنلىشىش ياردەم پۇلى تارقىتىپ بېرىپ، بۇ ناھىيەدىكى ئىشقا ئورۇنلىشالمىغان ئاممىنىڭ ئىشقا ئورۇنلىشىش بېسىمىنى يەڭگىللەتتى. ئىگىلىنىشىچە، بۇ ياردەم پۇلى شەخس ئىلتىماس قىلىش، مەھەللە كومىتېتى تەكشۈرۈش، بازارلىق ئەمگەك كۈچىنى كاپالەتلەندۈرۈش ئىشخانىسى قايتا تەكشۈرۈپ بېكىتىش قاتارلىق ھالقىلار ئارقىلىق بېكىتىلگەن ناھىيە بازىرى ۋە ناھىيەگە قاراشلىق ھەرقايسى يېزا- بازارلاردىكى ئىشقا ئورۇنلىشىش تەس بولغان تۇرمۇش قىيىنچىلىقى بار كىشىلەر ئىكەن.
286
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى كۇچا ناھىيەسىنىڭ 2015-يىللىق بەش چوڭ ئېشىش ئەھۋالى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئەھمەت ئىسمائىل خەۋىرى: يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، نىڭبو شەھىرىنىڭ ساھەلەر بويىچە ياردىمى خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشى نىڭ ھەر قايسى بۆلەكلىرىدە ئوخشىمىغان دەرىجىدە ئۈنۈم كۆرسىتىشكە باشلىدى. كۇچا ناھىيەسى ئالتە چوڭ ئىستراتېگىيە ، سەككىز چوڭ سانائەت تەرەققىيات ئەندىزىسى ، ئون چوڭ قۇرۇلۇش دىن ئىبارەت تەرەققىيات ئىستراتېگىيەسىنى يېتەكچى قىلىپ، كۇچا ناھىيەسىگە ياردەم بېرىۋاتقان جېجياڭ ئۆلكىسى نىڭبو شەھىرىنىڭ 6 مىليارد 860 مىليون يۈەنلىك خەلق تۇرمۇشىنى ياخشىلاش جەھەتتىكى مەبلەغ سېلىنمىسى ۋە نىڭبو، ئۈرۈمچى، قەشقەر سودا ئىقتىساد يەرمەنكىسىدە ئىمزالانغان 14 مىليارد 680مىليون يۈەنلىك ئىچكى ئېھتىياجنى كېڭەيتىش قاتارلىق چوڭ تۈرلەر كۇچا ئىقتىسادىنى زور دەرىجىدە ئىلگىرى سۈردى . بىرىنچى، ئىچكى ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى زور دەرىجىدە ئاشتى بۇ يىل ئورۇنلانغان ئىچكى ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى 16مىليارد 628مىليون 270مىڭ يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن %10 ئاشتى. بۇنىڭ ئىچىدە 1-كەسىپنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى2مىليارد 228مىليون 573مىڭ 300يۈەنگە، 2- كەسىپنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى9مىليارد 247مىليون 370مىڭ يۈەنگە، بۇنىڭ ئىچىدە سانائەت ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى6مىليارد 661مىليون 200مىڭ يۈەنگە، 3-كەسىپنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئومۇمىي قىممىتى5مىليارد 152مىليون 330مىڭ يۈەنگە يېتىپ ئالدىنقى يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن ئايرىم-ئايرىم ھالدا %6 ،%5 ،%3 ، ۋە %11 ئاشتى . ئىككىنچى، ئىجتىمائىي مۇقىم مۈلۈك سېلىنمىسى زور دەرىجىدە ئاشتى بۇ يىل كىرگەندىن بۇيان، كۇچا ناھىيەسى سودىگەر چاقىرىپ مەبلەغ كىرگۈزۈش خىزمىتىنى ناھىيەنىڭ 1-نومۇرلۇق مۇھىم خىزمەت قاتارىدا چىڭ تۇتۇپ، ناھىيەنى ئاپتونوم رايون ۋە مەملىكەت ئىچى-سىرتىغا تەشۋىق قىلىش، تونۇشتۇرۇش خىزمىتىنى ئەتراپلىق ياخشى ئىشلىدى. بولۇپمۇ مەبلەغ كىرگۈزۈش شارائىتىنى ھەر جەھەتتىن ياخشىلاپ، تۈرلۈك ئېتىبار بېرىش سىياسەتلىرىنى يولغا قويۇپ ئەمەلىيلەشتۈرۈپ كۆرۈنەرلىك ئۈنۈمگە ئېرىشتى. بۇ يىل ئورۇنلانغان ئىجتىمائىي مۇقىم مۈلۈك سېلىنمىسى 16مىليارد 682مىليون 750مىڭ يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن %17 ئاشتى. ئۈچىنچى، سانائەت تەرەققىياتى مۇقىم سۈرئەتتە ئاشتى يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، كۇچا ناھىيەسى سانائەتتە كۈچلۈك ناھىيە بولۇش نىشانىنى زىچ چۆرىدەپ، يېڭىچە سانائەتلىشىش يولىدا مېڭىش قەدىمىنى تېزلىتىپ، بايلىق ئەۋزەللىكىنى ئىقتىسادىي ئەۋزەللىككە ئايلاندۇرۇش ئىستراتېگىيەسىنى يولغا قويۇپ، سانائەتنىڭ ھالقىما تەرەققىياتىنى كۈچلۈك ئىلگىرى سۈردى . بۇ ناھىيە سودىگەر چاقىرىپ مەبلەغ كىرگۈزۈش مەنبەسىنى زور دەرىجىدە كېڭەيتىپ، مەۋقەنى دۆلەت ئىچى-سىرتىدىكى چوڭ گۇرۇھ ، چوڭ كارخانا شىركەتلەرگە قارىتىپ ،ئەمەلىي كۈچى زور بولغان جۇڭگو نېفىت-خېمىيە گۇرۇھى كۇچا تارىم دەريا شۆبە شىركىتى، شۈجۇ كانچىلىق گۇرۇھى، كەيلۇەن گۇرۇھى، ئاقسۇ خۇاجىن خىمىيەۋى ئوغۇت زاۋۇتى چەكلىك مەسئۇلىيەت شىركىتى قاتارلىق 60كە يېقىن مەملىكەت ئىچى-سىرتىغا داڭلىق بولغان كارخانا شىركەتلەر كۇچانىڭ سانائەت ئىقتىسادىنى كۈچلۈك ئىلگىرى سۈردى. بۇلتۇر 30-دېكابىرغىچە ئورۇنلانغان سانائەت ئومۇمىي مەھسۇلاتى قىممىتى 20مىليارد122مىليون 591مىڭ يۈەنگە ، سانائەت ئاشۇرۇلما قىممىتى 6مىليارد360مىليون 575مىڭ يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن ئايرىم-ئايرىم ھالدا %5 ۋە %3 ئاشتى . تۆتىنچى، يەرلىك مالىيە كىرىمى ماس قەدەمدە ئاشتى كۇچا ناھىيەسى بۇلتۇردىن بۇيان ئاكتىپ مالىيە باشقۇرۇش سىياسىتىنى زور كۈچ بىلەن يولغا قويۇپ، باج مەنبەلىرىنى ئېچىشنى ئۈزلۈكسىز كۈچەيتكەنلىكتىن، ناھىيەنىڭ يەرلىك مالىيە كىرىمى2مىليارد 385مىليون 270مىڭ يۈەنگە، بۇنىڭ ئىچىدە يىغىۋېلىنغان يەرلىك باج كىرىمى 1مىليارد 53مىليون 830مىڭ يۈەنگە ، دۆلەتلىك باج كىرىم 853 مىليون 50 مىڭ يۈەنگە يېتىپ، ئالدىنقى يىلنىڭ ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن ئايرىم-ئايرىم ھالدا %6 ،%4 %0 ئاشتى . بەشىنچى شەھەر، يېزا ئاھاللىرىنىڭ كىرىمى ئۈزلۈكسىز ئاشتى دۆلەتنىڭ يېزىلارغا قاراتقان تۈرلۈك ئېتىبار بېرىش ، تولۇقلىما بېرىش سىياسىتىنىڭ تۈرتكىسى ۋە ئالاھىدە باغۋەنچىلىك ، چارۋىچىلىق، ئەسلىھەلىك يېزا ئىگىلىك ۋە 2-، 3-كەسىپتىن ئېرىشكەن كىرىمىنىڭ ئۈزلۈكسىز ئېشىشىغا ئەگىشىپ، شەھەر-يېزا ئاھالىلىرىنىڭ يىللىق ئوتتۇرىچە ساپ كىرىمىمۇ 2014-يىلدىكىدىن 2184يۈەن ۋە 469 ئېشىپ %10 ۋە%4 ئاشتى.
287
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى يوپۇغا ناھىيەسىدە تېز ئۈنۈم بېرىدىغان تۈرلەر ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشنى ئىلگىرى سۈردى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئىمىنجان تۇرسۇن خەۋىرى: يوپۇغا ناھىيەسى بۇلتۇر تەكشى، تېز ئۈنۈم بېرىدىغان تۈرلەر سىياسىتىنى ئەمەلىيلەشتۈرۈشنى چىڭ تۇتۇپ، توقۇمىچىلىق، كىيىم-كېچەك ۋە يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرى ساھەسىدىكى ئوتتۇرا، كىچىك، مىكرو كارخانىلارنىڭ ئىگىلىكىنى جانلاندۇرۇپ، ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇش ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇشغا ئىلھام بېرىپ، 2900 دىن ئارتۇق كىشىنىڭ يۇرت ئاتلىماي ئىشقا ئورۇنلىشىشىغا تۈرتكە بولدى. يوپۇغا ناھىيەسى بۇلتۇر مەركەز ۋە شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىنىڭ توقۇمىچىلىق، كىيىم- كېچەك كەسپىنى راۋاجلاندۇرۇپ، ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇشقا تۈرتكە بولۇش، تېز ئۈنۈم بېرىدىغان تۈرلەرنى قوللاش جەھەتتىكى ئېتىبار بىرىش سىياسەتلىرىنىڭ ئۈزلۈكسىز جانلىنىش پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ، 22 مىليون 390 مىڭ يۈەن تېز ئۈنۈم بېرىدىغان تۈر مەبلىغىنى قولغا كەلتۈرۈپ، توقۇمىچىلىق، كىيىم-كېچەك ۋە يېزا ئىگىلىك مەھسۇلاتلىرى ساھەسىدىكى بىر تۈركۈم ئوتتۇرا، كىچىك، مىكرو كارخانىلارنى بۇ تۈردىن ئۆز ۋاقتىدا بەھرىمەن قىلىپ، كارخانىلانىڭ ئىشلەپچىقىرىش كۆلىمىنى كېڭەيتىش، تېخنىكا ئۆزگەرتىش، مەھسۇلات تۈرلىرىنى كۆپەيتىش ۋە ئەمگەك زىچلىقىنى ئاشۇرۇشىغا كۈچلۈك مەدەت بەردى. يوپۇغا ناھىيەسىدە بۇلتۇردىن بۇيان 1 مىليارد يۈەندىن ئارتۇق مەبلەغ سېلىپ يېڭىدىن قۇرۇلغان شىنجاڭ مىڭكادەن توقۇمىچىلىق كارخانىسى، شىنجاڭ غەربىي دىيار تۆگىسى كىيىم-كېچەك كارخانىسى ، مېڭمىن كىيىم-كېچەك كارخانىسى ۋە يوپۇرغا ئاق كەپتەر گىلەمچىلىك كارخانىسى قاتارلىق كارخانىلارمۇ دەسلەپكى قەدەمدە 1500 دىن ئارتۇق كىشىنى ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ، يوپۇغا ناھىيەسىنىڭ تېخىمۇ كۆپ كىشىلەرنى ئۆز جايىدا، يېقىن ئەتراپتا ئىشقا ئورۇنلاشتۇرۇپ، يەرلىكنىڭ خەلق ئىگىلىكى تەرەققىياتى ۋە ئىجتىمائىي مۇقىملىقىنى ئىلگىرى سۈرۈشىگە كەڭ سەھنە ھازىرلاپ بەردى.
288
شىنجاڭ شىنجاڭ خەلق ئاۋىياتسىيەسىنىڭ پۈتۈن يىللىق يولۇچى توشۇش مىقدارى 25 مىليون 360 مىڭ ئادەم قېتىم غا يەتتى ئىگىلىنىشچە، ئۈرۈمچى خەلقئارا ئايرودۇرۇمىنىڭ يولۇچى توشۇش مىقدارى 18 مىليون 510 مىڭ ئادەم قېتىم غا يېتىپ، ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن %13 ئاشقان، ئۇنىڭ ئىچىدە 15 تارماق ئايرودۇرۇمنىڭ يولۇچى توشۇش مىقدارى 6 مىليون 850 مىڭ ئادەم قېتىم دىن ئېشىپ، ئوخشاش مەزگىلدىكىدىن %22 ئاشقان، ئۇنىڭ ئىچىدە قەشقەر ئايرودۇرۇمىنىڭ يولۇچى توشۇش مىقدارى 1 مىليون 730 مىڭ ئادەم قېتىم غا، كورلا ئايرودۇرۇمىنىڭ يولۇچى توشۇش مىقدارى 1 مىليون 170 مىڭ ئادەم قېتىم غا، ئاقسۇ ئايرودۇرۇمىنىڭ يىللىق يولۇچى توشۇش مىقدارى 1 مىليون ئادەم قېتىم غا يېتىپ، پۈتۈن مەملىكەتنىڭ مىليون دەرىجىلىك ئوتتۇرا تىپتىكى ئايرودۇرۇم دەرىجىسىگە يەتكەن.
289
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى پارتىيە قۇرۇلۇشى ئومۇميۈزلۈك كۈچەيتىلدى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام قادىر خەۋىرى: ئىلى ئوبلاستىدا ئۈچتە تەلەپچان، ئۈچتە راستچىل بولۇش مەخسۇس تېما تەربىيەسى پۇختا چوڭقۇر قانات يايدۇرۇلغاندىن بۇيان، ھەر دەرىجىلىك رەھبىرىي كادىرلارنى پارتىيەۋىلىك بويىچە تەربىيەلەش كۈچەيتىلىپ، ئىستىل سىجىل ياخشىلاندى. پارتىيە قۇرۇلۇشىنى كۈچەيتىشتە ئالدى بىلەن شىنجاڭچە ياخشى كادىر پائالىيىتى چوڭقۇر قانات يايدۇرۇلۇپ، خىزمەتلەردە ئىجابىي كۈچ زورايتىلدى. كادىرلار، ئىختىساسلىقلار خىزمىتىگە ئەھمىيەت بېرىلىپ، ئادەم تاللاش ۋە ئىشلىتىش يۆنىلىشى ئايدىڭلاشتۇرۇلۇپ، توغرا كەيپىيات يارىتىلدى. ئەل رايىنى بىلىش، ئەلگە نەپ يەتكۈزۈش، ئەلنى مايىل قىلىش پائالىيىتىدىكى 208 نەپەر مۇنەۋۋەر كادىر تاللاپ ئۆستۈرۈلدى. ئاساسىي قاتلامدىكى 1886 نەپەر مەمۇرىنىڭ ۋەزىپىسى ئۆستۈرۈلدى. 416 نەپەر ئىختىساس ئىگىسى كىرگۈزۈلدى. ئىككىدە قەتئىي تەۋرەنمەسلىك گەۋدىلەندۈرۈلۈپ، 2- تۈركۈمدىكى ئەل رايىنى بىلىش، ئەلگە نەپ يەتكۈزۈش، ئەلنى مايىل قىلىش پائالىيىتى يۇقىرى ئۆلچەمدە ئىلگىرى سۈرۈلدى، ئۈچتە ياخشى پارتىيە ياچېيكىسى بەرپا قىلىش قۇرۇلۇشىنى قانات يايدۇرۇش، يەتتە قەدەملىك كېڭىشىش تەك ئاممىۋى خىزمەت ئۇسۇلىنى كېڭەيتىشتە يېڭىلىق يارىتىلىپ، ئاجىز، چېچىلاڭغۇ ئاساسىي قاتلام پارتىيە تەشكىلاتىدىن 64 نىڭ قالپىقى ئېلىپ تاشلىنىپ، ئاساسىي قاتلام پارتىيە تەشكىلاتىنىڭ ئۇيۇشچانلىقى، جەڭگىۋارلىقى كۈچەيتىلدى. پارتىيە ئىستىلى، پاكلىق قۇرۇلۇشىدىكى ئىككى مەسئۇلىيەت قاتتىق ئەمەلىيلەشتۈرۈلۈپ، ئىنتىزام تەكشۈرۈش تۈزۈلمە ئىسلاھاتى چوڭقۇرلاشتۇرۇلۇپ، جازالاش، ئالدىنى ئېلىش سىستېما قۇرۇلۇشى ئىلگىرى سۈرۈلدى، 2015-يىلى پارتىيە ئىستىلىغا چېتىشلىق 401 پارچە دېلو تۇرغۇزۇلۇپ، 391 پارچە دېلو بېجىرىلىپ، 445 نەپەر پارتىيەلىك كادىر، بۇنىڭ ئىچىدە ھاكىم، باشقارما دەرىجىلىك كادىر 30 نەپەر بىر تەرەپ قىلىندى.
290
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى پەيزاۋات ناھىيەسىدىكى مېيىپلار دۆلەتنىڭ تولۇقلىما ياردەم پۇلىغا ئېرىشتى ئىختىيارىي مۇخبىرلىرىمىز مەخەت ھامۇللا، مېھرىگۈل ئابدۇكېرىم خەۋىرى:پەيزاۋات ناھىيەلىك مېيىپلار بىرلەشمىسى 2010-يىلدىن باشلاپ پارتىيەنىڭ مېيىپلارغا ئېتىبار بېرىش سىياسەتلىرىنى ياخشى ئىزچىللاشتۇرۇپ، مېيىپلارنى يۆلەپ نامراتلىقتىن قۇتۇلدۇرۇش ئۈچۈن، دۆلەتنىڭ ھەرخىل تولۇقلىما ياردەم تۈرلىرىگە پائال ئىلتىماس سۇنۇپ، دۆلەتنىڭ بىر تۈركۈم تولۇقلىما ياردەم پۇلىنى قولغا كەلتۈردى. بۇ يىل 3-يانۋاردىن 7-يانۋارغىچە بۇ ناھىيەدىكى 1033 نەپەر مېيىپ دۆلەتنىڭ 1 مىليون 50 مىڭ 740 يۈەن مېيىپلارنى نامراتلىقتىن قۇتۇلدۇرۇش تولۇقلىما ياردەم پۇلى، دورا تولۇقلىما ياردەم پۇللىرىنى تاپشۇرۇپ ئالدى.
291
مەملىكەت جۇڭگو سوت مەھكىمىسى مۇزېيىنىڭ يېڭى مۇزېيى ئېچىلدى خەلقئارا لىنىيەسى خەۋىرى: مەملىكىتىمىزنىڭ سوت مەھكىمىلىرى تارىخىدىكى مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى ۋە قەدىمىي كىتابلار ساقلانغان جۇڭگو سوت مەھكىمىسى مۇزېيى 2016-يىلى 6-يانۋەر رەسمىي ئېچىلدى. جۇڭگو سوت مەھكىمىسى مۇزېيىنىڭ يېڭى مۇزېيى بېيجىڭ شەھىرى شەرقىي شەھەر رايونى جېڭيى يولى 4-نومۇرغا جايلاشقان بولۇپ، بۇ يەر ئىلگىرى سابىق ياپونىيە يوكوخاما بانكىسىنىڭ بېيجىڭدىكى شۆبە بانكىسىنىڭ ئورنى ئىكەن. مۇزېيدا ھازىر ساقلانغان قەدىمىي كىتابلاردىن 2488 ى بولۇپ، تەخمىنەن 2000 ى كۆرگەزمە قىلىنغان، بۇ كىتابلار جۇڭگونىڭ قەدىمكى قانۇنشۇناسلىق ئىلمىنىڭ تازا گۈللەنگەن مەزگىللىرىدىكى ئەڭ يۇقىرى سەۋىيەگە ۋەكىللىك قىلىدىغان تاڭ سۇلالىسى قانۇنلىرى ھەققىدە ئومۇمىي بايان ، مىڭ سۇلالىسى مەمۇرىي قانۇن-تۈزۈملىرى كودېكىسى ، چىڭ سۇلالىسى مەمۇرىي قانۇن-تۈزۈملىرى كودېكىسى ، شۇنداقلا جۇڭگونىڭ قەدىمكى قانۇن دوختۇرلۇق ئىلمى نەتىجىلىرىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان ناھەقچىلىقنى يۇيۇش خاتىرىسى قاتارلىق قىممەتلىك قەدىمىي كىتابلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدىكەن. بۇنىڭدىن باشقا، كۆرگەزمە زالىغا يەنە جوۋ يۇڭكاڭ، بو شىلەي دېلوسىغا ئالاقىدار ھۆكۈمنامىلەر ۋە ياندىن ئاڭلىغۇچىلارنىڭ ئىسپاتلىرى قاتارلىقلار تىزىپ قويۇلغان بولۇپ، ئېكسكۇرسىيەچىلەر بەس-بەستە كېلىپ كۆرگەن. ئىسپاتلىرى قاتارلىقلار تىزىپ قويۇلغان بولۇپ، ئېكسكۇرسىيەچىلەر بەس-بەستە كېلىپ كۆرگەن.
292
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى ئىلى ئوبلاستىدا خەلق تۇرمۇشى ياخشىلاندى ئىختىيارىي مۇخبىرىمىز ئابدۇسالام قادىر خەۋىرى: ئىلى ئوبلاستى 2015-يىلىدا خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشى يىلى پائالىيىتىنى پۇختا قانات يايدۇرۇپ، 26 خىلدىكى 98 تۈرلۈك خەلق تۇرمۇشى قۇرۇلۇشىنىڭ ھەممىسى نەقلەشتۈردى. 29 مىڭ ئائىلىگە ئەمىن تاپقۇزۇپ خەلقنى بېيىتىش تۇرالغۇسى سېلىپ بەردى. 28 مىڭ يۈرۈش كاپالەتلىك تۇرالغۇ ۋە كەپىلىك رايونلاردىكى خەتەرلىك ئۆيلەر ئۆزگەرتىپ ياخشىلاندى. شەھەر- بازارلاردا 49 مىڭ 600 ئادەم ئىشقا ئورۇنلىشىپ، سىرتقا چىقىرىلغان يېزا ئېشىنچا ئەمگەكچى قېتىم سانى بويىچە 525 مىڭ ئادەمگە يېتىپ، 3 مىليارد 500 مىليون يۈەن كىرىم يارىتىلدى. نامراتلارنى يۆلەش ئېچىش، خەلقنى بېيىتىشتىكى قوش 100 قۇرۇلۇشىنىڭ ئۈنۈم يارىتىپ، كەنتلەر بويىچە ئىلگىرى سۈرۈش تۈرىدىن توققۇزى تاماملىنىپ، 23 مىڭ دېھقان چارۋىچى نامراتلىقتىن قۇتۇلدۇردى. 95 مىڭ ئادەمنىڭ بىخەتەر ئىچىملىك سۇ مەسىلىسى ھەل قىلىندى، توك يەتكۈزۈلۈش ھەممە كەنتنى قاپلىدى. 1100 كىلومېتىر يېزا تاشيولى ياسالدى. 27- ئىيۇن دىكى يامغۇر ئاپەتتىن كېيىنكى قايتا قۇرۇش خىزمىتى ئومۇميۈزلۈك تاماملىنىپ، ئاپەتكە ئۇچرىغان ئاممىنىڭ تۇرمۇشى كاپالەتكە ئىگە بولدى. پەن-تېخنىكا نەتىجىلىرىدە يېڭىلىق يارىتىلىپ، خەلقنىڭ بەخت كۆرسەتكۈچى ئاشتى.
293
خەلقئارا كورېيە ئاۋاز كۈچەيتكۈچ ئۈسكۈنىلىرىنى قايتا قوزغاتتى خەلقئارا لىنىيەسى مەخسۇس خەۋىرى: كورېيە كۈندىلىك ئىقتىساد نىڭ 8-يانۋار خەۋەر قىلىشىچە، كورېيە 8-يانۋار ئومۇميۈزلۈك ھالدا چاۋشيەن-كورېيە ھەربىي ئىشلار چېگرىسى ئەتراپىدىكى ئاۋاز كۈچەيتكۈچ ئۈسكۈنىلىرىنى قايتىدىن قوزغاتقان ھەمدە چاۋشيەنگە قارىتىلغان ئاگاھلاندۇرۇش دەرىجىسىنى ئەڭ يۇقىرى دەرىجىگە كۆتۈرگەن. كورېيە: ئەگەر چاۋشيەن بۇ ئاۋاز كۈچەيتكۈچلەرگە زەربە بەرسە، بىز 3 4 ھەسسە ئوت كۈچى بىلەن قايتۇرما زەربە بېرىمىز، دېگەن. كورېيە ھەربىي تەرەپتىن بىر زاتنىڭ بىلدۈرۈشىچە، قايتىدىن قوزغىتىلغان ئاۋاز كۈچەيتكۈچ ئۈسكۈنىلىرى چاۋشيەننىڭ يادرو سىنىقىغا ئاگاھلاندۇرۇش بېرىش ئۇسۇلىنىڭ بىرى بولۇپ، ئاساسلىقى چاۋشيەن بىلەن پىسخولوگىيە ئۇرۇشى قىلىپ، چاۋشيەن تەرەپ ئارمىيەسىنىڭ جەڭگىۋار روھىنى تارمار قىلىشقا ئىشىلتىلىدىكەن. بۇنىڭدىن باشقا كورېيە تەرەپ يەنە ئالتە دانە ئەڭ يېڭى كۆچمە ئاۋاز كۈچەيتكۈچنى ئىشلەتكەن، بۇ خىل يېڭى تىپتىكى ئاۋاز كۈچەيتكۈچنىڭ تارقىلىش ئارىلىقى بۇرۇنقى ئاۋاز كۈچەيتكۈچلەردىن 10 كىلومېتىر ئەتراپىدا يىراق ئىكەن. ھازىرغا قەدەر، چاۋشيەن تەرەپ كورېيە تەرەپنىڭ بۇ ھەرىكىتىگە ئوبزورمۇ يازمىغان ياكى ئالاھىدە تەدبىرمۇ قوللانمىغان.
294
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدە باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى قەغەز قىيما ئىجادىيىتى ئارقىلىق قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى قارشى ئالدى 7-يانۋار ئۈرۈمچى شەھەرلىك 121-باشلانغۇچ مەكتەپ ئوقۇغۇچىلىرى 30 پارچە قەغەز قىيما ئەسىرى ئىجاد قىلىپ، مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنى قارشى ئالدى. ئىگىلىنىشىچە، بۇ مەكتەپ گۈزەل-سەنئەت ۋە تەنتەربىيە گۇرۇپپىسىدىكى ئوقۇتقۇچىلارنى تەشكىللەپ، ئوقۇغۇچىلارنىڭ قىزىقىشىنى ئاساس قىلغان 2-دەرسخانا تەسىس قىلىپ، ئوقۇغۇچىلارغا قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى تۈرلىرىنى تونۇشتۇرغان. ئۈرۈمچى شەھەرلىك 121-باشلانغۇچ مەكتەپنىڭ مۇدىرى لى لېي مۇنداق دېدى: شىنجاڭنىڭ قار-مۇز بايلىقى مول، لېكىن مەكتەپلەردە قىشلىق تەنھەرىكەت پائالىيەتلىرى يەككە ھالدا ئۇزۇنغا يۈگۈرۈش پائالىيىتى بىلەنلا چەكلەنگەن، بۇ قېتىملىق مۇسابىقە پۇرسىتىدىن پايدىلىنىپ، بىزمۇ مەكتەپتە بالىلارغا ماس كېلىدىغان قار-مۇز تۈرلىرىنى قوشىمىز، مەسىلەن، كىچىك مۇز مەيدانى ياساپ، بالىلارغا مۇز چەينەكتىن ئىبارەت قىزىقارلىق، ئاسان مەشغۇلات قىلغىلى بولىدىغان تۈرنى ئۆگەتسەك بولىدۇ .
295
ۋىلايەت ئوبلاست خەۋەرلىرى بورتالا ئوبلاستىدا بازارلارنىڭ ھاياتى كۈچى كۆرۈنەرلىك ئاشتى ئىختىيارىي مۇخبىرلىرىمىز ئۇچقۇن نۇراخۇن، مېھراي قادىر خەۋىرى:بۇلتۇر بورتالا ئوبلاستىدا يېڭىدىن كۆپەيگەن كارخانا 763 كە، رويخەتكە ئېلىنغان كاپىتال 4 مىليارد 480 مىليون يۈەنگە يېتىپ، ئايرىم-ئايرىم ھالدا %14 ۋە %66 ئاشتى. يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان كەسىپلەر ئۈزلۈكسىز بارلىققا كېلىپ، ماشىنا مۇلازىمەتچىلىكى، بىناكارلىق ماتېرىياللىرى مەيدانى، ئوبوروت ئورنى، كۆڭۈل ئېچىش مەيدانى قاتارلىق شەھەردىكى بىر تۈركۈم ئۇنىۋېرسال گەۋدىلەر ئارقا-ئارقىدىن ئىشقا كىرىشتى. بىر يىلدا ساياھەت كىرىمى 1 مىليارد 500 مىليون يۈەنگە يېتىپ، %36 ئاشتى. 3-كەسپنىڭ تېزلىكتە تەرەققىي قىلىشى بىلەن ساياھەت ۋە سودا قىلىدىغانلار مەركەزلىشىپ، پۈتۈن جەمئيەتتە ئىستېمال بۇيۇملىرىنىڭ پارچە سېتىلىش ئومۇمىي سوممىسى 3 مىليارد 900 مىليون يۈەنگە يېتىپ، %13 ئېشىپ، بازارلارنىڭ ھاياتى كۈچى كۆرۈنەرلىك ئاشتى.
296
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچىدە ئاپتوموبىل توختىتىش ھەققىنىڭ يېڭى ئۆلچىمى يولغا قويۇلغىلى بىر ھەپتە بولدى شىنجاڭ تورى خەۋىرى: 7-يانۋارغا قەدەر ئۈرۈمچىدىكى ئاھالىلەر ئولتۇراق رايونى خوجىلىق مۇلازىمىتى ۋە ئاپتوموبىل توختىتىش مۇلازىمىتى ھەققى ئۆلچىمىگە مۇناسىۋەتلىك مەسىلىلەر توغرىسىدىكى ئۇقتۇرۇش ئۈرۈمچىدە ئەمەلىيلەشكىلى بىر ھەپتە بولدى. مۇخبىرنىڭ ئىگىلىشىچە، نۆۋەتتە بىر قىسىم خوجىلىق شىركەتلىرى، ئۆي ئىگىلىرىنىڭ بىر قاتار مەزمۇن ۋە ئىنچىكە ھالقىلارغا نىسبەتەن چۈشەنچىسى چوڭقۇر بولمىغان. مەسىلەن، 2015-يىلنىڭ ئوتتۇرىدا ئالدىن بىر يىللىق ئاپتوموبىل توختىتىش ھەققىنى تاپشۇرغان ئاپتوموبىل ئىگىلىرى يېڭى ھەق ئېلىش ئۆلچىمىدىكى ئىمتىيازلاردىن بەھرىمەن بولالماسلىقتىن ئەنسىرىگەن، يەنە بىر قىسىم ئاپتوموبىل ئىگىلىرى يېڭى ھەق ئېلىش ئۆلچىمى ئاپتوموبىل توختىتىشتىكى قىيىنچىلىقىنى تېخىمۇ تەسلەشتۈرۈۋېتىدۇ، دېيىشكەن. مۇخبىرنىڭ ئىگىلىشىچە، نۆۋەتتە ئۈرۈمچىدىكى ھەر قايسى خوجىلىق شىركەتلىرى 64 يۈەن، 80 يۈەن، 300 يۈەن بويىچە ئۈچ خىل ھەق ئېلىش ئۆلچىمنى قوللايدىغانلىقىنى ۋە ئىجىرا قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن. يەر ئاستى ئاپتوموبىل ئورنىغا ھەر ئايدا 15 يۈەن خوجىلىق مۇلازىمەت ھەققى تاپشۇرۇشقا قارىتا بىر قىسىم خوجىلىق شىركەتلىرى ئالاقىدار تارماقلاردىن تېخىمۇ تەپسىلىي چۈشەنچە بېرىشنى ئۈمىد قىلغان. ئىگىلىنشىچە، گۇاڭخۇي خوجىلىق شىركىتىدىن باشقا، ئۈرۈمچىدىكى ھەر قايسى خوجىلىق شىركەتلىرى يېقىندا ئارقا-ئارقىدىن ئاپتوموبىل توختىتىش ھەققىنى چۈشۈرگەن. خۇايۇەن خوجىلىق شىركىتى، قۇياش نۇرى.خىڭچاڭ خوجىلىق شىركىتى قاتارلىق نۇرغۇن چوڭ تىپتىكى خوجىلىق شىركەتلىرى بىر تۇتاش ئۆزلىرى باشقۇرۇۋاتقان ئاھالىلەر ئولتۇراق رايونىغا ئۇقتۇرۇش تارقىتىپ، ھۆكۈمەت ئېلان قىلغان يېڭى ئۆلچەمدىكى ئاپتوموبىل توختىتىش ھەققى تۈزۈمىنى ئىجىرا قىلىشنى تەلەپ قىلغان.
297
شىنجاڭ كورلا، قەشقەردە يېنىك رېلىسلىق تۆمۈر يول قۇرۇلۇشى ئېلىپ بېرىش پىلانلاندى ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ ئىقتىسادىي خىزمەت يىغىنىدا، ئاپتونوم رايونلۇق تەرەققىيات - ئىسلاھات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى جاڭ چۈنلىننىڭ مۇخبىرغا ئېيتىشىچە، نۆۋەتتە ئۇلار كورلا ۋە قەشقەردىن ئىبارەت ئىكككى شەھەردە يېنىك رېلىسلىق تۆمۈر يول قۇرۇلۇشى ئېلىپ بېرىش پىلانىنى تەتقىق قىلماقتا ئىكەن. جاڭ چۈنلىن مۇنداق دىدى: يېنىك رېلىسلىق تۆمۈر يول قۇرۇلۇشتىكى مەقسەت بولسا كەلگۈسىدە بۇ ئىككى شەھەرنى ئولتۇراقلىشىش، ساياھەت قىلىشقا ماس كېلىدىغان قىلىپ راۋاجلاندۇرۇش. ئىگىلىنىشىچە، يەككە يۆنىلىشلىك ئەڭ چوڭ بېسىق سائەت يولۇچىلار ئېقىمىنىڭ چوڭ كىچىكلىكىگە قاراپ شەھەر رېلىسلىق قاتناش مترو ۋە يېنىك رېلىسلىق تۆمۈر يول دەپ ئىككى خىلغا ئايرىلىدىكەن.
298
شىنجاڭ 150 نەپەر پىدائىي مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسى ئۈچۈن مۇلازىمەت قىلىدۇ 2015-يىل 1-دېكابىر ئۈرۈمچى كەسپىي ئۇنىۋېرسىتېتىدىن كەلگەن پىدائىيلار مەملىكەتلىك 13-نۆۋەتلىك قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە 50 كۈن قالغاندا پىدائىيلار بايراق تاپشۇرۇۋېلىش مۇراسىمىغا قاتناشتى. بۇ مەكتەپتىن 150 پىدائىي قىشلىق تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىدە مۇلازىمەت قىلىدۇ.
299
شىنجاڭ خوتەن-چاقىلىق تۆمۈر يولىنى ياساش پىلانلاندى ئىلگىرى خوتەندىن ئىچكى رايونلارغا بېرىشتا ئۈرۈمچىنى ئايلىنىپ مېڭىشقا توغرا كېلەتتى. بۇندىن كېيىن، خوتەن-چاقىلىق تۆمۈر يول بۆلىكىنىڭ قۇرۇلۇش باشلىشىغا ئەگىشىپ، بۇ خىل ھالەتكە خاتىمە بېرىلىدۇ. ئاپتونوم رايونلۇق پارتكومنىڭ ئىقتىسادىي خىزمەت يىغىنىدا، ئاپتونوم رايونلۇق تەرەققىيات-ئىسلاھات كومىتېتىنىڭ مۇدىرى جاڭ چۈنلىن مۇخبىرنىڭ مەخسۇس زىيارىتىنى قوبۇل قىلغاندا مۇنۇلارنى بىلدۈردى: بۇ يىل تىرىشىپ خوتەن-چاقىلىق تۆمۈر يول بۆلىكىنى دۆلەت پىلانىغا كىرگۈزۈپ، 13-بەش يىللىق پىلان نىڭ ئالدىنقى ئۈچ يىلىدا بۇ يول بۆلىكىدە ئىش باشلاش ئۈچۈن ياخشى شارائىت ھازىرلاش لازىم. ئىگىلىنىشىچە، خوتەن-چاقىلىق تۆمۈر يول بۆلىكى قەشقەرـخوتەن تۆمۈر يولى خوتەن ۋوگزالىدىن تۇتاشتۇرۇلۇپ، خوتەن ۋە بايىنغولىن ئوبلاستىدىكى يەتتە ناھىيە ـ شەھەرنى كېسىپ ئۆتۈپ، ھازىر قۇرۇلۇۋاتقان كورلا ـ چاقىلىق ـ گولمۇد تۆمۈر يولى بىلەن تۇتاشتۇرۇلۇپ، تارىم ئەتراپى تۆمۈر يول شەكىللەندۈرىلىدۇ. شۇ ۋاقتتا، خوتەن ئاھالىلىرى شىنجاڭدىن سىرتقا بېرىشتا چاقىلىقتىن ئۆتۈپ، چىڭخەي ئارقىلىق بىۋاستە ئىچكىرى ئۆلكىلەردىكى شەھەرلەرگە بارالايدۇ، شىنجاڭدىن سىرتقا بېرىشتىكى مۇساپە 1000 كېلومىتىر قىسقىرايدۇ. جاڭ چۈنلىننىڭ تونۇشتۇرۇشىچە، بۇ تۆمۈر يول بۆلىكى پۈتۈشى ھامان، جەنۇبىي شىنجاڭ قاتناش-ترانسپورت شارائىتىنى ياخشىلاش ھەمدە غەربىي رايونلارنىڭ سىرتقا ئېچىۋېتىشتىكى مۇھىم يولى بولۇپ، جەنۇبىي شىنجاڭنى بېكىنمە ھالەتتىن ئىشىكنى سىرتقا ئېچىۋېتىشنىڭ ئالدىنقى بازىسىغا ئايلاندۇرىدۇ.
300
ئۈرۈمچى ئۈرۈمچى ئايرودرومىدا سەككىز مىڭغا يېقىن يولۇچى سوغۇق تۇمان سەۋەبىدىن تۇرۇپ قالدى سوغۇق تۇماننىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغانلىقتىن، 6-يانۋار ئۈرۈمچى خەلقئارا ئايرودۇرۇمىغا قونىدىغان ۋە ئۈرۈمچى خەلقئارا ئايرودۇرۇمىدىن ئۇچىدىغان نۆۋەتچى ئايروپىلان ئومۇميۈزلۈك كېچىكىپ، سەككىز مىڭغا يېقىن يولۇچى تۇرۇپ قالدى. مۇخبىرنىڭ 6-يانۋار ئۈرۈمچى خەلقئارا ئايرودۇرۇمى قوماندانلىق مەركىزىدىن ئىگىلىشىچە، 6-يانۋار سائەت سەككىزدىن ئاشقاندا ئايرودۇرۇمدا تۇمان پەيدا بولۇشقا باشلىغان بولۇپ، ئايروپىلان تەكشىلىكتە ئۇچۇشنى ساقلاپ تۇرغان. چۈشتىن كېيىن سائەت 4تە، ئايرودۇرۇم سېرىق رەڭلىك كەڭ كۆلەمدىكى نۆۋەتچى ئايروپىلان كېچىكىش جىددىي ئەھۋالغا تاقابىل تۇرۇش لايىھەسىنى ئاخىرلاشتۇرغان. نۆۋەتتە ئايرودۇرۇمدا ئۇچۇش ئەسلىگە كەلدى. ئايرودۇرۇم سوغۇق تۇماننىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغانلىقتىن، 1ئاۋىئاتسىيە بىناسىدا 500 يولۇچى، 2ئاۋىئاتسىيە بىناسىدا 3200يولۇچى، 3ئاۋىئاتسىيە بىناسىدا 4000 يولۇچى تۇرۇپ قالدى. ئۈرۈمچى خەلقئارا ئايرودۇرۇمى نۆۋەتچى ئايروپىلانلار توغرىسىدىكى ئۇچۇرلارنى دەل ۋاقتىدا ئېكراندا كۆرسىتىش، رادىيودا نۆۋەتچى ئايروپىلان ئۇچۇرىنى تارقىتىش ئارقىلىق يولۇچىلارغا مۇلازىمەت قىلدى. نۆۋەتتە، ھاۋا ياخشىلىنىپ، ئايرودۇرۇمدا ئۇچۇش ئەسلىگە كەلدى، يولۇچىلارمۇ ئايرودۇرۇم خادىملىرىنىڭ ئورۇنلاشتۇرۇشى بىلەن تەرتىپلىك ھالدا ئايروپىلانغا چىقتى.