text
stringlengths
1
364k
category
stringclasses
4 values
labels
int64
1
4
Tam banyo için 200300lt, oturma banyosu için 2030 lt hazırlanır.
stem
4
Kullanım amacı ve etkisitemelde ıslak pansumanlar gibidir1,6.
stem
4
İçine etkin madde konursa tümyüzeye yayılmasını sağlar Psoralen, antiseptikler vb.
stem
4
Bu da günde enfazla 23 kez 2030 dakika uygulanır.
stem
4
Uzun süre uygulanırsamaserasyona, sık sık tekrarlanırsa aşırı kuruma ve irritasyona nedenolur1,5,6.
stem
4
Kolloidal yulaf, un kepeği veya nişasta eklenmesi ferahlatıcı,antipruritik etki yapar3.
stem
4
Potasyum permanganat antiseptik etkisinin yanısıra çok iyi bir kurutucu etki de yapar.
stem
4
Alkolik Solüsyonlar: Çözücüsü alkol olan solüsyonlardır.
stem
4
Alkolde, sudan daha iyi çözünen maddeleriçin kullanılır6.
stem
4
Özellikle antiseptikler alkolde iyi çözünürler ve bu alkolünkendi antiseptik etkisiyle de desteklenir1,3,6.
stem
4
Sürüldükleri yerde hızlabuharlaşıp, etkin maddeyi ince bir film tabakası halinde deriyebırakırlar1,4,6.
stem
4
Buharlaşma etkisiyle ani serinletici ve kaşıntı giderici etkiyapar1,3,6.
stem
4
Sık kullanılırsa aşırı kurumaya yol açarak deride irritasyonaneden olabilir.
stem
4
Aşırı kuruma kaşıntı ve deskuamasyon gelişir.
stem
4
Biz buolumsuz özelliği akne ve yüzeyel mantar hastalıklarında tedaviye destekolarak kullanırız.
stem
4
Ağrı, sızlama ve doku harabiyeti yapacağı için açık yarayüzeylerinde kullanılmaz1.
stem
4
Tentür veya likör adı verilen preparatlar da alkolik solüsyondur fakathazırlama şekilleri özeldir.
stem
4
Paint=Boya adıyla anılan ürünler de yinealkolik solüsyondur1,4.
stem
4
Sulu veya alkollü solüsyonlar püskürtmeyle sprey şeklinde dekullanılabilir, özellikle doğrudan sürmenin zor olduğu durumlardauygundur.
stem
4
Deri yüzeyine ince damlacıklar halinde püskürtülür, hızlabuharlaşır ve etkin maddeyi bırakır, özellikle antimikotik, antibakteriyel,antiparaziter ilaçların taşıyıcısı olarak kullanılır3,6.
stem
4
Türk derm2012; 46: 17580Ertuğrul H. Aydemir Yerel tedavi : Taşıyıcılar, yapı ve işlevleri 177KOLLOİDLER: Yarı sıvı ilaçlarla yarı katılar arasında olan koyu kıvamlısıvılar şeklindedirler.
stem
4
Taşıyıcı bazdaki partikül büyüklükleri 1500milimikron gibidir1.
stem
4
Bu tür parça büyüklüğü ve kıvamın sağlanması içingeleneksel olarak jelatin, zamklar, alüminyum hidroksit, nişasta,kollodyon gibi maddeler kullanılmaktadır.
stem
4
Fakat günümüzde sentetik ürünler daha çok kullanılmaktadır.
stem
4
Bu gruptan çokkullanılan taşıyıcı tipleri jeller ve cilalardır.
stem
4
Jeller: Saydam, yarı katıya yakın görünüşte, deriyle temasta hemensıvılaşan ve çözücüsü büyük çoğunlukla su olan taşıyıcı ürünlerdir15.
stem
4
Suyun yanı sıra çözücü olarak alkol, aseton, propilen glikol dekullanılabilir.
stem
4
Jelleri makromolüler polimerler içerisinde sınırlanmış,taşınan likidler içeren bileşikler olarak da tanımlayabiliriz6.
stem
4
Kalınlaştırıcıolarak agar, jelatin, pektin gibi eski tip veya metil selüloz,karboksipolimetilen, kalınlaştırılmış propilen glikol, polietilen glikol gibiyeni organik polimerler kullanılır3,5,6.
stem
4
Yağsız ve saydam oldukları içinkozmetik kabul edilebilirlikleri çok yüksektir16.
stem
4
Kıllı bölgelerde kolaykullanım avantajına sahiptir26.
stem
4
Uygulaması, yıkaması kolaydır.
stem
4
Su bazlıolup buharlaştığı için serinletici etkisi vardır, fakat terle uzaklaşabilir ve sıkuygulanması irritasyon yapabilir.
stem
4
Bu irritasyonu da olumlu yöndedeğerlendirebilmek için akne, rozase, mantar hastalıklarında kullanımısıktır.
stem
4
Kompleks yapılar olduğu için bunların içinebaşka maddeler katılamaz ve bunlar başka maddelerle karıştırılamaz6.
stem
4
Cilalar: Kolloid yapan maddelerin alkol, kloroform ve eter içerisindeeritilmesiyle oluşan, çok koyu kıvamlı, akışkanlığı az ve havayla temastakuruyan bir taşıyıcıdır16.
stem
4
Sürüldüğü yerde çözücüsü hızla uçar ve hızlakuru bir film tabakası oluşur1,3,4,5.
stem
4
Bu uygulama, küçük kesik, sıyrık gibialanları korumak için kullanılabilir2,3.
stem
4
Daha sık olarak ise yüksekkonsantrasyonda güçlü asitler gibi irritan veya toksik maddelerin yalnızcasürüldüğü yerde kalmasını sağlamak, çevreye yayılmasını önlemek içinkullanılır 15.
stem
4
SÜSPANSİYONLAR: Süspansiyonlar, sulu pudra, sulu pat, çalkalamalosyon adlarıyla da anılır15.1100 mikronmetre arasıparça büyüklüğü olan1 katı maddelerin yani pudraların su veya alkol içerisinde dağılmış halleridir1,3,5.
stem
4
Bazı kitaplarda2süspansiyonlar erimeyen etken maddelerin, çalkalama losyonlar dapudraların kullanıldığı şekiller olarak ayrım yapılmışsa da pratikgeçerliliği yoktur.
stem
4
Ürün deriye sürüldüğünde sıvı kısmı uçar ve uçarkenkısa süreli bir serinleme yapar, sonra da yapışıp kalan pudralarınbuharlaşma yüzeyini arttırtması devreye girer.
stem
4
Temel işlevleri serinletici,antipruritik ve kurutucu etki yapmaktır1,2,3,5,6.
stem
4
En çok böcek ısırıkları,ürtikerin akut dönemleri gibi hızlı ve kısa süreli kaşıntı giderici etkiistendiğinde kullanılır, ayrıca herpes zoster, miliyarya, püstüler akne,intertrigo gibi az sulantılı, veziküllü veya yüzeyel püstüllü tablolardakurutucu olarak kullanılabilir1,3,5,6.
stem
4
Çok sulantılı , cerahatli, erozyonlulezyonlarda ise buharlaşmayı sağlayamadığı için çamurumsu bir tabakayapar ve infeksiyona yatkın bir zemin hazırlar1.
stem
4
Kuru derililerde sıkkullanılırsa irritasyona ve tablonun kötüleşmesine yol açar1,3.
stem
4
Katı faz olarak en çok talk, çinko oksit kullanılır1,5.
stem
4
Katı kısmın oranı sıvıkısmın 30’u kadar olduğunda sıvı görünümlü, kolay sürülen bir preparatelde edillir.
stem
4
Katı kısım dibe çökeceği için homojen hale getirmekamacıyla, kullanmadan önce iyice çalkalanmaları gerekir.
stem
4
Homojen halegelen pudranın birden dibe çökmesini önlemek amacıyla da sıvı kısmıniçerisine kıvamı arttırıcı maddeler konur ki1,3,5,6, en çok kullanılanlardanbir tanesi gliserindir ve gliserinin miktarı sıvı fazın yarısınıoluşturmalıdır1.
stem
4
Bundan başka sorbitol, arap zamkı, pektin, nişasta,metil selüloz, karboksi metilselüloz da kullanılabilir1,2.
stem
4
Karışıma istenilenamaca göre etkin maddeler de eklenebilir.
stem
4
Kaşıntı için mentol,antihistaminikler, akne için antiseptikler, kükürt, katran, keratolitiklervb.1,3,5,6.
stem
4
SIVI YAĞLAR VE LİNİMENTLER: Sıvı yağların çoğu bitkisel, az bir kısmıda hayvansal ve mineral yağdır1,3,5,6.
stem
4
Genellikle yağ asitleri vetrigliseritleri içerirler1,3.
stem
4
Bitkisel yağlardan araşis yağı, zeytin yağı, hintyağı, susam yağı, pamuk yağı, badem yağı, soya yağı, fıstık yağı, akşamçuha çiçeği yağı, boragge yağı sayılabilir.
stem
4
Bunlardan akşam çuha çiçeğiyağı ve boragge yağının atopik dermatit ve kuru derideki epidermal lipidanormalliklerini düzeltmeye yardımcı olabilecekleri düşünülmektedir6.
stem
4
Hayvansal yağ olarak balık yağı mineral yağlar olarak da sıvı parafin vepolietilen glikol gibi düşük molekül ağırlıklı makrogoller olabilir1,3,6.
stem
4
Sıvı yağlar hafif nemlendirici amaçla sürülerek veya banyo yağlarışeklinde küvete konarak kullanılabilir.
stem
4
Skuam ve krutları yumuşatmak içinde kullanılır.
stem
4
Bu amaçla özellikle kıllı alanlar ve saçlı deride yeğlenen biruygulamadır1,3,5.
stem
4
Ayrıca ilaç artıklarını, özellikle süspansiyon, patartıklarını temizlemek için de kullanılır.
stem
4
Tek sakıncaları seboreik yapılıkimselerde sık kullanımla komedojenik olabilmeleridir6.
stem
4
Sıvı yağlar, ayrıca taşıyıcı olarak karışımlara da girerler.
stem
4
Azalmışkullanımına karşın en iyi bilineni “Linimentlerdir”.
stem
4
Linimentler sıvıyağların içerisine konmuş, çözünmeyen maddelerle oluşur ki bunlar dahaçok pudralardır1,2,3,6.
stem
4
Bunlar yağ eklenmiş süspansiyonlar olarak dabilinir6.
stem
4
Özellikle saçlı deri psöriyasisi ve benzeri tablolarda salisilik asit,katran vb ile karıştırılarak skuamları temizlemek için kullanılır1,6.
stem
4
Yinevaktiyle çok kullanılan şekillerinden biri zeytinyağı ve sönmüş kireçkarışımı olan “Liniment oleo calcaire” olup yine kalın ve yapışık krutlarıkaldırmakta kullanılır1.
stem
4
Yağlı solüsyonlar seyrek olarak yağda eriyenmaddeleri taşıyıcısı olarak özellikle kıllı alanlarda, sulu solüsyonlara göredaha uzun etki sağlamak için kullanılabilir1.
stem
4
Sıvı taşıyıcıların son grubu sıvı emülsiyonlardır, bu konuya geçmedenönce emülsiyon kavramını anlamak gerekir:EMÜLSİYONLAR: Biri yağ, biri su olan iki karışmaz sıvıdan birinin diğeriiçinde 0,1100 mikron büyüklüğünde küçük damlalar halinde süspanseolduğu taşıyıcı sistemlerdir16.
stem
4
Fazlardan biri dış, diğeri ise iç faz olarak adlandırılır ve emülsiyon dış fazın niteliklerini taşır veeğer karıştırılmak gerekirse dış faza uygun bir ürün veya taşıyıcıylakarıştırılır1,3.
stem
4
Taşıyıcı olarak emülsiyon düşüncesinin temel mantığı sudaeriyen bir maddeyi yağlı bir fazda, yağda eriyeni de sulu bir fazdaverebilme olanağını bulabilmektir.
stem
4
Ayrıca iç faz tarafından taşınan etkenmaddenin daha yavaş salınımıyla etkinin süresi uzatılabilir.
stem
4
İç fazınpartikül büyüklüğü azaldıkça taşıma kapasitesi ve emülsiyonun stabilitesiartar, büyüklük arttıkça da azalır13.
stem
4
Emülsiyonlar su/yağ veya yağ/suşeklinde olabilir fakat yağlılık hissi vermediğinden en çok yağ/su şeklikullanılır1,36.
stem
4
Yağ/su emülsiyonlarda küf ve bakteri üremesi tehlikesiolduğu için sorbik asit, parahidroksibenzoik asit, krezol, propilen glikolgibi antiseptikler kullanılır1,3.
stem
4
Emülsiyon sistemi hem sıvı emülsiyonlarda, hem de krem ve pomatlarda kullanılır.
stem
4
Emülsiyonyapımında en zor şey, emülsiyonun stabilizasyonunu sağlamaktır.
stem
4
İkimadde arasındaki yüksek yüzey gerilimi stabilizasyonu bozarak fazayrılmasına zorlar.
stem
4
Parçacıklar küçüldüğü oranda yüzey gerilimi azalır,fakat iki fazı bir arada tutabilmek için emülsifiye edici veya emülgatördenen bir üçüncü faza kesinlikle gereksinim vardır16.
stem
4
Bunlar büyükmoleküllü maddelerdir ve elektriksel yüklerinden dolayı bir uçlarıhidrofilik, diğeri ise lipofiliktir, böylece iki maddeye de tutunarak onları birarada tutmaya yarar36.
stem
4
178Ertuğrul H. Aydemir Yerel tedavi : Taşıyıcılar, yapı ve işlevleri Türk derm2012; 46: 17580vardır, bu değer 36 arasındaysa lipofilik çekicilik ön plandadır ve su/yağtipi emülsiyona yatkındır, 618 ise tersi söz konusudur.
stem
4
Son zamanlardayeni teknolojilerle emülgatör kullanmadan yapılan emülsiyonlar dagörülmeye başalmıştır.
stem
4
İçlerine konan prezervatif, parfüm vb tüm katkılaremülsiyon stabilizasyonunu bozabilir3.
stem
4
Surfaktanlar da hidrofilik velipofilik uçları olan yapılar olup, yüzey gerilimi azaltmaya yarar veemülsifiye edicilerle birlikte veya birbirlerinin yerlerine de kullanılabilir3,5.
stem
4
Emülsiyon oluşumuna çok yardım eden bu ajanlar, elektrikselözelliklerine göre anyonik, katyonik ve noniyonik olarak ayrılır vekullanımları da buna göre değişebilir1,3,5.
stem
4
Anyonik Olanlar: Y/S tiplerde kullanılır1,3,5.
stem
4
Sürfaktanlar: Sabunlar: Bunlar ancak pH 10’un üzerinde kullanılırlar , bunedenle çok kullanışlı değildirler.
stem
4
Sodyum Loril Sülfat : Sabunlardan daha stabil ve kullanışlıdır.
stem
4
Günümüzde daha çok sodyum loril eter sülfat kullanılmaktadır ki budaha az irritandır2,5.
stem
4
Daha stabil emülsiyonlar için bunlar, daha zayıf emülgatör olanstearil ve setil alkol gibi ürünlerle kombine edilir5.
stem
4
Emülsifiyanlar: Y/S tipleri için uygundur.
stem
4
Trietanolamin stearat ve stearik asit gibi.
stem
4
Katyonikler: Zayıf etkilidirler ve ancak kombine kullanılabilirler.
stem
4
Ancak pH46 arasında emülsiyon formunda kalır ve anyoniklerle geçinemezler.
stem
4
Bugruptan katerner amonyum bileşikleri sayılabilir5.
stem
4
Noniyonikler: En çok kullanılan bu gruptur15.
stem
4
Bunlardan da en çoktürevleri olan polisorbatlar kullanılır.
stem
4
Bunlar pHsorbitolün değişikliklerinden ve yüksek elektrolit konsantrasyonlarından çok azetkilenirler.
stem
4