Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
tolda xuddi tush ko‘rayotganga o‘xshardi. Oxiri o‘rnidan turdi. Yuvingani chiqib ketayotganida, Jayrona yelkasiga ohorli sochiq tashladi. Uning bu ishi ham Tolibjonning yuragini to‘lqinlantirib qo‘ydi. Jayrona nonushtaga quymoq qilgan ekan. Tolibjon maqtab-maqtab yeya boshladi. —Hali shoshmang, —dedi Jayrona. —Quymoq ham ko‘nglingizga tegar. Axir. men quymoqdan boshqa ovqatni bilmayman. Polufabrikat magazinidan muzlatilgan chuchvara, guvalacha qilib tayyorlangan kotlet, yog‘li xamir. cho‘zib qo‘yilgan lag‘monlarni opkelib pishirib yurgan olamman. Osh damlashni-ku, mutlaqo bilmayman. Palov erkaklar ishi, deyishadi, to‘g‘rimi? Tolibjon og‘zida quymoq bo‘lganidan gapirolmay, bosh qimirlatib tasdiqlab qo‘ydi. —Undan keyin-chi, Tolibjon aka, pirog, tort tayyorlashni bilaman. Ichingizda o‘ylayotgandirsiz, hech baloni bilmas ekan, deb. Men bechora bunaqa narsalarni qaydan bilay. Detdomda o‘sdim. Institut yotog‘ida umrim o‘tdi. Qolgani yurt-ma-kyurt kezish... Tolibjon unga allaqanlay mehr bilan qaradi. Jayrona buni sezdi. —Demak, ta’na qilmaysiz. Agar siz xohlasangiz, kulinariya kursiga kirib o‘qiyman. Azbaroyi sizga yoqadigan ovqatlarni o‘rganish uchun. Tolibjon mehr-muhabbat aks etib turgan ko‘zlariga boqib, goh qoshlarini kerib, goh chimirib, goh lablarini go‘daklarcha cho‘chchaytirib, entikib-entikib gapirayotgan kelinchakning oftobli kunlari ko‘p bo‘lishi uchun jon-u jahonini sarf qilishga ham tayyor edi. Shu tariqa ularning taqdiri bog‘landi... Baxtli damlar ko‘z ochib yumguncha o‘tib ketadi. Tolib-jon bilan Jayrona bir-birlarini yalab-yulqab, asaloyining bir haftasini o‘tkazib yuborganlarini bilmay qolishdi. Endi u yoq-buyoqdan, dunyoning ishlaridan ham gapla-Shshib o‘tiradigan vaqt keldi. Kechqurun televizor ko‘rib o‘tirishganda, Jayrona yarim hazil, yarim chin qilib, siz kurashga yaramas ekansiz. bitta zarbadayoq gangib qolar ekansiz, dedi. Tolibjon hayron bo‘ldi. 238
Rusiyada o'tkazilayotgan surunkali tajribalar ichida 1912-yilda M oskva qishloq xo ‘jalik akadem iyasida tashkil etilgan ko‘p omilli ‘g‘it m e’yorlarining tuproq unum dorligicha ta ’siri o ‘rganiladi
14-modda Dafn etish joylarini saqlash va obodonlashtirish Dafn etish joylarini lozim bo’lgan holatda saqlash va obodonlashtirish majburiyati mahalliy davlat hokimiyati organlari zimmasiga yuklanadi hamda ushbu maqsadlar uchun ajratiladigan alohida xarajatlar moddasi bo’yicha mahalliy byudjet mablag’lari hisobidan amalga oshiriladi Ushbu maqsadlar uchun yuridik va jismoniy shaxslarning xayr-ehsonlaridan ham foydalanish mumkin bo’lib, ulardan foydalanish tartibi O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi
5 O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o‘rinbosari S R Xolmurodov Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi bilan birgalikda ikki oy muddatda; xalqaro moliya tashkilotlari va institutlari kredit liniyalarini, jumladan meva-sabzavot klasterlari ustav kapitaliga keyinchalik ushbu hissalarni muassislar – O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan sotib olish huquqi bilan jalb etish; meva-sabzavot klasterlarini, boshqa meva-sabzavot mahsulotlari ishlab chiqaruvchilari va eksportchilarini eksportoldi moliyalashtirish uchun tijorat banklarida kredit liniyalarini ochish; ko‘chatzorlarni tashkil qilish, meva-sabzavot klasterlari logistika markazlari, issiqxonalar qurish va intensiv bog‘lar barpo etish bo‘yicha loyihalarni moliyalashtirish uchun xalqaro moliya institutlari kredit liniyalari hajmini kengaytirish; agronomlar va meva-sabzavot klasterlari, zamonaviy intensiv bog‘lar va issiqxona xo‘jaliklarining boshqa xodimlarini bir yilgacha bo‘lgan muddatga yetakchi ixtisoslashgan xorijiy kompaniyalarga ta’lim olish va stajirovka o‘tashga yuborish uchun grant mablag‘lari va xalqaro tashkilotlarning texnik ko‘mak mablag‘larini jalb etish bo‘yicha takliflar kiritsin
kuchlariga bosh qo‘mondon etib tayinlanadi. Asl orzusi Xiva. xonligi taxtini egallash bo‘lgan va 1915-1916-yillardan buyon bu ish sohasida ter to‘kib faoliyat ko‘rsatayotgan Junayilxon bu taklifga bajonidil rozi bo‘ladi. Tarixchilar o‘rtasida Junayidxonning o‘sha davr faoliyatiga qarash va baho berish bugungi kunda bir xil emas. Ayrim tarixchilar kallakesar Junayidxonga buyuk istiqlolchilik «Xalq ozod» ligi uchun tolmas kurashchi nomini bermoqchi bo‘ladilar. Bu sohada bizning fikrimiz boshqacharoq. Junayidxonning inqilobdan oldinda va so‘nggi faoliyatini puxta o‘rganib biz shunday xulosaga keldik. Junayidxon hech qanaqa istilochi emas. U xonlikda o‘zining shaxsiy hokimiyatini o‘rnatishga butun vujudi bilan intilgan, bu yo‘lga o‘z qabiladoshlarining hayotini va jonini tikkan, tinch begunoh aholini vahshiylarcha talab qonini to‘kkan jirkanch shaxs. Junayidxonning asl ismi Qurbonmamat bo‘lib, u turkmanlarning Junayid urug‘idan edi. U 1913-yilda bir necha turkman urug‘larini o‘z qo‘l ostida birlashtirib, o‘z shaxsiy hokimiyatini o‘rnatish maqsadida Xiva xonligini egallash uchun kurash boshlagandi. Xonning adolatsiz siyosatidan bezgan xalq ommasi unga ergashadi. O‘ta quvva hiylakor bo‘lgan Junayidxon oddiy xalq orzu qilgan talablarni ilgari surib, xalqdan o‘zining asl basharasini yashiradi. Voqealar izmiga qaytamiz. Mazkur shartnomadan so‘ng xonlikda 1918-yil boshidan amalda hokimiyat Junayidxon qo‘liga o‘tadi. Junayidxon oldida ojiz bo‘lib qolgan xondan cheklanmagan hokimiyat va vakolat olgan Junayid butun kuch va imkonitlarini xonlikning harbiy qudratini oshirishga sarflaydi. Xonlik va yalpi safarbarlik o‘tkazib qo‘shinni sonini 10000 kishiga yetkazadi. O‘z kishilari orqali xorijdan qurol-yarog‘ sotib olib, qo‘shinini zamonaviy qurol-yarog‘ bilan qurollantiradi. 473
3.2. KOREYa, YAPONIYA, XXR UCHBURCHAGIDAGI MUNOSABATLAR TARAQQIYOTI 1999-yildan boshlab Yaponiya, Xitoy va Koreya Respublikalari davlat boshliqlari va hukumatlari rahbarlari darajasidagi yillik uchrashuvlar o‘tkazib turilmoqda id ularda iqtisodiy muammolarning yechimini izlashga e’ti. bor qaratilmoqda. 2000-yilda uch davlat rahbarlari uch mamlakatdagi ilmiy institutlarning kuchlaridan foydalangan holda mintaqaviy integratsiya taraqqiyoti istiq-. bollari to‘g‘risida birgalikdagi tadqiqotlarni o‘tkazish va tegishli tavsiyalarni ishlab chiqish to‘g‘risida keli» shib olganlar. 2001-yildagi Bruneyda bo‘lib o‘tgan uchri-shuvda Janubiy Koreya Prezidenti Kim De Chjun, Yapo! nich Bosh vaziri Koidzumi va XXR Davlat kengashi Bosh shiiri Chju Junszi, ko‘plab kuzatuvchilar uchun kutilma-ila uch mamlakat iqtisodiyotini bir-birlariga jadal-pik bilan yaqinlashtirishga qaratilgan muhim bitimlar- «g erishganlar. Bu voqelikning natijasi, shubhasiz, bir- (ipda jahon iqtisodiyotigagina emas, balki uch pitmtlarning uzoq sharqdagi qo‘shnilari iqtisodiyotiga km Uz ta’sirini o‘tkazmay qo‘ymaydi. Uch taraflama hamkorlikni odatdagi ish darajasiga ulyumganlar, o‘z mamlakatlarining iqtisodiyotlari uchun Fitob beruvchi ministrlarning uchrashuvlarini 2002-yil-Min boshlab muntazam tashkil etishga kelishib olganlar. Minpistrlarga taraflar bilan bo‘ladigan savdo munosabat-parilagi yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolarning oldi-inolish choralarini qo‘llash va savdoni bundan keyin ham A erkinlashtirish yuzasidan takliflarni ishlab chi-ishi topshirilgan. Janubiy Koreya, Xitoy va Yaponiyaning It savdo tashkiloti (BST) doiralarida olib bo-pinddigan muzokaralaridagi tutadigan pozitsiyalarini ke-pishib olishning maqsadga muvofiqligi alohida ta’kid-Lao o‘tilgan. Xususan, uch mamlakat tovarlarning xalqaro minooda standartlashtirishdagi o‘zlarining rolini kuchay-po‘ishii, buning hisobidan savdo operatsiyalgrini bosh-idrib, tartibga solib turishning samarali usullardan bi-uyni iazorat ostiga olishni rejalashtirmoqdalar. Iinestitsiya oqimining erkinlashtirilishi 90-yillar-Paxiyekulyativ kapitallarning bir yerdan ikkinchisiga o‘tka-miishini kuchaytirgan. Yaponiya, XXR va Koreya Respubli-yullari Moliya ministrlariga xalqaro moliya tizimini Parkarorlashuvi muammolari yechimini izlashga diqqatni Fiib qilish tavsiya etilgan. Istiqbolda makroiqtisodiy yuimmatning asosiy yo‘nalishlarini muvofiqlashtirish imotitlari muhokama qilinadi, garchi yaqin o‘rtada bun- (U fi shishning imkoni deyarli bo‘lmasa ham. Bundan tashqari, prezident Kim De Chjunning takli-fin Xitoy va Yaponiya rahbarlari qabul qilgan bo‘lib, unga ko‘ra davlatlar davrasida uch mamlakat tadbirkorla-un ma ishbilarmonlik assotsiatsiyalarining asosiy inves-iiiich loyihalarini amalga oshirish jarayonida yuzaga kililigan uch taraflama iqtisodiy hamkorlikning dol-133
f f quantifier + of+ the, this, that quantifier + uncoun 20 u n i t z : v V Quanitifiers (2) • • d uuamimers [Z) quantifiers with uncountable nouns Read the following explanations of how these quantifiers are used with uncountable nouns. Remember, uncountable nouns are those which do not normally have a plural form with the same meaning, such as milk, information, cotton etc. Notice that we do not use a few, few, many and every with uncountable nouns. 1 No is used with uncountable nouns in positive statements: Ken had absolutely no chance o f winning. Ken had no money in his wallet. 2 A little is used in positive statements, offers and requests: Ursula has a little jam left on her plate. Would you pour me a little milk? Note: a little is quite formal and we usually use a bit o f or some in spoken English. We often use very little to mean ‘almost none’, and too little to mean ‘not enough’: There’s very little ink in the printer. There was too little time to finish the test. 3 Some is usually used in positive statements: Some jam has colouring added. Some is also often used in offers and requests: Would you like some milk in your tea? Can I have some information, please? Note: a bit o f is used in informal speech to mean ‘some’: I really like a bit o f jam on my toast. Jack, our dog, caused a bit o f trouble in the shop. 4 Any is used in questions and negatives: Have you got any change in your pocket? I’ve only got a £10 note. There isn’t any cough medicine. Any can also be used when stressed in positive statements: I’ll take any advice you can give me. 5 A lot o f is usually used in positive statements and questions: A lot o f butter is imported from abroad. 1 hate carrying a lot o f luggage. Is there a lot o f salt in the soup? Note: A lot o f is more formal than lots of, which is used in casual speech: Keith likes lots o f sugar in his tea. 6 Much is usually used in questions and in negatives: Is there much tea left? How much bread do we need for the sandwiches? We don’t need much butter. In positive statements, much is more formal than a lot o f and is not often used: There was much shouting and laughter when the clowns entered. However, we use much with so quite often in positive statements: Tom bought so much paper he had nowhere to put it. I never knew there was so much juice in a lemon. 7 Most is used in positive statements and questions: Most office furniture is made o f metal. Where is most sugar produced? 8 All is used in positive statements and questions: All pasta is made from wheat. Does all tea come from China? 9 All these quantifiers, apart from no, are often used with o f + determiner (the, this, that, his, our, them etc.) when we want to talk about a part of something specific: Some o f his coffee spilt on the floor. Have you eaten any o f that marmalade I bought? Most o f the land around the river was flooded. Can 1 offer you a little o f this French cheese? I haven’t read much o f the paper. All can be used with or without of. Janet drank all (of) the orange juice. The sun melted all (of) the snow. However, you must use o f before a pronoun: She finished all o f it.
Massow Olmoniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir Maydoni – 17,43 km2 226 nafar aholi istiqomat qiladi (2010)
Daydi (O'zbek Kino) Arslon Izidan (O'zbek Kino) Olmaxon 2 (O'zbekcha Tarjima) Alisher Zokirov - O'lganimda Yig'lama Botir Qodirov - Senga Nima Bo'ldi 2016-yil sentabri boshida chiqariladigan yangi iPhone 7 256 gigabaytlik ichki xotiraga ega bo‘lishi mumkin, shuning hisobiga u Apple smartfonlari tarixidagi eng qimmatbahosiga aylanadi
o‘ziga xos hidga ega bo‘ladi. Esherixiozda axlat sariq—sabzi rangda bo‘ladi. Kolit. Bunda axlat najas xarakterini yo‘qotadi, kasallik avj olgan davrda najas yashil-qo‘ng‘irrangli yiring aralash, shilimshiq, ba’zan qonli tusda bo‘ladi. Bunday najas «Ichak tupugi» deb ataladi. Bola tez-tez hojatxonaga qatnaydi, lekin har urinishda defekatsiya sodir bo‘lmaydi. Shunday og‘riqli yolg‘on chaqiriqlar (tenezm) dizenteriya uchun xarakterli. Bir yoshgacha bolalarga kasallik bezovtalanishi oyoqlarni qimirlatib yig‘lash, kuchanganda yuzi qizarib axlat chiqmasligi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Kolit og‘ir kechganda anus atrofi qizarib bezillab turadi. Qorin ichkariga tortilgan. Palpasiyada yo‘ʻqon ichak bo‘ylab o‘ng yonbosh sohada g‘uldirash aniqlanadi. Kolit sindromi «invaziv» O‘TIda birinchi navbatda dizenteriya, salmonellyoz, enteroinvaziv esherixioz, stafilokokkli infeksiya va boshqa o‘tkir ichak infeksiyalarida kuzatiladi. Laborator tashxisoti. O‘TI og‘ir shakllaridan stafilokokkli infeksiya, salmonellyoz, qorin tifining septik turini aniqlash maqsadida qon ekiladi. Ekish uchun qon, axlat kasallik boshlanishida antimikrob preparatlari tavsiyasidan oldin uy sharoitida yoki statsionarda tibbiyot hamshirasi tomonidan olinadi. Bir yoshgacha bolalar patogen stafilokokk, enteropatogen esherixiya, dizenteriya, salmonellyoz, patogen floralar; Proteus, klebsiella, Compilabacter, eytrobacteria, rotaviruslarga tekshirilishi tavsiya qilingan. Bir yoshdan uch yoshgacha bo‘lgan bolalar ko‘proq dizenteriya, salmonellyoz, esherixiyalar, iyersiniyalar, rotoviruslarga tekshiriladi. Uch yoshdan katta, maktab yoshdagi bolalar va kattalar ko‘proq dizenteriya, salmonellyoz va iyersiniozga tekshiriladi. Epidemiologik ko‘rsatmaga binoan barcha bemorlar vaboga tekshiriladi (forma 30). Bakteriologik tekshirishning taxminiy javobi 48 soatda, yakuniy javobi esa uch kundan so‘ng olinadi. Serologik tekshirish. Qon zardobi ichak mikroorganizmlarining spesifik antitelolariga tekshiriladi. Serologik tekshirish retrospektiv diagnostik ahamiyatga ega, bunda qon 6—7 kun oralab ikki marta olinadi. Kasallikning ikkmchi haftasida bir marta tekshirilganda antitelollar minimal diagnostik titri dizenteriya va iyersiniozda 1:200, salmoneliyozda 1:400 bo‘ladi. 117
Turkiya Iroq va Suriyada 200 jangarini yo'q qilgan
presskukunlardan yujori zarba yuklamalariga chidamli umumi. elektrotexnika detallari ishlab chiqarishda ko‘llaniladi. Ulags, tarkibida butadiyonnitril kauchuk bilan modifikatsiyalangan Hona, $$ qatronlari va organik (Yog‘och uni) yoki meneral to‘ldirgichlar bo‘la. Namlikka va kimyoviy muhitlarda chidamli presskukunlardan Sun kislatalar muhitida ishlaydigan detallar ishlab chiqarilar Maternalning suvga va kimyoviy muhitlarda chidamliligini oshirish Uchun presskukunlar tarkibiga kimyoviy chidamli polimer (masalan, PVX) 6), ish modifikatsiyalangan mineral to‘ldirgichlar kiritiladi. Presskukunlarning maxsus turlaridan rentgent qurilmalari letallari, magnitga ta’sirchan detallar va boshqa buyumlar ishlab chiqariladi. Bunday Presskukunlar novolak yoki rezol qatronlari va maxsus to‘ldirgichlar (barit, grafit. ferromagnetiklar) asosida ishlab chiqariladi. Ammnaksiz presskukunlar rezol qatronlari va organik hamda mineral to‘ldirgichlar asosida olinadi Ulardan asosan radiotexnika qurilmalari detallari, kumush kontaktlar yuzalarida tutashgan detallar yasashda qo‘llaniladi. Shuni ham alohida ta’kidlash kerakki, , fenol presskukunlari turlarining ko‘pligiga qaramasdan. ular sanoat ehtiyojlarini to‘liq qondira olmayapti, chunki ularni bo‘yash kiyin va yuqori bosimlar ostida qayta ishlashni talab etadi. Bo‘yalgan dekorativ va uy—ro‘zg‘or buyumlari mochevin – formaldegid yoki melamin — formaldegid qatronlarning sulfit sellyuloza bilan to‘ldirilgan presskukunlaridan olinadi. Ular hidsiz, zaharsiz, nur ta’siriga chidamli bo‘lib, turli ranglarga bo‘yaladi. Melamin formaldegil qkatronlari asosida olingan presskukunlarning buyumlari mochevin formaldegid qatronlari asosida olingan presskukunlarning buyumlariga nisbatan yuqori namlikka va issiqqa chidamlilikka ega. Melamin formaldegid qatronlari asosida olingan presskukunlar va ularni kremniyorganik qatronlari va mineral to‘ldirgichlar (masalan. kvari bilan yoki slyuda bilan) modifikatsiyalaridan yoyga yuqori chidamlilikka ega elektrotexnika buyumlari ishlab chiqariladi. Kichik bosimlar ostida qayta ishlanadigan presskukunlar epoksid qatronlari asosida olinadi. Qotirgichlar sifatida m– fenilendnamin va diaminodifenilmstandan, to‘ldirgich sifatada esa kvari unidan va yupqa yanchilgan shisha tolalardan qo‘llaniladi. Fenol – aldegid yoki karbamil katronlarn asosida olingan presskukunlarga nisbatan ushbu presskukunlag yuqori oquvchanlikka ega bo‘lib, qotirish paytida uchuvchan modlalag ajratmaydilar va ularni turli ranglarga bo‘yash mumkin. Ushbu presskukunlardan olingan buyumlarning asosiy ekspluatatsion xossalari yuqori chastotali fenol presskukunlardan olingan buyumlarning xossalaridan deyarli farq qilmaydi. 324
takrorlanishlariga yo‘l qo‘ymasligi bilan ajralib turadi. Milliy g‘oya davlat mafkurasi sifatida ham talqin etilmaydi. Milliy g‘oyani singdirish usullari, texnologiyalari, ustuvor yo‘nalishlari XXI asrda insoniyat o‘z taraqqiyotining sifat jihatidan yangi pallasiga qadam qo‘ydi. Dunyoda katta o‘zgarishlar sodir bo‘layotgan bugungi kunda ijtimoiy makonlarni o‘zlashtirishning yangi usullari, jumladan yangi texnologiyalari keng rasm bo‘ldi. Texnologiyalar asri deb atalayotgan XXI asrda ishlabchiqarishda joriy etilgan yangi texnologiyalar mehnat samaradorligini oshirmoqda. Biroq yangi texnologiyalar faqatgina qishloq xo‘jaligi va sanoat sohalarida balki, ma’naviy va mafkuraviy jarayonlarda ham o‘z samarasini (ijobiy) va ta’sirini (salbiy) ko‘rsatmoqda. Mamlkatimizning mafkuraviy jarayonlarga ham shu nuqtai nazardan yondashish milliy g‘oyani targ‘ib qilishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish zaruratini ko‘rsatadi. Milliy g‘oyani yoshlar qalbi va ongiga singdirish muayyan texnologiya asosida olib borilganida tadbirlarning ketma-ketligi, miqyosi va me’yori, davomiyligi va tamoyillari singari jihatlar ham qamrab olinadi. Masalan, targ‘ibotda milliy g‘oya to‘g‘risida hadeb va noo‘rin gapiraverish, me’yorni bilmaslik teskari samara berishi mumkin. Targ‘ibot texnologiyasi milliy mafkura mazmun mohiyatiga mos bo‘lgan taqdirdagina kutilgan natijaga erishish mumkin. O‘zbekistonda mafkuraviy jarayonlarni aholining barcha qatlamlari xususan, yosh avlod orasida targ‘ibot-tashviqot ishlarini tashkil etishning ustuvor yo‘nalishlari quyidagilardan iboratdir: — belgilangan tadbirlarning yuqori darajada uyushqoqlik bilan o‘tkazilishini ta’minlash; — —milliy g‘oya targ‘iboti sifatini muntazam oshirib borish; — davr talablaridan kelib chiqqan holda,targ‘ibot ishlarini tashkil etishning yangi, samarali yo‘llarini izlash; — bu sohada eski targ‘ibot uslublarining —mutlaqlashtirilishiga, andozalashtirishga yo‘l qo‘ymaslik; — g“oyaviy targ‘ibot jarayonlarni tashkil etishda ijobiy muhitni hisobga olish; — —’£g“oyalar xilma-xilligi va maqsad mushtarakligini ta’minlash; 136
3) tasdiq so‘z-gaplarga ha, mayli, xo‘sh, xo‘p kabi so‘zlar kiradi; 4) inkor so‘z-gaplarga yo‘q, mutlaqo, aslo, sira, aksincha so‘zlari, kiradi; ; 5) taklif so‘z-gaplar tinglovchiga qaratilib, biror ish-harakatni, bajarishga undaydigan gaplardir. Bularga ma, mang, qani, marhamat kabi so‘zlar kiradi. Yozuvda so‘z-gaplarning "oxiriga nuqta, undov belgisi, ko‘p nuqta qo‘yilishi mumkin. Ja, vo‘q, mayli so‘zlaridan keyin vergul qo‘yilib, keyin. gap, bo‘laklari qo‘llansa, bu so‘zlar kirish so‘zlarga aylanadi va so‘z-gaplar hisoblanmaydi: -Kecha muzeyga bordingizmi? -Ha, bordik. Ofarin, tashakkur, rahmat, barakalla, salom, marhamat, uzr kabi so‘zlar bilan ifodalanib, minnatdorlik, salomlashish, kechirim, iltimos kabilarni ifodalaydigan gaplar ham so‘z-gaplar hisoblanadi. 3-5. Yig‘iq va yoyiq sodda gaplar Sodda gaplar tarkibida. ikkinchi “darajali bo‘laklarning bor-yo‘qligiga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi: 7 1. Yig“iq sodda gaplar tarkibida “faqat bosh bo‘’laklargina " mavjud bo‘ladi: O‘quvchilar yig‘ildilar: Ba’zan ega va kesim birikma bilan ifodalanib, kengayib keladi va ikkinchi darajali bo‘laklar borga o‘xshab ko‘rinadi, lekin bu gaplar ham: yig‘iq gaplar hisoblanadi: Yigit ham shunaga bo‘ladimi? Ikki dugona termilib qolishdi. 2. Yoyiq sodda gaplar tarkibida bosh bo‘laklardan tashqari, ikkinchi darajali: bo‘laklar ham qatnashadi: Bir guruh o‘quvchilar 4-8. To‘liq va to‘liqsiz gaplar -Fikrni ifodalash uchun zarur bo‘lgan gap bo‘laklarining barchasi qatnashgan gaplar to‘liq gaplar deyiladi: Ulardan xat keldimi? Nutq vaziyatidan ma’lum: bo‘lgan ayrim bo‘laklari tushirilgan gaplar to‘liqsiz gaplar deyiladi: -Siz maktabga borasizmi? -Boraman (ega-men, hol—maktabga tushirilgan). 120
gravyura»si bor emish, u chiroylilikda qora qayi o‘rmonzorlaridan qolishmas emish. Sumkasidagi Rix «She’rlar»si ham yovvoyi yasminday muattar taratayotgan emish. —Endi yoshgina xonim tushadi! —deyishibdi SOYabo, ) aravadagilar. Chindan ham aravadan bir xonim tushib; U yosh, nazokatli, mag‘rur va go‘zal emish, u xilma-xil l taomlarni yeb bitirishga mehmonlarning vaqti yetsin) uchun yilning eng uzun kunida ziyofat beribdi. Xonim o‘zining xususiy aravasida yurishga puli bemalol yetsa. da, baribir u boshqalar qatori soyabon aravada kelibd; bu bilan u o‘zining o‘ta dimog‘dor emasligini ko‘rsatmoqchi bo‘libdi. Lekin u yolg‘iz emas ekan, unj kenja ukasi—Iyul kuzatib kelibdi. Iyul kuchga to‘lgan yigit ekan, yozlik kiyim kiyibdi, boshida ayvoni keng shlyapa emish. Yo‘lda kiyadigan kiyimlari ko“p emasmish, to‘g‘ri-da, shunday issiqda ortiqcha kiyimning kimga keragi bor. U shim bilan shapka olib kelibdi, xolos. Undan keyin aravadan onaxon Avgust tushibdi, u meva-chevalarni ulgurji sotar ekan. U juda ko‘p baliq tutadigan kemalar, katta yer egasi ekan, hatto dalada ishlayotganlarga o‘zi pivo olib borib berar ekan. «Ter to‘kib, o‘z noningni top, der ekan u. -Injilda ham xuddi shunday deyilgan. Kuzda marhamat qilavering! Ochiq havoda to‘planib, ziyofat qilamiz!» —Bu ana shunday saxiy, tanti ayol ekan. Onaxondan keyin aravadan kasbi suratkash bir erkak tushibdi. U o‘rmondagi barglar o‘z qiyofasini o‘zgartira olishini ko‘rsatmoqchi bo‘libdi. Agar u xohish bildirsa, barglar ajib, rang-barang tusga kirar emish! U ishga tushishi bilanoq barglar qizil, sariq, qoramtir rangga kirar ekan. Suratkash qorashaqshaqdayY hushtak chalibdi. Uning pivo ichadigan idishini xmel novdasi bezab turgan emish, u bezak sirlarini ham” yaxshi bilar ekan. Uning yuki bo‘yoq taxta bilar bo‘yoqlardan iborat ekan, xolos. Эгa bog, 150
Somali poytaxti Mogadishodagi prezident Hasan Shayx Muhammad saroyi oldida ro‘y bergan terakt oqibatida kamida besh kishi halok bo‘ldi. Bu haqda “TASS” xabar bermoqda. “Xudkush tomonidan boshqarilgan portlovchi modda ortilgan mashina prezident saroyi oldida portlab ketdi. Hozircha besh askar nobud bo‘lgani, o‘ndan ortiq kishi jarohatlangani ma’lum”, — deya bayon qilgan poytaxt politsiyasi vakili Ali Husayn. Uning ta’kidlashicha, terrorchilar saroydan portlashdan avvalroq jo‘nab ketgan BMT avtomobillarini nishonga olishni ko‘zlagan bo‘lishi mumkin. Terakt tufayli prezident saroyi majmuining darvozasi shikastlangan, hodisa joyida yonib ketgan beshta avtomobil borligi aytilmoqda.
—Bu yaqinlashib kelayotgan falokatdan darak... – deyavergan. U baxtiqaro bo‘lsa-da, yoqimtoy ayol edi! Uning bolalarcha vahimasi va tungi ko‘ylakning yonib ketgani menga favqulodda ta’sir qiladi, tashvishlantiradi. Bu arzimas narsa u o‘lgandan buyon odamlar orasida gap-so‘zga sabab bo‘lgan, sudda quloqni qomatga keltirgan, bir-birini inkor etuvchi dalillari bilan uzuq-yuluqligicha qolib ketgan o‘sha jumboqli voqeaga aloqasi bordek, uni yoritib berishi mumkindek, nazarimda. So‘nggi kunlarigacha mish-mishdan boshi chiqmagan, birgina tilagi uni tushunish, ko‘nglini zabt etishlarini istagan, qiziqishlari doim namoyon bo‘lib turgan, deyarli hech bir kimsa, jumladan, Yelagin ham tushunmagan, his etolmagan o‘sha haqiqiy Sosnovskaya-ning menda jonli sezgilar uyg‘otishi hayron qolarli hodisa edi. Yana qaytaraman: inson mulohazasi hayratlanarli darajada ojiz, notavon: hammavaqt bo‘lganidek, mana hozir yana sodir bo‘ldi, qachonki odamlar, hatto andakkina bo‘lsa-da, ro‘y berayotgan hodisalarning muhimligini tushunib yetishlari kerak bo‘lib qolsa, ko‘rib ko‘rmaslikka, eshitib eshitmaslikka olishlari ma’lum gap. Ularga Yelaginning Sosnovskayaning, umuman, ular o‘rtasida bo‘lib o‘tgan, aniq-ravshan ko‘rinib turgan munosabatni shu darajada haqiqatga xilof ravishda, atayin, noto‘g‘ri talqin qilish kerakmidi? Xuddi qabihlikdan boshqasiga miq etmaslikka kelishib olishgandek: bittasi aysh-ishratga berilgan, aroqxo‘r, rashkchi bir gusar bo‘lsa, yana biri o‘zining or 75 "Umri de
qalinligini 122-4 m qabul qilib, to‘g‘onning qurilish uzunligini aniqlaymiz. Ip lg‘tnt (2.3) d—bichoklar soni. 4. U holda 4 = 2 Lon (2.4) 5. kp Qoq (2.5) 6. U holda suv oralig‘i to‘g‘on ustki qismida quyidagicha kamayadi. - G.a = Purmi (2.6) 7. Solishtirma suv sarfi oshadi. qE Qolar nit (23). 8. Suv oqizmadagi bosim quyidagi ifoda bilan aniqlanadi. 2 N, -{ 2 r (2.8) te. m— sarf kozffitsiyenti sh20.49 9. Suv oqizma tepasining dastlabki otmetkasi quyidagi formula bilan aniqlanadi. UGV=O‘ NDO-N, (29) Shundan so‘ng hisoblangan otmetkaga quyidagi aniqlik kiritiladi, ya’ni Suv o‘tkazish teshigi standartga teng keladigan qilib qabul qilinadi. Shundagi otmetka V TB, Suv oqizmadagi bosimni miqdoriga aniqlik kiritamiz, ya’ni N, = UNDdO-Ugv, (2.10) Misol Quyidagi ma’lumotlar asosida suv. oqish qismi kengligini aniqlang: Oau=2300 m"1s; Oges"400 O‘s; O‘NDS "9184. 1, To‘g‘ondan oqib tushayotgan suvni maksimal sarfini asosiy hisoblash holati uchun (2.1) ifodadan aniqlaymiz. Qoya “Qmar — Ogas"2300-400—1900 mg. 2 Solishtirma suv sarfini 4780 m"1s deb qabul qilib suv oqib o‘tish oralig‘i uzunligini (2.2) ifodadan aniqlaymiz GatOsi421900780223 75 m. 3 Suv oqish teshigi oralig‘ini v=6 m deb qabul qilamiz-u holda teshiklar soni 17 Gauv=23,7516=3.961=4 deb qabul qilamiz. Suv bo‘luvchi ustunlar qalinligini 122,5 m juft ustunlarda {m 1.5,2,5=3,75 m deb qabul qilamiz. 4 Suv oqizmadagi bosim (2.8) ifoda bilan aniqlanadi 0207 aybi 5 Suv oqizma ustining dastlabki otmetkasi (2,9) ifoda orqali aniqlaymiz UGV = UNDS-N,=918 —–11=907 m. To‘g‘on ustki qismi otmetqasini mezonga to‘g‘ri keladigan qilib qabul qilamiz ya’ni O‘GV 907 m. b suv oqizmadagi bosim miqdoriga aniqlik kiritamiz N; - UNDO-UGV,=918—907=11 m. 7 Aniqlangan solishtirma suv sarfi qo, = t2ENi, = 0,4942-9,81.11" = 79182216 suv oqim oralig‘ini umumiy kengligi Bp “Qor qur 1900/79, 182-24 m. 2.3 To‘g‘on profilini qurish Suv oqizma to‘g‘on profili vakuumsiz bo‘ladi va Kriger— Ofitsperov. koordinatalari yordamida xuddi birinchi kurs
o‘ Muayyan hududda bir vaqtning o‘zida aholi srasida kasallanishning ko‘payib ketishi (epidemik portlash) Epidemik kasallanish sporadik yoki epidemik bu .-lishi mumkin. Sporadik (yunoncha erogadgssoz— tarqoq, yakka, alohida) kasallanish bir-biri bilan bog‘lanmagan, alohida uchraydigan kasalliklar bilan ifodalanadi. L. V. Gromashevskiy «sporadik kasallanish» atamasi bilan ma’lum hududda, muayyan vaqt oralig‘ida ma’lum turdagi yuqumli kasallik bilan odatdagi kasallanish darajasini ifodalaydi. «Epidemiya» atamasi bilan kasallanish ko‘rsatkichlarining vaqtinchalik ko‘tarilishi yoki ilgari uchramagan hududda kasallikning paydo bo‘lishi bilan ifo- .odalanadi. Sporadik va epidemik kasallik o‘rtasida chegarani belgilovchi aniq bir mezon yo‘q. Masalan, Toshkent shahrida gripp bilan kasallanish darajasi noyabr! oyida ko‘p yillar davomida bir xil bo‘lib keladi. Bu nuqtayi nazardan L. V. Gromashevskiy ifodasi bilan bunday kasallanish darajasini sporadik deb atash mumkin. Lekip bu kasallanish darajasi iyul oyiga nisbatan sezilarli darajada yuqoridir. Bu xildagi solishtirish bo‘yicha noyabr oyidagi kasalla-yajishni epidemiya deb atash lozim. Amalda kasallanish yoz
NAZORAT SAVOLLARI Yog‘ va moylar ishlabchiqarishda qanday xomashyolar ishlatiladi? . Moyli xomashyolarni saqlash va ularni qayta ishlashga tayyorlash jarayonlarining o‘ziga xos tomonlarini tushuntirib bering. Yog‘ va moylarning oziqaviylik qiymati nimalar bilan belgilanadi? . Asilglitserinlarning kimyoviy tarkibi, uning yog‘-moy mahsulotlari ishlab chiqarishdagi ahamiyati. 5. Yog‘ va moylar ishlabchiqarishning qanday usullarini bilasiz? 6. Yog‘ va moylarni rafinatsiyalashning qanday usullarini bilasiz? z 8. Ia oa ". Yog‘ va moylar gidrogenizatsiyasining mohiyatini tushuntirib bering. . Yog‘ va moylar gidrogenizatsiyasi katalizatorlari, ularning ahamiyati, turlari, xossalari, afzallik va kamchiliklarini tavsiflab bering 9. Yog‘larni qayta eterifikatsiyalash jarayonining mohiyati va ahamiyatini tushuntirib bering 10. Margarin mahsulotlari ishlabchiqarishning asosiy texnologik bosqichlarini tavsiflab bering. Test namunalari 1. Yog‘lar kimyoviy tabiati bo‘yicha qanday birikmalar hisoblanadi? A. Karbon kislotasi va bir atomli spirtdan hosil bo‘lgan efir. B. Yuqori molekular karbon kislotalari va spirtlardan hosil bo‘lgan murakkab efir. C. Yuqori molekular karbon kislotalari va uch atomli spirtning murakkab D. efirlari. . Yuqori molekular karbon kislotalari va yuqori molekular spirtlarning efirlari. 2. Paxta chigiti (—-IIl navlaridan sifatli yanchilma tayyorlash uchun chigit namligi qanday bo‘lishi tavsiya etiladi? A. 9,5-10,594. B. 5,5-6,09. Cc. 13,5-14,5. D. 8,5-9,59. 3. Paxta chigiti yanchilmasiga gidrotermi qaysi haroratgacha qizdiriladi? A. 1007C. B. 1059C. C. 19090. D. 709C. 4. Forpressdan chiqadigan kunjara mo! yetkazish mumkin? A, 15-17. B. 4-7. C. 10—12. D. 20—21. ishlov berishda yanchilma ni necha foizgacha 5. Ekstraksiya usulida yog‘ olishda mitsellaning maksimal konsentratsiyasi qanchagacha yetkazilishi mumkin? A. 10-1596. B. 15-2096. B. 35-409. D. 65-7096. 182
Stokgolmda Shvetsiya davlat banki tomonidan ta’sis etilgan iqtisodiyot bo‘yicha Alfred Nobel nomidagi mukofot laureatlari nomi e’lon qilindi 2021-yilgi sovringa amerikalik iqtisodchilar Devid Kard, Joshua Angrist va Xido Imbens sazovor bo‘ldi Mukofot pulining yarmi Kardga, qolgan yarmi Angrist va Imbensga beriladi 2020-yilda ushbu sohadagi Nobel mukofoti kimoshdi savdosi nazariyasini takomillashtirgani uchun va yangi auksion formatlarini ixtiro qilgani uchun amerikalik Pol Milgrom va Robert Uilsonga berilgandi Iqtisodiyot bo‘yicha laureatlarning e’lon qilinishi Nobel haftaligiga yakun yasadi Avvalroq fiziologiya va tibbiyot, fizika, kimyo, adabiyot, tinchlik yo‘nalishlari bo‘yicha 2021-yilgi Nobel mukofotining sohiblari aniqlangandi Mukofotni topshirish marosimi 10-dekabr — Alfred Nobel vafot etgan kunda bo‘lib o‘tadi Odatda Nobel mukofoti sovrindorlarini Shvetsiya qiroli Stokgolmda shaxsan tabriklardi (Osloda taqdirlanadigan Tinchlik mukofoti sovrindorlari bundan mustasno) Biroq koronavirus pandemiyasi tufayli 2021-yilda xuddi o‘tgan yilgi kabi tantanali marosim va ziyofat bo‘lmaydi G‘oliblar onlayn tarzda taqdirlanadi Mavzuga doir:
jandlik zargar, naqqosh, rassom, duradgor va sayyohlar bilan maslahatlashib, shoir Toshxo‘’ja Asiriy, Husayn Roje’, Ab-dullo Fayyoz, misgar Nurmuhammad, usta Yoqubxon va boshqalarning ko‘magi bilan 1895-yili Yer kurrasining shakli— kurrayi arz, ya’ni globus yasaydi. Globus Moskva, Peterburg, Toshkent va Samarqand shaharlaridagi turli ko‘rgazmalarda namoyish etiladi. O‘sha vaqtdagi rus geograf va kartograf olimlar, geografiya jamiyati globusni sinchiklab tekshirib, uning benuqson, ilmiy jihatdan mukammalligini e’tirof etadilar, Hoji Yusuf ixtiro uchun mualliflik guvohnomasini oladi. 1896-yili Samarqandda qishloq xo‘jaligi ko‘rgazmasi ochiladi. Hoji Yusuf o‘z globusini o“sha ko‘rgazmaga yuboradi. Globus avval Ulug‘bek madrasasidagi muzeyga qo‘yilgan. Hozir Samarqanddagi O‘zbekiston xalqlari madaniyati va san’ati tarixi muzeyida saqlanmoqda. Hoji Yusuf Yerning tuzilishi va sayyoralarni o‘rganishga bag‘ishlab bir qator risolalar ham yozgan. Tojikistonning xaritasini tuzgan. O‘z hovlisida maktab ochib, bolalarni o‘qitgan. Vasiyatiga ko‘ra, vafotidan so‘ng hovlisi yetim bolalarni o‘qitadigan maktab binosiga aylantirilgan. U 1911-yili o‘zining ,,Muxtasari ilmi aflok va ilmi arz“ nomli risolasini tugatgan. Asar sakkiz fasldan iborat bo‘lib, har bir fasl bir necha qismga bo‘linadi. Ushbu risola muallif tarjimayi holini, globus yasash jarayonini o‘rganish jihatidan ham qimmatlidir. Chunki, unda olim Xo‘jand ilmiy muhiti, o‘zi bilan hamkorlik qilgan zargar, misgar, ganchkor, sahhof va boshqa hunar egalari haqida batafsil ma’lumot beradi. Chunonchi, o‘z kurrayi arzi taqdiri haqida quyidagilarni bitgan: ,, Ular mahalliy xalqdan kurrayi arz shaklini yasaydigan odam topilganidan hayratga tushdilar va bu haqda Peterburgga xabar qildilar, Podshoh meni o‘z huzuriga chaqirib, tahsin va ofarinlardan so‘ng menga mukofotlar berdi hamda davlatning oliy nishonlari bilan sarafroz etdi“ (Hoji Yusufi Hay’atiy. ,,Ilm ul-aflok“. , Sadoyi Sharq“, 1989-y., 5-son, 45-bet). Hoji Yusuf boshqa astronomlardan farqli o‘laroq, Yer va boshqa sayyoralarning tuzilishi, o‘zaro munosabati, harakatini sodda bir uslubda, hamma tushunadigan qilib tasvirlagan. Tolmas sayyoh, sinchkov ixtirochi, ilm-ma’rifat homiysi va do‘sti Hoji Yusuf Hay’atiyni avlodlari hamisha iftixor bilan eslaydilar. —338—
“Barselona”dan navbatdagi xarid. Kataloniyaliklar himoyachi bilan 2023-yilgi mavsum so‘ngiga qadar bitim tuzdi Kataloniyaning “Barselona” klubi va nihoyat o‘z safiga yangi himoyachini qo‘shib oldi. Bungacha “Palmeyras” klubi safida o‘ynab kelgan Yerri Mina “Barselona” libosida 2023-yilgi mavsum so‘ngiga qadar to‘p surishga rozi bo‘ldi. Kolumbiyalik futbolchining tovon puli 100 million yevro etib belgilandi. Uning o‘zi “Barselona” uchun 11,8 million yevroga tushdi. Shartnoma 2023-yilgi mavsum tugagach, aniqrog‘i, 30-iyunda o‘z kuchini yo‘qotadi. 1994-yilning 23-sentabrida tug‘ilgan himoyachining bo‘yi 195 santimetr ekani aytilgan. Bu bilan kataloniyaliklar jarima va standart vaziyatlardagi xavfni qisman kamaytiradi. Mina shunday baland bo‘yli bo‘lishiga qaramay, ancha tez yugura olishi qo‘shimcha qilingan. Mina o‘zi to‘p surgan Braziliya klubida asosiy futbolchilar biri edi. “Palmeyras” uchun 33 ta bellashuv o‘tkazgan himoyachi, 8 ta gol urishga erishgan. Uning bu boradagi statistikasi ba’zi hujumchilarnikidan ham yaxshiroq ekanini qayd etish mumkin.
Pastki qisimi harkatlanuvchi kamerali pechlar avzalliklari: . konstruktiv jihatidan oddiy; . foydalanish qulay; e yirik va murakkab shalkdagi zagotovkalarga qizdirib ishlov berish mumkin; Pechning kamchiliklari: . pechga zagotovkani yuklash va chiqarish uchun ko‘p vaqt sarflanadi, bu pechni ishlabchiqarishdagi samardorligiga ta’sir qiladi; . pechni ishchi maydonida bir xilda haroratni hosil qilish murkkab; e elektrenergiya sarfi katta; . qo‘shimacha katta o‘lchamda maydon talab qilinadi; . kuchli harakatlantiruvchi mexanizm talab qilinadi; 7.5. Uzuksiz qizdiruvchi pechlar Uzuksiz qizdiruvchi pechlar to‘g‘risida umumiy tushuncha Zamonaviy avtomobilsozlik, traktorsozlik va boshqa ishlab chiqarish korxonalarining rivojlanib borishi zagotovkalarga uzluksiz qizdirib ishlov berish pechlarni ishlab chiqishga asos bo‘lgan. Uzluksiz qizdiruvchi pechlarda qo‘llaniladigan jihozlarni barachasi mexanizatsiyalashgan qizdirish jihozlaridan tashkil topgan. Bunday tipdagi pechlarni agregat koplekslariga biriktirishga ancha qulay bo‘lib, qizdirib ishlov berish jarayonlarini birlashtirish imkonini beradi. Natijada ishlabchiqarishdagi samardorlikni oshirishga, zagotovkalarga ishlov berish jarayonlarini sonini nisbatan kamaytirishga olib keladi. 7.11-rasmda zamonaviy mashinasozlik ishlab chiqarish korxonalarida an’anaviy ravishda ishlatiladigan universal kamerali pechning umumiy konstruktiv kesma chizmasi keltirilgan. Universal kamerali qizdirish pechi zagotovkalarni qizdirib ishlov berish barcha turlari uchun 950-1200 ”C haroratgacha uzluksiz qizdirshda qo‘llaniladi. Yukni qabul qilishi 150-300 kg gacha, qizdirish davomiyligini tezligi 600 "C/s, bu pechlarda zagotovkalarni pechning qizigan ishchi maydoniga keltirshda —maxsus olovbardosh materiallardan tayyorlangan 161
Gipofizar nanizmning belgilari ko‘pincha bolaning 23 yoshida namoyon bo‘ladi. Bemor turilganida va birinchi oyida jismoniy rivojlanishi soitom bolalardan farq qilmaydi. Bolaning 23 yoshidan boshlab o‘sish tezligi sekinlashadi, bir yillik bo‘y qo‘shilishi 23 sm dan oshmaydi. Bolaning 34 yoshidagi bo‘yi yoshining normasidan 2530% orqada qoladi. Davolanmagan bemorlarda, kattalarda ayollar bo‘yi 120 sm dan, erkaklarda 130 sm dan kam bo‘ladi. Bemorlarda skelet suyaklanishi va shakllanishini kechikishi xarakterlidir (suyaklanish nuqtalari juda kech paydo bo‘ladi, o‘sish zonalari noma’lum uzoq vaqggacha ochiq bo‘lib qoladi). Bemorlarda tanasining proporsiyasi yosh bolalarcha bo‘lib, yuz tuzilishi, aftangori bolanikidek bo‘ladi. Terisi yupqa, oqargan, ko‘p ajinli bo‘ladi. Ko‘pincha bemorda semirishga moyillik bo‘ladi (yog‘lar parchalanishi kamaygani tufayli). Mushaklar zaif (oqsil sintezi kamaygani tufayli), shpoglikimiyaga moyillik bo‘ladi (glikogen parchalanishi susaygani tufayli). Bemorning ruhiy holati yosh bolanikidek, lekin aqliy rivojlanishi yoshiga to‘g‘ri keladi (1, 2, 3rasm). Ichki a’zolari bo‘yiga mos ravishda kichraygan bo‘ladi (splanxomikriya). Tireotrop gormon yetishmasligi qalqonsimon bez gormonlari ishlab chiqarilishini kamaytiradi: terisi qurukliga, sovuqligi, beparvoligi, bo‘shashish, tishlari kech chiqishi, modda almashinuvi kechikishi, gipotoniya, qabziyat, yurakning sekin urishi bilan namoyon bo‘ladi. Gonadotrop gormonlar yetishmasligi, jinsiy gormonlar ishlab chiqarilishini kamaytiradi, bunday bemorlarda gipogonadizm belgilari bo‘ladi. Jinsiy a’zolar kichiyushgi, ba’zan kriptorxizm, keyinchalik ikkilamchi jinsiy belgilari bo‘lmasligi, bepushtlik kuzatiladi. Qalqonsimon bez gormonlari, jinsiy gormonlar yetishmasligi skelet suyaklari o‘sishi va shakllanishini yanada yomonlashtiradi. AKTG yetishmasligi ko‘p uchramaydi va odatda bemorda gipokortitsizm belgilari bo‘lmaydi. Boshmiya shikastlanishida, kalla ichi bosimi ortishi belgilari, asab tizimining buzilish belgilari, ko‘rish sifatining pasayishi, ko‘rish maydoniningtorayishi, ba’zan esa kdndsiz diabet uchrab
«Mavzularning mazmuni rasmlarda namoyon” usulini qo’llash bosqichma-bosqich va ma’lum bir muddat mobaynida amalga oshiriladi Har bir bosqich mobaynida o’quvchilarning fikrlash doirasi kengayib,shakllanib boradi va so’nggi III-bosqichda o’quvchilar to’liq biror-bir mavzuning mazmunini o’z fikri va o’z tassavvurini rasmlar orqali bayon eta oladi Ular quyidagi bosqichlardan iborat: II bosqich „Mavzularning mazmuni rasmlarda namoyon” usulini birinchi marta qo’llashda o’quvchilarda ko’nikma hosil qilish uchun o’qituvchi bir mavzuni olib,shu mavzuning asosiy mazmunini rasm yoki belgilar orqali tasvirlab beradi (Bu usul haqida to’liq tushunchalar keyingi bosqichlarda berilgan Shu II va III bosqichlarga tayangan holda o’qituvchi bu usulni qo’llashi kerak) 1 Ko’proq o’tilgan bob yoki bo’lim yuzasidan mavzularni takrorlash chog’ida ishlatilishi kerak
Mavzuga Oid Boshqa Yangiliklar: Akusherka chaqaloqlarni sotgani uchun o‘lim jazosiga hukm qilindi Toshkentda chaqalog‘ini sotib yuborgan ona qaytarish uchun aybiga iqror bo‘ldi Navoiy viloyatida 20 kunlik chaqaloqni sotishga uringan ayol qo‘lga olindi Xitoyda 31 barmoqli chaqaloq tug`ildi Bangladeshda 80 yoshli kishiga o'hshash chaqaloq dunyoga keldi
Sabr bezi saratoni og'riq boshdan bo'lsa, u Iloji boricha tezroq tegishli davolash berilgan muhim ahamiyatga EGA U to'g'ri davolash rejasi qabyldamady, SHUNDAY qilib, bir Shifokor sifatida ko'p ma'lumotlarni taqdim etishingiz Kerak
3.1.1. Qisqa tutashuv tokining periodik va apertodik tashkil ёшycБйaй. .......шшшшшиишиниишнийнишинийниннининиaиишни нинг 74 3.1.2. Aperiodik tashkil etuvchining boshlang‘ich qiymati va so‘nishning vaqt doimiysi 3.1.3. Qisqa tutashuvning zarbaviy toki . 3.1.4. Tok va kuchlanishlarning to‘lqiniy va vektor diagrammalari . 78
FIFA - Xalqaro Futbol Uyushmalari Federatsiyasining rasman ma‘lum qilishicha, amerikalik mashhur aktrisa va xonanda jahon chempionatining ochilish marosimida ishtirok etishga qaror qilgan
“Real Madrid” klublar o‘rtasidagi jahon chempionatining final bellashuvida “Al-Ayn”ni 4:1 hisobida mag‘lub etdi Mazkur final o‘yini Toni Kroos uchun faoliyatidagi beshinchisi bo‘ldi U beshala finalda ham g‘alaba qozonib, rekordchiga aylandi Hech qaysi futbolchi Kroosdek mazkur musobaqada 5 marta g‘olib chiqmagan Kroos 2013-yilda “Bavariya” safida g‘olib bo‘lgan bo‘lsa, 2014, 2016, 2017, 2018-yillarida esa “Real” bilan musobaqa chempioniga aylandi Yanada ko‘proq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bo‘lishni istasangiz, “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy sport kanali — @daryo_sport’ga obuna bo‘ling!
umri bilan bergan bo'lsin! payg'ambarimizani ismlarini qo'yishibdi muborak bo'lsin! xalqiga, oilasiga foydasi tegadigan yigit bo'lsin
? a БC 15 1.1-rasm. Transformatorning salt ishlash tajribasini o‘tkazish sxemasi 1.1-jadval O‘lchangan qiymatlar Hisoblangan qiymatlar 1c Ua Uz Uc Pa Pr Pc 1 Un Po COЗ5Фo Zo Xo Гo
A.t" JA,t-A, =0 (2.26) bunda t = U,/U, — yo‘ldosh oqimning nisbiy tezligi; Shn— yo‘ldosh oqim tezligi; ya—kam ta’sirlangan kenglikdagi o‘zak mintaqasidagi tezlik: A, = B, Ye = tush(1—)) – (0,316 84 B.F ; A, = (25,5,1,2755,8) -jshga(1-p))-0,2685 F; A: = (5, 10,6375 8)" 14 sh p.(1—p))-(V, 40,494 v)F ; F= 14 t(1—p) 75797; B, = (V—v.—0,55 v); B2 = V5, –8; bunda: V= 0,5X —turbulent aralashish zonasi kengligi; X—siqilish kesimidan hisoblangan bo‘ylama koordinata-e ye—natural logarifm asosi. Kvadrat tenglama yeichimdagi ildizniyeng birdan kichigi hisobiy ildiz uchun qabul qilinadi. Kam ta’sirlangan o‘zak mintaqasidagi tezlikning kamayish qonunini quyidagi bog‘lanish bilan hisoblanadi: 21 05ayo, (1-a) U, . (14 m;n/(1-n)k (2.27) U. Va, 4500,49440,268m 40,316m?)4 B,m? Turbulent aralashish zonasidagi tezlikning taqsimlanishi quyidagi formula bilan topiladi: 0,-0 1— 11: UU, = (1-1")"; (2.28) bunda: p = (u, –U) V; u—nuqtaning ordinatasi. Keyingi shporaning o‘rnini quyidagi ketma-ketlik bilan aniqlanadi: (2.26) —formula bilan hisoblab, Pyu=(x) funksiyaning grafigi quriladi, bunda x noldan Igacha o‘zgaradi; P= x) grafigidan yu = U, shart uchun keyingi shpora o‘rni topiladi, bu yerda «e, —daryo tubi grunti uchun yuvilishga yo‘l qo‘yilmaydigan tezlik, uning qiymatini 1-ilovadan qabul qilinadi. Suv o‘tkazadigan shporalarni ishlatish natijasiga qarab shuni ta’kidlash mumkinki, birinchi shpora har doim ham tezlikni yuvilmaydigan tezlik miqdorigacha so‘ndira olmasligi mumkin, shuning uchun oralaridagi masofa shpora uzunligining 1—2 barobariga e teng bo‘lgan shporalar tizimini o‘rnatish AQ ki tubxona
odamlarning e’tiqodlarini qozonib, ularning qalblari to‘ridan chuqur o‘rin oladilar. Abadulabad insoniyatning izzat-hurmat va ehtiromida yashaydilar. Eng muhimi, bunday mo‘tabar zotlar faqat 2 elining sevgan farzandi degan oliy unvonga sazovor bo‘ladilar. Ana shunday aziz, umumjahon farzandlaridan biri ulug‘ bobomiz Alisher Navoiydir. 1991-yil xalqimiz jahondagi barcha erkparvar insonlar bilan birgalikda aziz bobomizning 550-yillik tavalludini nishonlash munosabati bilan uning ko‘pqirrali ibratli hayotini, beqiyos teran va sermazmun ijodiy faoliyatini o‘rganish borasida katta ijodiy izlanishlar va ilmiy-tadqiqot ishlari olib bormoqdalar. Mamlakatimizning barcha yerlarida zo‘r quvonch va katta mamnuniyat bilan navoiyxonlik ijodiy kechalari o‘tmoqda. Tabiat shunday hassos yaratuvchiki, u bunga qadar biror odamning ikkinchi nusxasini yaratgan emas, yaratmaydi ham. Shuning uchun borliq go‘zalki, har bir inson o‘ziga xos fazilatlari, qiyofasi va husni bilan borliqni bezaydi. Alisher Navoiy shunday ko‘p qirrali billurga o‘xshaydiki, uning har bir qirrasi jozibali tovlanib, o‘ziga xos ziyo sochib, bizning qalbimizni maftun etib, mudom ruhimizni munavvar etib kelmoqda. U bebaho billur qirralarining ta’rif-tavsifini qilish va anglab yetish uchun esa uzoq davr va katta iste’dod kerak. Alisher Navoiy umuminsoniy ulug‘vor fazilatlarni o‘zida mujassamlashtirishga bir umr intilgan yorqin siymolardan biri bo‘lib, benihoya keng va teran bilim, aql-u zakovat egasi; pok axloq, 3260 odob, bukilmas iroda, hayotiy va ijodiy mardlik, eliga, do‘stlariga hamroz, fidoyi, buyuk insonparvar, yoshlarga mehribon, keksalarga, ayniqsa, ustozga, ota-onalarga muruvvatli, o‘ta mehnatsevar, imon-e’tiqodli, ma’rifat gulshanining hassos bog‘boni, hadsiz tafakkur osmonining so‘nmas charog‘on yulduzi, el ehtiyoji. uchun zarur inshootlar qurib, savob orttirgan ezgulik timsolidir. Ayniqsa, u o‘zining nozik nafosati, nazm ummonida g‘avvos bo‘lib javohir izlashi, badiiy yuksak, benihoya nafis ruhiy olami, chuqur falsafiy, xalq diliga va ruhiga monand yor va diyor muhabbatini tarannum etgan, latif ohanglarga boy g‘azallari, insonning his-tuyg‘ularini boyituvchi asarlari bilan xalq tilida va dilida barhayot yashayotgan ulkan dahodir. Navoiy yaratgan har bir asarning eng muhim qiymati shundaki, ular insonni aqliy kamolotga, axloqiy
Bu tizim davlat, huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlari tomonidan tadbirkorlik subyektlarining faoliyatiga asossiz aralashuvlar, tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilish va mulkdorlar huquqlarining buzilishi haqidagi ariza va shikoyatlarni qabul qiladi Ana shu tizim joriy etilganidan buyon o‘tgan yarim yil davomida prokuratura organlariga 1 ming 500 dan ziyod tadbirkor murojaat qilgan Eng muhimi, barcha murojaatlarning qariyb uchdan bir qismi tadbirkorlar foydasiga hal etilgan
Toshkent shahridan o‘tadigan kanallar va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Toshkent shahrida boshqaruvning alohida tartibini joriy etish bo‘yicha huquqiy eksperiment to‘g‘risida” 2018-yil 17-avgustdagi PF-5515-son Farmoniga asosan Toshkent shahridan o‘tadigan kanallardan foydalanish va boshqarish hamda ularga tutash hududlarni obodonlashtirish tizimi barpo etildi. Maxsus tashkil etilgan komissiya tomonidan shahar hududida jami 417 km kanallar xatlovdan o‘tkazilib, kanallar va suv xo‘jaligi inshootlarining sanitar holati, qirg‘oq bo‘ylarining mustahkamligi, kanal bo‘yi hududlarining obodonlashtirish darajasi qoniqarsiz ahvolda ekanligi shaharning ko‘rkiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotganligi aniqlandi. Shuningdek, shahar aholisining kanallardan foydalanish madaniyatiga rioya qilmaganligi sababli kanallarning sanitar ahvoli yildan yilga yomonlashib bormoqda. Jumladan, kanallarning qirg‘oq bo‘yi hududlarida turar va noturar obyektlarning mavjudligi kanallarni tozalashga to‘sqinlik qilmoqda. Xususan, 2018-yilning iyul oyidan shu kunga qadar shahar kanallarining qirg‘oq bo‘yi hududlarida jami 1 320 ta noqonuniy qurilmalarning buzilishi ta’minlandi. Bundan tashqari, Toshkent shahar kanallaridan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish boshqarmasining zamonaviy moddiy-texnika bazasi yetarli darajada shakllantirilmaganligi suv havzalarining o‘z vaqtida tozalanmasligiga sabab bo‘lmoqda. Shu bilan birga, xatlov natijasida 137 km kanallarga tutash hududlarda obodonlashtirish va sayilgohlar tashkil etilishi zarur bo‘lgan hududlar aniqlandi. Toshkent shahridan o‘tadigan kanallar va suv xo‘jaligi inshootlaridan oqilona foydalanish, ularga tutash hududlarni obodonlashtirish, aholi uchun madaniy hordiq chiqarish maskanlarini yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. Quyidagilar Toshkent shahridan o‘tadigan kanallar va suv xo‘jaligi inshootlaridan oqilona foydalanishning asosiy vazifalari etib belgilansin: shahar hududida joylashgan kanallar va suv xo‘jaligi inshootlarining tegishli sanitar holati va texnik ishonchliligini ta’minlash; kanallarni sanitar tozalashni kompleks va tubdan yaxshilash, kanallarga tutash hududlarni sanitar, ekologik talab va qoidalarga muvofiq obodonlashtirish; shahardan o‘tadigan kanallarning qismlarini, o‘zanlarini betonlash yo‘li bilan rekonstruksiya qilish, qirg‘oq bo‘ylarida zamonaviy landshaft me’morchiligi usullarini qo‘llagan holda rekreatsion hududlarni tashkil etish; maxsus texnika va asbob-uskunalardan foydalanish samaradorligini, jumladan, suv va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etgan holda oshirish. 2. Toshkent shahar hokimligi O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi, Suv xo‘jaligi vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Qurilish vazirligi, Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi, Moliya vazirligi, Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti bilan birgalikda ikki oy muddatda: Toshkent shahridan o‘tuvchi kanallarning o‘zani va qirg‘oqlarini o‘rgangan holda ularning topografik, geologik va boshqa texnik ko‘rsatkichlarini aks ettiruvchi ishchi holatdagi kanallarning pasportlarini ishlab chiqsin; Toshkent shahridan o‘tuvchi kanallarga tutash hududlarda obodonlashtirish ishlarini olib borishning badiiy-me’moriy normativlarini ishlab chiqsin; kanallarni betonlash, lotoklar va maxsus himoya qoplamalarini yotqizish, konstruktiv elementlarni shakllantirish, ularga o‘zgartirish kiritish hamda hudud atrofini obodonlashtirish bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 3. Quyidagilar: 2019-yilda Toshkent shahridan o‘tadigan kanallardan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar dasturi 1-ilovaga muvofiq; Toshkent shahar kanallaridan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish boshqarmasiga kanallarning o‘zani va ularga tutash hududlarni tozalash hamda obodonlashtirish uchun xarid qilinadigan moddiy-texnika vositalari ro‘yxati 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 4. Toshkent shahar hokimligiga istisno tariqasida: mazkur qarorga 2-ilovada ko‘rsatilgan moddiy-texnika vositalarini tender (tanlov) savdolarini o‘tkazmasdan, eng maqbul takliflarni inobatga olgan holda to‘g‘ridan to‘g‘ri shartnomalar asosida xarid qilishga; loyiha tashabbuskorlariga kanallarga tutash hududlarni obodonlashtirish maqsadlari uchun yer maydonlarini biriktirishga ruxsat berilsin. Bunda loyiha tashabbuskorlariga obodonlashtirish maqsadlari uchun biriktirilgan maydonlarda, kanallardan foydalanishga to‘sqinlik qilmagan holda, vaqtinchalik qurilmalarni belgilangan tartibda joylashtirishga ruxsat berish nazarda tutilsin. 5. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi Toshkent viloyati hokimligi va Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda Toshkent viloyatidagi irrigatsiya va melioratsiya tadbirlarini inobatga olgan holda, kanallarni tozalash va ta’mirlash tadbirlarini amalga oshirish uchun magistral kanallardagi suvni to‘xtatish tarmoq jadvalini ishlab chiqib, unga qat’iy rioya etishni ta’minlasin. 6. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda ikki oy muddatda kanallarga tutash hududlarni obodonlashtirish, Toshkent shahar kanallaridan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish boshqarmasini jihozlash va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, shuningdek, 2019-yilda Toshkent shahridan o‘tadigan kanallardan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar dasturini moliyalashtirish uchun donor mamlakatlar va xalqaro moliya institutlarining grantlari va kreditlarini jalb qilishni ta’minlasin. 7. Toshkent shahar hokimligi: magistral kanallarga tutash hududlarda zamonaviy landshaft me’morchiligini qo‘llagan holda tematik xiyobonlar tashkil etish; amfiteatrlar va aholi dam olishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida madaniy-ko‘ngilochar maskanlar ochish; turistlar uchun shaharning jozibadorligini oshirish yo‘nalishida kanallarga tutash hududlarda istiqbolli loyihalarni amalga oshirish; kanallarga tutash hududlarda sport va sog‘lomlashtirish (baydarka va kanoeda eshkak eshish, yugurish va velosiped yo‘laklari) maskanlarini tashkil etish; yengil konstruksiyadagi umumiy ovqatlanish maskanlari, “Wi-Fi” hududlar va musiqali favvoralarni tashkil etish; “Bo‘zsuv” kanalining Chilonzor tumanidan o‘tgan qismida 800 metr masofada investorlar hisobidan “Gondola” qayiqlarida sayr qilish maskanlarini tashkil etish; kanallarga tutash hududlarda “Book cafe”, “Open air” kinoteatrlari, “Ekstremal sport turlari”, “Sun’iy plyaj” tashkil etish bo‘yicha loyihalarni ishlab chiqish va salohiyatli investorlarni jalb etish choralarini ko‘rsin. 8. O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi va Badiiy akademiyasi Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda uch oy muddatda kanallarga tutash hududlarda turli xil millat madaniyatlarini aks ettiruvchi madaniy hordiq maskanlarini tashkil etish, badiiy ko‘rgazmalar, festival va ko‘ngilochar tadbirlarni o‘tkazish bo‘yicha 2019-yilga mo‘ljallangan chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin. 9. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda uch oy muddatda: kanallarning sanitar holatini yaxshilash, shuningdek, kanallarga yo‘naltirilgan kanalizatsiyalar va oqova suvlarni bartaraf etish choralarini ko‘rsin; aholining suv resurslaridan foydalanish, kanal bo‘yi hududlari ozodaligini saqlash borasida ekologik madaniyatni oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin va doimiy ravishda nazoratini olib borsin. 10. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi Qurilish vazirligi va Toshkent viloyati hokimligi bilan birgalikda ikki oy muddatda “Salar” kanalining bosh suv olish manbasini tiklash bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 11. O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi Toshkent shahar hokimligi va Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi bilan birgalikda kanal bo‘yi hududlarida tashkil etilgan maskanlarni turistik yo‘nalishlarga doimiy ravishda kiritib borishni ta’minlasin. 12. Toshkent shahar kanallaridan foydalanish va ularga tutash hududlarni obodonlashtirish boshqarmasi xodimlariga Vazirlar Mahkamasining Obodonlashtirish xodimlarini moddiy rag‘batlantirishni kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida 2009-yil 1-apreldagi 91-son qarorida nazarda tutilgan tartibga muvofiq tarif setkasi hamda mehnatga haq to‘lash va moddiy rag‘batlantirish tartibi tatbiq etiladi. 13. Vazirlar Mahkamasining “Toshkent shahrini obodonlashtirish ishlarini tashkil etishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2010-yil 11-noyabrdagi 251-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2010-yil, 46-son, 414-modda) 4i-ilova o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin. 14. O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasiga, O‘zbekiston Milliy axborot agentligiga, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, Toshkent shahar hokimligi bilan birgalikda kanal bo‘yi hududlarini muhofaza qilish va ozoda saqlash bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlarni doimiy ravishda ommaviy axborot vositalarida yoritib borish tavsiya etilsin. 15. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari — “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ boshqaruvi raisi A.J. Ramatov va Toshkent shahar hokimi J.A. Artikxodjayev zimmasiga yuklansin.
tinchlikmi?» deb so‘radi Bakir ajablanib. «Tezroq haydang, okajon, tezroq, o‘lib qolaman!» dedi Anora arang, entika-entika. «Da, pobnstree, pojaluysta!» deb qo‘ydi orqadagilardan birovi. «Hah, nomard! Ut-tiz so‘mni qurtdek sanab olib, bergan matahini qara yaramasning!—dedi boshqasi.—Bunaqada o‘lib qolsa nima bo‘ladi bu?!» Turq-basharasiyoq odamning g‘ashini keltiradigan bu satanglarni mashinaga o‘tqizganidan pushaymon yeb borayotgan Bakir ularning gap-so‘zlariga u qadar tushunmagan esa-da, nopokroq bir nimaning hidini sezdi, tezroq aytgan manzillariga yetkazib, bulardan qutulishga oshiqdi. Manzilga yetilgach esa, ular mashinadan tushishga shoshilishmadi, aniqrog‘i, tushmoq niyatlari ham yo‘q ekan. «Masha, yugur!» dedi Anorasi, mashina to‘xtar to‘xtamas orqadagilardan biriga o‘girilib bo‘g‘iq, titroq ovozda. Bakir allaqachon bu yopishqoq yo‘lovchilaridan bezor bo‘lgan esa-da, ayni zamonda ichki bir qiziquvchanlik g‘olib kelib, shubhaliroq tuyulgan manzaraning davomini kutmoqqa qaror qildi. Jonholatda chopib to‘qqiz qavatli binoga kirib ketgan Masha, chorak soatlar o‘tay deganda qaytib chiqdi. Halloslay-hansiray yugurib keldi-da: «Mana. Uyda ekan, xayriyat. O‘sha narx!» deya mushtumidagp allanimani Anoranipg kaftiga qistirdi. Bakir titroq panjalar orasidan chiqib turgan qandaydir ampulaning uchini ko‘rib qoldi. «Endi Qorasuvga bosasiz, okaxon!» dedi boya so‘niq ko‘ringan ko‘zlari daf’atan g‘ayritabiiy bir o‘t bilan .chaqnab ketgan Anora, titrog‘i ham andak arigandek bo‘lib. «Qani, mashinani bo‘shatib qo‘yinglar-chi!—dedi Bakir g‘azabini arang bosib.—yo‘qsa, hoziroq melisaga olib boraman hammangni! Qani, bo‘l! Tush, tush!» Orqadagilar picha tixirlik qila-qila, har qalay, tushishdi-yu, lekin Anora o‘rindiqqa yopishganicha bez bo‘lib o‘tiraverdi, so‘ng yolvormoqqa o‘tdi: «Jon oqa, eltib tashlang Qorasuvga, keyin nima desangiz—bermagan nomard!» Shunda Bakir o‘ziga hayron qoldi—shartta zshikni ochdi-yu bir zarb bilan qizni mashinadan uloqtirib tashladi va yigit bo‘lib tiliga olmagan haqoratni aytib baqirdi: «Qanjiq!» Eshigini qarsillatib yoyib, abjirlik bilan mashinani iziga burib olarkan, gandiraklab o‘rpidan turayotgan Anoraning chinqirgan ovozini eshitdi: «Mashka, Mashka! Nomerini yozib ol! Uv, jal-lab, hali Romaga aytib dabdalangni chiqazmasam!...»
lar ham o‘ziga maxsus o‘lchovlar— hazaj bahriga mansub 24 vazn asosidagi bitilishi mumkinligi adabiyot muxlislariga ma’lum. Binobarin, o‘z ruboiylarili yaratayotgan Navoiy ana shu vaznlar doirasidan chetga chiqa olmas edi. Shunday bo‘ldi ham. Navoiy O‘zining har ikki tildagi 400 dan oshiq ruboiysini hazaj. bahrining shu janrga maxsus 15 mashhur o‘lchovi zaminida yozdi. Shoir o‘zining g‘oyaviy-badiiy niyati asosida ruboiy vaznlarining eng maqbullarini tashiladi. Xilma-xil ohanglar jilosidan yuksak insonparvarlik g‘oyalarini barkamol badini shakld: jozibador va ta’sirchan ifodalash uchun mohirona foydalandi. Navoiy ruboiylarining vazi xususiyatlarini ko‘zdan kechirsak, ularda tanlangan radif va qofiyalar ko‘p jihatdan asar vaznini belgilashi diqqatimizni tortadi. Jumladan,
S-Walker nomli nemis kompaniyasi S-Walker Board – yangi transport turini taqdim etdi
Diyeta va jismoniy faollik qandli diabetda salomatlik va farovonlikni yaxshilash uchun eng samarali retseptdir Qandli diabet bilan kasallangan bo‘lsangiz, qanday mahsulotlarni iloji boricha tez-tez iste’mol qilish kerakligini bilib oling Qora shokolad2017-yilda chop etilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, kakaoni muntazam iste’mol qilish 2-toifa diabetning rivojlanishini sekinlashtirishga yordam beradi Bundan tashqari, ushbu mahsulot ko‘pincha diabet bilan birga keladigan yurak-qon tomir kasalliklari xavfini ham kamaytiradi Albatta, tarkibida kakao ko‘p bo‘lgan, shakarsiz shokoladni tanlash muhim Mavzuga doir: Shirinlik iste’mol qilish organizm uchun nimaga kerak?Brokkoli tarkibidagi sulforafan birikmasi kuchli yallig‘lanishga qarshi ta’sirga ega bo‘lib, qondagi qand miqdorini nazorat qilishga yordam beradi, shuningdek, qon tomirlarini diabet bilan kasallangan odamlarda tez-tez rivojlanadigan shikastlanishdan himoya qiladi Ushbu moddaning yana bir foydali xususiyati tananing tabiiy detoksifikatsiya mexanizmlarini jalb qilish qobiliyatidir, bu fermentlarni saratonga olib keladigan kimyoviy moddalarni tanadan osongina chiqarib yuborishi mumkin bo‘lgan zararsiz moddaga aylantiradi Shuning uchun sizda qandli diabet bo‘lmasa ham, brokkolini tez-tez iste’mol qiling Mavzuga doir: Makaron va brokkoli qo‘shib tayyorlanadigan pishloqli zapekanka retseptiChernika barcha turdagi kletchatkalarga boy: erimaydigan kletchatkalar yog‘ning so‘rilishini kamaytirishga yordam beradi, eriydigan kletchatkalar esa qondagi qand miqdorini ushlab turadi Bundan tashqari, 2016-yilgi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, bu rezavorda topilgan antioksidantlar hujayralardagi insulin qarshiligini kamaytirishi mumkin, ayniqsa, metabolik sindrom tashxisi qo‘yilganlar uchun juda foydali Mavzuga doir: Chernika, sarimsoq va onkologlar muntazam ravishda iste’mol qilishni tavsiya etadigan boshqa mahsulotlarMuntazam ravishda suli yormasini iste’mol qilish (lekin butun dondan tayyorlanganini) 2-toifa diabet xavfini kamaytirishga yordam beradi Suli magniyga boy bo‘lib, u organizmga glyukozani to‘g‘ri qayta ishlashga va insulin ishlab chiqarishga ko‘maklashadi Mavzuga doir: Gulkaram, suli yormasi va jigar salomatligi uchun muhim bo‘lgan boshqa mahsulotlarBaliq eng foydali va sog‘lom oziq-ovqatlaridan biridir, shu jumladan, diabet bilan kasallangan odamlar uchun ham Gap shundaki, uning tarkibidagi omega-3 yog‘ kislotalari organizmdagi yallig‘lanishni, shuningdek, diabet bilan tez-tez yuzaga keladigan asoratlar xavfini kamaytiradi Shuning uchun haftada kamida ikki marta baliq yeyishni unutmang Mavzuga doir: Baliq yog‘ini ratsionga kiritish uchun 5 ta jiddiy sabab2019-yilda Diabetes Care jurnalida chop etilgan tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, O‘rta Yer dengizi diyetasiga ko‘ra ovqatlanadiganlarning prediabet yoki 2-toifa diabetga chalingan ortiqcha vaznli yoki semirib ketgan odamlarga qaraganda vazni kamroq bo‘ladi Dietaning asosiy tarkibiy qismlaridan biri zaytun moyi bo‘lib, u hujayralarni shikastlanishdan himoya qiluvchi va yurak kasalliklarining oldini oladigan monoto‘yinmagan yog‘lar va antioksidantlarga boy Mavzuga doir: Ratsioningizga zaytun moyini kiritish uchun 8 sababDukkaklilar oqsil va kletchatkaga boy bo‘lib, ular qondagi shakar miqdori keskin oshishiga yo‘l qo‘ymaydi va shu bilan insulinning xavfli ko‘tarilishidan himoya qiladi Agar dukkakli mahsulotlarni pishirishga vaqtingiz bo‘lmasa, konservalanganidan foydalanish mumkin, lekin konserva tayyorlashda tuz va shakar ko‘p ishlatilgani uchun ovqatdan oldin chayishni unutmang Mavzuga doir: Yasmiqning ko‘pchilikka noma’lum foydali xususiyatlariIsmaloq tarkibida K vitamini, shuningdek, magniy, folat, fosfor, kaliy va sink kabi minerallar ko‘p Bundan tashqari, u qondagi glyukoza miqdorini me’yorda saqlashga yordam beradigan o‘simlik kimyoviy moddalari lutein va zeaksantin manbaidir Mavzuga doir: Ismaloq qo‘shib tayyorlanadigan pishloqli tayoqchalarYong‘oqda alfa-linolenik kislota deb ataladigan juda foydali to‘yinmagan yog‘li kislota mavjud bo‘lib, bu yallig‘lanishni kamaytiradi Bundan tashqari, yong‘oq L-arginin, omega-3, kletchatka, E vitamini va boshqa fitokimyoviy moddalar antioksidant, saratonga qarshi, virusga qarshi va xolesterinni kamaytiradigan xususiyatlarga ega Yong‘oq 2-toifa diabet xavfini kamaytirish yoki sog‘lig‘ini asrashni xohlaydiganlar uchun eng foydali va xavfsiz gazaklardan biridir
124 Disksimon =izil lyupusdan =izil щusnbuzar follikulyar giperkeratozning yы=ligi, kasallik ыcho=larining infiltratsiyalanishi, ular tar=alishga moyil bыlishi bilan far= =iladi. +izil щusnbuzarda atrofik ыzgarishlar sodir bыlmaydi. +izil щusnbuzar aѐllarda rivojlanadigan va iyak terisida, burun va lab burmalarida, ba’zan lunjda vujudga keladigan perioral dermatitga ыxshab ketishi mumkin. Bunda eritema fonida yarim sharsimon va konussimon papula va pustulalar kыrinib turadi. +izil щusnbuzardan perioral dermatit teleangiektaziyalarning yы=ligi bilan far= =iladi. Aftidan yuz disseminatsiyalangan milliar lyupusining turi bыlgan Levandovskiy rozatseasimon yuz tuberkuloidi 30 ѐshdan ыtgan aѐllarda kыkimtir-=izil yuz eritemasi va teleangiektaziyalari kыrinishida kechadi. Bu kasallikning klinik manzarasi =izil щusnbuzarning klinik manzarasiga ыxshab ketadi. Bundan tash=ari, unda yuguruk tugunchalari bilan bir =atorda pustulasimon elementlar щam bыlishi mumkin, ammo gistologik jiщatdan tuberkuloid tuzilishga ega bыladi. Toshmalar bitganidan keyin ыrnida mayda chandi=chalar =oladi. Test savollari 1. Streptokokkli impetigoda toshmaning asosiy elementi: A. tugun B. pufak C. fliktena D. TUGUNCHA-EE. =avarchi= 2. Yuzaki xasmol =ыz\\u0430tuvchisi: A. stafilokokk B. papillomavirus C. filtrlanuvchi virus D. streptokokk Ye. oddiy =ыz\\u0430tuvchilar 3. Ritterning eksfoliativ dermatiti bu: A. cha=alo=lar epidemik pыrsildo\\u0438ning o\\u0438r shakli B. zir=irama ektimaning o\\u0438r shakli C. streptokokk impetigoning o\\u0438r shakli D. yuzaki xasmolning o\\u0438r SHAKLI-EE. furunkulѐzning o\\u0438r shakli 4. Ritterning eksfoliativ dermatitida kuzatiluvchi musbat sindrom: A. Kebner musbat sindromi
5 Dunyoning siyosiy xaritasini tasavvur qila olish voqea-jarayonlarni, masalan, davlatlarning harbiy yurishlari, savdo aloqalari, egallagan hududlarini to‘g‘ri aniqlashda juda muhim Chunki mamlakatlarning joylashuvini to‘g‘ri tasavvur qila olmay turib ko‘r-ko‘rona yod olingan ma’lumotlar xotirada uzoq saqlanib qolmaydi Chunonchi, IV asr oxirida vujudga kelgan Vizantiya imperiyasining hududlari (Bolqon yarimoroli, Kichik Osiyo, qisman Kavkaz, Suriya, Falastin, Misr, Kipr va Krit orollari)ni yod olishda O‘rtayer dengizining sharqiy qismi qirg‘oqlarini, bu hududlarda joylashgan o‘lkalar va orollarni tasavvur qilish juda muhim
O‘zbekiston chempioni unvoniga yana «Navbahor» (1996), MHSK (1997) va «Do‘stlik» klublari erishganlar. Shuningdek, 1997, 1995, 1998-yillarda «Navbahor» va 2000- yilda «Do‘stlik» jamoasi O‘zbekiston Kubogini qo‘lga kiritganlar. 2002 yilgi Osiyo Chempionlari Kubogi uchun kurashda Qarshining «Nasaf» jamoasi ishtirok etadi. Saralash bosqichlarida 5 g‘alabani qo‘lga kiritib, yarim finalga chiqdilar. Ammo bronza medali uchun kechgan bu o‘yinda qarshiliklar «Istiqlol» (Eron) jamoasiga 2:5 hisobida g‘alabani boy berib, 4-o‘rinni egallaydilar. 2003-yilda Toshkentda bo‘lib o‘tgan chempionlar ligasi chorakfinalida paxtakorchilar katta ustunlik bilan Turkmanistonning «Nissa» jamoasini 3:0, Eronning «Piruza»sini 1:0 va Iroqning «Al-Taliba» kabi jamoalarini 3:0 hisobida yengdilar. Yarimfinalda ikki match natijalariga binoan Tailandning «Bek-Tero Sosana» jamoasi ustun keldi. 2002-2003- yillarda O‘zbekistonning yoshlar terma jamoasi futbolchilari katta yutuqlarga erishdilar. Qatarda Tailand terma jamoasini 4:0, Katarni 5:4 hisobida yengib, so‘ng Janubiy Koreyaga 0:2 hisobida g‘alabani boy berib, futbolchilarimiz chorakfinalga yo‘l oldi va unda Suriya Arabistonini 4:0 hisobida mag‘lub etdilar. Yarim finalda o‘zbek futbolchilari Yaponiya terma jamoasi bilan uchrashdilar. Shiddatli va qizg‘in o‘tgan o‘yinning asosiy vaqti 1:1 hisob bilan yakunlandi. 11 metrli zarbalar yo‘llashda yaponlar biroz ustunroq chiqib, 4:2 hisobida g‘olib bo‘ldilar. To‘rtinchi o‘rinni egallagan O‘zbekiston yoshlar terma jamoasi dunyoning eng kuchli 16 jamoasi qatorida maydonga chiqish imkoniyatini qo‘lga kiritdi. Jahon chempionati 2003-yilning dekabr oyida BAAda bo‘lib o‘tdi. O‘zbekiston futbolchilari chiroyli va bahamjihat o‘yin ko‘rsatdilar, lekin 1/8 finalga chiqa olmadilar. Biroq, mutaxassislar va ishqibozlar O‘zbekiston terma jamoasi o‘yinini yuqori baholadilar. Uch o‘yin davomida ular o‘z tengdoshlari bilan kurasholib bordilar, lekin Mali jamoasiga (Afrika chempioni) 2:3, Argentina termasiga (ayni paytda jahon chempioni) 1:2, Ispaniya terma jamoasiga (Yevropa chempioni) 0:1 hisobi bilan g‘alabani boy berdilar.
Alisher Navoiy haqida Narod ru saytida maʼlumot (ingl ) (rus ) al-Fargʻoniy Tusiy Nosiriddin Shoir va sanʼatkorlar 9-fevralda tugʻilganlar 1441-yilda tugʻilganlar 3-yanvarda vafot etganlar 1501-yilda vafot etganlar Oʻzbekiston: Shoir va Yozuvchilar Bosh sahifa Xato haqida xabar berish Bu sahifa oxirgi marta 6-Fevral 2018, 14:59 da tahrir qilingan
(ga) T/r . Turi Qaror bo‘yicha Haqiqatda Farki +, —Umumiy yer maydoni sh.j. ekin yerlari Bog‘lar Tokzorlar Tutzorlar Boshqa yerlar Ekin turlarining holati T/r Ekinlar nomi maydoni, ga holati 1 Sabzavot 2 Poliz 3 Kartoshka 4 Bug‘doy 5 Beda 6 Paxta 7 Makkajo‘xori 8 Sholi Jami ekin yerlari Izoh: sxemasi chiziladi, o‘lchamlari qo‘yiladi. Yergeodezkadastr xizmati vakili_______________ Xo‘jalik, tashkilot vakili_____________________________ _ Tuman Yergeodezkadastr xizmati boshligi______•_______ _____
—Ha, hammasini tekshirib, aniqlab olish kerak albatta,—dedi u nihoyat. —Buni o‘zim ham tushunaman. Lekin qanday qilib? «Bu endi senga yordam bermaydi,—degan fikr kelib qoldi Hamzinning miyasiga, keyin birdan-u dahshatlana boshladi.—Agar vahtida oldini olmasam, Belov o‘zi bilan birga mening ham oyog‘imdan tortishi mumkin». —Batafsil doklad tayyorla, ishlab chiharish kengashida muhokama qilamiz. Faqat geologlarni emas, burg‘ilovchilarni ham taklif etamiz. Tajribali odamlar, foydali maslahat berishlari mumkin... Hamzin Belovning yelkasiga qoharkan, qo‘shimcha qildi: •—Biror yo‘lini topamiz. Kernlar bilan o‘zim shug‘ullanaman. Agar o‘zimiz hal qilolmasak, trestdan yoki Moskvadan yordam so‘raymiz. Hamzin Belovni kuzatib qo‘ydi-da, stol tortmasidan tugatilmagan xatni oldi-yu, yana yozishga kirishdi. «Belov hozir oldimdan chiqib ketdi. Uning ahvolini bir ko‘rsangiz edi, Kazimir Pavlovich... Ha, xafa bo‘lganicha bor: ikkinchi burg‘ilash brigadasi ham neftdan nom-nishon topolmadi. Bu quduq xarakteristikasi birinchi quduq xarakteristikasiga to‘g‘ri kelmaydi... Geologik-texnik naryadda ko‘rsatilishicha, qumloqdan keyin kungur qatlami keladi. Artinsk qatlami zaif, qalin emas. Uni burg‘ilab o‘tishgan, lekin gaz yoki neft nishonalari ko‘rishmagan...» U stul s uyan chig‘i ga yastandi-da, o‘ylanib qoldi: ha, bir nolib ham qo‘yay. «O‘rningizda qolib ishlashga rozilik berganimga achinyapman. Ha, bilaman, boshimda yong‘oq chaqiladi. Lekin baribirsizni, siz orqali «Urolneft» tresti boshliqlarini ogohlantirib qo‘yishga majburman, bu yerda nimalar bo‘layotganini bilib qo‘yishinglar kerak. To‘rt quduqdan ikkitasi salbiy natija berdi. Bu bema’ni tajriba nima bilan tugashini yaqin kelajak ko‘rsatadi... Ishonamanki, siz ekspeditsiyamiz taqdiriga befarq qaramassiz...» Hamzin unga sihat-salomatlik, ishida muvaffaqiyatlar tiladi-da, xatni tugatdi. Ekspeditsiya boshlig‘i uchun mashaqqatli kunlar boshlandi.
yozgan muhim asarlaridan quyidagilarni ko‘rsatib o‘tgan: «Kitob al-muhtasaral-ovsatfi-I-mantiq» («O‘rtacha qisqa mantiq kitobi»). «Kitobal-muhtasaral-majistiy» («Al-majistiyning qisqartmasi kitobi»), «Al-muxtasaral-asg‘arfi-1I-mantiq» («Mantiqning kichkina qisqarmasi»), «Kitobal-qonunfi-t-tib» («Tib qonunlari kitobi») ning boshlang‘ich qismi, «Kitobal-mabdavaal-maod» («Narsalarning dastlabki va oxirgi holatlari haqida kitob»), «Kitobal-arsodal-qullia» («Umumiy kuzatish kitobi»). Keyingi ikkita kitobni Ibn Sino o‘zining xomiysi AbuMuhammadash-Sheroziyning iltimosiga binoan yozgan va unga taqdim etgan. SultonMahmud Ibn Sinoni ta’qib qilishni to‘xtamaydi. U olimning Jurjonda ekanligini eshitib bu shaharga ham taxdid soladi. Bir vaqt shaharda SultonMahmud Jurjonga qarshi yurish qilarmish, degan xabar tarqaladi. Bundan xavf olgan Ibn Sino 1015-yilning oxirlarida Jurjondan chiqib ketadi va Abu Rayhon Beruniyning masalahatini eslab, Rayga tomon jo‘naydi. Rayda Ibn Sinoni yaxshi kutib oladilar. Malika Sayida Abu Rayhon Beruniyning xatini o‘qib, Ibn Sinoga unda iltimos qilganidek yaxshi sharoit yaratib beradi. Ray malikasi Sayidaning Majdud Davla ismli o‘g‘li bo‘lib, u qandaydir ruhiy kasallikka uchragan ekan. Ibn Sino uni davolab tuzatadi. Bundan mamnun bo‘lgan malika Ibn Sinoga nisbatan yana ham do‘stona munosabatda bo‘lgan. Ibn Sinoning yashashi va ijodiyoti uchun hamma zarur sharoitni yaratib beradi. Ammo Ibn Sino Rayda juda oz (bir yilcha) yashaydi. Ushu oz vaqtdan bo‘lsa ham unumli foydalanib, «Kitob al-ma’od» («Qaytib borish kitobi») nomli asar yozadi. Sulton Mahmud Ibn Sinoning Rayda ekanligini eshitib, Sayidadan uni G‘aznaga jo‘natishni talab qiladi, aks holda Rayga harbiy yurish qilishni bildiradi. Ammo aqlli va tadbirkor ayol urushning oldini olishga muyassar bo‘ladi. Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra Sayida SultonMahmudga quyidagi mazmunda xat yuborgan: «Agar urush natijasidasiz meni yengsangiz odamlar SultonMahmud bir ojiza ayolni yengdi, deydilar xolos. Agar men sizdan g‘olib chiqsam, sizdek buyuk shohga katta nomus bo‘ladi». SultonMahmud bu xatni olganidan so‘ng Ray ustiga 83
Cholg‘uning Sozlanishi Diapazoni Transpozitsiya qilinishi yoki nomi Yozilishi Eshitilishi qilinmasligi bo‘yicha bo‘yicha G‘ijjak-qobuz 1) 1-tor «Lya» kichik oktava; «Do» katta Yozilganidek Transpozitsiya 2-tor «Re» kichik oktava; k hitiladi i : bas 3-tor «Sol» katta oktava; oktavadan— eshitiladi qi inmaydi 4-tor «Do» katta oktava. «Re» 3-oktavagacha Simfonik orkestridagi violonchel cholg‘usi kabi sozlanadi, chalinadi va texnik imkoniyatlari ham katta. Kamon bilan chalish usullari: detache, legato, staccato, martele, spiccato, ko‘rsatkich va o‘rta barmoq bilan simni chertib (pizzicato) chalish, kamon dastasining pastki qismi bilan simga urib chalish (con lengo) usullari bor. G‘IJJAK-QOBUZ KONTRABAS G‘’ijjak-qobuz kontrabas kamonli sozlar guruhiga mansub soz bo‘lib, u eng pastki ovoz sohibi hisoblanadi. Kontrabas uchun kuylar bas kalitida yoziladi va yozilganidan bir oktava past eshitiladi. Yozilishi Eshitilishi 499- # ee Ф o a 1 2 Y" T 1 P.A 1 — ши I fa D 1 1 1 1 1 A 22
Adabiyot – inson ko‘ngli deb atalmish ilohiy mo‘jizani madh etuvchi nurli so‘zdir Men mana shu nurli so‘z ichida ekanim uchun Yaratganga shukrlar qilaman Va yana bir shukronam: uch qizim, bir o‘g‘lim, besh nabiram bor Kasblari tarli-tuman: shifokor, rassom, muhandis, iqtisodchi Ammo ularning hammasi adabiyotni sevishadi, ardoqlashadi
m MU TM YQ MQ MDU I MI M m IM II Qani Suhrob purzo‘r", Rustami doston, Hazrati Iskandar, podshoh Sulaymon" Oxirda bo‘ldilar joyi go‘riston, Turlanib-tuslanar lo‘li bu dunyo) Maxtumquli, ko‘nglingda ko‘p kulfat bor, Qazoning" domiga bo‘ldik giriftor, Yaratgan, xor etma, bo‘lg‘il xabardor, Yo‘qsa ishim armon etar bu dunyo) = { Suhrob purzo‘r —Rustamning o‘g‘li, pahlavon. " Qazo—taqdir, qismat; ilohiy hukm. " (S)"
davomi B N2 293—08/09-96 Quturish kasalligining oldini olish BN2 160—23/11-03 Tuberkuloz kasalligining oldini olish B.N2 924—15/07-97 Pedikulozning oldini olish B.N2 858—01/12-88 Meningit kasalligining oldini olish BM 577—21112-94 Bo‘’g‘ma kasalligining oldini olish B.N2 292—23/06-96 Qorin tifi kasalligining oldini olish B N2 602—26/05-96 Qizamiq kasalligining oldini olish B.N2 54—27/09-01 Malyariya kasalligining oldini olish B.N2 96—18/02-99 O‘ta xavfli kasalliklarning oldini olish B.N» 137—29/05-93 Bir marotaba ishlatiladigan shpris va sistemalarni zararsizlantirish OITS va gepatitga qarshi chora-tadbirlar OIV infeksiyasi profilaktikasi bo‘yicha tadbirlar infeksiya manbayini zudlik bilan aniqlash, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, qon va uning komponentlarini quyishda OITS infeksiyasini yuqtirmaslikdan iborat. Barcha davolash-profilaktika muassasalarida faqat bir marta ishlatiladigan tibbiy va laboratoriya asboblaridan foydalanish va dezinfeksiya qoidalariga qat’iy rioya qilish, qon va zardob olish bo‘yicha muolajalar avtomatik pipetkalarda bajarilishi zarur. Qon va organizmning boshqa suyuqliklari bilan ishlaganda alohida ehtiyot choralarini ko‘rish lozim. Ko‘p hollarda bunday tadbirlar fartuk va bir marta ishlatiladigan qo‘lqoplardan foydalanish orqali amalga oshiriladi. Lekin ayrim muolajalarni bajarishda, masalan, bronxoskopiyada ko‘z va lablarni himoya qilishga to‘g‘ri keladi, bunda niqob va maxsus ko‘zoynaklardan foydalaniladi. Barcha parenteral muolajalar rezina qo‘lqoplarda bajarilishi shart. Terining zararlangan joylari (tirnalgan, yorilgan, shilingan joylar) yoki ochiq yaralar leykoplastir bilan yopiladi yoki bunda barmoqqa kiyiladigan rezina g‘iloflar ishlatiladi. Qon yoki organizmning boshqa suyuqliklari sachrash ehtimoli bo‘lgan 264
kulollar mahallasi ichkarisidan topilgan bu devor dastlabki davrlarda Yerqo‘rg‘onning istehkomi vazifasini o‘tagan, biroq shahar hududi kengayib, hozirga qadar saqlanib qolgan ichki devor qurilgandan so‘ng eramizdan avvalgi USH-— UN asrlarda qurilgan eski devor noqulaylik tug‘dirgani uchun buzib tashlangan va uning tuprog‘idan shahar kulollari buyumlar yasash uchun foydalanishgan. Kulollar tomonidan eski shahar devorlari qoldiqlaridan xomashyo sifatida foydalanish hollari O‘rta Osiyoning boshqa hududlarida ham uchrab turadi. Xullas, eramizdan avvalgi USH-USH asrlardayoq Yerq-o‘rg‘on, aftidan, mudofaa devori bilan qurshab olingan ilk shahar sifatida shakllanib bo‘lgan. Ma’lum bo‘ladiki, garchi Qarshi shahri Ko‘ppakxon tomonidan tiklangan bo‘lsa-da, uning qadimiy tarixi asrlar qa’riga kirib boradi. Yerqo‘rg‘on, Nasaf, Qarshi yonma-yon, jug‘rofiy jihatdan o‘zaro aloqador holda joylashgan. Biroq, eng muhimi, ular davriy muntazamlilikda joylashishgan, ya’ni, garchi ular turli davrlarda turlicha nom bilan atalgan bo‘lsa-da, aslida Naxshab vohasi poytaxti shahrining turli taraqqiyot bosqichlarini o‘zlarida mujassam etgan O‘rta Osiyo tarixida o‘z taraqqiyot jarayonida shaharlarning bunday o‘rin almashinuviga ko‘plab misollar keltirish mumkin. Binobarin, Shimoliy Vokzal hududining Mingo‘rik istehkomida 2000-yillar avval tashkil topgan qadimiy Toshkent ham arab istilosidan so‘ng Chorsu va Xadra tomon ko‘chgan va o‘sha paytlarda u Binkat yoki Madinat-ash-Shosh deb atalgan. O‘rta Osiyodagi Marv, Axsikent, Quva, Termiz, Shahrisabz va ko‘plab boshqa shaharlar uzoq davom etgan o‘z tarixiy taraqqiyotlari davomida ana shunday ko‘chishlarni boshlaridan kechirishgan. Bunday «ko‘chmanchi» shaharlarga misollar Qadimiy Sharqda ko‘plab topiladi. Masalan, Afg‘onistondagi Balx shahri o‘z joyini bir necha marotaba o‘zgartirgan. Katta Bobil deb ataladigan, 600 kvadrat kilometrga yaqin hududni tashkil etadigan bu shahar turli davrlarda alohida-alohida bunyod etilgan bir necha shahar qoldiqlaridan iborat bo‘lib, ular Qadimiy Sharqdagi bu yirik joyning shaharlashuv markazi sifatidagi turli taraqqiyot bosqichlarini aks ettiradi. ZARATUSHTRA VA SO‘RDIYONA ARXEOLOGIYASI XIX asrning oxiri– XX asrning boshlarida tarixchi va arxeolog mutaxassislarni islom dini tarqalgunga qadar Qadimgi Osiyoda yashagan xalqlarning dafn marosimlari qiziqtirib qoldi. Butun Yevrosiyodagi kabi, cho‘l va TOG‘ hududlaridagi ko‘chmanchi aholi o‘z marhumlarini qo‘rg‘onlarda dafn etishgan. Binobarin, ko‘pgina hollarda marhumning qabriga jasad bilan birga uning shaxsiy ashyolari, qurol-yarog‘i, biroz taom qo‘yilgan, ko‘pincha esa marhum bilan birga uning oti yoki otining anjomlari qo‘shib ko‘milgan. Skiflar va parfiyaliklar vafot etgan hukmdor bilan birgalikda uning ayrim xotinlari va xizmatkorlarini ham qo‘shib ko‘mishgan. Marhum narigi dunyoga to‘la tayyorgarlik ko‘rgan holda, hukmdorlar esa maxsus o‘ldirilgan yaqinlari kuzatuvida borishi kerak, deb hisoblangan. Ba’zi bir qadimgi xalqlarning hukmdorlari hatto o‘likdosh deb ataladigan alohida yaqin kishilarga ham ega bo‘lishgan. Bunday kishilar hukmdorning barcha huquq va imtiyozlaridan foydalanishgan, siyosatda katta vakolatlarga ega bo‘lib, hukmdorning eng yaqin safdoshlari hisoblangan, biroq hukmdor vafot etsa yoki halok bo‘lsa, ular ham hukmdorni so‘nggi yo‘lga kuzatib qo‘yish va narigi dunyoda o‘z xizmatlarini davom ettirish uchun o‘ldirilgan. Marhumning qabri narigi dunyoga yo‘lning boshlanishi deb hisoblangan. Dafn marosimining, xususan, hind-yevropa til guruhiga kiruvchi qadimiy xalqlar, shuningdek turkiy xalqlar orasida, yana bir udumiga ko‘ra marhumlarni maxsus gulxanda kuydirishgan. Gulxan alangasi va tutuni marhum ruhini falakka ko‘tarib ketadi deb o‘ylashgan, zero bu qadimgi xalqlar tasavvurida narigi dunyoga yetishning eng to‘g‘ri yo‘li hisoblangan. Kuydirib bo‘lgach, dafn gulxanining kuli qabrda saqlangan. Hozirgi zamonda marhumlarni krematsiya qilish udumi ana o‘sha zamonlarga borib taqaladi. Bronza davrida Markaziy Osiyoda yashagan, skiflarning ham ajdodlari bo‘lgan qadimiy hind-ariy qabilalari ko‘pincha ana shu udumga rioya qilishgan. Ular bu udumni Hindistonga olib borishdi va u yerda bu udum hozirga qadar saqlanib kelmoqda. Hinduizm dini mifologiyasida ajal ilohi aynan Agni deb ataladi, marhumlar uning 15
XSH-XTU ASRLAR ADABI TI XSH asr boshlarida O‘rta Osi mo‘g‘ul bosqinchilari asoratiga tushib qoldi. 1218-yili O‘tror shahrida Chingizxon savdogarlaridan 450 kishining qirib tashlanishi mo‘g‘ul bosqinchilarining O‘rta Osi ga yurishi uchun bahona bo‘ldi. Aslida mamlakatning boy tabiati, o‘ziga xos geografik va iqtisodiy holati Chingizxonni ko‘pdan bu n qiziqtirib kela tgan edi. Qolaversa, O‘rta Osi da tobora kuchayib bora tgan feodal tarqoqlik ham shu bosqinchilik uchun real zamin tay rladi. 1220-yilning zigacha O‘rta Osi ning asosiy qismi mo‘g‘ullar tasarrufiga o‘tdi. Mo‘g‘ullar hujumiga xalq ommasi keskin qarshilik ko‘rsatdi. Tarixchi Juvayniyning ma’lumotiga ko‘ra, o‘trorliklar shaharni 6 oy davomida qattiq himoya qilishgan. Himoyachilarning oziq-ovqatlari tugab, qurol-aslahalar yaroqsiz holga keladi hamda o‘q-dorilar tugaydi. Shundan keyingina bosqinchilar shaharni ishg‘ol etishadi. Buxoro arki xam 12 kun davomida 400 vatanparvar tomonidan kuchli muhofaza etilgan. Samarqandda xam chingiziylar keskin qarshilikka uchragan. Mo‘g‘ul istilochilariga qarshi kurashda Temur Malik singari xalq qahramonlarining nomi alohida tilga olinadi. Ular aholini birlashtirib, dushmanga qaqshatqich zarbalar berdi. Xorazmda Jaloliddin Manguberdi, Shayx Najmiddin Kubrolar katta jasorat va mardlik ko‘rsatishadi. Chingizxon tarixda o‘tgan eng dahshatli va vuz istilochilardan edi. Bu haqda mashhur tarixchi Ibn al-Asir (1160— 1234) shunday zadi: Ular hech kimga rahm qilmas edilar, xotinlarning qornini rib, tug‘ilmagan go‘daklarning boshini kesar edilar. Ularning dastidan omon qolgan shahar yo‘q. Ular hamma joyni xarob qilar edilar, biror narsaning oldidan o‘tsalar, uni talon-taroj qilar, ko‘zlariga mon ko‘ringan barcha narsani nNdirar edilar». Rashididinning «Jome ut-tavorix» asarida qayd etilishicha, xk Mo‘g‘ullar shaharning omborxonalarini ochib, Yeallalarni tashib oldilar. Qur’on saqlangan sandiqlarni «1658
тў Kopнeтм Meлoдия мoжeт бмтБ излoжeнa нe тoлъko в двyx, нo и в тpex okтaвax: Hoтнъий пpимep ЛФ 37 TAHEЦ P. Пeтpoв AПepгo тoдeгaгo mf
Bugungi kunda nutq texnikasi bo‘yicha bir qancha majmuaviy mashqlar asoslangan. Ular so‘zlashish paytida to‘g‘ri nafas olish, tovush hosil qilish va nutqni ma’noli ifodalash malakalarini takomillashtirishga ѐrdam beradi. O‘qituvchini nutqining hosil bo‘lishida nafas olish muhim ahamiyatga ega. Nafas olish organizmga haѐt bag‘ishlovchi fiziologik funksiyani bajarish bilan birga nutqning energiya bazasi ham hisoblanadi. Insonning kundalik haѐtidagi nutq asosan dialog shaklida bo‘ladi. Kasbiy faoliyatni tashkil etish, ayniqsa, dars jaraѐnida o‘qituvchi uzoq so‘zlaydi. Bu esa yangi mavzuni tushuntirish, ma’ruza o‘qish bilan bog‘liq. Shu bois o‘qituvchi nutqli nafas olish turlari bilan tanish bo‘lishi, to‘g‘ri nafas olishi zarur (20-rasm): 20-rasm. Nafas olish texnikasining asosiy turlari (T. Qudratov) Bunday nafas olish pastki qovurg‘alar, diafragma ishtirokida nafas olish sanaladi. Bunda ko‘krak qafasi va kiftlar ko‘tarilmaydi Bunday nafas olganda o‘rta qovurg‘alar, biqin harakatga keladi, ya’ni ular kengayadi Nafas ko‘krakning yuqori qismida olinib, kiftlar ko‘tariladi; bunday nafas olish zararli; u kishini tez charchatadi; me’ѐrida so‘zlashga imkon bermaydi Turlari Kiftda nafas olish Ko‘krak-qorin orqali nafas olish Aralash nafas olish Nutqli (ѐki tovushli) nafas olish (fonatsion, yunon. “phono” – tovush) –nafasning nutq jaraѐnidagi olinishi Nutq texnikasi–nutqni tinglovchi ѐki o‘quvchiga yetkazishda qo‘llaniladigan vositalar majmui 62
Taksi haydovchisi agar yo’lovchisi bo’lsa, yo’lda boshqa bir yo’lovchini olishga haqi yo’qligini, agar bunday holat yuz bersa, tashkiloti orqali ma’muriy jazo qo’llanilishini, litsenziyasiz taksilarning xizmatidan foydalanish orqali fuqarolar davlat byudjetiga zarar yetkazayotganliklarini bildirdi
Men mayli deb olib, lekin o'sha kunlari o'zimni kafedagi ishim bo'yicha qarzlarim bor edi, o'shanga berdim u puldan
kattasining kichigiga nisbatini, Ya’ni » 5"kat b kich tasodifiy miqdorni OLAMIZ-E . Ye miqdor nolinchi gipoteza o‘rinli degan shartda », =p—1 va 8,=p,—1 ozodlik darajali Fisher — Sne-dekor taqsimotiga ega (XP bob, 155), bu yerda p, —tanlanma hajmi, u bo‘yicha katta tuzatilgan Dispersiya hisoblangan. P; —tanlanma hajmi, u bo‘yicha kichik Dispersiya topilgan; Fisher — Snedekor taqsimoti faqat ozodlik darajalari soniga bog‘liq bo‘lib, boshqa parametrlarga bog‘liq emasligini eslatib o‘tamiz. Kritik soha konkurent gipoteza ko‘rinishiga bog‘liq ravishda tuziladi. Birinchi hol. Nolinchi tipoteza 115: 2(X) = Yu(P). Konkurent gipoteza N 1:2(X) 2 DK)). Bu holda quyidagi talabga asoslanib bir tomonlama, chunonchi, o‘ng tomonlama kritik soha tuziladi: G‘ kriteriyning izlanayotgan kritik sohaga tushish ehtimoli nolinchi gipiteza o‘rinli degan taxminda qabul qilingan qiymat-dorpik darajasiga teng bo‘lsin: IY (B, 2, B) —a. Falak Ye.) kritik nuqta Fisher — Snedekor taqsimotining kritik nuqtalari jadvalidan (7-ilova) topiladi, u holda o‘ng tomonlama kritik soha – n, BS kp : tengsizlik bilan; nolinchi gipotezaning qabul qilinish «! sohasi esa F «R! —tengsizlik bilan aniqlanadi. — Kuzatish ma’lumotlari bo‘yicha hisoblangan tuzatilgan rilgan qiymatdorlik darajasida normal bosh Dispersiyalarining tengligi haqida 4) = Yu(I) nolinchi gipotezani konkurent gipoteza ana
Shavkat Mirziyoyev va Vladimir Putin kunning ikkinchi yarmida A.Pushkin nomidagi tasviriy san’at muzeyiga tashrif buyurdi. Bu yerda mamlakatimizning I.Savitskiy nomidagi davlat san’at muzeyi eksponatlari ko‘rgazmasi ochilish marosimi bo‘ldi. «Sahrodagi Luvr» nomini olgan I.Savitskiy nomidagi davlat san’at muzeyi o‘zining bebaho durdona eksponatlari bilan dunyo san’at ixlosmandlari e’tiborini qozongan. Muzeyda grafika, haykaltaroshlik, tasviriy va amaliy san’at namunalari, turli arxeologik topilmalar, etnografiya buyumlari, qadimiy suratlar, tarixiy hujjatlar singari yuz mingga yaqin nodir eksponat joy olgan. Shunday buyuk merosni yig‘ib qoldirgan olim 2002-yilda «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan. O‘lkaning boy tarixiy va madaniy yodgorliklari haqidagi ma’lumotlarni o‘zida mujassam etgan mazkur san’at muzeyida qoraqalpoq elining milliy bezaklari, xalq amaliy san’ati namunalari, kashtachilik buyumlari, milliy liboslari sayyohlarning e’tiborini tortmoqda. A.Pushkin nomidagi tasviriy san’at muzeyida namoyish etilayotgan noyob eksponatlar tomoshabinlarda katta qiziqish uyg‘otmoqda.
Fuqarolik ishlari bo`yicha Farg`ona tumanlararo sudining 25.06.2020 yildagi buyruqlari bilan Quva tumani Qishloq xo`jaligi va ijtimoiy iqtisodiyot kollejining 27 nafar o`qituvchilariga 33 mln. 229,8 ming so`mlik ish haqini undirish belgilangan. Bu haqda bizga MIF Matbuot xizmati ma`lum qildi. Garchand, oradan 4-5 oy o`tgan bo`lishiga qaramasdan qarzdor kollej ma`muriyatining hisob raqamida bo`sh pul mablag`lari va balansida ko`chmas mulklari mavjud bo`lmaganligi sababli sud hujjatida ko`rsatilgan ish haqlarini undirish imkoniyati bo`lmagan. Byuroning Quva tuman bo`limi tomonidan 27 ta ijro hujjati bo`yicha qarzdor Qishloq xo`jaligi va ijtimoiy iqtisodiyot kolleji hamda uning yuqori turuvchi organi mas`ul shaxslari bilan olib borilgan tushuntirishlar natijasida ish haqlarini bir necha oydan buyon ololmasdan kelayotgan o`qituvchilarning 33 mln. 229,8 ming so`m ish haqlari bir necha kunda to`liq undirib berildi.
Ushbu maqolani ham o‘qing: Chaqaloq miyasi rivojlanishida ota-ona o‘rni qanday? “Bebosh bola” sindromi rivojlanishini homila davridagi kasalliklar bilan ham bog‘lashadi Bugungi kunda ushbu sindromga genetik moyillik mavjudligi haqida ham ma’lumotlar bor Chunki ushbu kasallik aniqlanganlar ota-onasining 30 foizi bolalik davrida bebosh bo‘lgan bo‘lishadi Ayniqsa, ota-onadagi psixopatologik xarakter, spirtli ichimliklarga moyillik va giyohvandlik bolaga o‘tishi mumkin
Xarakter xislati tariqasida namoyon bo‘ladigan matonat, sabotlilik ba’zi odamlarning barcha faoliyatlarida yuz bersa, ba’zilari esa o‘zlari qiziqadigan ayrim faoliyatlari sohasidagina yuz beradi. Matonatli kishilar boshlagan ishlarini hamma vaqt oxiriga yetkaza oladigan bo‘ladilar. Matonatli odam muvaffaqiyatsizlikka duch ketib qolganda ruhi tushmaydi, aksincha, ko‘zlagan maqsadga yetish yo‘lida yanada qat’iyat bilan kirishib, yangi yo‘l va vositalar izlaydi hamda maqsadiga erishadi. Matonatli odamlar o‘ziga va boshqalarga nisbatan talabchan bo‘lish bilan ajralib turadilar. Bunday kishilar o‘z kuchiga ishonadigan bo‘ladilar. Bular mo‘ljallangan narsani amalga oshirishda duch kelgan har qanday to‘siqlarga qarshilik ko‘rsata oladigan, sabotli bo‘ladilar. Bunday kishilar chidamli, o‘z maqsadlariga erishish yo‘lida uchragan to‘siqlarga qarshi kurashlarda jismoniy va ruhiy azob hamda musibatlarga bardosh beradigan bo‘ladilar. Bular sabr-toqatli, har qanday sharoitda ham o‘zini tuta oladigan, dadillik, jasorat, matonat ko‘rsatishga qodir odamlardir. Xarakter xislati bunday odamlar zo‘r qahramonliklar ko‘rsatishga qodir bo‘ladilar. Ular o‘z hayotini bir asosiy maqsadga bo‘ysundirdi va har qanday mashaqqat hamda to‘siqlardan qaytmay, asosiy maqsadi yo‘lida kurashadi. Bunday xarakterli odamlarga optimistik kayfiyat xos bo‘lib, hayotga doimo zavq-shavq bilan qaraydilar, porloq istiqbolga zo‘r umid bog‘laydilar. Ular odamlarga, ulardagi bo‘lgan imkoniyatlarga va o‘z kuchlariga, mehnat imkoniyatlariga ishonadigan bo‘ladilar. Xarakterning salbiy xislatlaridan birikishi irodasining bo‘shligidir. Iroda bo‘sh yoki xarakteri zaif deb, hatto arzimaydigan to‘siq va qiyinchiliklarni ham yenga olmaydigan odamlarga aytiladi. Bunday odamlar qo‘rqoq, jur’atsiz bo‘lib, ozgina qiyinchilik yoki muvaffaqiyatsizlikka duch kelsalar, o‘zlarining qilayotgan ishlarini to‘xtatishlari, o‘z qarorlarini o‘zgartirishlari, ko‘zlangan maqsaddan voz kechishlari mumkin. Ular sharoit talab qilgan darajada sabot, sabr-toqat, matonat va chidam ko‘rsata olmaydilar. Bunday odamlar yuraksiz, landovur, dangasa, ko‘ngli bo‘sh bo‘ladilar. Bunday odamlarning xatti-harakatlarini, odatda, o‘zlaridan ko‘ra ko‘proq tashqi sharoit idora qiladi. Bunday xarakterli odamlar umidsizlikka moyil bo‘lib, hayotga, turmushga noshukurlik bilan qaraydilar. Ular hamma vaqt hamma yerda, hamma odamlarda faqat salbiy, yomon tomoninigina ko‘radilar. Ularning fikricha, o‘zlaridagi barcha shaxsiy kamchilik va yetishmovchiliklarga boshqalar aybdor. Bunday tipdagi ba’zi odamlar beparvo, ko‘ngilchanlikka moyil bo‘ladilar. Bunday xarakter xislatlari bizdan yo‘qolib bormoqda. 368
matik jihatdan boshqacha tus olgan. Shuningdek, bor, kel, ol, ber fe’llari bilan borgan, kelgan, olgan, bergan tipidagi fe’llar bir xil emas. Bu fe’llar son va o‘timli-o‘timsizlikda bir-biriga o‘xshasa-da, keyingilari darak mayli, uchinchi shaxs, uzoq o‘tgan zamon mazmunlari bilan oldingi fe’llardan farq qiladi; demak, keyingi fe’llar maylda, shaxsda, zamonda o‘zgargan. O‘zbek tili o‘ziga xos grammatik xususiyatga ega: otlar jinsiy (rod) tomondan muayyan grammatik tabaqalarga ajralmaydi, shu sababli so‘zlar birikmasida, gapda ayrim so‘zlarning jinsiy (rod) tomondan o‘zaro moslashuvi ma’lum grammatik kategobiyani tashkil etmaydi. Son jihatdan so‘zlarning hamma vaqt va barcha hollarda, ayniqsa, kesimlik aloqasida bir-biriga mos kelishi shart emas, bunday hollarda so‘zlar ba’zan birlik va ko‘plik formalarida ham birikib kela oladi. Otlarning egalik affikslari bilan o‘zgarishi, kelishik formalarining yashirinishi yoki tushib qolishi o‘zbek tilining o‘ziga xos grammatik xusususiyatini ko‘rsatuvchi belgilardandir. So‘zlar grammatik jihatdan bog‘lanib gapga aylanganda, o‘zbek tilining o‘ziga xos xususiyatlariga mos ravishda turli grammatik ma’noga ega bo‘ladilar. So‘zlarning leksik-grammatik ma’nosi quyidagicha muhim ahamiyatga ega: 1. Leksik-grammatik ma’no nutqda so‘z ma’nolarini va vazifalarini to‘g‘ri anglashga imkon beradi. O‘zbek tilining grammatik xususiyatlariga ko‘ra ot va otlashgan so‘zlar ko‘plik, egalik, kelishik affikslarini qabul qiladi. Bu otlarning o‘ziga xos xususiyatlaridandir. Masalan: Otalar so‘zi— aqlning ko‘zi gapi to‘rt so‘zdan tuzilgan bo‘lib, ular leksik-grammatik xususiyatlariga ko‘ra ot turiga kiradi: otalar— ko‘plik affiksi va qaratqich kelishigi bilan turlangan, kelishik shakli tushib qolgan, lekin uning qaratqich vazifasida kelganligini keyingi so‘zning oxiridagi egalik affiksi aniq ko‘rsatib turibdi; aqlning ko‘zi birikmasida aql so‘zi birlik shaklida bo‘lib, qaratqich kelishigi bilan, ko‘zi so‘zi esa uchinchi shaxs egalik affiksining birlik shakli bilan turlangan. Son, egalik va kelishik affikslari bilan turlanishi orqasida so‘zlarning grammatik bog‘lanishi, vazifasi va ma’nolari aniq va ochiq tasavvur qilinadi. 2, Leksik-grammatik ma’no nutqda so‘zlarning o‘zaro bir-biriga bo‘lgan munosabatini ko‘rsatadi. Masalan: Rejali ish buzilmas gapida ish so‘zi bosh kelishikda bo‘lgani sababli, bu gapda ega vazifasida kelgan, buzilmas so‘zi esa ish so‘zi orqali bayon etilgan tushunchaning holati yoki xususiyatini ko‘rsatib, zamon e’tibori bilan kelasi zamonni, son jihat-406
O‘zbekiston COVID-19 ga qarshi emlash dasturiga qo‘shildi O‘zbekiston Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining COVAX (koronavirusga qarshi vaksinalash) xalqaro mexanizmiga qo‘shildi. Bu haqda Sog‘liqni saqlash vazirligi xabar berdi. 24 avgust kuni Jenevada bo‘lib o‘tgan brifingda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti bosh direktori Tedros Gebreyesusning ma’lum qilishicha, koronavirusga qarshi vaksina ishlab chiqish va tarqatish bo‘yicha «COVAX» xalqaro mexanizmiga 172 davlat qo‘shildi. Ayni paytda JSST portfelida koronavirusga qarshi 9 ta vaksina mavjud ekani aytilmoqda. Ma’lum qilinishicha, tashkilot barcha vaksina ishlab chiqaruvchilar bilan hamkorlik qiladi. «Ushbu mexanizm barcha a’zo mamlakatlarning litsenziyalangan va tasdiqlangan vaksinalardan teng foydalanishni ta’minlashga qaratilgan», — deyiladi xabarda. JSST bosh direktori COVAX mexanizmi doirasida vaksina ishlab chiqilgani har bir davlatning mahalliy vaksina ishlab chiqaruvchilarning alohida faoliyat yuritganidan afzalroq va bu yo‘l bilan pandemiya tezroq tugashini kutish mumkinligini bildirib o‘tdi. «Vaksina millatchiligi faqat virusga yordam beradi. Xavfsiz va samarali vaksina ishlab chiqarilishi bilan COVAX ning taqsimlash mexanizmi orqali past va o‘rta daromadli mamlakatlarning barchasi o‘z vaqtida vaksina bilan ta’minlanadi», — deya ta’kidladi Tedros Gebreyesus.
a)1 timoiy-siyosiy; b) ma’rifiy-axloqiy; c) falsafiy-didaktik; d) ma’rifiy-didaktik; eja, b, d. 10. Faqiriyning «Bilingkim, toza davron jarchisidur yangi maktablar, Jaholat qasrini ham buzg‘usidir yangi maktablar» misralarida qanday g‘oyalar mujassamlashtirigan? a) ma’rifiy-didaktik; b) ijtimoiy-falsafiy; €) adolatparvarlik; d) shaxs kamoloti; e) ilm-ma’rifat. 11. Mutribning «Behunar, beilm odamdin ne sud, Bilmas ul odobi, ikromi murud» misralarida qanday g‘oya ilgari surilgan? a) umumpedagogik; b) ma’rifiy-axloqiy; ce) ilm-ma’rifat; d) behunar, beilm kishining xalq ichra e’tibor topmasligi; €) didaktik mazmundagi nasihatomuz fikrlar. s83
Nazorat savollar. 1. Islomgacha bo‘lgan davrdagi qanday diniy ta’limotlar haqida bilasiz? 2. «Oltun yorug‘» asarining mazmuni va kompozitsiyasi qanday tuzilgan? 3. «Xuastuanif»ning nechta nusxasi bor? 4. Buddaviylikdagi maxayana yo‘nalishi nima? YOZMA YODGORLIKLAR o Reja: I. aи zaminidagi qadimgi yozuv va yodgorliklar. «Avesto» —tarixiy va adabiy manba. O‘rxun-Enasoy yodgorliklari. Yozma yodgorliklar poetikasi. tub 4 Tayanch so‘z va atamalar: So‘g‘d yozuvi, xorazm yozuvi, orosniy yozuvi, «Avesto», zardushtiylik, «O‘rxun-Enasoy», «Kultegin», «To‘nyuquq», «Bil xoqon».
Olimlarning fikricha, agarda buster doza (uchinchi emlatma) organizmga juda erta yoki juda tez kiritilsa, miokardit keltirib chiqarishi yoki Giyena-Barre sindromiga sabab bo‘lishi mumkin. Koronavirusga qarshi ommaviy revaksinatsiya befoyda va nojo‘ya ta'sirlar keltirib chiqarishi mumkin. Tarkibida JSST bosh ilmiy xodimi Sumya Svaminatan va JSSTning sog‘liqni saqlash sohasidagi favqulodda vaziyatlar bo‘yicha dasturi ijrochi direktori Maykl Rayan bo‘lgan xalqaro olimlar guruhi ana shunday xulosaga keldi. Ularning The Lancet jurnalida chop etilgan maqolasida aytilishicha, koronavirusga qarshi qaytadan emlash nojo‘ya ta'sirlar keltirib chiqarishi mumkin. Olimlarning fikricha, agarda buster doza (uchinchi emlatma) organizmga juda erta yoki juda tez kiritilsa, miokardit keltirib chiqarishi mumkin (gap Pfizer va Moderna vaksinalari haqida) yoki Giyena-Barre sindromiga sabab bo‘lishi mumkin («Sputnik V» va AstraZeneca vaksinalari nazarda tutilmoqda). «Koronavirusga qarshi dastlabki vaksinatsiya kasallik yuqishining oldini olishi aniq bo‘lsa-da, busterlardan juda erta yoki tez-tez foydalanish oqibatida boshqa xavflar paydo bo‘lishi mumkin», — deyiladi maqolada. Olimlarning ta'kidlashicha, koronavirusning delta-shtammi keltirib chiqargan yangi to‘lqini aksariyat davlatlar hukumatlarini emlangan aholini yana emlash to‘g‘risida o‘ylashga majbur qildi. Ularning so‘zlariga ko‘ra, qo‘shimcha emlashning foydasi ishonchli ma'lumot va tahlillar asosida tasdiqlanmaydigan bo‘lsa, bu vaksinalarga bo‘lgan ishonch susayishiga va dastlabki emlash borasidagi harakatlarning yo‘qqa chiqishiga olib kelishi mumkin. Olimlarning ta'kidlashicha, dastlabki emlashdan so‘ng immunitet paydo bo‘lmagan odamlarda buster dozadan keyin ham immunitet hosil bo‘lmasligi mumkin. BMT ma'lumotlariga ko‘ra, Yevropa Ittifoqi o‘z aholisining 57 foizini to‘liq emlab bo‘lgan, Fransiya va Britaniyada esa vaksinaning buster dozalari qo‘llanmoqda. Avvalroq AQShda ham koronavirusga qarshi vaksinaning uchinchi dozasi bilan emlash rejalashtirilayotgani xabar qilingandi.
2017 yilning 4 dekabrida O‘zbekiston Bosh prokuraturasi va Federal qidiruv byurosi o‘rtasida anglashuv memorandumi imzolangandi. Ushbu hujjat ikki mamlakat uchun ham o‘ta muhim hisoblanadi. O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning shu yil may oyida AQShga rasmiy tashrifi doirasida bosh prokuror Otabek Murodov tomonidan AQShning ayrim huquqni muhofaza qiluvchi organlarida uchrashuvlar o‘tkazilgan, o‘zaro anglashuv memorandumini amalga oshirish yuzasidan Dastur («Yo‘l xaritasi») imzolash marosimi bo‘lib o‘tgandi. Bosh prokuratura matbuot xizmati ushbu hamkorlikning ayrim jihatlari to‘g‘risida videomaterial tayyorladi:
kirgazilgan sistoskop yordamida tekshirish. Siydik yo‘llarini kateterlash yordamida ko‘tariluvchi piyelografiya qilinadi. Xromoltristoskopiya. Buyraklar faoliyatmi aniqlash imkonini beradi. Shu maqsadda venaga 4 ml 495 li indigokarmin eritmasi yuboriladi. Qovuqqa sistoskop kiritiladi. Normada 3—4 daqiqa o‘tgach, siydik yo‘llaridan ko‘k rangga bo‘yalgan siydik ajraydi. Indigokarmin ajralib chiqishi ushlanib qolganda buyrak yoki siydik yo‘llari faoliyati buzilganligi to‘g‘risida fikr yuritish mumkin. Siydik yo‘llarini kateterlash. Tekshirish uchun maxsus kateterlovchi sistoskop qo‘llaniladi. Uning yordamida siydik yo‘liga maxsus kateter kiritiladi. Siydik yo‘li chandigli torayganda kateter to‘siq oldida turib qoladi. Siydik yo‘li kateteri orqali siydikni bevosita buyrak jomidan olish mumkin. Ko‘tariluvchi piyelografiya. Siydik yo‘li kateteri orqali buyrak jomiga kontrast modda—209011 sergozin eritmasi, kardiotrast, diodon kiritiladi. va rentgenogramma qilinadi. Toshlar va o‘sma yaxshi ko‘rmadi. Venaga kontrast modda yuborib, urografiya qilish. Venaga 409» li sergozin eritmasidan 50 ml yuboriladi va 10, 20, 30 daqiqadan keyin siydik yo‘llari rentgenografiya qilinadi. Bu usul buyraklarning siydik ajratish faoliyatini va to‘siqlar borligini aniqlash imkonini beradi. Sistografiya. 10—20Y06 Ii sergozin, diodon yoki kardiotrasi eritmasidan 100—150 ml quyib, to‘ldirilgan qovuqni rentgenografiya qilish. Qovuqdagi o‘smalar, shikastlarni tashxislash i1mko-nini beradi. Siydik-tosh kasalligi Siydik-tosh kasalligi —siydik ajratish a’zolarida tosh hosil bo‘ladigan kasallik bo‘lib, ko‘proq buyrak va qovuqda hosil bo‘ladi. Siydik-tosh kasalligining hosil bo‘lish va rivojlanishining asosiy sababi moddalar almashinuvining buzilishi bo‘lib, bunda 165
6.1.1.1. Og‘iz bo‘shlig‘ining taraqqiyoti Embrionning kalla qismida ektoderma qavatidan og‘iz bo‘shlig‘i hosil bo‘ladigan sohada chuqurcha bo‘ladi. Bu chuqurcha embrionning entoderma qavatidan taraqqiy etadigan halqum bilan qo‘shiladi. Og‘iz bo‘shlig‘ining atrofi o‘rta burun, yuqori jag‘ va pastki jag‘ kurtaklari bilan o‘ralgan bo‘ladi. Yuqorilab, yuqori jag‘ hamda tanglayning hosil bo‘lishi uchun o‘rta burun kurtaklari yuqori jag‘ kurtaklari bilan qo‘shilishi kerak. O‘rta burun kurtaklari yuqori jag‘ kurtaklari bilan qo‘shilmasa, yuqori labda, yuqori jag‘da va tanglayda yon tirqishlar holida anomaliyalar uchraydi. Bunday anomaliya holatlari bir tarafda— unilateral, ikkala tarafda— bilateral tirqishlar holida bo‘ladi. O‘rta burun kurtaklarining o‘zaro qo‘shilmasligidan yuqorilab sohasida, yuqori ap дa va tanglayda o‘rta tirqish holidagi anomaliyalar uchraydi. Pastki lab pastki jag‘ suyaklari va pastki jag‘ kurtaklarining o‘zaro qo‘shilishidan hosil bo‘ladi. Pastki jag‘ kurtaklarining o‘zaro qo‘shilmasligi pastki labda, pastki jag‘da uchraydigan o‘rta tirqish anomaliyasini keltirib chiqaradi. Yuqori va pastki jag‘ kurtaklari o‘zaro og‘iz teshigining burchagi sohasida qo‘shiladi. Bu kurtaklar qo‘shilishining anomaliya holatida katta og‘iz tirqishi— macrostoma yoki kichik og‘iz tirqishi— microstoma hosil bo‘ladi. Og‘iz bo‘shlig‘i tashqi embrion parda— ektodermadan hosil bo“lgan ko‘pqavatli epiteliy bilan qoplangan bo‘ladi. Bu yassi epiteliydan tishlarning emal qavati rivojlanadi. Epiteliyning ostidagi mezenxima to‘qimasidan esa dentin, pulpa, sement va tish ildizini o‘rab turgan periodont moddalari rivojlanadi. Doimiy tishlar ham, sut tishlari singari ektoderma va mezenximadan rivojlanadi. Sut va doimiy tishlar uchun emal kurtagi umumiy bo‘ladi. Kurtak orasiga mezenxima moddasining o‘sib kirishi natijasida ema! kurtagi ikkiga ajraladi va doimiy tishlar kurtagi chuqurlashadi. Natijada yuqori va pastki jag‘larda 10tadan sut va doimiy tish kurtaklari hosil bo‘ladi. Embrion taraqqiyotining 5-oyida oxirgi sut tishlarining orqasida 1-doimiy katta oziq tishlar kurtagi hosil bo‘ladi. Tug‘ilgandan so‘ng, jag‘ suyaklarining o‘sishi natijasida 6—7-oyda 2-doimiy katta oziq tish kurtagi hosil bo‘ladi. 3-doimiy katta oziq tish kurtaklari 4-5 yoshdagi bolalarda hosil bo‘lishi mumkin. Doimiy tish tanasi bilan sut tishining ildizlari orasida suyakdan hosil bo‘lgan to‘siq bo‘ladi. Doimiy tishlarning o‘sishi ko‘p yadroli hujayralar— osteklastlarning suyakni yemirishi bilan bog‘liq bo‘ladi. Sut tishi ildizlari atrofida esa sementoklast hujayralari paydo bo‘lib, ular sut tishi ildizlarini yemira boshlaydi. Natijada, doimiy tishlar chiqayotganida sut tishlarining toj qismi—koronkasi qoladi, xolos, , . Hazm a’zolarining ko‘p qismi ichki embrional parda– entodermadan rivojlanadi. —Taraqqiyotning boshlang‘ich davrida entoderma ikki uchi berk holdagi naydan tashkil topgan bo‘ladi, Bu entodermal nayni uch bo‘limga ajratishimiz mumkin: oldingi ichak nayi, o‘rta ichak nayi, orqa ichak nayi. Oldingi ichak nayining oldingi uchi ektodermadan taraqqiy etgan og‘iz bo‘shlig‘i bilan qo‘shiladi. Orqa ichak nayi esa ektodermada taraqqiy etgan to‘g‘ri ichak bilan qo‘shiladi. Oldingi ichak nayining boshlang‘ich qismidan halqum taraqqiy etadi. Taraqqiyotning boshlang‘ich davrida halqum taraqqiy etadigan sohada kengaymalar hosil bo‘lib, halqum cho‘ntaklari deb ataladi. Halqumning oldingi devoridan til taraqqiy etadi. Tilning epiteliy hujayralaridan, uning foramen coecum sohasidan qalqonsimon bez taraqqiy etadi. Halqum atrofidagi birinchi cho‘ntak kengaymasi 134
79 deyarli hamisha asarlarning qatiga yashiringan va hech qachon ochiq bo‘lmagan. Chunki fikrli kishiga izlab topilgan badiiy go‘zallikkina estetik lazzat beradi. Anglab yetish, tushuna va ta’sirlana olish, izlab topish jarayonining o‘zi odamda go‘zallikni his qilish tuyg‘usini quvvatlantiradi. Shuning uchun ham Kunchiqish adabiyotida doimo ishora, ramz, im yetakchilik qilgan va undan ta’sirlanish uchun teran estetik ma’lumotga ega bo‘lish talab etilgan. Badiiy asarga faqat hayotiy reallik nuqtayi nazaridan jo‘n munosabatda bo‘lish, nafosatni yolg‘iz real borliq yoki ijtimoiyot mantig‘i bilan izohlash mumtoz o‘zbek estetikasi uchun begonadir. Shu bois o‘zbek adabiyoti uchun talqin emas, tahlil ustuvor maqomda bo‘lib kelgan. Kunbotish estetikasida asosiy e’tibor ko‘proq badiiy asardan kelib chiqadigan ijtimoiy ma’noga qaratilib, unda qanday fikr ilgari surilayotganligiga ko‘proq diqqat qilinadi. San’at asarining ifoda go‘zalligiga chiroyli libos, jozibali tashqi bezak tarzidagina yondashish ustuvorlik qiladi. Shu sababli Kunbotish estetikasi uchun nimani tasvirlash, Kunchiqish badiiyati uchun esa nimani qanday tasvirlash muammosi muhim sanalgan. Kunchiqishda badiiy ijod asosida hamisha go‘zallik va ishq masalasi turgan. Olam va odamga xos jihatlar Allohga xos xususiyatlar tajallisi o‘laroq go‘zal ekani va san’at asari ana shu go‘zallikni imkon qadar nazokat bilan kuylash vositasiligi ko‘zda tutilgan. Shuning uchun ham Kunchiqish adabiyotida Kunbotar ahli uchun birqadar erish hamda siyqa tuyuladigan gul va bulbul, may va jom, soqiy va mug‘bacha, oshiq va ma’shuqa, ag‘yor va rind singari obrazlar eskirmas timsollar bo‘lib kelaveradi. Badiiy ijodning butun sehri ham eski vositalar yordamida yangi tuyg‘ularni, tarovatli ruhiy holatlarni aks ettirishda ekanligi Kunchiqar estetikasi uchun oddiy haqiqat sanalgan. Adabiyotshunoslik ilmi yakkash ijtimoiy qarashlardan qutulib, badiiy adabiyotga muammo ko‘tarish, masala qo‘yish vositasi deya yondashish odatlaridan forig‘ bo‘lsagina san’at asarini to‘g‘ri tahlil qilish va uning jamiyat hayotidagi o‘rnini bexato belgilay olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. San’at asarlariga estetik fenomen emas, balki ijtimoiy hodisa tarzida yondashish undagi haqiqiy qiymatlar tizimini to‘la ko‘rmaslikka olib keladi. Badiiy ijod mahsuliga sotsiologik qarashga odatlanib qolinganligi uchun ham Abdulla Qodiriyning «O‘tkan kunlar» romani hanuz haqiqiy asosli badiiy tahlilini topmay kelayotir. Bir zamonlar shaxsga sig‘inish avj olgan, qatag‘on oyboltasi qonsiragan davrda bu asardan aksilrus munosabatlari, millatchilik izlari qidirilgan va topilgan edi. Abdulla Qodiriy shaxsi oqlanib, asarlarini qisman bo‘lsada o‘rganishga izn teggach, Izzat Sulton, O. Sharafiddinov, S. Mirvaliyev, U. Normatov va boshqa bir qator adabiyottanuvchilar buyuk adibning yuksak asarlarida millatchilik ham, aksilruslik ham yo‘qligini, yozuvchining bor-yo‘g‘i «aybi» jamiyatdagi uni o‘zgartirishga qodir va haqdor bo‘lgan chinakam ilg‘or kuchlarni, ya’ni mehnatkash sinf vakillarini ko‘rolmaganligida ekanini aytdilar. Yurt mustaqillikka erishgach esa, ayni o‘sha olimlarning
galter») taqsimlanmagan. Chunki aytilgan fikr subyektning to‘la hajmiga taalluqli bo‘lmay, faqat bir qismi —oliy ma’lumotli bo‘lmaganlar haqida borayotganidan darak berayotir. Shuning uchun bu munosabat 13-rasmdagidek ifodalanadi. Misol qilib ko‘rsatilgan hukm predikati («oliy ma’lumot») taqsimlangan. Chunki hukm bunda bir qism o‘qituvchilarning oliy ma’lumotlarga aloqali emas-yaiklari haqida xabar berayotir. Endi juz’iy inkor hukmning ikkinchi turini ko‘rib chiqaylik. Bu turdagi hukmda predikatning ikkin- «chi qismi subyekt tushunchasiga itoat etgan bo‘ladi. Buning isboti uchun quyidagi misolni ko‘rib chiqamiz. Ba’-zi odamlar (5) oliy ma’lumotga ega emas (R)». Hukmning subyekti («oliy ma’lumot») taqsimlanmagan, chunki mulohaza hamma subyekt hajmi haqida emas . (ya’ni hamma odam haqida emas), ba’zi bir odamlar Haqida borayotir. Hukmning predikati esa (koliy ma’lumotga ega») taqsimlangan, chunki hukmda so‘z umuman oliy ma’lumot haqida boradi. Bu 14-rasmdagi shaklda bo‘ladi. Yuqorida bayon etilgan fikrlarga tayanib, hukm terminlari bo‘linishini quyidagi jadval shaklida ifodalash mumkin. Jadvalning shartli belgilari: – bo‘lingan termin; — bo‘linmagan termin. Jadvalga asoslanib, quyidagi xulosaga kelishimiz lozim: I 14-rasm. Hukm tiplari so R ba’zan– ba’zan– – Och i = bl I. Subyekt hamma vaqt umumiy hukmlarda (tasdiq va inkor) bo‘lingan va juz’iy hukmlarda bo‘linmagandir. 159
93 Yerosti suvlari zaxiralari tabiiy va foydalaniladigan turlarga bo‘linadi. Tabiiy zaxiralar –bu suv beruvchi qatlamni tashkil qiluvchi jinslarning g‘ovaklarida va yoriqlarida tabiiy holda saqlanadigan (statik) hamda doimiy yangilanib turadigan (dinamik) zaxiralardir. Yerosti suvlarining tabiiy zaxiralari yil fasllariga, iqlim sharoitiga, joyning zilzilabardoshlik darajasiga va ba’zi hollarda insonlar faoliyatiga bog‘liq holda o‘zgarib turadi. Bu o‘zgarishlar miqdori bosimsiz grunt suvlari uchun katta, bosimsiz qatlamlararo suvlar uchun kamroq va bosimli artezian suvlari uchun deyarli sezilmas darajada bo‘ladi. Suv beruvchi qatlamlarning statik suv zaxiralari quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi: Q =  W (25) bu yerda: W –suvga òo‘éèíãàí jinslarning hajmi, m  -jinsning suv berish koeffitsiyenti bo‘lib, uning qiymatlari bazi jinslar uchun 7–jadvalda keltirilgan. 9-jadval № Jinsning nomi Suv berish koeffitsentining qiymati 1 Qoyatosh va shu toifadagi jinslar (g‘ovaklik darajasiga bog‘liq holda) 0,005-0,05 2 Kayroksimon toshlar 0,22-0,25 3 Øààëòîøëàð 0,24-0,28 4 Qumlar:  Yirik  o‘rta  mayda  changsimon 0,19-0,23 0,17-0,21 0,14-0,18 0,10-0,15
93 Suv gorizontlari sathlaridan kelib chiqib inshootning konstruktiv o‘lchamlarini belgilaydigan quyidagi sathlarni aniqlash mumkin:  o‘zan tayanchlari poydevorlari (rostverklari) obrezlarining sathi 88,0 –0,5 = 87,5 metr, bu erda 88,0– suvning pastki sathi;  oraliq tayanchlar tanasida engillashtirilgan konstruksiya qo‘llash sathi 93,0 + 0,5 = 93,5 metr. Bunda oraliq tayanch pastki qismining tepasi suvning yuqori sathidan 0,5 metr yuqorida joylashgan deb taxmin qilinadi;  kema qatnovi gabaritining yuqorigi chegarasi 91,0 + 10,0 = 101,0 metr; Kema qatnovi oralig‘i chegarasida ko‘prik usti qatnov qismining sathi:  qatnovi ostidan bo‘lgan oraliq qurilmalarda (qurilish balandligi taxminan 1,5 metrga teng olinganda) - 101,0 +1,5 = 102,5 metr;  yaxlit devorli to‘sinlarda qatnovi ustidan bo‘lgan oraliq qurilmalarda (qurilish balandligi 3,5 metrga teng olinganda) - 101,0 +3,5 = 104,5 metr; Suvni yaxshi qochirish va yaqinlashuv ko‘tarmalari sathlarini pasaytirish uchun ko‘prikning qatnov qismiga kattaligi 1,5% ga teng bo‘lgan ikki tomonlama qiyalik beriladi. Ushbu qiyalik ko‘prik o‘rtasida tekis vertikal egri chiziq ko‘rinishida birlashadi. Berilgan mahalliy shartlarda kengligi 80 metr va 60 metr gabaritga ega ikki kema qatnovi oralig‘i bor, IV– sinf suv yo‘llari uchun bo‘lgan talablarni qondiradigan ko‘prik variantlari sxemalarini ishlab chiqish mumkin bo‘ladi. Bundan tashqari, variantlar sxemalarini kompanovka qilishda daryo chuqurliklarining uning kengligi bo‘yicha ko‘chib yurishini ham hisobga olish lozim bo‘ladi. Shundan kelib chiqib, qo‘shimcha kema qatnovi oraliqlarini va kattalashtirilgan gabaritli oraliqlarni o‘z ichiga olgan variantlar sxemalarini ham ko‘rib chiqish kerak.
Isqoqjon nishonov –Men senga adolatli taqsim qil, dedim. - Yeirromlik qilma, -qoshlari hurpayib ketgan "sherigi Ahmadga yopishdi. Uy egasi o‘rnidan turdi. Sherigi uning yoqasidan tutdi. = "Qo‘lingdagini tashla, dedim senga! "Ular bir-birlariga tikilib qolishdi. Ko‘zla-riga qon to‘lgandi. Bu paytda qishloqdagi odamlar uyqudan uyg‘onishgandi. Odil so‘fi azon chaqirish uchun masjidga oshiqib borardi. U yo‘ldan o‘tib ketayotib, =" nigohi Ahmadning ochiq qolgan ko‘cha eshigiga tushdi. Zulfinidan qulf tushmaydigan eshik-" ning ochiq qolganini ko‘rib, hayron qoldi. Tin--chlikmikin, degan xayol bilan ostonaga. yaqin bordi. Ingichka bo‘ynini cho‘zib, hovli ichiga razm tashladi. Qulog‘iga g‘o‘ng‘ir-g‘G‘o‘ng‘ir ovoz chalindi. «Yeding-ku ablah», degan alamli nido qulog‘i ostida aks-sado bergandek bo‘ldi. Qonga belangan odamning gursillab yerga yiqil-ganini ko‘rib qoldi. Odil so‘fi seskanib tushdi, " mahalla guzari tomon chopdi. O‘sha paytlarda Namangan shahar prokurori lavozimida ishlayotgan Hojiraxon opa Qirg‘iz-boyeva voqea joyiga yetib kelganda ikki yigitning qonga botgan jasadi yerda yotardi. Atrof-tevarakka sochilgan qon ham qotib ulgurmagandi: Prokuror uy egasining shaxsini aniqladi. Bu yerga kimlar kelib-ketib turishini so‘rab-surishtirdi. Odil so‘fi ko‘rganlarini so‘zlab berdi. Keyin ma’lum bo‘ldi. Bu xonadon Ahmadjon-ga qarashli ekan. Biroq, hozir-u qayerda? Hojira opa qotilni tutish uchun militsiya xodimlariga ko‘rsatma berdi. Izquvarlar qotilni ikki kun CHIMILDIQDA YONGAN QIZ
Bosh sahifa Odamzod o‘zining sof tabiati (fitrati) bilan yomon ko‘radigan, “hazm” qilolmaydigan narsalar bo‘ladi Bugun turli mamlakatlarda yuz berayotgan ko‘ngilsiz voqealar, ayrim xalqlar tomonidan “shaxsiy huquq va erkinliklar hosilasi” sifatida talqin qilinayotgan, odam bolasi tugul hayvonot olamiga ham yot bo‘lgan jirkanch odatlar(qiliqlar, qilmishlar)ni miyasi toza hech bir inson qabul qilmasligi tabiiy Biroq ne tongki, bugungi shaffof axborot makonida yaxshiga ham, yomonga ham imkoniyat teng, tuzukka ham, buzuqqa ham maydon keng Istalgan daqiqa tugul, soniyada bitta niyati qora kimsa chiqib xayoliga kelgan noma’qulchilikni qilishi mumkin Mana shunday tahlikali, bizdan har lahza ogohu hushyor bo‘lmoqni talab etayotgan bir zamonda, insoniyat taqdirini, ertangi hayotini, ma’naviyatini o‘ylovchi bezovta qalblar maydonga chiqadi
Aleksandr Lukashenkoning O‘zbekistonga tashrifi bo‘yicha rasmiy ma'lumot berildi Belarus Respublikasi prezidenti Aleksandr Lukashenko 12 sentabr kuni Toshkentga keladi. Bu haqda O‘zbekiston prezidenti matbuot kotibi Komil Allamjonov o‘z rasmiy sahifasida ma'lum qilgan. «Prezident Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashish uchun Belarus Respublikasi prezidenti Aleksandr Lukashenko 12 sentabr kuni Toshkentga keladi. Asosiy muzokaralar 13 sentabr kuni Ko‘ksaroyda bo‘lib o‘tadi, ikki tomonlama hujjatlar imzolanadi. Davlat rahbarlarining poytaxtimizdagi sanoat korxonalari, Belarusda ishlab chiqarilgan mahsulotlar ko‘rgazmasiga tashrif buyurishi ham rejalashtirilgan», deyilgan xabarnomada. Bo‘lajak oliy darajadagi uchrashuv va muzokaralarda ikki tomonlama hamkorlikka doir keng ko‘lamli masalalarni muhokama qilish, siyosiy muloqotni, savdo-iqtisodiy, investitsiya, fan va ta'lim, madaniy-gumanitar va boshqa sohalardagi o‘zaro manfaatli hamkorlikni mustahkamlash va rivojlantirishning uzoq muddatli istiqbolga mo‘ljallangan asosiy yo‘nalishlarini belgilab olish rejalashtirilgan. O‘zbekiston va Belarus Prezidentlari mintaqaviy va xalqaro siyosatning dolzarb masalalari yuzasidan ham fikr almashadilar. Tashrif doirasida Toshkent shahrida «Belarusda ishlab chiqarilgan» milliy ko‘rgazmasi tashkil etiladi, shuningdek, ikki mamlakat ishbilarmon doiralari va hududlari rahbarlari ishtirokida qo‘shma biznes va hududlararo hamkorlik forumi bo‘lib o‘tadi. Oliy darajadagi muzokaralar yakunida davlat rahbarlarining Qo‘shma bayonoti, O‘zbekiston va Belarus o‘rtasidagi ko‘p qirrali do‘stona aloqalarga yangi sur'at baxsh etishga qaratilgan salmoqli davlatlararo, hukumatlararo va idoralararo kelishuvlar va boshqa hujjatlar imzolanishi kutilmoqda. Bundan avvalgi xabarlarda Belarus prezidenti 13 sentabr kuni O‘zbekistonga kelishi aytilgandi.
Salkam 5,5 million so‘mlik buyurtma puli qaytarildi 12 Iyul 2019 499 Buxoro shahar A. Somiy ko‘chasida yashovchi Nodirbek Aliev Buxoro shahri 5 kichik noxiya hududida joylashgan «TaxtapuL» savdo do‘koniga buyurtma qilingan “muammoli” eshik sabab O‘zbekiston iste'molchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlari Federatsiyasiga ariza bilan murojaat qilgan. Federatsiya matbuot xizmatining ma'lum qilishicha, iste'molchi 2019-yil 22-may kuni eshik uchun 5 450 000 so‘m to‘lovni amalga oshiradi va unga buyurtma bir oy ichida tayyor bo‘lishi ma'lum kilinadi. Belgilangan bir oy o‘tgach Aliev savdo do‘koniga boradi va buyurtmani so‘raydi lekin 2-3 kundan keyin degan javobni oladi. Oradan 2 xafta vakt o‘tadi, iste'molchi Toshkent shahridagi ishlab chiqaruvchi sexga murojaat qiladi, ular Buxorodan bunday buyurtma qabul qilinmaganligini ma'lum qilishadi. Qolaversa, Buxorodagi savdo do‘koni bilan anchadan buyon ishlamayotganliklarini aytishadi. Noxiyadagi «TaxtapuL» savdo do‘koniga kelgan xaridorga Toshkentdagi sex vakillari aldayotganligini aytishadi va qayta Toshkentdagi sexga shu yerning o‘zidan qung‘iroq qilishadi, ular esa buyurtma yo‘qolib qolganligini aytishadi. Iste'molchining huquqi buzilgan, buyurtmachidan pulni qaytarishlarini so‘raganida pul yo‘qligini aytishadi. Federatsiya mutasaddilari tomonidan olib borilgan sa'y-harakatlar natijasida iste'molchining 5 450 000 so‘m puli to‘liq qaytarildi. 26 Iyun 2019 2863 12 Iyul 2019 1408 22 Iyul 2019 1270 16 Iyul 2019 1252
ohangdorligini oshiruvchi vosita sifatida, she’riy-melodik nutqning komponenti sifatida qo‘llanib keldi. Hamid Olimjon pozziyasida keng o‘rin olgan radif she’riy satrlarni ritmik, intonatsion va musiqiy jihatdan qoliplaydi. Shuning uchun ham radif poztik asarlarda muhim badiiy funksiya tashuvchi she’r komponentiga aylanadi. Hamid Olimjon poeziyasida radif va qofiya odatda eng ohangdor so‘zlardan yasaladi. Ikki she’riy-musiqiy komponentning yonma-yon kelishi natijasida she’rning ichki muzikasi jozibador kuchga ega bo‘ladi: Niyatingga yetkur, quloq sol, Alamlaring ketkur, quloq sol. «L» tovushining mayin jarangi asosiga qurilgan radif ana shu misralardagi alliterativ gruppalar va qofiyadosh so‘zlar bilan uyg‘unlashib, she’rning ohangdorligini oshiradi. Poemaning qofiya repertuarida radifli qofiya salmoqli o‘rin tutadi. Shoir odatda bir, ikki va ba’zan uch so‘zdan tashkil topgan radiflar yaratadiki, ular poemaning ichki muzikasiga o‘zlarining yoqimli sadolarini olib kiradilar («bu ofatdan meni et xalos, malomatdan meni et xalos). Xullas, Hamid Olimjon pozziyasida obrazlarning yorqinligi, sifatlash va istioralarning noyobligi, tilning ifodaliligi, fikrning chuqurligi musiqiy dilbarlik va ohangdorlik bilan uyg‘unlashib, katta badiiy kuchga aylanadi. Xuddi shu narsa H. Olimjon pozziya-sining yetakchi badiiy xususiyatlaridan biri sifatida namoyon bo‘lib, uning eng yetuk o‘zbek sovet shoirlari davrasida, ularning yetuk ansamblida tutgan o‘rninn belgilaydi. H. Olimjon asarlarida mazmun bilan shakl doimo uzviy va chambarchas munosabatda bo‘lib, yagona pafosni ifodalab keladi. Shoir mazmun uchun shaklni va shakl uchun mazmunni qurbon qilmaydi. U obraz va kartinalarni yaqqol gavdalantirish uchun nafis tovush sistemalarini ham vujudga keltiradi. Yuqorida ko‘rib o‘tganimizdek, bunday tovush sistemalari shoir ilgari surgan g‘oyani yorqin ifodalash uchun xizmat etadi. Pozeziyada mahorat yo‘li poetik imkoniyatlardan — tovush va sadolar, tasviriy vositalar, kompozitsion usullar va boshqa badiiy detallardan yuksak g‘oyalarni 135
A’zo bo‘lish Homiladorlik testi nima? Uning turlari va to‘g‘ri foydalanish qoidalari Ko‘p terlash azobidan holi bo‘lish Jigar sirrozi: alomatlari, sabablar, davolash va… Sayt materiallaridan to‘liq yoki qisman foydalanilganda veb-sayt manzili ko‘rsatilishi shart! Barcha huquqlar amaldagi qonunchilikka binoan himoyalangan
«Real» klubi va Xorvatiya terma jamoasi yarimhimoyachisi Luka Modrich UYeFA tomonidan o‘tgan mavsumning eng yaxshi futbolchisi deb topildi va Ronalduning bu boradagi 2 yillik ustunligiga barham berdi. «Real» bilan qatorasiga uch marta Chempionlar Ligasida zafar quchgan Modrich so‘rovnomada 313 ball to‘pladi. 32 yoshli xorvatiyalik eng yaqin ta'qibchisi Krishtianu Ronalduni 90 ball ortda qoldirdi. Qayd qilish joizki, «Oltin to‘p»ning amaldagi sohibi Monako shahrida o‘tkazilgan taqdirlash marosimiga kelishni o‘ziga ep ko‘rmagan edi. Yetakchilar uchtaligini 134 ball to‘plagan «Liverpul» hujumchisi Muhammad Saloh yopib berdi. «Barselona» hujumchisi Lionel Messi esa atigi 55 ball to‘plab, so‘rovnomada 5-o‘rinda qoldi. Ovoz berish jarayonida Chempionlar Ligasi 2017/18 mavsumining guruh bosqichida ishtirok etgan 32ta klubning bosh murabbiyi, shuningdek UYeFA a'zosi bo‘lgan mamlakatlardan 55 nafar jurnalist ishtirok etdi.
62,4. Bir-biriga parallel o‘rnatilgan (207) ikkita ko‘zguda hosil bo‘ladigan tasvirlar soniM nimaga teng2 2 Javob: M = —-os. » 62.5. Agar quduq tubini Quyosh nuri bilan yoritish uchun ko‘zgu vertikalga nisbatan F=255 burchak ostida joylashtirilgan bo‘lsa. Quyoshning gorizontga nisbatan burchak balandligi o‘ni toping,. Kerakli yaizmani chizing. Javob: 1—907—20—40". 62,6. Gorizontga nisbatan burchagiy balandligi 1607 bo‘lgan Quyoshning nuri bilan quduqning tubini yoritish uchun vurni qaytaruvchi ko‘zguni vertikalga nisbatan qanday F burchak ostida joylashtirish kerak» Kerakli chizmani chizing. 907— Javob: F— 7 T. 152, 627. O‘zaro « —60 burchak tashkil qiluvchi ikkita yassi ko‘zgu orasiga ularning kesishish chizig‘idan F=8 sm masofada va har qaysi ko‘zgudan bir xil uzoqlikda 5 nuqtaviy yorug‘lik manbai joylashtirilgan. 5 nuqtaning ko‘zgulardagi tasvirini chizing va hosil bo‘lgan mavhum tasvirlar orasidagi masofa xni toping. Javob, x= 243 58 sm. 62.8. Gorizontal tarqalayotgan nurning yo‘liga ko‘zgu qo‘yilganda nurning shu’lasi vertikal ekranda 715 sm balandlikka tushgan (12.12-rasm). Agar ko‘zgudan ekrangacha bo‘lgan masofa 1=60 sm bo‘lsa, nurning tushish burchagi a ni toping. { Javob: a=ags r =atsr4 = 76", 629. Ko‘zguli galvanometrning shkalasi K—2 m masofada joylashgan. Agar nur shu’lasi shkala markazidan { = 50 sm masofaga siljigan bo‘lsa, ko‘zgu qanday {burchakka burilgan { Javob: 1= agstr B = atsfr 0,95 = 147, 12,12. rasi 12,13. rasm 284
J j j Seni kasod-u inkisorga uchrashdan ogoh qiluvchi kishigalutf bilan muomalada bo‘l, qo‘rqma, zarari yo‘q, ziyoni yo‘q, deb yupatuvchilardan uzoqroqda bo‘l. jjj Ezgulik, xayrli ishlarga astoydil kirish, ularni paysalga solib, keyin qilarman, degan o‘ylardan voz kech, shayton yo‘ldan uradigan shoshma-shosharlik bilan emas, tafakkur va idrok bilan ish tut. j jj Riyo bor har qanday ishda ravolig-u ziyo yo‘qdir. J j sh Yolg‘onchining qasami bar (haqiqiy) ilmining ham soxtaligini oshiradi. j j. j Din xususida bo‘ladigan musobaqa (munozara)larda komil ishonch bilan mulohaza qil, shunda har qaysi maydonda oldinda bo‘lasan. J j j Bir payt kelib zamona mustahkamligi bilan mashhur bo‘lgan al-Xavarnaq nomli saroyni vayron qiladiki, go‘yoki o‘rgimchak uyasini vayron qilgani misoli. J j j Barcha ishlardan ogoh Alloh taoloni hech bir ishingda nazaringdan qochirib unugma, har bir tasarrufingda odil bo‘lib, birovga zulm qilma. 96
8-rasm. Dolomit pishirish shaxta pechi. 1-ishchi bo‘shlig‘i; 2-to‘ldirish kurilmasi ; 3-bo‘shatish kurilmasi; 4-kurilmalarni harakatga keltiruvchi elektr kurilmasi; 5-pishgan materialni harakatlantiruvchi trasportѐr; 6-ha-vo haydagich; 7-gazni havoga chiqarish quvuri.
4 Yoyilib yotgan yumshoq o‘yinchoqlarga qarshi uydagi “hayvonot bog‘i” Bunday yo‘riqnma yumshoq hayvonchalarni farzandingiz bilan o‘yin tariqasida bir joyga yig‘ishda yordam beradi
96 kanda nameshavad; dar zeri chashm girift kabi tushunchalar mavjud. Olamdagi hodisalarni nafaqat bilish, balki ularning tashqi sifatlarini estetik farqlash va kategoriyalashtirish biologik va psixik ehtiyoj bo‘lganligi, ya’ni insonning olam haqidagi bilim va tajribasini yanada oshirishi sababli prototiplashgan ma’no hisoblanadi. Inson ko‘rish sezgisi orqali ranglarni farqlay oladi, ularni farqlash inson ongining bilish jarayoni bo‘lsa, uni his qilish estetik jihatdan qadrlashdir. Qora va oq ranglarning farqini anglab, bilim hosil qilgan inson endi uni yoqtirishi yoki ma’lum faoliyat uchun tanlashi uchun unga aniq tajriba kerak bo‘ladi. Ingliz milliy olam tasavvurida ko‘k rangni ajrata olish, bilish bo‘lsa, ko‘kko‘zlarning turlarini ajrata olish (green, light blue, hazel, dark blue, gray, honey, amethyst, brown!)estetik bilish orqali ko‘k rangni ongda estetik qayta yaratish uning qadriyat sifatida lingvopsixologik baholanganligidir. Badiiy adabiyotlardan olingan misollar tahlillari shuni ko‘rsatadiki, “go‘zallik” konsepti leksik-semantik maydonidagi leksik birliklar ishtirok etmasa-da, go‘zallik milliy-madaniy maydondagi estetik qadriyatli rang obrazlari orqali ham ifodalanadi. 1.Her eyes, deep grey, with dark eye-lashes and eyebrows had never been denied their praise. (J. Austine) (grey ); ...a book of all full of love affairs with the beautiful shiny black princesses; her red cheeks were shiny( E. Hemingway) 2. Quyuq jingila kipraklari ostidan tim qorako‘zlari boqib turguvchi qop qora kamon, o‘tib ketgan nafis, qiyiq qoshlar...(A. Qodiriy) (qora) Tobora naqshin olmadek oqi oqqa, qizili qizilga ajralib, guldek ochilib, malohati yorqinlanib borayotgan sarvqomat bu qiz bilan-u .... anchadan beri tanish (S. Qahhor). ...guldek ochilib, malohati yorqinlanib borayotgan sarvqomat bu qiz bilan-u ... anchadan beri tanish (S. Qahhor). Hovuz suvida bir qancha qizil olma yoqutday tovlanib jimillab suzdi (Oybek). Nazokatxon tug‘magan bo‘yida bo‘lmaydi, shundanmi hamon balog‘atga yetgan qizga o‘xshab yaltillaydi (O‘.Usmonov); Kamolning
G‘ildirak aylangan paytida suv oqimi kurakchalar orqasidan urmaslik uchun, kurakchada maxsus kesilgan joy 7 qilingan. oo a) 6) 4) 1.6-2-rasm. Suv sarfini igna bilan boshqarish.
Kolumbiyaning Mokoa shahrida yuz bergan suv toshqinlari oqibatida halok bo‘lgan insonlar soni 320 kishini tashkil etdi. Bu haqda Kolumbiya tabiiy ofatlar bo‘yicha xavf-xatarlar boshqarmasi saytida aytiladi. Ta'kidlanishicha, halok bo‘lganlar orasida 108 nafar yosh bola bor. 332 kishi esa jarohat olgan. Tabiiy ofatdan jabr ko‘rgan aholi punktidagi o‘quv muassasalari 17 apreldan o‘z faoliyatini tiklashi rejalashtirilmoqda. Avvalroq Kolumbiyada tabiiy ofat tufayli halok bo‘lganlar soni 290 kishiga yetgani xabar qilingandi.
yo‘lboshchilarini fosh qilish yo‘li bilan umuman inqilobiy jarayonga ta’sir o‘tkazmoqqa urindilar. Inqilobga o‘ta dushman jurnalistlardan G. Peleti «Bizga e’lon qilingan kurashda biz ishlatishimiz lozim bo‘lgan birdan-bir qurol— kulgi, mazax va masxaralashdan iborat bo‘lmog‘i lozim»”, degan edi. Zodagonlarning ro‘znomalari shu ko‘rsatmaga amal qilib, vatanparvarlarga qarshi kurashni avj oldirdilar. Inqilobni masxaralash, kulgili qilib ko‘rsatish, Millat majlisining ba’zi deputatlariga andishasizlik bilan munosabatda bo‘lish, uchinchi tabaqa deputatlar va demokratik jurnalistlarning shaxsiy xayoti to‘g‘risida g‘iybat gaplar tarqatish, inqilobiy asarlarga turli-tuman parodiyalar yozish, klublar tomo-- nidan qabul qilingan qarorlarni mazax qilish, xalq yo‘lboshchilarini hajviy: she’r, pamfletlar vositasida badnom etish, plebeylarni zodagonlar «tilga olishi mumkin bo‘lmagan» dashnom so‘zlar bilan beboshlik va axloqsizlikda ayblash — bu usullarning hammasi 1792-yilning 10-avgustigacha, ya’ni, monarxiya ag‘darilgunga qadar gazeta sayifalaridan tushmadi. «Havoriy yumushi» gazetasi poytaxt atrofida istiqomat qiluvchi aholini ochiqdan-ochiq «murtad», «to‘ng‘iz», «fohisha bolalari» deb atashdan ham toymadi. Ayni vaziyatda gazetalar generallar va armiyaga qaratilgan murojaatnomalar e’lon qilib, «inqilobiy telbalikka» barham berishni talab etdilar. Shunday talabnomalardan birida «Barcha safsatabozlarni qo‘lga tushirmoq va qonun asosida boplab ta’zirini bermoq darkor. Biz ular ko‘rsichqonlar qismatiga yo‘liqqanini ko‘rib, xushnud bo‘lmaylik. Biz ularni nayzador qoziqqa o‘tqazib, Bastiliya xarobalari ustida o‘lim azobini tortishga majbur qilamiz»”, deyilgandi. «Havoriy yumushi», «Qirol do‘sti» gazetalari birinchi bo£lib «Fransiyani qonli jomda cho‘miltirib poklash», «isyonkorlar»ning hammasini kafla kesiladigan kuntdaga jo‘natish» da’vati bilan chiqishdi. Absolyut tuzumning barcha raqiblari «isponkor» deb hisoblandilar. «Havoriy yumushi» gazetasining (uni qirol oilasining a’zolari ham o‘qishardi) faol xodimlaridan bo‘lgan Syullo Koblents saroy bilan aloqasi borligidan oshkora ravishda maqtangan edi. Shaharda shahzoda Konde boshchiligida aksilinqilobiy armiya ham tuzila boshlagandi. Bo‘hton aksilinqilobiy matbuotning eng samarali quroli ekanini juda yaxshi bilgan Robesper o‘z nutqlaridan birida shunday degan edi: «Xuddi mana shu bo‘hton juda ko‘p voqealarga sababchi bo‘ldi. Xuddi mana shu bo‘hton fransuz millatini muttasil odamxo‘rlar to‘dasi tarzida ko‘rsatib, bizning inqilobimiz bilan Yevropadagi boshqa xalqlar o‘rtasida g‘ov paydo qildi. Fitnachi g‘alamislar johil olomon bilan siyosiy prinsiplar asosida uzviy bog‘lanishga harakat qildilar. Ular, ayniqsa, xalq ishining eng sobitqadam himoyachilarini badnom qilishga intildilar»? Vatanparvarlarga: qarshi muntazam bo‘hton kampaniyasini olib borgan 89. Kyнoв Г.Бopъбa kлaccoв и пapтий в Beлиkoй Фpaнцyзckoй peвoлюция. 114-bet. 90. O‘sha joyda. 91. Roberpierre M Deuvres comlites Nancy. 1939, 4-j., 44-bet. 203
tiraladi. Eyler aylanasining markazi Eyler nuqtalarini mos qarama-qarshi tomonlarning o‘rtalari bilan tutashtiruvchi uchta kesmaning umumiy nuqtasidir. Eyler aylanasining markazi 2 nuqta, OA, 1 VS, DA 1 VS sa AN kesmaning o‘rtasi A" nuqta bo‘lsin (15-shakl); ON, OA, A.D" kesmalarni chizamiz; ON va 4,47 o‘zaro 8 nuqtala kesishib, OA = K; OA, AA"; OA, = AA" —A"N bo‘l-g‘anidan 1(X! ga asosan) 404,4" to‘rtburchak parallelogramm bo‘ladi. O?A, va N«A! uchburchaklarning ikkitadan burchaklari va bittadan tomonlari teng bo‘lganidan: 09— 9N, FA. di —K.
Furanning eng ahamiyatli birikmalaridan biri furfuroldir. U 162"S da qaynaydigan suyuqlik, hidi yangi yopilgan non hidini eslatadi, suvda biroz eriydi, havoda tursa qorayib smolaga aylanadi. Sanoatda furfurol tarkibida pentozan bo‘lgan chiqindilarni—makkajo‘xori so‘tasi, somon, yog‘och, kepak, kungaboqar po‘chog‘i va boshqalarni mineral kislotalar nshtirokida gidrolizga uchratib olinadi: HQ; ti CHOH — Chon or » (CH, 0), I 1 IYiii? X 122 SI, ON SNON —S 5, 0 t» Furfurol
AQSh Davlat kotibi Jon Kerri Qozog‘iston poytaxti Ostonadagi Nazarboyev-Universitetda Birlashgan Millatlar Tashkiloti aslida Amir Temur hukmronlik qilgan davrda Samarqandda tashkil etilganini ma’lum qildi Bu haqda “12news uz” xabar bermoqda Eslatib o‘tamiz, AQSh Davlat kotibi Jon Kerri 1-noyabr kuni Samarqandga tashrif buyurgandi Samarqandda uni O‘zbekiston Prezidenti Islom Karimov qabul qildi, shuningdek, u Markaziy Osiyo davlatlari tashqi ishlar vazirlari ishtirokidagi muzokaralarda qatnashdi “Men tog‘lar va dashtlar osha odamlar uchrashgan, turli mintaqalarning mahsulotlari va g‘oyalari to‘qnashgan joyni o‘z ko‘zlarim bilan ko‘rdim Men mana bu g‘oyat ajoyib hikoyani yana bir bor takrorlashni istardim XV asr boshida Kastiliya qiroli Genrix Uchinchi o‘z elchisi de Klavixoni Amir Temurning oldiga yuborgan De Klavixoning uzoq sayohati Konstantinopol, Trapezund orqali, shundan so‘ng Shimoliy Erondan o‘tib, O‘rta Osiyoga, Samarqandga qadar davom etgan Shu yerda u Amir Temur tomonidan qabul qilingan”, — dedi Kerri “De Klavixo o‘z kundaliklarida G‘arb uchun yangi, shu vaqtgacha noma’lum bo‘lgan turmush tarzining qiziqarli manzarasini tasvirlagan U madaniyatlar, san’at, savdo va g‘oyalar chorrahasiga ta’rif bergan Samarqandda siz qimmatbaho ipak, sanoat mahsulotlari va tilla, moviy shisha va chinnini topishingiz mumkin edi Bu shaharda bir vaqtning o‘zida turklar, arablar, musulmonlar, yahudiylar, yunonlar, armanlar, nasroniylar, katoliklar va nestorianlar o‘zaro muloqot qilgan”, — dedi AQSh Davlat kotibi “Biz Birlashgan Millatlar Tashkiloti bundan 70 yil avval Nyu-Yorkda tashkil etilgan, deb hisoblaymiz Yo‘q Aslida bu hodisa bundan yuz yillar avval Samarqandda yuz bergan”, — deya qo‘shimcha qildi AQSh Davlat kotibi Jon Kerri
Majburiy ijro byurosi Qamashi tuman bo‘limi xodimlari ish faoliyatini bajarayotganida qarzdor fuqarolar keskin qarshilik ko‘rsatgan. Bu haqida Kun.uz'ga byuro axborot xizmati xabar berdi. Ma'lum bo‘lishicha, Qamashi tuman ma'muriy sudining 21.10.2019 yildagi qaroriga asosan qarzdor A.A.(ism-familiyasi o‘zgartirilgan) davlat foydasiga 669 ming so‘m ma'muriy jarima undirish belgilangan. Qarzdor ushbu ma'muriy jarimani oradan 2,5 yil vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, to‘lamasdan kelgan. Shu sababli, davlat ijrochilari joriy yilning 24 may kuni Tegirmonqul qishlog‘ida joylashgan qarzdorning yashash manziliga borib, qarzdorlik evaziga bir dona «Roison» rusumli televizorni xatlab olib ketishgan. So‘ngra ushbu qishloq hududida boshqa ijro harakatlarini amalga oshirayotgan vaqtda, ularning ortidan qarzdorning ukasi, onasi va yangasi borishib, ularni haqorat qilib, xatlab olingan televizorni qaytarib berishini aytib, janjal ko‘tarishgan. Shuningdek, byuro xodimlari qaytib kelayotganda qarzdor va otasi yo‘lning qatnov qismida yog‘och narvon bilan yo‘lni to‘sib ularning boshqaruvida bo‘lgan «Neksiya-3» avtomashinasini to‘xtatib olib, davlat ijrochilariga yengil tan jarohati yetkazishgan. Axborot xizmatining yozishicha, qarzdorning ukasi o‘zi bilan birga olib kelgan temir (lom) jismni ko‘rsatib, ushbu jism bilan ularga tan jarohati yetkazishini aytib, xatlab olingan televizorni qaytarib olishgan. Mazkur holat yuzasidan Qamashi tuman prokuraturasi tomonidan 26.05.2021 yilda qarzdor A.A. va boshqalarga nisbatan JKning 219-moddasi 2-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan hamda A.A. JPKning 221-moddasi tartibida ushlangan. Avvalroq, MIB Shahrisabz tuman byurosi soliq qarzdorligini mulk xatlovi va auksiondagi sotuv bilan qoplagandi. Dehqonobodda aliment to‘lovini avvalroq to‘lamagan fuqaro qamalgandi. Kosonlik ota farzandlari uchun 62,5 million so‘mga yaqin mablag‘ni to‘lab bergandi.
8.4.4. Avtomatik kir yuvish mashinalari CMA turidagi avtomatik kir yuvish mashinalari berilgan dastur bo‘yicha kir yuvishga mo‘ljallangan. Tozalash jarayoni, ya’ni kirni suvda ivitish va chayishishlari yuvish suyuqligi quyilgan teshiklari bor baraban idishda mexanik aralashtirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Yuvilgan kir shu baraban idishda sentrifugalab siqiladi. Bu mashinalar CM, CMP va CMTI tipdagilardan tuzilishi va elektr sxemasining murakkabligiga ko‘ra farq qiladi. Boshqa kir yuvish mashinalarida ishlatilmaydigan avtomatika elementlari bu mashinalarda keng qo‘llanilgan. Jumladan, hamma operatsiyalar uchun suv quyish va to‘kish, yuvish suyuqligini kiritish, ivitish, suvni tegishli haroratgacha ko‘tarib kirni yuvish, chayish va siqish jarayonlari to‘la avtomatlashgan. Mashinadagi dasturni tanlash bilan turli darajada kirlangan hamda pishiqligi kimyoviy tarkibi har xil bo‘lgan kiyimlarni yuvish imkoni bor. Yuvish jarayonini avtomatik boshqarishda nazorat va rostlash uchun qator asboblar qo‘llanadi. Bular qatoriga: komandoapparat, bakdagi yuvish suyuqligi sathini nazorat etuvchi, yuvish suyuqligi haroratini nazorat etuvchi rele-datchiklarni kiritish mumkin. 8.9-rasmda kir yuvish avtomatik mashinasining algoritm sxemasi ko‘rsatilgan. Dastur ishga tushirilgach, issiq suv magnit klapani ulanadi va bak 14 litr hajmgacha issiq suv bilan to‘’l-diriladi. Bakdagi issiqlik suv 14 litrga yetgach, issiq suv klapani berkitiladi va naychali elektr isitkich ulanadi. Bunda suv harorati 60 ”C вacпa Ko"- tariladi va elektr motor barabanni soat 299
tuziladi, chunkn ular r—kanalli tranzistorlarga nisbatan yuqoriroq tezkorlikka ega bo‘ladi. Kreminiyli mikrosxemalarni ishlab chiqarishda dielektrik sifatida kremniy oksidn (SiO2) ishlatilgann uchun unipolyar tranzistorli mantiqiy sxema MOPTL yoki KMOPTL mantiqiy sxema deb ataladn. Unipolyar tranzistorli mantiqiy sxemalarda boshqaruvchi tranzistorlar ketma-ket va parallel ulanishi mumkin. Tranzistorlari parallel ulangan mantiqiy sxemalar YOKI — YO‘Q amalini, ketma-ket ulangaplari esa, VA—YO‘Q amalini bajrish uchun xizmat qiladi. 7.16-rasmda soddalashtirilgan MDP tranzistor tarkibli mantiqiy sxema tasvirlangan. 7.16-rasm. MDP tranzistorda tuzilgan mantnqin sxemalar: a—parallel (YOKI-YO‘Q), b—ketma-ket (VA-YO‘Q). Unda T! va T2 tranzistorlar mantiqiy element, T 3 tranzistor esa, nagruzka rezistori vazifasini bajaradi. Mantiqiy elementlar parallel ulangan holda (7.16a-rasm) biror tranzistorning ochilishi nagruzkadan o‘tuvchi tokning hosil
Bilmadim, nima uchundir, bolaligimdanmi yoki kasbim rassomlik bo‘lganidanmi, haytovur, har gal stansiyadan tushib, tepalikdan o‘tib, ovulimizga qarab yo‘l olganimda, qo‘shteraklar joyida turganmikin, deb sabrsizlik bilan beixtiyor shu tomonga qarayman. Teraklar naqadar katta bo‘lsa ham, uzoqdan shuncha dargumon-u, lekin ularning surati ko‘z oldimga kelib turaverardi. Tezroq ovulga yetib, ertaroq tepalikka chiqsam, qo‘shterakka egilib salom bersam, ularning shovullashini to‘yib-to‘yib eshitsam, deb yuragim orziqardi. Ko‘cha-ko‘yda nima ko‘p — daraxt ko‘p, lekin bu teraklar o‘zi boshqa bir olam, qandaydir xosiyatli, tili borday. Kun-tun yaproqlari dirillab, chayqalgan uchlari bir-biri bilan o‘pishib, o‘zini ming ko‘yga solib shovullaydi. Goh sohilga kelib urilgan erka to‘lqinday eshitilar-eshitilmas guvullashib qo‘yadi, goh jim o‘ylanib qolib, sog‘ina-sog‘ina yuragi qon bo‘lganday, allanimalarni eslab xo‘rsinib, yulqingan shamo! bulut haydab, yomg‘ir haydab, butoqlarini egib yuborganda, teraklar bir-biridan madad olib: sindirib bo‘psan, deganday battar o‘jarlik qilib, zarda bilan to‘lg‘anib qo‘yishadi. Ho‘ ancha keyin esim kirib ulg‘ayganimda, men bu teraklarning siri asroridan voqif bo‘ldim. To‘rt tomoni ochiq baland tepada turishganidan, bular doimo shamol o‘qiga to‘g‘ri kelib havoning har bir o‘yiniga javob qaytarib turishgan. Tinmay shovullab, ming ohangda ovoz chiqarib turishlari ham shundan. Lekin mening bu idrok qilganlarim bolalik xayolimning ilk taassurotini sovuta olmadi. O‘sha vaqtdagi hayajonlarim hali ham o‘z haroratini yo‘qotmadi, nazarimda, bu teraklar hali ham qandaydir bir sirni yashirgan jonli maxluqday. Bolalik umrimning eng shirin orzulari shu teraklar soyasida qolib ketganday, esimga tushgan sari yana qayta boshdan eslagim keladi. O‘qishimiz tamom bo‘ldi deguncha bizlar chumchuq qidirib shu yerga kelardik. Chuvullashimizga mast bo‘lganday qo‘shterakning tepa shoxlaridagi yaproqlari hilpirab, bizga soya tashlardi. O‘sha kezlarda yoriq tovon, kaftlarimiz qovjiragan biz tentaklar teraklarga mushukday tirmashib chiqa boshlaganimizda chum-7
Jadvalning davomi tav O‘quvchilar o‘zlashtirishi lozim bo‘lgan o‘quv Topshiriqlarni bajarish elementi materialiga oid topshiriqlar bo‘yicha ko‘rsatmalar 5-O‘FE ) Modulni yakunlash. Modul dasturining didaktik maqsadini o‘qib chiqing. Siz unga qay darajada erishdingiz? O‘zingizning o‘quv faoliyatingizni besh balli tizimida baholang. O‘quv faoliyatingizdan qoniqish hosil qilgan bo‘lsangiz sun’iy tanlashga oid atamalar, o‘simlik navlari va hayvon zotlari nomlaridan foydalanib krossvord tuzing. Agar o‘z o‘quv faoliyatingizdan erishilgan natija sizni qanoatlantirmasa, modul dasturi yordamida mavzuni qayta o‘rganing. d) har bir o‘quv faoliyati elementi topshiriqlarining to‘liq bajarilishini nazorat qilish, tegishli ko‘rsatmalar berish; e) har bir o‘quv faoliyati elementi yakunida savol-javob yoki munozara o‘tkazish. V. Yangi mavzu yuzasidan test savollari yordamida o‘quvchilar bilimini aniqlash. VI. Uyga vazifa berish. VII. Darsni umumiy yakunlash. «DARVIN TA’LIMOTINING MOHIYATI» MAVZUSIDAGI MODULLI DARSNING TEXNOLOGIK XARITASI TEXNOLOGIK : ; BOSQICHLAR O‘QITUVCHINING FAOLIYATI O‘QUVCHINING FAOLIYATI I bosqich O‘quvchilarni dars mavzusi, ) Dars mavzusi, maqsadi, bo-Tashkiliy qism maqsadi, borishi bilan tanish- ) rishi va unda bajariladigan 5 daqiqa tiradi. topshiriqlarni anglaydi. II bosqich O‘tgan mavzu yuzasidan o‘quvchilarning O‘tgan mavzu yuzasidan tuzilgan test topshiriqlari yordamida o‘quvchilar bilimini O‘tgan mavzu yuzasidan tuzilgan test topshiriqlarini bajaradi. bilimlarini nazorat )/ nazorat qiladi va baholaydi. qilish va baholash. 10 daqiqa III bosqich Modul dasturining didaktik J Modul dasturining didaktik O‘quvchilarning maqsadi, modullar, modullar- )/ maqsadi, modullar, modullar-bilish faoliyatini ) ning xususiy didaktik maq- ) ning xususiy didaktik maqsad-tashkil etish. sadlari, bajariladigan o‘quv ) lari, bajariladigan o‘quv top-5 daqiqa topshiriqlari bilan tanishti-f shiriqlari yuzasidan ko‘rsat-radi. malarni anglash. 64
= ——=———=—————— =Ё;=—————— "4 Avtomatik liniyalarda asboblarni qo‘lda sozlash juda kam uchraydi. Negaki bu dastgohlarda asboblar ko‘p bo‘lib, ularning har birini sozlash uchun juda ko‘p vaqt ketadi, lekin bu ishlar tez bajarilishi kerak. Ularning ustida bu sozlashlar rezbali qilib o‘rnatiladi. Shularni hisobga olib unumli sozlash yo‘li bu avtomatik ravishda dastgohni to‘xtatmay turib asboblarni sozlashdan iborat. Buning uchun turli xildagi moslamalardan foydalaniladi, qaysiki ishlanadigan detalning yuzasi va o‘lchami aniq bo‘lsa. 11.3.Yeyilgan asboblarni almashtirish Yeyilgan asboblani almashtirish ikki usulda: qo‘lda va avtomatik almashtirilishi mumkin. Ko‘p hollarda o‘’tmaslanib qolgan asboblar qo‘lda almashtirilishga to‘g‘ri keladi. Bu esa dastgohni to‘xtatib, hatto liniyani saqlab turish vaqtdan yutqazishga olib keladi. Bundan tashqari vaqtni ketkizmaslik uchun tez almashtirilishlar va o‘zaro almashtirishlar natijasida asboblardan o‘qdoshliklar, ishlanadigan yuzaning g‘adir-budurliklari oshishi mumkin”, Buni oldini olish uchun esa asbob o‘rnatilgan moslamani blokni almashtirishga to‘g‘ri keladi, yoki keskichni almashtirishga moslama o‘rnatishga to‘g‘ri keladi 11.3-rasm.
burchakni radianlarda ifodalash uchun shu yoyning uzunligini radiusga bo‘lish kerak, ya’ni doz – (405) A9 —o‘lchamsiz kattalik, lekin uning son qiymati yoniga rad (radian) deb yozib qo‘yiladi. Jism aylana bo‘ylab bir marta to‘liq aylanib chiqqanda bosib o‘tgan yoyining uzunligi 2nr.R ga teng bo‘ladi. Demak, markaziy burchak

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.