Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
A. Ichakda; B. O‘pkada; S. Jigarda; D. Miyada; S.Metamer jinsiy sistemaga ega hayvonlar? A.Tasmasimon chuvalchanglar; B. Mollyuskalar; S. Bo‘g‘i-moyoqlilar; D.Trematodalar; 6. Qoramol tasmasimon chuva!changida qaysi organlar tizimi reduksiyalangan? A.Ovqat hazm qilish; B.Nerv; S.Ayiruv; D.Jinsiy; 7.Protonefridiy ayiruv tizimi qaysi umurtqasiz hayvonlarga xos? A.Yassi chuvalchanglar; ’ B.Yumaloq chuvalchanglar; S.Halqali chuvalchanglar; D.Bo‘g‘imoyoqlilar; 8. Tasmasimonlarda proglotidalar gavdaning qaysi qismidan vujudga keladi? A. Skoleksida; B. Gavdaning oxirida; S. Bo‘yinda; D. Gavdaning chetida; 9. Qoramol tasmasimonining jinsiy sistemasi nechanchi segmentdan boshlab rivojlangan bo‘ladi? A. 100; B. 200; 5. 500; D. 800; 10. Tasmasimonlar tuxumidan qanday lichinka chiqadi? A. Sistiserk; B. Pleroserkoid; S. Onkosfera; D. Proserkoid; 11. Qoramol tasmasimonining invaziyali davri nima deyiladi? A. Pleroserkoid; B. Proserkoid; S. Sistiserk; D. Finnna; 12. Qo‘y miyasida parazitlik qiluvchi tasmasimonni aniqlang? A. Exinokok; B. Senur; S. Qoramol tasmasimoni; D. Serbar tasmasimon; 13. Senur keltirib chiqaruvchi kasallik nomini aniqlang? A. Skliroz; B. Opistorxoz; S. Ichak kasalligi; D. Tentak; 14. Qurollangan tasmasimonni aniqlang? A.Qoramol tasmasimoni; B. «Cho‘chqa tasmasimoni; 107
bu xabarni eshitgan arablar tog‘larning baland cho‘qqilariga chiqib olishdi. Musulmonlar ikki kishini asir olib orqaga qaytishdi. Keyinchalik bu ikki odam imon keltirib, musulmon bo‘ldi. UMRANING QAZOSI Xudaybiya shartnomasiga binoan bir yil to‘lgach payg‘ambar alayhis-salom o‘z o‘rnilariga Abozarr G‘iforiyni tayinlab, o‘tgan yilgi umraning qazosini ado etish uchun sahobalarni olib Makkaga otlandilar. Qurbonlik uchun oltmish tuya oldilar hamda qurayshlarning xiyonat qilishi mumkinligini o‘ylab, ehtiyot shart qurollanib yo‘lga chiqishni buyurdilar. Bashir ibn Sa’d boshchiligidagi yuz sipohiy Madina masjididan ehrom bog‘lab ular bilan safarga otlandi. Zul xulayfa degan yerga yetganda silohiylar oldinga o‘tkazib yuborildi. Ba’zi sahobalar: "Ey rasululloh, sulhda qurol taqmaslik shart qilingan edi, biz qurollanib ketyapmiz-ku", deyishdi. "Masjidi haromga qurol bilan kirmaymiz, — dedilar rasululloh. — Qurollarimizni yaqin joyda qoldiramiz, mabodo makkaliklar hujum qilib qolishsa, ishlatamiz". Musulmonlar Marru Zahron degan yerga borganlarida quraysh qabilasining bir necha vakili ularning jangovor holatda kelayotganidan o‘takasi yorilgudek bo‘lib, darrov Makkaga xabar yetkazishdi. Qurayshlarning bir guruh yoshlari kelib: "Ey Muhammad, Xudo haqqi, sen bolaligingdanoq xiyonat nimaligini bilmasding. Biz hech narsa qilmay turib nega bunday alfozda kelding?" deyishdi. "Biz Masjidi. haromga qurol bilan kirmaymiz", dedilar rasululloh. Musulmonlar yetib kelishgach, makkaliklar ularning Baytullohni qanday tavof qilishlarini ko‘rmaslik uchun shahardan chiqib ketishdi. Payg‘ambar alayhis-salom boshchiligidagi musulmonlar qurol-yarog‘ini taqqan holda Kada’ tepaligi orqali Makkaga kirib borishdi. Abdulloh ibn Ravoha rasulullohning oldiga tushib: "Yolg‘iz Ollohdan boshqa hech bir iloh yo‘qdir. Olloh va’dasida turib o‘z payg‘ambariga yordam berdi, ahli Islomni g‘olib va muzaffar qildi, mushriklarni mag‘lub etdi", deb yuborardi. Payg‘ambar alayhis-salom Ka’bani tuyadan tushmay tavof qildilar, qo‘llaridagi uchi egri tayoq bilan Hajarul-asvadni istilom etdilar (ushladilar). Mushriklarga bardam-baquvvat ko‘rsatish uchun sahobalarga Ka’bani zudlik bilan uch marta tavof qilishni buyurdilar. Mushriklar Madinaning og‘ir havosi adoyi tamom qilgan musulmonlarning Ka’bani qanday ziyorat qilishlarini bir ko‘raylik, deyishgan edi. Payg‘ambar alayhissalom: "Mushriklarga o‘zini kuchli ko‘rsatgan odamga Ollohning rahmati bo‘lsin", dedilar. U zoti muborak ham o‘zlarini o‘ktam ko‘rsatish uchun ridolarining bir yengini kiymagan edilar. Sahobalar ham u kishiga taqlidan ish tutishdi. Rasulullohning tushlarida ayon bo‘lgandek musulmonlar Baytullohni bemalol tavof qilishdi. RASULULLOHNING MAYMUNAGA UYLANISHLARI Payg‘ambar alayhis-salom Makkada turgan vaqtlarida Horis Hiloliyning qizi, Uhud urushida shahid bo‘lgan amakilari Hamzaning tul qolgan xotini Maymunani nikohlariga oldilar. Maymuna rasulullohning eng oxirgi xotinlari edi. Payg‘ambar alayhis-salom Makkadan chiqib, shahar tashqarisida ot-ulovlarga qarab qolganlarni Ka’bani tavof etishga jo‘natdilar. Shundan keyingina rasululloh xursand bo‘lib, tushini o‘ngidan keltirgan parvardigorga shukronalar aytib, Madinaga yo‘l oldilar. 112
ular orasidagi ishqalanish kuchini ko‘payishiga, mahsulotni ma’lum shaklda va bir xil tezlikda uzatilishiga xizmat qiladi. Ta’minlash stolchasi va silindr orasidan o‘tayotgan tolalar tutami qattiq qisilgan holda diskretlovchi barabanchaga uzatiladi. Stolcha plastinkali prujina ta’sirida tolalar tutamini silindrga qattiq qisilishini taminlaydi. Ta’minlash silindr piltani zichlagichdan tortib o‘tkazish va diskretlovchi barabanchaga uzatish vazifasini bajaradi. Diskretlovchi barabancha ta’minlanayotgan mahsulotni alohida tolalarga ajratish va diskret tolalar oqimini hosil qilish vazifasini bajaradi. 79-rasm. Diskretlovchi barabancha 1 -barabancha; 2-podshipnik; 3 -blokcha; 4-arra tishli garnitura
ERONNING YANGI RAHBARI VA U HAQIDA BILISHIMIZ KERAK BO`LGAN 5 NARSA 15-iyun kuni Eron rasmiylari mamlakatda bo`lib o`tgan saylov natijalarini e`lon qilishdi va unga ko`ra saylovda mo`tadil qarashlarga ega deb ko`riladigan Hasan Ruhoniy g`olib chiqqani ma`lum bo`ldi Bu xabardan so`ng Eron ko`chalarini bayramona kayfiyatdagi Hasan Ruhoniy tarafdorlaridan tashqari saylov natijalaridan norozi odamlar ham to`ldira boshladilar Shunga qaramay, president saylab bo`lindi va ortiq norozlik befoyda Endilikda butun dunyo so`nggi vaqtlarda xalqaro aloqalarda keskinlashib ketgan Eron masalasini yumshatishda mamlakatning yangi rahbariga umid ko`zi bilan qaramoqda Xo`sh, biz Hasan Ruhoniy haqida nimalarni bilamiz va u Eron taqdirini qay darajada o`zgartira oladi? Quyida biz yangi rahbar to`g`risida bilishimiz kerak bo`lgan 5 omilga ko`z tashlab chiqamiz: AQSh va NATO qo'shinlarining tobora O'rta Osiyo va Yaqin Sharqqa kirib kelishi bilan shu hududlar bilan bog'liq barcha hududlarda geopolitik o'yinlar yuzaga kela boshladi 2000-yilgacha deyarli Rossiyaning ta'siri ostida bo'lgan Kaspiy dengizi ham bu o'yinlardan chetda qolib ketmadi Dunyoda tobora yoqilg'i resurslarga talabning oshishi va asosiy neft-gazni eksport qiluvchi Arab mamlakatlaridagi notinchliklar dunyoning yirik import qiluvchi mamlakatlar diqqatini shu hudduddagi ulkan yoqilg'i resurslari jalb eta boshladi Kaspiy dengizini harbiylashtirish bir nechta maqsadlarni ko'zda tutadi; dastlab tobora dunyoda kuchayib borayotgan terroristik hujumlardan himoyalanish bo'lsa, boshqa tomondan Kaspiy dengizini chegaralanishida har bir davlat o'ziga tegishli hududni havfsizlantirishni kuchaytirishga kirishib ketdi Shuningdek quvur transporti, burg'alash markazlarini himoyasi, iqlimiy o'zgarishlar oqibatida kelib chiquvchi muammolarga tayyor turish kabi maslalalar ham shular jumlasidandir
BIRINCHI BO‘LIM. birinchi larajali ahamiyatga ega bo‘lgan tonga hisoblanadi. har bir inson atroflagi borliqni betakror aks ettirishning individual jobiliktiga ega bo‘ladi. Stomatolog shifokor bemorlarda yasixo-patologik ko‘rinishlar mavjud bo‘lganda 2e-ontologiyaning kuyidagi yonlashuvlariga tan "ni kerak, Psaxoilarda: ongini aniqligi (zaziyat-ta qarab bo‘palish olish to‘g‘riligi, shaxsi en idrok qilish), ikkitomonlama samarali mulokon "aldash tuyg‘usi"iniq kumonsirash eni yo‘qligilushkunlik (to‘xtab qolish, ruhan cho‘xish, suykasa qilish fikri va ten-jniiyalari), harakatning g‘alatiligi (iryos-ilik, telayona munosabatlar). Taktika esihiatrning maslahati va ishtiroki Peixotatiyalardi: emoshional reaksnya-larning ko‘zgatuvchi kuchi va sifati muvofiq Emas (so‘z, og‘riq, vaziyat); janjalkishlik, tajovuakorlik, egotsentrizm, maylakashlik, tazyikka moyillik, "marosimlar", Takti-ea-alokida tartibaa yondashuv, hurmat bilan uyg‘unlashgan talabchanlik, kuchli talvasada paraloksal usullar. Shevrozlarda: hissiy. eetelatishlabid-hushlan ketishlarga, tutkamoklarga moyil. lik, shikontlarni ipohondrik qayd qilish, nur, shovqin va ogriklarni ko‘tara. olmas" lik. Taktika bemorning umumiy holatiga Po‘nalish olish, alohida tartibda yondashuv, hartomonlama ogriqsizlaktirish, e’tibormi chalg‘itish, hakikatga ishontirish, stomatologik muolajalarin amalga oshirishda tanaffus, ularinkat’nig bilan vatez amalga oshirish, paashebo-effektlan, selativ vosi-talarlan foylalanish. Og‘iz bo‘shligi yumshoq to‘qimasining va. shilliq qavatining sensor buzilishlarini, quyidagicha qiyoslaymiz. paralteziyalar leb ataluvchi sanchish, yachishish, tortishish holatlari; – oirik va u bilan o‘xshash ta’m bilish. hissiyotining buzilishi. ta’m diskomforti, shirinlikni qayd qilgan xolli sezish, kuy-shi, kuruklik na h. Protopatik hislar mahalliy. chegarali. tavsifga ega bo‘lishi mumkin. Bu xolda ular. mahalliy zararlanish bilan bog‘lik bo‘ladi. yoki umumiy kasallik alomatlaridan biri. hisoblanadi. Tzossalgni asixoterannyaning ahamin-ti, "Glossaltiya" (yoyaha –til, a» — ogrik) —bu murakkab kasallikning etiolatoge-etik mohixtiii as ettirmaydi va algik hamda nevrologik, simtomonomplekslar xakida tasayavur bermaydi. Asosiy taosilgiya kasalligining algik inaron bilan tasiiflanishi 1, Cromaroren shakl. a) og‘iz shilliq anam kasallanishi, b) oloitogen kasal-Ziklar, og‘iz bo‘shligi va jaglarlagi paro-aontopatiya, yumshoq to‘kimalagi shishlar va chtikimon o‘smalari, v) mexanik va bosha. jarohatlari omialar (sifatsiz progez-lat, tat’lanik toklar, plomba va koronka nuqsonlari). 2 Opkat hazm qilish a’zolarilagi va co» matik shakldagi kasalliklar, a) endokrin kasalliklari; yurak-tomir kasalliklar toyini kasalliklar; b) ko kasalliklari; ") molla almashinuvi buzilishi va avitami" eyuzlar,t allergin, 3, Nevrogen shakl; a) markaziy asab ti zimi kasalliklari (illigli, tomirli, yangi o‘smalar, shikastan jarohatlar va asorat-ar) b) periferikasab tizimi kasallik. ri (keralgiyalar, iyetritlar, ganglisiitlar, 193 nervi jarohatlanishi, simpatalgiyalar) 4. Penhogen shakl a) isirotik reakinilar (astenik, jazavali; ipoxondrik), b) nevrozlar; shaxsning nevrotik rivojlanishi e) organiamlagi ayemjmpension holatlar 11,5 Styumatologiyada ko‘llaniladigan. asimoneraniya usullari Peikoteraliya —kasallik alomatlari "in. bo‘jotish hamla. bemorning holatiga ma yotroflagi muhitga munosabatini O‘zgartirish maksalila bemar ruhi, U rkaliuning butun vujudiga ruhiy bodun alar yorlamila majmuaniy davo ta’siri rishi Pexoteralii insonlarning murojat eaklini, ular o‘rtasidagi o‘zaro aloqani ifodalaydi va uning ko‘llanilishi Kak nik-psixologik o‘ziga xosliklarni tush-u-ishni talab qiladi. Psixoterapiyaning vazifasi turlichadir. u kasalankning turiga. va ketishiga, bemorning ahvoliga va shaxsning boshqa xususiyatlariga bog‘lik bo‘ladi. Ayniqsa, stomatologiya poliklinikasida. yoki stashionar sharoitlarida psixoterati-yaning shifokor tomonidan keng ko‘llanishi, bemorni tibbiy amal boshlashdan oldin. tinchlantirish o‘ta zarurdir. Zamonaviy psixoterapiya usullari turlicha; oqilona, bilvosita, giposuggestiv, ay» totreying, o‘zini o‘zi ishontirish. Hozirgi. kunda isihoteratsiya usullari o‘ziga xosligi. jihatilan shartli ravishla "katta" va "ki. chik" psixoterapiyaga ajaratiladi: "Kichik" isixoteraliyaning ayrim ruxiy vakdinik, asoslangan usullari "katta" psixoterapiyaning angiishlab chiqilayotgan usullarining qismlari bo‘lishi, tibbiy psixologiyaning, davomiyligini ta’minlashi mumkin, Maqsadli davolash usullari, a) chalbtuvchi va sedativ; b) ruxiy boshqaruvchi. ma bekor qiluvchi; v) kompersiyalangan. va. ruxiy himoya qiluvchi; 1) quvvat beruvchi va. cho‘zuvchi.
2. juda yosh ayollarning ma’lum muddatga tug‘ishdan saqlanishi va katta yoshdagi ayollarda homiladorlikni oldini olish; 3. homiladorliklar yoki tug‘ruqlar orasidagi oraliqni uzaytirish; 4. ona va bola o‘limining oldini olish. NAZORAT SAVOLLARI 1. Kontratsepsiyaning to‘siq usuli va spermitsidlar ta’sir mexa-nizimini ayting. 2. Diafragmalarni ishlatishga qaysi ko‘rsatmalar bor? 3. Bachadon bo‘yni qalpoqchalari uchun qarshi ko‘rsatmalar. 4. Kontratseptiv gubkalar ishlatish usullar. 5. Prezervativ qo‘llashga ko‘rsatma, mo’neliklar 6. Spermitsidlar qachon ishlatiladi? 7. Kontratseptivning ritmik usullarini tushuntiring. 8. Bachadon ichi kontratsepsiyasiga qarshi ko‘rsatmalar. 9. Gormonal kontratseptivlar qaysi? 10. Aralash estrogen-gestogen preparatlarini ayting. 11. Mini-pili ta’sir mexanizmi qaysi faktorlarda iborat? 12. Inyeksion preparatlarni turlarini ayting 13. Ixtiyoriy jarrohlik sterilizatsiyasini qo‘llashaga ko‘rsatma va mo’neliklar. GINEKOLOGIYADA KASALLIK TARIXINI RASMIYLASHTIRISH. 1 Pasport qismi 1. Ismi va otasining ismi 2. Yoshi 3. Millati 4. Kasbi 5. Yashash joyi 6. Kelgan kuni 2 Shikoyatlari 1. Umumiy: holsizlik, ishtahaning pasayishi, tana haroratining ko‘tarilishi va hokazo. 2. Ginekologik belgilar-og‘riq-oqchil-hayz siklining buzilishi-reproduktiv funkiiyasining buzilishi-qo‘shni a’zolar funksiyasining pasayishi-kelgandagi va kuratsiya vaqtidagi shikoyatlari ko‘rsatiladi 3 Anamnez 1. Irsiyati 2. Allergik anamnezi 202
O‘MI: Facebook’da muftiy Usmonxon Alimov nomidan soxta profil ochilgan Facebook ijtimoiy tarmog‘ida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov nomidan soxta profil ochilgan. Bu haqda idora matbuot xizmati ma’lum qildi. Ushbu profil egasi O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi nomidan turli g‘araz maqsadlarga xizmat qiluvchi materiallarni chop etgan. O‘MI matbuot xizmatiga ko‘ra, hozirgi vaqtda muftiy Usmonxon Alimovning hech qaysi ijtimoiy tarmoqlarda rasmiy ochilgan sahifasi yoki profili mavjud emas. O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisiga “Muslim.uz” saytidagi “Murojaat va mulohazalar uchun virtual qabulxona” orqali murojaat qilish mumkin. Shuningdek, shar’iy masalalardagi savollarni Telegram messenjeridagi “Din va hayotga oid savollar” nomli kanalga va “Savollar.muslim.uz” saytiga yo‘llash mumkin.
O‘zbekistonliklar o‘z huquqlari va erkinliklari ta‘minlanishidan rozimi? - BBC O'zbek O‘zbekistonliklar o‘z huquqlari va erkinliklari ta‘minlanishidan rozimi? http://www.bbc.com/uzbek/lotin/2014/05/140529_latin_uzbeks_happy_about_rights O‘zbekistondagi Ijtimoiy fikr markazi o‘tkazgan omma fikrini o‘rganish so‘rovi natijalariga ko‘ra, so‘ralganlarning 93 foizi o‘z huquqlari va erkinliklari ta‘minlashi darajasidan to‘la qoniqishlarini aytishgan. O‘zbekistondagi so‘rovlar bu kabi natijalarni mutassil ravishda namoyon etib kelishi bilan birga, ayni vaqtda qator xalqaro tashkilotlar inson huquqlari vaziyatiga baho berar ekanlar, O‘zbekistonni hamisha fuqarolar huquqlari eng ko‘p toptaladigan, vaziyat o‘ta abgor mamlakatlar safiga qo‘shib keladilar. Nima uchun o‘rtada bu kabi farq ko‘rinadi? BBC Ijtimoiy fikr markazi direktori o‘rinbosari Marat Hojimuhamedov bilan suhbatlashib, dastlab so‘rovda kimlar ishtirok etganligi bilan qiziqdi. Ijtimoiy Fikr markazi o‘tkazgan so‘rovga O‘zbekistonlik mustaqil himoyachilarning munosabati qanday? Himoyachi Ruhiddin Komilov o‘z fikrlari bilan o‘rtoqlashdi.
Fyodor Dostoyevskiy 21-oktyabr –F.M.Dostoyevskiy Peterburgga qaytdi va turmush o‘rtog‘i Mariya Dmitriyevna og‘ir betobligidan xabar topdi. 11 noyabr –turmush o‘rtog‘iM.D.Dostoyevskaya bilan Moskva shahriga ko‘chib o‘tdi; akasi Mixail bilan birgalikda jurnalni qayta tiklashga harakat qila boshladi. 1864-yil, yanvar – Mixail Dostoyevskiy «Epoxa» nomli jurnal nashr etishga ruxsat oldi. Yanvar – fevral – «Yerostidan bitiklar» qissasi ustida isholib bordi. 24-mart – «Epoxa» jurnalida «Yerostidan bitiklar» qissasining birinchi qismi nashr etildi. 15-aprel –M.D.Dostoyevskaya olamdan o‘tdi. 26-aprel –F.M.Dostoyevskiy Peterburgga qaytdi. Iyun! – «Epoxa» jurnalida «Yerostidan bitiklar» qissasining so‘nggi qismi nashr etildi. 10-iyul –akasiM.M.Dostoyevskiy vafot etdi. Iyul –F.M.Dostoyevskiy Epoxax jurnalini nashr etishni davom ettirdi; Qiyofadosh-u qissasini qayta ishlashga urinib ko‘rdi. 25-sentyabr –yozuvchining do‘sti A.A.Grigoryev vafot etdi. 1865-yil, yanvar – fevral – (Timsoh) hikoyasini yozdi. 22-mart – «Epoxa» jurnalida «Timsoh» hikoyasi nashr etildi; «Epoxa» jurnali moliyaviy muammolarga duch kela boshladi. Aprel –F.M.Dostoyevskiy boy aristokrat oilasida tug‘ilgan revolyutsioner yozuvchi A.V.Korvin-Kru-kovskayagaoila qurishnitaklif qildi,dastlab xonim rozilik berdi, ammo keyinchalik o‘z so‘zini qaytarib oldi va turmushga chiqishni rad etdi. s Hayotiy hikmatlar va tanbehlar Iyun –moliyaviy muammolar sababli «Epoxa» jurnali faoliyatini to‘xtatdi. 1 iyul –F.M.Dostoyevskiy o‘zining uch tomli asarlar to‘plamini nashr etish huquqini shartnoma asosida noshir FT.Stellovskiyga berdi. Iyul – oktyabrv –xorijga chiqdi; «ruletka» o‘yiniga qiziqdi va katta miqdorda mablag‘ yutqazdi; «Rus-skiy vestnik» jurnaliga yangi asarini nashr etishni taklif qildi; Kopengagenda do‘sti diplomat Vrangel’ bilan uchrashdi. Kuz fasli– «Jinoyat va jazo» romani ustida ishladi. Dekabr oyining o‘rtalari– «Russkiy vestnik» jurnalida «Jinoyat va jazo» romanining dastlabki yetti sahifasi nashr etildi. 1866-yil, yanvar! oyining oxirlari– «Russkiy vestnik» jurnali «Jinoyat va jazo» romanini chop etishni boshladi. Yoz fasli– Lyublino shahridan dalahovli sotib oldi, singlisi Vera va uning oilasi bilan yonma-yon yashay boshladi. 4-oktyabr – Qimorboze romanini qog‘ozga tushirish uchun stenografistkachi Anna Grigoryevna Snit-kinani taklif etdi. 31 oktyabr – Qimorboz romanini yozib tugatdi. 3 noyabr! –F.M.Dostoyevskiy onasi bilan birga yashaydigan Anna Snitkina xonadonida mehmon bo‘ldi; stenografistkachiga «Jinoyat va jazo» romanining so‘nggi qismini qog‘ozga tushirishda hamkorlik qilishni taklif qildi. 8 noyabr! – F.M.Dostoyevskiy A.GSnitkinaning qo‘lini so‘radi, Anna Snitkina yozuvchiga turmushga chiqishga rozilik bildirdi. 249
«» x’z-Sx42y, 7 DMU = «-bu. 3, u u = "yosh",
-talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qilishi; -ijodiy fikrlayolishi; -mustaqil mushohada yurita olishi; -olgan bilimini amalda qo‘llayolishi; - fanning (mavzuning) mohiyatini tushuna olishi, bilishi, ifodalayolishi; - fan (mavzu)ning mazmunini aytib bera olishi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lishi. - —talabani mustaqil mushohada yuritishi; -olgan bilimini amalda qo‘llayolishi; - fanning (mavzuning) mohiyatni tushunishi, bilishi; -mavzu mohiyatini ifodalay olishi, aytib berishi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lishi. -talaba olgan bilimini amalda qo‘llay olishi; - fanning (mavzuning) tushuna olishi; -mavzu mohiyatini bilishi, ifodalay olishi, -fan (mavzu)ning aytib berishi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lishi. mohiyatni -talaba olgan bilimini amalda qo‘llay olmasligi; - fanning (mavzuning) tushuna olmasligi; -mavzu mohiyatini bilmasligi, ifodalay olmasligi; -fan (mavzu)ning aytib bera olmaslik hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega bo‘lmaslik. mohiyatni OO"ET 5-"a"10" 5-"a"10" 466 299 “yaxshi” 4-“yaxshi d-3 “qoniqarl on ; “qoniqarli 22- “qoniqars ! “qoniqarsi IZ” 277 3.7. “Dorivor o‘simliklar florasi va sistematikasi” fanidan YAkuniy nazorat “Dorivor o‘simliklar florasi 334 fani turini o‘tkazish va mazkur nazorat turi bo‘yicha talabaning bilimini baholash o‘quv mashulotlarini olib bormagan professor-o‘qituvchi tomonidan amalga oshiriladi. va sistematikasi mashg‘ulotlarini olib borgan professor-o‘ituvchi yakuniy nazorat turini o‘tkazishda ishtirok etishi taqiqlanadi. bo‘yicha o‘quv
«Podojdite, ya zajgu lampu, – skazala Karkonta, – uje temno, legko oshibitsya». V samom dele, poka oni sporili, nastala noch, a s ne-yu prishla i groza, uje s polchasa kak nadvigavshayasya. V otdalenii gluxo groxotal grom; no ni yuvelir, ni Kadruss, ni Karkonta ne obraщali na nego nikakogo vnimaniya, vsetselo pogloщennыe besom najivы. Ya isam ispыtыval strannoye ocharovaniye pri vide vsego etogo zolota i bumajnыx deneg. Mne kazalos, chto ya viju vse eto vo sne, i, kak vo sne, ya chuvstvoval sebya prikovannыm k mestu. Kadruss soschital i pereschital dengi i bankovыe biletы, potom peredal ix jene, kotoraya, v svoyu ochered, soschitala i pereschitala ix. Tem vremenem yuvelir vertel persten pri svete lampы, i almaz metal takiye molnii, chto on ne zamechal tex, kotorыe uje polыxali v oknax, predveщaya grozu. «Nu chto je? Schet veren?» – sprosil yuvelir. «Da, – skazal Kadruss, – prinesi koshelek, Karkonta, i otыщi kakoy-nibud meshok». Karkonta podoshla k shkaf-u i vernulas so starыm kojanыm bumajnikom; iz nego vыnuli neskolko starыx zasalennыx pisem ina ix mesto polojili assignatsii: ona prinesla i meshok, gde lejalo dva ili tri ekyu po shest livrov – po-vidimomu, vse sostoyaniye jalkoy chetы. «Nu vot, – skazal Kadruss, – xot vы nas i ograbili, mojet bыt, tыsyach na desyat frankov, no ne otujinayete li vы s nami? Ya predlagayu ot dushi». «Blagodaryu vas, – otvechal yuvelir, – no, doljno bыt, uje pozdno, i mne pora v Boker, a to jena nachnet bespokoitsya. – On posmotrel na chasы. – Chert vozmi! – voskliknul on. – Uje skoro devyat, ya ranshe polunochi ne popadu domoy. Proщayte, druzya; yesli k vam yeщe kogda-nibud zabredet takoy abbat Buzoni, vspomnite obo mne». «Cherez nedelyu vas uje ne budet v Bokere, – skazal Kadruss, – ved yarmarka zakrыvayetsya na buduщey nedele». «Da, no eto nichego ne znachit, napishite mne v Parij: gospodinu Joannesu, Pale-Royal, galereya Per, nomer sorok pyat; ya narochno priyedu, yesli nado budet». Razdalsya udar groma, i molniya sverknula tak yarko, chto pochti zatmila svet lampы. «Ogo, – skazal Kadruss, – kak je vы poydete v takuyu pogodu?» «Ya ne boyus grozы», – skazal yuvelir. «A grabiteley? – sprosila Karkonta. – Vo vremya yarmarki na dorogax
78 BOBI Sh. XALQHOI DUNYO DAR DAVRI ASRHOI MIYONAY TARAQQIKARDA I. A» xarita shahrhoi buzurggarini asrimiyonagii mamlakathoi Osiyoro nishon dihed. 2. A» nigohi paydoish va taraqqiyot shahrhoi Osiyo va Yevropa kadom umumiyatho dorand" 3. Dar boray hayoti shahrhoi Osiyo chihoro donista girifted" A» in xusus hikoya kuned. 518. DINI NASRONI DAR ASRHOI MIYONA Pahishavii din dar Yevropa. Dini nasroniy a» asri TU dar bayni qabilahoi germani ni» ba pahn shudan sar kard. Shohi Frankho Xlodvig nasroniyatro dar oxiri asri U qabul kard. Rohiboni serg‘ayrat, ki dar monastirhoi Angliya va Irlandiya kamol yofta budand, ba go‘shahoi kanoriy Yevropa rafta, aholiro ba nasroniyat guzaronidand. Rusi Kiyevi va Bulg‘oriya dar oxiri asri X mazhabi pravoslavii nasroniyagro a» Vizantiya qabul kardand. Dini nasrony dar Yevropa a» asri TUsarkarda, pahn shudaast. Taqsimshavii kaliso. Ba imperiyai G‘arbi va Sharqiy Rim taqsimshavii imperiyayi Rim ba chudoshavii kaliso ham ovarda rasond. Dar soli 756 bo yoriy shohi Frank dar Italiya davlati papahoi Rim—viloyati Papa tashkil karda meshavad. Kalisoi Vizantiya ba tashkiloti dinyi tobei davlat va a» tarafi patriarxi Konstantinopol idorashavanda tabdil meyobad. Raqobat baroi ba zeri ta’siri xud darovardani bulg‘orho dar Yevropai Sharqiy rasman ba chudoshavii kalisoho katolik-g‘arby (««9ahon») va pravoslavi sharqi («GXini soF», «e’tiqodi haqqoniy») ovarda rasond. A» miyonahoi asri XG kalisohoi rim-katoliky va yunon-pravoslavy mustaqil fa’oliyat meburdand. Dar G‘arb va’zi kaliso ba lotini, dar Sharq ba yunoni xonda meshud. Agar kalisoi katoliky ba hamai
Kooperativ to‘lovlar—kooperativning asosiy a’zolari orasida ularning kooperativ faoliyatiga qo‘shayotgan hissasi, mehnatiga ko‘ra taqsimlanadigan daromadning bir qismi. Dividendlar—asosiy azolarning qo‘shimcha paylari va kooperativning uyushma a’zolari paylari bo‘yicha to‘lanadigan kooperativ daromadining bir qismi. Faoliyatlarini amalga oshirish uchun kooperativlar ishchilarni, kooperativning a’zosi bo‘lmagan va ma’lum mutaxassislik, kasb yoki lavozimga mehnat shartnomasi (kontrakt) bo‘yicha shaxslarni yollash huquqiga ega. Iste’molchilar kooperativlari o‘z a’zolari orasidan ham ishchilar yollashi mumkin. Qishloq xo‘jaligi kooperativlari ishlab chiqarish va iste’molchilik shaklida tuzilishi mumkin. Qishloq xo‘jaligi ishlabchiqarish kooperativi—fermerlar tomonidan qishloq xo‘jalik mahsulotlarini ishlabchiqarish, qayta ishlash va sotish bo‘yicha hamkorlikdagi faoliyat uchun tuzilgan tijorat tashkiloti. Shi-ningdek u kooperativ a’zolarining shaxsiy mehnat ishtirokiga asoslangan, qoman bilanman etilmagan faoliyatlarni bajarish uchun ham tuziladi. Ishlab chiqarish kooperativining boshqa o‘ziga xos xususiyati shundaki, kooperativning asosiy a’zolari unmg faoliyatida shaxsan o‘z mehnatlari bilan ishtirok ctadilar. Ishlabchiqarish kooperativi tijorat tashkiloti bo‘lib, faoliyatming asosiy maqsadi daromad topishdir. Ishlabchiqarish kooperatorlariga qishloq xo‘jaligi korxonalari kiradi. Kooperativ xo‘jaligi dehqon va fermer xo‘jaliklari boshliqlari va yoki shaxsiy yordamchi xo‘jalik yurituvchi fuqarolar tomomdan yerga ishlov berish, chorvachilik mahsufotlari ishlabchiqarish yoki qishloq xo‘jaligi mahsufotlari ishlabchiqarish bilan bog‘liq boshqa faoliyatlarni bajarish uchun tashkil etiladi. sanoat va qishloq xo‘jaligi orasidagi aloqa integratsiyalash yo‘li bilan amalga oshiriladi. Integratsiya ikki turga: gorizontal va vertikal mtegratsiyalanishlarga bo‘linadi. Gorizontal integratsiya bitta tarmoq ichidagi korxonalaming o‘zaro aloqasini aks ettiradi. Uning rivojlanishiga umumiy ishlabchiqarish masalalarim hal qilish uchun korxonani kooperativlashtirish asosida erishadi. Qishloq xo‘jaligida qo‘llaniladigani, bu qishloq xo‘jalik korxonalarining harakatlarini kooperatsiya shaklida, mahsulotlarini almashtirish yoki ishlab chiqarishni optimal kontsentratsiyalash va 51
Qisqacha xulosalar Ushbu mavzuni o‘rganish talabalarga mehnat xarakteri va sharoitlari, aholining bandlik ko‘rsatkichlari, jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmasi o‘zgarishi, mehnat intizomi ko‘rsatkichlari va aholining mehnatdagi faolligi ko‘rsatkichlarini statistik nuqtayi nazardan o‘rganish imkonini beradi. Nazorat va muhokama uchun savollar 1.Mehnat xarakteri ko‘rsatkichlari qanday aniqlanadi" 2.Mehnat sharoitlari ko‘rsatkichlari qanday hisoblanadi" Z.Aholining bandlik ko‘rsatkichlari qanday hisoblanadi" 4.Aholining mehnat faolligi ko‘rsatkichlari qanday hisoblanadi" 5.Mehnat intizomi ko‘rsatkichlari qanday ko‘rsatkichlar yordamida aks ettiriladi" Asosiy adabiyotlar 1. Boyarskiy A.Ya. Statistika. Mir professiy. Moskva. 1988. 2. Trudovaya aktivnost’ naseleniya. Moskva. 1986. UN bob AHOLINING DAROMADLARI VA IJTIMOIY TA’MINOT STATISTIKASI 7.}, Aholi daromadlarini statistik o‘rganishning vazifalari va ijtimoiy ahamiyati Aholining daromadlari aholi uchun shaxsiy ehtiyojlarini qondirishda, muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Shu sababli Ijtimoiy statistikaning turmush tarzini tavsiflovchi ko‘rsatkichlar kompleksida aholi daromadlari ko‘rsatkichlari alohida o‘ringa ega. Turmush darajasi statistikasi aholining daromadlari qatoriga quyidagilarni kiritadi: ishchi va xizmatchilarning oylik maoshlari; qishloq xo‘jaligida dehqonlar uchun to‘lanadigan haq (shu jumladan, natura ko‘rinishida); ishchi, xizmatchi va dehqonlarning shaxsiy tomorqa xo‘jaligidan olgan daromadi (shaxsiy tomorqa xo‘jaligida yetishtirilgan mahsulotlarning toza qiymati); jamoatchilik iste’mol fondlarining to‘lov va imtiyozlari; boshqa pul daromadlari (lotereyalardagi yutuqlar, omonatlar bo‘yicha olinadigan foizlar, pul o‘tkazish va hokazolar). Aholining daromadlar majmuasini shakllantirish jarayonida ishchi, xizmatchi va dehqonlarning shaxsiy tomorqa xo‘jaligidan oladigan daromadlari katta ahamiyatga ega. Bu daromadlar tomorqa xo‘jaligida mazkur yil davomida yetishtirilgan mahsulotning toza qiymatida hisoblanadi. Shaxsiy tomorqa xo‘jaliklarida yetishtirilgan mahsulotlarning bir qismi oilalarda iste’mol qilinadi. Bundan tashqari ortib qolgan mahsulot bozorlarda sotiladi yoki tayyorlov punktlariga topshiriladi. Aholining daromadlarini tahlil qilish ularning moddiy ne’mat va xizmatlardan foydalanish darajasi, pul jamg‘armalari ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro aloqasini ko‘zda tutadi. Bu tahlilni mukammallashtirish vazifasi oilaning turli maqsadda qilgan xarajatlarini detalli ravishda o‘rganishni talab qiladi. Bu yerda iste’mol fondi ko‘rsatkichlari, aholining to‘lov bilan ta’minlangan talablarini qondirish darajasi alohida o‘ringa ega. 7.2. Aholining real daromadlari, nominal va real ish haqi darajasi, tarkibi va dinamikasi statistikasi ko‘rsatkichlari Aholi daromadlari majmuasining asosiy elementi ishchi va xizmatchilarning oylik maoshi hamda jamoa xo‘jaliklarida dehqonlarga to‘lanadigan haqdir. Statistikada nominal (pulli) va real ish haqi tushunchalari mavjud. Nominal (pulli) ish 66
Joriy yildan boshlab attestatsiyadan o'tganlik uchun 1 minimal ish haqi miqdordagi stavka rasman kiritildi U qadar yoqimli xabar emas, biroq chidasa bo'ladi Xizmatlar taqdim etilishi uchun o'z pulimizdan to'lab (nafaqat soliq to'lovchi sifatida, balki iste`molchi sifatida ham), iste`molchi huquqlarini qo'lga kiritamiz Boshqacha aytganda, men to'langan pullarim evaziga sifatli servisga ega bo'lishni istayman
nizolar natijasida Navoiyning Sulton Husayn bilan oralari biroz sovugan bo‘lsa-da, lekin Navoiy umrining oxiriga qadar davlatning tayanch shaxslaridan biri bo‘lib qoldi. Jumladan, u vazirlik lavozimidan ketar ekan, sulton Navoiyga shohona to‘n kiygizib, uning hech bir iltimosi hech qachon yerda qolmasligini aytadi. Alisher Navoiy 300 tadan ziyod turli qurilish, obodonchilik ishlariga bosh-qosh bo‘ldi. Hirotdagi Injil daryosi bo‘yida uning qurilishishlari uchun maxsus yer ham ajratib beriladi. U barpo etgan Hirotdagi "Ixlosiya", "Shifoiya" majmualari, Tus viloyatidagi Turuqband suv ombori va kanali, Hirot va Mashhaddagi sug‘orish inshootlari, As-troboddagi saroy va masjid, Marvdagi madrasa shular jumlasidan. El-yurt farovonligini o‘ylagan Navoiy o‘z daromadining aksariyat qismini xayriya ishlariga sarflaydi. Odamiy desang demagil odamiy, Onikim yo‘q xalq g‘amidin g‘ami, deb yozgan shoir o‘z mablag‘i hisobidan 52 ta rabot, 19 ta hovuz, 16 ta ko‘prik, 9 ta hammom va boshqalar qurdirdi. Shuningdek, Navoiy Xurosonda 12 tadan oshiq masjid, minora, rabotlarni ta’mirladi. Jumladan, Navoiy ta’mir etgan Hirotdagi jome’ masjidi hozirgi kunga qadar Hirot shahrining go‘zal inshootlaridan biri hisoblanadi. Alisher Navoiy homiyligida Sharq miniatyura maktabining yetuk namoyondasi "Sharq Rafazli" nomini olgan Kamoliddin Behzod, taniqli tabiblar Abdulhay Muniy, Darvish Ali, xattotlardan —SultonAli Mashhadiy, musiqachilardan—Husayn Udiy, shoir va tarixchilardan —Sohib Doro, Muhammad Nizomiy, Kamoliddin Binoiy, Davlatshoh Samarqandiy, Husayn Voiz Koshifiy, Mirxond, Zayniddin Vosifiy, Muiniddin Muhammad Isfi-zoriy va boshqalar yetishib chiqdi. Alisher Navoiy ilk bora o‘zga shoirlardan farqli ravishda 1483-1485-yillarda turkiy tilda beshta dostondan iborat "Xamsa" asarini yozdi. Navoiy ona tili ko‘rkamligi va jozibadorligini o‘z asarlarida namoyon etdi: 238
X BOB O‘“ZAKLI MAGNIT REZONANSI USULINI NEVROLOGIYADA QO‘LLASH O‘zakli magnit rezonansi 1939 yilda 1lk bor Rali va mualliflar hamkorligida kashf etilgan. 1946 yili F. Bloch va E. Purcell bir-biridan bexabar holda magnit rezonans imkoniyatini yirik obyektlarda namoyish qilganlar. MRni amaliy meditsinada qo‘llash 1971 yil R. Damadian tomonidan tavsiya etilgan. MR ning (jismoniy) asoslari Atom o‘zagining tashkiliy qismlari—ya’ni elementlari o‘z o‘qi atrofida doimo aylanib turadi va xususiy magnit momentini vaqtini sodir etadi. Magnit momentining katta kichikligi proton va neytronlarning miqdoriga va xususiyatlariga bog‘liq va bu holat giromagnit munosabatlari bilan belgilanadi. Protonlarning orqa yuzasida tashqi magnit maydoni bo‘lmasligi tasodifan mo‘ljalga olingan. Natijada ularning summar magnit momenti nolga yaqinlashadi. Tashqi magnit maydoni Vg yozib yuborilganda protonlar maydonga nisbatan to‘g‘ri yoki qarshi yo‘nalishda joylashadi va uning yo‘nalishi bo‘yicha pretsessirlanadi. Magnit maydoniga yo‘nalisholgan protonlar “past” energetik darajada, qarama-qarshi yo‘nalisholganlar esa “yuqori” darajada bo‘ladi. “Past” energetik darajadagi protonlarning miqdori “yuqori” energetik darajadagi protonlarga nisbatan bir necha yuqori bo‘lib. summar magnit momentini (M) tashkil etadi. Bu holat parallel holda tashqi yuzaga mo‘ljallangan bo‘ladi. MR ning kattaligi tashqi magnit maydoni hajmiga nisbatan uncha emas, uni aniq o‘lchash uchun vektor Mni tashqi magnit maydomiga ko‘ndalang mo‘ljali —olinadi. Shu maqsadda rezonans holatini, o‘rganiluvchi to‘qima yoki a’zoga radiochastotalik impuls bilan protonlarni nurlantinladi (RCHI). б Relaksatsiya. O‘rganiladigan 4 to‘qima KOHГ bilan nurlatilganda protonlarning qismlari qo‘zg‘aladi, “past” energetik o‘rniga protonlar “yuqori” energetik darajaga o‘tadi va ularning magnitlangan vektor mo‘ljalining o‘zgarishi tashqi magnit maydoni presessiya sinxronizatsiyalashadi. Protonlarni “yuqori” energetik darajaga o‘tishi uzunasiga magmitlashishni —pasayishiga prosessiya smxronizatsiya-ko‘ndalang magnitlashuvni ko‘payishiga olib keladi. RCHI ni ta’siri to‘xtatilgach qo‘zg‘algan protonlar avvalgi holatiga qaytadi. Atom o‘zaklarining energetik darajasini avvalgi holatga qaytishi atrofdagi strukturali katakchaga ulardan olingan kinetik energiyani beradi. Bu holat uzunasiga yo‘nalgan magnitlashuvni ko‘payishiga olib keladi va bu 6394 gacha tiklanishga olib keladi, ma’lum vaqtdan so‘ng, -T1I bilan belgilanadi Relaksatsiyaning mazkur shakli Spin-reshetchatiy (spin-katakchalik) yoki uzun relaksatsiya deyiladi. T! —bu konstanta bo‘lib. protonlarni yuqori energetik darajada o‘rtacha turish vaqtini ko‘rsatadi. Shu vaqtning o‘zida uzun ko‘ndalang relaksatsiya sodir bo‘ladi. RCHI ta’siri to‘xtatilgach presessiya sinxronizatsiyasi buziladi. Desinxronizatsiya tezligi eng ko‘p darajada atom o‘zagi magnit momenti o‘zaro ta’simi va tashqi magnit maydonining turlicha bo‘lishi ta’sir ko‘rsatadi. Desinxronizatsiya ko‘ndalang magnitlashuvi pasayishiga olib keladi. Bu jarayon 165
Ris. 10. P yetux p or o d Ы stranennoy myasnoy Xyurod ’t»!. tiye grudnыx in o j ^ ыx 4 „’I!S __« grudn nost porodы 4 , ? > a D > y ^ glya 1\|’n. rabotы proyavi l ^ razvi-kachestva is tala m ya o ^ N ch , Poroda kornsщ. (, , »1I‘,ye„ sozdavalas kak sp or ,^ °r- o i- N os kiye deniya interesa pe-,’’!’ 14 m Chi bы vы b rako van a. P<^Chds» i s (, ) - Ona stoyatelstvam e^ogo ’!’e \ t ’ ыm pa-rezultate um yel oy o K i ilI bыla chtojnogo x oz ya y s t v ye n ^ ^ ^ UCHId ^ ’ щ ° ^ ‘ senneyshey porodoy. tio Cb’ i v Kornishi v ы d v n n \ Zn as ye 1[Roda ni щix myasnыx p or o d f J \|HC stala sokoy myasnoy C K o p o ^ ^ j) -1* v Ch myasnыm formam., os ^ ^ d ^ ^ l a g 0 s,,1o luch-skulature grudi ing rya vы-JP\, . ’! 11. ’ rw ’’ ’ da ispolzuyetsya v «-h Mq. Lichnыm bы kornishi b ы ^ is ’ ^ s^ omIna 1!,°y m-u-rodы, gi bridizatsi ya ve Ot-1, 11tnomu belomu opereniyu. Poro-selnoy, tak kas Ji 6 g» Js tij]r° 6cK0^ v myasnыx krossax. Yesli srednem menshe» ch ye ^ ^ ch ^ ^ ^ R ^ ^ 0vitы ’ kak i myas0’ yaichnыe po" myasnыe formы g ^ b r i ’j.- MaCcg ,QM proizvodstve bыla bы bes-nishami. O dnako k ur ^ o ^ ’^ to P or ^ N b r idov kornish X plim utrok v 130 yais, v ы v o d im os t ^ ’ 1 G\|, 4en^ye /^Chыx kornishey, k gomu j ye i porod, a j i vaya masgch* U /R °D ’ 1 /°y yer sh ye n n ы po sravneniyu s kor-myaso-yaichnыx p t s s > v’ ’ ix v 0 °Rnish otkladы vayu t vsego 110 ’ - ^pg 1g>l. R^Dnem nije, chem u myaso-yaichnыx vayet rasxodы na stada. C O r t _ ’VJ P0Cjlbf ’•chnem nije, chem u m p sh-l p- . , . » - . V K°H eiJ Kur i petuxov bolshe, chem u ot v ye de niye peerogg ch^ niye p , ,,QM schete znachitelno uvelichi-sportivnыx por od ; c . ’ ‘i ,ch ’^Itelskogo i praroditelskogo p l y o p r p n y lil y t-g 1 roy angliyskoy. Ps»* k) \| tolko dvux porod: a Z s a V,,1eno putem skreщ ivaniya trex Ya IR IN OY (azil), malayskoy i sta-dketerer k ur p<^ ^ a l a uchastiye v obrazovanii sumatrskoi. rod (ris. 10 ) p r yeJd R ’ noy i shirokoy s pi s * k or s ish irokaya s sil n ы m 5 ^ ^,go 1s y 111 otlichen ot ptis drugix po-orlinыy vid. G rebe ^ ^ z * / ’ ° l 0 ya^ 0 k 0 Y i glubokoy grudyu, dlin-kulatura grudi ^ n o k ’ Umerenno bolsh aya, korotkaya iP oroda pactipocv Ci G0 \|)0-’P, \| 1 ’’Edbrovnыx dug, chto pridayet yey broylernaya p rom p s ^ R ya >0 JIbUill goroxovidnыy. M oщ naya mus-kiye, qon ku r ir u-yu щ iye* 1^ , ^ obxvatom plyusnы. g ^ os t ’ . 5 vsex stranax mira, gde yest R o d se ^rspektivы poka vesma shiro-idno. P ri seleksii sleduyet •viandot i dekorativnoy —127
dabir tomondan, ruhni holatlarning tug‘ilishiga olib keladigan sabablar («=uyg‘gotunchilar»-xvnbxava»), ikkinchi tomondan esa, ularnnig tashqarida namoyon bo‘lishi (konubhavaz) -imo-ishora, so‘z ohangi va.hokazo ko‘rinishi hisobga olingan. b Bundan tashqari, kbxavarlarni sakkiz guruhga bo‘luvchi murakkab tasniflash yaratilgan. O‘zida bir asosiy tasniflash turi va bir necha shunga yaqin ikkinchi darajali holatlarni mujassam etgan ana shunday har bir guruh muayyan ehtiros tushunchasi tarzida olib qaralgal. Barcha tushunchalar, ya’ni sakkiz tushuncha yagona «rasa» («did») degan ibora bilan ifodalangan. Keyinchalik «rasa» badiiy ehtirosni anglatadigan, nafosatni anglatadigan estetik. tushuncha maqomini oldi va shu tarzda hind san’atshunosligida keng tarqaldi. «Rasa» tushunchasi musiqa nazariyasida pardalar tovushqatorlari bosqichlar va ohanglar turlarida, tasviriy san’at nazariyasida esa moybuyok va haykaltaroshlik tasvirlarida qo‘llanib kelindi. Shuni alohida ta’kidlash lozimki, Nat’yashastrazning 16-bobi va kashmirlik alloma Bhamaha (IY-YI asrlar) qalamiga mansub Kav’yalyanka-ra» («She’riy bezaklar») risolasi she’r san’ati uchun muhim ahamiyatga ega. She’riy yo‘l bilan yozilgan, olti qismdan iborat bu risolada turli xil xitobiy (ritorik) shakllar-tazod (o‘xshagish), alliteratsiya va boshqa usullar bayon etiladi, she’riy nutq fazilatlari (guna) va uslubiy (rito) fazilatlar tahlil qilinadi. Mazkur ikki risola she’riyat nazariyasi alohida ilm sifatida qadimgi hind estetikasida milodning boshlarida shakllangan va uning asosiy tadqiqot obyekti dastavval she’riy nutq uslubi bo‘lgan, deyish imkonini beradi. Qadimgi Hindistondagi uslub nazariyasi taraqqiyotiga nazar tashlasak, milodning P asriga kelib, «bezaklar» deb nom olgan badiiy ifoda usullari haqidagi ta’limot shakllanganini ko‘rish mumkin. TU-U asrlarga kelib u uslub nazariyasining katta va muhim qismini tashkil etadi. Masalan, «Nat’yashastra»da 4 xil bezak haqida gap ketsa, (Kav’yalankarazda ularning soni 39 ta. Nihoyat, GU-U asrlarga kelib, qadimgi uslubiyatning uchinchi qismini tashkil etuvchi fazilatlar yoki sifatlar haqidagi ta’ln-mot yuzaga keladi. Ana shu davrlarda nuqsonlar haqidagi ta’limot ham paydo bo‘ladi. Shunday qilib, ko‘rib turibmizki, Kldimgi Hind eststikasida she’riy nutq uslubga doir boy materiallar yig‘ilgan va ularni uch ruknga– bezaklar, fazilatlar va nuqsonlarga bo‘lib o‘rganish tamoyillari ishlab chiqilgan. Qadimgi Xitoy estetikasi deganda, biz odatda, miloddan avvalgi "11 asrdan milodning-u asrigacha bo‘lgan davrni nazarda tutamiz. Mana shu davrda Xitoyda, garchand estetik tafakkur mustaqil. fai maqomiga ega bo‘lmasa-da, lekin asosiy falsafiy-estetik tushunchalar shakllangan eli. Biroq, dastlabki nafosatga doir tasavvurlar. g‘oyalar, tushunchalar bundan 32
Payshanba, 23-may, 2013 Toshkent vaqti: 09:33 23-iyul - hozirgacha 2012-yilda eng ko'p qurbon berilgan kun Iroqdagi portlashlarda 30 dan ziyod odam o'ldi Fallujadagi janglar opera sahnasida VideoIroq ayollari zamon haqida nima deydi? Iraqi women, war and future VideoYangicha urushlar, yangicha dushman va bugungi harbiy tayyorgarlik Bugun Iroqda bir qator portlash va otishmalar ro’y berib, kamida 100dan ortiq odam halok bo’lgan va 200ga yaqin kishi jarohatlangan. 23-iyul hozirgacha 2012-yilda iroqliklar eng ko’p qurbon bergan kun. Iroqning turli shaharlarda joylashgan 12 hududida ro’y bergan bugungi qonli hujumlarda, asosan, hukumat binolari va harbiy bo’linmalar nishonga olingan. Iroq shimoli-sharqidagi Udaym shahrida joylashgan harbiy bazada ro’y bergan otishmada 15 askar o’ldirilgan. Kirkuk shahrida sodir etilgan bir qator portlashlarda ham ko’plab harbiylar halok bo’lgan. Bag’dodda mashinaga o’rnatilgan bomba portlab, bir necha kishini hayotdan olib ketgan. Poytaxt shimolida joylashgan Taji shahridagi besh uy portlatilishi oqibatida esa kamida 17 odam halok bo’lgan. “Dahshatli portlash bo’ldi, - deydi 35 yoshli guvoh Muhammad Mun’im. – Hamma joyda faqat tutun va yong’in bo’lganini eslayman”. Muhammad Mun’im ishlaydigan Ichki ishlar vazirligi binosida ro’y bergan hujumda 16 kishi halok bo’lgan. Hujumlar Iroqdagi “Al-Qoida” guruhi tomonidan amalga oshirilgani taxmin qilinmoqda. O’tgan hafta guruh Iroqdagi AQSh askarlari tark etgan hududlarda amaliyotlarni kuchaytirish niyatida ekanini ma’lum qilgan edi. Shanba kuni jihodchi vebsaytlarda e’lon qilingan bayonotga ko’ra, “Al-Qoida” Iroqda o’z faoliyatining yangi bosqichini boshlash arafasida. O’zini Abu Bakr al-Bag’dodiy deb tanishtirgan voiz tarqatgan audioxabarda "islomchilar guruhi sud rasmiylariga hujum qilish va qamoqdagilarni ozod qilish niyatida ekani" aytilgan. So’nggi oylarda Iroqda qonli hujum va portlashlar soni ortgani kuzatilmoqda. O’tgan oydagi ana shunday hujumlarda 237 kishi halok bo’lgan edi. Iyul boshida esa kamida 40 odam halok bo’lib, 100 dan ortiq kishi jarohatlangan. Ko’pchilik AQSh askarlari ketgandan beri mahalliy hukumatning mamlakatda xavfsizlikni ta’minlay olishiga shubha bilan qaramoqda.
dilar. Oxirda Kumush nimadandir cho‘chigandek bo‘ldi, yengilgina bir harakat bilan o‘zini ichkari yo‘lak tomonga burdi. Bu burilishdan uning orqa o‘ngini tutib yotqan qirqkokillari to‘lqinlandilar. Kumush ichkariga qarab chopar ekan, yo‘l ustidan ariq bo‘yida qotib turgan yigit-ka yana bir qarab qo‘ydi va bu qarashda unga yengilgina bir tabassum ham hadya qildi... Kumush ichkariga kirib ko‘zdan g‘oyib bo‘ldi, lekin Otabek yana bir necha daqiqa yerga mixlangandek qotib turdi... Oxirda ko‘zini katta ochib o‘tkan daqiqada uchrashkani xayoliy go‘zalni 4istab xayollandi. Biroq haqiqat boshqacha edi. Tahorat olmoq uchun ariq bo‘yiga o‘lturdi. Ammo ko‘zi xayol yashiringan yo‘lakda edi. Tahoratlanib bo‘ldi, yana ko‘zini o‘sha tarafdan uzalmadi. Artinib olgandan keyin yana oyoG‘) ustida to‘xtab qoldi. Yashiringan go‘zal (ikkinchi qayta ko‘rinmadi, ehtimolki, Otabekni ipsiz bog‘lab, o‘zi qaysi burchakdan bo‘lsa ham asiriga tomosha qilar edi. Kub kutdi, asr namozini qazo qilib kuch bilan qutidor uyidan chiqdi va shu daqiqadan boshlab unda muhabbat mojarosi tug‘ilgan edikim, bu yog‘i o‘qug‘uchimizga ma’lumdir. Kumushbibining‘g yuqorida «Siz o‘shami?! deb so‘rashi shunga binoan bo‘lib, ammo) unga masalaning onglashilmay qolishi va chin baxtni bil’aks kutib olinishi qiziq edi. Shunday qilib ikki yoshning birinchi ham sof muhabbatlari qovishish bilan natijalandi. 12. CHAQIMCHILIK —Bukun stti kun... Otabek qutidorning qiziga uylandi. Ul. bu xabarni "Qo‘qondan qaytishda eshitkan edi. O‘zining Qiyofatiga yarasha qo‘rqunch yo‘llar izlar ekan, quloqlari TEMA, ",...qiziga uylandi" —jumlasi takrorLanib turgandek bo‘lar edi. Uning Qo‘qondan qaytishi ikkala xotini uchun ham ulug‘ bir falokat bo‘ldi. Chunki arzimagan bir sabab bilan-ikkalasi ham yaxshigina tayoq sb oldi. Shuning uchun ikki kundash uning oldiga kirishdan qo‘rqib, yana to‘g‘risi uning sovuq aftini ko‘rishdan jirkanib havlining chet-chetida yurarlar, ikki kundash bilittifoq unga o‘lim so‘rarlar: "Qo‘qonda o‘lsa, o‘lugini itlar yesa biz achinarmi edik" deyarlar edi. Ul o‘lturgan ko‘yi nima to‘g‘rida bo‘lsa ham juda bosh 62
kuzatiladi. To‘mtoq og‘riqlar sekin kechuvchi Yallig‘lanish kasalliklarida { nospetsifik ichak tutqichi limfadeniti) uchraydi. Shunday kasalliklar o‘zining har xil rivojlanish bosqichlarida har xil xususiyatdagi og‘riqlarni keltirib chiqarishi mumkin. O‘tkir appenditsit, gijja invaziyasida og‘riq o‘tkir va to‘mtoq bo‘lishi mumkin. BU og‘riq o‘simta joylashishi va yallig‘lanish xususiyatiga bog‘liq bo‘ladi. Og‘riq xususiyati faqat so‘rab-surishtirish bilangina emas, balki qorinni paypaslash orqali ham aniqlanishi mumkin. Qorin devori bola bilan yaxshi munosabatni tiklab olgandan keyin, chalg‘ituvchi savollar bilan. og‘rimagan joylarini ushlab, keyin issiq qo‘l bilan paypaslab ko‘riladi. Bola o‘ng yonbosh sohasida og‘riq bor deb ko‘rsatsa, paypaslashni chay yonbosh sohadan boshlash kerak, keyin chap, O‘ng qovurg‘a ostiga, epigastral sohaga, kindik sohasiga, undan keyingina o‘ng yonbosh sohasini paypaslash kerak. Qorinda og‘riqdan shikoyat qilinsa, lekin tinch holatda og‘riq yo‘q bo‘lsa, bu og‘riq butunlay yo‘qoldi degani emas. Qorin devorini paypaslab qorin bo‘shlig‘idagi og‘riq nuqtani aniqlash mumkin. Buning ikki turi farqlanadi: yuzaki va chuqur paypaslash. Yuzaki paypaslashda qorin devori yengil bosilib—2 sm chuqurlikda), bolaning mimikasiga e’tibor berib turish kerak. Agar yuza paypaslashda og‘riq nuqtasini aniqlab bo‘lmasa, chuqurroq paypaslashga o‘tiladi. Bunda qorin devori kuchliroq bosiladi. Og‘riqning tarqalish jarayoni ham kasallik manbaini aniqlashga yordam beradi. Me’da sohasidagi og‘riq —me’dada, O‘n ikki barmoq ichakda, me’daosti bezi boshchasida o‘tkir jarayon borligidan darak beradi. O‘ng qovurg‘a osti sohasida og‘riq bo‘lishi—jigarda, o‘t pufagida yallig‘lanish borligini, kindik sohasida— mezaodenitdan, O‘ng yonbosh sohasida esa—o‘tkir anpen-dipitdan darak beradi. Ba’zan, bolalar hamma vaqt ham og‘riqning darajasini aniq aytib berishga qiynalib, ,, Qanaqa og‘riq 12
113 YO‘LIQMOQ Bu kimninz hovlisi, nima yig‘indg Yomonlik qilgan to‘rg-besh yomon odam bor shu majlisda (F. Iyldosh). Sen bilan qiziydi ma’raka va to‘y, Sen bilan hamisha dillarda ko‘klam! ( Shuhrat.) U bo‘lsa, qanday yig‘ilish bo‘lmasin, nuqul maktabda yuz berayottan kamchiliklardan tapiradi (Mushtum2). YIG‘MOQ, TO‘PLAMOQ, TO‘DALAMOQ, JAMLAMOQ, JAMG‘ARMOQ, YIG‘NAMOQ. To‘p (to‘da) holga keltirmoq. Yig‘moq, to‘plamoq, jamlamoq shaxs va boshqa narsalarga nisbatan qo‘llanadi. To‘dalamoq narsa-predmetlarga nisbatan qo‘llanadi. (Qamlamoq bu ma’noda kam qo‘llanadi. Ularning har bir o‘yiniga, har bir hangamasiga «donabosh» bo‘luvchi To‘xtasin o‘rtoqlarini yig‘di, ularga ivir-shivir bilan bir nimani tushuntirdi (Oybek). Razvedka ma’lumotlariga ko‘ra dushman Oryol va Beltorod rayonlarita o‘n yetti tank diviziyasi, uchta motorlashtirilgan va o‘n sakkizta piyoda askar diviziyasi to‘plagan... edi SA. Qahhor). Tog‘da ochilgan lola, Tarib to‘dalay deyman... ( Qo‘shiq.) Galablarinliz o‘rinli, —dedi qushbeti,—ammo xasminzizni bu majlista hozirlash uchun vaqtimiz ozdir va lekin buo‘kun uni qo‘lta olarmiz va birisi kun beshovintizni bir yerga jamlab, o‘z hukmimizni berarmiz SA. Qodiriy.) Qish uchun yem-xashakni mo‘l-ko‘l jamg‘arib qo‘yish chorva mahsulotini ko‘paytirishning eng. muhim omilidir («Qizil O‘zbekiston»). Qishloq mehnatkashlari o‘rtasida tushuntirishishlarini kuchaytirib, ularning o‘zidan kuchlar yig‘ib. bosmachilarga qarshi otlantiringlar{ (N. Safarov.) YO‘LATMOQ, KELTIRMOQ, YAQINLASHTIRMOQ. Yaqni-niga (oldiga) kelishga qo‘ymoq. Boringki hech kimni yoniga yo‘latmadi («=Latifalar»–). Men hech vaqt partada qiyshayib o‘tirmayman. Iflos bolalarni hech yonimga keltirmayman (Uyg‘un). Kiselyov bu asapda pnemis yirtqichlarini Ukraina yeriza yaqinlashtirmaslikka va’da beradi (Qizil O‘zbekiston). YO‘LIQMOQ, UCHRAMOQ. DUCHOR BO‘LMOQ. GIRIFTOR BO‘LMOQ, MUBTALO BO‘LMOQ. Yomon narsa ta’sirida bo‘lmoq, yomon narsaga duch kelmoq. Yo‘liqmoq, uchramoq, duchor bo‘lmoh so‘zlarida yomon narsa «ta’sirida bo‘lish» tushunchasidan ko‘ra unga «duch kelish» tushunchasi asosiy o‘rinda bo‘ladi. Giriftor bo‘lmoq, mubtalo bo‘lmoq so‘zlarida esa «Yota’sirida bo‘lish» tushunchasi ustunroq. Shu sababli bu so‘zlarda belgi darajasi kuchliroq bo‘ladi. Sodiq qulingiz arslonsifat Shernazarboy tuhmat balosiga duchor bo‘lib, zindonda sarg‘ayib yotibdi (dedi qozikalon xonga) (25. Sharipov). Nurmat ko‘rsatdi, bo‘ldi tunohkor, Armonman yomonga bo‘ldi tiriftor (F.. Yo‘ldosh). Xolasi ko‘ngliga kel-zan zapni aytolmay chaynalib o‘tirganda xayoli To‘tiqizning 49-zonasida— mushtumdeklizidan mina balosa tiriftor bo‘l-zan baxtiqaro To‘fada edi (M. Ismoiliy). Chamamda, o‘rtoq 8 A. Hojiyev
er yuzidagi ko‘p hayvonlar tuzilishi, katta—kichikligi va yashash sharoitiga ko‘ra juda xilma —xil bo‘ladi. Lekin ular qanchalik xilma —xil bo‘lmasin, kelib chiqishi jihatidan bir— biriga yaqin qarindoshdir. Ma’lumki, er yuzida hayvonlar birdan paydo bo‘lmagan, balki necha million yillar mobaynida sodda organizmdan murakkab organizmga aylanib borgan. SHunday qilib, hayvonot dunyosining sxema tarzidagi shajarasi vujudga kelgan. Bularning o‘tmishda o‘z tarixi (filogenezi) va boshqa turlar bilan ozmi—ko‘pmi qon—qarindoshlik munosabati bor. Hayvonlar organizmini o‘rganar ekanmiz, avval ularning ajdodlari haqida fikr yuritishimiz lozim. Bularning hammasini zoologiya, biologiya fanlari batafsil o‘rganadi. Biologiya bir qancha sohalarga: morfologiya, fiziologiya va boshqa sohalarga bo‘linadi. Morfologiya organizmning umumiy shakli va tuzilishi, fiziologiya esa tanadagi organlar funksiyasi haqida ma’lumot beradi. Bularning har ikkalasi bir—biriga chambarchas bog‘liq, chunki organizmning tuzilishi va shakli ma’lum bir xil funksiya bajarishga muvofiqlashgan. Bunga tashqi muhit doim ta’sir ko‘rsatib turadi. Morfologiya bilan fiziologiyani o‘rganish metodlari bir—biridan farq qiladi. SHuning uchun ham ular alohida o‘rganiladi. Morfologiyadan quyidagi mustaqil bo‘limlar: anatomiya (organizmning tuzilishini va tashqi muhit bilan muntazam ravishda bog‘liq holdagi taraqqiyotini o‘rganadi); embriologiya (embrionning rivojlanishini o‘rganadi) va evolyusion morfologiya (hayvonlar organizmining faqat ontogenezini—individual rivojlanishini emas, balki filogenezini—tarixiy rivojlanishini ham o‘rganadi) ajralib chiqqan. Anatomiya fani o‘rganish metodikasi va usullariga ko‘ra makroskopik, mikroskopik hamda makromikroskopik qismlarga bo‘lmadi. Makroskopik anatomiyada hayvon organizmi va uning tarkibiy qismlari pichoq, skalpel yordamida mayda bo‘laklarga bo‘lib o‘rganiladi. Mikroskopik anatomiyada tananing eng mayda qismlari mikroskop yordamida murakkab usul bilan tekshiriladi. Makroskopik anatomiyada ko‘zga ko‘rinadigan mayda to‘qimalar binokulyar lupa yordamida qisman kattalashtirib o‘rganiladi. Bu usulning qo‘llanilishi natijasida anatomiya fani bir qancha yangiliklar bilan boyiydi. Makroskopik anatomiya, odatda anatomiya nomi bilan yuritiladi. Mikroskopik anatomiya esa gistologiya nomini olgan. Bu fanlarni bir—biridan ajratib bo‘lmaydi, chunki ular o‘zaro juda yaqin bo‘lib, faqat o‘rganish usuli jihatdan farq qiladi. Hayvonlar organlarining shakli, hajmi, rangi, qattiq—yumshoqligini hamda bir—biriga bo‘’lgan munosabatini va tarkibiy tuzilishini sistematik anatomiya o‘rganadi. Ob’ektni o‘rganish usuli jihatidan ham anatomiya bir necha xil bo‘ladi. Masalan, topografik anatomiya, bu fan yordamida organlarning o‘zaro joylashuvi o‘rganiladi. Bu narsa operatsiya vaqtida juda katta ahamiyatga ega bo‘ladi. Hayvonlar yoshiga qarab tuzilishi o‘zgarishini o‘rganadigan anatomiya yosh anatomiyasi, hayvon organizmi konstitutsiyasini o‘rganadigan anatomiya konstitutsional anatomiya, hayvonlarning zotini o‘rganadigan anatomiya esa zot anatomiyasi deb ataladi. Organizmlarning tasviriy anatomiyasidan tashqari solishtirma anatomiya ham bo‘ladi. Bunda bir organizmning organlari bir—biriga yoki bir hayvon ikkinchisiga taqqoslab o‘rganiladi. Hayvonlar anatomiyasining amaliy ahamiyati Chorvachilikning hozirgi taraqqiyoti har bir chorvador anatomiya hamda fiziologiyani puxta bilishini talab qiladi. Anatomiya fani hayvonlarni urchitish, boqish va parvarish qilishda, ularning har xil kasalliklarini davolashda, ayniqsa tana tuzilishini o‘rganishda katta ahamiyatga ega. Konstitutsiya —hayvonlar organizmining tashqi ta’sirga javob qaytarish xususiyati, ularning nasli va tashqi muhit ta’sirida tanasi shaklining o‘zgarishi haqida ma’lumot beradi. Organizmning har qanday ta’sirga javob qaytarish qobiliyati, tananing morfologik, fiziologik qismlari, hujayra va to‘qima sistemalari ham konstitutsiya asosida o‘rganildi. Konstitutsiya tipiga qarab, hayvonlarni tanlash va ulardan juda yaxshi zotlar etishtirish, hayvonlarning sog‘lig‘ini, sharoitga moslashuvini, chidamliligini, jinsiy faoliyati va tez etilishini aniqlash hamda eng yosh vaqtidanoq hartomonlama (nasl olish uchun, bo‘rdoqiga boqish va hokazolar 7
«Kundalik hayotimizda u yoki bu surunkali kasalligi bor bemorlar goh qon bosimini o‘lchatish, gohida esa qaysidir ukolni qildirish uchun ham «tez yordam»ni chaqirish holatlarini ko‘p uchratamiz Ma'lumotlarga qaraganda, kuniga ikki martadan ko‘p murojaat qilgan ana shunday bemorlar ham bor Aniq raqamlarga murojaat qiladigan bo‘lsak, o‘tgan yili «103» xizmatiga surunkali kasalliklari bo‘lgan bemorlardan 573 mingdan ortiq murojaatlar tushgan bo‘lsa, bu yilning 11 oyi davomida 832 ming nafarga yaqin shu toifadagi chaqiriqlarga xizmat ko‘rsatilgan Aslida, surunkali kasalliklari bo‘lgan bemorlar o‘zlari yashab turgan hududlaridagi oilaviy poliklinika yoki qishloq vrachlik punktiga murojaat etib, shifokor tavsiyasi asosida muolajalarni uzluksiz tarzda to‘g‘ri olib borsa, avvalo, o‘z sog‘lig‘i uchun foydali bo‘ladi Chunki tez tibbiy yordam xodimlarining qo‘lida poliklinikada bor bo‘lgan laborator tahlillar va instrumental jihozlar mavjud bo‘lmagani uchun ular chaqiriq davomida chuqur tahlil o‘tkazishi va davolashi imkonsiz Shu sababli ular bemorni davolamaydi, balki yuzaga kelgan holat bo‘yicha shoshilinch va tez tibbiy yordam ko‘rsatadi, ya'ni faqat simptomatik davo choralarini ko‘radi Raqamlarga murojaat qiladigan bo‘lsak, 2019 yilda «103» xizmatiga tushgan murojaatlarning 95 mingdan ziyodi, 2020 yilda 133 mingga yaqini tez yordam xodimlari tomonidan natijasiz chaqiriqlar, deb baholangan Bu «103» xizmati xodimlari kelguniga qadar o‘lim holati sodir bo‘lgani yoki bemor «tez yordam» kelishini kutmay yo‘lovchi transportda olib ketilgani, yolg‘on chaqiriq, manzil topilmagani, tez tibbiy yordam rad etilgan kabi qator vaziyatlar bilan bog‘liqdir Yana bir holat Yurtimiz bo‘yicha yiliga chaqiriqlarning o‘rtacha 15 foizi gospitalizatsiya, ya'ni bemor shifoxonaga olib borilishi, 85 foiz holatda esa joyida xizmat ko‘rsatilishi ham «tez yordam» chaqiradiganlarning aksariyati aslida «103» yordamiga muhtoj emasligini anglatadi Agar xalqaro tajribaga nazar solsak, masalan, Yevropa mamlakatlaridagi chaqiriqlarning aksariyat qismida bemor gospitalizatsiya qilinadi Afsuski, «103» xizmatiga yolg‘on qo‘ng‘iroqlar kelishi hamon davom etmoqda Eng achinarlisi, bunday vaziyat oddiy chaqiriqdan ko‘ra ko‘proq vaqt va mehnat talab qiladi Ustiga ustak, shifokor ham, tibbiy yordam mashinasi ham uzoq vaqt band bo‘lib qoladi Chunki tez tibbiy yordam xodimlari qilingan murojaat haqiqatan ham yolg‘on ekanligini isbotlash maqsadida chaqiriqda ko‘rsatilgan manzilni aniqlashi, bu uchun esa kunning qaysi vaqti bo‘lishidan qat'i nazar so‘rab-surishtirishi, o‘rganishi va shundan so‘nggina uni hujjatlashtirishi kerak bo‘ladi Bu esa nafaqat «tez yordam» xodimlarining vaqtini oladi, balki «103» ko‘magiga muhtoj bo‘lgan boshqa bemorlarning kutib qolishiga, hatto ularning hayotini saqlab qolishni qiyinlashtirishga ham sabab bo‘lishi mumkin», deyiladi vazirlik xabarida
Qizil yadro (ing: nucleus ruber) muvofiqlashtirishda ishtirok etadigan Oʻrta miyada joylashgan tuzilmadir. Qizil yadro och pushti rangga ega, bu temirning kamida ikki xil shaklda mavjudligi bilan bog'liq, deb qaraladi: gemoglobin va ferritin. Tuzilishi o'rta miyaning markaziy qismi qora tanasining yonida joylashgan bo'lib, kaudal magnocellular va rostral parvocellular komponentlarni o'z ichiga oladi. Qizil yadro va qora tana ekstrapiramidal vosita tizimining po'stloqosti markazlari hisoblanadi. Funksiyasi Muhim po'stloq ― Orqa miya poyasi bo'lmagan umurtqali hayvonlarda yurish asosan qizil qon tanachalari tomonidan boshqariladi. Biroq,po'stloq orqa miya poyasi dominant bo'lgan primatlarda, orqa miya yo'li vosita funksiyasida qoldiq sifatida qaralishi mumkin. Shuning uchun, qizil yadro boshqa ko'plab sutemizuvchilarga qaraganda primatlarda kamroq ahamiyatga ega. Shunga qaramay, chaqaloqlarning emaklashi qizil yadro tomonidan boshqariladi, xuddi odatdagi yurish paytida qo'lning tebranishi kabi. Qizil yadro uning po'stloq qirrasi qismining proektsiyalari orqali yelka va yuqori qo'l mushaklarini boshqarishda qo'shimcha rol o'ynashi mumkin. Odamlarda qizil yadro qo'llar ustidan ham cheklangan nazoratga ega, chunki orqa miya yo'li qo'llar kabi katta mushaklar harakatida ko'proq ishtirok etadi (lekin oyoqlar uchun emas, chunki yo'l orqa miyaning yuqori ko'krak mintaqasida tugaydi). Barmoqlarning nozik nazorati qizil yadroning ishlashi bilan o'zgartirilmaydi, balki po'stloq-orqa miya yo'liga tayanadi .Qizil yadro aksonlarining aksariyati orqa miyaga yo'naltirilmaydi, lekin uning miya atrofi qismi orqali ma'lumotni vosita po'stlog'idan miyachaga mag'izdagi muhim o'tkazuvchi markaz bo'lgan pastki olivar kompleksi orqali uzatadi. Kirish va chiqish qismlari Qizil yadro qarama- qarshi tomonning miyachadan ( oraliq yadro va lateral miyacha yadrosi) va xuddi shu tomonning harakat po'stlog'dan kirishi mumkin. Qizil yadroda ikkita efferentlar to'plami mavjud Odamlarda tolalar to'plamining katta qismi medial tomidagi maydon orqali xuddi shu tomnning pastki olivia qismiga to'g'ri keladi va shu bilan birga miyachaga ta'sir qiluvchi yo'lning bir qismini tashkil qiladi. Boshqa chiqish (qo'rg'oshin proektsiyasi) rombsimon retikulyar shakllanishga va qarama -qarshi tomonning orqa miyasiga o'tib, orqa miya lateral yo'liga ventral bo'lgan orqa miya yo'lini tashkil qiladi. Yana qarang Inson miyasidagi hududlar ro'yxati Qo'shimcha rasmlar Manbalar Havolalar Stained brain slice images which include the "Red nucleus" at the BrainMaps project Diagram at uni-tuebingen.de
Toshkent shahar hokimi 500 mln dollarlik yevrobondlar chiqarish rejasini ma’lum qildi Toshkent hokimligi qarzlar bozoriga kirib, 500 million dollarlik yevroobligatsiyalarni joylashtirishni rejalashtirmoqda. “Gazeta.uz”ning xabar berishicha, bu haqda poytaxt hokimi Jahongir Ortiqxo‘jayev 6-noyabr kuni Shavkat Mirziyoyev raisligida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda ma’lum qildi. “Yevroobligatsiyalar masalasiga kelsak, shahar Fitch reytingiga ega. Unga 500 million (dollar) beraman. 100 millionni, ruxsat bersangiz, kasalxonalarga ishlatsak”, — degan shahar hokimi Prezidentga murojaat qilib. Yevroobligatsiya (yevrobond) — xalqaro moliya bozoridan qarz jalb etish uchun o‘rnatiladigan qimmatli qog‘oz, obligatsiya kuponlar. Budjet qonunchiligiga binoan (142-modda) O‘zbekistonning shahar va viloyatlari ichki yoki tashqi bozorda qarz mablag‘larini jalb qilish huquqiga ega emas. Shu bilan birga, Prezident farmoni bilan Toshkentga ichki obligatsiyalarni chiqarish bo‘yicha eksklyuziv huquq berildi (yevroobligatsiyalar tashqi bozorga chiqishni ta’minlaydi), ya’ni poytaxt hokimi o‘zini qoplaydigan investitsion loyihalari uchun aholining foydalanilmayotgan mablag‘larini poytaxt obligatsiyalari yoki tashkil etiladigan tadbirkorlik subyektlari aksiyalari ko‘rinishidagi qimmatli qog‘ozlarni chiqarish yo‘li bilan jalb qilishi mumkin. “Gazeta.uz” bu bo‘yicha poytaxt ma’muriyati matbuot xizmatidan tushuntirish ololmagan. Shu bilan birga, Moliya vazirligi hokimiyatning obligatsiyalar chiqarish rejalaridan xabardor emasligini ma’lum qilgan. Eslatib o‘tamiz, Moliya vazirligi suveren qarz olish bo‘yicha barcha operatsiyalarni, shu jumladan, korporativ (bank) qarz majburiyatlarining emissiyasini nazorat qilish vakolatiga ega organ hisoblanadi. Avvalroq prezident Toshkentdagi sog‘liqni saqlash tizimi umuman ishdan chiqqanligini — tartib, intizom yoki talab yo‘qligini ta’kidlagan edi. U sog‘liqni saqlash vazirining o‘rinbosari Anvar Alimov va hokim Jahongir Ortiqxo‘jayevga Turkiya va boshqa mamlakatlarning sog‘liqni saqlash tizimini o‘rganish hamda uni poytaxtda tatbiq etish to‘g‘risida taklif kiritishni buyurdi. 2019-yil iyun oyida Fitch Ratings xalqaro reyting agentligi Toshkentni xorijiy va mahalliy valyuta bo‘yicha uzoq muddatli reytingga baholadi va barqaror prognoz qilgan holda “BB-” darajasini berdi. 2020-yil iyun oyida agentlik ushbu reytingni tasdiqladi. Shahar, shuningdek, “aa” qarz yuki bo‘yicha barqarorlik reytingini oldi. Emitentning defolt reytingi bo‘yicha shahar hisobotlarining zaif amaliyoti va shaffoflik darajasi tufayli xalqaro standartlardan ortda qolgan holda, mustaqil kredit reytingidan bir pog‘ona past bo‘lgan “bb” bahoga ega bo‘ldi. Fitch Toshkent shahrini har yili naqd pul oqimi orqali qarzni to‘lash bo‘yicha xarajatlarni qoplayotganligi sababli B tipidagi submilliy tashkilot sifatida tasnifladi. O‘zbekistondagi submilliy subyektlarga budjetlararo kreditlardan tashqari, boshqa turdagi qarzdorlik, shuningdek, kafolatlar berilishi taqiqlanadi. Toshkentning to‘g‘ridan to‘g‘ri qarzi yo‘q bo‘lsa-da, shahar investitsion loyihalarni moliyalashtirish uchun davlatga qarashli kompaniyalari orqali qarz jalb qiladi va ushbu kompaniyalarga qarzlarni to‘lashda yordam beradi. Qarzning katta qismi chet el valyutalarida ko‘rsatilgan, bu esa milliy valyutaning o‘zgaruvchanligi sababli shaharni sezilarli darajadagi valyuta xavfiga duchor qiladi, deyiladi xabarda. O‘zbekiston tarixda birinchi 1 mlrd dollarlik yevrobondlarni joylashtirdi
1d I) 62) (bu yerda p (Er)-obyekt elektronlarining Fermi holati Ep atrofidagi holatlari zichligi). Barerning odatiy balandligi w/ «5 eV bo‘lganligi uchun Az 0,1nm ga oshganda tunnel tok qiymati taxminan 10 marta kamayadi. Tunnel mikroskoplarning 2 tipi hozirgi kunlarda keng tarqalgan: birida skanerlash balandligi o‘zgarmas bo‘ladi, Z-const, ikkinchisida tunnel toki I const bo‘ladi. x x 1, 2 const — 1 J 1 1 1 2 UN A u
– O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti saylovini o‘tkazuvchi 3-Buxoro saylov okrugi hududidagi bir necha saylov uchastkasida bo‘ldim. Ularda ushbu muhim siyosiy tadbirga puxta tayyorgarlik ko‘rilgan. Oshkoralik va adolat – demokratik saylovlarning eng muhim jihatidir. Bu borada saylov uchastkalarida jarayonning borishini bevosita kuzatib boradigan siyosiy partiyalar va xorijiy kuzatuvchilar uchun ham zarur sharoit yaratilgan. Saylovga tayyorgarlik jarayonida har bir jihat hisobga olingani e’tiborimni tortdi. Masalan, uchastkada zarurat bo‘lib qolganda, murojaat qilinadigan tibbiy xizmat ko‘rsatish xonasi bilan tanishdim. Ayollar va bolalarga alohida e’tibor qaratish xalqingizning o‘ziga xos qadriyatlaridan biri ekanidan xabarim bor. Buning amaliy isbotini barcha saylov uchastkasida ona va bola xonasi hozirlab qo‘yilganida ham ko‘rish mumkin. Ovoz berish uchun kelayotgan ayollar bolasini tarbiyachi ixtiyorida qoldirib, bemalol o‘z konstitutsiyaviy burchini ado etmoqda. Buxoro neft va gaz sanoati kasb-hunar kollejida joylashgan 27-saylov uchastkasida bo‘ldim. Bu yerda saylovga tayyorgarlik jarayoni bilan birga, kollejda neft va gaz sanoati tarmoqlari uchun zarur o‘rta maxsus ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash uchun yaratilgan qulayliklar, o‘quvchilarning yer osti boyliklarini o‘zlashtirish, shamol energiyasini elektr energiyasiga aylantirishga oid ixtirochilik qurilmalari bilan tanishdim. O‘zbekiston iqtisodiyoti barqaror rivojlanayotgan mamlakatlardan biridir. Bu yerda qulay investitsiya muhiti yaratilgani xalqaro iqtisodiy aloqalar rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Buxoro viloyatida o‘nga yaqin O‘zbekiston-Xitoy qo‘shma korxonasi faoliyat yuritayotgan ekan. Bu mamlakatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlikning yorqin ko‘rinishi.
f Yaxudiylik (iduaizm) dinining asoschisi Allohning payg‘ambari xazrat Muso alayhissalomdir (miloddan avvalgi 1666-1546 yillar.). Iuda “shukur” degan ma’noni beradi. Yahudiylik (iduaizm) dinining nomi esa qabilaning ilk boshlig‘i bo‘lgan Yahudo (Tuda) nomidan kelib chiqqan degan qarash bor. Yaxudiylikning ta’lim berishicha, Xudo Yah va Isroil xalqi bilan ikkitomonlama shartnoma “ahd” -orqali bog‘langan bo‘lib, shunga ko‘ra yahudiylar o‘zlarini “Xudo” tomonidan tanlab olingan mumtoz xalqmiz, bu ahd bo‘yicha Xudo falastin va uning atrofidagi barcha erlarni bizga berishga va’da 39
Endi OLA funksiyani kiritaylik. Ko‘rish qiyin emaski, bu funksiya (0,40) oraliqda aniqlangan va uzluksiz differensiallanuvchi hamda 0« (i) $1,1 (0,400). Ushbu И (13,3.10) SD chiziqli differensial tenglamaning nol yechimini turg“unlikka tekshirish maqsadida 2 { v(t,x)- a– as) TOV funksiyani qaraylik. Bu funksiya aniq musbat, chunki fala ke" шap "(a ) 55 (a KOL o?) =210" (5) нe) = = 478" (5)йб = 2 "224 = o 195 =2Ў)2a. Ян =292. 27559) 413, kel — 2 k52-kap-Биoмp aиaн Oaгaayoфгaп y (1,2) Шпkaтyaтпp Бeш вaп (eп aтapa Ko"гa hosilasini bevosita hisoblab topamiz: dv — = dt (13.3.10) Berilgan tenglamaning nol-yechimi turg‘un, lekin tekis turg‘un ham emas, asimptotik turg‘un ham emas ($ 13.1 dagi misolga qarang). Demak, tekis turgunlik teoremasidagi v(t,x) $ u(Jxl) shart muhim. Bu shartni asimptotik turg‘unlik to‘g‘risidagi teoremadan ham olib tashlash mumkin emas. Misol 3. Ushbu T 272 ДEБ 22 4x (133,1)
Urug‘lar saqlanadigan xonadagi termometr va psixrometrlarning aniq ishlashligi albatta tekshirilishi shart. Kelgusi yilning xohlagan muddatida boqish uchun bahorda, yozda va kuzda tayyorlangan urug‘larni saqlashda ularning qishlashi uchun maxsus gigrotermik rejim yaratiladi. 130. Urug‘larning qishlashi zarur havo harorati va nisbiy namligini saqlab ta’minlab beradigan kameralarda o‘tkaziladi, qaysiki ularda zarur harorat, namlik va havo almashinishi avtomatik ravishda boshqariladi. 131. Urug‘lar qishlash uchun saqlanayotgan kamerada 1! sutkada kamida havo almashtirib turilishi kerak. 132. Urug‘lar solingan ramkalar va kamera etajerkalari sovitgichning buglatgichlaridan kamida 0,5 masofada bo‘lishi kerak. 133. Urug‘ saqlanayotgan bino va kameradagi havo haroratini nazorat qilib yozib borish o‘zi yozar asboblar yordamida avtomatik ravishda amalga oshiriladi. 134. Urug‘larni qishlash davrida ochiq holda saqlagan ma’qul. Namunalar olingandan keyin urug‘lar 1 kg dan tortilib bir xil qalinlikda karton protivinlar ustiga yoyiladi. Protivindagi urug‘ qalinligi 1 sm dan oshmasligi kerak. 1 kg urug‘ solinadigan protivinning o‘lchami—uzunligi 35, kengligi esa 33 sm. Urug‘lar solingan protivinlar ko‘pqavatli etajerkalarga qishlash uchun bir qator qilib joylashtiriladi, ularni ustma-ust qo‘yish taqiqlanadi. Qishlashga qo‘yilgan urug‘lar, ulardan bahorda namuna olingunga va tarqatish uchun tayyorlagunga qadar ochiq holda saqlanadi. Urug‘larni qishlash vaqtida bunday usulda saqlash ularning hayotchanligini yuqori holda bo‘lishligi va yaxshi jonlanishini ta’minlaydi. Tarqatishdan oldin sifatli urug‘larni tanlab olish 135. Qishlash davrida nobud bo‘lgan va qurib qolgan urug‘larni chiqarib tashlash uchun ularni ventilator yorlamida yelpiladi. Shuning uchun urug‘lar tarqatishdan 10—20 kun oldin sovitgichlardan harorati 415—-16 daraja va nisbiy namligi 75 foiz bo‘lgan binolarga chiqariladi. 136. Shu davrda, zarurat bo‘lganda, urug‘larga pebrinaga qarshi ishlov ham berish mumkin, undan keyin urug‘lar tortiladi, maxsus kasseta yoki xaltachalarga qadoqlanadi va yana qaytadan harorati 42—14 daraja va namligi 75 foiz bo‘lgan sovitgichlarga joylashtirilib tarqatgunga qadar saqlanadi. 79
Roppa-rosa 10 kundan so‘ng 14-iyun sanasida Rossiyada har to‘rt yillikning eng yirik futbol musobaqasi — Jahon Chempionati bellashuvlari start oladi “Daryo” fursatdan foydalanib, “A” guruhi barcha jamoalarining yakuniy tarkibi, o‘yinlari vaqtini bitta sahifada jamlab taqdim etadi Rossiya — Saudiya Arabistoni15-iyun 17:00 “Markaziy”, YekaterinburgMisr — Urugvay19-iyun 23:00 “Krestovskiy”, Sankt-PeterburgRossiya — Misr20-iyun 20:00 “Rostov Arena”, Rostov-DonUrugvay — Saudiya Arabistoni25-iyun 19:00 “Kosmos Arena”, SamaraUrugvay — Rossiya25-iyun 19:00 “Volgograd Arena”, Volgograd
23 yanvar kuni soat 21:00larda Surxondaryo viloyatining Termiz shahrida “Avloniy” mahallasi A.Navoiy ko‘chasi 29-uyda yashovchi, muqaddam sudlangan, 1997 yilda tug‘ilgan R.H. O‘zbekiston mahallasi A.Navoiy ko‘chasi 40-uy oldida o‘zaro janjal oqibatida tanishi P.A. tanasining turli joylariga urib-tepib jarohat yetkazgan. Bu haqda O‘zbekiston Respublikasi IIV Jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari bilan aloqalar boshqarmasi xabar bermoqda. Natijada P.A. kasalxonaga yotqizilgan va ko‘rsatilgan tibbiy muolajalarga qaramay 24 yanvar kuni vafot etgan. R.H. qo‘lga olingan.
1-rasm. 1VM RS kompeyuterining tashqi ko‘rinishi. 1. Tizimli qism—kompyuter ishini boshqarishni ta’minlaydigan asosiy qism hisoblanadi. Tizimli qism tarkibiga quyidagilar kiradi.
Adib asarlari, tarjimalari, hamda o'zbek va jahon adabiyotidan namunalar Bosh sahifa O’lmas Umarbekov Sevgim-sevgilim & Adib haqida hujjatli film
Dasturlash tillari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalari 2-semostr matrixlrow 4« 1, col) 1 тaвгax гoш 4 1, co1 4 11 Ushbu misolda row va col o‘zgaruvchilari matrix nomli massivga tegishli 2 ga 2 matritsani elementlarini indekslaridir. Bu orqali 2 x 2 matritsaning birinchi elementining indekslarini bilgan holda qolgan elementlarni topish mumkin. Bu algoritm elementlari boshqa 2 x 2 massiv elementlaridan katta bo‘lgan massivni aniqlash uchun foydalaniladi. Bu 2 ga 2 matritsani topish jarayoni matritsani elementlarining yig‘indisi eng katta bo‘lguncha davom etadi. Bu ish 2 ta ichma—ich joylashgan for sikl operatori hamda row va col orqali amalga oshiriladi. Shuni yodda tutish kerakki jarayon butun matritsa bo‘yicha amalga oshirilmaydi chunki agar row 41 yoki col 41 elementlar kiritilsa, matritsa oЛcПaпидaй oshib ketishi mumkin va xaтo Kka olib keladi. va System.IndexOutOfRangeException istisno holatga olib keladi. Joriy elementning qo‘shni elementlari bo‘yicha yangi matritsa tuziladi va ularning yig‘indisi hisoblanadi va bu qiymat oldingi qiymatlar bilan taqqoslanadi, Agar bu qiymat katta bo‘lsa, joriy yigindi eng katta bo‘ladi va bu elementlar indekslari bestRow va bestCol ga joylashadi. Bu jarayonni asosiy matritsa bo‘yicha ko‘rib chiqqanimizdan keyin elementlari eng katta bo‘lgan 2 ga 2 matritsa topiladi, Agar asosiy matritsada o‘lchami 2 ga 2 bo‘lgan, elementlar eng katta va yig‘indisi teng bo‘lgan yana bitta matritsa topilsa natija sifatida birinchi massivni olinadi. Jarayon oxirida topilgan 2 x 2 matritsa elementlari va ularning yig‘indisi konsolga chop etiladi. 7 Massivlarning massivi CH dasturlash tilida massivlarning massivi bo‘lib, u jagged massiv deb ataladi, Jagged massiv massivning massivi (ichma-ich joylashgan) bo‘lib, massiv qatori elementlari massivlardan iborat bo‘ladi. 7.1 Massivning massivini e’lon qilish va hotiradan joy ajratish Ko‘p o‘lchamli massiv bilan jagged massivni e’lon qilishdagi asosiy bitta farq bir juft qavsning ko‘p bo‘lishidadir. Massivning har bir o‘lchami uchun juft qavslar bor va u quyidagicha joylashadi: 207
Moskva arbitraj sudi “GAZ” markasidagi avtomobillarning o‘yinchoq modellari bilan noqonuniy ravishda savdo qilib kelgan Xitoyning “Alisa” internet do‘koniga nisbatan boshlangan ish yuzasidan hukm chiqardi Sud avtomobil ishlab chiqaruvchi tarafida bo‘lib, sotuvchiga “GAZ” uchun kompensatsiya to‘lash majburiyatini yuklagan, deb xabar beradi Motor Javobgar “Alisa xalqaro savdo kompaniyasi” AJ o‘zining sayti orqali sovet davriga oid mashhur avtomobillarni Play Smart brendi ostida sotgan Bu orqali u “GAZ/Begushiy olen”, “GAZ”, “Volga” va “Tigr” kabi tovar belgilariga egalik huquqi bor avtomobil ishlab chiqaruvchining huquqlarini buzgan Birinchi instansiya sudi da’voni to‘liq qondirib, talab etilgan 180 ming rubl (2,4 ming dollar) miqdoridagi kompensatsiyani maqbul deb topgan Shu yilning bahorida tovar belgisidan foydalanish muammosiga “AvtoVAZ” duch kelgandi, ya’ni avvalroq “GM AvtoVAZ” nomi bilan tanilgan “Lada Zapad Tolyatti” Reklama kompaniyalaridan biri avtomobil ishlab chiqaruvchi noqonuniy ravishda 4x4 belgisidan foydalanayotganini ta’kidlagan Firma buning uchun “AvtoVAZ”dan besh million rubl talab qilgan, biroq bu hech qanday samara bermagan — sud avtomobil ishlab chiqaruvchi foydasiga hukm chiqargan 2020-yilda Kia ham shu kabi vaziyatga tushib qoldi Rostovlik bankrot bo‘lgan biznesmen Oleg Ivus XLine savdo belgisi 2015-yildan buyon o‘ziga tegishli ekanligini ma’lum qilgan Tadbirkor Kia Motors Corporation va “Kia Motors Rossiya va MDH” ustidan da’vo kiritib, kompensatsiya talab qilgan Oktabr o‘rtalarida Moskva arbitraj sudi Ivusning da’vosini qanoatlantirmagani ma’lum bo‘lgan Shunga qaramay, Rio X-Line nomi Rio X’ga o‘zgartirilgan, biroq nomning o‘zgartirilishi da’voga bog‘liq emasligi aytilmoqda
Ushbu xabarlarda, xususan, odamlarning saylovga o'zgacha ishonch va umid bilan qarayotgani, saylovchilarning faolligi urg'ulangan
jismoniy xususiyatlari, mashq qilish usullari, qanday yuklamaga qurbi yetishi, turmush tarzi va o‘zga jihatlari imkoni boricha to‘laroq ma’lumot oli zarur. Bu sohada raqib komanda yoki raqibni uslublarini bilish razvedkasi tobora rivojlanib borishi kerak. Ta’minot bilan shug‘ullanuvchi ilmiy-uslubi guruh mashq jarayonini boshqarish, sportchining sport formasiga kiri-shishi, sport formasining dinamikasi bo‘yicha albatta o‘z mulohazasini aytishi kerak. 12-jadval Murabbiy Mashg‘ulotlar o‘tkazish Saralash Mashg‘ulot strategiyasi Natijani rejalashtirish Yuklamalarni rejalashtirish Mashg‘ulot jarayonini boshqarish Nazorat Murabbiy, sportchining harakat a’zolari faoliyatini shakllantirishga jismoniy sifatlarini tarbiyalashga qaratilgan mashq jarayonini amalga oshiradi, mashg‘ulot usuli yordamida sportchini tartibli ravishda musobaqalarga tayyorlash masalasini va sportchi faoliyatining rivojlanishini boshqarishda pedagogik jarayonini ifodalovchi moslovchi masalalarni hal qiladi. Murabbiy mashg‘ulot jarayonini amalga oshirar ekan, sport dargohida faqat istiqbolli bolalarni vijdonan tanlab olish (bu pedagogik, ijtimoiy, psixologik, metodik–biologik usullardan tarkib topgan xarakterlar majmuining tashkiliy–metodik tadbirlari tizimi bo‘lib, sport mutaxassisligiga tanlanayotgan bolalarning iste’dodi va qobiliyati mazkur usullar yordamida aniqlanadi), ularning
“East Telekom” O‘zbekiston telekommunikatsiya bozoridagi o‘n besh yillik faoliyatini nishonladi “East Telekom” O‘zbekiston aloqa bozorida tanilgan bo‘lib, ko‘plab davlat va tijorat tashkilotlari, banklar, tibbiyot va ta'lim muassasalari, diplomatik korpuslar bilan hamkorlik qilib keladi. Bundan 15 yil avval tashkil etilgan kompaniya o‘z sanoatini rivojlantirishning barcha bosqichlaridan o‘tgan va taqdim etilayotgan xizmatlar sifati bo‘yicha yetakchi mavqega ega hisoblanadi. Ular boy tarix, katta ish tajribasi va eng muhimi - kompaniyaning eng qimmatbaho aktivlari bo‘lgan xodimlari bilan faxrlanadi. 2003 yilda o‘z faoliyatini boshlagan “East Telekom” MChJ O‘zbekistonning eng birinchi tijorat hamda yirik aloqa operatorlaridan biridir. “East Telekom” kompaniyasi xizmatlari aloqa xizmatlari talablariga javob beradi va mijozlar tomonidan ijobiy baholanadi. Kompaniya o‘z faoliyati davomida keng aloqa tarmog‘ini kengaytirib, hozirgi kunda mamlakatning barcha hududlarida yangi abonentlarni ulash imkonini beradigan keng ko‘lamli kengaytirish ishlarini davom ettirmoqda. “East Telekom” kompaniyasi quyidagi xizmatlarni taqdim etib kelmoqda: “East Telekom” MChJ mutaxassislari mijozlar uchun eng maqbul yechimlarni tanlab berishi hamda qisqa vaqt ichida talab qilinadigan aloqa xizmatlarini yuqori darajada taqdim etib kelishi bilan ajralib turadi. “East Telekom” kompaniyasining xizmatlariga ulaning va kompaniya jamoasi sizga o‘zining “Sizning quvonchingiz ila” shioriga amal qilgan holda maksimal darajada sifatli xizmatni ko‘rsatishga hamisha tayyor.
do‘ppi-yu to‘n hali qovushib-qovushmay—askarlikdan yangi qayt-gani shundaygina bilinib turardi. —Adashyapsiz, aka. O‘xshatyapsiz, xolos. Bular ayam uchun kelishgan, qoching,—derdi Sai hamon shivirlab, o‘zi esa akasining qilig‘idan uyatlarga botib borar edi. — Asta’firulloh, asta’firulloh, —deganicha nari ketarkan, u hamon gumonsirab-gumonsirab qarab qo‘yar edi. Men zora chalg‘isa deb, yaqin borib salom bera qoldim. Ammo u alik o‘rniga ham aftimga anqovsirab tikildi. Tanimagani aniq edi, o‘zimni tanita boshladim: —Biz pastdagi maktaboldida turamiz. Salomxon mashinachi... U kennoyimga orqa o‘girib turar edi, qaytarib so‘radi: —Ilgari-chi? Men ko‘chib kelganimizni tushuntirguncha kennoyim Saiga ergashib, o‘zlarini zinaga, undan ayvonga urdilar. Ushu pildirab borishida hazilakam hayajonga tushmagan edi. Ular kirib ketishib, biz hovlida qoldik. Sayining akasi o‘girilib, kennoyimning kavshiga qarab qo‘ydi-yu qoshlarini kerib, menga boshdan-oyoq tikildi: —Shoshma-shoshma, kimmiz deding? Men qaytadan tushuntira boshlab edim, u jerikib berdi: —Rosa cho‘zding-ku, Sultonmurod kim bo‘ladi senga? —Akam, —dedim to‘rsayib ham kalta qilib. U labini burib, burnini jiyirdi: go‘yo «shu jipiriqning akasi...» degandek. G‘ashim kelib, ensam qotdi: —Sizga nima?! —O‘h-u! Jahling ham burningni uchida-ku! —Gapim nash’a qilib, achchiq kuldi uva kutilmaganda yelkamga chayirdan chayir qo‘lini tashlab, asabiy silkidi, —To‘g‘risini ayt, hov. Tug‘ishganmi, kim?.. Men go‘yo shaqildoqdek turgan yerimda necha bor borib-keldim. Umurtqammi, qay bir suyaklarim shiqirlab ketib, alamim qaynadi. —Tug‘ishgan bo‘lsa nima?! —dedim qaysarligim tutib. U hayratlanib, so‘ng jilmaydi: — Nu, qoyil! Shu ketishing bo‘lsa, akangdanam o‘tasan. —Akamga nima qipti? —dedim silkinib. Uning yuzi tundlashib kelib, o‘zi qulog‘imga engashdi: —O‘sha nima qiptisini... ko‘rsatib qo‘yaman men unga! —dedi alamli shivirlab. Keyin qaddini rostlab, ko‘zini lo‘q qilib qaradi. —Hozir qay go‘rdalar? Gadoy topmas bir joylarda qochib yuribdilarmi? Menga hammadan shu kesatig‘i o‘tib tushgan edi. —Juda bilibsiz-da! —dedim to‘ng‘illab. Qarasam, dor-u xalta qo‘limda, kim bilan pachakilashib turibman, to‘g‘ri zinaga qarab yuraverdim. U ortimdan ikki qadam tashlab, vishilladi: —Hov, mishiqi?! Bo‘lmasa, nima ekan? Birovning parday ismatdagi singlisini avrab opketadilar-u, yana oppoq ekanlarmi? Shoshmay tursin hali! —dedi kamiga ayvon ustuniga shappalab. Men tepaga chaqvolganman, oyog‘imdagini yechishniyam, eshikni ochib kirib boraverishniyam bilmayman. U esa, qori quralib, pilchiray boshlagan hovlida loyga ham qaramay alam bilan nari borib, beri kelyapti, Ora-chira qo‘l silkib, so‘kinib qo‘yadi: —Men shunday qoldirarkamanmi?! Indamay ketarkanmanmi?! Shoshmay tursin! Bularni mana shu kuylarga solgani uchun ham tinch qo‘ymayman! Yerning tagidan bo‘lsa, topib kelaman!
Keyinchalik Roki Mauyetin qurilmasida sanoat sinovi o‘tkaziladigan qurilmaning apparat jihozi bo‘yicha asosiy ma’lumotlar absorber ichki diametri 76,2 sm bilan va 20-10 platin tarelkasi bilan eritmani uzatish nuqtasi – 20,16 va 12 tarelkasini ishchi bosim – 15 atmosfera (atm) sirkulyatsiyalaydigan hajmi – 13,6m3/soat Ukarsol 111 va HS 101 eritmalari 30-35% sinaldi Vodorod sulfidni konsentratsiyisi – 0,55-0,78% hajmi, СО2 – 9-12% hajmi[38,39]
Ukraina prezidenti G‘arbni Rossiyaga qarshi yangi sanksiyalar kiritishga chaqirdi. © RIA Novosti / Maksim Bogodvid Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiyning so‘zlariga ko‘ra, Rossiya nefti va neft mahsulotlarini boykot qilish, Rossiyaga importni to‘xtatish kerak. «Hamkorlarimiz bilan muloqotda fikrimiz mantiqiy. Agar hujum davom etsa va Rossiya Ukrainaga qarshi rejalaridan voz kechmagan bo‘lsa, demak, yangi sanksiyalar paketi kerak», - dedi u. Ukraina prezidentining so‘zlariga ko‘ra, Rossiya eksportini, jumladan, Rossiya nefti va neft mahsulotlarini boykot qilish, Rossiyaga importni to‘xtatish kerak. Avvalroq AQSh vakillar palatasi Rossiyadan Qo‘shma Shtatlarga neft import qilishni taqiqlash imkoniyatini ko‘rib chiqishi xabar qilingandi. Ushbu xabar ortidan neft narxi keskin ko‘tarildi. window.yaContextCb.push(()=>{ Ya.adfoxCode.create({ ownerId: 367651, containerId: 'adfox_163671557394827494', params: { pp: 'h', ps: 'feps', p2: 'hjmx' } }) })
Dilorom Sardorni jonidan ortiq ko`rardi Ularning muhabbati maktab davridayoq boshlanib, butun qishloqqa ovoza bo`lgan edi Ammo Sardor shaharga o`qishga ketdi, Diloromni esa Mahkamga turmushga berib yuborishdi Dilorom «Sabr qilsam, Sardorni unutarman, erimni sevib qolarman» deb besh yil tishini-tishiga qo`ydi Ammo eri uning ko`nglini olish u yoqda tursin, bir marta ismini aytib chaqirishga ham yaramadi Ishga boradi-keladi, onasi va opasi bilan soatlab suhbatlashadi, keyin uxlagani yotoqqa kiradi, vassalom Ular besh yil davomida ikki farzand ko`rishdi-yu, ammo bir-birlariga begona bo`lib qolaverishdi Oxiri Dilorom bolalari bilan ota uyiga qaytib keldi Eri esa ularni olib ketish u yoqda tursin, birrov xabar ham olmadi
oa 46262–b 2 212 52 = Pe 2) Bui (ora = —21 9C 54c-b-a 16 pин a. aи) an a, aaa. Bilvosita isbotlash usuli (tes! n faraz qilish orqali isbotlash usuli Б Б "i (teskaridan faraz qilish li isbotlash ). , ra sasidagi no‘malumlarni topi: 7 Jumlani inkor qilish orqali rilgan bo‘lsa chish unga zid bo‘lgan tuli deyiladi. qali amalga oshirilgan bolsa, uni bilvosita isbotlash Yuqoridagi ta’ri SAMARI g qoridagi ta’rifdan ko rinadiki, isbotlashning bilvosita usulida biz oldin teorema tasdiqlagan fikrga qarama-qarshi fikrni to‘g‘ri deb fara: 2 qilamiz: shundan keyin al siomalar va oldin isbotlangan teorema! arga yi ki din isbotlan; asoslanib mulohazalar yuritish yo‘li bilan teorema shartiga zid keladigan yoki biror aks omaga yoki ilgari isbotlangan biror teoremaga zid 8: keladigan xulosaga kelamiz. Shunga ko‘ra farazimiz imoto‘g‘ri bo‘ladi. Natijada teoremadagi i i i yoki ; xulosaga kelamiz. gi yoki berilgan masaladagi da’vo to‘g‘ri degan Bilvosita isbotlash ikki xil us 1) Apagogik usul. 2) Ajratish usul, Apagogik usul ko‘ yuritiladi. Quyidagi te bilan isbot qilaylik. d ma o‘g‘ri chiziqning har bir nu Isboti, Faraz layk g boran ou aga, nuqta bo‘lsin. a to‘g‘ri chiziqning Qolar U i, 4 borlaki u - a boshlab 902 teng (20) n bilan belgilanadi, a, yarim to‘g‘ri chiziqdan olgan tog ai n ). urchak qo‘yiladi. U holda 5, nurni o‘z ichiga muqad chiziq a tr g‘ri chiziqqa perpendikular bo‘ladi. Faraz qilaylik chiyg‘adan o‘tib 4t E i riziqqa Perpendikular bo‘lgan boshqa to‘g‘ri oлap дpи poл 1. Bu to‘g ri chiziqning 5, nur bilan bir tekislikd o‘g‘ri chizig‘i ce, bilan belgilanadi. Har biri 50 вa teng ul bilan amalga oshiriladi: pincha teskarisidan faraz qilish metodi deb ham oremani apagogik —teskarisidan faraz qitish usuli qtasidan unga perpen-284 (a,b,) va (arc) burchaklar a, yarim to‘g‘ri chiziqdan boshlab bitta yarim tekislikka qo‘yilgan. Ammo berilgan yarim tekistikka a; yarim to‘g‘ri chiziqdan boshlab 90” ga teng bitta burchak qo‘yish mumkin. Shu sababli A4 nuqta orqali o‘tib a to‘g‘ri chiziqqa perpendikular bo‘lgan boshqa to‘g‘ri chiziqning mavjudligi mumkin emas. Shu bilan teorema isbotlandi. Masala. a va b uchrashmas to‘g‘ri chiziqlar berilgan. 4 va B nuqtalar a to‘g‘ri chiziqda, Cva D nuqtalar b to‘g‘ri chiziqda yotadi. C va BD to‘g‘ri chiziqlarning o‘zaro vaziyatini aniqlang (40-chizma). Isboti. Ma’lumki, fazodagi ikki to‘g‘ri chiziq quyidagi uch holatdan birini egallaydi: 1. AC1BP. 2. AC BD. 3. AC va BD to‘g‘ri chiziqlar uchrashmas. 1. Faraz qilaylik, AQIBD bo‘lsin, u holda bu to‘g‘ri chiziqlar a va b uchrashmas to‘g‘ri chiziqlar ham yetadigan birgina tekislikni aniqlaydi. Bu esa masala shartiga 219. 2. AC BD bo‘lsin, u holda bu ikki kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar a va 5 uchrashmas to‘g‘ri b chiziqlar ham yotadigan birgina tekislikni aniqlaydi. Bu ham masala shartiga zid. Demak, AC va BD to‘g‘ri chiziqlar uchrashmas to‘g‘ri chiziqlardir.
Rossiyaning San-Frantsiskodagi bosh konsulligi hamda Vashington va Nyu-Yorkdagi diplomatik binolarini yopish qarorini AQSh prezidenti Donald Trampning shaxsan o‘zi qabul qilgan. Bu haqda Tramp matbuot kotibi Sara Sanders ma'lum qildi. “Ha, qarorni prezident qabul qilgan”, deb javob bergan Sanders tegishli savolga Oq uydagi matbuot anjumanda. AQSh 31 avgust kuni Rossiyadan bosh konsulligi va konsullik binolarini 2 sentabrgacha yopishni talab qildi. Ma'lum qilinishicha, gap savdo vakolatxonalari haqida ketgan. AQSh ma'muriyatida diplomatlarning AQShdan chiqarilib yuborilishi haqida gap ketmayotgani, yopilayotgan obektlar esa Rossiya mulki bo‘lib qolishi aytilgan. Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov ushbu cheklovlarni AQSh davlat kotibi Reks Tillerson bilan muhokama qilgan va Moskva AQShning ushbu talablarni o‘rganib chiqib, so‘ngra o‘z javobini berishini aytgan. Rossiyaning AQShdagi elchisi Anatoliy Antonov esa Rossiya bunga “jazavaga tushmasdan”, osoyishtalik va professionallik bilan javob berishini aytgan. Shu sababli San-Frantsiskodagi bosh konsullik 1 sentabrdan tashrif buyuruvchilarni qabul qilishni to‘xtatadi.
4.14-misol, Rasmda kursatilgan teng yonli burchaklikning kesimi ogirlik markazi koordinatalarini aniklang, shakl yuzasining bosh markaziy 96
XUSUSIYLAShTIRILGAN TURAR JOYLARGA EGALIK QILISh, ULARDAN FOYDALANISh VA ULARNI TASARRUF QILISh BILAN BOG‘LIQ IShLAR BO‘YIChA SUD AMALIYOTI HAQIDA O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik va Oila kodekslari qabul qilinib, amalga kiritilishi va “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunini qo‘llash jarayonida ba’zi tushunmovchiliklar yuzaga kelayotganligi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi: 1. Xususiylashtirilgan turar joylar bilan bog‘liq nizolarni hal qilishda sudlar bu uy-joylarga egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf qilish Fuqarolik va Uy-joy kodeksi mezonlari, “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonun bilan, Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 4-apreldagi 180-sonli qarori bilan, qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritilgan “O‘zbekiston Respublikasida davlat uy-joy fondini xususiylashtirishni davom ettirish to‘g‘risida”gi qarori bilan, Vazirlar Mahkamasining yuqorida qayd etilgan 180-sonli qaroriga ko‘ra tasdiqlangan “Xususiylashtirilgan kvartiralarni, uylarni (uylarning bir qismini) olish-sotish shartnomalarini rasmiylashtirish to‘g‘risida”gi, “O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining Uy-joy fondini xususiylashtirish tartibi to‘g‘risida”gi nizomlar bilan tartibga solinishini nazarda tutmoqlari lozim. FKning 210-moddasiga binoan davlatga qarashli turar joyga xususiy mulk huquqi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda xususiylashtirish natijasida vujudga keladi. 2. Davlat uy-joy fondidagi turar joyni xususiylashtirishni amalga oshirishda fuqaro va mulkdorlarning huquqini himoya qilish munosabati bilan vujudga keluvchi nizolar sudlarga taalluqlidir. Xususiylashtirilishi mumkin bo‘lgan turar joylarga — mahalliy davlat hokimiyati organlarining uy-joy fondi hamda davlat organlari, korxonalari, muassasa va tashkilotlarining to‘liq xo‘jalik tasarrufidagi yoki operativ boshqaruvidagi uy-joy fondlari kiradi. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 12-moddasi 1-qismiga binoan xususiylashtirish obyektlariga: fuqarolar ijara shartnomasi asosida foydalanayotgan ko‘p kvartirali uylardagi kvartiralar va bir kvartirali uylar (uylarning bir qismi); qayta tiklash va ta’mirlash ishlari tugallangan, lekin odamlar ko‘chib kirmagan, hamda bo‘shatilgan uylarning kvartiralari, bir kvartiralik uylar (uylarning bir qismi); yangi qurilgan uylardagi kvartiralar kiradi. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 12-moddasi 3-bandiga muvofiq ikki yoki undan ziyod ijarachi yashab turgan kvartiralar barcha ijarachilarning roziligi bo‘lmasa, xususiylashtirilishi mumkin emas. Barcha ijarachilarning roziligi bilan ular egallab turgan kvartira xususiylashtirilishi mumkin, bunda xususiylashtirishning har bir ishtirokchisida (ijarachida) kvartiraga nisbatan umumiy hissali mulk huquqi vujudga keladi. 3. “Davlat uy-joy siyosatining asoslari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 8-moddasiga binoan fuqaro va yuridik shaxslar uy-joy, yordamchi xonalar va uskunalardan hamda umumiy foydalanish joylaridan ularning vazifasiga muvofiq hamda boshqa fuqaro va yuridik shaxslarning uy-joyga doir, o‘zga huquq va erkinliklariga zarar yetkazmagan holda foydalanishlari va uy-joyni asrash choralarini ko‘rishlari shart ekanligini sudlar nazarda tutmoqlari lozim. 4. Jamoat uy-joy fondiga qarashli turar joylarda ijara yoki arenda shartnomasi asosida yashovchi fuqarolar “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunda ko‘rsatilgan xususiylashtirish huquqiga ega emaslar. Shu bilan birga jamoat uy-joy fondi egasi yoki u tomonidan tegishli vakolat berilgan organ fuqarolarga egallab turgan turar joylarini sotish, jumladan imtiyozli asosda sotish yoki bu turar joylarni fuqarolarga bepul berish masalalari bo‘yicha mustaqil ravishda qaror qabul qilishlari ham mumkin. Ko‘rsatilgan holatda nizo kelib chiqqan taqdirda ularni mulk egasi tomonidan belgilangan turar joyni unda yashovchi fuqarolarga berish sharti va tartiblaridan kelib chiqib, hal etish lozimdir. 5. Fuqarolarning davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalari olib qo‘yilishi munosabati bilan uylarning buzilishi natijasida, agar ularga buzilgan uylari evaziga pul tovoni to‘lanmagan bo‘lsa, davlat uy-joy fondi uylaridan olgan turar joylari, shuningdek, tabiiy ofatlar oqibatida uylari buzilishi munosabati bilan olgan kvartiralari, bu kvartiralari qachon ajratilganidan qat’i nazar, ularga yoki ularning vorislariga tekinga beriladi. Vorislar qatoriga FKning 1118, 1135—1141-moddalarida belgilangan uy egasi bilan birga yashovchi va shu uyning buzilishi munosabati bilan turar joy olgan shaxslar kiradi. 6. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning muqaddimasi hamda 1 va 3-moddalarining mazmuniga ko‘ra, fuqarolar o‘zlari egallab turgan turar joylarini xususiylashtirishni so‘rab murojaat etgan bo‘lsalar, ularning bunday talablari ushbu Qonunda nazarda tutilmagan shartlar asosida rad qilinishi mumkin emas. Qayd etilgan Qonunning 16—20-moddalarida belgilangan turar joylarni xususiylashtirishni rasmiylashtirish tartibiga rioya qilish fuqarolar uchun ham, davlat va mahalliy uy-joy fondidagi turar joylarni fuqarolar egaligiga o‘tkazish majburiyat va vakolati yuklatilgan mansabdor shaxslar uchun ham majburiydir. Fuqarolar egallab turgan turar joylarni xususiylashtirish rad qilinishi natijasida fuqarolik huquqi bo‘yicha nizo vujudga kelishini hisobga olib, bunday ishlar sudlar tomonidan da’vo ishini yurgizish tartibida hal qilinadi. 7. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 19-moddasiga muvofiq alohida uy, kvartira va xonaga bo‘lgan egalik huquqi turar joy qiymati to‘liq to‘langan (sotib olingan) va egalik huquqi haqida davlat orderi olingan paytdan boshlanadi. Agar fuqaro kvartira, uy (uyning bir qismi) uchun pay badalini to‘liq to‘lagan yoki O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga muvofiq arizasini mahalliy hokimiyat organlarida ro‘yxatdan o‘tkazgan bo‘lsa-yu, ammo egalik huquqini beruvchi davlat orderini olmasdan vafot etsa, uning merosxo‘rlarida mazkur turar joyga vorislik huquqi paydo bo‘ladi. 8. Sudlar turar joylarni xususiylashtirish to‘g‘risidagi ishlar yuzasidan berilgan da’vo arizalarni qabul qilishda davlat uy-joy fondi tasarrufida bo‘lgan tuman (shahar) hokimining, korxona, tashkilot, muassasa ma’muriyatining turar joyni xususiylashtirish haqidagi tegishli farmoyishi va egalik huquqini beruvchi davlat orderi borligini tekshirishlari, bunday hujjatlar mavjud bo‘lsa, ularni ish materiallariga qo‘shish uchun talab qilib olishlari kerak. Shuningdek, fuqaro turar joyni xususiylashtirish huquqiga ega ekanligi, unga xususiylashtirishning imtiyozli asoslari qo‘llanishi mumkinligi aniqlanishi lozim. 9. Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish ikki taraflama shartnoma bo‘lganligi sababli uni bir tomonlama bekor qilish mumkin emasligi sudlarga tushuntirilsin. FKning 382—385-moddalariga muvofiq shartnomani o‘zgartirish va bekor qilish faqat taraflar (xususiylashtirishga rozilik bergan shaxslar va hokimiyat organi) kelishuvi asosida amalga oshirilishi mumkin, kelishuv bo‘lmagan taqdirda — sud qarori bilan hal qilinadi. Taraflar kelishuvi asosida shartnomani bekor qilish o‘sha shartnomada bir taraf bo‘lib qatnashgan organ, ya’ni tuman (shahar) hokimiyati, korxona, muassasa, tashkilot ma’muriyati tomonidan amalga oshiriladi. Bunday holda davlat orderi o‘z kuchini yo‘qotadi. Taraflardan birining talabiga ko‘ra shartnoma sud tomonidan bekor qilinishi mumkin. “Davlat uy-joy siyosatining asoslari to‘g‘risida”gi Qonunning 13-moddasiga binoan ko‘chmas mulkning majburiy ravishda olib qo‘yilishiga faqatgina qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va belgilangan tartibda sudning qarori asosida yo‘l qo‘yiladi. 10. Xususiylashtirishni haqiqiy emas deb topish haqidagi da’vo arizasi bilan turar joyning xususiylashtirilishi natijasida huquqi buzilgan shaxslar, hokimiyatlar, tashkilotlar, Davlat mulkini boshqarish qo‘mitasining turar joy masalalari bo‘yicha bo‘limlarining hududiy organlari va prokuror murojaat qilishga haqlidirlar. Yuqorida ko‘rsatilgan toifadagi ishlarni ko‘rib chiqishdan oldin sudya zarur hujjatlarni, jumladan, hokimning xususiylashtirishga ruxsat berganligi haqidagi qarorini va shu qarorni qabul qilishga asos bo‘lgan hujjatlarni, shuningdek, turar joyga egalik huquqini beruvchi davlat orderining asl nusxasini talab qilib olishi shart. Turar joyga egalik huquqini beruvchi davlat orderini haqiqiy emas deb topish bilan bog‘liq ishlarni ko‘rishda sudlar ishda xususiylashtirilgan turar joy egasining oila a’zolari, hamda turar joy maydoniga haqli bo‘lgan va uy-joyni xususiylashtirishga rozilik bergan shaxslar, shuningdek hokimiyat, Davlat mulki qo‘mitasining turar joy bo‘yicha hududiy bo‘linmalari ishtirok qilishlarini ta’minlashlari zarur. 11. Turar joyni egalikka, shu jumladan foydalanuvchilardan birining egaligiga berish to‘g‘risidagi shartnomaning qonuniyligi xususida nizo vujudga kelgan holda, bu shartnoma, shuningdek egalik huquqini beruvchi davlat orderi manfaatdor shaxslarning da’vo arizalari bo‘yicha sud tomonidan bitimlarni haqiqiy emas deb topish haqidagi qonun talablariga muvofiq haqiqiy emas deb topilishi mumkin. Turar joyni xususiylashtirish amalda asosan oila a’zolaridan birining nomiga rasmiylashtirilishi va davlat orderi ham o‘sha shaxs nomida bo‘lishini nazarda tutib, bu shaxs bilan turar joyni xususiylashtirishga rozilik bergan oila a’zolari o‘rtasidagi nizolar bo‘yicha ishni sud majlisida ko‘rishga tayyorlash bosqichida sudlar tuman ichki ishlar boshqarmalaridan nizoli uyda ro‘yxatda bo‘lganlar haqida ma’lumotnomani, hamda shu xonadonda yashagan barcha shaxslar imzo qo‘ygan va hokimiyatda saqlanadigan xususiylashtirishni so‘rab yozilgan arizani va nizoni to‘g‘ri hal etish uchun ahamiyatli bo‘lgan boshqa tegishli hujjatlarni talab qilib olishlari zarur. 12. Egalik huquqi haqidagi aktni va uning asosida berilgan orderni haqiqiy emas deb topish haqidagi ishlarni ko‘rishda sudlar turar joyni imtiyozli asoslarga ko‘ra xususiylashtirish huquqini beruvchi haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan ma’lumotlarni taqdim etilganligi, shuningdek turar joyni xususiylashtirish haqidagi masalani hal qilishda mansabdor shaxslarning g‘ayriqonuniy harakatlari, fuqarolarning huquqlari buzilganligi, shu bilan birga turar joyni xususiylashtirish qoidalarini boshqa tarzda buzilishligi huquq beruvchi hujjatni haqiqiy emas deb topish uchun asos bo‘lishini nazarda tutishlari lozim. 13. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 13-moddasi 3-bandi talabiga ko‘ra egallab kelayotgan turar joyni egalikka sotib olish uchun turar joyga nisbatan huquqlari bo‘lgan barcha voyaga yetgan oila a’zolari va boshqa shaxslar rozilik bergan bo‘lishlari shartligini e’tiborga olib, bunday rozilik berilmaganligi asosida orderni haqiqiy emas deb topish to‘g‘risidagi da’volarni hal etishda, sudlar haqiqatdan ham qayd qilingan shaxslarning roziligi qonunda belgilangan tartibda olingan-olinmaganligini tekshirishlari shart. Turar joydan foydalanish huquqiga ega shaxslar doirasi FKning 606-moddasi bilan belgilanadi. 14. Orderni haqiqiy emas deb topish va mulkdorning tegishli aktini bekor qilish to‘g‘risidagi talablarga FKning 150-moddasida ko‘rsatilgan 3 yillik da’vo muddati tatbiq etiladi. 15. Turar joyga egalik huquqini beruvchi davlat orderi haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, sud FKning 114-moddasi talablari asosida taraflarni dastlabki holatga keltirish masalasini hal qilmog‘i lozim. Xususiylashtirish hujjatlari (akti)ni haqiqiy emas deb topish haqidagi sud qarori, ijarachini keyinchalik shu uy-joyni “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 4-moddasiga binoan xususiylashtirish huquqidan mahrum qilmaydi. 16. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 13-moddasiga muvofiq xususiylashtirilgan turar joyda uni xususiylashtirilishiga rozilik bergan uy egasining boshqa oila a’zolari yashayotgan bo‘lsalar, ularning hammasi shu turar joyning egasi hisoblanadilar, egallab kelinayotgan turar joy esa xususiylashtirish natijasida umumiy mulkka aylanadi. Bu qoida turar joy egasining vaqtincha bu yerda yashamayotgan oila a’zolariga ham tatbiq qilinadi. Ijarachi bilan birga yashayotgan va uning oila a’zosi yoki sobiq oila a’zosi bo‘lib hisoblangan voyaga yetmagan shaxslar ijaraga olish shartnomasidan kelib chiqadigan barcha huquqlardan teng foydalanishlari sababli ular egallab turgan turar joylari xususiylashtirilgan taqdirda voyaga yetgan foydalanuvchilar bilan teng ravishda shu turar joyga nisbatan umumiy egalik huquqiga ega bo‘ladilar. Turar joy oila a’zolarining biri tomonidan bepul xususiylashtirilgan taqdirda ham yuqorida ko‘rsatilgan shaxslar shu asoslarga ko‘ra umumiy mulkning teng huquqli ishtirokchilari bo‘lib qoladilar. 17. Xususiylashtirilgan turar joylarni boshqalarga o‘tkazish bilan bog‘liq er-xotinlar o‘rtasidagi nizoni hal qilishda sudlar Oila qonunchiligi mezonlarini, ya’ni O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksining 23, 24-moddalarini emas, balki “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 13-moddasi 4-bandi va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994-yil 4-apreldagi 180-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Xususiylashtirilgan kvartira va uylar (uylarning bir qismi)ning olish-sotish shartnomalarini rasmiylashtirish tartibi to‘g‘risida”gi Nizomning 8-bandini qo‘llamoqlari lozim. 18. Sotilayotgan turar joy sotilganidan keyin qonunga muvofiq uy-joydan foydalanish huquqini o‘zida saqlab qoladigan shaxslar yashab turgan uy, kvartira, uyning yoki kvartiraning bir qismini sotish shartnomasining muhim sharti — bu shaxslarning ro‘yxatini sotilayotgan uy-joydan foydalanish huquqlari ko‘rsatilgan holda tuzishdan iborat ekanligiga sudlar e’tibori qaratilsin. FKning 488-moddasida xususiylashtirilgan kvartira, uy — uyning yoki kvartiraning bir qismini sotish shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanishi va davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozimligi ko‘rsatilgan. Turar joy bo‘yicha sotish, hadya va almashtirish bitimlari amalga oshirilgach, shuningdek qonunda belgilangan tartibda uy meros sifatida qabul qilingach, bu turar joy xususiylashtirilgan turar joy maqomini yo‘qotadi. 19. Sudlar shartnomalarni bekor qilishdan kelib chiqadigan nizolarni turar joylarni xususiylashtirish bilan bog‘liq bitimlarni haqiqiy emas deb topish haqidagi ishlardan farqlashlari lozim. FKning 113-moddasiga muvofiq bitim shu kodeksning 115—126-moddalarida nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha haqiqiy emas deb topilishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksini amalga kiritish tartibi to‘g‘risida”gi qarorining 9-bandiga ko‘ra bu qoida 1997-yil 1-martga qadar tuzilgan turar joylarni xususiylashtirish bilan bog‘liq bitimlarga ham qo‘llaniladi. 20. Xususiylashtirilgan turar joylar bo‘yicha tuzilgan bitimlarni haqiqiy emas deb topish haqidagi, shuningdek, bunday turar joylarga bog‘liq boshqa nizolarni ko‘rishda sudlar, nizoli turar joyning huquqiy holatini belgilovchi hujjatlarni: a) Prezident Farmoni bo‘yicha fuqarolarning egaligiga bepul berish haqidagi hokimning qarori; b) olish-sotish, hadya, ayirboshlash shartnomalari; v) fuqarolarning egalik huquqi haqidagi davlat orderi; g) vorislik huquqi haqidagi guvohnoma; d) sudning hal qiluv qarori; e) egalikka berish haqidagi idoralar, tashkilotlarning buyruqlari; j) kvartira, uy (uyning bir qismi) rejasi, shuningdek da’vogarning talablari va javobgarning e’tirozlarini tasdiqlovchi boshqa dalillarni talab qilib olishlari lozim. 21. Sudlar turar joylarni almashtirish shartnomasini ayirboshlash shartnomasidan farq qilishlari lozim. Ayirboshlash shartnomasiga muvofiq har bir taraf ayirboshlanayotgan mulkka nisbatan egalik huquqiga ega bo‘ladi. Xususiylashtirish natijasida fuqarolarning umumiy egalik huquqiga o‘tgan turar joyning ayirboshlanishi faqatgina umumiy mulkning barcha ishtirokchilari roziligi asosida amalga oshirilishi mumkindir. Ayirboshlash shartnomasi tuzilishida Fuqarolik kodeksi normalari qo‘llaniladi. “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 14-moddasi 5-bandiga ko‘ra xususiylashtirilgan turar joyning egasi uni har qanday uy-joyga, kvartiraga, jumladan kooperativ kvartiraga almashtirish huquqiga egadir. Almashtirish shartnomasi tuzilishida Uy-joy kodeksi normalari qo‘llaniladi. Xususiylashtirilgan turar-joyning almashtirilishiga umumiy mulkning barcha ishtirokchilari roziligi bilangina yo‘l qo‘yilishi mumkin. Xususiylashtirilgan turar joyni almashtirish masalasida turar joy egasi bilan yuqorida qayd qilingan shaxslar o‘rtasida bir bitimga kelinmagan hollarda, ular turar joyni majburan almashtirish to‘g‘risida sudga murojaat qilishga haqlidirlar. Turar joy egasining sobiq oila a’zosi o‘ziga tegishli hissaning ajratib berilishiga roziligi bo‘lganda da’vogar ko‘chirilayotgan shaxsga uning umumiy mulkdagi hissasiga teng boshqa turar joy olib berish va javobgarni shu turar joyga ko‘chirishni talab qilish huquqidan mahrum emas. Umumiy mulk egalarining bir turar joyda yashashlari mumkin bo‘lmay qolgan taqdirda, sud taraflardan biriga ko‘chirib chiqarilayotgan shaxsning uydagi hissasini pul barobarida unga to‘lash majburiyatini yuklashi mumkin. Taraflar narx bo‘yicha kelishuvga kelolmagan taqdirda bu narx mutaxassislar tomonidan belgilanishi mumkin. 23. Xususiylashtirilgan turar joyning egasi bo‘lib hisoblanmaydigan, bu uy-joydan mustaqil foydalanish huquqiga ega bo‘lmagan, ya’ni turar joy xususiylashtirilganidan keyin unga kiritilgan ijarachilar, mulkdorning sobiq oila a’zolari va boshqa shaxslar mulkdor tomonidan faqat qonunda ko‘rsatilgan hollar va asoslar bo‘yicha ko‘chirib chiqarilishlari mumkin. Turar joy xususiylashtirilguniga qadar u yerda yashagan va “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi Qonunning 13-moddasiga binoan umumiy mulkning ishtirokchisi bo‘lish huquqiga ega bo‘lgan, lekin undan voz kechgan shaxslarni xususiylashtirilgan turar joydan ko‘chirish haqidagi ishlarni ko‘rishda qayd etilgan shaxslarning qanday shart-sharoitda o‘z nomlariga egalik huquqini rasmiylashtirishdan voz kechganliklari bilan bog‘liq holatlarni tekshirish lozim. Agar fuqaro yangilishtirilganligi sababli yoki o‘z xatti-harakatlarining oqibatini tushuna olmaganligi natijasida turar joyni xususiylashtirishdan voz kechganligi, yoxud xususiylashtirilgan turar joyning egasi tomonidan uyga nisbatan egalik huquqidan voz kechish bilan bog‘liq taraflar o‘rtasida bo‘lgan kelishuv shartlari buzilganligi aniqlansa, sud tomonidan bu fuqaroga turar joyni xususiylashtirish haqidagi shartnomani haqiqiy emas deb topish to‘g‘risida qarshi da’vo keltirish huquqlari tushuntirilmog‘i lozim. 24. Xususiylashtirilgan va alohida kvartirani tashkil qiluvchi turar joyning umumiy egalik ishtirokchisi hissasini ajratib berishga alohida yashash xonasidan tashqari yordamchi xonalarni (oshxona, yo‘lak, sanitariya tarmog‘i va boshqalarni) ham olib berishning va alohida kirish-chiqish yo‘lini jihozlashning texnik imkoniyati mavjud bo‘lgan hollardagina yo‘l qo‘yiladi. Bunday imkoniyat bo‘lmagan taqdirda, sud da’vogarning iltimosiga ko‘ra, kvartiradan foydalanish tartibini belgilab berishi yoki ushbu turar joyni taraflar tegishli tartibda almashtirish huquqiga ega ekanliklarini tushuntirishi mumkin. 25. Turar joyga nisbatan davlat orderini haqiqiy emas deb topish, xususiylashtirilgan turar joydan oila a’zosining hissasini ajratish, shartnomalarni haqiqiy va haqiqiy emas deb topish va boshqa da’vo arizalar bo‘yicha davlat boji nizoli mulk yoki uning hissasi qiymatidan kelib chiqib, O‘zbekiston Respublikasining “Davlat boji to‘g‘risida”gi Qonuni bilan belgilangan davlat boji stavkalarining miqdorlariga muvofiq undiriladi. Agar da’vogar davlat boji to‘lashdan ozod etilgan bo‘lsa, bu bojning to‘la miqdori yoki da’voning qanoatlantirilgan qismidan kelib chiqib belgilangan miqdori javobgardan davlat foydasiga undiriladi. Taraflarning bitimni rasmiylashtirishda turar joy sotilish qiymatini kamaytirib ko‘rsatganliklari aniqlangan hollarda, sud undirilishi lozim bo‘lgan davlat boji miqdorini bitim bo‘yicha haqiqatda to‘langan summadan kelib chiqib hisoblashi va bitimni tuzish vaqtida to‘lanmay qolgan davlat bojini undirishi lozim. 26. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 21-sonli 1994-yil 9-sentabrdagi “Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonunini qo‘llashdagi ba’zi masalalar haqida”gi qarori o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
23—540 Bu qavm ham farishta atadi o‘zni: Go‘yo yurtni nurga yanqarmoq istab, Ona Sharq yuzidan so‘nggi nur ilinj— Hayo pardasin ham sidirmoq istab... Kolxozchi ayollar birpaslik qarov, Birpaslik oromga on kutardilar. — Shu yurt o‘lmasin deb, o‘ntadan tug‘ib, Qildek jonga qirqta jon tutardilar. Bular ham vva’zxonlar qavmidan edi, Ona tilga, she’rga solmoqchi kishan... Buyam el ko‘kragin teshish vajhiga O‘zining ko‘ksiga ko‘zlagan nishon. Bular ham, naq Dajjol, nopok qavm yig‘ib, Tangra tiz cho‘kishin tusagansimon, Falakning insonga nurli sovg‘asi— Jonning azasini etmoq bo‘ldi man’! Asli, har zamonda fidoyilarning Joni to‘lug‘ bo‘lar qayg‘u-alamga. Battar jafolarni endi oldilar — O‘sha jon deb joni kuygan odamlar. Bu payt qayda edi o‘sha nur yo‘li, Garchi tingan edi qirg‘inlar, urush Balki sal tiklansa basmidi boshlar 1 Ammo yurmay yurdik, ishlamasdan ish... O‘z tilimda so‘zlab—millatchi bo‘ldim. Salom degan odam—Islomga bakor! It soldik eshikka kelgan Navro‘zga, Yurtni chetlab o‘tdi necha bor bahor. Har ustun naqshida Qur’ondan sura, Har salla ostida xalifa ko‘rgan Razil taftishkorlar o‘zi kim asli, — Kimning josuslari, yurtimda yurgan?!
alohida qayd etish xonim. Sharqshunos Sal- "Xon Parikla bu tarix xakida 300 sahifadan Uborat bir balishlov nashr etgan. Ko‘pgina sharhlar ham bitilgan " Vafotidan avial barcha kitoblarini vah bo‘lganlarga bo‘lib bergan XATMI QUR’ON (arz o‘lish oxiriga yetkazish) –1} Qurvonii 19 buk o‘chib tushirish 2) marhumlar ruhiga ga Hurkon tushirish va shu munosabat b-n o‘ta Muladngan diniy marosim. kichik enedat XATNA (ra )–asosan, O‘TIl bola olatining ma kertlagini kesish marosimi. Da (b ibxidoiy jamoa tuzumida paydo bo‘lgan. birin bolaning kattalar safilan o‘rin Taran. Bunda har xil jismoniy sinovlar qaldirish,teriii tilish quloq supras (on irishi tishi yoiilirish tishin egovlashr ma. kta duzor etilgan. Shunday odatlar tararaliya, Okganiya, Afrikala yashovchi ayrim Matadi balanib kalgan Baki joylarda Xalq ham H. qilish (litorii yoki kichik ka b lablarii slib tashlash) kabi olaar ku. Bir qancha xollarda, jumlalan, Yahu-39 ustamonlarla liniy marosim shaklini en. Musamonlarla bolalar 3-5—7 yoshi, bari xolaraa 1112 yoshgacha X. kilinali X Marlilari o‘zbeklar va bir qancha xalqlar ar aslida o‘talilali. Ilmiy tibbiyotda lari bo‘l-m pararimoz, fimop va b.) ham shunlay TUBI amaliyot o‘tkaziladi 2 b eVRIA TO‘YI –o‘zbeklar va b. bir qancha HAR on xalklarlagi xatna marosimi. Is-oo iti taralgidi O‘sh so‘nish aman bajarilii za qilish sifatida olat sana bkirib qaror topgan. X.to‘ti bolalar oi xana a uzrii chit olongap qatoriga o‘tkazishning asosiy Makr banan. To‘yga tyyorgarlik (mas Mar oshi). mehmonlarii taklir qilish; masaaiar sharafiga O‘yin kulgi, tomoshalar meni endi o‘tkazish X. aning tarki biy qismi hisoblangan.
Hadis va Hayot—1 Muqaddima bo‘lib, istihora qilib bashorat olganimdan keyingina bu o‘ta mas’uliyatli ishni boshlashga jur’at etdim. «Hadis va Hayot»ni yozish jarayonida u ko‘pchilik tushunadigan sodda tilda bo‘lishiga alohida e’tibor berildi. Qolaversa, bu kitoblar yurtimizda asrlar osha musulmonlarning yagona va doimiy fiqhiy mazhabi bo‘lmish hanafiy mazhabida bo‘lishi e’tiborimizda turdi. Albatta, bosh vazifalardan biri Alloh yuborgan va Payg‘ambar alayhissalom tatbiq qilgan mo‘tadil Islom ta’limotlarini xalqimizga yetkazish edi. Shuning uchun ham ba’zi firqa va toifalarga raddiyalar berilib, ularning da’volari noto‘g‘riligi bayon qilindi. Agar mazhabimizda olinmagan hadislar kelsa, u hadisga qaysi mazhab amal qilishi va hanafiy mazhabida nima uchun bu hadis olinmagani aytib o‘tildi. Ba’zi holatlarda sharh qilinayotgan matnda hanafiy mazhabi dalili zikr qilinmagan bo‘lsa, o‘sha dalilni boshqa kitoblardan topib, o‘z o‘rnida zikr qilindi. Hozirgi kunimizda turli omillarga ko‘ra, musulmonlar ichida tarqalib, ko‘pchilikning tashvishiga sabab bo‘layotgan masalalar ham o‘rni kelganda hujjat va dalillar bilan haqiqiy shar’iy hukmi aytib o‘tildi. Ixtiloflar HO-o‘rin ekanligi bayon qilindi. Qur’oni karim va hadisi shariflarni arab tilidan boshqa tillarga tarjima yoki sharh qilishda arabcha matn, albatta, birga bo‘lishi kerakligi haqidagi fatvolarga amal qilib, ba’zi arabchani biladigan o‘quvchilarga yordam bo‘lishi va matnning qudsiyatini saqlab qolish niyatida avval har bir hadisning matni raqamlangan holda keltirildi. Keyin hadislar so‘zma-so‘z tarjima qilindi. Sharhga o‘tganda qadimgi ulamolarimiz odatiga ergashib, har bir hadisning ro-4
Olnigan suratlar km jayga ishlanadi 1-2 minutda 3 o‘lchamli. an, Olingan ma’lumotlar g sistemasi, yujori liligi va CHPJB holati, joy shakli va o‘lchami xaqida to‘liq ma’lumot
Xalqaro taekvondo (ITF) federatsiyasi Oʻzbekiston taekvondo ITF Milliy assotsiatsiyasi prezidenti Laziz Hasanovga 7-DAN va Milliy assotsiatsiyamizning Buxoro viloyati boʻlimi rahbari Ubayt Mukarramovga 6-DAN qora belbogʻ hamda Xalqaro toifadagi instruktor sertifikatlarini topshirdi. Sportchi yoki murabbiylar Xalqaro taekvondo (ITF) federatsiyasining 7-DAN darajasini olishi uchun ushbu sport turida kamida 30 yil faoliyat olib borgan boʻlishi lozim. Laziz Hasanov esa 31 yildirki ushbu sport turini Oʻzbekistonda ommalashtirish yoʻlida jonbozlik koʻrsatib kelmoqda. Bu esa yurtimizda nafaqat Olimpiya sporti turlari, balki Olimpiya oʻyinlariga kiritilmagan va milliy sport turlarini rivojlantirishga ham alohida eʼtibor qaratilayotganidan dalolat beradi.
Myunxenda ikkinchi jahon urushi davridagi aviabomba portlashi oqibatida uch kishi jarohatlandi Germaniyaning Myunxen shahridagi qurilish maydonida portlash yuz berdi. Bu haqda Bild nashri xabar qildi. Nashrning yozishicha, hodisa Deutsche Bahn temiryo‘l operatori qurilish maydonida sodir bo‘lgan. Ikkinchi jahon urushi davridagi aviabomba portlab ketgan, deyiladi xabarda. Oqibatda uch kishi jarohatlangan, bir kishi og‘ir tan jarohati olgan. Hozirda voqea joyida qutqaruv xizmati, o‘t o‘chiruvchilar va politsiya xodimlari ish olib bormoqda.
6 Onore de Balzak ”“ g‘alati ko‘rinardi. Lekin bu sirni yechish juda oson. De Granle xonim qirolning oilasi bilan Fransiyaga qaytib kelgach, Parijda joylashgan va dastlabki kunlarda faqat Lyudovik XVII, Sivilniy list! hisobidan belgilagan nafaqaga tirikchilik o‘tkazgandi. Bu uning dilini qattiq og‘ritgan edi. Adliyachi Dervil Respublika o‘sha vaqtda Granlening dang‘illama uyini sotganida juz’iy xatoga yo‘l qo‘yganini tasodifan ko‘rib qoladi-yu, bu uy vikontessaga qaytarilishi kerak, deb talab qiladi. Vikontessaning topshirig‘i bilan u sud majlisida qatnashadi va ishni yutib chiqadi. Bu muvaffaqiyatdan dag‘ʻallashgan Dervil keksalar uyi bilan janjalli sud ishi boshladi va Lisnedagi o‘rmonzorlarni vikontessaga qaytarishga muvaffaq bo‘ldi. Keyin unga Orlean kanalining bir necha aksiyasiga va imperator jamoat muassasalariga hadya qilgan ajabtovur katta binolarga egalik huquqini olib berdi. De Granle xonimning boyligi epchil, navqiron vakil sharofati bilan tiklandi va yiliga oltmish ming frank daromad keltira boshladi, buyoqda yana muhojirlar ko‘rgan zararlarni tolash haqida qonun chiqib qoldi-yu, u juda katta pul oldi. Insof-diyonatli, bilimdon, kamtar va nazokatli adliyachi Granle oilasining do‘sti bo‘lib qoldi. U o‘z nazokati va sertavozeligi bilan de Gran-le xonimga sadoqati va hurmat-ehtiromi bilan Sen-Jermendagi obro‘li xonadonlarda yangi mijozlar topdi. Biroq yigit ba’zi izzattalab odamlar kabi ularning iltifotini suiiste’mol qilmadi. ! Sivilniy list—davlat byudjeti tomonidan podsho va saroy xarajati uchun ajratiladigan mablag£
36 samolyotlarda tashib keltiriladi, yoki quvurlar orqali uzatiladi. Yevropadagi Reyn, Elba va boshqa ko‘pgina daryolarning suvi ifloslanganligi sababli Daniya, Gollandiya va Germaniyaga ichimlik suv Norvegiyadan quvurlar orqali keltirilmoqchi. Hozir Gollandiyaning Roterdam shahridagi do‘konlarda Norvegiyadan keltirilgan toza suvning narxi vinodan ham qimmatdir. Sanoatning rivojlanishi, aholining ko‘payishi suv tanqisligini yanada oshiradi. BMT ning ma’lumotiga qaraganda, hozirgi davrning o‘zida shahar aholisining 23%, qishloq aholisining 80% sifatli ichimlik suv bilan ta’minlanmagan. Sifatsiz suv iste’mol etish natijasida yiliga 500 mln kishi kasallanadi. Gidrosferadagi suv doimo harakatda bo‘lib, bir holatdan ikkinchi holatga o‘tib turadi. Yer yuzasida yiliga 520 ming km3 suv bug‘lanib, atmosferaga ko‘tariladi va to‘yinib, yog‘in tarzida yana yer yuzasiga qaytib tushadi. Yog‘in suvlarining bir qismi yana bug‘ga aylanadi, bir qismi yerga shimilib, yerosti suvlarini tashkil qiladi, bir qismi daryolarga oqib tushadi. Sath tekisligi, o‘rmon bilan qoplanishi, tog‘ jinslarining suv o‘gkazuvchanligi oshgan sari yog‘in suvlarining daryoga oqadigan qismi kamayib boradi. Atmosfera harorati oshgan sari, suvning bug‘lanishi oshib boradi. Estoniyada olinadigan chuchuk suvning 3% bug‘lanishga sarflansa, Turkmanistonda uning 25% sarflanadi. Yer kurrasida suvning beto‘xtov aylanishi natijasida dunyo okeanlari suvi 3000-yilda, ko‘llar 7-yilda, daryo suvlari 12-31 kunda bir marta almashinib, yangilanib turadi. Daryo, ko‘l, suv omborlari atrofidagi yerosti suvlari yer ustki suvlari bilan o‘zaro bog‘liq holda bo‘lib, sayoz joylashadi. Ular asosan chuchuk bo‘lib, tarkibi yer ustki suvlarining tarkibiga bog‘liq bo‘ladi. Ularning 100 m chuqurlikkacha bo‘lgan qismida yerosti suvlarining bug‘lanib, buloqlar holatida chiqib, qayta almashinib turishiga bir necha yillar ketadi. Yerosti suvlarining chuqurligi oshgan sari ularning tezligi, tashqi muhit bilan aloqasi kamayib, almashinib turishiga bir necha minglab yillar ketadi. Shuning uchun 300-500 mdan chuqurda yotgan yer suvlarining tabiiy to‘yinishi, yo‘qotgan miqdorini qayta tiklanishi nihoyatda sekin boradi. Bu chuqurlikda suvli qavatlar suv o‘tkazmaydigan cho‘kindi jinslar
34-rasm. Ko‘p teshikli g‘ishtlar. Yengil vaznli qurilish g‘ishti. Bunday g‘ishtlar yonuvchan qo‘shilmalar aralashtirib qoliplanadi. Yonuvchan qo‘shilmalar sifatida yog‘och qirindisi, tuyilgan toshko‘mir maydasi va tuyilgan tosh ishlatiladi. Yuqori haroratda loydagi yonuvchan qo‘shilmalar (maydalangan g‘o‘zapoya) yonib, o‘rnida g‘ovaklar hosil bo‘ladi va g‘isht vazni yengillashadi. Hajm og‘irligi bo‘yicha yengil vaznli g‘isht uch sinfga bo‘linadi, ya’ni A sinf—700 dan 1000 kg/m” gacha, B—1000 dan 1300 kg/m” gacha, V—1300 dan 1450 g/m? gacha. Siqilishdagi mustahkamligi bo‘yicha A sinfi—75, 50, 35, B sinfi— 75, 50 va V sinfdagi g‘ishtlar esa 100, 75, 50 markalarga bo‘linadi. Qurilishlarda ko‘p teshikli yoki yengil vaznli g‘ishtlarni ishlatish natijasida ishlabchiqarish va g‘ishtni tashishga sarflanadigan xarajatlar kamayadi. Shu bilan birga bunday g‘ishtlardan terilgan devor yengil bo‘ladi va o‘zidan issiqlikni kam o‘tkazadi hamda zilzila hududlari uchun mosdir. Yirik kavakli devorbop toshlar. Oddiy g‘ishtlardan devor terish nihoyatda ko‘p mehnattalab qilishi sababli, ko‘pgina qurilishlarda ular o‘rniga yirik kavakli toshlar ishlatiladi. Qurilishda ishlatiladigan uzunligi 250—290 mm, eni 120—190 mm va qalinligi 138—288 mm bo‘lgan sopol toshlar ko‘plab kavaklar hisobiga kam hajmiy massaga ega bo‘ladi. Yirik kavakli sopol toshlar vertikal 179
Elchesheim-Illingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rastatt tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,14 km2. 3290 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Geografiyasi Hududi Elchesheim-Illingenning hududi kmdir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan. Demografiyasi Manbalar Havolalar Rasmiy sayti Germaniya shaharlari
konstruksiyalarida hamda qulflash qurilmalarida sinishlar yoqʻligi. Nosoz paketlar transport vositalarida tashishga taqdim etilmaydi. Vagonlarga paketlarni bir qavat qilib yuklashda paketlar balandligi 1,8 metrdan oshmasligi kerak!. 1.4. Yuklarni sovitib tayyorlash Tez buziluvchan mahsulotlarni sovitib tayyorlash eng ko‘p tarqalgan, yuqori tejamkor, psixro va krioanabiozga asoslangan tez buziluvchan yuklarni konservalashning ishonchli va texnologik jarayonidir. Sovitib tayyorlash quyidagi texnologik jarayonlarni o‘z ichiga oladi. Sovitish—bu mahsulotdagi issiqlikni haydab uning haroratini krioskopik haroratgacha tushirish. Masalan go‘sht sovitilgan holatida o‘z qatlamida O...4"C, sabzavot va poliz mahsulotlari— 2...149C haroratga ega bo‘lishi kerak. Sovitishda mahsulotdagi mikrobial va fermental jarayonlar faqat sekinlashadi. Xaddan tashqari sovitish—bu mahsulot haroratini krioskopik haroratdan ortiqroq sovitish, ammo uni tarkibidagi suv muzga aylanmaydi. Bu turdagi sovitib tayyorlash sovitib tashish transportida ommalashmagan. Biroz muzlatmoq—bu mahsulotdagi issiqlikni haydab uning qatlamidagi haroratni krioskopik haroratdan 2...39C tushirish. Bunda mahsulotning ustki qismida 2 sm qalinlikda muz qatlam hosil bo‘ladi. Bunday yuk sovitilgan mahsulotning xususiyatini saqlab qoladi va muzlatilgan yuklarning transport xususiyatiga ega bo‘ladi. Mahsulot to‘qimalarida oz miqdorda muzning hosil bo‘lishi oz miqdorda uning sifatini pasaytiradi, ammo tashish va saqlash muddatini ikki barobar oshirish imkonini beradi. Asosan texnik qayta ishlashga mo‘ljallangan go‘sht, yarim tana va choraktalangan go‘shtlar biroz muzlatiladi. Bunday yuklarni biroz muzlatilgan holatda transport vositalariga zich taxlamlarda joylash mumkin. Muzlatish —bunda mahsulot harorati pasaytiriladi (-69C va undan past), uning tarkibidagi suv muzga aylana boshlaydi. Mahsulotning ba’zi bir xususiyatlari yo‘qolishi bilan birga (mahsulot muzlashi ularning to‘qimalari 1 Eфимoв. B.B. Ycлoвия пoдгoтoвkи и пepeвoзkи ckopoпopтяшиxeя гpyзoв 1. Yчeбнoe пocoбиe. – CПб.; ШYШПC, 2003. –135 c 14
Mashq qilish jarayonini yuksak yutularga 1 turonda (boshqa sport yo"пaйптгПeaп 1... turlaridagi kabi) sport tayyorgarligi qonuniyatlarini hisobga olgan holda tashkil etilishi lozim. 9.2. Turonchilar mahoratiga qo‘yiladigan talablarni modellashtirish Yuqori malakali turonchilarni tayyorlash tizimida texnika va taktika rivojlanishini oldindan aytib berish; sport yutuqlari darajasi va shunga bog‘liq holda mashg‘ulot va musobaqa yuklamalari hajmini; bo‘lajak mashg‘ulot va musobaqa yuklamalariga bardosh berish va rejalashtirilgan natijalarga etirishishga qodir turonchilarning maxsus xususiyatlarni hisobga olish kerak. Bularning barchasi mashq qilish va tayyorgarlikni rejalashtirish tanlovini muvofiqlashtirishga, ularni maqsadga muvofiq tarzda boshqarishga imkon beradi. Turonchi tavsifini modellashtirish quydagilarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak: - rejalashtirilayotgan musobaqalarda g‘alabaga erishish uchun zarur bo‘lgan sport natijasi; -sportchi yoshi va natijaga erishish vaqtiga kelib, zarur bo‘lgan sport faoliyati staji; -sportchi salomatligi, uning organizmining o‘ziga xos kasalliklar va jarohatlarga chidamliligi; - morfokonstitutsional belgilar (bo‘y, oyoq-qo‘llar uzunligi va h.k.); -harakatlanish xislatlarini rivojlanish ko‘rsatkichlari va ularni qo‘llash darajasi bo‘yicha, mo‘ljallangan natijani ko‘rsatishga imkon beruvchi jismoniy tayyorgarlik; - usullar va zarbalar majmuida namoyon bo‘luvchi texnik mahorat,ularni turonchining individual xususiyatlariga muvofiqligi; jismoniy xislatlar rivojlanish darajasini amalga oshirish; - turli jangovor vaziyatlarda, turonchi harakatlarining qo‘llanishini belgilab, kerak bo‘lgan taktik mahorat; turonchi jangining shiddatli olishuvlarida taktik rejalarni amalga oshirish 127
ishtirok etish haqidagi (loyiha raqami aniq ko‘rsatilgan) ikki nusxada ariza, zakalat puli to‘langanligini tasdiqlovchi to‘lov hujjatining nusxasi, qishloq xo‘jaligi kooperativi (shirkati)da a’zolikni tasdiqlovchi hujjatlar, talabgorning mulkiy payga bo‘lgan huquqini tasdiqlovchi guvohnoma nusxasi, agar talabgorning vakili qatnashsa, mazkur vakilga qatnashish huquqini beruvchi ishonchnomaning notarial tasdiqlangan nusxasi. Talabgor faqat bitta loyihada joylashgan bog‘ va uzumzorlarning kimoshdi savdosida qatnashish uchun ariza taqdim etishga haqli. Bunda Maxsus komissiya raisi ya kotibi kimoshdi savdosida qatnashish uchun ariza taqdim etishga haqli emas. Talabgor tomonidan taqdim etilgan hujjatlar Maxsus komissiya kotibi tomonidan qabul qilinadi. Maxsus komissiya talabgorga hujjatlarni qabul qilishni rad etishi mumkin emas. Maxsus komissiya ariza qabul qilingan kuniyoq talabgorga bog‘ va uzumzor joylashgan loyiha hamda talabgorning maxsus raqami ko‘rsatilgan chipta beradi hamda bu to‘g‘rida talabgor tomonidan kimoshdi savdosida qatnashish uchun taqdim etilgan arizalarni ro‘yxatga olish kitobida tegishli imzo qo‘yiladi. Auksion e’londa belgilangan vaqtda, qoida tariqasida, qayta tashkil etilayotgan qishloq xo‘jaligi kooperativining (shirkatining) binosida o‘tkaziladi. Auksion har bir loyihada joylashgan bog‘ va uzumzor (keyingi o‘rinlarda—auksion obyekti)ga alohida o‘tkaziladi. Bunda, dastlab auksion boshlang‘ich narxi eng yuqori bo‘lgan auksion obyekti bo‘yicha o‘tkaziladi, keyingi auksion obyektlari bo‘yicha esa ularning boshlang‘ich narxi kamayib borishiga qarab ketma-ketlikda o‘tkaziladi. Yopiq auksion davomida auksionda g‘olib chiqmagan talabgor to boshqa auksion obyekti bo‘yicha g‘olib chiqqunga qadar keyingi auksion obyekti (obyektlari) bo‘yicha ham auksionlarda ishtirok etishga haqli. Agar umumiy yig‘ilish tomonidan cheklov 2ta bog‘ va uzumzor qilib belgilangan bo‘lsa, yopiq auksion davomida auksionda g‘olib chiqmagan talabgor 2 ta auksion obyekti bo‘yicha g‘olib chiqqunga qadar keyingi auksion obyekti (obyektlari) bo‘yicha ham auksionlarda ishtirok etishga haqli. 53
2015 yilda Toshkent shahrida yalpi hududiy mahsulot hajmi o‘tgan yilga nisbatan 11,6 foizga, sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish 16,8 foizga, iste'mol mollari ishlab chiqarish 16,9 foizga, chakana savdo aylanmasi 17,0 foizga, xizmatlar 16,7 foizga, pudrat-qurilish ishlari 9,9 foizga o‘sishi ta'minlangan. Bu haqda 2015 yil yakunlari va 2016 yilda Toshkent shahar iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining navbatdagi o‘ninchi sessiyasida ma'lum qilingan. Tadbir tafsilotlari esa Toshkent shahar hokimiyati saytida e'lon qilindi. 2015 yilda kichik biznes sub'yektlari soni 45490 taga yetdi. Kichik biznesning yalpi hududiy mahsulotdagi ulushi esa 57,0 foizni, sanoatdagi ulushi 71,2 foizni, xizmatdagi ulushi 52,8 foizni, hududiy eksportdagi ulushi 92,7 foizni va aholi bandligida ulushi esa 57,6 foizni tashkil etdi. Mahalliylashtirish dasturi doirasida 162 ta loyiha bo‘yicha import o‘rnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarilib, prognoz 119,1 foizga bajarildi. Shu bilan birga o‘tgan yil yakuni bilan shaharda mahsulot ishlab chiqarish hajmini kamaytirgan 17 ta yirik sanoat hamda chakana savdo, xizmatlar va ayniqsa pulli xizmatlar hajmlarini kamaytirgan korxonalarda joriy yilda ijobiy ko‘rsatkichlarga erishish choralari belgilandi. Joriy yilda Mahalliylashtirish dasturi doirasida 156 ta loyiha bo‘yicha 1,3 trln. so‘mga teng mahsulotlar ishlab chiqarish hajmlari belgilandi. Bundan tashqari, ishlab chiqarish hajmi 214 mlrd. so‘mga teng 43 ta loyiha qo‘shimcha shakllantirildi. Belgilangan prognoz ko‘rsatkichlariga ko‘ra, joriy yilda 1293 mln. dollarga teng tovar va xizmatlar eksporti amalga oshirilishi ko‘zda tutilmoqda. Bundan tashqari 2016 yilda kamida 8 mingta kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub'yektlarini tashkil etib, tadbirkorlik sub'yektlariga ajratiladigan tijorat bank kreditlari hajmini kamida 1,3 martaga oshirish bo‘yicha aniq choralar ko‘rilmoqda. Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining o‘ninchi sessiyasi ishida O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Sh.Mirziyoyev ishtirok etdi.
qiziq orasidagi o‘tgan voqealarga bag‘ishlangan ko‘pgina latifa va hikoyalar yuradi. Ammo zamona zayli, tazyiq tufayli otamiz Madaminbek bilan oshnoliklarini ko‘p ham aytavermaganlar. Bu, albatta, tushunarli. Saodatxon ayaning eslashicha, Madaminbek Tamaraxonim-lar oilasini ham uyiga mehmonga chorlab turgan. Ular bilan tanish-bilish bo‘lgan. Sentyabr oxirlariga borib, Namangan uyezdi, Fayziobod, "Toshloq va vodiydagi boshqa yirik aholi punktlari Ma-Daminbek hukumatini tan oldi. Qizil armiya qismlari yirik shaharlardagi garnizonlarning qalin devorlari ortiga yashirinib olgan edilar. 15 sentyabr! kuni Marg‘ilon epahridagi O‘rda tagi mahallasida Islom lashkarlari va ittifoqdosh rus armiyasi rahbarlarining qurultoyi bo‘lib o‘tdi. Qurultoyga Madaminbek raislik qildi va uni olib bordi, Islom qo‘shinlari qo‘mondoni bu yerda qizillarga qarshi kurashning borishi va uning istiqboli haqida ma’ruza qildi. Qurultoy Farg‘onada hokimiyatni qo‘lga olish haqidagi Madaminbek rejasini ma’qulladi. Qurultoy butun Turkiston aholisiga murojaat qilib, o‘lkada ta’-xis kengashini chaqirishni taklif etdi. Kengashda o‘rinlarning asosiy qismi yerli musulmon aholi vakillaridan tashkil topishi shart deyilgan edi murojaatda. Turkistonning najot iglagan ko‘zlari o‘z milliy qahramoni Muhammad Aminbekka qaratilgan edi. ANDIJON QAMALI Sentyabr oxiriga kelib Madaminbek armiyasi vodiyning eng yirik shaharlaridan biri—Andijonni qamal qildi. Buning uch-to‘rt sabablari bor edi. Birinchidan, Andijon Madaminbek armiyasini oziq-ovqat bilan ta’minlab turgan O‘sh, Jalolobod shaharlariga yaqin edi. Ikkinchidan, Andijonning Yangi shahridagi qal’ada oziq-ovqat va qurol-yarog‘ning katta miqdordagi zaxiralari mavjud edi. Buning ustiga Andijon yirik temiryo‘l tarmog‘ining tuguni edi. Andijonning qo‘lga kiritilishi Farg‘ona viloyatida sho‘ro hukumatining tugatilishini bildirardi. Chunki o‘sha paytda (Skobelev va Qo‘qon shaharlari atroflarida islom lashkarlari shay turar, Marg‘ilon Madaminchilar qo‘lida edi. Andijon qo‘lga kiritilgandan so‘ng Andijon va Marg‘ilon oralig‘idagi temiryo‘l butunisicha madaminchilar ixtiyoriga o‘tar, bu esa o‘ta muhim iqtisodiy ahamiyat kasb etgan bo‘lardi. Turkiston Sho‘rolar hukumati Andijonni jon-jahdi bilan mudofaa etdi. Shaharning yevropaliklar yashay-Ddigan Yangi shahar qismi Beshbosh)u paxta zavodining minglarcha paxta toylari bilan o‘rta asr shaharlaridek devor-qo‘rg‘on qilib o‘rab chiqildi. Bu toylar orqasiga yashirinib olib, hujum qilayotganlarni o‘qqa tutish juda qulay edi. Buning ustiga qal’adagi kuchli artilleriya vositalaridan Eski shahar va atrof qishloqlar ayovsiz o‘qqa tutilardi. Shuni aytish kerakki, shaharning Eski shahar qismidagi musulmonlar to‘lig‘icha Madaminbek tarafda edilar. Chunki Qizil armiya otryadlari tomonidan qilinayotgan zo‘ravonlik, talash va o‘ldirish xalqning tinka-madorini quritgan, qahr-tazabini cheksiz darajada mavjlantirib yuborgan edi. Qizillarning o‘sha paytdagi dahshatli qilmishlari haqidagi. ma’lumotlar arxivlarda saqlanib qolgan. 1919-yil 8 an-relda Andijon Eski shahar kommunistlari fraksiyasining umumiy yig‘ilishida fraksiya raisi Olimov qilgan ma’ruzada o‘sha paytdagi Qizil armiya va mahalliy aholi, o‘zbek va rus kommunistlari o‘rtasidagi munosabatlar ayovsia ochib tashlangan. (10-yanvarda biz umumiy yig‘ilish qildik va Qizil armiya tomonidan aholining mayda chorva mollarini tortib olinayotganiga chek qo‘yishni so‘radik. Ammo Yangi shahar bunga qo‘pmadi... Biz beixtiyor, haqiqatan ham musulmon kommu-vistlar partiyaning chin a’zolarimi) Bizga nega ishoning maydi, deb o‘ylab qoldik. Bosmachilik harakati kuchayishi bilan yangi shaharlik o‘rtoqlar har bir musulmonni dushman deya boshladilar. «Beshbosh» zavodiga bo‘lgan hujumdan so‘ng ruslarning qurollangan otryadlari qurol axtarish bahonasida Eski shaharda yoppasiga tintuv o‘tkazdilar. Aholining otlari, don zaxiralari, kiyim-boshlari tortib olindi. Yangi shahardan turib atrof qishloqlarni zambaraklardan o‘qqa tuta boshladilar. Natijada minglab begunoh odamlar boshpanasiz qoldi. Hatto Yangi shahar Eski shaharni ham zambarakdan o‘qqa tutarmish), deganmish-mishlar tarqaldi. Bosmachilar safini ana shulardan to‘ygan mahalliy aholi to‘ldiryapti. Yaqinda Qo‘qon qishlog‘ida halok bo‘lgan rus otryadi a’zolarining jasadlarini olib kelish kerak bo‘ldi. Unda Yangi shaharliklar Eski shahar aholisi qizil askarlarning jasadini olib kelsin deb talab qildi. (Qo‘qon qishloq Andijondan uncha uzoq emas. Demak Andijon chetidagi o‘z o‘rtoqlarining qarovsiz qolgan murdalarini olib kelish uchun ham qizillar shahardan tashqariga chiqishga jur’at etmaganlar. Bu esa ularning hokimiyat doirasi naqadar tor bo‘lganligini ko‘rsatadi. Muallif izohi). Aks holda qirib tashlaymiz, deya tahdid qilishdi. Eski shahar xalqi yig‘ilishida 20 kishi saylanib, ular o‘lgan Qizil askarlar murdalarini olib kelishga bordilar. Ammo bosmachilar ularning barini hibsga oldi. Yangi shahar o‘z atrofini paxta toylari bilan o‘rab, chiplar (barrikada) hosil qildi. Ammo Eski shahar, undagi musulmon kommunistlar himoyasi haqida hech kim o‘ylagani yo‘qo. Mana shunday ahvolda mahalliy aholining ruslarga nafrati ortgan. Ular to‘lig‘icha islom lashkarlari tarafdorlariga aylanishgandi. Qizil askarlar otryadlari uchun Olimovning ma’ruzasida aytilganidek har bir musulmon ashaddiy dushman sifatida ko‘rinar edi. Olimovning ma’ruzasida keltirilgan mana bu faktni o‘qing. Qizil otryadlar va tinch aholi o‘rtasidagi o‘zaro ishonchsillik, nafratning qay. darajada chuqurlashganiga g‘uvox bo‘lasiz: «Yaqinda ruslar otryadi uyezdda bosmachilar ustidan g‘alaba qozonib, shaharga qaytdi. Yangi shahar aholisi otryadni tantana bilan kutib olishga shaylandi. Shunda biz— Eski shahar musulmonlar fraksiyasi ham rus aholisi bilan birga g‘oliblarni qutlash uchun tinch namoyish o‘tkazishga qaror qildik. Namoyishda qatnashadigan musulmon aholisining xavfsizligini ta’minlashni Eski shahar partiya fransiyasi o‘z mas’uliyatiga oldi. Bizning so‘zimizga ishongan ancha-muncha odamlar to‘plandilar. Tinch namoyish 2-Qizil komissarlar binosiga yaqinlashdi. Shunda bayroq ko‘tarib va qo‘shiq aytib kelayotgan Qizil armiyachilar to‘pidan bir askar otilib chiqdi hamda xalq, qo‘mondonlik, boshqa boshliqlar ko‘zi oldida qilich bilan uch musulmon —bir mo‘ysafid, bir ayol va 9 yoshli bolani chopib tashladi) { Farg‘ona viloyat partiya arxivi. Fond 1, Opis la, 24-bet). Shahardagi barcha Yevropa millatiga mansub erkaklar qurol-yarog‘ bilan ta’minlangan edi. Farg‘ona viloyat partiya arxivida o‘sha yillari qurol bilan ta’minlangan yevropalik ishchi-xizmatchilarning ro‘yxatlari saqlanib qolgan. Masalan, Fedchenko temiryo‘l bekatidagi 150 nafar yevropalikning barchasiga Berdanka, miltiqlar, vintovkalar tarqatilgan. Qurollangan orasida 50 ga yaqin dashnoqlar ham bor edi. Qizil armiyachilarning beboshliklari haddan eshgandi. 1919-yil o‘rtalarida Qizil askar Qulmetov masalasi anchagina shov-shuvlarga sabab bo‘ldi. Bu piyonista, maqtanchoq va vahshiy odam o‘zini komissar deb atar, ko‘cha-maydonlarda musulmonlarni haqoratlash, urib-so‘kishga ruju qo‘ygan edi. O‘sh shahrida qizg‘in bozor ketayotgan bir paytda u mast bo‘lib olib, qilichini chiqargan va u bilan tahdid qilib bir musulmon ayolni majburan izvoshga o‘ti-g‘izib shahar chetiga olib chiqadi va zo‘rlaydi. Qo‘mondonlik uni o‘lim jazosiga hukm qiladi. Ammo ko‘p o‘tmay ulug‘ davlatchi, shovinist doiralar Qulmetov himoyasiga tashlanadilar. Ular musulmon ayolning o‘zi Qulmetovni yo‘ldan urgan deya to‘polon ko‘tarishadi. Bu masala viloyat kommunistlari Sh-konferensiyasida ham ko‘tarilgan. Shu konfe-rendiyada so‘zga chiqqan andijonlik QambarAliyev «Yevropaliklar o‘z yangi shaharlarini o‘rab mustahkamlashdi. Ammo Eski shaharni hech kim mudofaa qilmadi. Buning ustiga musulmon kommunistlariga qurol ham berilmadi), degan edi. (Farg‘ona viloyati partiya arxivi. Fond 1. Opis 1a, 31-bet). Demak, Qizil armiya bizning quloqlarimig‘g‘a quyilib, ongimizga 60—70 yillab singdirib kelinganidek, mahalliy aholi, ishchi va dehqonlarni boylar zulmidan ozod qilish uchungina kurashgan, hartomonlama halol-pok, gumanistik armiya bo‘lmagan. Uning saflarida ham o‘g‘rilar va qotillar, bezorilar va xotinbozlar, har-xil qalang‘i-qasang‘ilar ko‘pchilikni tashkil etgan. Buning ustiga musulmon kommunistlarining o‘zlari ham qattiq kamsitishlarga duchor bo‘lganlar. Farg‘ona viloyati partiya arxivida shug‘ul-lanayotib, qiziq bir hujjatga duch keldim. Davlat tilini joriy etish uchun qattiq kurash borgan yaqin kunlarimizga g‘oyat hamohang bu hujjatni to‘lig‘icha keltiraman. KQo‘qon shahar musulmon byurosining 1919-yil 24-avgustida bo‘lg‘an yig‘ilishi protokolidan ko‘chirma. X 10. « Eshitildi: telefonda turk tilida gaplashish masalasi haqida. Qaror qilindi: Shu yilning 23-avgusti ertalab soat 10.da shahar mus-byuro raisi o‘rtoq Buxareddinov telefonda turk tilida gaplashdi. Shunda telefonistka Yelizarova telefonda turk: tilida gaplashish mumkin emas deb aytadi. O‘rtoq Buxared-dinov faqag rus tilida gaplashishga majbur bo‘ladi. O‘sha kuni Buxareddinovdan keyin shahar musbyuro kotibi o‘rtoq Gaydullinni xalq ta’limi bo‘limi a’zosi bilan gaplashayotganda turk tilida gaplashsangiz telefonni uzib qo‘yamiz, deya ogohlantirishadi. Telefon tarmog‘i mudiridan tushuntirish talab qilinganda ma’lum bo‘ldiki, harbiy bo‘lim mudiri o‘r». Danchenko telefonda turk tilida taplashishni man qilish haqida farmoyish chiqargan. Shahar musulmon byurosi Turkiston respublikasining turk tilini davlat tili deb e’lon qilgan lekretiga qaramay, musulmon proletar ommasi bilan hisoblashmay, davlat tilida gaplashishni man qilish haqida farmoyish chiqarayotgan shaxslarga norozilik bildiradi. Bu haqda Qo‘qon kengashi va Farg‘ona viloyat musulmon byurosiga ma’lumot stqaziladi) (Farg‘ona viloyat partiya arxivi, fond 1, Onis 1 a, 73-bet). Adbatta mana shunday kamsitish va xo‘rlashlar- «uch kelgan mahalliy kommunistlar qalbida katta og‘a-ipsbatan meh abbat hamisha ham lovillayver- «E!»
ularning bu shahardagi va uning tashqarisidagi yuksak nufuziga ham ta’sir ko‘rsatgan. Ular, garchi Bolonyada tug‘ilmagan bo‘lsalar ham, soliqlardan va harbiy xizmatdan Ozod qilinganlar, ushbu shahar fuqarolarining barcha huquqlariga ega bo‘lganlar. Ularga erkin san’atlar maktablari professorlariga berilgan va ritsarlar hisoblangan kshad!5yoyegazdan farq qilgan holda «dotitsza» unvoni berilgan. Ularning ko‘pchiligi, masalan, Bolonvyada Azo, Gugolin va Akkursiy, Pi-zada Burgundioni, Genuyada Bal’dinni, Benevengeda Rofrua sudyalar, shaharlarning hukmdorlari yoki vakillar sifatida jamoat ishlarida faol qatnashganlar. Biroq, ko‘pincha, Bolonya o‘zining shuhrati universitet tufayli ekanligini unutib qo‘ygan hamda XP va XSH asrlar mobaynida universitetdagi huquq va imtiyozlarni yo‘q qilish, mashkulotlarga xavf soladigan murosasiz bahslarga kirishgan. Italiyani bir-biriga muxolifat ikki qismga ajratgan gvel’flar va gibellinlar kurashi, ayniqsa, Bolonyada shiddatli kechgan va universitet bundan chetda qolishi mumkin bo‘lmagan. Biroq ushbu nizolar va partiyaviy ixtiloflarga qaramay, Bolongya huquq maktabi uzoq vaqt gullab-yashnagan, XSH asr birinchi yarmida o‘z ravnaqining yuqori cho‘qqisiga erishgan. Shu vaqtdan boshlab glossatorlarning oldingi tizimidagi yo‘nalishi asta-sekin o‘zgara boshlagan. Professorlar o‘z talqinlariga matnlarni faqat Rim huquqining asl manbalaridan olish o‘rniga o‘tmishdoshlari bo‘lgan glosslar-ni talqin qilishga kirishib ketganlar. Maktabda sudlarda bo‘lgani singari Akkursiyning «glossa shar taTSg‘vesi Sogriz 19p8 o‘rnini egalladi. Turli vaziyatlar Bolonya huquq professorlari egallab turgan yuqori nufuzlari pasayishiga ta’sir ko‘rsatgan. Ular jamoat ishlarida qatnashib, partiyaviy ixtiloflarga aralashib ketganlar va shu sababdan obro‘lariga putur yetkazganlar. XSH asr oxiriga borib shahar ommaviy ma’ruzalar uchun bir nechta kafedralarga asos solgan va ushbu kafedralarni egallagan professorlarga talabalar beradigan pul o‘rniga muayyan haq tayinlangan. Natijada, ko‘pchilik professorlar shahardan maosh oladigan bo‘lganlar. Ular shu tarzda o‘qituvchilarning shaxsiy qobiliyatlari va fanning manfaatlari bilan hisoblashmasdan, professorlar tomonidan —040) 100 OH936— —
2 Necha dard izhor etsam, ul sanamdin chora yo‘q, Ne uchun qon to‘kmasun ul ko‘zki namdin chora yo‘q, Ranj ila mu’tod o‘lanlarga sitamdin chora yo‘q, Ishq tushsa har ko‘ngulg‘a dard-u g‘amdin chora yo‘q, Yetsa chun nishtar jarohatqa alamdin chora yo‘q. Soldi zulfi oraz ila ko‘ksum ichra tob-u tab, O‘rtadi mahzun ko‘ngulni sham’i muhfildek tutab, G‘uncha yanglig‘ qon o‘lub bir amr mavhumi tilab, Ey vujud, ul tor og‘izdin hech bo‘lsang, ne ajab, Ushbu yo‘lda yurug‘anlarga adamdin chora yo‘q. Chun nihon etting sochingdin, orazing, ey mahjabin, Bu ado birla yoshurding kufr shomi ichra din, Talx etti ayshimi baxtim qaro, ko‘nglum hazin, Bir tutub zulfungni yuz ming zahr toptim zulmidin, Ore-orekim, yilon tutqong‘a samdin chora yo‘q. Baski yo‘q ushshoq xayli ichra men yanglig‘ g‘ayur, Gar Amir o‘lsam muhabbat kishvari ichra bo‘lur, Qilmag‘il ma’yus aylab notavonlardin nufur, Eshikingdin qavlama bu Lutfiyning jurmin. kechur, Kim bu bob ichra karimlarga karamdin chora yo‘q. 3 Qurdum yuzungni; toqat ila sabr menda yo‘q, Gulg‘unchasida lablaring olida xanda yo‘q, Sendek nigori siymbadan hech kanda yo‘q. Nortek yonoqlaring kibi sham’ anjumanda yo‘q, Sarvqading mengizli sanavbar chamanda yo‘q. Hajr ilgida agarchi sitam ko‘rmisham vale, Bo‘lmish visol dardisari ishq sandale, Sabr-u qaror qolmadi husnungni ko‘rgali Sansiz chamanda, yor, ochilmas ko‘ngul, bale Noz-u karashma sarv-u gul-u yosumanda yo‘q. Sen shohi husn erursenu men benavo faqir, Lutfungdin o‘zga yo‘q bu sitamkashga dastgir, Ey oftobi mashriqi dil, ey mahi munir, Hardam jamoling ortar-u husnunga yo‘q nazir, Mehr-u vafo darig‘ki, ey umr, sanda yo‘q. Ey nozanin, meni sitaming ayladi halok, Qimdurki yo‘q firoqing aro zor-u dardnok, Men ham g‘amingda siynani aylasam chok nebok, Yuzungni gul chu topmadi, ko‘nglakni qildi chok, Yusufning isi oreki, bir piyrahanda yo‘q. Ey oftob yaal’atu, vey orazi qamar, Kim partavi jamoling erur barq yosharar, Qo‘ptur menga yuzungni tamoshosida xatar, Joionim chiqar jamolingga qilganda bir nazar, Dardoki boqqali yana birjon badanda yo‘q. Chini savodi sunbulin anbar demak xato, Ul zulfi tobdor isi gar bo‘lsa muddao, Mumkin emas topilmog‘i cho‘x aylama havo, Qo‘yg‘il xato yo‘lin dagi mushk izlama sabo, Chin sochidek chu mushk Xitou Xo‘tanda yo‘q. Gul uzra shabnam injusidur, yo yuzung teri, Bordur Amirni ani vasfida so‘z deri, Yo‘qtur mahalli baxt erur ofarin deri, Tishing durini Lutfiy sifat qilg‘ali beri, Bir dur qiymati so‘zi yangliq Adanda yo‘q.
IMKON SHOU_Navro'z soni » Onlayn.uz \| Super Portal TaS-IX wWw.Onlayn.Uz \| Super universal Tas-ix Portal !!! » Klip » Qiziqarli video » IMKON SHOU_Navro'z soni Дата - 23-03-2014, 23:35 IMKON SHOU - 2-Martdagi yakshanba kungi soni! ilhombekjonxon iloji bosa yengi yilda bergan soniniyam qoyila, mange anu nasiba abdullaeva etgan awula muxriddin xoliqovvi awulasi owa kere. iloji bosa qoyila plizzzz 24 марта 2014 00:39 Yangi yil soni saytimizda bor. http://onlaynuz.com/klip/konsert-tv-shou/7996-imkon-shou-bayram-soni.html skachat qildim! rahmat! nasiba abdullaeva ijrolaridgi muxriddin xoliqovvi - qizg'onaman adawmasam wu awulasiniyam topib ssilkasini tawavorin iltimos...
Umar Shamsiyev - Omonat g'ildirak
14-1 EKБYTYA BOG‘LANISHDAGI NUQTA YOKI SISTEMANING ERKINMAS HARAKAT DINAMIK REAKSIYALARINI DALAMBER PRINSIPIGA KO‘RA ANIQLASH Nuqta va mexanik sistemaning erkinmas harakat dinamik reaksiyalari. Qo‘zg‘almas o‘q etrofida aylanuvchi jismning aylanish o‘qiga ko‘rsatadigan dinamik bosimi {, Makнaтиp (иkиипaб Пaakaб OЙ ити reaksiyalari utuna? 20 THHИK мyмнгитй harakani dimamik reaksiyalari qaridan anndanadi. 3. DiErimmk reaksiyalarigi aniqlash mersiya kuchlarini amqlash Pann sasini qinaav bolirdladi” mas burchak tezlik dilan aylanga harakat qilayotgan asrining avlanish o‘qiga dinamik reaksiyasi qandan "eй ишпa Jismning aylanish o‘qiga qachon dinamik reaksiyasi alima ydi" fismnmg aylanish o‘qisa dinamik reaksiyalari bo‘lmashkinng qanday zaruriy shartlari bor? Tayanch so‘zlar va iboralar Dbinannik reaksiyalar, Dinamik muvozanat, Dingmuk muvozanat osrulemalari, Avlanish o‘qiga bosim. Aylanish o‘qiza dinamik vako; MИHИ DOo‘lmaslik shartluri. = 6-3 valamber polasipiga ko‘ra bog‘lanishdagi nuqta гa sistemaning erkinmas harakat dinamik reaksiyalarini aniqlash Erkinmas bar qonday moddiy nuqta yoki mexanik sistema harakatmi o‘rganish uchun Dalamber prinsipini qo‘llash ularning qarakat tenglamalarini tuzishiing birdan-bir qulay usulidir. Avniqsa. modiy nugla voki mexanik sistema harakati ma’lum yoki u numa’luni aksiyalar yalnashmaga i tenglamalar orqali aniqlanishi mumkin bo‘lgan hollarda Dalamber prinsipini bog‘lanish 1. 127 B.
Semalar 148, 151 Semantik kalka 197 Semantik uslubiy prinsip (orfografiyada) 107 Semasiologiya 139, 140 Semema 144. Siznifikat 145, 148. Sillabema 79.83 Sillabika 79, 83 Silliq Bo‘g‘in $0, 83 Simvolik prinsip (orfografiyada) 106 Simvollar 99 Sinekdoxa yo"li bilan ma’noning ko‘chirilishi 158, 161 Sinerezis 77, 78. Singarmonizm 22, 18 Sinkopa 75.78 Sinonimik qator 170 Sinonimiya 166. 169, 170 Sinonimlar lug‘ati 230 Sintagma urg‘usi 87, 90. Sintagmatik xususiyatlar I8 Sintetik yrafemalar 101 Sirg‘aluvchi affrikatalar oppozitsiyasi 39 Sirg‘aluvchi-sonantlar oppozitsiyasi 39 Sirg‘aluvchilar 60. 63 Sistema 8 Sof o‘zbek so‘zlari 189, 195 Soha ensiklopediyalari 232 Sonorlar (sonantlar) 61. 62, 63 Soxta etimologiya 165 Spektograf 32 Spiruntizatsiya 77, 78 Struktura’s Subsurat til bo Substratsiyatar 10 Supersegment birliklar 19, 23 Supersegmerital fonologiya 34
XIX asrning 60—70-yillarida O‘rta Osiyo xonliklari Rossiya tomonidan istilo qilindi. Qo‘qon xonligi tugatilib, Buxoro amirligi va Xiva xonligi bilan 1868, 1873-yillarda Rossiya o‘rtasida imzolangan shartnomalarga ko‘ra, ular mustaqil tashqi siyosat yuritish, rus hukumatining ruxsatisiz boshqa davlatlar bilan bitimlar, shartnomalar tuzish huquqlaridan mahrum qilingan. Turkiston general-gubelnatori fon KQaufmanning 1880-yil 22-avgust va 4-sentyabrda chiqargan farmoyishlariga ko‘ra, «Rossiyaning Yevropa davlatlari bilan chegarasidan boj to‘lab olib o‘tilmagan, xonliklar hududi orqali Turkistonga Yevropa mamlakatlari, Turkiya, Eron, Hindistonda tayyorlangan sanoat mollarini keltirish taqiqlangan". Turkiston Rossiya mustamlakasiga aylantirilgach, Turkiston va Turkiya Rossiya orqaligina iqtisodiy va madaniy aloqalar olib borish yo‘liga o‘tdi. XTX asrning oxiri— XX asr boshlarida Turkiyaga Turkistondan ipak, qorako‘l teri chiqarilgan, Izmirda bu ipakdan gazlamalar to‘qilgan. Ko‘plab turk fuqarolari, ishbilarmonlari Turkistonga kelib kichik do‘konlar, Hatto zavodlar ochganlar. Turkistonliklar Rossiya, Turkiya hududlari orqali o‘tib haj safarlariga borganlar. Bu davrda turkistonlik yoshlar Turkiya madaniyati ziyosidan bahramand bo‘ldilar. Fitrat, U. Po‘latxo‘jayev, G‘ozi Olim Yunusov kabi yoshlar Turkiya oliy o‘quv yurtlarida tahsil olib qaytdilar. Aynan shu ziyolilar Turkistan-dagi jadidchilik harakatiga rahnamolik qildilar, ular Oktyabr! inqilobidan so‘chg Turkiston istiqloli yo‘lida qurbon bo‘ldilar. Albatta, Turkiya hukumagi Turkistonda o‘z siyosiy ta’sirini oshirishga ham uripn-gan. Turkiyadagi «Birlik va taraqqiyot» komiteti Turkistonga ko‘plab o‘z tashviqotchilarini yuborib turgan. Oktyabrq inqilobidan so‘ng tuzilgan Turkiston ASSR, Buxoro va Xiva Xalq Sovet Respublikalarining ayrim rahbarlari Turkiya bilan mustaqil munosabatlar o‘rnatishga uringanlar. Birinchi jahon urushidan keyin turk xalqi ingliz bosqinchilariga qarshi Mustafo Kamol Otaturk boshchiligida milliy-ozodlik kurashiga otlandi. Turkiston ASSR Markaziy Ijroiya Komitetining raisi Xidiraliyev 1922-yil 9-oktyabrda 8 O‘zbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivi. I!-jam-g‘arma, 5-yozuv, 2-ish, 66-varaq. Shuningdek, I!-jamg‘arma, 11-yozuv, 160-ish, 5-varaq. 73
Tavallud topgan sana: 24 aprel 1928 yil Tug'ilgan joy:Ukraina Yo'nalishlar: Filologlar, Adabiyotshunoslar Vladimirova Ninel Vasilyevna - filologiya fanlari doktori, professor, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fan arbobi sanaladi. U “O‘zbek sovet adabiyoti tarixi” kitobining Toshkent nashrining besh jildlik va Moskva nashrining bir jildlik to‘plamini yaratishda faol ishtirok etdi. Shuningdek, Oybekning 20 jildlik ilmiy asari “Umumiy she'rlar to‘plami”ni tayyorlashda ishtirok etganligi sababli uning ishi yuksak saviyada baholanib, Beruniy nomli O‘zbekiston davlat mukofotiga sazovor bo‘ldi. N.V. Vladimirova 1928 yil 24 aprelda Ukrainaning Nikolayev shahrida dunyoga keladi. Urush boshlanganda u yendigina 13 yoshga to‘lgandi. Urushning shiddatli tus olishi Vladimirovlar oilasini Toshkent viloyatining eng issiq qishlog‘i Qatortolga ko‘chib o‘tishga majbur qildi. Qishloq ahli Vladimirovlar oilasini ochiq chehra bilan qarshilab olishdi. Nila (uyda uni shunday chaqirishardi) tez orada o‘zbek tilini, qishloq urf-odatlarini va an'anasini o‘zlashtirib oldi. U qishloqdagi tengdoshlari bilan o‘zbek maktabida o‘qidi, birga o‘ynadi, qo‘shiq aytdi, raqsga tushdi. Bayram kunlari institutga uni raqs tushishga taklif etishsa, Nila o‘zbek xalq musiqasi sanalgan “Dilxiroj”ni qo‘yishni iltimos qilardi va o‘zi ham bu kuy ohingiga sel bo‘lib ohista raqs tushardi. 1945 yili urush tugagach, N.V. Vladimirova O‘rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O‘zbekiston milliy universitet) sharq fakultetiga o‘qishga kiradi. Uni muvaffaqiyatli tugatgach, kichik ilmiy xodim bo‘lib til va adabiyot institutiga faoliyat yuritadi. “Ruscha-o‘zbekcha lug‘at”ning bir jildlik va uch jildlik tayyorlashda faol ishtirok etadi, shundan keyin “Badiiy tarjimaning rus tilidan o‘zbek tilidagi ba'zi bir muammolari” bo‘yicha nomzodlik dissertatsiyasi ustida ishlaydi. 1952 yili Moskvada o‘zbek adabiyoti va san'ati o‘n kunligi o‘tkazildi. Shu munosabat bilan bu mas'uliyatli va quvonchli tadbirda ishtirok etayotganlar faqatgina yozuvchilar emas, tarjimonlar va adabiyotshunoslar ham bor edi. N.V. Vladimirova o‘zbek sovet davri adabiyoti bo‘limiga o‘tkazilgandi. U o‘zbek tilini yaxshi bilgani uchun “Mumtoz o‘zbek adabiyotlari” kitobining o‘nlab nashrlarida faol ishtirok etgan. N.V. Vladimirova badiiy asarlarni tarjima qilish jarayonida sharq uslubini bejirimligini va katta mahorat uslubini egallagan edi. 1958 yili N.V. Vladimirova nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi va o‘zining birinchi badiiy tarjimaning muammolariga qaratilgan ilmiy asarini chop etdi. U yetakchi ilmiy xodim bo‘lib ishlagan kezlarida “O‘zbek sovet adabiyoti ocherklari” nashrida muntazam ishtirok etib, “Oydin ijodi”(1953) va “Zafar Diyor ijodi”(1954) risolalarini nashr etdi. 50-yillarning ikkinchi yarmida olima o‘zbek hikoyalarining rivojlanishi, shakllanishi, muammolarini o‘rganishga bor kuch-g‘ayratini sarfladi. Uning sermahsul ijodiy mehnati «O‘zbek sovet hikoyasi», «Qahramonlarning shakllanishi» (M.Sultanova bilan hamkorlikda), «O‘zbek hikoyalarida g‘oya va timsollar», «O‘zbek sovet adabiyoti hikoya janrlarining rivojlanishi», "Said Ahmadning ijodiyoti" monografiyasi, shuningdek, maqolalar to‘plami «So‘zdan kitobgacha» (1988) asari o‘zbek adabiyoti janrlari tarixi va nazariyasi o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etdi. 1988 yili olima "O‘zbek sovet adabiyotida hikoya janrini rivojlanishi" mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, O‘zbekistonning taniqli adabiyotshunos olimlari qatoridan munosib o‘rin egalladi. 50-yillarning boshlarida N.V.Vladimirova tarjimon sifatida uning ijodiy mehnati faqatgina katta yoshdagilarni, balki yoshlarni ham o‘ziga jalb etdi. U CHo‘lpon va Fitrat, G‘afur G‘ulom va Abdulla Qahhor, Said Ahmad va O‘tkir Hoshimov, Shukur Xolmirzayev va Olim Otaxonovlar asarlarini mohirona iarjima qildi. N.Vladimirova tomonidan eng yaxshi o‘zbek novellachilarini "Anor" nomli kichik hikoyasidan tashqari Mirzakolon Ismoiliyning "Farg‘ona tong otguncha" asarini, Mirmuxsinni "Me'mor", Said Ahmadning "Ufq", Ulug‘bek Hamdamning «Fitna va qo‘zg‘olon» asarlarini rus tiliga juda chiroyli tarjima qilgan. Olimaning yuksak saviyada tarjima qilgan ishi uning o‘zbek sovet adabiyoti ommalashtiruvchilarni eng ko‘zga tashlangan tarjimonchilardan biri edi.
JAVOBLAR VA KO‘RSATMALAR 1001. 153-nizmaga qaralsin. VA = —557; ea aaa, I, 1002, 154-chizmaga qaralsin. 1) 11 ASYO dan; 2) 1 ASG‘ dan; 3) ADVR dan; 4) AV, M2) parallelogrammdan; 5) 11 MVS dan; 6) va 7) A 4PQ nan, 1003. a) asb; at b va a—r larni a va B vektorlardan yasal-tan parallelogrammiing diagonallari bilan tasvirlash mumkin, Parallelogramm diagonallari uzundiklarining tengligidan uning to‘g‘ri to‘rtburchak-ekanligi ma’lum bo‘ladi; B) a va B vektorlar kollinezrdir. Parallelo-tramining diagonallari kollinear bo‘lishi uchun uning tomonlari kollipyo-ar bo‘lishi kerak; s) a va B vektorlarning yo‘nalishlari bir xil, chunki
O’zbekistonda fura Volvo - fura Volvo sotib olish - Avtoelon.uz O’zbekistonda fura Volvo savdosi Volvo Xolodilnik 2003 yil Fura, dizel, Xolodilnik 86 kub.1180000Km. Narxin… 1999 yil Fura, dizel, Srochni sotiladi 2005 yil Fura, dizel, Балонлар 95 фоиз растамошка буган и… ~34 646 у.е. 2004 yil Fura 1998 yil Fura, benzin 2001 yil Fura, dizel, Srochna sotiladi 1997 yil Fura, Xolati yaxshi
Amerika Harbiy dengiz akademiyasini bitirganlar orasida sobiq prezident Jimmi Karter va nufuzli senator Jon Makkeyn bor Akademiya xorijdan ham talabalarni qabul qiladi O'qishni tugatib ular vataniga qaytadi
Jeludok - eto rasshireniye pimrevaritelnoy trubki v bryushnoy polosti. Razlichayut odnokamernbie 1 mnogokamernble jeludki (ris. 21). Po stroyeniyu slizistoy obolochki - jeludki kishechnogo, ili jelezistogo, tipa (u sobaki) i pimevodno-kishechnogo, ili smeshannogo, tipa (u loshadi i svini). V jeludkax pervogo tipa vsya slizistaya obolochka verstlana odnosloynbim tsilindricheskim epiteliyem i soderjit jelez5i. V jeludkax smeshannogo tipa chast slizistoy obolochki lishena jelez 1 pokrbita ploskim mnogosloynbim epiteliyem. Mesto vxoda v jeludok nazpivaetsya kardialnoy chastyu, a mesto veixoda dvenadtsatiperstnoy kishki - piloricheskoy chastyu, srednyaya chast jeludka - eto yego dno. Razlichayut bolshuyu i maluyu kriviznbi, a takje perednyuyu - diafragmalnuyu 1 zadnyuyu - vistseralnuyu poverxnosti. Stenka jeludka sostoit iz trex obolochek: slizistoy, mershechnoy, seroznoy, kotoraya obrazuyet salniki malbiy i bolshoy. Mnogokamernbiy jeludok jvachnbix sostoit iz predjeludkov: rubtsa, setki, knijki 1 sobstvenno jeludka - sprchuga (ris. 21). Rubets - samaya bolshaya kamera. Imeyet formu meshka 1 zanimaet vsyu levuyu polovinu bryushnoy polosti. Stenka rubtsa sostoit iz slizistoy, mbishechnoy 1 seroznoy obolochek. Slizistaya obolochka rubtsa bezjelezistaya i neset na sebe sosochki. Na poverxnosti rubtsa proxodyat jeloba, razdelyayunmiye yego na polumeshki 1 slepbre veistupbi. So storonbi slizistoy obolochki eti jeloba imeyut formu tyajey (rubtsov). Setka - eto viipyachivaniye rubtsa vniz i vpered. Slizistaya obolochka setki bezjelezistaya i obrazuyet skladki, kotorbre napominayut pchelinpie sotbi. Po 51eпKe зe Kг pгoxoй pицeyoйaтeгy jelob, kotorbiy soyedinyaet pimmevod s knijkoy. Knijka okrugloy, sjatoy s$ bokov formbi. Raspolagaetsya v pravoy polovine bryushnoy polosti. Slizistaya obolochka obrazuyet listochki: bolshiye, sredniye, malbre 1 sambpire malbre. Mejdu krayami listochkov 1 dnom knijki proxodit yee kanal. Uv,xoda v sbichug slizistaya knijki obrazuyet dva parusa, kotorbie pгepya Yyпyш oбгaмoти poяш eтyп pиш 12 яъмoПиea y Kш)Kи. Shichug - eto sobstvenno jeludok jvachnbix. On imeyet grushevidnuyu formu. Razlichayut 283
Bundan 2-3 yil avval ushbu loyixa bo'yicha amalga oshirilgan tajribalar omadsiz yakunlanganligi sababli to'xtatib qo'yilgan edi! Chiqarilgan yili: 2011 Boshlovchi g'ildirak: Oldingi Vaqt o‘tadi va hayot ko‘rsatadi Hammasi yaxshilikka bo‘lgan bo‘ladi :-) Qoil ma'lumotlar uchun raxmat
FIZIK KIMYO FANINING TEKSHIRISH OBYEKTI Ma’lumki, kimyo fanining «anorganik kimyo» bo‘limi noorganik moddalarning, «organik kimyo» bo‘limi organik moddalarning olinish yo‘llari va xossalarini, «Analitik kimyo» eritmalarning sifati, miqdoriy tarkibini tekshiradi. Fizik kimyo esa kimyoviy jarayonlarni hartomonlama va kimyoviy jarayon bilan yondosh boradigan fizikaviy jarayonlar bilan kompleks ravishda tekshiradi va o‘rganadi. Kimyoviy jarayonlarda qanday moddalar— (anorganik yoki organik) moddalar ishtirok qilishidan qat’i nazar fizik kimyo qonunlari o‘z kuchini saqlaydi. Kimyoviy jarayonlarning borish-bormasligi to‘liq-noto‘liq borishi, uning bilan yondosh boradigan fizik hodisalar bilan bog‘liqligini, borish tezligini, mexanizmini va hokazolarni o‘rganadi. Ba’zan, kimyoviy jarayon sistema (moddalar) agregat holatining o‘zgarishi va fazalar bo‘yicha taqsimlanishi bilan boradi. Kimyoviy jarayonlar fizik hodisalar bilan yondosh boradi («=sof» kimyoviy jarayonlar juda oz). Kimyoviy jarayonlar turli energiyalarning ajralishi bilan boradi: —issiqlik va nur energiyasi, elektr energiya (akkumulyatorlarda), mexanik energiya (portlash bilan boradigan reaksiyalarda) va hokazo. Fizik kimyo fani kimyoviy va fizik jarayonlarni ularning o‘zaro ta’sirini e’tiborga olib tekshiradi va o‘rganadi. Bu fan ma’lum reaksiyaning yo‘nalishini, qaytar yoki qaytmas ekanligini, borish-bormasligini, unga turli omillarning ta’sirini, muvozanatning qachon qaror topishini va reaksiyaning unumini oshirish yo‘llarini aniqlaydi. Masalan, N,17S!,—2NST da volorod va xlor molekulalari bevosita reaksiyaga kirishmaydi. Bu reaksiya bir necha bosqichda— oraliq moddalarning hosil bo‘lishi bilan boradi. N, O-O,=2N.O reaksiyasi ancha murakkab boradi. Fizik kimyo reaksiyaning tezligiga turli omillarning ta’siri, reaksiyaning yo‘nalishini tezlatish, xalal beruvchi yo‘nalishlarni sekinlatish yo‘llarini ko‘rsatib beradi. Bu sohadagi tekshirishlar reaksiyaning borish mexanizmini oydinlashtirib beradi. Moddalarning tuzilishini o‘rganib moddalarning reaksiyaga kirishish qobiliyati va bu qobiliyatlarga yondosh holda ta’sir etuvchi kuchlarga ham bog‘liq ekanligini tushuntiradi. Bu bog‘lanish izlanish va olingan natijalar asosida reaksiyaning borishidagi qator hodisalarni tushuntirib beradi. Demak, fizik kimyo reaksiyalarning nazariy va amaliy mohiyatini ochib beradi. 6
27 oktabr kuni Toshkent shahridagi O‘zbekiston davlat konservatoriyasi katta majlislar zalida Xalq deputatlari Toshkent shahar va tuman Kengashi deputatlarining qo‘shma majlisi bo‘lib o‘tdi. Bu haqda «Adolat» sotsial demokratik partiyasi matbuot xizmati Kun.uz’ga xabar berdi. Shahar va tuman deputatlari, Markaziy saylov komissiyasi raisi Mirzo-Ulug‘bek Abdusalomov, Toshkent shahar hokimi Jahongir Ortiqxo‘jayev hamda ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etgan qo‘shma majlisda O‘zbekiston Oliy Majlisi Senati a'zoligiga bo‘sh bo‘lgan o‘ringa Toshkent shahridan vakil saylash to‘g‘risidagi masala ko‘rib chiqildi. Yashirin ovoz berish yo‘li bilan o‘tkazilgan saylovda Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputati, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi «Oila» ilmiy-amaliy tadqiqot markazi direktori Dilorom Toshmuhammedova endi Oliy Majlis Senati a'zosi etib saylandi. Eslatib o‘tamiz, avvalroq Dilorom G‘ofurjonovna Toshmuhammedova Vazirlar Mahkamasi huzuridagi «Oila» ilmiy-amaliy tadqiqot markaziga direktor etib tayinlagani, so‘ngra Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashi deputatligiga saylangani haqida xabar bergan edik.
Tergov–bu jinoyat protsessining bir bosqichi bo‘lib, prokuror nazorati ostida jinoyat hodisasi yuz bergan-bermaganligi, jinoyat sodir etishda aybdor shaxslarni, jinoyatda ularning ayb darajasi, jinoyat oqibatida kelib chiqqan zararning xususiyati va miqdori, jinoyatning sabablari hamda ish uchun ahamiyatga ega boshqa holatlarni aniqlash uchun surishtiruv va dastlabki tergov organlari tomonidan dalillarni to‘plash, tekshirish va baholashdan iborat faoliyat. Tergov jinoyat ishini bekor qilish yoki ishni sudga yuborish bilan tamomlanadi (tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini qo‘llash uchun sudga yuborishni ham o‘z ichiga oladi). NOTA BENE ! Sud ishlarini hal etish–bu maxsus vakolatli davlat organi – sud tomonidan sud majlisida to‘plagan yoki taraflar taqdim etgan dalillar asosida o‘tkaziladigan tekshirish jarayoni. Sud ishlarini hal etish maxsus hujjat: hukm, hal qiluv qarori, ajrim va qaror qabul qilish bilan tamomlanadi. Sud ishlari deganda, nafaqat birinchi instansiya sudida ko‘riladigan ishlar, balki apellyatsiya, kassatsiya va nazorat tartibida ishyuritish, shuningdek, yangi ochilgan holatlar bo‘yicha ishyuritish xam tushunilishi kerak. Obyektiv tomondan jinoyat ishning hartomonlama, to‘la va xolisona o‘rganilishiga to‘sqinlik qilish maqsadida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorga yoxud adolatsiz hukm, hal qiluv qarori, ajrimi yoki qaror chiqarilishiga erishish maqsadida sudyaga turli shaklda qonunga xilof ravishda ta’sir o‘tkazishda ifodalanadi. Tergov qilishga yoki sud ishlarini hal etishga aralashish — bu jismoniy shaxslar tomonidan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudya (shuningdek, 496
ng tovushi, boshqa tovushlarga qiyoslaganda, alohida xususiyatga ega: u hech qachon so`z boshida kelmaydi Bu tovushga arab alifbosida ham, kirill-o`zbek alifbosida ham, amaldagi lotin alifbosida ham yaxlit harf ajratilmagan 1993 yilda qabul qilingan lotin-o`zbek alifbosida bu tovush ilk bor Ññ harfi bilan ifodalandi-yu, 1995 yilda yana undan voz kechildi Sababi, Ññ harfini idrok etishda ko`pchilik chalg`idi Ya`ni, kirill imlosiga ko`ra qaysi so`zda N va G harflari yonma-yon kelgan bo`lsa, yoppasiga Ññ harfi bilan yozila boshlandi Masalan: taña, añur Aslida, bu so`zlardagi N va G harflari bir-biriga aloqasiz, alohida tovushlarni ifodalaydi: tanga, angur Yoki N tovushi bilan tugagan so`zga – ga qo`shimchasi qo`shilsa ham, ñ emas, ng yozilishi kerak: menga, jonga, vatanga Ñ va NG o`rtasidagi bunday o`ziga xos nozik, biroz e`tibortalab chegarani ilg`amaslik oqibatida xatolar avj oldi
Poytaxtimizda “Buyuk kelajak” xalqaro nodavlat notijorat tashkiloti faoliyati taqdimotiga bag‘ishlangan matbuot anjumani tashkil qilindi Qayd etish kerakki, xorijdagi yurtdoshlarimizdan iborat “Buyuk kelajak” ekspertlar kengashi tashkilotning axborot-tahliliy bo‘linmasi hisoblanadi
Janubiy Koreya 2024-yildan harbiy robotlarni amaliyotga joriy qilmoqchi Janubiy Koreya 2024-yildan boshlab hayvonlar, ilonlar va hasharotlarga taqlid qiladigan harbiy robotlarni joriy qilishni rejalashtirmoqda. Bu haqda “RIA Novosti” xabar berdi. Xabarda aytilishicha, asosiy mudofaa texnologiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha loyihalar tayyorlangan. Qurol-aslaha sotib olish agentligi kelajakdagi qurol tizimiga tirik mavjudotlarning suratida va ularga o‘xshash qilib yaratilgan robotlarni qo‘shishni rejalashtirmoqda. Agar rejalar amalga oshsa, inson, sudralib yuruvchilar, hasharotlar va dengiz jonivorlari timsolidagi robotlar 2024-yildan boshlab amaliyotga joriy qilinadi. “Biorobotlar kelajakdagi urushlarda o‘yin qoidalarini o‘zgartiradi va ular bilan bog‘liq texnologiyalar mudofaa sanoati sohasida katta o‘zgarishlarni amalga oshirishi kutilmoqda”, — deydi agentlik vakili. Bunday robotlar qidiruv-qutqaruv operatsiyalari va razvedka uchun mo‘ljallangan.
Janubiy Osetiyada "Qorabog' ssenariysi" bo'lishi mumkin emas. Bu haqida respublika prezidenti Anatoliy Bibilov aytib o'tdi. Unga ko'ra Qorabog' na Armanistonning o'zida, na Rossiyada tan olinmagan. U yerda rus askarlari yo'q edi. Janubiy Osetiya Rossiya Federatsiyasi tomonidan tan olingan. "Bitimlarning birida bir tomonning hujumi boshqa tomonning hujumi ekanligi aytilgan. Shunday qilib, agar Gruziya Janubiy Osetiyaga hujum qilsa, demak u Rossiyaga hujum qilgan deganidir", - dedi Bibilov 2020-yil yakunidagi matbuot anjumanida. @GEOSIYOSATUZ
2 Issiqlik izolyatsiyasi yaxshi bajariladi
39-mashq. Berilgan matnni davom ettiring. Mustaqil to‘ldiruvchilarni aniqlang. Non—bu mo‘jiza. Non—bu ilohiy ne’mat. Non— bu ona kabi muqaddasdir. Ha, nonni ta’riflashga har qanday so‘z ojizlik qiladi. Non to‘g‘risida rejissorlar yuzlab filmlar yaratdilar. Uning shifobaxsh xususiyati haqida shifokorlar ilmiy asarlar yozdilar. Non haqida ertakchilar ajoyib rivoyatlar-u ertaklar to‘qidilar... 40-mashq. Rasm asosida akademik litseylar haqida matn tuzing. Matnda ishlatilgan gaplar ichidan to‘ldiruvchilarni aniqlab, ularni o‘zi bog‘langan so‘z bilan birga ko‘chirib yozing, ularga tavsif bering. Гa 1Y
Milliy terma jamoalar umumiy reytingida amaldagi jahon chempioni — Ispaniya yetakchilik qilishda davom etmoqda Kuchli uchlikdan Germaniya va Argentina joy olgan To‘liq reyting bilan FIFA rasmiy saytida tanishish mumkin
Janjaldan omon chiqqan siyosatchilar ham yo’q emas
chegaraviy va boshlang‘ich shartlarni to‘g‘ri berish bilan belgilanuvchi qiyinchiliklarga bog‘liq. Boshlang‘ich shart, odatda, boshlang‘ich vaqt momentida fazoda suv bug‘i massa ulushining ma’lum bo‘lgan taqsimoti bilan belgilanadi. Chegaraviy shartlar ko‘rilayotgan hududning chegaralarida suv bug‘i massa ulushining o‘zgarishlarini tavsiflaydigan funksiyalar bilan belgilanadi. Quyi chegara sifatida, odatda, Yer sirti olinadi. Bunda suv sirti yoki kuchli namlangan sirt yaqinida suv bug‘i to‘yingan holatda deb hisoblanadi. Quruq Yer sirti yaqinida chegaraviy shartlarni belgilash qiyin. Bu hollarda Yer sirtining issiqlik balansi qo‘llaniladi. Yuqori chegara sifatida tropopauza yoki suv bug‘i oqimlari nolga aylanadigan sath qabul qilinadi. 7.3. Tabiiy sharoitda bug‘lanish. Bug‘lanuvchanlik Molekulyar-kinetik nazariyaga muvofiq, bug‘lanish shunday jarayonki, uning davomida suyuqlikning ma’lum bir qismi sirtdan uzilib chiqib ketadi. Ko‘rilayotgan haroratda bu molekulalarning o‘rtacha kinetik energiyasi sirtga yaqin bo‘lgan suyuqlik qatlamidagi qo‘shni molekulalarning tortish kuchini yengnishga yetarli bo‘ladi. Bu jarayon davomida bajarilgan ish bug‘lanish issiqligiga teng bo‘ladi. Suv uchun O"S haroratda bug‘lanish issiqligi 2500 Jkg, 1009C ra teng bo‘lgan haroratda–2258 Jkg ga teng bo‘ladi. Amaliy maqsadlarda qiymati birlik vaqt mobaynida birlik yuzadan bug‘langan suv massasiga teng bo‘lgan bug‘lanish tezligi hisoblanadi. 1 m! yuzadan bug‘langan 1 mm qalinlikli suv 1 kg massaga teng bo‘ladi. Demak, bug‘lanish tezligi kgm! yoki mm! da o‘lchanadi. Tabiiy sharoitlarda bug‘lanish tezligi ko‘p omillarga bog‘liq. Dalton qonuniga asosan, bug‘lanish tezligi namlik defitsitiga (yetishmasligiga), ya’ni bug‘lanayotgan sirt haroratida to‘yingan suv bug‘ining parsial BOSIMI-E; va havodagi suv bug‘ining parsial bosim-ee o‘rtasidagi farqqa mutanosib. Bundan tashqari bug‘lanish tezligi havo bosimi R ga teskari mutanosib. Lekin bu omilni faqat tog‘li hududlarda hisobga olish lozim. Tekislikda havo bosimining tebranishlari hisobga oladigan darajada emas. Umumiy ko‘rinishda quyidagi empirik ifodani qo‘llab bug‘lanish tezligini aniqlash mumkin: pain (9), (7.8) bu yerda Ya–bug‘lanayotgan sirtning o‘lchami va turiga bog‘liq bo‘lgan mutanosiblik kozeffitsdiyenti, (9) –shamol tezligining bug‘lanish tezligiga ta’sirini hisobga oluvchi funksiya. (7.8) ifodadan ko‘rinib turibdiki, Yo,.—ayirma qancha katta bo‘lsa, bug‘lanish tezligi shuncha katta bo‘ladi. Agar bug‘lanayotgan suvning harorati havo haroratidan katta bo‘lsa, u HOLDA-EE; ko‘rilayotgan havo haroratidagi to‘yinish BOSIMIDAN-E dan katta bo‘ladi. Bunda havodagi suv bug‘i to‘yinish holatida bo‘lsa ham bug‘lanish davom etaveradi, chunki YE-E, bo‘lsada EXE,, Agar bug‘lanayotgan sirt havodan sovuqroq bo‘lsa, u holda yetarlicha katta nisbiy namlikda YeYO,:ye bo‘lib qolishi mumkin. Bunday sharoitda havoda to‘yinish bo‘lmasa ham sirtga kondensatsiya boshlanishi mumkin. Suv havzalari o‘lchamining bug‘lanish tezligiga ta’siri quyidagida. Barcha suv havzalarini uchga bo‘lish mumkin: kichik (diametri 1 km dan kam), chegaralangan (diametri 1 km dan 100 km gacha) va cheksiz (diametri 100 km dan ortiq). Cheksiz suv havzalari ustida havo harorati, namligi hamda shamol tezliklari (fazo va vaqt bo‘yicha) nisbatan sekin o‘zgaradi. Demak, (7.7) tenglamadagi advektiv va konvektiv hadlarning, shuningdek, shamolning bug‘lanish tezligiga ta’siri katta bo‘lmaydi. Kichik suv havzalari ustida suv va quruqlik o‘rtasidagi havo harorati va namligining gorizontal farqlari katta bo‘ladi. Quruqlik ustidan to‘yinmagan havoning adveksiyasi namlik defitsitini orttirib, shamol tezligiga bog‘liq ravishda bug‘lanishni kuchaytiradi. Dengiz sho‘r suvi sirtidan bug‘lanish hisoblanganida to‘yingan bug‘ning bosimi tuz eritmasiga nisbatan olinishi lozim. Bu bosim chuchuk suv ustidagidan kichik bo‘lganligi uchun, namlik defitsiti, va, demak bug‘lanish tezligi kamayadi. Dengiz suvi sho‘rligini hisobga olmaslik, bug‘lanishni 10-2096 gacha ko‘paytirib ko‘satishi mumkin. (7.8) formula muz va qor sirtidan bug‘lanish tezligini aniqlashda qo‘llanilishi mumkin. Tajribalar ko‘rsatadiki, eski zich qor, va ayniqsa, muz sirtidan, yangi yog‘gan qor sirtiga
Qisqacha xulosalar Ishlabchiqarish va korxona faoliyatining samaradorligi «moda»a ergashish yoki avvalgi rejali iqtisodiyotning aks-sadosi emas. Korxonaning muvaffaqiyati va iqtisodiy jihatdan barqarorligi samarali xo‘jalik yuritishga asoslanadi. Samaradorlik-xo‘jasizlik, isrofgarchilik va boshqa ta-lofatlarning aiturodidir. Biroq samaradorlik o‘z-o‘zidan avtomatik ravishda kelmaydi. Fan-texnika taraqqiyoti, ishlab chiqarish quvvatlari va resurslardan oqilona foydalanish, tejamkorlikka rioya qilish, ishlabchiqarishni intensivlashtirish, boshqaruv tizimini takomillashtirish va oqilona inves-titsion siyosat samaradorlikni oshirishning muhim omili va yo‘nalishi bo‘lib xizmat qiladi. Samaradorlikning asosi xarajatlarni minimallashtirish va foydani maksimallashtirishdadir. Korxona xo‘jalik yuritishining samaradorligini tavsiflovchi asosiy ko‘rsatkichlar sifatida mehnat mahsuldorligi, fond qaytimi va fond sig‘imi, material: sig‘imi, mehnat sig‘imi, rentabellik va hokazolarni ko‘rsatish mumkin. Korxonaning barqarorligi yoki nochorligi uning samarali yoki samarasiz faoliyat yuritishini mos ravishda aks ettiradi. Bu jihatdan bugungi xo‘jalik yuritish amaliyoti to‘lov qobiliyati kozeffitsiyenti, xususiy va qarzga olingan aylanma mablag‘lar nisbati koeffitsiyenti, moliyaviy mustaqillik koaffi-siyenti va xususiy aylanma vositalar bilan ta’minlanganlik kozffitsiyenti kabi ko‘rsatkichlar tizimidan foydalanadi. Turli korxonalarda xo‘jalik yuritish samaradorligiga o‘z imkoniyatlari va yuzaga keluvchi iqtisodiy imkoniyatlardan kelib chiqqan holda turli usullar yordamida erishiladi. Samaradorlikka erishishning hamma uchun to‘g‘ri keluvchi yagona yo‘li mavjud emas. Korxonaning vazifasi barcha faoliyat turlarida samaradorlikka erishish yo‘llarini qidirishdir. 104 X! mil?
Joriy yilfevral oyida Markaziy Osiyodan ilk bor to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xitoyga chiqadigan Toshkent – Andijon – O‘sh – Irkeshtom – Qashg‘ar avtomobil yo‘lagi bo‘yicha qatnov yo‘lga qo‘yildi
B. bug‘lanish vaqtida haroratini ko‘tarilishi natijasida qirov bilan qoplanadi. C. Bug‘lanish vaqtida harorat pasaytirilsa bug‘lanib ketadi. D. Bug‘lanish vaqtida harorat pasayib qirov yo‘qoladi. 116. Ichki yonuv dvigatelidagi to‘rt taktdan qaysilarini adiabati jarayon deb hiosblah mumkin A. to‘rtala takt adiabatik jmarayon deb hisoblanadi 2-va 3-taktlarda silindr tashqi muhitdan izoliyatsiyalangan bo‘ladi. B. to‘rtala takt adiabatik jmarayon deb hisoblanadi 2-va 4-taktlarda silindr tashqi muhitdan izoliyatsiyalangan bo‘ladi. C. to‘rttala takt adiabatik jarayon deb hisoblanadi 2-va 1-taktlarda silindr tashqi muhitdan izoliyatsiyalangan bo‘ladi. D. to‘rttala takt adiabatik jmarayon deb hisoblanadi 1-va 3-taktlarda silindr tashqi muhitdan izoliyatsiyalangan bo‘ladi. 117. Shamolning termometr ko‘rsatishiga ta’sir ko‘rsatilmasligi ma’lum shunday bo‘lsa nima uchun voleybol to‘pi kamerasidan chiqayotgan havo jarayonga qo‘yilgan termometrning simob sathi pasayadi bu hodisani tekshirib ko‘ring va tushuntirib bering A. Havo kamaradan chiqayotgan adiabatik kengayadi va soviydi shuning uchun termometrdagi simob sathi pasayadi shamol termometrning ko‘rsatishiga ta’sir qilamaydi. B. Havo kamareadan chiqayotgan adiabatic kengayadi va soviydi shuning uchun termometrdagi simob sathi pasayadi shamol termometrning ko‘rsatishiga ta’sir qiladi. C. Havo kamareadan chiqayotgan adiabatic kengayadi va soviydi shuning uchun termometrdagi simob sathi ko‘tariladi shamol termometrning ko‘rsatishiga ta’sir qilamydi. D. Havo kamaradan chiqayotgan adiabatic kamayadi va soviydi shuning uchun termometrdagi simob sathi pasayadi shamol termometrning ko‘rsatishiga ta’sir qilamydi. 118. 8-rasmda grafik tasvirlangan. Bu grafikdagi egri chiziqlarda qanday jarayonlar tasvirlangan? A. izoterma va adiabata B. izoxora va adiabat C. izabara va adiabata D. izobara va izoterma 119. Adiabatik jarayon qaysi idishlarda amalga oshadi: shisha kolbadani? Kalorimetrdami? Dyuar idishdami? A. kolbada adiabatik jarayon amalga oshmaydi 303
90-rasm. Diskni oldinga-pastga chiqarish. 4-vazifa. Disk bilan aylanishga o‘rgatish. Vositalari: 1. Qayrilish texnikasini ko‘rsatish va tushuntirish. 2. D.h. —uloqtirish yo‘nalishiga orqa bilan turib, oyoqlar yelka kengligida, qayrilishga kirishni ichki tovon orqali bajarish. 3. D.h. —shuning o‘zi. Chap oyoq atrofida 360” o‘ng oyoqni erdan uzib, yana d.h. ga qaytish. . 4. D.h. —o‘ng oyoq bilan uloqtirish yo‘nalishiga qarab turgan holda, chap oyoqni yengil oldinga qo‘yish. Gavda og‘irligini chap oyoqqa o‘tkaza turib, u bilan depsinib, o‘ng son bilan oldinga-yuqoriga qarab siltanib sakrash va bukilgan o‘ng oyoq bilan orqaga tushish. 5. D.h. shuning o‘zi. 4-mashqqa o‘xshatib, o‘ng oyoq bilan yarim biqinda yerga tushish. 6. Shu mashqning o‘zi, 180” ga qaytish bilan. 7. Shu mashqni uloqtirishga taqlid qilib bajarish. 8. Qaytishni qismlar va belgilar bo‘yicha bajarish. 9. Har xil aylanma harakatlarni chap va o‘ng oyoq bilan yurgan holqa bajarish. ’ ’ ’ 10. Har xil predmetlar bilan qayrilish qismlarini va umuman qayrilishni bajarish. Uslubiy ko‘rsatmalar. Uloqtirish maromiga e’tibor berish. Uloqtirilayotgan qo‘lning siltanishiga e’tibor berish. Aylanish avvalo disksiz, keyin esa disk yoki boshqa narsalar bilan o‘rgatiladi. Aylanishni dastlabki holatiga e’tibor berish lozim. Aylanish maromining ijrosiga ahamiyat berish lozim. 271
An'anaviy milliy qadriyatlar va "Qatron" so'fiy barkamollik maktabi To`liqroq ma`lumot
Muhtaram Islom Abdug‘aniyevich, mening hamdardlik va birdamlik tuyg‘ularimni yana bir bor qabul qil-gaysiz. Erve ION, k Sosyete Jeneral’z bankining Uzbekistondagi vakolatxonasi rahbari O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTI ISLOM KARIMOV JANOBI OLIYLARIGA Muhtaram Islom Abdug‘aniyevich Yaqinda Toshkent shahrida amalga oshirilgan vahshiyona terrorchilik hujumlari chog‘ida odamlarning halok bo‘lgani munosabati bilan shaxsan Sizga va butun O‘zbekiston xalqiga qayg‘u va hamdardlik so‘zlarini izhor QILMOQCHIMIZ. Bu harakatlarSizning ilg‘or g‘oyalaringizga va mustaqil siyosatingizga hamda shaxsan Sizga—o‘z xalqini taraqqiyot va ravnaq cho‘qqilari sari yetaklayotgan rahbarga qarshi qaratilganini hamma yaxshi tushunadi. O‘zbekiston Respublikasiga yo‘lovchi tashiydigan avtobuslar hamda respublikada oyna ishlab chiqaruvchi sanoatiga mashina-uskunalar yetkazib berish borasida va boshqa loyihalar bo‘yicha ishlayotgan kompaniyamiz bu terrorchilik harakatlari biz, amerikalik biznesmenlarni cho‘chita olmaydi, balki Uzbekistonning manfaatlariga ko‘proq xizmat qilish va e’tibor berish uchun yanada kuchliroq safarbar etadi, deb ishontiramiz. Bizning Uzbekistonda amalga oshirayotgan barcha ishlarimizSizning hozirgi va kelgusidagi yutuqlaringizga hamda rejalaringizga hamohang bo‘lishidan xursandmiz. Jabrlanganlarga yordam ko‘rsatishda, agar ularga AQSH tibbiyotining biror sohasining aralashuvi talab qilinsa yoki jabrlanganlar oilalaridagi bolalarni o‘qitish va sog‘lomlashtirishni mablag‘ bilan ta’minlash talab 80
6-rasm. Sarkodina. Yalang“osch amyobalar: 7 —amyoba zadioza; 2—amyoba limax chig‘“anoqli amyobalar; 3— Pamphagus hyalinus; 4— Arcelle diskoides. Sarkodina. Eng sodda organizmlar bu turkumining namoyandalari (6-rasm) katta yoshdagi holatida tananing alohida shaklini o‘zgartirib turadigan o‘“simtalari yordamida harakat qiladi, bu o‘simtalar soxta oyoqchalar yoki psevdopodilar nomi bilan ataladi. Sarkodali psevdopodilar son va shakl jihatidan juda xilma-xildir. Ulardan ayrimlari keng parraksimon soxta oyoq-chalarga, boshqalari daraxt ildizlarining tutashib ketishiga, uchinchilari to‘g‘ri ingichka nurlarga o‘xshaydi. Tabiatda chuchuk suvlarda va kanalizatsiyaning tozalovchi inshootlarida Phisopoda (ildizoyoqlilar) va Heliozoa (quyosh nurlari) kichik turkumlari ancha keng tarqalgandir. Idizoyoqlilarga morfologik tuzilishiga ko‘ra eng oddiy organizmlardan biri—quruq amyobalar (Amocbida) kiradi. Ularning tuban shakllari skeletsiz bo‘lib, sitoplazmaning kichik bo‘lakchasidan iboratdir. Unda ichki suyuq, donsimon qatlam (endoplazma) va ancha yopishqoq, zich, yupqa hoshiya (ektoplazma) mavjud. Harakat vaqtida amyoba muayyan yo‘nalishda Soxta oyoqchalar chiqaradi. Harakat go‘yo jism massasining sekin 101
larni qalban majruh qiladi. ma’naviy tanazzulga yetaklaydi. O‘sha muhit «besh-to‘rt tanob yerli». o‘ziga to‘q. Xadichaxon bilan durustgina turmush kechirishi mumkin bo‘lgan Akbaralini fahsh botqog‘iga botirdi: yetti avlodi dehqonchilikdan non yegan Razzoq so‘fini tekinxo‘r kimsa-yu munofiq dindorga aylantirdi: Poshshaxon-u Sultoixondek bemalol bir uyni obod. bir yigitni baxtiyor qila oladigan guldek ayollarni zino ko‘chasiga boshladi... Bularning ma’naviy qashshoqlanishish-u darajadaki, ular muhitni sog‘lomlashtirish haqida o‘ylamaydilar. shu muhit doirasida o‘z manfaatlarini ko‘zlaydilar xolos. Yurt boshida kbenamoz raiselar. imoni zaif imomlarning turishi raiyatga ta’sirsiz qolmagan: «odamlar namozga yurmay qo‘yganlar.. Millatning fojiasini Cho‘lpon ayni shu e’tiqodsizlikda ko‘radi: Odamlar na oxiratini obod qilish haqida va na foniy dunyodagi turmushlarini yaxshilang haqida qayg‘urishmaydi—bugunning tashvishida yashashadi. Johiliyat davrlari azaldan «zulumot» deb ta’riflangani kabi, Cho‘lpon ham tariximizning shu bo‘lagini «kecha» deb ataydi. Tabiiyki. bu zulumotda Zebi o‘zining tug‘ma sodda-beg‘uborligi, maftunkor samimiyati bilan alohida ajralib turadi. Biroq. bizningcha. Cho‘lion uni aslo «Charog‘on yulduz». ayniqsa «qutb yulduzi» (bu yulduzga qarab yo‘l belgilashgan. axir) deb talqin qilgan emas. A. Qodiriy Ra’no haqida «tabiat xasis emas: tikandan gul. aridan bol yarataberadi» degani kabi. Zebi ham o‘sha saxovatli tabiatning Razzoq so‘fi xonadonida yaratgan bir mo‘jizasi. So‘fi xonadonidagi muhit nechog‘li siqiq bo‘lmasin. u qizning tug‘ma fazilatlarini billur idishda kabi musaffo "aqlagan. Zebi safardon dugonalari orasida ham yaqqol ajralib turadiki. bu narsa uning shu chog‘gacha faqat so‘z olamiyada yashaganidan dalolat beradi. Cho‘lpon talqinidagi Zebiga isyon hissi butkul begona. u chor-nochor mingboshiga taslim bo‘lganida adib: «Ertasi kuni uncha ijirg‘anmadi. Undan keyin tabiat o‘zishini qildi. Mamlakatning qizg‘in quyoishda tez yetilgan tan bechora qizning ma’yus ko‘nglini o‘z quchog‘iga oldi». —deydi-da, g‘ashi muxtasar qiladi. Taqdiriga tan bergan qiz endi o‘zini ovugishga intiladi: (Uv. qiz bolaning peshonasi qursin" O‘zi xohlab erga tegarmidi? Meni otam shu qari odamga berdi. deb koyiyman: munga bermasa kimga berardi) O‘zim suygay yigitga berarmidi. qalay»? Tantiligi tutib ketganda eshonboboga berib yuborardi... U mundan beshbattar Anglash mumkinki, qiz o‘zini tamomila sko‘nishoga chog‘layapti, zotan shundagina alamlari bosiladi—xotirjamroq ishay boshlaydi. Xolis aytsak. Zebining bu harakati mansad-mohiyatiga ko‘ra Sultonxonning «satanglarga oshno bo‘laman, deganiga yaqin — ikkalasi ham taqdir yukini biroz yengillatmoq istagidan yuzaga keladi. Popipaxonning alamli o‘ylaridan qizning yangi turmushga batamom ko‘nib qolgani seziladi: xyoMingboshi Zebixonning uyiga kap tikib oldi. U uydan goh kelinning quvnoq va bolalarcha kulishi. goq qari kuyovning xursand qiyqirishlari. goh bo‘lsa yangi qayliqling yo‘rg‘a zarbli dutori bilan shirin va shirali ovozi. goh bo‘lsa yangi 196 keltirilgan grammofonda Petayxonning qichiq yallalari enigtiladi. .. Apa turmush! Ana kuyov-qayliq, Poshshaxon bilan Sultonxon ham qayliq bo‘libdimi?» Albatta. Popitspaxonning bu o‘ylarida ozroq mubolag‘a yo‘q emas, biroq Zebining butun orzu-armonlarini unutishga intilib. o‘zini batamom yangi turmush zavqiga bergani ham tayin. Endi o‘ylab ko‘raylik: nogoh mingboshi o‘lmaganida. nima bo‘lardi) O‘limidan oldinoq mingboshi «kenja»siga nisbatan soviy boshlagani sezilgan edi. Aro yo‘lda qolgach. Zebi ham Sultonxon-u Poshshaxonlar yo‘lidan bormasdi. deb kim kafolat bera oladi? Zog‘an. Sulgonxonu Ponipaxonlarning bir paytlar Zebiday bokira-yu beg‘ubor bo‘lganlarini ham inkor qilish dushvor. Bundan ko‘rinadiki, Cho‘lpon talqinida muhitiing yemiruvchi kuchi Zebiping tug‘ma fazilatlaridan-da kuchliroq kelishi, uning ham ma’naviy tanazzul tomon yuz tutish ehtimoli mavjud edi. Xo‘sh. nima uchun Cho‘lpon avvalida suyukli qahramonini kitobxon nazdida osmonlarga olib chiqadi-zo. keyin sezdirmaygina boshqalar orasiga sishgdi-rib yuboradi) Chunki. bizningcha, Cho‘lion Zebi timsolida. R. taye’ aytmoqchi «sharafli yo‘lda jonini qurbon qilganlaredan birini emas. o‘sha o‘zi tasvirlagan dahshatli muhitning minglarcha bezabon qurbonlaridan birini ko‘radi. Shu ma’noda Akbarali-yu Razzoq so‘fi. Poshshaxon-u Sultonxonlar ham muhitning qurbonlaridirki. Zebini ular orasidan alohida ajratib olish qiyin. Romandagi birgina qahramon—Miryoqub skechazning butun dahshatini. o‘zining turish-turmushi tubanlik ekanini anglashga keladi. ma’naviy-ruhiy tadrijiga yuz buradi. O‘zicha yo‘l izlayotgan Miryoqubning jadidlarga ro‘baro‘ bo‘lishi ham bejiz emas: adib jadidlarni millatga zulmatdan chiqish yo‘lini ko‘rsatuvchi yoqutb yulduzi) deb tushunadi. Aytish mumkinki. yurtining o‘tmitiga yigirma yil yuksakligidan nazar solgan adib o‘sha davrda ijtimoiy hayotni isloh qilishga qodir kuchni jadidlardagina ko‘radi. Demak. hayotining so‘nggi yillarida Cho‘lioi Oktyabr! inqilobining chin mohiyatiga yetgan. uning tarixiy zarurat emas, balki davr taloto‘nlari hosilasi sifatida yuz bermiig mudhing xatolik sifatida tushungan, deyish mumkin. Mohiyatni anglagan adibiing inqilobga bog‘lagan umidlari. sotsialistik idsallarga maftunligi ivsiz yo‘qolgandirki. yoshlar «hozirgi zamonning nimaligini» anglasinlar degan niyatda romanga qo‘l urgandir. Albatta. romanning keyingi qismida. professor O. Sharafiddinov taxmin qilganidek. Zebi taqdiri davom etdirilishi, «hayotning shafqatsiz sinovlaridan o‘tib faol kurashchiga aylanish jarayoni»-ning ko‘rsatilishi ehtimoldan holi emas. Hatto, keyingi qismda Zebi bilan bog‘liq voqealar yapa syujetda keng o‘rin tutipig ehtimolini ham inkor qilolmaymiz. Lekin. bizningcha. Cho‘lponning inqilob va undan keyingi taloto‘nlarga. yangi tuzumga munosabati. uning iztirobli olami ko‘proq Miryoqub ruhiyasidagi ziddiyatli jarayonlar tasviri orqali ochiladi. Shu nuqtayi nazardan «roman Miryoqub uchun yozilgan» degimiz keladi. Cho‘lpon qahramonini mazkur yerol’ega obdon tayyorlaganki. bu haqda keyingi maqolada so‘z yuritamiz. 197
«Gazeta.uz» turli darajadagi rahbarlarga har kimga o‘qishni tavsiya etadigan 10 kitob haqida so‘zlab berishni so‘radi. Mamlakat bosh prokurori uning hayotiga ta’sir qilgan 10 asar nomini sanab o‘tdi. «Har bir kitob shaxsiyatimning shakllanishida o‘z izini qoldirgan. Masalan, detektivlar kasb tanlash — tergovchi bo‘lishimga turtki berdi. Abdulla Qodiriyning „O‘tkan kunlar“ asari — adolat hamisha g‘alaba qozonadi, degan qat’iy pozitsiyani shakllantirdi. Chingiz Aytmatov esa hayot falsafasini tanlash — har qanday vaziyatda ham inson bo‘lib qolishga yordamlashdi», — dedi Otabek Murodov «Gazeta.uz"ga. Yaqin kunlarda bosh prokuror o‘zi o‘qigan Shahrisabzdagi maktabga shaxsiy kutubxonasidagi 100 dan ortiq kitobni sovg‘a qilishni mo‘ljallamoqda.
Narxni oshirgan va sifatsiz mahsulot sotgan 299 ta AYOQSHga benzin yetkazib berish to‘xtatildi. Bu haqda Energetika vazirligi huzuridagi “O‘zneftgazinspeksiya” xabar berdi. Qayd etilishicha, respublikada narxni asossiz oshirgan, mahsulot sifatini buzgan 299 ta AYOQSH aniqlangan. Oqibatda ushbu AYOQSHlarga avtobenzin yetkazib berish to‘xtatilgan. Bundan tashqari, 15 mln litrga yaqin sifatsiz neft mahsulotlari aniqlangan. Ma’lum qilinishicha, O‘zbekistondagi 2000 dan ziyod benzin AYOQSHlarga kuniga o‘rtacha 3200 tonna benzin o‘rniga 4000 tonnadan ziyod benzin yetkazib berilmoqda. “Gaz to‘ldirish shoxobchalaridagi vaqtinchalik cheklovlar, avtobenzin narxini oshishiga olib kelmaydi”, deyiladi xabarda.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.