transcription stringlengths 1 97 | segmentation stringlengths 1 103 | pos_glosses stringlengths 1 96 | glosses stringlengths 1 141 | translation stringlengths 2 129 |
|---|---|---|---|---|
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Buwen aat , neen tatok niri , | buwen aat neen t-a-tok niri | ADV PRON INT INC-E2S-VT ADV | bueno tú/usted INT INC-E2S-buscar aqui | Bueno bos que estas buscando a quí. |
che' taq re . | cha' taq re | VT PL PRON | dice PL él/ella | Le dijeron. |
Aat at komayr rik , | aat aat komayr rik | PRON PRON S ADJ | tú/usted tú/usted comadre rico | Bos sos la comadre rico. |
Taq ree iin , in , | taq ree iin iin | PL PRON PRON PRON | PL el/el yo yo | A él, yo yo. |
tche'. | t-che' | INC-VT | INC-dice | Dijo. |
Per neen k'u chawaj aat , aat wi' apuwaq , | per neen k'u ch-aw-aj aat aat wi' a-pwaq | ADV INT PART INC-E2S-VT PRON PRON EXS E2S-S | pero INT PART INC-E2S-querer tú/usted tú/usted EXS E2S-dinero | Pero que queres bos tenes dinero. |
wi' qelen awe juntir . | wi' qelen aw-e juntiir | EXS S E2S-SREL ADV | EXS cosas E2S-SREL todo | Tenes tus cosas toodo. |
Aat mas chawaj | aat mas ch-aw-aj | PRON ADV INC-E2S-VT | tú/usted más INC-E2S-querer | Bos más queres. |
neen tyuq atoke' niri , | neen ti-yuq a-tok-e' niri | INT INC-VI A2S-VT-ENF ADV | INT INC-llegar A2S-buscar-ENF aqui | ¿Que vienes a buscar a quí? |
tche' taq ree | ti-che' taq ree | INC-VT PL PRON | INC-decir PL el/ella | Le dijerón. |
ta' chiki' tijta'w neen tren . | ta' chik-i' (tijta'w) neen t-r-en | NEG PART-ENF ??? INT INC-E3S-VT | NEG PART-ENF ??? INT INC-E3S-hacer | Ya no ayava que hacer. |
Xtzq | x-tzq | COM-VT | COM-botar | Botó. |
i xtzach jch'ol , | i x-tzach j-ch'ool | CONJ COM-VT E3S-S | CONJ COM-perder E3S-estómago | Perdió su estómago. (se asustó) |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
I sach ranm , | i sach r-anm | CONJ VT E3S-S | CONJ perder E3S-alma | Se perdió su corazón. (se confundió) |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
B'aay ri' aat asiyari' rii chawaj , | b'aay ri' aat asiyar-i' rii ch-aw-aj | VOC DEM PRON S-ENF DEM INC-E2S-VT | baya DEM tú/usted chicote-ENF DEM INC-E2S-querer | Baya bos lo que querés es una buena chicoteada. |
che' taq ree , | cha' taq ree | VT PL PRON | dice PL el/ella | Le dijerón a él. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Xijme'taqch jun asiyar , | x-i-j-me'-taq-ch jun asiyar | COM-DIR-E3S-VT-PL-DIR NUM S | COM-DIR-E3S-traer-PL-DIR uno chicote | Fuerón a traer un chicote. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
Tons per maa asiyar ta'n , | tons per maa asiyar ta'n | ADV ADV NEG S NEG | entonces pero NEG chicote NEG | Entonces pero no es chicote. |
Ri ri rka' rajw mund , | ri ri rka' r-ajw mund | DEM DEM PART E3S-S S | DEM DEM PART E3S-dueño mundo | Es el dueño del mundo. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
xijmetaqch jun luwar , | x-i-j-me-taq-ch jun luwar | COM-DIR-E3S-VT-PL-DIR NUM S | COM-DIR-E3S-traer-PL-DIR uno lugar | Lo fuerón a traer de algún lugar. |
jun xik'aay . | jun xik'aay | NUM S | uno barejón | Un barejón. |
Komo jun xik'ay komo jun asiyar , | komo jun xik'a'y komo jun asiyar | ADV NUM S ADV NUM S | como uno barejón como uno chicote | Como un barejón, como un chicote. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Jun kumetz xij me' taq , | jun kumetz x-i-j me' taq | NUM S COM-DIR-E3S VT PL | uno culebra COM-DIR-E3S traer PL | Una culebra fuerón a traer. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
cha', | cha' | VT | dice | Dice. |
sek'on man jun , | sek'-on man jun | VT-AP ART NUM | pegar-AP ART uno | Pegó ese uno de. |
sek'on man jun , | sek'-on man jun | VT-AP ART NUM | pegar-AP ART uno | Pegó ese uno. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
che'. | che' | VT | dice | Dice. |
A' rwnaq rkompayr rik , | a' r-wnaq r-kompayr rik | CONJ E3S-S E3S-S S | CONJ E3S-hombre E3S-compadre rico | A el hombre el compadre rico. |
ta' chiki' tij ta' neen tren . | ta' chik-i' ti-j ta' neen t-r-en | NEG PART-ENF INC-E3S NEG INT INC-E3S-VT | NEG PART-ENF INC-E3S NEG INT INC-E3S-hacer | Ya no ayaba que hacer. |
Usil rka' xta' toq'ob' chuchaq , | usiil rka' x-ta toq'ob' ch-uch-aq | ADV PART COM-VT S PREP-SREL-PL | despacio PART COM-pedir favor PREP-SREL-PL | Poco a poco les pidió favor a ellos. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Diyoos kont k'u takuy taq inmaq , | Diyoos konta' k'u t-a-kuy taq in-maq | VOC NEG PART INC-E2S-VT PL E1S-S | dios NEG PART INC-E2S-perdonar PL E1S-pecado | Ay dios y no me perdonan mi pedacado. |
tz'eti' inmak xuqintzaqe' inq'o , | tz'et-i' in-maak x-uq-in-tzaq-e' in-q'o | ADV-ENF E1S-S COM-VI-E1S-VT-ENF PRON-S | cierto-ENF E1S-pecado COM-venir-E1S-hechar-ENF yo-mano | Es cierto mi pecado vine a hechar mi mano. |
jb'anik . | j-b'an-ik | E3S-VT-SV | E3S-hacer-SV | Su manera. |
Per kuy taq inmak oombr | per kuy taq in-mak oombr | ADV VT PL E1S-S VOC | pero perdonar PL E1S-pecado hombre | Pero perdonen mi pecado. |
yoos , | yoos | VOC | dios | Dios. |
che' taq chaq , | cha' taq chaq | VT PL PART | dice PL PART | Dicen ellos. |
che' kompayr rik re , | cha' kompayr rik re | VT S ADJ SREL | dice compadre rico SREL | Dijo el compadre rico a él. |
kib' unaq li , | kib' unaq li | NUM S DEM | dos hombre DEM | Dos hombres pues. |
che'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Baay aat mas chawaj , | baay aat mas ch-aw-aj | VOC PRON ADV INC-E2S-VT | baya tú/usted más INC-E2S-querer | Baya bos más queres. |
aat wi' qelen awe , | aat wi' qleen aw-e | PRON EXS S E2S-SREL | tú/usted EXS cosas E2S-SREL | Bos tenes tus cosas. |
Jeqomi' komayr rik , | jeqom-i' komayr rik | VT-ENF S ADJ | comenzar-ENF comadre rico | Es gente de bien la comadre rico. ( confundido es el compadre) |
aat chijb'anik ta'n akomayr pobr , | aat chi-j-b'anik t-a'n a-komayr pobr | PRON PREP-E2S-VT INC-VT E3S-S ADJ | tú/usted PREP-E2S-hacer INC-hacer E3S-comadre pobre | Bos por fregar estas haciendo, tu comadre pobre. |
xqaye' b'i xye'saj b'i re . | x-qa-ye' b'i x-ye'-saj b'i re | COM-E1P-VT DIR COM-VT-PAS DIR PRON | COM-E1P-dar DIR COM-dar-PAS DIR él/ella | Le dimos, a él se le dió. |
Porke ree jswert jportuni'n , | porke ree j-swert j-portun-i'n | ADV PRON E3S-S E3S-S-ENF | poque el/ella E3S-suerte E3S-fortuna-ENF | Porque él es su suerte y su fortuna. |
tz'eti'n pobrin . | tz'eti'n pobr-in | ADV ADJ-ENF | cierto pobre-ENF | Es cierto el es pobre. |
Nesidad loq'laj qaqaaj Diyoos kuxtaj , | nesedad loq'laj qa-qaaj Diyoos kuxta-j | ADV ADJ E3S-S S VT-E3S | necesida santo E3S-padre Dios recordar-E3S | Por necesidad él se recuerda de dios. |
Pores xye'sajb'i re . | pores x-ye'-b'i re | ADV COM-VT-DIR PRON | por@eso COM-dar-DIR él/ella | Por eso a él, le dierón. |
Pobre ta' tqaye'w | pobre ta' t-qa-ye'-w | ADJ NEG INC-E1P-VT-PART | pobre NEG INC-E1P-dar-PART | Pobre pero no damos. |
aat aat komayr rik , | aat aat comayr rik | PRON PRON S ADJ | tú/usted tú/usted comadre rico | Usted comadre es rica. |
mas chawaj . | mas ch-aw-aj | ADV INC-E3S-VT | más INC-E3S-querer | Bos más querés. |
Olori k'am b'i jun awe . | olori k'am b'i jun aw-e | ADV VT DIR NUM E2S-SREL | ahora recibir DIR uno E2S-SREL | Ahora llévate un tuyo. |
I jat , | i jat | CONJ VI | CONJ ir | Y váyase. |
cha' taq re . | cha' taq r-e | VT PL E3S-SREL | dice PL E3S-SREL | Le dijerón a él. |
Jaan , | jaan | ADV | esta@bien | Esta bien. |
che', | cha' | VT | dice | Dice. |
resajch jun kuxtar re . | r-esá-j-ch jun kuxtar re | E3S-VT-SC-DIR NUM S SREL | E3S-sacar-SC-DIR uno costal SREL | Sacó un su costal de él. |
I usil per xtijaan pwen taq chikot , | i usiil per x-ti-jaan pwen taq chikot | CONJ ADV ADV COM-INC-ADV ADV PL S | CONJ despacio pero COM-INC-bueno buenos PL chicote | Y poco a poco pero le dierón sus buenos chicotazos. |
per ma tz'eta' chikot . | per ma tz'eet-a' chikot | ADV NEG ADV-ENF S | pero NEG cierto-ENF chicote | Pero no es cierto que es chicote. |
Noke kometzi' xkojsaj re . | noke kometz-i' x-koj-sáj re | ADV S-ENF COM-VT-PAS PRON | no@que culebra-ENF COM-meter-PAS él/ella | No que con culebra le pegaron. |
rka' reqa'n li , | rka' r-iqa'n li | PART E3S-S DEM | PART E3S-carga DEM | Una su carga pues. |
xk'amch xye'sajch jun reqa'n . | x-k'am-ch x-ye'-saj-ch jun r-eqa'n | COM-VT-MOV COM-VT-PAS-DIR NUM E3S-S | COM-recibir-MOV COM-dar-PAS-DIR uno E3S-carga | Le dierón una su carga. |
Baay xkojch jq'ab' | baay x-koj-ch j-q'ab' | VOC COM-VT-MOV E3S-S | baya COM-meter-MOV E3S-mano | Baya le puso mecapal. |
i xpetk . | i x-pet-k | CONJ COM-VI-SC | CONJ COM-venir-SC | Y se vino. |
Baay usil rka'i xil taq kib' unaq nonli . | baay usil rka'-i x-il taq kib' unaq non-li | VOC ADV PART-CONJ COM-VT PL NUM S DEM-DEM | baya despacio PART-CONJ COM-ver PL dos hombre DEM-DEM | Baya y poco a poco, vierón los dos hombres así. |
Tons xelch re chaq rka', | tons x-el-ch re chaq rka' | ADV COM-VI-DIR PRON PART PART | entonces COM-salir-DIR él/ella PART PART | Entonces se salió, pero cuando vió. |
I miyetras xelch komayr rik li , | i miyetras x-el-ch komayr rik li | CONJ ADV COM-VT-DIR S ADJ DEM | CONJ mientras COM-salir-DIR comadre rico DEM | Y mientras salió la comadre rico. |
xmaj jb'ee , | x-maj j-b'ee | COM-VT E3S-S | COM-comenzar E3S-camino | Agarró su camino. |
xpet . | x-pet | COM-VI | COM-venir | Se vino. |
per ya chaq q'oxow , | per ya chaq q'oxow | ADV VOC PART VI | pero ya PART adolorido | Pero ya estava adolorido. |
che', | cha' | VT | dice | Dice. |
ya rik'aji' diyunabes chi k'exi' xtaq man asiyar re li . | ya r-ika-j-i' diyunabes chi k'ex-i' x-taq man asiyar re li | VOC E3S-VT-SC-ENF ADV PREP ADJ-ENF COM-VT ART S PRON DEM | ya E3S-sentir-SC-ENF de@una@vez PREP dolor-ENF COM-hacer ART chicote él/ella DEM | Ya sintió de una sola vez, que duele ese chicote pues. |
Per ma tz'eta' asiyar , | per ma tz'eet asiyar | ADV NEG ADV S | pero NEG cierto chicotre | Pero no es de verdad chicote. |
noke kometz'i' xkojsajre . | noke kometz'-i' x-koj-saj-re | ADV S-ENF COM-VT-PAS-SREL | no@que culebra-ENF COM-meter-PAS-SREL | No que fue culebra loque le metieron, (con lo que le pegarón) |
Baay xpetk , | baay x-pet-ik | VOC COM-VI-SC | baya COM-venir-SC | Baya se vino. |
xyuq chi rchooch , | x-yuq chi r-chooch | COM-VI PREP E3S-S | COM-venir PREP E3S-casa | Cuando vino a su casa. |
xyuq chi rchoch . | x-yuq chi r-ichooch | COM-VI PREP E3S-S | COM-vino PREP E3S-casa | Llegó a su casa. |
Neen xataw ajri' xatpe ljori , | neen x-a-taw oj-ri' x-at-pe lijori | INT COM-E2S-VT A1P-DEM COM-A2S-VI ADV | INT COM-E2S-encontrar A1P-DEM COM-A2S-venir ahora | ¿Que te pasó que asta ahora vienes? |
tcha' rxóqil re , | t-cha' r-xóaqil re | INC-VT E3S-S PRON | INC-dice E3S-esposa él/ella | Le dijo su esposa a él. |
komar rik , | komar rik | S ADJ | comadre rico | Comadre rico. |
cha'. | cha' | VT | dice | Dice. |
Neen taj weyin jnon , | neen taj we-yin jilon | INT PART SREL-PRON DEM | INT PART SREL-yo DEM | Pero que debe ser asi lo mismo. |
ri jnon ri jnon ri , | ri jilon ri jilon ri | DEM DEM DEM DEM DEM | DEM DEM DEM DEM DEM | Pues asi es esto. |
xinb'an xinok la' b'aj . | x-in-b'an x-iin-ok la' b'aj | COM-E1S-VT COM-PRON-VI PREP S | COM-E1S-hacer COM-yo-entrar PREP piedra | Hice entrarme en la piedra. |
B'ane' xinkun chij torik loq'laj puwert li . | b'ane' x-iin-kun chi-j tor-ik loq'laj puwert li | PART COM-E1S-VT PREP-E3S VT-SC ADJ S DEM | PART COM-E1S-poder PREP-E3S abrir-SC santo puerta DEM | Bueno pude abrir la santa puerta. |
Pero loke pasa weyin sach chuwe , | pero loke pasa we-yin sach ch-uw-e | ADV ADV ??? SREL-PRON VT PREP-E1S-SREL | pero loque pasa SREL-yo olvidar PREP-E1S-SREL | Pero lo que pasó a mi se me olvidó. |
neen moo rka' neen moo jtorik puwerte . | neen mod rka' neen mod j-tor-ik puwerte | INT ADV PART INT ADV E3S-VT-SC S | INT modo PART INT modo E3S-abrir-SC puerta | Como como abrir la puerta. |
Neen moo tkan intzapij , | neen moo ti-kan in-tz'api-j | INT ADV INC-VI PRON-VT-SC | INT modo INC-quedar yo-cerrar-SC | Como hacer para dejarlo cerrado. |
neen moo tintor . | neen moo t-in-tor | INT ADV INC-E1S-VT | INT modo INC-E1S-abrir | Como puedo abrirlo. |
I neen moo tkan itz'apij , | i neen moo t-kan in-tz'ap-ij | CONJ INT ADV INC-VI E1S-VT-SREL | CONJ INT modo INC-quedar E1S-cerrar-SREL | Y como hacer para dejarlo cerrado. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.