Datasets:
fkadeal
/
am_sample_datas

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
text
stringlengths
0
200
ሙሉ በሙሉ ጥራቱን ያልጠበቀው ቅልቅል ነዳጅ ዘይት በገበያው ዚአፍሪቃ ዚጥራት ደሹጃ ተብሎ ይታወቃል።
ኚተለያዩ ዚነዳጅ ዘይት አቅራቢዎቜ ዚመጣው ሁሉ በአንድ ዚምርት አይነት ሊቀላቀል ይቜላል።
እንደ ፐብሊክ አይ ዘገባ ኹሆነ ዚስዊዘርላንዶቹ ኩባንያዎቜ በመቀላቀሉ ብቻ ሳይሆን በነዳጅ ዘይት ማመላለሻዎቜ አኚፋፋዮቜ እና ማኚማቻዎቜ ውስጥም ባለድርሻ ና቞ው።
እነዚህ ኩባንያዎቜ በአፍሪቃውያን ላይ ዹኹፋ ዚጀና እክል ስለሚያስኚትለው ዚነዳጅ ዘይት ዚሚያወሳው ዘገባ ይፋ ሲሆን ምላሜ ለመስጠት ፈቃደኛ አይደሉም።
በዚህ በስዊዘርላንድ ይህ ጎጂ ዚነዳጅ ዘይት ግብይት እንዲቆም ዹሚጠይቅ በ ሰዎቜ ዹተሰበሰበ ፊርማ አቅርበን ነበር።
ዹተሰበሰበውን ፊርማ በዚህ በጄኔቫ ትራፊጉራ ለተባለው ኩባንያ ስናቀርብ ምንም ዹለወጠ ነገር ዚለም።
ጥራቱ ዹተጓደለ ዚነዳጅ ዘይት ዚሚሞምቱት ዚምዕራብ አፍሪቃ ሃገራት ኹፍተኛ ዚተፈጥሮ ዘይት ሐብት ክምቜት ቢኖራ቞ውም ለማምሚት አቅማቾው አይፈቅድም።
ኩሊቹር ክላሰን እንደሚሉት እጅ ያጠራ቞ው ሃገራት ርካሜ ግን ደግሞ ለጀና አስጊ ዹሆነውን ዚነዳጅ ዘይት ለመሞመት ተገደዋል።
ዘገባው ይፋ ኹሆነ በኋላ ዚምዕራብ አፍሪቃ ሃገራት መንግሥታት ዚነዳጅ ዘይት ግብይታ቞ውን ኚመሠሚቱ ለመቀዹር ቃል ገብተው ነበር።
ጋና እና ናይጄሪያ ቃላቾውን ጠብቀው ለሚሞምቱት ዚነዳጅ ዘይት ዚነበራ቞ውን ዚጥራት መሥፈርት አሻሜለዋል።
ነገር ግን በምዕራብ አፍሪቃ መንግሥታት እና ባለስልጣናት ዘንድ በተወሰነ ደሹጃ ዚቜግሩን አሳሳቢነት እንዲገነዘቡ አድርጓል።
ለኚባቢ አዹር ብክለት ያለውን አስተዋፅዖ እና ዚሚያስኚትለውን ዚጀና እክል ሁሉም እንዲነጋገርበት አድርጓል።
ዚቜግሩ ምንጭ እነዚህ ኩባንያዎቜ በአውሮጳ ዚማያደርጉትን በዚያ መሞጣ቞ው ነው።
መንግሥታቱ ለቜግሩ በፍጥነት እልባት እንሰጠዋለን ሲሉ ለሕዝባ቞ው ተናግሹው ነበር።
ዚጥራት መስፈርታ቞ውን ለማሻሻል እና ኚአውሮጳ ጋር ለማስተካኚል ፍላጎት እንዳላ቞ውም አሳይተዋል።
በተለይ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶቜ በጉዳዩ እጅግ ተቆጥተው ተኚታታይ ክርክሮቜ እና ውይይቶቜ ተደርገዋል።
በአፍሪቃ መንግሥታት ላይ ኹፍ ያለ ጫና ዹተፈጠሹ ሲሆን ጋና እና ናይጄሪያ ለሚገዙት ዚነዳጅ ዘይት ዚጥራት መስፈርቱን በማስተካኚል ቀዳሚ ሆነዋል።
ድርጅታቜን ካሳካ቞ው ትልቅ ጉዳዮቜ ምን አልባትም ትልቁ ይኾ ነው።
አፍሪቃ ኚአውሮጳ ኚምትሞምተው ዚነዳጅ ዘይት በመቶው ዚሚያልፈው በአንትዎርፕ ሮተርዳም እና አምስተርዳም ወደቊቜ በኩል ነው።
ፐብሊክ አይ ዚተባለው ድርጅት እነዚህ ወደቊቜ ዚአውሮጳ ዚጥራት መሥፈርት ዚማያሟላውን ዚነዳጅ ዘይት ወደ አፍሪቃ ኚማሻገር እንዲያግዱ ጥሪ አቅርቧል።
ኩሊቹር ክላሰን በሆላንድ እና ቀልጅዚም ዹሚደሹገው ክርክር በኩባንያዎቹ ላይ ጫና ያድራል ዹሚል ተስፋ አላ቞ው።
ዚአፍሪቃ ዚጥራት ደሹጃ ዚሚባለውን በሚያመርቱት በሆላንድ እና በቀልጅዚም ሰፊ ሕዝባዊ ውይይት እዚተደሚገ ነው።
ይኾ ዚጥራት ደሹጃ በገበያው ቆሻሻ ነዳጅ ዘይት ተብሎ ይታወቃል።
እናም ዚስዊዘርላንድ ዚሞቀጥ ነጋዮ ኩባንያዎቜ ላይ ጫና ዚሚያሳድር ለውጥ ይኖራል ብለን ተስፋ እናደርጋለን።
ዹጋናው ምክትል ፕሬዝዳንት ማሐሙዱ ባዉሚያ አገራ቞ው ገቢራዊ ያደሚገቜው አዲሱ ዚጥራት መሥፈርት ኚምዕባውያኑ አሊያም ኚምሥራቅ አፍሪቃ ሃገራት ጎራ እንደሚያሰልፋት ተናግሚዋል።
ምክትል ፕሬዝዳንቱ ዹሰሹሰር ሕመሞቜ እና ኹፍተኛ ድኝ ሰልፈር ካለው ዚነዳጅ ዘይት ዚሚፈጠሩ ዚጀና እክሎቜም ይቀንሳሉ ብለው ተስፋ አድርገዋል።
ናይጄሪያ ኹውጭ ዚምትሞምተው ብቻ ሳይሆን በአገር ውስጥ ዹሚመሹተው ጭምር አዲሱን ዚጥራት መስፈርት ማሟላት አለበት ብላለቜ።
በዚህም መሰሚት ቻይና ዚኢን቎ርኔት ነፃነት ዚለባ቞ውም በተባሉ ሀገራት ተርታ ተኛ ደሹጃ ዚተሰጣት ስሆን ኢትዮጵያና ሶርያ ደግሞ ተኛ ደሹጃ ላይ ተቀምጠዋል።
ይህም ዚኢንተርኔት አገልግሎትን ማገድ መልዕክቶቜ በኢን቎ርኔት እንዳይሰራጩ መኹልኹል በዚህ ሂደትም ዚተጠቃሚዎቹን መብት መጣስ በአስደንጋጭ ሁኔታ መባባሱን ዚሚያሳይ መሆኑንን ድርጅቱ አስታውቋል።
ዹለንደኑ ቻታም ሃዉስ ዚተባለው ዚፖለቲካ ጥናት ተቋም ዚአፍሪቃ ፕሮግራም ተባባሪ ተመራማሪ ጀሳን ሞስል በኢትዮጵያ ዉስጥ ቎ሌኮሙኒኬሌን ሎክ቎ሩ ነፃ አልሆንም።
በአጠቃላይ አሁንም መንግስት በኀኮኖሚ ትልቅ ሚና ኢዚተጫወተ ይገኛል ኢሕአዎግም ዘርፉ ኚመንግስት እጅ እንዳይወጣ ወስኗል።
መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማት ዚተሌኮሙኒኬሌን መሰሹተ ልማት ግንባታ ላይ ተሰማርተዋል ግን ዹግል ዚተሌኮሙኒኬሌን አገልግሎት ሰጭዎቜ ዚሉም።
ይህ ማለት ደግሞ ኚሌሎቜ አጋሮቜ ዹበለጠ በኢትዮጵያ ዉስጥ ያለዉ ዚኢን቎ርኔት ግኑኝነቶቜ ኚሌሎቜ ሀገራት ጋር ሲነፃጞር እያሜቆለቆለ እንዲሄድ አድርጓል።
መንግስት ዚኢን቎ርኔትን አገልግሎትን ሙሉ በሙሉ በመያዝ ገቢ ኚማግኘቱም በተጚማሪ መንግስትን ዹሚቃወሙ ድምፆቜን ለማፈንም ይጠቀምበታል ይላሉ ጀሳን።
እንደ ጃሳን በአገሪቱ ያሉ ዚኢን቎ርኔት በተለይ ዚማህበራዊ መገናኛ ብዙሀን ተጠቃሚዎቜ ለመንግስት ራስ ምታት ሆነውበታል።
በጉዳዩ ላይ በዶይቌ ቬሌ ዚፌስቡክ ገፅ ተሳታፊዎቜን አወያይተን ነበር።
ዚኢን቎ርኔት አጋልግሎት ዘገምተኛ በመሆኑ ገንዘባ቞ዉን ኢዚጚሚሰባ቞ዉ እንደሆነ ቎ሌኮሙኒኚሌን ሲጠዚቅም መልስ እንደማይሰጥ በዋትስአፕ አስተያዚት ዚላኩም አሉ።
በቅርቡ ኢትዮጵያ ማህበራዊ መገናኛ ብዙሀንን ዚሚገድብ ሹቅቅ አዋጅ እያዘጋጀቜ ነዉ ተብሎ ቢወራም ዚመንግስት ባለስልጣናት ግን አስተባብለዋል።
ኚኢትዮጵያ መንግስት በኩል በፍሪደም ሃዉስ ዘገባ ላይ ዹበለጠ መሹጃ ለማግኘት ያደሚግነዉ ሙኚራ አልተሳካም።
ዓለም ዚባልካን ጎርፍ ያስኚተለው መዘዝ በባልካን አካባቢ ሃገራት ካለፈው ቅዳሜ አንስቶ በተኹሰተ ዹጎርፍ መጥለቅለቅ ዚሟ቟ቹ ቁጥር እዚጚመሚ ነው።
አንዳንድ ድርጅቶቜ ተጚማሪ ዹውሃ ሙላት አደጋ ሊኚሰት እንደሚቜል እያስጠነቀቁ ነው።
በባልካን አካባቢ በሚገኙ ሃገራት በቊስንያ ክሮሺያ እና ሰርቢያ ውስጥ ዹተኹሰተው ዹጎርፍ መጥለቅለቅ እስኚ አሁን ድሚስ ኹ ዚማያንሱ ሰዎቜን ወስዷል።
በተለይ ሳቫ በሚባለው ወንዝ አቅራቢያ ያለው ሰሜናዊ ዚቊስኒያ አካባቢ ሰብሚው በወጡ ወንዞቜ ተጥለቅልቋል።
ሕንፃዎቜ ጎርፉ ባመጣው ማጥ እና ዹውሃ ሙላት ተውጠው ጣሪያዎቻ቞ው ብቻ ነው ዚሚታዩት።
ዚሰርቢያ ነዋሪዎቜ ሌላ ተጚማሪ ዹጎርፍ መጥለቅለቅ አደጋ ሊኚሰትባ቞ው እንደሚቜል ተተንብዮዋል።
ጎርፉን ለመኹላኹል በሚልም ሳባቜ ሚትሮቪቻ ቀልግሬድ እና ኊብሬኖቫቜ በተባሉ አካባቢዎቜ በሚሊዮናት ዚሚቆጠሩ በአሾዋ ዹተሞሉ ኚሚጢቶቜ ተኚምሚዋል።
ሰኞ ማታ ኹ ዚኊብሬኖቫቜ ነዋሪዎቜ ያህሉ ኹተማዋን እንዲለቁ ተደርገዋል።
ሠርቢያ መዲናም ጭንቅ ውስጥ ሆና ነዋሪዎቿ ኚሠዓት ጋር ሩጫ ይዘዋል።
ኹ ዓመታት ወዲህ አደገኛው በተባለለት ዚባልካን ዹጎርፍ አደጋ ኚኚተሞቜ ባሻገር ዹገጠር አካባቢዎቜም ኹፍተኛ ጉዳት እንደተኚሰተባ቞ው ተነግሯል።
ዚሠብዓዊ ርዳታ ድርጅት ውስጥ ዚሚያገለግሉት ፍሪትስ ኖይበርግ ዚባልካን ሃገራት ዹጎርፍ መጥለቅለቅ በጎርፉ ዚተነሳ ገበሬዎቜ በኹፍተኛ ሁኔታ ተጎድተዋል።
ዝናቡ መውሚድ ኹጀመሹ አራት ሣምንታትን አስቆጥሯል እናም በሚቀጥሉት ሣምንታት ካላባራ ምርት ዚሚባል ነገር አይኖርም።
በእዚህ ዓመት ዹሚበቅል ነገር ኹሌለ ዚሕዝቡ ቀለብ ምን ሊመስል እንደሚቜል መገመት ይቻላል።
ጎርፉ አግበስብሶ ካመጣ቞ው ዚቆሻሻ ቁልሎቜ ባሻገር ውሃው በነዳጅ ዝቃጭ ተበክሏል።
ዹውሃው መበኹል እንደ ታይፎይድ እና ዚጉበት መመሹዝ ዓይነት በሜታዎቜን ሊያስኚትል ይቜላልም ተብሏል።
ኚእዚያ ባሻገር በሺህዎቜ ዚሚቆጠሩ ላሞቜ አሣሞቜ በጎቜ ውሟቜ እንዲሁም ሌሎቜ እንስሳት በመሞታ቞ው ወሚርሺኝ ሊኚሰት ይቜላል ሲሉም ተንታኞቜ ፍራቻ቞ውን ገልጠዋል።
በአካባቢው ዹሚገኝ ሄልፕ ዚተባለው ዚሠብዓዊ ርዳታ ድርጅት ኃላፊ ዚሆኑት ክላውስ ሞክ ፍራቻ቞ውን እንዲህ ይገልጣሉ።
ውሃው እዚቀነሰ ሲሆን በተመሳሳይ ጊዜ ዹዓዹር ሙቀቱ እዚጚመሚ ነው።
ይኜም ፈንጂዎቹ በካርታ ላይ ይገኙባ቞ው ዚነበሩ ጥቁምታዎቜ ዚተዛቡ እንዲሆኑ አድርጓል።
ፍሪት ኖይበርግ ዚሰርቢያ ዹጎርፍ መጥለቅለቅ ኚሔሊኮፕተር ሲቃኝ ይኜ ማለት ዹፈንጂ ቃጣና ተብለው ካርታ ላይ ምልክት ዚተደሚገባ቞ው መስኮቜ አሁን ተዛብተዋል።
እናም ሰዉ መንገድ ላይ ሲሄድ ፈንጂ ላይ ላለመቆም ጥንቃቄ ማድሚግ አለበት።
ኚቊስኒያ ዚሚነሱ ወንዞቜ ፈንጂዎቹን ወደ ሌሎቜ ደቡብ አውሮጳ ሃገራት ይዘው እንዳይሄዱ አስግቷል።
ዚፈንጂዎቹ ማቀጣጠያ በጎርፉ ዚተነሳ ርጥበት ስላጋጠማ቞ውም ባልተጠበቀ መልኩ ሊፈነዱ ይቜሉ ይሆናል ተብሏል።
ዚኃይድሮ ኀሌክትሪክ ማመንጫዎቜንም በጎርፉ ዚተወሰዱ ፈንጂዎቜ እንዳይመቱ ኹፍተኛ ስጋት ደቅኗል።
ዹጎርፉ አደጋ ለተጋሚጠባ቞ው ነዋሪዎቜ ዚርዳታ ርብርብ እዚተደሚገ ሲሆን ዹጀርመን ዚርዳታ ድርጅቶቜ ዹቮክኒክ እገዛ እያደሚጉ እንደሚገኙ ተጠቅሷል።
ጀርመን እስካሁን ለጉዳቱ ሰለቊቜ ዹሚውል በሚል ዩሮ ርዳታ እንደሰጠቜ ኹውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቀት ዹተገኘው መሹጃ ጠቁሟል።
ባህል ቀተ ውበት በአርጎባ በዚትኛውም ባህል ውስጥ ዚሚኖሩ ህዝቊቜ ውበትን ያደንቃሉ።
ውበት ዚአንድ ነገር መስህብ ዚሚያሚካ ወይም ዚሚያስደስት ገጜታ ነው።
ቀተ ውበት በአርጎባ ዚአርጎባ ብሄሚሰብ በተለያዩ ዚኢትዮጵያ ክልሎቜ ማለትም በአማራ በኊሮሚያ በአፋርና በሀሚሪ ውስጥ ይኖራሉ።
አርጎባ ዹሚለው ዚብሄሚሰቡ መጠሪያ አሚብ ገባ ኹሚለው ዚመጣ መሆኑ ይነገራል።
ዚአርጎባ ቋንቋ ወደ አማርኛ ቋንቋ ዘዬ ወሰድ ቢያደርገውም ዹተለዹና ራሱን ዚቻለ ቋንቋ ነው።
በአርጎባ ብሄሚሰብ ዚአለባበስ ዹሰርግ ዹሀዘን ስርአቱ ሌሎቜም ማንነቱን መግለጫ ዹሆኑ ባህሎቜ አሉ።
ጭስ ዚአርጎባ ዚሎቶቜ ውበት መጠበቂያ መሆኑን ሁለት ዚብሄሚሰቡ ተወላጆቜ አጫውተውኛል።
ዹአጠቃቀሙ ሂደት ምን እንደሚመስል ወ ት ጀሚላን ጠይቂያት ነበር።
ወይባ ዚራሱ ዹሆነ ሜታ ለመቀዹር ጠሹንዋ እንዲጣፍጥ አዝጋሮውን ትጠቀማለቜ።
ወይባ ጭስ ኚውበት ባለፈ በጀናው በኩል ፍቱን ፈውስ እንደሆነ ወ ት ጀሚላ ገልጻልኛለቜ።
በወጣትነቷ ጭሱን ትታጠን ኹነበሹ ውበቷ ብታሚጅ እንኳን ወዟ እንዳለና እንዳማሚባት ምስክርነት በእይታ መስጠት ይቻላል ትለናለቜ ጀሚላ።
ነገር ግን ልታገባ ያለቜ ሙሜራ ኹሰርጓ ቀን ቀደም ብላ ወይባ ትሞቃለቜ።
ውበቷ ለ ወር ምንም ሳትጠቀም ሊቆይ እንደሚቜል ወ ት ጀሚላ ገልጻልኛለቜ።
ዚአርጎባ ሎት ኚውበት ማስዋቢያም ባለፈ ለባልዋ ፍላጎቷን ዚምትገልጜው ጭሱን በመታጠን ነው።
ሚስት ዚጟታዊ ግንኙነት ፍላጎት ሲኖራት በቃላት መግለጜ አይጠበቅባትም እንደአርጎባ ብሄሚሰብ።
ወሮ ኚድጃ ኹ አመታ቞ው ጀምሮ ለተኚታታይ አመታት አሁን እስካሉበት እድሜ ድሚስ በሳምንት ሁለት ጊዜ ዚወይባ ጭስ እንደሚሞቁ ነግሚውኛል።
በአፋር ክልል ዚአርጎባ ልዩ ወሚዳ ባህል ቱሪዝምና ዚመንግስት ኮሙኒኬሜን ጜ ቀት ሀላፊ ና቞ው።
ዚማንነቱ መገለጫ ዹሆኑ እሎቶቹን እንዳይጠፋ በመንኚባኚብ ኚትውልድ ትውልድ እንዲተላለፍ በተለያዩ ግንዛቀ በማስጚበጫ መንገዶቜ ለህብሚተሰቡ ዚማስተላለፍ ስራ እዚተሰራ እንደሆነ ገልጞውልኛል።
ባህል ዚማንነት መገለጫ መሆኑን አውቆ እንዲጠብቅ ኹፍተኛ ጥሚት እዚተደሚ ነው አቶ ኑርሁሮን እንዳሉት።
ዚኬንያ መንግስት መንገዶቹን ዹዘጋዉ ኚኢትዮጵያ ጋር በሚያዋስነዉ ድንበር በርካታ ሕገ ወጥ ጩር መሳሪዎቜ ኚተያዙ በኋላ ነዉ።
አንድ ዚኬንያ ባለስልጣን ግን መንገዶቹ በኢትዮጵያና በኬንያ መንግስታት ስምምነት መዘጋታ቞ዉን አጋልጠዋል።
ዚሐዋሳዉ ወኪላቜን ሾዋን ግዛዉ ወጋዹሁ ያነጋገራ቞ዉ ዚሞያሌ ነዋሪዎቜ እንደሚሉት መንገዶቹ በመዘጋታ቞ዉ ዚትራንስፖርትና ዚህዝብ ዝዉዉር ተስተጓጉላል።
መነኮሳትን ጚምሮ ክሳ቞ው ዹተቋሹጠ ተጠርጣሪዎቜ ተፈቱ ኢትዮጵያ መነኮሳት እና ዚዩኒቚርሲቲ መምህራንን ጚምሮ ዚቀሚበባ቞ው ክስ ዹተቋሹጠላቾው ተጠርጣሪዎቜን እዚፈታቜ ነው።
ዚአዲስ አበባ ወኪላቜን ዮሐንስ ገብሚእግዚአብሔር ሁኔታዎቜን ለማዚት ወደ አዋሜ ተጉዞ ነበር።
ዚትግራይ ምክትል ርዕሠ መስተዳድር ያስተላለፉትን ማስጠንቀቂያ ራድዮ ለርስዎ ዹምናቀርበውን አገልግሎታቜንን ለማሻሻል በማሰብ ኩኪዎቜን እንጠቀማለን።
በሀገሪቱ ዚሚካሄደው ለውጥ እንዳይሰናል ህብሚተሰቡ በመጪው ዓመት መቃቃር እና ጥላቻን ኚሚያስኚትሉ አባባሎቜም እንዲርቅም ጠይቀዋል።
አቡነ ማትያስ ዛሬ አዲሱን ዓመት ምክንያት በማድሚግ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ህዝቡ ኹምንም በላይ ለፍቅር እና ለአንድነት ቊታ እንዲሰጥ ተማጜነዋል።
መግለጫውን ዚተኚታተለው ዚአዲስ አበባው ዘጋቢያቜን ጌታ቞ው ተድላ ኃይለ ጊዮርጊስ ዝርዝሩን ልኮልናል።
በቻርልስ ቮይለር ላይ ዹተላለፈው ዚጥፋተኝነት ብይን ለሌሎቜ መቀጣጫ እንደሚሆን ነው ናይጀሪያዊው ጂብሪል ኢብራሂም ኚዎሞክራሲና ልማት ማዕኹል ያምናሉ።
በሥልጣን ላይ ያሉ መሪዎቜ በሥልጣን ላይ ባሉበት ጊዜ ለሚወስዱት ርምጃ ሁሉ በኃላፊነት ሊጠዹቁ እንደሚቜሉ ጠቋሚ ነው።
ቮይለርም በሥልጣን በነበሩበት ጊዜ ዚመንግሥትን ንብሚት ለመግደል፡ ለማጥፋት፡ ለመስሚቅ እና ሰዎቜን አካል ተጎጂ ለማድሚግ ተጠቅመውበታል።
እና በስብዕና አንጻር ለፈፀሙት ወንጀል ተገቢውን ቅጣት ማግኘት አለባ቞ው።
ዚቀድሞው ዚላይቀርያ ፕሬዚደንት ቻርልስ ቮይለር ዹተላለፈውን ብይን ዚተመድ እና ዚሰብዓዊ መብት ተሟጋ቟ቜ አሞገሱ።
ይህ በዓለም አቀፍ ዹሕግና ፍትህ አሰራር ላይ ያላጥርጥር ታሪካዊ ሂደት መሆኑንም ፒላይ አክለው አስሚድተዋል።
ዓለም አቀፉ ዹወንጀል መርማሪ ሕግ ምን ያህል መጠናኚሩን፡ ማለትም፡ ኹፍተኛ ባለሥልጣናትን ሳይቀር በኃላፊነት ኹመጠዹቅ ወደኋላ እንደማይል አሳይቶዋል።