it
stringlengths
2
914
pl
stringlengths
1
915
E se , ma solo se , investiamo nelle giuste tecnologie ecologiche — così da evitare pericolosi cambiamenti climatici , e l' energia può rimanere relativamente economica — allora arriveranno fino a qui .
I jeżeli , ale tylko jeżeli , I jeżeli , ale tylko jeżeli , zainwestujemy w odpowiednią zieloną technologię , by uniknąć poważnej zmiany klimatu i żeby energia mogła zostać stosunkowo tania , wówczas oni przemieszczą się aż tu .
E cominceranno a comprare macchine elettriche .
Zaczną kupować samochody elektryczne . Zaczną kupować samochody elektryczne .
Questo è ciò che troveremo lì .
To znajdujemy tutaj .
Mentre per quanto riguarda i due miliardi più poveri ?
A co z najbiedniejszymi 2 miliardami ?
Che dire dei due miliardi più poveri qui ?
Z najbiedniejszymi 2 miliardami tutaj ?
Andranno avanti ?
Czy ruszą naprzód ?
Beh , qui la popolazione conta perché lì abbiamo già due o tre bambini per donna , la pianificazione familiare è largamente usata , e la crescita della popolazione finirà .
Tutaj wkracza populacja , tu wypada po dwoje , troje dzieci na kobietę , stosuje się planowanie rodziny , i wzrost populacji zmierza ku końcowi .
Qui , la popolazione sta crescendo .
Tutaj , populacja wzrasta .
Quindi questi due miliardi , nei prossimi decenni , cresceranno fino ai tre miliardi . E poi cresceranno fino ai quattro miliardi .
Te 2 miliardy w następnych dekadach rozrosna się do 3 miliardów . Potem wzrosną do 4 miliardów . Potem wzrosną do 4 miliardów .
Non c' è niente tranne una guerra nucleare del tipo che non abbiamo mai visto che può fermare questo avvenimento .
Nic , oprócz wojny nuklearnej na niespotykaną skalę , tego nie powstrzyma .
Perché è già cominciato .
To już trwa .
Ma se , e solo se , escono dalla povertà , vengono istruiti , ottengono una minore mortalità infantile , se potranno comprare una bicicletta e un cellulare e arrivare qua , la crescita della popolazione si fermerà nel 2050 .
Ale jeżeli , i tylko jeżeli , wydostaną się z biedy , zdobędą wykształcenie , ograniczą umieralność dzieci , będą mogli kupić rower i telefon komórkowy i zjawią się tutaj , wówczas wzrost populacji zatrzyma się w tam w 2050 .
Non possiamo avere persone a questo livello a cercare cibo e scarpe , perché otterremmo una continua crescita della popolazione .
Nie możemy mieć ludzi na poziomie szukania jedzenia i butów , bo oznacza to wzrost populacji .
Lasciate che vi mostri perché mandando indietro ai vecchi tempi la tecnologia digitale .
Pozwólcie , że pokażę dlaczego powracając do starodawnej technologii cyfrowej .
Qui ho sullo schermo le mie bolle dei paesi .
Tu na ekranie są moje bańki-kraje .
Ogni bolla è un paese . La dimensione è la popolazione .
Każda bańka to kraj . Rozmiar odpowiada populacji .
Il colore mostra il continente .
Kolor pokazuje kontynent .
Il giallo qui sono le Americhe ; blu scuro è Africa ; marrone è Europa ; verde è il medio oriente ; e questo blu chiaro è l' Asia meridionale
Żółty oznacza Ameryki ; granatowy Afrykę ; brązowy Europę ; zielony to Bliski Wschód ; a niebieski to południowa Azja .
Questa è l' India e questa è la Cina . La dimensione è la popolazione .
To są Indie , a to Chiny . Rozmiar to populacja .
Ecco i bambini per donna , due bambini , quattro bambini , sei bambini , otto bambini — grandi famiglie , piccole famiglie .
Tutaj mam liczbę dzieci na kobietę , dwoje , czworo , sześcioro , ośmioro , duże rodziny , małe rodziny .
L' hanno è il 1960 .
To jest rok 1960 .
E qui sotto , la mortalità infantile , la percentuale dei bambini che sopravvivono all' infanzia fino a cominciare la scuola . 60 per cento , 70 per cento , 80 per cento , 90 , e quasi 100 per cento , com ’ è adesso nelle nazioni più ricche e più in salute .
Poniżej , przeżywalność dzieci , procent dzieci dożywających aż do wieku szkolnego . 60 % , 70 % , 80 % , 90 % i prawie 100 % , jak mamy dzisiaj w najzamożniejszych i najzdrowszych państwach .
Guardate , questo è il mondo di cui la mia insegnante parlava nel 1960 . Un miliardo l' occidente qui , bassa mortalità infantile , piccole famiglie. e il resto , l' arcobaleno dei paesi in via di sviluppo , con famiglie molto grandi e alta mortalità infantile .
To jest świat , o którym mówiła mi nauczycielka w 1960 . Jeden miliard zachodniego świata tutaj , wysoka przeżywalność dzieci , małe rodziny . A tu cała reszta , tęcza rozwijających się państw , z bardzo dużymi rodzinami i niską przeżywalnością dzieci .
Cosa è successo ? Avvio il mondo . Eccoci .
Co się stało ? Świat na start . Zaczynamy .
Riuscite a vedere , come gli anni passano , la sopravvivenza infantile aumenta ?
Przeżywalność dzieci wzrasta .
Ottengono sapone , igiene , istruzione , vaccini , penicillina . E con la programmazione familiare la dimensione delle famiglie diminuisce .
Dostają mydło , higienę , edukację , szczepionki , penicylinę . Potem planowanie rodziny . Rodziny się zmniejszają .
Arrivano al 90 per cento della sopravvivenza infantile , quindi le famiglie diminuiscono . E la maggior parte delle nazioni arabe , nel Medio Oriente sta scendendo qui sotto .
Przy 90 % przeżywalności , rodziny się zmniejszają . Większość krajów arabskich na Bliskim Wschodzie opada tutaj .
Guardate , il Bangladesh raggiunge l' India .
Bangladesz dogania Indie .
L' intero mondo in via di sviluppo raggiunge il mondo occidentale con bassa mortalità infantile e famiglie poco numerose . Ma abbiamo ancora il miliardo dei più poveri .
Wszystkie wschodzące gospodarki dołączają do Zachodu z dobrą przeżywalnością dzieci i małymi rodzinami . Ale wciąż mamy najbiedniejszy miliard .
Potete vedere il miliardo più povero ? queste scatole che avevo qui ?
Widzicie ten najbiedniejszy miliard , te pudełka , które miałem tutaj ?
Sono ancora qui sopra .
One wciąż tutaj są .
E hanno ancora una probabilità di sopravvivenza infantile solo del 70 - 80 per cento , significa che se ti nascono sei bambini , ci saranno almeno quattro che sopravvivono fino alla prossima generazione .
Przeżywalność ich dzieci to jednak 70 % - 80 % , czyli , że na 6 urodzeń co najmniej 4 dzieci przetrwa do następnego pokolenia .
E la popolazione raddoppierà in una generazione .
Populacja podwoi się w ciągu jednego pokolenia .
Quindi l' unica strada per far davvero fermare la crescita demografica è di continuare a migliorare le probabilità di sopravvivenza dei bambini fino al 90 per cento .
Jedynym sposobem na zatrzymanie wzrostu światowej populacji jest doprowadzenie przeżywalności dzieci do 90 % .
Ecco perché gli investimenti della Gates Foundation , dell' UNICEF e delle organizzazioni umanitarie , insieme ai governi nazionali nei paesi più poveri , sono così giusti . Perché ci stanno davvero aiutando a raggiungere una popolazione del mondo sostenibile .
Dlatego inwestycje Fundacji Gatesa , UNICEF ' u i organizacji charytatywnych wraz z rządami najbiedniejszych krajów są tak dobre . Oni rzeczywiście pomagają nam ustabilizować wielkość światowej populacji .
Possiamo fermarci a nove miliardi se facciamo la cosa giusta .
Mamy szansę zatrzymać się na 9 miliardach .
La sopravvivenza infantile è il nuovo sogno .
Przeżywalność dzieci to nowe marzenie .
È solo la sopravvivenza infantile che fermerà la crescita della popolazione .
Jedynie przeżywalność dzieci pozwoli zatrzymać wzrost populacji .
Accadrà ?
Czy to się stanie ?
Beh , non sono un ottimista , e neanche un pessimista .
Nie jestem optymistą , ale też nie jestem pesymistą .
Sono , piuttosto , un " possibilista " . È una nuova categoria dove mettiamo le emozioni da parte , e semplicemente lavoriamo analiticamente con il mondo .
Jestem bardzo poważnym " możliwistą " . To nowa kategoria , w której odsuwamy na bok emocje i pracujemy analitycznie ze światem .
Può essere fatto .
To się da zrobić .
Possiamo avere un mondo molto più giusto .
Możemy mieć znacznie sprawiedliwszy świat .
Con tecnologia verde e con investimenti per alleviare la povertà una governance globale , il mondo può diventare così .
Z zieloną technologią , z inwestycjami zmniejszającymi ubóstwo i z globalnym zarządzaniem , świat może się taki stać .
Guardate la posizione del vecchio occidente .
Spójrzcie na pozycję starego Zachodu .
Ricordate quando questa scatola blu era tutta sola , governando il mondo , vivendo la sua vita .
Kiedyś to niebieskie pudełko było całkiem samotne , przewodziło światu , żyło własnym życiem .
Questo non succederà .
To się nie wydarzy .
Il ruolo del vecchio occidente nel nuovo mondo è di diventare il fondamento del nuovo mondo — niente di più , niente di meno .
Rola starego Zachodu w nowym świecie polega na zostaniu podwaliną nowoczesnego świata , niczym więcej , niczym mniej .
Ma è un ruolo particolarmente importante .
Ale jest to bardzo ważna rola .
Fatelo bene e abituatevici .
Zróbcie to dobrze i przywyknijcie .
John Hockenberry : E ' molto bello essere qui con te , Tom .
John Hockenberry : Tom , miło tutaj być .
E vorrei iniziare con una domanda che ha continuato ad assillarmi sin da quando ho incontrato le tue opere .
Chciałbym zacząć od pytania , które dręczy mnie od kiedy po raz pierwszy poznałem Twoje prace .
Nei tuoi lavori c' è semre questa qualità ibrida di forza naturale in una sorta di interazione con forza creativa .
Twoja praca zawsze charakteryzuje się hybrydową jakością pewnego rodzaju wzajemnej zależności sił natury z siłą twórczą .
Sono le due mai in equilibrio nel modo in cui tu vedi il tuo lavoro ?
Czy kiedykolwiek są one w równowadze w sposób , jaki postrzegasz swoją pracę ?
Tom Shannon : Il soggetto di cui sono alla ricerca è di solito quello di rispondere ad una domanda .
Tom Shannon : To , czego szukam to odpowiedź na pytanie .
E mi posi la domanda di come potesse apparire il cono che connette il Sole e la Terra se si potessero connettere le due sfere .
W mojej głowie pojawiło się pytanie : jak wygląda stożek łączący Słońce z Ziemią jeśli można byłoby połączyć te ciała niebieskie ?
E , in proporzione , di quale fosse a dimensione della sfera e la lunghezza , l' assottigliamento in direzione della Terra .
W odpowiedniej proporcji jaki byłby rozmiar kuli i długość oraz czy zwężenie byłoby w kierunku Ziemi ?
E così mi misi a lavorarci e feci quella scultura che ottenni da bronzo solido .
Zabrałem się do tego i stworzyłem tę rzeźbę z odlanego brązu .
E ne feci una che era lunga circa 35 piedi .
Zrobiłem też taką na ponad 10,5 metra .
L' estremità del sole era di circa quattro pollici in diametro , che si assottigliava poi lungo 1 metro fino a circa un millimetro all' estremità della Terra .
Koniec przy Słońcu miał średnicę na około 10 cm i zwężał się na długości ponad 10,5 metra do milimetra na końcówce przy Ziemi .
Era molto interessante per me vedere che aspetto avesse guradandola come dal di fuori in un contesto più grande , come se fossi un' astronauta ed osservare queste due cose come un unico oggetto , poichè sono così intimamente legate . L' una è senza significato se privata dell' altra .
Dla mnie to było bardzo ekscytujące widzieć , jak to wygląda jeśli wyszłoby się z tym w szerszy kontekst , jakby się było kosmonautą i widziało te dwa obiekty jako jeden , ponieważ są one tak silnie złączone . Jeden nic nie znaczy bez drugiego .
JH : Provi una specie di sollievo nel giocare con queste forze ?
JH : Czy istnieje jakaś ulga podczas zabawy tymi siłami ?
E mi chiedo quanto senso di scoperta vi sia nel lavorare con queste forze .
Zastanawiam się też jakie poczucie odkrycia wiąże się podczas zabawy tymi siłami ?
TS : Beh , allo stesso modo , gli oggetti sospesi magneticamente come quello lì d' argento . Quello fu il risultato di centinaia di esperimenti con dei magneti in cui cercavo il modo di sospendere degli oggetti con la minima connessione possibile al suolo .
TS : W przypadku lewitacji magnetycznej przedmiotów jak ten srebrny tutaj . To jest rezultat setek eksperymentów z magnesami , szukania sposobu na unoszenie przedmiotów w powietrzu z jak najmniejszym połączeniem z podłożem .
E sono riuscito ad usare un solo sostegno per supportarla .
Mamy oto jedną więź , która jest podparciem .
JH : E questi qui , sono elettromagneti o magneti statici ?
JH : Czy to elektromagnes , czy są one statyczne ?
TS : Sì , quelli sono magneti permanenti .
TS : To są stałe magnesy .
JH : Già perchè se andasse via la corrente ci sarebbe una gran fracasso .
JH : Bez dostępu prądu były wielki hałas .
TS : Già .
TS . Tak .
Non è un granchè avere arte a corrente .
To nie jest zadowalające , gdy sztuka potrzebuje prądu .
JH : Sono d' accordo .
JH : Zgadzam się .
TS : I lavori con i magneti sono una combinazione di gravità e magnetismo , una specie di miscela di queste forze naturali che influenzano ogni cosa .
TS : Prace magnetyczne to kombinacja grawitacji i magnetyzmu , tak więc ta mieszanka tych otaczających na sił wywierających wpływ na wszystko .
Il sole esercita un tremendo campo di forza che si estende ben al di là dei pianeti . E il campo magnetico della Terra ci protegge dal Sole .
Słońce posiada potężne pole sięgające dalej niż planety . A pole magnetyczne Ziemi chroni nas przed Słońcem .
Ci sono quindi queste gigantesche strutture di forma invisibile che il magnetismo assume nell' universo .
Istnieją wielkie struktury o niewidocznych kształtach i magnetyzm rządzi wszechświatem .
Ma nel caso del pendolo mi permette di mostrare queste forze invisibili che tengono i magneti sospesi .
Wahadło natomiast pozwala mi na pokazanie tych niewidocznych sił , które trzymają magnesy u góry .
Le mie sculture sono di solito molto semplificate .
Moje rzeźby zazwyczaj są bardzo uproszczone .
Cerco di ridurle a forme molto semplici .
Staram się dopracowywać je do bardzo prostych form .
Ma i dipinti diventano molto complessi , credo perchè i campi di forza che li supportano ondeggiano e si compenetrano creando patterns di interferenza .
Obrazy stają się bardzo złożone , bo , jak myślę , pola , które je podtrzymują , kłębią się , wzajemnie przenikają , stąd te wzory interferencji .
JH : E sono non-deterministici
JH : One nie determinują .
voglio dire , non sai necessariamente dove sei diretto quando inizi anche se le forze si possono calcolare .
Na początku nie wiadomo dokąd powiodą , mimo , że siły te można obliczyć .
Quindi l' evoluzione di questo ... mi sembra di capire che questo non sia il tuo primo pendolo .
Tak więc ewolucja tego , mniemam , że nie jest to Twoje pierwsze wahadło .
TS : No ( JH : No . ) TS : Feci il primo alla fine degli anni 70 , dove avevo un semplice cono con un rubinetto alla base .
TS : Nie . ( JH : Nie . ) TS : Pierwsze powstało pod koniec lat 70 ' . To był prosty stożek z czopem na jego spodzie .
Lo facevo circolare in un' orbita e conteneva un solo colore e quando raggiungeva il centro , il colore finiva sempre così dovevo avvicinarmi , non avevo alcun modo di controllare il rubinetto a distanza .
Wprowadziłem wahadło w orbitę , było jednego koloru , a gdy dostało się do środka , zabrakło farby , musiałem biec tutaj , nie miałem kontroli nad czopem na odległość .
Il che mi rese immediatamente chiaro che mi serviva un telecomando .
W ten sposób dowiedziałem się , że potrzebuję pilota do zdalnego sterowania .
Cominciai poi a immaginare di avere sei colori .
Wtedy zacząłem śnić o sześciu kolorach .
In certo modo lo considero come il DNA ... questi colori , rosso , blu , giallo , i colori primari , e poi bianco e nero .
Reprezentujących DNA - kolory - czerwony , niebieski , żółty , - główne kolory , dalej biały , czarny .
Se li metti insieme in diverse combinazioni ... in un certo senso come quando si stampa , come si stampa una rivista a colori ... e li si sottopone a certe forze , come farli orbitare o facendoli tracciare avanti e indietro o usarli per disegnare , queste cose stupefacenti han cominciato ad emergere .
Gdy zbierze się je razem w różnych kombinacjach , jak podczas druku , jak drukowane są pisma kolorowe i podda się je pewnym siłom , wprowadzania na orbitę lub przesuwania do przodu i do tyłu , lub ciągnięcia , te zdumiewające rzeczy zaczęły się pojawiać .
JH : Pare che siamo pronti a fare una prova .
JH : Wydaje się , że zabieramy się za grubą zwierzynę .
TS : Sì , mettiamo giù un paio di tele .
TS : Tak , połóżmy z kilka płócien .
Chiedo ad un paio dei miei ragazzi di disporre le tele qui
Poproszę moich synów , by ustawili płótna tutaj .
diciamo così ... allora questi sono jack , Nick e Louie .
Otóż ... to są Jack , Nick i Louie .
JH : Grazie ragazzi .
JH : . Dziękuję Wam .
TS : Ecco qui le ... JH : Bene , mi tolgo di mezzo .
TS : Oto są ... JH : Dobrze , usuwam się .
TS : Ora provo a far girare questo in un' orbita e vedere se riesco a colorare la punta delle scarpe di ciascuno in prima fila .
TS . Wprowadzę to na orbitę , zobaczymy , czy uda się pomalować buty osób z przodu .
( Risate ) JH : Wow . Questo è ...
( Śmiech ) JH : To jest ...
Ooh . Bello .
fajne .
TS : Qualcosa del genere .
Coś w tym rodzaju ,
questa è solo una dimostrazione ed è più divertente . Ma inevitabilmente , tutto ciò può essere utilizzato .
to jest prezentacja , rodzaj zabawy . Lecz nieuchronnie wszystko to może być wykorzystane .
Posso recuperare questo dipinto , semplicemente continuando a creare strati su strati .
Mogę odzyskać ten obraz , nie przestawać i nakładać warstwa po warstwie .
E lo tengo fuori per un paio di settimane . E lo contemplo , e poi ci faccio un' altra sessione portandolo ad un altro livello , in cui tutto questo diventa il sottofondo , la sua profondità .
Przez kilka tygodni ono się kręci . Kontempluję je , robię kolejną sesję i przenoszę na inny poziom , gdzie to wszystko staje się tłem , głębią .