transcription stringlengths 1 97 | segmentation stringlengths 1 103 | pos_glosses stringlengths 1 96 | glosses stringlengths 1 141 | translation stringlengths 2 129 |
|---|---|---|---|---|
inatun jili . | in-atun jili | E1S-VI ADV | E1S-mirar allá | Yo viendo por otro lado. |
Petzel kib' kistiyan k'omol kib' kwa'y jwi'laq , | petz-el kib' kirtyaan k'am-ol kib' kwa'y j-wi'l-aq | VI-PP NUM S VT-AGT NUM S E3S-SREL-PL | venir-PP dos persona recibir-AGT dos caballo E3S-SREL-PL | Venían dos personas que traían dos caballos. |
kib' kistiyan . | kib' kirtyaan | NUM S | dos persona | Dos personas. |
I kib' kwa'y petzelk | i kib' kwa'y petz-el-k | CONJ NUM S VI-PP-SC | CONJ dos caballo venir-PP-SC | Y dos caballos venían. |
k'omolch jwi'laq , | k'om-ol-ch j-wi'l-aq | VT-AGT-DIR E3S-SREL-PL | recibir-AGT-DIR E3S-SREL-PL | Lo traian ellos. |
Ree reqa'n kwa'y , | ree r-eqa'n kwa'y | CONJ E3S-S S | CONJ E3S-carga caballo | Carga de caballos. |
kib' maq kwa'y kijab' kuxtar xij ye' taq . | kib' maq kwa'y kijab' kuxtar x-í-j ye' taq | NUM ART S NUM S COM-DIR-E3S VT PL | dos ART caballo cuatro costal COM-DIR-E3S dar PL | Dos eran los caballos, cuatro costales fueron a dejar. |
xinwa'x b'aa ab'aj xinta'ch chi , | x-in-wa'x b'aa ab'aj x-in-ta'-ch chi | COM-E1S-VI SREL S COM-E1S-VT-DIR PREP | COM-E1S-estar SREL piedra COM-E1S-oír-DIR PREP | Estuve sobre la piedra para oír. |
neen jtzijaq , | neen j-tzij-aq | INT E3S-S-PL | INT E3S-palabra-PL | Cual era sus palabras. |
neen neen jtzijaq tijtor taq . | neen neen j-tziij-aq ti-j-tor taq | INT INT E3S-S-PL INC-E3P-VT PL | INT INT E3S-palabra-PL INC-E3P-abrir PL | Cual es sus palabras para abrir. |
Ab'aj neen jtzijaq tijtzapij taq ab'aj , | ab'aj neen j-tziij-aq ti-j-tz'ap-ij taq ab'aj | S INT E3S-S-PL INC-E3S-VT-??? PL S | piedra INT E3S-palabra-PL INC-E3S-cerrar-??? PL piedra | Piedra, cual es la palabra para cerrarla. |
che' kompagr pobr re , | cha' kompagr pobr re | VT S ADJ PRON | dice compadre pobre él/ella | Le dice el compadre pobre. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
cha' re kompayr rik , | cha' re kompayr rik | VT PRON S ADJ | dice él/ella compadre rico | Le dice a su compadre rico. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
tose neench q'iij laal inb'ee iin , | tose neen-ch q'iij laal in-b'ee iin | ADV INT-PART S PART E1S-VI PRON | entonces INT-PART día duda E1S-ir yo | ¿Entonces que día puedo ir yo? |
kompayre chuwaj tink'ise' wanm . | kompayre ch-waaj ti-in-k'is-e' wa-anm | S INC-VT INC-E1S-VI-ENF E1S-S | compadre INC-querer INC-E1S-terminar-ENF E1S-alma | Compadre yo quiero ir a desengañarme. |
I inb'ek kontku tiyesajli kompayre , | i in-b'e-k kon-tku ti-ye-saj-li kompayre | CONJ E1S-VI-SC PART-PART INC-VT-PAS-DEM S | CONJ E1S-ir-SC PART-PART INC-dar-PAS-DEM compadre | Yo me iré y no me daran. |
tche' kompayr rik re kompayr pobr , | t-che' kompayr rik re kompayr pobr | INC-VT S ADJ PRON S ADJ | INC-decir compadre rico él/ella compadre pobre | Le dice el comapdre rico al compadre pobre. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
A saber kompayr aat atiluk wee , tak'ise' awanm | a saber kompayr aat at-l-uk wee t-a-k'is-e' aw-anm | CONJ ADV S PRON E2S-VT-SC COND INC-E2S-VI-ENF E2S-S | CONJ saber compadre tú/usted E2S-ver-SC COND INC-E2S-terminar-ENF E2S-alma | A saber compadre, allí usted si se va ir a desengañar. |
aat ka' atilu re'. | aat ka' at-il-u re' | PRON PART E2S-VT-SC ENF | tú/usted PART E2S-ver-SC ENF | Allí Usted lo ve. |
Per weyin jinon xinb'an , | per we-yin jilon x-in-b'an | ADV E1S-PRON DEM COM-E1S-VT | pero E1S-yo DEM COM-E1S-hacer | Pero asi fue como hice. |
tcha' jkompayr pobr re a'. | t-cha' j-kompayr pobr re a' | INC-VT E3S-S ADJ PRON ENF | INC-dice E3S-comapdre pobre él/ella ENF | Dijo el compadre pobre a él. |
Ji'n aay yoos kompayr | ji'n aay yoos kompayr | AFI VOC VOC S | AFI ay dios compadre | Así es compadre ay dios. |
we jinon li xa'an , | we jilon li x-a-'an | COND DEM DEM COM-E2S-VT | COND DEM DEM COM-E2S-hacer | Si así fue como usted hizo. |
tos xaq li intajkil ak'l kompayre , | tos xaq li in-tajkil ak'l kompayre | ADV PART DEM A1S-S SREL S | entonces PART DEM A1S-mandado SREL compadre | Bueno solo eso es mi madado con usted compadre. |
tcha', | t-cha' | INC-VT | INC-dice | Dijo. |
tinkoj na b'enam | ti-in-koj na b'en-am | INC-PRON-VT PART VI-SV | INC-yo-meter PART caminar-SV | Me ire entonces. |
e kompayre , | e kompayre | CONJ S | CONJ compadre | Esta bien compadre. |
xcha' kompayr pobr re kompayr rik . | x-cha' kompayr pobr re kompayr rik | COM-VT S ADJ PRON S ADJ | COM-decir compadre pobre él/ella compadre rico | Dijo el compadre pobre al compadre rico. |
Xe' man kompayr rik li xelb'ik , | xe' man kompayr rik li x-el-b'ik | VI ART S ADJ DEM COM-VI-DIR | ir ART compadre rico DEM COM-salir-DIR | Se fue el compadre rico, salió |
xek' suwr xtaw chi rchoch . | xek' suwr x-taw chi r-choch | VI ADV COM-VI PREP E3S-S | ir seguro COM-llegar PREP E3S-casa | seguro cuando llegó a su casa. |
Xyole' re re komayr rik . | x-yol-e' re re komayr rik | COM-S-SC PRON PRON S S | COM-plática-SC él/ella él/ella comadre rico | Se lo fue a contar a la comadre rico. |
Baay xe'k' rajne', | baay xe'k' r-aj-ne' | VOC VI E3S-VT-ENF | baya ir E3S-querrer-ENF | Baya se fue talvez. |
la jkab' q'iij o la jrox q'iij xe'k'. | la j-kab' q'iij o la j-r-ox q'iij xe'k' | PREP E3S-NUM S CONJ PREP E3S-E3S-NUM S VI | PREP E3S-segundo día CONJ PREP E3S-E3S-tres día ir | Al segundo día se fue o al tercer día se fue. |
Xij ne' aprobar re , | x-i-j ne' aprobar re | COM-DIR-E3S ENF VT PRON | COM-DIR-E3S ENF aprobar él/ella | Él se hacer la prueba |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
xjte' rka' jaa , ab'aj | x-j-te' rka' jaa ab'aj | COM-E3S-VT PART S S | COM-E3S-encontrar PART casa piedra | Si fue a encontrar la casa de piedra. |
rka' bentan ab'aj , | rka' bentan ab'aj | PART S S | PART venta piedra | La ventana de piedra. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Baay xtaw li rka' ta' ajbiyaj petzelk ta' nad , | baay x-taw li rka' ta' aj-biyaj petz-el-ik ta' nada | VOC COM-VI DEM PART NEG AGT-S VI-PP-SC NEG ADV | baya COM-llegar DEM PART NEG AGT-viaje venir-PP-SC NEG nada | Baya si llegó pues, pero no avían vaijeros pues. |
xnatun jili natun jili mism . | x-natun jili natun jili mism | COM-VI ADV VI ADV ADV | COM-mirar allá mirar allá lo@mismo | Vió por qui, vió por alla. |
Laq'ab' xtaw re | laq'ab' x-taw re | ADV COM-VI PRON | noche COM-llegar él/ella | De noche llegó el. |
tok ya chaq t'ok t'ok maay xtaw li luwar li . | tok ya chaq t'ok t'ok maay x-taw li luwar li | VT VOC PART VT VT ADV COM-VT DEM ADV DEM | entrar ya PART entrar entrar oscuridad COM-llegar DEM lugar DEM | Ya para entrar, ya para entrar la noche llegó. |
Xwa'x na jun rat kla' | x-wa'x na jun rato kla' | COM-VI PART NUM ADV ADV | COM-estar PART uno rato allí | Tuvo que estar un rato allí. |
ta' qelen ta' qlen petzel . | ta' qleen ta' qleen petz-el | NEG S NEG S VI-PP | NEG cosas NEG cosas venir-PP | Pues no venia nada, nada venía. |
Tons loke xen , | tons loke x-en | ADV ADV COM-VT | entonces loque COM-hacer | Entoces lo que hizó. |
b'aneri xkun chij torik abre | b'aneri x-kwin chij tor-ik abre | PART COM-VI PREP VT-SC VT | PART COM-poder PREP abrir-SC abrir | Bueno pue él si pudo abrirlo. |
la puwert chula , | la puwert chula | ART S ADJ | ART puerta chula | La puerta chula. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Xta' toq'ob' xta miyij , | x-ta toq'ob' x-ta miyij | COM-VT S COM-VT ADV | COM-pedi favor COM-pedir clemencia | Piodió favor, pidió clemencia. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Xta kemelal (pinal) xij , | x-ta kemel-al (pinal) x-ij | COM-VT S-SAB ??? COM-VT | COM-pedir favor-SAB ??? COM-decir | Pió clemencia y dijo: |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Baay entons xokchik chij torik ab'aj , | baay entons x-ok-chik chi-j tor-ik ab'aj | VOC ADV COM-VI-PART PREP-E3S VT-SC S | baya entonces COM-entrar-PART PREP-E3S abrir-SC piedra | Baya entonces empezó habrir la piedra. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Abre la puwerte chula , | abre la puwert chula | VT ART S ADJ | abrir ART puerta chula | Abre lapuerta chula. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Abre el frijil , | abre el frijil | VT ART S | abre ART frijil | Abra el frijil. |
che', | che' | VT | dice | Dice. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
B'aa jiqenon li xteb'a rib' puwert chuch , | b'aa ji-qe-non li x-teb'a ri-b' puwert ch-uch | VOC AFI-PART-DEM DEM COM-VT SREL-PL S PREP-SREL | baya AFI-PART-DEM DEM COM-abrir SREL-PL puerta PREP-SREL | Solamente así se abrió la puerta delante de él. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
Ruk' ree kuwand ril ke xteb'a rib' puwert chuch a'. | ruk' ree kwaand r-il ke x-teb'a ri-b' puwerta ch-uch a' | PART PRON ADV E3S-VT ADV COM-VT SREL-PL S PREP-SREL PART | PART el/ella cuando E3S-ver que COM-abrir SREL-PL puerta PREP-SREL PART | Y entonces cuando vio que se abrió la puerta delante de él aa |
Natun relaj ab'aj | natun r-elaj ab'aj | VI E3S-SREL S | mirar E3S-SREL piedra | Se puso a ver debajo de la piedra. |
wi' luus , | wi' luus | EXS S | EXS luz | Hay luz. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Wi' juntir , | wi' juntir | EXS ADV | EXS todo | Hay de todo. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Ri' chaq tril juwert , | ri' chaq t-r-il juwert | DEM PART INC-E3S-VT ADJ | DEM PART INC-E3S-ver fuerte | Cuando vió un fuerte. |
tunil rka' tunil kuxtar liyadentr , | tun-il rka' tunil kuxtar li-yadentr | VT-SAB PART VT S PREP-SREL | arrimerar-SAB PART arrimerar costal PREP-adentro | Arrimerado, estan arrimerados los costales adentro. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
B'aa re , | b'aa re | VOC PRON | baya él/ella | Baya el. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
xcha' na , | x-cha' na | COM-VT PART | COM-dice PART | Dijo de primero. |
xcha' na , | x-cha' na | COM-VT PART | COM-dice PART | Dijo de primero. |
xcha' na . | x-cha' na | COM-VT PART | COM-dice PART | Dijo de primero. |
Neen lamas wi' limaq re koxtar , | neen lamas wi' lim-aq re koxtar | INT ADV EXS ADV-PL PART S | INT dónde EXS grande-PL PART costal | Que en donde esta los costales grandes. |
cha' ri'traj re puwes . | cha' ri'-t-raj re puwes | VT DEM-INC-VT PRON ADV | dice DEM-INC-querer él/ella pues | Dice que él quizo que. |
Rka' tijchach jun re rka' qes mas nijsochi na , | rka' ti-j-cha'-ch jun re rka' qes mas nijsochi na | PART INC-E3S-VT-DIR NUM PRON PART ITS ADV PART PART | PART INC-E3S-escoger-DIR uno él/ella PART ITS más PART PART | Él quería escoger uno que este mas lleno todavía. |
chuch los demas , | ch-uch los demas | PREP-SREL ART ADV | PREP-SREL ART demas | Que los demas. |
cha' pij , | cha' (pij) | VT ??? | dice ??? | Dice. |
chayik rka' kuxtar , | cha-yik rka' kuxtar | VT-SC PART S | escojer-SC PART costal | Escoger el costal. |
Neen chiki' ta' chiki' tijtaw neen , tijb'ij | neen chik-i' ta' chik-i' ti-j-taw neen ti-j-b'ij | INT PART-ENF NEG PART-ENF INC-E3S-VT INT INC-E3S-VT | INT PART-ENF NEG PART-ENF INC-E3S-oír INT INC-E3S-decir | De donde cuando escuhcó que iva decir. |
sach re neen moo jtorik ab'aj , | sach re neen moo j-tor-ik ab'aj | VI PRON INT ADV E3S-VT-SC S | olvidar él/ella INT modo E3S-abrir-SC piedra | Se le olvidó como abrir la piedra. |
en luwar tijtor ab'aj . | en luwar ti-j-tor ab'aj | PREP ADV COM-E3S-VT S | PREP lugar COM-E3S-abrir piedra | En lugar de abrir la piedra. |
Rka' tijb'ij re ta' chiki' tkun chij torik . | rka' ti-j-b'ij re ta' chik-i' t-kwin chi-j tor-ik | PART INC-E3S-VT PRON NEG PART-ENF INC-VI PREP-E3S VT-SC | PART INC-E3S-decir él/ella NEG PART-ENF INC-poder PREP-E3S abrir-SC | Él dijo que ya no podía abrirlo, |
Ta' chiki' nad ta' chiki' tyuq la jb'a , | ta' chik-i' nad ta' chik-i' t-yuq la j-b'a | NEG PART-ENF ADV NEG PART-ENF INC-VT PREP E3S-SREL | NEG PART-ENF nada NEG PART-ENF INC-llegar PREP E3S-SREL | Ya no hay nada ya no llegava en su mente. |
cha' nad nada nada , | cha' nada nada nada | VT ADV ADV ADV | dice nada nada nada | Dice nada nada nada. |
ta' chiki' tikuxtaj re . | ta' chik-i' ti-kuxta-j re | NEG PART-ENF INC-VT-SC PRON | NEG PART-ENF INC-recordar-SC él/ella | Ya no se recordava para nada. |
I ta' chiki' tyuq laj rka' la jmemory , | i ta' chik-i' t-yuq laj rka' la j-memory | CONJ NEG PART-ENF INC-VT PREP PART PREP E3S-S | CONJ NEG PART-ENF INC-llegar PREP PART PREP E3S-memoria | Ya no se recordava para nada en su memoria. |
ta' chiki' tiyuq neen jb'ij . | ta' chik-i' (tiyuq) neen j-b'iij | NEG PART-ENF ??? INT E3S-S | NEG PART-ENF ??? INT E3S-nombre | Ya no le llegava como es el nombre. |
Rka' jtorik ab'aj , | rka' j-tor-ik ab'aj | PART E3S-VT-SC S | PART E3S-abrir-SC piedra | Como era para abrir la piedra. |
che' neen moo nad , | cha' neen moo nad | VT INT ADV ADV | dice INT modo nada | Dice, de que manera. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Loke xen mejor diyunabes sach la jb'aa . | loke x-en mejor diyunabes sach la j-b'aa | ADV COM-VT ADV ADV VI PREP E3S-S | loque COM-hacer mejor de@una@vez olvidar PREP E3S-cabeza | Loque hizo mejor de una vez se le olvidó en su cabeza. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.