Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
14. Иckyccтвeнний интeллekт. Ocнoвъ въгчиcлитeлъъaъгx aгeнтoв – Дaвид Пyл, Aлaн Makвopф изд. Cambridge University Press—2010— 682 cтp. 15, Maшиннoc oбyчeниг, нeйpoннaя и cтaтиcтичeckaя kлaccифиkaция Д. Mичи, Д.Ж. Cпигeлxaлтep, C.C. Taйлop 1994. 290 etp. 16, Xaчaтypoвa E.M., Kимизбaeвa O.З. Yчeбнoe пocoбиe пo kypcy (Okcпepтнмe cиcтeммy - TYИT HMM Aлoқaчи, Taшkeнт 2006.-105 c Aндpeйчиkoв A.B., Aндpeйчиkoвa O.H. Интeллekтyaлъний инфopмaциoннмe cиcтeмм: Yчeбниk. —M.: Финaнcъги cтaтиcтиka, 2004. 17, Иckyccтвeнний интeллekт: Coвpeмeннъмe пoдxoди —A Pacceл и Hopвиг. — из. Пиpcoн Pгeпйce Haй –2009– 1132p. 18. Bвeдeниe в иckyccтвeнний интeллekт – Boлвфгaнг Эpтeл изд. Шпpингep –2011—316 p 19.Гyшив A.H., Paдчeнko И.A. Эkcпepтниe cиcтeми: yчeбнoc пocoбив. Бaлт. гoc. тexн. yн-т. — CПб., 2007. 20.Джoнc M.T. Пpoгpaммиpoвaниe иckyccтвeннoгo интeллekтa в пpилoжeнияx. —M.; ДMK Пpecc, 2004. 21. Иckyccтвeнний интeллekт. Kн.2. Moдeли и мeтoди: Cпpaв. 7 Пoд peд. Д.A. Пocпeлoвa. —M.: paдиo и cвaз, 1990. Internet saytlar www. Ziyonet.uz www. hibrary, tuit.uz www.intuit.tua http://pitbocks.m http://www.torrentino.tu hup:/www.google.com
Veb-saytda joylashtirilgan ma’lumotlardan foydalanish yoki ushbu xabarnomaning shartlari bilan boғliq savollaringizni axborot bilan tahminlash va rivojlantirish uchun mashul bo’lgan Jizzax viloyati hokimligi xuzuridagi Axborot xizmatiga yuborishingiz mumkin
fizik tushunchalar bilan birga kasbiy yo‘naltirib amaliy topshiriqlar berish maqsadga muvofiqdir. Gidrometeorologiya, geologiya, geofizika, gidrologiya yo‘nalishlarida kosmik apparatlarni uchirish vaqtidagi atmosferaning o‘zgarishi va ekologiyaga ta’siri, kosmik apparatlar yordamida tog‘ jinslarining joylashgan o‘rnini eng sodda usulda aniqlashni topish metodidan foydalanish, Yer va havo to‘lqinlarining harakatlarini iqlimga ko‘rsatadigan ta’sirlari natijasida yuzaga keladigan fizik jarayonlarga oid ma’lumotlar beriladi. Oyga qo‘nish va Oy geologiyasini o‘rganishdan olingan bilimlar, Yer sun’iy yo‘ldoshlari va kosmik stansiyalardan ilmiy va xalq xo‘jaligi yo‘nalishlarida foydalanish, uning istiqbollari haqida ma’lumotlar beriladi. Ishlab chiqarish va texnik sohaga yo‘naltirilgan ta’limiy masalalarda osmonni elektromagnit nurlanishlarda kuzatishga katta urg‘u berish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Issiqlik energetikasi elektroenergetika, metallurgiya, mashinasozlik texnologiyasi, mashinasozlik ishlabchiqarish jihozlari va ularni avtomatlashtirish, texnologik mashinalar va jihozlar, uchish apparatlari va aviatsiya dvigatellariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash soha yo‘nalishlariga astronomiyani talqin etishda osmonni elektromagnit nurlanishlarda ahamiyati, o‘quvchilarga sanoat chastotali majburiy elektromagnit tebranishlar elektr stansiyalarda generatorlar yordamida hosil qilinishini, yuqori chastotali majburiy elektromagnit tebranishlar uch elektrodli elektron lampalar yordamida hosil bo‘lishini tushuntirmoq kerak. Yuqori chastotali majburiy elektromagnit tebranishlarni hosil qiluvchi qurilmaning tuzilishi, ishlash prinsipi va ularning qo‘llanish sohalari bilan o‘quvchilarni tanishtirish zarur. Elektromagnit tolqinlarning xossalarini o‘quvchilarga tushuntirishda, avvalo ularning xossalari boshqa fizik tabiatli barcha to‘lqinlar xossalari bilan bir xilligini va bunda faqat elektromagnit to‘lqinning ko‘ndalang ekanligini e’tiborga olish zarurligini ko‘rsatamiz va ushbu prinsipga ko‘ra radioteleskoplarning ishlash prinsipi tushuntiriladi. Bunda radarlarning ishlash prinsipi ham radioteleskoplarning ishlash prinsipi kabi ekanligi eslatib o‘tiladi.
O‘zbekistonda hadisshunoslik bo‘yicha bakalavrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yiladi Hadis ilmi maktabi faoliyatini tashkil etish va qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risidagi hukumat qarori qabul qilindi. Bu haqda Adliya vazirligi ma’lum qildi. Qaror bilan Hadis ilmi maktabining asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilandi: Maktabda o‘qish muddati 5 yil bo‘lib, kunduzgi ta’lim shaklida olib boriladi. Shuningdek, “Hadisshunoslik” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasidagi kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yiladi. 2018–2019-o‘quv yili uchun qabul kvotasi jami 10 ta o‘rin etib belgilangan va unga arab tilini puxta o‘zlashtirgan, hadislarni yod olishga salohiyati bo‘lgan o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalarining iqtidorli bitiruvchilari saralab olinadi. Maktab bitiruvchisi ta’limni o‘z ixtisosligiga ko‘ra O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi magistraturasida davom ettirishi, tayanch doktorantura va doktorantura bosqichlarida tahsil olishi mumkin. Ma’lumot uchun, Hadis ilmi maktabi Prezidentning 2018-yil 16-apreldagi farmoni bilan tashkil etilgan bo‘lib, O‘zbekiston musulmonlari idorasi muassisligidagi oliy diniy ta’lim beruvchi nodavlat ta’lim muassasasi hisoblanadi.
navbatida Qo‘qon xonligi orqali Buxoro amirligi, Afg‘oniston, Eron, arab mamlakatlari -Qashqar va Xitoy bilan savdo qilish imkoniyatiga ega bo‘lgan. Qo‘qon xonligining tashqi savdosida xonlik savdogarlari faol ishtirok etganlar va o“z navbatida tashqi savdoning samarasi o‘laroq xonlik shaharlarida turli mamlakatlardan kelgan savdogarlarni tez-tez uchratish mumkin bo‘lgan. Tayanch tarixiy geografiya, xonliklar aholisi va mashg‘ulotlari, tushunchalar: xonliklar iqtisodi va iqtisodiy markazlar, tashqi iqtisodiy munosabatlar, Kitob bekligi, Denov bekligi, Karmana bekligi, Boysun bekligi, Sarijo“y bekligi, Sherobod bekligi, beklik, noiblik, sajen, arshin, daryolar, verst, shaharlar, Xazorasp bekligi, Marg‘ilon bekligi, Toshkent bekligi. Mavzuni mustahkamlash uchun savollar: ARI" - NN 9. Xonliklar hududlari haqida ma’lumot bering Buxoro xonligi iqtisodiy geografiyasi haqida ma’lumot bering. Xiva xonligi iqtisodiy geografiyasi haqida ma’lumot bering. Qo‘qon xonligi iqtisodiy geografiyasi haqida ma’lumot bering. Buxoro xonligi iqtisodiy markazlari va ularning mamlakat iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rni? Buxoro amirligining iqtisodiy markazlari va ularning mamlakat iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rni? . Xiva xonligining iqtisodiy markazlari va ularning mamlakat iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rni? . Qo‘qon xonligining iqtisodiy markazlari va ularning mamlakat iqtisodiy taraqqiyotdagi o‘rni? Xonliklar aholisi va ularning mashg‘ulotlari, xo‘jalik turlari haqida ma’lumot bering. 10. Xonliklarning tashqi iqtisodiy aloqalari va tashqi munosabatlari haqida ma’lumot bering. 344
Viskonsinda AQSh prezidentlik saylovidagi byulletenlar qayta sanaladi - Мир - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017 Viskonsinda AQSh prezidentlik saylovidagi byulletenlar qayta sanaladi Комментариев: 0 Просмотров: 138 Дата: 26-11-2016, 14:05 Фото: © РИА Новости Amerikaning Viskonsin shtati saylov komissiyasi AQSh prezidentligi uchun bo'lib o'tgan saylovlardagi byulletenlarni qayta sanashga rozilik bildirdi. Yashillar partiyasi vakili Jill Stayn shunday talab bilan murojaat qilgan, deb xabar qilmoqda Reuters agentligi. Xabarlarga ko'ra, kelasi hafta so'nggida 3 mln byulletenni sanash ishlari boshlanadi. Buning uchun Stayn 1,1 million dollarga yaqin pul to'laydi. Bundan tashqari, Stayn talabiga ko'ra, Michigan va Pensilvaniya shtatidagi ovoz berish varaqalari ham qayta sanalishi mumkin. Stayn shu maqsadda 7 mln dollar mablag' to'plashga harakat qilishini, shu paytgacha 5 mln dollar to'play olganini ta`kidlagan. Prezidentlik saylovida bir foizdan ko'proq ovoz to'play olgan Staynning aytishicha, uning maqsadi Tramp g'alabasini bekor qildirish emas, balki AQSh saylov tizimining haqqoniyligini tekshirishdan iborat. Manba: Kun.uz Teglar: Viskonsinda AQSh prezidentlik saylovidagi byulletenlar qayta sanaladi Категория: Мир Нашли ошибку?
• “A bilan do‘stlashamiz” nomli sanoq koptok bilan aytiladi
Yevro—2016 Italiyani penaltilar seriyasiga ko‘ra mag‘lub etgan Germaniya yarim finalga yo‘llanma oldi - 3 Июля 2016 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI UmmoN Guruhining barcha qo'shiqlari to'plami [ORGINAL VA SIFATLI] Bunyodshox qo'sh
Ijtimoiy tarmoqlarda Sirdaryo viloyatining Xovos tumanida poyezd ayolni ikkiga bo‘lib yuborgani haqida xabarlar tarqaldi IIV Transportda xavfsizlikni ta’minlash bosh boshqarmasi holat yuzasidan rasmiy ma’lumot berdi Ma’lum qilinishicha, 24-may kuni soat 13:30 larda Sirdaryo viloyati IIB TXTB navbatchilik qismiga Xovos—Toshkent yo‘nalishidagi yo‘lovchi elektropoyezdi Xovos aylanma yo‘lining 2-kilometri 6-piketida 25-30 yoshlar atrofidagi shaxsi noma’lum ayol kishini urib yuborgani haqida xabar kelib tushgan Olib borilgan tezkor surishtiruv ishlari natijasida ushbu ayol 1999-yilda tug‘ilgan, Xovos tumani “Gulbahor” MFYda yashagan T Sh ekanligi hamda o‘zining ehtiyotsizligi oqibatida elektropoyezd urib yuborganligi aniqlangan Ayol olgan tan jarohatlari oqibatida voqea joyida vafot etgan Bosh prokuratura matbuot xizmatining ma’lum qilishicha, holat yuzasidan Xovos transport prokuraturasi tomonidan tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib borilmoqda Avvalroq Namanganda naushnik taqib, temiryo‘l bo‘ylab harakatlangan 19 yoshli yigitni poyezd urib ketgani, Toshkent shahridagi “Yalang‘och” va “Salar” temiryo‘l stansiyalari oralig‘ida naushnikda qo‘shiq eshitib ketayotgan 10-sinfida o‘qiydigan qizni poyezd urib yuborgani, Toshkent viloyatida naushnik taqib, temiryo‘l bo‘ylab harakatlangan ikki ayolni poyezd urib ketgani va ulardan biri voqea joyida vafot etgani to‘g‘risida xabar berilgandi
Shimoliy Koreya Markaziy telegraf agentligining yozishicha, davlat rahbari “Biz yadro kuchlarimizni yanada rivojlantirish va kuchaytirish uchun choralar ko‘ramiz, degan.Uning ta’kidlashicha, Shimoliy Koreya istalgan vaqtda yadroviy xavfni tutib turishga qaratilgan yadro qurollarini harakatga keltirishga tayyor turishi lozim.Shimoliy Koreya yetakchisining ta’kidlashicha, garchi yadro qurolining asosiy vazifasi "urushlarni bartaraf qilish bo‘lsada", lekin u faqat shu bilan cheklanib qolmaydi.Janubiy Koreya ommaviy axborot vositalarining yozishicha, Pxenyan paradga taxminan 20 ming askar va texnikalarini safarbar qilgan. Paradda turli harbiy texnikalar qatori yaqinda sinovdan o‘tgan gipertovushli "Xvason-8" raketasi hamda suvosti kemasidan uchiriladigan ballistik raketalar ham bo‘lgan.
qilgan bo`lsa, 1996 yili 8 ni tashkil qildi. Shu jumladan xabar berishlar 65112 va 6, jinoiy ish qoʻzgʻatilganlar soni 7314 va 1, ishni toʻxtatilgani 1673 va 1 ga toʻgʻri keldi. Xabar berish natijasida olingan jarimalar 606 mln va 3 mln. iendan iborat boʻldi. Shunday qilib, egri soliqlarni to“lashdagi tartib buzarliklar, soliq organlarini nazorat va tekshirish ishlari kuchayishi natijasida katta yutuqlarga olib kelmoqda, nazorat va taftish ishlarini samaradorligi oshib bormoqda. 12.4. Soliq tizimini boshqarish Bosh soliq boshqarmasi (BSB) ikkinchi jahon urushidan keyin soliq sohasidagi betartiblik sharoitida yuzaga kelgan. Moliya Vazirligining soliq departamentini soliq yig`ish funktsiyasini ajratib berish asosida yuzaga keldi. BSB hamma davlat soliqlarini hisoblash va yig`ishni amalga oshiradi. Bundan faqat bojxona boji, tonnaj yigʻimi va maxsus tonnaj yig`imi mustasno. Moliya Vazirligining soliq departamenti soliq tizimini oʻrganish, rejalashtirish va ishlab chiqish uchun javob beradi. Yuqoridagi kabi ishlarni bojxona boji, tonnaj yig`imi va maxsus tonnaj yig'imi boʻyicha, hamda ularni hisoblash va yig`ish bo`yicha Moliya Vazirligining bojxona departamenti va unga qarashli bojxona boʻlimlari olib boradi. Hozirgi kundagi Bosh soliq boshqarmasini tarkibi uchta shaxobchadan iborat: Bosh soliq boshqarmasi, regional (hududiy) soliq boshqarmalari va soliq inspektsiyalari. Bosh soliq boshqarmasi, bosh boshqarmadan va 11 ta hududiy boshqarmalardan iborat (Tokio, Kanto-Sin'etsu, Osaka, Sapporo, Seiday, Nagoya, Kanadzava, Xirosima, Takamatsu, Fukuoka va Kumamoto), Okinava hududiy soliq inspektsiyasi va mamlakat bo`yicha 524 ta soliq inspektsiyalarini o“z ichiga oladi. Bosh boshqarma 4 ta bo`limlardan iborat: boshqarma boshligʻini sekretariati, soliq solish boʻlimi, tushumlarni yigʻish va nazorat qilish boʻlimi va tekshirish va tergov qilish boʻlimlari. Bosh boshqarma siyosatni umumiy yoʻnalishini belgilaydi va davlat soliq solish rejasini bajaradi. Shu bilan bir qatorda mamlakat boʻyicha yagona soliq qonunchiligini qoʻllashni muvofiqlashtirish uchun hududiy soliq boshqarmalari va soliq inspektsiyalariga koʻrsatma va yo`llanmalar beradi. 340
Natijada ik 2a er a "fi jola nig 193 ola Y" –p 2 a r top ; эp (22 pe eca kaтopи) MA aҲ oy” -— 2 Demak, berilgan integral qatal (5) bo‘ladi. » 19.2-misot Ushbu aa (5) integral hisoblansin, bunda ($)-x-4)/e’-y” silindrik sirtning z (c » 0) tekisliklar orasidagi qismi. И =) 280
Haqiqiy erkak istalgan narsani so’zsiz aytishi mumkin Qanday qilib – deb so’raysiz? albatta o’ziningizning tashqi ko’rinishingiz bilan Kiyim, aniqrog’i yigitlarning kiyinish elementlari qizlarning e’tiborini bir zumda o’ziga tortishi mumkin! Sifatli poyabzal Poyabzal – kiyinishning muhim qismi, u inson haqida ko’p narsa aytib berishi mumkin Qizlar poyabzal doim sifatli, toza va kiyimga mos bo’lishi kerakligini bilishadi Shu sabab ular doim kiyinishning bu elementiga birinchi bo’lib ahamiyat berishadi
Amerikalik olimlar uzoqdan turib boshqariladigan robotlashtirilgan manipulyator (murakkab harakatlarni bajaruvchi qurilma) yaratdi, uning tuzilishi va mexanikasi odam panjasining aynan nusxasidir, deb yozadi “Interfaks” Sietldagi Vashington universiteti tadqiqotchilari lazer yordamida panja skeletini skanerdan o‘tkazdi va 3D-printerda suyaklarning aynan nusxalarini chop etdi Paylarni polietilendan qilingan o‘ta mustahkam simlardan yasashdi Yumshoq to‘qimalar o‘rnini rezina bilan almashtirishdi Mushaklar sifatida esa muhandislar 10 ta Dynamixel servomotori (yordamchi motori)dan foydalandi Harakatni nazorat qilish uchun barmoq uchlariga aks ettiruvchi markerlarni ulashdi, ularning koordinatalarini infraqizil kameralar bilan jihozlangan registratsiya tizimi qayd etib boradi Hosil bo‘lgan manipulyator operatorning qo‘liga kiyiladigan datchiklar tizimiga ulandi Mexanik jihatdan qo‘l bilan deyarli to‘liq o‘xshash bo‘lgani tufayli, u katta aniqlik bilan inson qo‘li harakatlarini takrorladi Tadqiqotchilar manipulyatorni nozik harakatlarni amalga oshirishga yaroqli qilish uchun uni mukammallashtirishda davom etmoqchi
— Siz pushti pakohim iskamoq tilasa haramda tul ko‘pdur... —Men istagan gul haramda yo‘qdur —shahzoda shunday deb, yostig‘i tagidan tilla shaqildog‘ini olib, shaqillatdi. Eshikda balxlik saroybon ko‘richndi. —Haram bekasiga ayt Kirsii Saroybon orqasi bilan yurib chiqqach, shahzoda amirga bir piyola may quyib uzatdi. —Kamina bir gulning ta’rifini eshitdim, amir. Ko‘ngil shu gulni iskamoqni tilaydur... O‘odulikdin hardam ul ohuko‘zing jon kuydurur, Gul misoli ikki labing la’li marjon kuydurur... —Xo‘sh, she’r nechuk, amir? — A’lo, valine’matim —amir Jondor bir sip-korishda piyolani bo‘shatdi, allaqanday shubhadan ko‘ngli g‘ash bo‘lib: —Sizday oftobi olam iskamoqni tilagan bu gulruxsor qaysi gulshanning guli ekan? —deb so‘radi. Mirzo Abdullatif unga javob bermay, eshikni sekin ochib kirgan haram bekasiga yuzlandi. Yuziga harir havo rangparda tashlab olgan beka, eshikdan kirgan joyida ikki qo‘lini ko‘ksiga qo‘yib, salomberdi. — Ul gulruxsorning ta’rifini mana, bekam ay-tadur, —dedi shahzoda. —Keling, bekam, o‘ltiring, tortinmang. Haram bekasi uchiga dur qadalgan zardo‘zi kavushi bilan gilamni taovushsizgina bosib kelib, shahzodaning ro‘parasiga nazokat bilan tizza bukdi. Shahzoda iljayganicha unga ham bir piyola may quyib tutdi. Haram bekasi ta’zim bilan piyolani oldi, qo‘sh-qo‘sh uzuk taqilgan nozik barmoqlari bilan yuzidagi harir ipak pardani ko‘tarib, maydan bir ho‘iladi-da, suzuk ko‘zlarini Mirzo Abdullatifga tikdi. Beka o‘ttizdan oshgan, lekin hanuz latofatini yo‘qotmagan, oppoq yuzining o‘ng tomonida katta qora xoli bor, ko‘hlik juvon edi. Amir Jondor uning pushti oang ipak ko‘ylak va qizil movut mursak ostida lorsillab turgan bo‘liq qomatiga, piyolani olayotganda ochilgan oppoq qo‘llariga tikilib, qult etib Yutindi. Buni payqab qolgan shahzoda qovog‘ini soldi. 250
MUQADDIMA Mustaqillik yillarida O‘zbekiston tarixi hartomonlama xolis va ilmiy yoritila boshlandi. Ayniqsa, o‘zbek davlatchiligi tarixi va uning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyoti jarayonlarida tutgan o‘rnini yoritishga katta e’tibor berilmoqda. Shubhasiz, o‘zbek davlatchiligi an’analarining shakllanishida va taraqqiy etishida muhim o‘rin tutgan davrlardan biri o‘zbek xonliklari davri hisoblanadi. G‘arbda Kaspiy dengizigacha, janubda Sharqiy Eron va Afg‘oniston, shimol va sharqda Rossiya imperiyasi hamda Sharqiy Turkiston, Xitoy bilan savdo va diplomatik aloqalar olib borishda qulay geopolitik afzalliklarga ega bo‘lgan xonliklar Markaziy Osiyo davlatlari orasida qulay geopolitik mavqega ega edi. XVI acp boshlariga kelib, temuriylardan so‘ng shakllangan Shayboniylar sulolasi Movarounnahr, Xuroson va va Xorazmda o‘z hukmronligini o‘rnatgan bo‘lsa, qisqa vaqtda u ikki qismga–Buxoro va Xiva xonliklariga, XUSH asrning boshlariga kelib esa uchinchi davlatga, ya’ni Qo‘qon xonligiga ajraladi. Shu tariqa avval yagona davlat bo‘lgan hududda uch xonlik–Buxoro (1510-1920 iy), Xiva (1511-1920 iy) va Qo‘qon (1709-1876 iy) yuzaga keladi. Xonliklarning o‘zaro va tashqi davlatlar bilan siyosiy, iqtisodiy va boshqa sohalardagi aloqalari turli davrlarda turlilik kasb etib, murkkablashib boradi. Ayniqsa, XGX asrning o‘rtalariga kelib, xonliklarga nisbatan tashqi xavf–Rossiya imperiyasining bosqinchilik xavfi kuchayib boradi. Bir tomondan xonliklarning ichki nizolar oqibatida siyosiy inqirozga yuz tutishi, ikkinchi tomondan Rossiya imperiyasining xonliklar hududlariga harbiy bosqinchilik yurishlarining kuchaytirilishi umumiy ahvolning yanada murakkablashuviga olib keldi. Bu holat nafaqat o‘z vaqtida jahon siyosatchilarining diqqatini, balki ko‘plab tarixchilarining diqqatini ham o‘ziga jalb etadi. Xonliklarning ichki hayoti va tashqi siyosatdagi o‘rni va faoliyati yuzasidan ko‘plab asarlar yaratiladi, tadqiqotlar amalga oshiriladi. Turli yillarda yaratilgan tarixiy asarlarda Buxoro, Xiva va Qo‘qon xonliklarining ana shu davrlardagi tarixini, jumladan siyosiy va iqtisodiy, ijtimoiy hayotini yoritib berishga katta e’tibor berilgan. Biroq bu vaqtgacha yaratilgan asarlarda asosiy maqsad xonliklar tarixining u yoki bu sohasini yoritib berishga qaratilgan bo‘lsada, ularda masalaga yondashuvning har-xilligi e’tiborni tortadi. Bugungi kunda tarix faniga qo‘yilayotgan talablar o‘tmishni sinchiklab o‘rganish, ularni hal etishga bo‘lgan yondashuvlar va nuqtayi-nazarlarni tahlil etib, ulardan bugungi kun uchun zarur xulosalarni chiqarishni talab etadi. Tarixni o‘rganishga bo‘lgan munosabatning turli siyosiy tuzumlar ta’sirida o‘zgarib turishi bugungi kun tadqiqotchilari oldiga uni xolisona tahlil qilish va obyektiv ilmiy xulosalar chiqarish kabi katta va mas’uliyatli vazifa qo‘yadi. Bunda eng avvalo ilmiy bilishning asosiy tamoyillari, umumjahon tarix fanining nazariy – konseptual asoslari, milliy istiqlol mafkurasi falsafasiga asoslanish muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur qo‘llanmada ana shu nuqtayi-nazardan ayrim tarixiy asarlarning xususiyatlari, asarlar mualliflarining masalaga yondashuvlari va voqealarning yoritilish darajasi haqida hamda tarixshunoslik masalalari haqida bo‘z yuritishga harakat qilingan. Bunda o‘zbek xonliklari tarixining tarixshunosligi amaldagi davrlashtirish xususiyatlarini hisobga olgan holda, har bir davrning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqib, davrlashtirishni yanada aniqlashtirish maqsadida ma’lum kichik davrlarga bo‘lib, tahlil etilgan. Bu o‘zbek xonliklari tarixining tarixshunoslik masalalariga yanada oydinlik kiritadi, degan umiddamiz. Tarix va tarixiy jarayonlar, siyosiy-tarixiy vaziyat ularning ro‘y berishidagi asosiy sabab va xususiyatlarini ilmiy jihatdan tadqiq etishda hartomonlama tahlil qilish tarixiy haqiqatning yuzaga chiqishida katta omil sanaladi. Bugungi kungacha tadqiqotchilar tomonidan o‘zbek xonliklari tarixini o‘rganishga ko‘plab marotaba murojaat qilingan va xonlik tarixining turli muammolari yuzasidan ilmiy tadqiqotlar olib borilgan bo‘lsada, bugungi kungacha xonliklar davri tarixining barcha masalalari to‘lig‘icha tadqiq qilib bo‘lingan deb bo‘lmaydi. Ayniqsa, turli davrlarda yaratilgan xonliklar tarixini aks ettiruvchi asarlarda mualliflarning masalaga turlicha yondashuvlari fikrlarning va xulosalarning ham turlicha bo‘lishiga olib kelgan. Ularni ilmiy jihatdan chuqur tahlil qilish va tarixiylik, ilmiylik va xolislikka asoslanilgan eng to‘g‘ri xulosalarni chiqarish bugungi kun tarixchi mutaxasislari oldida turgan muhim vazifalardan sanaladi. Mazkur qo‘llanmada mualliflar tomonidan o‘zbek xonliklari tarixi yuzasidan tadqiqot olib borgan va ularga bag‘ishlab turli asarlar yaratgan mualliflarning asarlaridagi ayrim xususiyatlar haqida qisqacha to‘xtalib o‘tilgan. Shu bilan birga o‘zbek xonliklari tarixiga oid asarlarning qisqacha bibliografiyasi berib o‘tilgan bo‘lib, undan turli davrlarda yaratilgan ilmiy adabiyotlar va asarlar, matbuotda e’lon qilingan qator ilmiy maqolalar, xonlik tarixi yuzasidan amalga oshirilgan ilmiy tadqiqot ishlari va dissertatsiyalar, arxiv hujjatlari fondlari va ayrim manbalar ro‘yxati o‘rin olgan. Bu esa tarix fakultetlari talabalari, xonlik tarixi yuzasidan ilmiy tadqiqot ishi olib borayotgan magistratura talabalari va tadqiqotchilar uchun qo‘l kelishi mumkin. Shuningdek, mualliflar tomonidan o‘zbek xonliklari tarixi yuzasidan yozilgan asarlar va ularning xususiyatlaridan kelib chiqqan xolda xonliklar tarixini davrlashtirish yuzasidan ba’zi fikr-mulohazalar berib o‘tilgan. Bu fikr-mulohazalar borasida soha mutaxassislari tomonidan ayrim e’tirozlar va bahs-munozarali fikrlar bildirilishi tabiiy. Bu esa albatta, xonliklar tarixini o‘rganishda yanada mukammallikka erishishga zamin yaratish uchun xizmat qilishi shubhasiz. Z.Ilhomov { bo‘lim. O‘RTA OSIYO XONLIKLARI TARIXINING QISQACHA TAVSIFI 1. XVI-XX asr boshlarida Buxoro xonligi 11. Shayboniylar sulolasi davrida Buxoro xonligi 1510-1601 iy X-U asr ikkinchi yarmi– XUG asr boshlariga kelib Movarounnahr va unga tugash Dashti Qipchoq hududlaridagi siyosiy vaziyat keskinlashib bordi. Bunga bir tomondan temuriylar davlatida yuzaga kelgan siyosiy tarqoqlik va hokimiyat hamda hududiy da’volar orqasidan kelib chiqqan o‘zaro ichki nizolar ta’sir ko‘rsatgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan Dashti Qipchoqda tarqoq ko‘chmanchi qabila va urug‘larning birlashuvi va kuchli markazlashgan davlatning yuzaga kelishi ta’sir ko‘rsatgan edi. Bu vaqtga kelib G‘arbiy Sibir va Sirdaryogacha bo‘lgan hududlarni birlashtirib, Dashti Qipchoq va Movarounnahr orasidagi savdo tarmoqlarining markazlari sanalgan Sig‘noq, Oqqo‘rg‘on, Arquq, So‘zoq va O‘zgand shaharlarini yagona hokimiyatga bo‘ysundirgan Jo‘chining beshinchi o‘g‘li Shaybon urug‘idan bo‘lgan Abulxayrxonning temuriylar davlati hududlariga ham ta’siri kuchayib boradi. Garchi bu ta’sir dastlabki vaqtlarda temuriylarning murojaatlari orqasida kelib chiqqan bo‘lsa, keyinchalik Abulxayrxon Sirdaryoning so‘l qirg‘og‘idagi hududlarga ham o‘z siyosatini o‘tkazish va hokimiyatini joriy qilishga intiladi. Shunday vaziyatlardan biri 1447-yilda Shohruxning vafot etishi bilan yuzaga keladi va Ulug‘bekning mamlakatda yo‘qligidan foydalangan Abulxayrxon Samarqand va Buxoro atroflarga harbiy bosqinchilik uyushtiradi. Ulug‘bekning vafoti bilan Movarounnahrdagi siyosiy vaziyat yanada chigallashadi va Samarqand taxti uchun kurashlar kuchayadi. Shunday jarayonda temuriyzoda Abu Said Mirzo (1451-1469 iy) ning murojaati bilan Movarounnahrga kirib kelgan Abulxayrxon temuriylarning ichki kurashlarida ishtirok eta boshlaydi va shu bilan Movarounnahr ichki siyosiy hayogida shayboniylar omili boshlanadi. Bu siyosat Abulhayrxonning nabirasi Muhammad Shayboniyxon davrida ham davom etdi. Abulhayrxonning o‘g‘li Shoh Budog‘ Sultonning farzandi bo‘lgan Muhammad Shohbaxt Shayboniyxon (1451-1510 iy) bobosining o‘limidan (1468 y) so‘ng tarqoqlikka uchragan Shaybon ulusiga mansub urug‘ va qabilalarni nafaqat qaytadan birlashtirishga, balki uni kuchli va markazlashgan, harbiy jihatdan qudratli davlatga aylantirishga erishdi. Ayni vaqtda Movarounnahrga chegaradosh bo‘lgan va Sirdaryo bo‘ylab joylashgan O‘tror, Sayram, Turkiston (Yassi) hududlarini ham o‘z ta’siriga oldi. Bu vaqtda temuriylar orasida ichki nizolar kuchayib boradi. 1494-yilda vafot etgan SultonAhmad (1451-1494 iy) o‘rniga ukasi SultonMahmud (1452-1495 iy) Samarqand taxtini egallaydi, biroq ko‘p o‘tmay Boysung‘ur mirzo (1477-1499 iy) tomonidan taxtdan tushiriladi. Bu hol Samarqand va uning atrofidagi siyosiy kuchlarning ikkiga bo‘linishiga, ayni vaqtda Muhammad Xoja (Xoja Ahror avlodidan) va Xoja Yahyo kabi din peshvolarining ham har ikki siyosiy kuchlarni qo‘llab quvvatlashiga olib keladi. Siyosiy kurash bilan bir vaqtda mafkuraviy kurash va qarama-qarshilik ham avjiga chiqadi. 1496-1497-yillarda Samarqand taxti uchun Boysung‘ur Mirzo, uning ukasi SultonAli Mirzo, akasi Sulton Mas’ud Mirzo, Andijon hokimi Umarshayxning o‘g‘li Bobur Mirzolar o‘rtasida shiddatli janglar boradi, shahar qamal holatida qoladi. Og‘ir ahqolda qolgan Boysung‘ir Mirzo yordam so‘rab Shayboniyxonga murojaat qiladi. Fursatdan foydalangan Shayboniyxon 1497-yilning kuzida Samarqandga qo‘shin tortadi. Biroq ittifoqchilar o‘rtasida yuzaga kelgan ziddiyat tufayli Mirzo Bobur qo‘shinlari tomonidan qaytarilgan Shayboniyxon qo‘shinlarini olib ortga qaytadi va Samarqand 1497-yilning noyabr oyida Mirzo Bobur tomonidan egallanadi. Biroq bu muvaffaqiyat Boburning Farg‘onadagi hokimiyatining zaiflashuviga va hokimiyat uchun kurashlarning yanada kuchayishiga olib keldi. , o Mamlakatda yuzaga kelgan o‘zaro ichki kurashlar umumiy holda siyosiy vaziyatning izdan chiqishi va iqgisodiy hayotning tanazzulga uchrashiga olib keldi. Bu Movarounnahrdagi hokimiyatni qo‘lga kiritishga intilayotgan shayboniyxon uchun ayni muddao bo‘lib, ayrim mahalliy hukmdorlar va din peshvolari ham turli yo‘lar bilan uni qo‘llab quvvatlamoqda edilar. 1497—1500- yillar oralig‘ida yuz bergan bir necha to‘qnashuvlar va talonchilik yurishlaridan so‘ng Shayboniyxon 1500- yilda Samarqandga hujum boshlaydi. Buyurishda unga ukasi Sulton Mahmud, jiyanlari va amakilari Ubaydullo Sulton, Hamza Sulton, Mahdi Sulton, Kuchkinchixon, Suyunchxo‘jaxonlar juda katta yordam beradilar. 1500-yilda Samarqandni egallab, keyinchalik uning hukmdori Sulton Alini qatl ettirgan Shayboniyxonga qarshi Bobur Mirzo o‘z qo‘shinlari bilan qarshilik ko‘rsatishga harakat qiladi va kuz oylarida Samarqandni egallaydi. Biroq bir necha qamal va janglarda holdan toygan va og‘ir ahvolda qolgan shahar aholisini qiynamaslik uchun Shayboniyxon bilan olib borilgan muzokaralar va sulh natijasida shaharni tashlab chiqib ketadi. Keyingi siyosiy vaziyat asosan Shayboniyxon foydasiga o‘zgaradi va u bir necha yo‘nalishda janglar olib borib turli yillarda Movarounnahr va Xurosonning bir qator viloyatlarini bosib oladi. Jumladan, 1501-1502- yillarda Jizzax, O‘ratepa, Shosh, Shoxruxiya, Sayram, 1504-yilda Hisor, 1505-yilda Urganch va Xorazm, 1507-yilda Xirot va Xuroson bosib olindi. Shayboniyxonning Xurosonga yurishidan foydalangan qozoq sultonlari Buxoro va Samarqandga talonchilik yurishi uyushtiradilar, bu esa Shayboniyxoning 1508-1509-yillarda Dashti Qipchoqqa, qozoq sultonlariga qarshi yurishga majbur qiladi. Buyurish natijasida Shayboniyxon Sig‘noq, Yassi, Savron va qozoq sultonlari hududlaridan Qora Abdal yerlarini qaytadan qo‘lga kiritadi. Temuriylar davlatining asosiy viloyatlarini o‘z ichiga olgan Movarounnahr va Xuroson egallagan Shayboniyxon o‘zining keyingi harbiy yurishlarini Eronga qarshi qaratadi. 1509- yilda Marv shahrini egallagan Shayboniyxon Eronning ichki viloyatlariga yurish qiladi. 1510- yili Marv yaqinidagi Chibukobod mavzesida Eron shohi Ismoil Safaviyning 70 ming kishilik qo‘shiniga qarshi 17 ming askar bilan jangga kirgan Shayboniyxon qo‘shinlari mag‘lubiyatga uchratiladi va uning o‘zi jangda o‘ldiriladi. Bu mag‘lubiyat natijasida Shayboniylar o‘zlarining Xurosondagi va Xorazmdagi mulklaridan mahrum bo‘ladilar. Muhammad Shayboniyxon o‘limidan so‘ng taxtga Ko‘chkinchixon (1510-1530 iy) o‘tirdi. Ayni vaqtda vaziyatdan foydalangan temuriy Bobur mirzo Ismoil Safaviy bilan ittifoq tuzgan holda Samarqandni egallash uchun shayboniylarga qarshi yurish boshlaydi. Garchi u 1511-yilda Samarqandni egallab olgan bo‘lsada, biroq uni saqlab qola olmadi. 1512- yil noyabrida Najmi soniy (Amir Ahmad) boshchiligida «Movarounnahrga yurish qilgan eronliklar esa Qarshida Ubaydulla sulton va Temur sultonlar boshchiligidagi shayboniylar tomonidan mag‘lubiyatga uchratildi. Ubaydulaxon hukmronligi vaqtida (1533-1539 iy) poytaxt Samarqanddan Buxoroga ko‘chirildi. Biroq uning vafotidan so‘ng taxtga o‘tirgan Abdullaxon G esa hokimiyatni o‘z qo‘lida saqlab qola olmadi va mamlakat bir necha hokimliklarga bo‘lindi, jumladan Buxoroda Abdulazizxon (1540-1550 iy), Samarqanda Abdulatifxon (1540-1551 iy), Toshkent va Turkistonda Navro‘z Axmadxon (Baroqxon, 1540-1556 IY) hokimiyatni o‘zaro bo‘lib oldilar. Mamlakatning birlashtirilishi va markaziy hokimiyatning kuchaytirilishi Iskandar sultonning (1560-1583 iy) o‘g‘li Abdullaxon P faoliyati bilan bog‘liq. O‘z siyosiy faoliyatini 1557-yilda Buxoro hokimi sifatida boshlagan Abdulaxon P (1583-1598 iy) umrining oxirigacha mamlaktni birlashtirish va uning hududlarini kengaytirish uchun kurasholib bordi, uning sa’y-harakati bilan Urta Osiyoda Amir Temur davlatidan keyingi yirik va qudratli Buxoro xonligi tarkib toptirildi. Biroq 1598-yilda Abdullaxon P o‘z o‘g‘li Abdulmo‘min tomonidan zaharlab o‘ldirilgandan so‘ng mamlakat inqirozga uchray boshladi va sulolaning so‘nggi vakillari hokimiyatni o‘z qo‘llarida saqlab qola olmadilar. 1601-yildan boshlab Buxoro xonligi taxtida Ashtarxoniylar (joniylar) sulolasi hukmronligi boshlandi. 12. Ashtarxoniylar (joniylar) sulolasi davrida Buxoro xonligi (1601-1753 iy) Buxoro xonligida yuzaga kelgan siyosiy inqiroz shayboniylar sulolasining barham topishiga olib keldi. Bu vaqtda Buxoroda yashab turgan va shayboniylarga qarindoshlik rishtalari bilan bog‘langan. Jonibek sulton xonadoni vakillari taxt uchun asosiy da’vogar bo‘lib siyosiy maydonga chiqdilar. Jonibek sulton Jo‘jining o‘n uchinchi o‘g‘li To‘qay Temur avlodlaridan bo‘lib, uning ajdodlari Dashti Qipchoqning g‘arbida, Hoji Tarxon (Astarxan’) da hukmronlik qilganlar. Rus davlatining markazlashuvi va Ivan TU (Ivan Vasilyevich, Grozniy, 1533-1583 iy) davrida davlat yerlarining qo‘shni davlatlar hisobiga kengaytirilishi jarayonida 1556- yilda Astraxan ham rus podshosi tomonidan bosib olindi. Shahar hukmdori Yormuhamad o‘z oilasi bilan birga Buxorodan panoh topadi. Keyinchalik Buxoro xoni Iskandar sultonning qiziga uylangan Yormuhammadning o‘g‘li Jonibek sultonxon xonadoniga yaqinlashadi, uning farzandlari esa Abdullaxon P davrida yuqori martabalarga erishadilar. Shayboniylar sulolasi tanazzulga yuz tutib, taxtni boshqaradigan sulola vakili qolmaganligi tufayli Buxoro ulamolari va amirlar kengashgan holda taxtni Ashtarxoniy Jonibek sultonga topshiradilar. Biroq u chingiziy bo‘lishiga va taxtni boshqarish huquqiga to‘la imkoni borligiga qaramasdan, taxtga Abdullaxon xonadoniga yaqin bo‘lganlar ko‘proq haqli deb hisoblaydi va uning jiyanlari, ayni vaqtda o‘z o‘g‘illari foydasiga taxtdan voz kechadi. Shu tariqa Buxoro xonligi taxtiga yangi sulola–Ashtarxoniylar (sulola asoschisi nomi bilan Joniylar deb ham yuritilgan) sulolasi keladi. - Ey vaqtda taxtni egallashi lozim bo‘lgan katta o‘g‘il Dinmuhammad xonlikning janubiy-g‘arbiy viloyatlarida noib bo‘lib, Niso va Obivardda hokimlik qilardi. Buxoroda yuzaga kelgan vaziyatdan xabar topgan eronliklar harbiy yurish boshlab, chegara hududlariga xavf sola boshlaydilar va Obivardni qamal qiladilar. Dinmuhammad dushmanga qarshi bir necha kun jang olib boradi va ko‘zidan hamda oyog‘idan yarador bo‘ladi, Buxoroga qaytishda yo‘lda duch kelgan qaroqchilar tomonidan o‘ldiriladi. Dinmuhammad halok bo‘lgach, taxtga uning ukasi, bu vaqtda Samarqand hokimi bo‘lib turgan Boqimuhammad (1601-1605 iy) o‘tkaziladi. Boqimuhammad yangi sulolaning birinchi vakili sifatida taxtga chiqqan bo‘lsada hozircha rasmiy hokimiyat Jonibek sulton izmida bo‘lib, uning nomidan ish yuritilgan, farmonlar chiqarilgan va tangalar zarb etilgan, uning nomi xutbaga qo‘shib o‘qilgan. Boqimuhammadning davlat tepasiga. kelishi va Buxoro xonligida yangi sulolaning hokimiyatni egalashi bilan amalda katta o‘zgarishlar sodir bo‘lmadi. Abdullaxon P ning o‘limi va shayboniylar sulolasining so‘nggi vakillari davrida boshlangan o‘zaro ichki kurashlar va siyosiy tarqoqlik yanada kuchaya boshladi. Shuning uchun yangi hukmdor oldida turgan eng muhim vazifalardan biri mamlakat hududiy yaxlitligini saqlab qolish va markaziy hokimiyatni kuchaytirishdan iborat edi. Ayniqsa, Marv va Balx hokimliklari, turkmanlar markaziy hokimiyatga bo‘ysunmaslik bilan birga atrof viloyatlarga ham bosqinchiliklar uyushtira boshladilar. Bu holatni bartaraf etish uchun 1602- yilda Balxga harbiy yurish uyushtirdi. Buyurishda qo‘shinga qo‘mondonlik qilgan ukasi Valimuhammad juda katta jonbozlik ko‘rsatib Balxni, - shuningdek Andxo‘y, Shibirg‘on va Murg‘ob daryosigacha bo‘lgan katta hududlarni Buxoro xonligiga bo‘ysundirdi. Bundan ruhlangan Boqimuhammad Valimuhamadni taxt vorisi deb e’lon qiladi va o‘zi Buxoroga qaytadi. U 1605- yilda kasallanib vafot etadi, taxtga Valimuhammad o‘tiradi. Valimuhammad (1605-1611 iy) ham akasi kabi eng avvalo janubi sarhadlarni mustahkamlashga va safaviylardan yordam olib, Buxoroga hujum qilayotgan qabilalarga qarshi kurashishga majbur bo‘ldi. Ayni vaqtda ichki siyosiy vaziyat ham keskinlashib, bir qator o‘zbek beklari markaziy hokimiyatga bo‘ysunishdan bosh torta boshladilar, mamlakatning hududiy yaxlitligi xavf ostida qola boshladi. Dastlab Eronga qarshi yurish qilib, g‘alabaga erishgan Valimuhammad Xirotgacha bo‘lgan hududlarni xonlikka bo‘ysundiradi. Eron shohi Abbos bilan tuzilgan sulh esa mahalliy hukmdorlarning noroziligiga sabab bo‘ladi, oqibatda 1608-yilga kelib Valimuhammaddan norozi guruh shakllanib qoladi, ularning asosiy maqsadi xonni taxtdan tushirib, uning o‘g‘li, Samarqand hokimi Imomquli sultonni taxtga o‘tkazish edi. . 1611-yilda Imomqulixon va Valimuhammad o‘rtasida bo‘lib o‘tgan jang natijasida Valimuhammad mag‘lubiyatga uchrab, Eronga qochishga majbur bo‘ladi. Taxtni Imomqulixon (1611-1642 iy) egallaydi. Ko‘p o‘tmay shoh Abbos qo‘shinlari yordamida taxtni qaytarib olish uchun jang boshlagan Valimuhammad yana jangda yengiladi va asir olinib, qatl (1611 y) etiladi. Imomqulixon hukmronligi davrida xonlikning Xurosondagi janubiy sarhadlari davlat tarkibidan chiqib ketdi, shunga qaramasdan yangi.xon ichki siyosiy beqarorlikni bartaraf etish va mamlakat sarhadlarini shimoliy-sharqqa tomon kengaytirib borishga katta e’tibor qaratdi, Toshkent va uning atroflari xonlikka bo‘ysundirildi. 1612- yil Imomqulixon Toshkentni egallab, o‘g‘li Iskandar sultonni hokim etib tayinladi, biroq shahar aholisi uning nojo‘ya xatti-harakatlaridan norozi bo‘lib isyon ko‘tardi va uni o‘ldirdi. Bundan g‘azablangan Imomqulixon Buxoro, Balx va Badaxshon viloyatlaridan qo‘shin yig‘ib kelib Toshkent aholisini qirg‘in qilgan. Imomqulixon mamlakatdagi siyosiy vaziyatni izga solgach, tashqi siyosatga ham katta e’tibor bilan qaradi. Uning hukmronligi davrida Hindiston, Eron, Rossiya davlatlari bilan elchiliklar amalga oshirildi. 1642- yilda sog‘lig‘i yomonlashganligi tufayli taxtni ukasi Nadrmuhammadga topshiradi va o‘zi haj safariga jo‘naydi va safarda vafot etadi. Keyingi yillarda hukmronlik qilgan Nadrmuhammad (1642-1645 iy), Abdulazizxon (1645-1681 iy), Subxonqulixon (1681-1702 iy) hukmronligi davrida ichki siyosiy vaziyat yanada keskinlashib bordi. Ichki kurashlar bilan bir qatorda Xiva xonligi, qozoq sultonlari va Eronga qarshi bir necha marotaba harbiy to‘qnashuvlar yuz berdi. Ayni vaqtda shayboniy Abdullaxon P hukmronligi yillarida katta mavqega erishib olgan Jo‘ybor xojalari va boshqa din peshvolarining mamlakat siyosiy hayotiga ta’siri kuchayib bordi. XUSH asr boshlariga kelib, mamlakatdagi siyosiy vaziyat yanada keskinlashdi urug‘ va qabila boshliqlari birga mahalliy hukmdorlarning o‘zboshimchalig va markaziy hokimiyatga bo‘ysunishdan bosh tortishi holatlari avj oldi mamlakat siyosiy inqiroz yoqasiga kelib qoldi. Bu holatni bartaraf etish uchun kurashgan ashtarxoniylarning eng so‘nggi vakili Ubaydullaxon (1702 1711 HA) edi. U vaziyatni tinch yo‘l bilan, iqtisodiy choralar yordamid amalga oshirish siyosatini qo‘lladi va 1708-yilda pul islohoti o‘tkazdi Bundan ko‘zlangan asosiy maqsad bebosh o‘zbek amirlarining iqtisodi erkinligini cheklash va shu yo‘l bilan ularni hokimiyatga bo‘ysundirin ayni vaqtda esa mamlakat xazinasini ham to‘ldirish edi. Biroq bu islohs ko‘zlangan natijani bermadi va aksincha markaziy hokimiyatdan norozilik g‘ boshboshdoqlik yanada avjga chiqdi. Ko‘pgina mahalliy hukmdorlar va di ulamolari o‘zlari egallab turgan mulklarini mustaqil deb e’lon qili yo‘lini tutdilar. Bularning orasida eng jiddiy voqea Farg‘ona vodiysini xonlik tarkibidan chiqishi va o‘zini mustaqil deb e’lon (1709 y) qilish bo‘ldi. Ashtarxoniylarning so‘nggi xoni Abulfayzxon ham mamlakatda ichki siyosiy vaziyatni yo‘lga sola olmadi. Abulfayzxon hukmronli yillarida (1711-1747 iy) ichki siyosiy vaziyatning keskinligi saqlan! qolishi bilan birga tashqi dushmanlarning ham davlat mustaqilligi tajovuzi kuchayib bordi. Buxoroning o‘zida markaziy hokimiyat amalda bir guruh o‘zbek urug‘la amirlari, xususan Javshin qalmiq, Ma’sumbiy otaliq, Hakimbiy otal qo‘liga o‘tib qolgan edi. Buxoroda katta mavqega ega Hakimbiy otaliq mang bilan dushmanlik kayfiyatida bo‘lgan Shahrisabz mulki hokimi Ibroh; miroxur kenagas 1716 va 1719- yillarda Buxoro va Qarshiga huj uyushtirdi. Bu to‘qnashuvlar Ibrohim kenagasga muvaffaqiyat keltir-u gandan so‘ng u Niyoz xoja qatag‘on, Qoplonbiy qipchoq, Avazbiy to‘qss kabilar bilan birlashib, 1722-yilda Xiva shayboniylari xonadon mansub Rajab sultonni Samarqandda xon etib ko‘tardilar. Bu xong mustaqil holda 1730-31- yillargacha hukm surdi. Ayni vaqtda qo: sultonlari ham Zarafshon va Qashqadaryo vohalariga bir necha marta (17 1729 iy) bosqinchilik hujumlari uyushtirdilar. Buxoro xonligining ichki siyosiy hayotini diqqat bilan kuzatib tur eronliklar XUSH asrning 30-yillarida xonlikka tajovuz q boshlaydilar. Eron shohi Nodirshoh va uning o‘g‘li Rizoquli boshchiligid Eron qo‘shinlarining 1736 va 1740-yillarda amalga oshirgan bosqinchil natijasida Buxoro xonligi qisqa vaqt Eron ta’siriga tushib qolg Vaziyatdan foydalangan mang‘it amirlari Hakimbiy otaliq boshchilig hokimiyatni o‘z qo‘llariga olishga intiladilar va 1747-yilga kelib maqsadlariga erishadilar. Abulfayzxon o‘ldirilib, ashtarxoniy sulolasiga barham beriladi va taxt amalda mang‘it amirlari hukmi ost o‘tadi. 1.3. Mang‘itlar sulolasi davrida Buxoro amirligi 1753-1920 iy Ashtarxoniylar hukmronligining so‘nggi davriga kelib, mamlakatdagi siyosiy vaziyat keskinlashdi, markaziy hokimiyat zaiflashishi bilan birga qabilalar o‘rtasidagi o‘zaro nizolar ham avj oldi. Bu holat Ubaydullaxon (1702-1711 Iy), ayniqsa Abulfayzxon hukmronligi yillarida yaqqol namoyon bo‘ldi. Mahalliy hokimlardan ayrimlari, xususan Samarqand hokimi Rajab sulton, Shahrisabz hokimi Ibrohimbiy kenagas, Karmana hokimi Abdulkarim bahrinlar markaziy hokimiyatni o‘z ta’siriga olish va uni ag‘darib tashlash maqsadida bir necha yillar davomida harbiy harakatlarni avj oldirib, Abulfayzxonga qarshi kurasholib bordilar. Buxoro xonligidagi ichki siyosiy parokandalikdan foydalangan Eron shohi Nodirshoh Buxoroga harbiy yurish uyushtirdi. Uning buyrug‘i bilan o‘g‘li Rizoqulixon 12 ming qo‘shin ko‘magida Qarshiga hujum boshladi. Qarshi va Samarqand qo‘shinlarining birgalikdagi qattiq qarshiligidan so‘ng 1736—1737-yillarda bo‘lib o‘tgan eronliklarning yurishi qaytarildi. Ikkinchi yurishga o‘zi boshchilik qilgan Nodirshoh 1740-yilda Qarshi hokimi Muhammad Hakimbiy mang‘it bilan ittifoq tuzishga erishadi. Hakimbiy vositachiligida Abulfayzxon bilan aloqa o‘rnatishga erishgan Nodirshohni Buxoro hukmdorlari hurmat bilan kutib olishga majbur bo‘ladilar. Muzokaralar chog‘ida Hakimbiyga katta imtiyozlar va huquqlar berilib, Abulfayzxon amalda vassal xonga aylanib qoldi. Ayni vaqtda Muhammad Hakimbiy mang‘itning boshqaruvdagi mavqei va ta’siri ortib bordi, o‘g‘li Rahimbiy esa Nodirshoh xizmatiga o‘tgan edi. 1743-yilda Muhammad Hakimbiy vafot etib uning ta’ziyasiga Nodirshoh ruxsati bilan o‘g‘li Rahimbiy keladi. Marosimlar tugagach yana Eronga qaytadi. Biroq, 1745- yilda Buxoro xonligida Abulfayzxonga qarshi qo‘zg‘olonlar avjiga chiqqach, Nodirshoh ularni bostirish maqsadida Muhammad Rahimbiyni yuboradi. U qo‘zg‘olonlarni bostirgach, Abulfayzxon tomonidan "Amir — ul umaro" lavozimiga ko‘tariladi. Rahimbiyning xonlikdagi nufuzi ortib bordi. 1747- yil yozida Nodirshoh Mashhad yaqinida jiyani Aliqulixon tomonidan o‘ldirildi. Bu vaziyatdan foydalangan Muhammad Rahimbiy Abulfayzxonga qarshi fitna uyushtirib, uni qatl qildirdi. Biroq mavjud an’analarga asosan u xonlik taxtini qo‘lga kirita olmadi va ashtarxoniylardan Abdulmo‘min va Ubaydulla Sultonlar rasman xon etib e’lon qilindi. Amalda davlat boshlig‘i bo‘lib qolgan Muhammad Rahimbiy 1756-yilda ashtarxoniylar sulolasining barcha vakillarini yo‘q qilib, rasman davlat hukmdoriga aylandi. Xonlik rutbasiga rasman erisha olmagan Rahimbiy amir unvonida davlatni idora qila boshladi va shu vaqtdan boshlab davlat ham Buxoro amirligi deb yuritila boshlandi, davlat tepasiga yangi sulola–Mang‘itlar sulolasi keldi va 1920-yilgacha hokimiyat tepasida turdi. i
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv,. munozara, o‘z-o‘zini nazorat. Adabiyotlar: Al; A2; A3; Q3; Q6; Q8; QI1;QI2 QI3; QI4 16-mavzu.Tarqoq parametrli elektr zanjirlar Umumiy ma’lumotlar. Bir jinsli liniyaning differentsial, kompleks vagiperbolik shakldagi tenglamalari va uning yechimlari. Bir jinsli liniyaning kuchlanish va tokning oniy qiymatlarilagi tenglamalari Bir jinsli Imiyaning parametrlari va xossalari. Yuguruvchi to‘lqinlqr. Isrofsizva uzatish qobiliyati buzilmagan liniya. Bir jinsli liniyani to‘rtqutblik bilan almashtirish.Tarqoq parametrli zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar.Bir jinsli liniyalarda to‘lqin jarayonlarini tadqiqqilish uchun almashlash ekvivalent sxemasi. Uzun uzatish liniyaning differentsial tenglamasi va uning yechimi.Uzatish liniyaning ekvivalent sxemasi.Liniyaning differentsial (telegraf) tenglamasini tuzish.Barqaror rejimda differentsial tenglama yechimlari.Isrofsiz uzatish Iimiyasi.Uzatish qobiliyati buzilmagan liniya Isrofsiz uzatish liniyasi rejimlari Turg‘un to‘lqinlar.Uzatish qobiliyati buzilmagan Imniya. Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogikyondoshuv,. munozara, o‘z-o‘zini nazorat. AдaбтyoПaг: AT; A2; AЗ; 05; Oб; O8; 011; O13; O14; 016 17-mavzu. Magnit maydon va magnit zanjirlari Magnit maydoni va uni tavsiflovchi asosiy kattaliklar hamda parametrlar. Ferromagnit materiallar va ularning xossalari. To‘la tok qonuni va uni magnit maydonini hisoblashda qo‘llanilishi Bio-Savar qonuni va undan foydalanish. Magnit maydonining energiyasi.Magnit maydonidagi mexanik kuchlar.Magnit zanjirlari.ularning asosiy qonunlari va hisoblash usullari. Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv,. munozara, o‘z-o‘zini nazorat. Adabiyotlar: Al; A2; A3; Q3; Q6; Q8; QI1;QI2 QI3; QI4 18-mavzu. Elektrostatik maydon Elektrostatik maydon bo‘yicha umumiy tushuncha va uning ta’rifi. Elektrostatik maydon elektr va magnit maydonlarning birligi. Kulon qonuni.Elektr maydonini tavsiflovchi asosiy kattaliklar. Elektr maydonidagi materiallarning tavsiflari Elektr maydon kuchlanganligi va potentsial. Kuch va ekvipotentsial chiziqlar. Gamiltonning differentsial operatori.Gauss teoremasi. Gauss teoremasining integral va differentsial shakllari. Gauss teoremasini sig‘imva elektr maydonni hisoblash uchun qo‘llash. Puasson va Laplas tenglamalari.CHegaraviy shartlar.Elektrostatik maydonning energiyasi.Elektrostatik maydondagi mexanik kuchlar.Ikki dielektrik chegarasidagi elektr maydoni. Elektrostatik zanjirlarni 179
Krem bir xil silliq holatga keltiriladi
Koma holatlariga olib keluvchi sabablar turli-tuman bo‘lsa ham, barcha vaziyatlarda u boshmiya faoliyatidagi o‘zgarishlar bilan bog‘liq. Ular orasida boshmiyada qon aylanishining buzilishi va gipoksiya yetakchi o‘rin egallaydi. Shuningdek, boshmiya va uning po‘stloqlari shishi, uning ichidagi bosimning oshishi, to‘qimalariga toksik moddalarning ta’siri, modda almashinuvi va gormonlar, suv—tuz muvozanati, kislota—ishqor holatining buzilishlari ham ahamiyatga ega. Koma to‘satdan boshlanishi yoki es-hush buzilishining barcha bosqichlaridan o‘tib, asta-sekin rivojlanishi mumkin. To‘liq koma rivojlanishigacha bo‘lgan vaqt koma oldi (prekomatoz) holat deb ataladi. Amaliyotda quyidagi komatoz holatlar tez-tez uchraydi. Alkogol komasi - (spirtli ichimliklarni suiste’mol qilish oqibatida yuzaga keladigan intoksikatsiya natijasida rivojlanadi) yuzlar sianotik, qorachiqlar kengaygan, nafas olish yuzaki, tomir urishi past va tezlashgan, qon bosimi pasaygan, og‘izdan alkogol hidi kelib turadi. Apopleksik koma - (boshmiyaga qon quyilgan hollarda kuzatiladi) yuzlar qip-qizil, nafas olish sekinlashgan, chuqur va shovqinli, tomir urishi to‘lishgan va kamaygan. Gipoglikemik koma—ayrim hollarda qandli diabetga chalingan bemorlarni insulin bilan davolash jarayonida kuzatiladi. Diabetik (giperglikemik) koma—qandli diabetning dekompensatsiya bosqichida kuzatiladi. Jigar komasi —jigar Sirrozining oxirgi bosqichlarida uning nim o‘tkir va o‘tkir distrofiyasi natijasida yuzaga keladi. Uremik koma—o‘tkir toksik zararlanishlarda va buyrakning surunkali kasalliklarining so‘nggi bosqichlarida kuzatiladi. Epileptik koma— (nevrologik kasalliklar—epilepsiyada kuzatiladi) yuzlar ko‘kargan, klonik va tonik tirishishlar, beixtiyor tilni tishlash, siydik va najas ajralishi. Tomir urishi tezlashgan, ko‘z soqqalari ikkala tomonga qochgan, qorachiqlar kengaygan, nafas olish shovqinli. Shuningdek, umumiy ko‘rik bemordagi boshqa ruhiy o‘zgarishlar to‘g‘risida ham (tushkunlik-apatiya) taassurot olishga yordam beradi. Bemor holatini baholash Ko‘rik davrida bemor holati quyidagicha baholanadi: ## Aktiv; We Passiv; ## Majburiy. Bemorning faol I Ayrim og‘riq hislarini sezsa ham hech bo‘lmaganda palata ! holati { ichida bemorni faol harakat qila olish holati ҳ Bemorning path ––––––––nin n n n y = = = " nofaol (passiv) I Bemor egallagan holatni o‘zgartira olmaydi, gavdasini faol I holati 4 harakatga keltirmaydi G . i Mana aaa ) Boyoring I Ahvolini yengillashtirish uchun bemorning o‘zi egallagan majburiy I holat holati
U to’da nazoratiga o’tishidan oldin Deyr Ezzor shahridagi boshlang’ich maktabda o’qituvchilik qilgan
22 Rus imperatory Aleksandr II (1855–1881) niň 1859-njy ýylda Kokant hanlygyny bas-yp almagynyň dowam etdirilmegi baradaky gӧrkezmesinden soň harby hereketler güýçlen-di. Munuň üçin, ilki bilen, hanlygyň Daşkent şäherini basyp almak zerurdy. Daşkendi basyp almakda Akmetjit galasy harby hereketleriň esasyna öwrüldi. Patyşa goşunlarynyň Akmetjit galasyny basyp almak boýunça ilkinji hereketleri (1852-nji ýyl) şowsuz bolan soň, 1853-nji ýylda ony eýelemek üçin ikinji gezek hüjüm başlandy. 3 müňden artyk adamdan ybarat harby goşuna 400 adamdan ybarat gala goraýjylary 20 günüň do-wamynda garşylyk gӧrkezdi. Duşman goşunlaryna garanda sany ӧrän az bolan, gabawda galan gala goraýjylary soňky demlerine çenli gӧreşdiler. Güýçleriň agdyklyk etmegi netijesinde patyşa hӧkümetiniň goşunlary ta-rapyndan gala eýelendi. Soňra bu gala harby hereketler üçin esasy punk-ta öwrüldi we oňa Perowskiý forty diýip at berildi. N. Werýowkin we M. Çernýaýewleriň 1864-nji ýylda üç müňden gowrak goşuny iki ugurda: biri Perowskiý fortundan (Orenburg tarap-dan), beýlekisi bolsa Wernyý (Alma-ata) şäheri tarapdan Daşkendi basyp almak üçin ýola çykdy. 4-nji iýunda M. Çernýaýewiň ýolbaşçy-lygyndaky goşun Talas derýasynyň çep kenaryndaky Ӧwliýaatany (häzirki Teraz şäheri) basyp aldy. Türküstan we Çimkent şäherlerini goramaga ýolbaşçylyk etmek üçin Kokant hany tarapyndan emirleşgeri Alyguly (Alymgul) goýberildi. N. Werýowkin, eger Türküstan go-raýjylary boýun egmese, şäheri tutuş oka tutmagy we hemmäni gyryp taşlamagy, Emir Temur tarapyndan Ahmet Ýassawyýnyň hatyrasyna gurlan mawzoleýi hem weýran etjekdigini ultimatum gӧrnüşinde goýdy. Netijede Alyguly ӧz goşunlaryny Türküstandan alyp çykyp, Çimkenti goramak üçin çekindi. Üç günlük sӧweşden soň, 12-nji iýul güni N. Werýowkiniň otrýady Kokant hanlygyna garaşly bolan Türküstan şäherini basyp aldy we 20 kilometrlik gala diwary bilen gurşalan Daşkent şäherini basyp al-maga taýýarlyk gӧrüp başlady. Bu harby hereketlere M. Çernýaýew ýolbaşçy edip saýlandy. 1864-nji ýylyň güýzünde Çim-Orta Aziýa garşy harby-basybalyjy-lykly ýörişle riň başlanmagy XIX asyryň ahyrynda şäheriň
ning baqiriq-chaqirig‘i, itlarning vovillashi eshitildi. Pulemyot bir tarilladi-yu jimidi. — Tezroq!— deb buyurdi Tolkunov yigitlarini shoshirib. Keyin yugurayotgan destanchilardan birini to‘xtatdi. —Pulemyotni mana bu yerga qo‘y. Guruhning oldi yo‘lni kesib o‘tib, tepalikka ko‘tarila boshladi. Maqsim daraxtga yo‘g‘on arqonni bog‘lab jangchilarga ko‘maklashdi. — Maqsim! Odamlarni boshlab boraver, —dedi Tolkunov yodegtyarevdani o‘rnashtirar ekan. —Men ularni chalg‘itib turaman. —Orqamdan ora! —Yoshi biroz o‘tib qolgan serjant shunday dedi-da, o‘zini o‘rmon ichiga urdi. Boshqalar unga ergashdi. Biroz yugurib borgach, Maqsim serjantga nimadir dedi-da, ikki avtomatchi bilan Fyodorning yoniga qaytdi. "O‘rmon chodiri desantchilarni o‘z bag‘riga oldi. — Karim ratsiya ustiga engashgancha Men— Qama , yoMen— Qama T deb aloqaga chorlaydi. Bir soatdan berish-u so‘zni takrorlayverib tomog‘i bo‘g‘ilayozdi. Lekin uning chaqirishlari javobsiz qolaverdi. Hatto kuni kecha gaplashgan 4 Lochin) ham jim edi. Karim ba’zan o‘zaro gaplashayotgan ratsiyalarni eshitib qolardi. Lekin nima uchundir hech kim uning signallarini qabul qilmasdi. Ana shunday tarzda xunobi oshib o‘tirgan paytda Kuznedov yaqinlashib: «Nima ran?» deb so‘radi. Karim noilojlikdan yelka qisib ko‘ydi. Ochig‘ini aytganda bir soatdan beri bu desantchilar ham joniga tegdi. Qo‘rib-bilib turib shu savol bilan kelishaveradi. Bir tomonda ratsiya chatoq. Bir tomonda Fyodordan darak yo‘q. Razvedkaga yuborilgan ikki jangchi ham qaytmadi. Bo‘g‘ilib, dod deb yuborging keladi. Padariga la’nat bu ratsiyaning. Hozir buni ko‘tarib urgan odam savobga qoladi. Holdan toyib hurpaygan Karimga desaktchilar norozi bir qiyofada qaraydilar. Uning bir yuhangdagi chaqiriq signallari ayrim desantchilarning ham joniga teggan. Boshqa radist qurib qolgan ekanmi? Ona suti og‘zidan ketmagan-kub-u bolaning. 329
Isroilda pandemiya boshlanganidan buyon eng yuqori ko`rsatkich qayd etildi. Oxirgi sutkada mamlakatda 71 mingdan ortiq kishida koronavirus infeksiyasi aniqlandi. Bu haqda The Times of Israel xabar bermoqda. Qayd etilishicha, bu ko`rsatkich pandemiya davrida rekord darajaga aylandi. Ya`ni, bir kunda 71,5 ming kishi kasallikni yuqtirib olgan. Sog`liqni saqlash mutaxassislarining fikricha, Isroilda koronavirus bilan bog`liq holatlar yanada ortishi taxmin qilinmoqda. Ma`lumot uchun, pandemiya boshlanganidan buyon Isroilda 1,7 milliondan ortiq kishi kasallikni yuqtirib olgan, 8,3 ming kishi vafot etgan.
Mustahkamlash uchun savollar 7. O‘zbek tili leksikasi tasnifi turlari haqida gapiring. £ ma qatlam nima? Misollar keltiring. 3. O‘z qatlam so da gapiring. 4. Qo‘llanishi chegaralangan so‘zlar ha ring. 5. Qo‘llanishi chegaralanmagan so‘zlar haqida g Zamonaviy so‘z nima? Misollar keltiring. 7. Eskirgan so‘ da gapiring. 8. Tarixiy so‘zlar haqida gapiring va misollar 9. Arxaik so‘zlar haqida gapiring va misollar keltiring. 1 so‘zlar haqida gapiring, misollar keltiring. 11. Shevaga xo haqida gapiring va misollar keltiring. 12. Termin (atama)lar gapiring va misollar keltiring. 13. Jargon haqida gapiring va lar keltiring. 18. Argo haqida gapiring va misollar keltiring. Topshiriqlar 1. Lug‘atdan go‘sht, non, oftob, gul, daraxt, kitob, kabi qadimdan tilimizga o‘zlashib, o‘zimiznikidek bo‘lib q so‘zlardan topib, etimologiyasi bilan tanishing. 2. Lug‘atdan shaklan bir xil, talaffuzda urg‘usi bilan farqla chi so‘z (omograf)lardan topib, qaysi tilga va qaysi turkumga m subligini, izohini daftaringizga yozib oling. Masalan: akademi akademik, sari—sari. 3. Rus tilidan o‘zlashgan adyol, karavot, cherkov, cho‘tka k so‘zlarda yuz bergan fonetik o‘zgarishlarni aniqlang va tushuntirin 4. Lug‘atdan barter, biznes, dizayn, futbol, jinsi, vole bol kabi ihglizcha so‘zlardan toping, so‘ngra «Inglizcha-o‘zbe cha lug‘at»dan foydalanib, ularning o‘z tilida qanday yozilishi aniqlang. 5. Tilimizga o‘zlashtirish jarayonida fonetik o‘zgarishga uchrab, o‘zbek tilidagi hozirgi ko‘rinishi o‘zining asl shaklidan uzoqlashib ketgan so‘zlarga 20—30 tacha misol keltiring. Masalan: admiral— farabcha amir al-bahrl, astoydil— fforscha-tojikcha az tahi dili; bo‘yra— fforscha-tojikcha buryolJ, g‘isht— fforscha-to-jikcha xisht), vaj— farabcha vajh. 6. Lug‘atdan bir xil shaklga ega bo‘lgan turli turkumga oid omonim so‘zlardan topib, ular ishtirokida gap tuzing. 7. O‘zlashma so‘z negizida hosil qilingan o‘zbekcha so‘zlarga misollar keltiring. Masalan: asfaltlamoq, aksiyador, baxtsiz, kompyuterchi, menejerlik, samolyotsozlik,
Aerozollarning molekulyar-kinetik xossalari Aerozollarning molekulyar-kinetik xossalarining o‘ziga xosligi quyidagilar bilan tushuntiriladi: e Dispers faza zarrachalarining kichik konsentratsiyali ekanligi-Ism” oltin gidrozoli 10’" ta zarracha bo‘ladi; e Dispersion muhit qovushqoqligi kichik bo‘ladi: e Dispersion muhitning zichligi kichik bo‘ladi, demak Pzarracha” ”Ppgaz Aerozollarda —zarrachalarning harakati Iiozollardagilarga nisbatan intensiv bo‘ladi. Eng oddiy holni ko‘rib chiqamiz. Aytaylik aerozol yopiq idishda joylashgan bo‘lib, shar shaklidagi zarrachalarning radiusi r va zichligi p bo‘lsin. Bunday zarrachaga bir vaqtning o‘zida og‘irlik kuchi va ishqalanish kuchlari ta’sir ko‘rsatadi. Bundan tashqari zarracha Broun harakatiga, demak, diffuziyaga ega bo‘ladi. Aerozollarda diffuziya va sedimentatsiyani miqdoriy baholash uchun solishtirma diffuziya oqimi (1,1r) va solishtirma sedimentatsiya oqimi (isea) tushunchalari ishlatiladi: KT dV is 475 (2—p,)BИ { — —— — Bod” 4 3i7 I mkm bo‘lsa ea” bo‘ladi va zarracha idish tagiga cho‘kadi. r«0,01 mkm bo‘lsa tsa aи bo‘ladi. Zarracha cho‘kmaydi. Agar zarrachalar bir-biri bilan to‘qnashsa, ular o‘zaro yopishadi, bu esa ularning kattalashishiga va konsentratsiyalarining kamayishiga olib keladi. Aerozollarning elektrik xossalari Aerozollarda zarrachalarning xossalari liozollardagi zarrachalarning elektrik xossalaridan katta farq qiladi: I. Aerozollarda qo‘sh elektr qavat hosil bo‘lmaydi, chunki gazli muhitning dielektrik o‘tkazuvchanligi kichik qiymatga ega. Shuning uchun zarrachalar amalda dissosilanmaydi. 291
5-60b. Iqtisodiy axborot tizimining axborot ta’minoti 245 ko‘rsatishga mo‘ljallangan. Bunga zamonaviy axborot texnologiyalariga o‘tish orqali erishiladi. Zamonaviy axborot texnologiyalari—bu, quyidagilarga asoslangan texnologiyalardir: F EHM va tashkiliy texnikani hamma joyda qo‘llash; F foydalanuvchilarni (hisoblash texnikasi va dasturli sohada kasb egasi bo‘lmaganlarni) axborot jarayonida faol ishtirok etishida; = do‘stona foydalanuvchi interfeysning yuqori darajasiga; F umumiy va muammoli belgilanishdagi amaliy dasturlar paketi (ADP)dan keng foydalanishga; F foydalanuvchi uchun ma’lumotlar bazalari va dasturlarga, shu jumladan, EHMning mahalliy va global tarmoqlari tufayli uzoqdagilarga ham kirish imkoniyatlariga; F mutaxassislarning avgtomatlashtirilgan ish joyi yordamida boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish va qabul qilishda vaziyatlarni tahlil qilishga; F sun’iy bilim tizimlarini qo‘llashga; F ekspert tizimlarni tadbiq etishga; F telekommunikatsiyalar vositalaridan foydalanishga; F geoaxborotli tizimlar va boshqa texnologiyalarni yaratishga. Ma’lumotlarning avtomatlashtirilgan banklari Hozirgi vaqgda mamlakatimizda boshqaruvning avtomatlashtirilgan tizimlarini ishlab chiqishning katta tajribasi to‘plangan. Bu tajriba ABT va har qanday boshqa axborot tizimlarini ishlab chiqishning markaziy texnik masalasi, ma’lumotlarni tashkil qilish, saqlash va kompleks foydalanishlan iborat ekanligini ta’kidlaydi. Yakuniy natijada bu ma’lumotlarni boshqarishning rivojlangan tizimlarini yaratilishiga olib keldi, ular hisoblash texnikasi vositalaridan foydalanish asosida qurilgan har qanday axborot tizimining asosi bo‘ladi. Ma’lumotlar banklari tamoyili asosida loyihalashtirilgan boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari bir qator o‘ziga xos xususiyatlarga egaki, ular
3. Chakaloklarni bolalar poliklinikasiga yuborilayotganda xona tomonidan almashuv kartasiga (SHZ)u raqamli hisob fo vaksinatsiya qilingan vaqt, vaksinaning seriyasi, uni ishlatish tekshiruv nomeri va tayyorlangan institutning nomi belgilab ( qo‘yiladi. 4. Tug‘ruqxonada bolaning terisi orasiga yuborilgan vaksina) 4—6 hafta o‘tgach. emlashga javoban mahalliy reaksiya paydo xakida onani ogohlantirish kerak. Bunda bolani uchastka bod shifokoriga ko‘rsatish lozim. g B. Tug‘ruqxonada tug‘ilmagan bolalarga hamda qandaydir. sababga ko‘ra tug‘ruqxonada emlanmagan chaqaloqlarga" vaksina) bolalar poliklinikasida (kasalxonaning bolalar bo‘limida, fel akusherlik punktida) dorilarni teri orasiga yuborishga o‘rgatilgan tibbiyot Hamshirasi (feldsher) o‘tkazadi. O‘y Chaqaloqlarda vaksinatsiya. o‘tkazish uchun kerak asbob-uskunalar
chiqadi. Agar, A2 A = 0 Az Aza — би 422 EP" a. 43 б Бo 5277 255 2 42 — — tengliklardan 2 92 22 23 munosobat kelib chiqadi. Demak, 5—0 va A—0 tengliklarning bir vaqtda bajarilishi shartga teng kuchlidir. Natijada biz quyidagi tasdiqni hosil qilamiz: 1-tasdiq. Ikkinchi tartibli chiziq a) 5 # 0 bo‘lsa yagona markazga ega, b) 5—0 va A—0 bo‘lsa cheksiz Ko"p markazga ega va markazlar to‘plami bitta to‘g‘ri chiziqni tashkil etadi; Y) 562—20 va A #0 bo‘lsa markazga ega emas. 2-tasdiq. Yagona markazga ega bo‘lgan ikkinchi tartibli chiziq markazi unga tegishli bo‘lishi uchunA— () tenglikning bajarilishi zarur va yetarlidir. Isbot. Ikkinchi tartibli chiziq markazi Mg (X9, Vg) nuqtada bo‘lib, u chiziqqa tegishli bo‘lsa 93
2 Quyidagilar Markazning asosiy vazifalari etib belgilansin: muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish; muvofiqlikni baholash organlarini xalqaro standartlarga ko‘ra akkreditatsiya qilish, shuningdek, muvofiqlikni baholash bo‘yicha akkreditatsiya qilingan organlar va metrologiya xizmatlarining belgilangan shartlar va talablarni bajarishi ustidan inspeksiya nazoratini amalga oshirish; xalqaro va milliy akkreditatsiya organlari bilan faol hamkorlik qilish, ushbu sohada xalqaro standartlar va texnik reglamentlarni joriy etish; muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish sohasida milliy va xalqaro ilmiy-tadqiqot, ta’lim va boshqa muassasalar tomonidan amalga oshirilayotgan davlat ilmiy-texnikaviy dasturlari va loyihalarining yagona buyurtmachisi vazifalarini bajarish
22-avgust kuni Sirdaryo viloyatining Guliston shahrida o‘tkaziladigan I Xalqaro investitsiya forumiga tayyorgarlik ishlari olib borilmoqda. Bu haqda Turizmni rivojlantirish qo‘mitasi matbuot xizmati xabar berdi. Mazkur forumga xorijiy davlatlar kompaniyalari va diplomatik korpus vakillari tashrifi kutilmoqda. Forum Sirdaryo viloyatining xorijiy mamlakatlar bilan savdo-iqtisodiy hamkorlik aloqalarini rivojlantirishga yangicha impuls berib, hududga to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalarni jalb qilishi kutilmoqda. Tadbir dasturidan seksion yig‘ilishlar, Sirdaryo viloyatining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi hamda investitsion salohiyati taqdimotlari, hamkorlik shartnomalarini imzolash marosimi kabilar o‘rin olgan. Shu bilan birga, viloyatda “Gul bayrami”, “Qushlar ko‘rgazmasi”, “Qovun sayli” ommaviy-madaniy tadbirlarini ham yuqori saviyada tashkil etish rejalashtirilgan. Bundan tashqari, Sirdaryo viloyatida turistik axborot markazlarining ochilishi davom etmoqda. Prezidentning joriy yil 5-yanvaridagi farmoniga muvofiq, Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi sayyohlar tashrif buyuradigan mashhur obyektlar, sayyohlik marshrutlari va har bir hududning markaziy qismlarida turistik axborot markazlarini (infokiosklar) tashkil etish ishlari davom etmoqda. Jumladan, Turizmni rivojlantirish hududiy boshqarmasi tomonidan Guliston shahri O‘zbekiston ko‘chasi “Madraxim Qosimov” MChJga qarashli “BookSafe”da ana shunday axborot markazlari tashkil etildi. Mazkur infokisoklar faoliyati turistlarga yengillik va qulay sharoitlar yaratish, ularga ko‘rsatilayotgan servis xizmatlari sifatini yanada yaxshilash va ushbu loyihalar orqali shaharga tashrif buyuruvchi turistlar oqimini yanada oshirishga yo‘naltirilgan. Shu bilan birga, Guliston shahrining turistik salohiyatini targ‘ib qiluvchi tarqatma materiallar ham tarqatilishi yo‘lga qo‘yildi.
Ana’anivy legitimlik tarixiy jarayonda ancha o‘zagrishlarga yuz tutgan bo‘lsa-da uni bugungi kunda ham kuzatish mumkin
Ha, Alisher Navoiy o`zbek xalqining shon-sharafi,milliy iftixori ,o`zbek adabiyotining quyoshi U o`zbek adabiyoti, madaniyati va san`ati tarixida yangi davr ochgan, o`zbek tilining benihoya boyligini, jo`shqinligini ,qudratini ,jozibasini ko`rsata olgan buyuk simo
Klassik shaxmat bo‘yicha Rossiya sobiq chempioni, 20 yoshli grossmeyster Yuriy Yeliseyev Moskva shahrida fojiali tarzda halok bo‘ldi. «Tunda yaqin do‘stim, ajoyib shaxmatchi va tahlilchi, men tanigan eng iqtidorli insonlardan biri Yuriy Yeliseyev fojiali tarzda halok bo‘ldi», – deya yozgan marhumning yaqin do‘sti, grossmeyster Daniil Dubov «VKontakte» ijtimoiy tarmog‘i orqali. U marhumning o‘limi tafsilotlarini ham keltirgan. Ma'lum bo‘lishicha, shaxmatchi deraza orqali 12-qavatning balkoniga o‘tmoqchi bo‘lganida pastga qulagan. Yeliseyev 2012 yilda kadetlar o‘rtasida jahon chempioni bo‘lgan, 2013 yili esa grossmeyster unvonini olgandi. 16 yoshida u klassik shaxmat bo‘yicha Rossiya chempioniga aylangandi. Yuriy Yeliseyev FIDe reytingida (Xalqaro shaxmat federatsiyasi) 212-o‘rinni egallab turgandi.
O‘zbekiston bosh prokurori boshchiligidagi delegatsiya Rossiyaga tashrif buyuradi » O‘zbekiston yangiliklari – Zamin uz O‘zbekiston bosh prokurori boshchiligidagi delegatsiya Rossiyaga tashrif buyuradi O‘zbekiston bosh prokurori Ixtiyor Abdullayev boshchiligidagi delegatsiya 2017 yilning 29—30 noyabr kunlari Rossiyada bo‘ladi Bu haqda «UzDaily»ga tayanib «Daryo» nashri yozmoqda
10 август 2020, Тошкент вақти: 13:35 Shinjon-Uyg‘ur muxtoriyati. Qashqar shahri manzarasi. Qo‘shma Shtatlar juma kuni Xitoyning Shinjon viloyatidagi bir yirik kompaniyaga va uning ikki rasmiysiga iqtisodiy sanksiyalar e’lon qildi. Bu chora uyg‘urlar va boshqa etnik ozchilik elatlarga nisbatan inson huquqlari buzilishi davom etayotgani uchun amalga oshirilgan. Ushbu harakat Prezident Donald Tramp Xyustondagi Xitoy konsulligini yopish haqida buyruq chiqarishidan bir hafta o‘tib sodir bo‘ldi. Pekin ham AQShning Chengdu shahridagi konsulligini yopishga qaror qilgan. AQSh Moliya vazirligi o‘z bayonotida XPCC (Xinjiang Production and Construction Corps) nomi bilan tanilgan Shinjon ishlab chiqarish va qurilish korpusini, XPCC sobiq partiya kotibi Sun Jinlongni hamda XPCC partiyasi kotibi o‘rinbosari Peng Jiaruyni jazoga tortgan. "Xitoy Kommunistik partiyasining Shinjonda uyg‘urlar va boshqa musulmon ozchiliklarga nisbatan inson huquqlarini buzib kelayotgani “asr dog‘i”dir", - dedi AQSh Davlat kotibi Mayk Pompeo o‘z bayonotida. Xitoy hukumati ozchilik guruhlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lganini rad etadi va uyg‘urlar tutqunlikda saqlanayotgan lagerlar aslida kasbiy tayyorgarlikni ta’minlash va ekstremizmga qarshi kurashish maqsadida ochilganini aytadi. Vashington qabul qilgan so‘nggi chora ortidan kompaniya va uning ikki mansabdor shaxsiga qarashli AQShdagi barcha aktivlar muzlatiladi, amerikaliklarga ular bilan aloqa qilish taqiqlanadi hamda Sun Jinlong va Peng Jiaruyning AQShga kirishiga ruxsat berilmaydi. O‘zini oshkor qilmaslik sharti bilan gapirgan AQSh rasmiylaridan birining aytishicha, jazoga tortilgan kompaniya "Xitoy Kommunistik partiyasining bevosita nazorati ostida turli xil vazifalarni bajaradigan maxfiy, harbiylashgan tashkilotdir". "Ular partiyaning keng qamrovli nazorat qilish, hibsga olish va targ‘ibot ishlarini amalga oshirishda bevosita ishtirok etadi. Bu yo‘l bilan ular Shinjondagi uyg‘urlar va boshqa etnik ozchilik vakillarini nishonga olishini bilamiz", - dedi rasmiy. Yaqinda Vashington Shinjon Kommunistik partiyasi kotibi, Xitoyning qudratli Siyosiy byurosi a’zosi, ayni paytda XPCC birinchi partiya kotibi Chen Quanguoga, Shinjon Jamoat xavfsizligi byurosiga hamda boshqa viloyat rasmiylariga ham jazo choralarini e’lon qilgan edi. Yangi Amerika xavfsizlik markazi eksperti Piter Xarrellning aytishicha, iqtisodiy nuqtai nazardan, juma kuni e’lon qilingan sanksiyalar AQSh bosimining jiddiy tus olganini va bu Xitoyda faoliyat yuritayotgan kompaniyalarga ogohlantirish ekanini anglatadi. "Tramp ma’muriyati nihoyat mazmunli sanksiyalarni qabul qildi. Avvalgi ramziy choralardan farqli o‘laroq, bu Shinjonga oid aniq harakat", - dedi Xarrell. XPCC 1954-yilda tashkil etilgan yarim harbiy guruh hisoblanadi. U harbiy xizmatdan ozod qilingan askarlardan tashkil topgan va viloyatning qurg‘oqchilik erlarida dehqonchilik xo‘jaliklarini tashkil qilish bilan shug‘ullangan. Keyinchalik sharqiy Xitoyning oddiy fuqarolari ham korpusga qo‘shildi. Hozir uning a’zolari soni 3,11 million kishidan ortiq. Bu mintaqa jami aholisining 12 foizdan ko‘prog‘ini tashkil qiladi. Uyg‘ur musulmonlari yashaydigan mintaqada tashkilot a’zolarining deyarli barchasi xan xitoylaridan iborat. “Белта”: Ҳукумат намойишлар устидан назоратни қўлга олди!
ayniyat YONING-EE=p tengsizligini qanoatlantirgan qiymatlari. uchun to‘g‘ri bo‘ladi. Agar YeYOshnpp bo‘lsa, chiziqli bir jinsli tenglamaning ixtiyoriy p B 1 ta, demak yo. ta (22 p) yechimi chiziqli bog‘-k liq bo‘lgani uchun "O‘s 9) =0, XEG ayniyatga kelamiz. Bundan i olingan 2, soniga trivial yechim mos kelishi chiqadi. Bu esa xos qiymat va xos funksiya ta’rifiga zid. 7.8-teoremaga ko‘ra, (7.56) masada trivialmas yechimga ega bo‘ln-shi uchun ushbu Blu) 8309). Uy) o o 9 Dog m SIG EZ) 9 (157) 22 (1) 85 (92) —-22 (9,) ((7.36) ga qarang) determinant nolga teng bo‘lishi zarur va yetarli. Bunda R (1) funksiya 2, ga nisbatan butun analitik funksiya bo‘lib"), u 1. (r) operatorning xarakteristik determinanti deyiladi. Bu. o‘rinda tushunarli bo‘lishi uchun (7.55) tenglamaning 0, agar 1555, Gi) = 1729 (20,7) T agar {= (7.58) (bunda }, u = 1,2, ..., p) boshlang‘ich shartlarni qanoatlantiruvchi fundamental sistemasini . 2) (2, A), iz (2, 4), ooo y, (5, 4) (7.59) deb belgilaylik. U holda G‘ intervaldan olingan Xning har bir (fiksirlangan) tayinlangan qiymatlarida (7.59) funksiyalar }, ning butun analitik funksiyalari bo‘ladi. Shu sababdan E (!) ham analitik funksiyadir. Yuqoridagi fikrlar va murakkab bo‘lmagan mulohazalar yordamida ushbu teoremaning o‘rinli ekaniga ishonch hosil qilish mumkin. 7,13-teorema, 1) R.(}) funksiyaning nollari 1,(r) operatorning xos qiymatlaridan iborat; 2) agar R (}) finksiya aynan nolga teng bo‘lmasa, 9 Qolda 1. (r) operatorning xos qiymatlari sanoqli to‘plam bo‘lib, ular chekli limit nuqtaga ega bo‘la olmaydi. Aytib o‘tamizki. agar R (2) funksiyaning‘g noli bo‘lmasa, u holda 1 (r) operator xos qiymatlarga ega bo‘la olmaydi. Ammo xos qiymat 4, 2 (}) ning karrali noli bo‘lishi mumkin. Agar E! soni O (!) funksiyaning oddiy noli bo‘lsa, bu 1. 1. (2) operatorning oddiy xos qiymati deyiladi. =) Agar biror 7 intervalda aniqlangan-u, (2) funksiya shu ingervalning qar bir ho nuqtasinnng atrofida x—x-u ning darajalari bo‘yicha shu funksiyaga yaqinlashuvchi darajali qatorga yoyilsa, u holda X (2) funksiya { intervalda ana-titik funksiya deynladi. 221
lishiga ko‘ra birmuncha xususiyatlarga ega. Bir yoshgacha bo‘lgan bola buyragining miya qatlami nisbatan ustun turadi, yoshi orta borgan sari qobiq qatlam « marta va miya qatlami esa 2 marta qalinlashadi. Yangi tug‘ilgan bolalarda qobiq qatlamidagi kalavalar kichik, yetarlicha rivojlanmagan, ayni vaqtda miya qatlamni yaqinida joylashgan markaziy kalavalar esa ancha yirik bo‘ladi. Ehtimol, ularning rivojlanish darajasi, nefroz yokn nefritning avj olishiga bog‘liqdir. Tajriba ma’lumotlariga asosan, yosh Hayvon kalavalarida ko‘pincha yallig‘lanishga nisbatan degenerativ o‘zgarishlar aniqlanadi. Bunday hol kizik bolalarda nefritga qaraganda ne-frozning tez-tez rivojlanib turishiga sabab bo‘ladi. Buyrakning yetilmagan to‘qimasini joyli proliferativ yallig‘lanish jarayonida qobiliyatsiz deb taxmin qiladilar. Buyrakning vazifasi. Buyrak asosan organizmdan oxirgi mahsulotlarni chiqarish va ichki muhit doimiyligini saqlash kabn ikki muhim vazifani bajaradi. Siydik hosil bo‘lishining asosiy jarayonlari, kalava orqali o‘tish, naysimon yo‘l orqali teskari so‘rilishdan iborat. Qovuqda yig‘ilgan oxirgi siydik bu ikki jarayonning natijasidir. Bundan tashqari, buyrak ichki sekretsiya bezlarining biri sanalib, ma’lum sharoitlarda organizmda qon aylanishi qiyinlashganda qonda renin degan gormon ajratadi, bu gormon esa qon bosimining ko‘tarilishiga sabab bo‘ladi. Naysimon yo‘llarning asosiy (paroksizmal) bo‘g‘imida: suvlar, aminokislotalar, uzum shakari, oqsillar, elektrolitlar teskari so‘riladi. Urta bo‘g‘inda esa: 1} fosfatlar, bikarbonatlar so‘rilishi susayishi bilan kislotalar neytralizatsiyasi; 2) kislotalarning hosil bo‘lishi; 3} ammiakning sintezi kuzatiladi. Siydikning konsentratsiyasi o‘rta bo‘g‘imda yuz beradi, bu jarayon gipofiz keyingi pallasining gormoni «Yovazop-ressin» tomonidan tartibga solinadi. Bu gormonning yo‘qligi o‘rta bo‘g‘im hujayralarini suv o‘tnb bo‘lmaydigan holatga keltiradi, shu sababli solishtirma og‘irligi past siydik ajralib chiqadi. Bola buyragi siydikni yetarlicha konsentratsiyalamay-di. Geller, Linxvenlarning ko‘rsatishlaricha, odam va hayvonlar, yangi tug‘ilgan bolalarning buyragi gipofiZINING antidiuretik gormonini kirgizganda kam ta’sir-238
Tarik Isić (1994-yil 8-oktabrda tugʻilgan) — bosniyalik professional futbolchi, Oʻzbekiston Superligasi vakili Jizzaxning „Soʻgʻdiyona“ klubi himoyachisi. Yutuqlar Velej Mostar Bosniya kubogi : 2021-22 Manbalar Havolalar 1994-yilda tugʻilganlar Yashayotgan insonlar Bosniya va Gersegovina futbolchilari Futbol himoyachilari Oʻzbekistondagi chet ellik erkak futbolchilar Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari
UDK 1:0086575.1) Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (REP) dissertatsiyasi avtoreferati mundarijasi Oglavleniye avtoreferata dissertatsii doktora filosofii (PhD) po filosofskim naukam Content of the abstract dissertation of the doctor of Philosophy (PhD) on philosophical sciences Toshboyev Bobomurot Eshboyevich Milliy xarakter shakllanishi va takomillashuvining ijtimoiy-falsafiy masalalari. xishngshingiishin shish ni 5 Toshboyev Bobomurot Eshboyevich Sotsial’no-filosofskiye vopros’i formirovaniya i sovershenstvovaniya natsional’nogo xaraktera nin ishnshtishinnnshshshinngsin shi 417 Toshboyev Bobomurot Eshboyevich Social-philosophical problems of forming and developing of national CHarattok zonasini AAA 33 E’lon qilingan ishlar ro‘yxati Spisok opublikovannkx rabot 115 OG‘riB sayopv......shshshshshshshshishishshshshnshshiniinininininin 37 SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI HUZURIDAGI ILMIY DARAJALAR BERUVCHI O5s.27.06.2017,7.02.02 RAQAMLI ILMIY KENGASH TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI TOSHBOEV BOBOMUROT ESHBOEVICH MILLIY XARAKTER SHAKLLANISHI VA » TAKOMILLASHUVINING IJTIMOIY-FALSAFIY MASALALARI 09.00.04–Ijtimoiy falsafa FALSAFA FANLARI BO‘YICHA FALSAFA DOKTORI (R’O) DISSERTATSIYASI AVTOREFERATI Samarqand–2018
Hisoblagichdan o‘chirilgan energiyalar Prezident tomonidan joriy yilning 29 may kuni “Elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda iste'mol qilish sohasida to‘lov intizomini yanada mustahkamlash, shuningdek ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmon bejiz qabul qilinmadi. Boisi, keyingi paytlarda tabiiy gazdan foydalanish va uning to‘lovini o‘z vaqtida amalga oshirish haqida so‘z yuritilganda, “kechagina to‘lab kelgan edik, yana falon million so‘m qarzimiz qayerdan kelib qoldi ekan,” yoki “gaz idorasi nazoratchisiga to‘lagan edik, qo‘limizda kvitansiya turibdi, biroq bu pullarimiz kompyuterga tushmabdi,” degan gaplar tez-tez quloqqa chalinadigan bo‘ldi, deb yozadi “Huquq” gazetasi. Mavjud qarzdorlikni gaz hisoblagichdan o‘chirib berish evaziga tamagirlik qilayotgan “nazoratchilar”ning qilmishlari oqibati emasmikin bular. Shohruh Rajabov (ism-familiyalar o‘zgartirilgan) “G‘arbgazta'minot” unitar korxonasi “Buxorotumangaz” “Chorbakr” hududiy ekspluatatsiya brigadasida gaz maromlash punktlarini ko‘rikdan o‘tkazuvchi chilangar lavozimida ishlab kelib, filial abonent xizmati avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi texnigi Sherali Hayotov bilan jinoiy til biriktiradi. - Shohruh aytgan odam men bo‘laman, - dedi anchadan buyon “hojatbaror” gaz idorasi xodimi Sh.Hayotovni kutib turgan ayol. – Shohruh iltimos qilib yubordi, yordam bersangiz yaxshi bo‘lardi. Hisoblagich 3 million 200 ming so‘m yozgan. Qancha bersam, “nol” qilib berasiz? - O‘zingiz bilasiz, hozir bu ishni qilish juda qiyin. Shunday bo‘lsa-da, ishonchli odam bo‘lganingiz uchun 2 million 500 ming so‘m berasiz... - Mana, hozircha bori 900 ming so‘m. Qolganini yangi yildan keyin berarman... Va'daga muvofiq, o‘tgan yilning 5 yanvar kuni kechki payt Buxoro tibbiyot instituti oldida iste'molchi G.Nuraliyeva va Sh.Rajabov uchrashishdi. Ayol qolgan 1 million 600 ming so‘mni berib, Shohruhdan tabiiy gaz to‘lovidan qarzi yo‘qligi haqidagi ma'lumotnomani oldi. Aslida ushbu ma'lumotnoma soxta ekanligini G.Nuraliyeva xayoliga ham keltirmagan edi. Sh.Rajabov esa ushbu soxta ma'lumotnomani iste'molchiga o‘tkazib ketolmadi. U huquqni muhofaza qiluvchi idora xodimlari tomonidan qo‘lga olindi. Tergov jarayonida jinoiy sherigining qilmishlari ham fosh etildi. Odil sud Sh.Rajabov hamda Sh.Hayotovga qilmishiga yarasha jazo tayinladi.
6. Qanday xolatlarda tushuncha o‘quvchi tomonidan egallangan hisoblanadi? 7. Geografik ko‘nikmalarni shakllantirish bosqichlarini ayting. 8. Geografik ko‘nikma va malakalarni shakllantirishning bilimlar sifati bilan qanday aloqadorligi mavjud? XIX BOB. GEOGRAFIYA KABINETI VA UNI JIHOZLASH 19.1. Geografiya kabineti va uni jihozlash Geografik bilimlarni o‘zlashtirishda geografiyaxonasi va unda joylashgan jihozlar katta ahamiyatga ega. Geografiyaxonasi mavjud bo‘lgandagina tegishli o‘quv vositalaridan ta’lim jarayonida samarali foydalanish mumkin. Geografiya xonasi o‘quv vositalari majmuasini, mebellar, o‘qituvchi va o‘quvchilar uchun moslamalar, o‘quv jihozlarini saqlash qurilmalari, texnik vositalar, ekspozittsion materiallar, ilmiy-metodik qo‘llanmalardan iborat murakkab tuzum bo‘lib hisoblanadi. Geografiyaxonasini uch qismga bo‘lishimiz mumkin: a) o‘quvchilarni joyi; b) o‘qituvchini joyi; v)jihozlar. O‘quvchilarni ish joyi. Geografiyaxonasida o‘quvchilarni ish joyi ikki o‘rindiqli stol va stuldir. Ular yog‘ochdan yoki temifdan qilingan bo‘lishi mumkin. Bu yerda asosiy antropometrik talab, stol va stullarning balandligi o‘quvchilar bo‘yiga mos kelishi lozim. O‘quvchilar stollarini joylashtirayotganda umumiy gigienik talablarga amal qilish lozim. Stol va stullarni uch qator qilib joylashtirgan ma’qul. Ular sinf taxtasidan 2 m uzoqlikda joylashishi zarur. Deraza va stollar hamda stullar qatori oralig‘idagi masofa 60 sm dan kam bo‘lmasligi lozim. Oxirgi qatoragi stullar bilan shkaflar orasida o‘tish uchum masofa bo‘lmog‘i lozim. O‘quvchilar stollarda bo‘yiga qarab o‘tirishi lozim. Geografiyaxonasida o‘qituvchilarni ish joyi. O‘qituvchi odatda o‘rta qatorni boshida joylashadi. Uning ish joyi o‘quv vositalarini namoyish qiladigan joy hisoblanadi. O‘qituvchi o‘tirgan joydan sinfni hamma tomoni va sinfdagi barcha o‘quvchilar ko‘rinib turishi lozim. O‘qituvchini ish joyi quyidagi talablarga javob bermog‘i lozim: 1. Sinfni barcha tomoni hamda barcha o‘quvchilar o‘qituvchi nazoratidan chetda qolmasligi lozim. 2. O‘qituvchini stoli yonida o‘quv vositalarini namoish qiladigan yoki ulardan foydalaniladigan moslamalar bo‘lmog‘i lozim; 3. Geografiya “darslarida ko‘p: hollarda asosiy o‘quv vositasi sifatida haritadan foydalanilganligi uchun kartografik vositalarni namoish qiladigan moslamalar bo‘lishi e’tibordan qochmasligi lozinz. O‘quv vositalarini namoyishi qiladigan stolni balandligi 90 sm dan oshmasligi lozim; uning yuzasi esa 120x75 bo‘lishi zarur. Namoyish stolida proeksion apparatlarni, deraza pardalarini, haritalarni tushuntirib va ko‘taradigan boshqaruv pultini joylashtirish mumkin. Namoyish stoli bilan birga o‘qituvchi stoli ham 207
21 1. moment kak proizvedeniye silы na yee plecho i 2. moment kak sistema, poluchennaya iz parы sil v sootvetstvii s opredeleniyem 1. Otmetim, chto pri takom predelnom perexode plecho parы stremitsya k nulyu, a silы parы –k beskonechnosti. Poluchennыy v sootvetstvii s opredeleniyem 1 moment fakticheski yavlyayetsya taqim je samostoyatelnыm obyektom v mexanike, kak i sila, i v dalneyshem mы budem oboznachat yego. Dlya absolyutno tverdogo tela posledniy moment ekvivalenten pare sil, Teorema 2.(Ob ekvivalentnosti par v prostranstve) . Dve parы, lejaщiye v parallelnыx ploskostyax i imeyuщiye ravnыe po velichine i po znaku momentы, ekvivalentnы. Sledstviye. Deystviye parы sil na TT ne izmenitsya pri yee peremeщenii v parallelnuyu ploskost, raspolojennuyu v predelax etogo tela. 4–leksiya. Proizvolnaya ploskaya sistema sil. Teorema o parallelnom perenose silы. Glavnыy vektori glavnыy moment proizvolnoy ploskoy sistemы sil. Ploskaya sistema parallelnыx sil. Plan leksii: 1. Teorema o parallelnom perenose sil. 2. Privedeniye ploskoy sistemы sil k zadannomu sentru 3. Chastnыe sluchai glavnogo vektora i glavnogo momenta proizvolnoy ploskoy sistemы sil. 4. Uravneniya ravnovesiya ploskoy sistemы sil Klyuchivыe slova: proizvolnaya sila, teorema Puanso, privedeniye sili zadannomu sentru, glavnыy vektor sistemы sil, glavnыy moment sistemы sil.
Ijtimoiy tarmoqlarda Rossiyaning «Mir» to‘lov tizimining O‘zbekistondagi kartalari egalari bankomatlar kartalarga xizmat ko‘rsatishni to‘xtatgani haqida Yagona respublika protsessing markazi (Uzcard brendi) «Gazeta.uz»ga 23 sentabr kuni soat 9:00 dan boshlab bankomat va terminallarda «Mir» kartalariga xizmat ko‘rsatish to‘xtatilganini tasdiqladi. Kompaniya Uzcard infratuzilmasida Uzcard — «Mir» kobeyj kartalariga (bir vaqtning o‘zida ikkita tizim bilan ishlaydigan kartalar) normal xizmat ko‘rsatilishini ma’lum qildi. Cheklovlar faqat O‘zbekistondan tashqarida chiqarilgan «Mir» kartalariga, shuningdek, xorijdagi Uzcard — «Mir» qo‘shma kartalariga tegishli. Ayni paytda Uzcard — «Mir» qo‘shma kartalarini chiqarayotgan banklar bu haqdagi ma’lumotlarni o‘z veb-saytlaridan olib tashlashni boshladi. 21 sentabrdan boshlab Turonbank, Mikrokreditbank va Xalq banki bunday kartalarni chiqarish bo‘limlarini olib tashladi. Payshanba kuni Turonbank call-markazi «Gazeta.uz»ga «tizimning texnik muammosi» bilan bog‘liqligini ma’lum qilgan, biroq ular qachon yakunlanishini ochiqlamadi. Uzcard — «Mir» qo‘shma kartalari haqidagi ma’lumotlar O‘zmilliybank, «Aloqabank» va «Qishloq qurilish bank» saytlarida hamon saqlanib qolgan. Joriy hafta Qozog‘iston, Armaniston, Turkiya va Vetnamdagi ayrim banklar AQSh Moliya vazirligining ikkilamchi sanksiyalar xavfi haqida ogohlantirishi munosabati bilan Mir kartalari O‘zbekiston Markaziy banki «Gazeta. uz»ning bir necha bor so‘rovlariga qaramay, hozircha vaziyatga izoh bermadi.
qand-shakar sanoati, shuningdek glinozyom ishlabchiqarish uchun ishlatiladiganlaridan tashqari). — Chiranoqtosh. —Slanes (issiq va tomga yopiladiganlaridan tashqari). — Argillit va alevrolitlar (pement sanoatida ishlatish uchun yaroqlilaridan tashqari). —Magmatik, vulqon hosil qiluvchi va metamorfik jinslar (pardozlash, dekorativ, olovga chidamli va kislotaga chidamli materiallar ishlabchiqarish, tosh quyma va mineral paxtalar ishlabchiqarish uchun ishlatiladi-tan, shuningdek sement sanoatida ishlatish uchun yaroqlilaridan tashqari). Yerostidan foydalanganlik uchun solig‘ini hisoblab chiqarish va to‘lash tartibi Yuridik va jismoniy shaxslar yerostidan foydalanganlik uchun soliq bo‘yicha hisob-kitoblarni soliq organlariga o‘sib boruvchi yakun bo‘yicha, soliq to‘lash uchun belgilangan muddatlarda taqdim etadilar. Yuridik shaxslar yerostidan foydalanganlik uchun soliqni: a) foydali qazilmalar qazib olganlik uchun va texnogen hosilalardan foydalanganlik uchun—har oyda, hisobot oyidan keyingi oyning yigirmanchi kunigacha; b) qolgan hollarda—yilning har choragida, yil choraklari bo‘yicha va yillik hisobotlarni topshirish muddatlarida to‘laydilar. Yuridik shaxslar yerostidan fdydalanganlik uchun to‘langan soliq summasini davr xarajatlariga olib boradilar. Keng tarqalgan foydali qazilmalarni qazib olish bilan shug‘ullanuvchi jismoniy shaxslar yiliga bir marotaba, keyingi yilning 20-yanvaridan kechiktirmay, davlat soliq xizmati organlarining xabarnomasi bo‘yicha hisob-kitobni ularga taqdim etadilar va yerostidan foydalanganlik uchun soliqni to‘laydilar. 352
122 Amir Temur chamaii joylar va tarixiy asarlardagi mavjud manbalarga taqqoslab o‘rganish yo‘lidagi izlanishlariga qanday qaraysiz? M. Ali: —Tariximizni endi rasmana o‘rganishga ki-rishayapmiz, hadiksirab emas, bemalol fikrlarimizni aytishga o‘rganayapmiz. Axir bor-yo‘g‘i to‘rt yil oldin bir essemda: "Ey xalqim, o‘z-o‘zingni anglab yet, buyuk o‘tmishingni o‘rgan, qaddingni ko‘tar!" degan fikrni aytganim uchun Markaziy Komitet byurosida muhokama bo‘lishimga oz qoluv-di. Xudoga shukur, endi bu borada keng izlanishlar boshla-nayotir. Shu nuqtayi nazardan adabiyotshunos olim Poyon Ravshan va yosh adib Jumaqul Qurbon izlanishlarini har taraflama qo‘llab-quvvatlayman. Axir izlanishsiz haqiqatning tagiga yetib bo‘ladimi? Biz ielanishlarimizda fransuz faylasufi Rene Dekart yo‘lini tutishimiz lozim. Dekart falsafa tarixini, sxolastikani o‘rganishda shubha usuli (metodi)ni o‘ylab topgan. Bunga ko‘ra, falsafaga, undagi izlanishlarga shubha ko‘zi bilan qarash kerak, shundagina haqiqatga erishiladi. Albatta, bunday shubha hamma narsani inkor qilishga olib kelmasligi kerak. Bevosita bu izlanishlarning ilmiy qimmatiga kelsak, bu haqda fikr bildirishga erta deb hisoblayman, chunki bu izlanishlar hali poyoniga yetib, hamma narsa ravtpan bo‘lganicha yo‘q. Chindan ham, Zanjirsaroy Qarshi—Buxoro yo‘li ustida joylashgan tarixiy maskanlardan biri, Amir Temur ajdodlari bu yerlarda ko‘p marta bo‘lganlari aniq. Lekin ma’lum-mashhur kitoblarning qariyb barchasida P. Ravshan bilan J. Qurbon qarashlaridan boshqacha fikrlar mavjud... Amir Temur ota-onalari qabrlari Keshda, hatto o‘zlariga tayyorlab qo‘ygan qabrlari ham xuddi shu joyda... Sharafiddin Ali Yazdiy ham, sohibqironning tug‘ilishi haqida "...Qashi dilkash viloyatida... kun kibi zohir bo‘ldi" deb yozadi. Shularga qaramay, do‘stlarimiz Amir Temurning kindik qoni to‘kilgan joyni aniqlash masalasini o‘rtaga qo‘yishmoqda. Yuqorida ta’kidlaganimdek, izlanishlar davom etmoqda, oxir natijalar haqida ilmiy jamoatchilik hali o‘z fikrlarini aytadi, albatta. Ammo bir narsa ayon: ular bu bilan barchaning diqqatini buyuk Amir Temur shaxsi va hayotiga qaratdilar, o‘rganish muhimligini, o‘zimiz bilgan
asm. Ko‘pqavatli pressda press material varaqalarini yuklash sxemasi: yotni uzatuvchi vint; 2–uzatuvchi aravacha (karstka); 3-to‘rtburchak { 4-presslanadigan material paketi; 5- gidralik pressning issiq plitalari. 377
gicheskix otnosheniy mejdu prepodavatelyami i studentami. Razrabotka i «chteniye» takix leksiy trebuyut dopolnitelnыx tvorcheskix usiliy p podgotovke soderjaniya zanyatiy, emotsionalnogo intellektual nogouro nya pedagogicheskogo masterstva, psixologo-pedagogicheskoy podgotovki Luchshe, yesli po svoyey nature prepodavatel sklonen k igrovыm situai: yam, yesli yem-u prisushi intellektualnaya i emotsionalnaya labilnost sposobnost rabotat v dialogicheskoy pozitsii. Spetsialnoy zadach & yavlyayetsya «vstraivaniye» novыx form leksiy v uchebnыy protsess s ucheto * togo, chto vsyakoye novovvedeniye vыnujdayet perestraivat i vsyu sloji shuyusya pedagogicheskuyu texnologi-yu. Novыe formы leksiy trebuyut i smenы prostranstvennogo raspols jeniya slushateley. Luchshe raspolagat ix ne v zatыlok drug drugu, a r vide amfiteatra, chto srazu menyayet psixologicheskiy klimat v auditorii, sposobstvuyet dialogicheskomu vklyucheniyu v obщeniye, v tom chisle s po moщyu neverbalnыx sredstv - lozы, mimiki, jesta it.p., prevrash-ni-yu predmetnыx deystviy studentov v sotsialnыe postupki. Eti ose bennosti usilivayutsya pri perexode ot leksiy k seminarskim zanyatiyam gde v yeщe bolee chetkoy forme zadayetsya kontekst professionalno-teors ticheskoy deyatelnosti spetsialistov. PROVEDENIESEMINAROV INNOVATSIONNЫMI METODAMI Seminarskiye zanyatiya. Seminarskaya forma obucheniya imeet davni istoriyu, vosxodyaщuyu k drevnegrecheskim i rimskim shkolam. Seminar skiye zanyatiya stali nosit prakticheskiy xarakter, predstavlyat soboy shkolu togo ili inogo uchenogo, pod rukovodstvom kotorogo studentы pra ticheski osvaivali metodologi-yu predmeta i metodiku nauchnogo issledi vaniya. Seminarskaya forma provedeniya zanyatiy razvivayetsya, vse bolee gi( ko reagiruya na potrebnosti formirovaniya razvitoy lichnosti spetsiash sta. V nastoyaщee vremya poyavilos mnojestvo raznovidnostey semina rov, kajdыy iz kotorыx predostavlyayet spetsificheskiye usloviya dlya npi yavleniya aktivnosti studenta. Nije budut rassmotrenы te iz nix, kotor mojno schitat seminarami kontekstnogo tipa. Seminar- eto odin iz vidov zanyatiy, glavnaya sel kotorogo sostoy v tom, chtobы obespechit studentam vozmojnost prakticheskogo ispol» zovaniya teoreticheskix znaniy v usloviyax, modeliruyuщix formы ds 40
Ilgari paytlarda Sulton amir-oxuri amir Ixtiyorildin qo‘l ostida o‘ttiz mingdan ortiq ot bo‘lardi". Shunda u bunday derdi: "Agar istasam qo‘l ostimdagi otlar sonini bir dinor va dirham ham sarflamasdan oltmish mingga yetkazaman. Buning uchun mamlakatimiz tegrasidagi Sulton otlari boqilayotgan uyurlardan cho‘ponlarga bittadan ot keltirishni buyursam, bas, olib kelinadigan otlar o‘ttiz mingdan oshadi". Xo‘sh, siz muhtaram fikr yurituvchi, endi Sultonning bu ikki ahvolini solishtirib ko‘ring-chi, qanday xulosa chiqarar ekansiz" Ha, dunyo shunday beqa-pop! Arap o‘sha kunlari kimdir unga (Sultonga) biror yegulik yoki boshqa narsa keltirsa, bas, uning nomiga yo yuqori mansab berilgani, yo biror mulk iqto qilingani haqidagi farmon bitilardi. Bunday farmonni aksariyat paytlarda o‘sha farmon oluvchining o‘zi bitishiga to‘g‘ri kelardi, chunki ba’zan Sultonning "orol farmonlari"ni yozadigan odam topilmay qolardi. Aniqrog‘i, bu farmonlarni Jaloliddinga yuboriladigan yorliqlar edi desa to‘g‘riroq bo‘ladi. Chunki, u mamlakatda paydo bo‘lganidan keyin bu farmonlarni unga taqdim qilishdi. U esa bularni tasdiqlab berdi. Agar kimningdir qo‘lida bu iqto yoki mansab berish borasidagi farmonni tasdiqlovchi Sulton pichog‘i, dasturmoli yo boshqa biror narsa bo‘lsa, Jaloliddin avval bu buyumni olib o‘par, keyin farmonga o‘z muhrini bosardi. Sulton orolda bandalikni bajo keltirib, Olloh oldidagi bu dunyodagi qarzidan kutilganda uni yaqin xos mulozimlari— chovush Shamsiddin Mahmud ibn Yoloq va yotoqxona boshlig‘i (al-farrashiya) Muqorribiddin yuvishdi"", Sulton uchun kafanlik ham topilmadi. Shunda Shamsiddin o‘z ko‘ylagini yirtib, uni kafan qilib o‘radi", U orolga dafn qilindi. Bu olti yuz o‘n yettinchi yili (1220-yilning marti—1221-yilning fevrali) ro‘y berdi: Podshohlarni xor qilli, ulug‘larni ov qildi, Qudratlini itoatkor bir qulga aylantirdi. Atrofida ta’zimga shaydir, ana, maliklar, Kim ularni bir-bir ushlab itoatga keltirdi? Jo-bajo bulayotir uning barcha ishlari, Hatto zamin ta’zimga kelayotir ul sari. Qudratilan ayonki, hatto qasd qilib taqdir. Unga qarshi chiqsa rap, o‘zi ojiz qolalir: Mana, chiqdi oldidan g‘azabkor ma’bud—Ajal, Va qilichin ko‘tardi qon-u joniga mahtal.
Jussey Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi. Aholisi 1827 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 54,7 nafar kishi. Geografiyasi Maydoni — 33,4 km2. Dengiz sathidan 226 – 353 m balandlikda joylashgan. Manbalar Haute-Saône shaharlari
Setup ) Compute Annotations Script Cancel Help
16 may kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevni Amerika Qo‘shma Shtatlari Prezidenti Donald Tramp qabul qildi. Prezident Mirziyoyevning Oq uyga ilk tarixiy tashrifi O‘zbekiston bilan AQSh o‘rtasidagi strategik sheriklikning yangi davrini boshlashga turtki berdi, deb xabar bermoqda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Matbuot xizmati. Prezident Tramp Shavkat Mirziyoyevni “Tolibon” afg‘on hukumati bilan tinch muzokaralarni boshlashi lozimligi to‘g‘risidagi yagona pozitsiyasi tasdiqlangan “Tinchlik jarayoni, xavfsizlik sohasida hamkorlik va mintaqaviy sheriklik” mavzusidagi Toshkent xalqaro konferensiyasi muvaffaqiyatli o‘tkazilgani bilan qutladi. Shavkat Mirziyoyev va Donald Tramp Afg‘oniston xavfsizlik kuchlari va tinch aholisiga qarshi qaratilgan jirkanch terrorchilik hujumlarini qattiq qoraladilar hamda Afg‘oniston duch kelayotgan xavf-xatarlarga barham berish bo‘yicha muloqotni kengaytirishga sodiq ekanliklarini bildirdilar. Mirziyoyev Afg‘oniston hukumatini to‘liq siyosiy qo‘llab-quvvatlashini qayd etdi hamda 2017 yil dekabrda Afg‘oniston Prezidenti Ashraf G‘anining O‘zbekistonga tashrifi, uning yakuni bo‘yicha ikki hukumat o‘rtasida savdo aylanmasini ko‘paytirish va o‘ta muhim infratuzilmaviy loyihalarni amalga oshirish yuzasidan bir qator bitimlar imzolanganiga e'tibor qaratdi. AQSh davlat rahbari O‘zbekistonning mintaqaviy iqtisodiy jarayonlarda muhim rol o‘ynayotganligini e'tirof etib, mamlakatning Afg‘oniston bilan savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytirishga qaratilgan sa'y-harakatlarini olqishladi. U O‘zbekiston tomonidan rejalashtirilayotgan Afg‘onistondagi temir yo‘l va infratuzilmaviy loyihalarni amalga oshirishga siyosiy va konsultativ ko‘mak ko‘rsatishga tayyorligini bildirdi. Prezident Shavkat Mirziyoyev Afg‘onistonda tinchlik va barqarorlikka erishishga hissa qo‘shayotgan Shimoliy ta'minot tarmog‘ini qo‘llab-quvvatlashda davom etishini tasdiqladi. O‘zbekiston va AQSh Afg‘oniston bilan chegaralar xavfsizligini ta'minlash hamda giyohvandlik vositalari noqonuniy muomalasining oldini olishda yaqindan hamkorlik qilishlari e'tirof etildi. Ikki davlat rahbarlari ekstremizm va xalqaro terrorizmni qoraladilar hamda umumiy tahdidlarga qarshi kurashish bo‘yicha hamkorlikni kengaytirishga intilishlarini qayd etdilar. Ular, shuningdek, ikki tomonlama hamkorlikni kengaytirish va mintaqaviy xavfsizlikni ta'minlashga qaratilgan kelishuvlarni amalga oshirishga sodiq ekanliklarini bildirdilar hamda besh yilga mo‘ljallangan ilk harbiy hamkorlik Rejasini amalga tatbiq qilish orqali mudofaa sohasidagi aloqalarni mustahkash muhimligini ta'kidladilar.
Sog‘lom kishilarda pulsning tezligi yurak qisqarishi tezligiga mos bo‘lib, bir minutda 60—80 marta tomir urishiga teng. Yurakning bir minutda 90 martadan ortiq qisqarishi—taxikardiya, 60 martadan kam qisqarishi —bradikardiya deb ataladi. Yurakning ba’zi kasalliklarida puls yurak qisqarishi tezligidan kam bo‘lishi mumkin, bu puls defitsitidir. Bolalarda kattalarga nisbatan puls ortiqroq, qizlarda o‘g‘il bolalarga nisbatan birmuncha ortiqroq bo‘ladi. Tunda puls kunduzgiga nisbatan kamroq bo‘ladi. Jismoniy mehnat qilganda, nerv-emotsional reaksiyalarda puls ortadi. Taxikardiya qon aylanish apparatining organizmni kislorodga ehtiyoji ortishiga nisbatan bo‘lgan moslanuv reaksiyasi bo‘lib, organ va to‘qimalarning qon bilan yuqori darajada ta’minlanishiga imkon beradi. Ammo chiniqtirilgan yurakning (masalan, sportchilarda) kompensator reaksiyasi taxikardiyaning ko‘tarilishi bilan emas, balki yurak qisqarishining kuchayishi bilan ifodalanadi. Bu organizm uchun ancha qulayroqdir. Yurakning ko‘pgina kasalliklari tana harorati ortishi, ba’zan zaharlanishlar taxikardiyani kuchaytiradi. Bradikardiya yurakning ba’zi kasalliklarida, zaharlanishlarda, shuningdek, bir qator dorilar ta’sirida kuzatiladi. Sog‘lom odamda puls ritmik (bir tekis), ya’ni puls to‘lqinlari ma’lum vaqt oralig‘ida sodir bo‘ladi. Yurak ritmining buzilishi aritmiya deb ataladi, bunda puls to‘lqinlari bir xil vaqt oralig‘ida notekis bo‘ladi. Pulsning tarangligi artertal qon bosimiga bog‘liq gipertoniyada g‘oyatda kuchayadi, gipotoniya va yurak kasalliklarida bo‘shashadi. Pulsning to‘liq yoki to‘liq emasligi yurak qisqarishi kuchiga bog‘liq. Pulsning boshqa o‘ziga xos ko‘pgina xususiyatlarini bilish bemorning ahvoli haqida to‘liq ma’lumot beradi. Palpatsiya. Yurak sohasini palpatsiya qilish yurak uchi zarbi seziladigan joyni hamda shu zarbning xarakterini bilib olishga, ko‘krak qafasida deformatsiya («yurak bukrisi») bor-yo‘qligini aniqlashga imkon beradi. Yurak uchining zarbi ko‘tarilib qolgan (aortal poroklar, gipertoniyada), manfiy (bunda qorinchalar sistolasi vaqtida ko‘krak qafasi do‘mbayib chiqishi o‘rniga ichga tortilib turadi— adgeziv perikarditda), yoyilgan (yurak bo‘limlari kengayib ketganida) bo‘lishi mumkin. Past chastotali shovqinlarning akslanishida «fremissment cataire»ni, fransuzchadan tarjima qilganda «mushuk xirillashi» ma’nosini bildiruvchi hodisani aniqlash uchun palpatsiya qilib ko‘rish katta ahamiyatga ega. 154
Injenerlik Tizimlarini va boshqa yetuk modellarni qo‘shishni uzgartiradi. U ikki bo‘limdan iborat, markazda turish va davom etish, shuningdek CMM Software dagi nosozliklarning ba’zi nomlarini ham ko‘rsatadi. CMMI modeli jarayonlarni rivojlantirish uchun fremwork sifarida yaratilgan bo‘lib bunda juda katta birlashgan kompaniyalarni o‘zichiga oladi. Ular Software CMM bilan ishni qoniqarli bajarishni ta’minlaydi va tashkilotning tizimini yuksaltirishga yo‘l ochadi va jarayonlar boshqaruvini natishsi bo‘ladi va 1-bo‘limdan 5-bo‘limga junatadi. Ularning davom ettirish bo‘limi yetuk jarayonlarning kattalashish-kichiklashish holati uchun ruhsat beradi. Bu model eng kerakli 22 ta jarayon atrofidagi yoni 0 dan 5 gacha tezligini oshirishni ta’minlaydi(5.7-rasmda ko‘rsatilgan). CMMI modeli juda kompleks bo‘lib 1000 sahifa yoki undan ko‘proq tasvirlash mumkin. Bu joyda uni muhokama qilish uchun menda asosiy sabab bor. Asosiy model komponentalari quyidagilar: 1. Jarayonlarn maydonlarini bog‘lash: bunda 8 dasturlar jarayonlarining faoliyatiga bog‘liqdir. CMMI’ 22 bir xil jarayon maydonlari bu qulay dasturiy jarayonlarga . va takomillashtirishga bog‘liqdir. CMMI modelini davom ettirish to‘rt guruhni tashkil etadi. 5.7-rasmda bu guruhlar va jarayonlar maydonini aloqadorligi ko‘rsatilgan. 2. Maqsadlarning biri bu kerakli holatining qaysidir tur abstrakiari qulay tashkillashtirilgan bo‘lishi kerak. CMMI ning aniq maqsadlari bu har bir jarayon maydoni va bu maydon uchun kerakli joyni to‘g‘ri tanlash orqali birlashtirishdir. Shuningdek u umumiy maqsadlarni tushuntiradi bu esa yaxshi tajriba joyi bilan birlashadi. 3. Yaxshi tajribalarning bog‘lanishi, oxiriga yetgan maqsad yo‘llarining tasvirlanishi. Bir qancha aniq va umumiy tajribalar jarayonlar maydoni ichidagi har bir maqsad bilan birlashishi mumkin. Tavsiya qilingan tajribalarning ba’zilari 5.9-rasmda ko‘rsatilgan. Biroq, CMMI maqsadga erishish yo‘liga qaraganda u ancha afzalrog‘ini ko‘rsatadi, bu esa muhumdir. Tashkilotlar CMMI maqsadlarini ba’zan natijaga erishishda kerak tajribalarni qo‘llashi mumkin–ular CMMIdagi tavsifa qilingan misollarni o‘zgartirishlari shart emas. Ur AI AA Aron T oi nn Бapи TonA o И ИИИ Jarayon Tashkiliy aniqlik jarayoni(Organizational process boshqaruvi (definition (OPD)) Tashkiliy markaziy jarayoni(Organizational process focus (OPE)) 149
— boshqa kapital transfertlar, tabiiy ofatlardan koʻrgan zararlarni qoplash uchun berilgan subsidiyalar, korxonalarning qarzlarini yopib yuborish kabilar. Schyotning foydalanish qismida quyidagilar ifodalanadi: — asosiy fondlarning yalpi jamg`arma koʻrsatkichi yangi (hisobot davrida) qurilgan uy-joy va inshootlar, sotib olingan mashinalar, qurilmalar, transport vositalari, stanok qiymatidan va shularga oʻxshash sotilgan asosiy ishlab chiqarish vositalari qiymatlarining ayirmasini yig`ʻindasidan iborat; — moddiy aylanma mablagʻlar(xomashyo, butlovchi materiallar, yoqilgʻi, mayda asbob-uskunalar, tugallanmagan ishlab chiqarish va tayyor mahsulotlar) zaxirasining hisobot davri boshidan oxiriga qadar o'zgarishi yoziladi; — sof sotib olingan qimmatbaho buyumlar ko`rsatkichida barcha sotib olingan qimmatbaho (zebu-ziynat, san'at asarlari, oltin va kumush kabi metallar) buyumlar qiymatidan sotilgan qimmatbaho buyumlar qiymatlarining ayirmasi yoziladi; — sof sotib olingan yer va ishlab chiqarilgan nomoddiy aktivlar (patentlar, litsenziyalar, mualliflik huquqlari) qiymati kiradi; — sof kredit yoki sof qarz schyotning balanslantiruvchi koʻ`rsat-kichidir. 18-misol. Mamlakatning iqtisodiy faoliyatini ifodalovchi quyidagi shartli ma'lumotlar berilgan (joriy bahoda, mlrd.so“m): T/r Ko`rsatkichlar nomi Miqdori 1 Yalpi milliy daromad 6700 2 Jl Tashqi dunyodan olingan joriy transfertlar 210 3 ) Tashqi dunyoga berilgan joriy transfertlar 194 4 Sotib olingan yer va boshqa ishlab chiqarilmagan aktivlar 44 5 {Бошвап уег va boshqa ishlab chiqarilmagan aktivlar 48 6 J/ Tashqi dunyodan olingan kapital transfertlar 72 7 (Tashqi dunyoga berilgan kapital transfertlar 56 8 jPirovard iste'mol xarajatlari (PIH): 8.1 Juy xoʻjaligining PIH 4290 299
2020 yilda O‘zbekistonda yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga eng ko‘p qo‘yilgan ismlar Soliha va Muhammadali bo‘ldi. Bu haqda Adliya vazirligi . 2020 yilda 18616 qizga Soliha ismi va 19393 o‘g‘il bolalarga Muhammadali ismi berilgan. Ushbu ismlar 2019 yilda ham eng mashhur ismlar bo‘lgan (mos ravishda 12461 va 11305 chaqaloqlarga qo‘yilgan). 2018 yilda eng mashhur ismlar Soliha va Mustafo, 2017 yilda esa Madina va Azizbek bo‘lgan edi.
Osiyo Kubogi—2019. Yaponiya Eronga javobsiz 3 ta gol urib finalga chiqdi (video) 28-yanvar, dushanba kuni Osiyo Kubogining 1/2 finali doirasida birinchi uchrashuv yakunlandi. Unda Yaponiya terma jamoasi Eron termasiga qarshi maydonga tushdi. Bellashuvning 57-daqiqasida Yuya Osako Takumi Minamino uzatgan to‘pni boshi bilan darvozaga kiritdi va hisobni ochdi (1:0). Oradan 10 daqiqa o‘tib, hakam tomonidan Eron terma jamoasi darvozasi tomon penalti belgilandi. Undan esa yana o‘sha Yuya Osako vaziyatdan unumli foydalandi va dublga erishdi (2:0). Uchrashuvning so‘nggi daqiqalarida Genki Haraguchi hisobni yiriklashtirdi (3:0). Shu tariqa Yaponiya Eron termasi darvozasiga javobsiz 3 ta to‘p kiritib, musobaqaning finaliga yo‘l oldi. Ma’lumot uchun, yarim finalning ikkinchi to‘qnashuvida Qatar termasi mezbon BAA bilan jang qiladi. Osiyo Kubogi—2019 1/2 final bahslari 28-yanvar, dushanba Gollar: 0:1 — 57 Osako, 0:2 — 67 Osako, 0:3 — 90 Haraguchi. Yanada ko‘proq futbol va sport yangiliklaridan boxabar bo‘lishni istasangiz, “Daryo”ning Telegram’dagi rasmiy sport kanali — @daryo_sport’ga obuna bo‘ling!
Ko‘krak bilan emizish / shifoxonalarni bolalarga do‘stona munosabati initsiativasi (SHBDMI)
–Pesh qilmang,–ilib ketdilar oyim, ishxonangizdan qog‘oz olib kelsangiz bas! Shunday qilib, bolalar bog‘chasiga boradigan bo‘ldim. Bu yerda o‘yinchoqlar bir talay ekan-u, hadeganda bolakaylarga berishavermaskan. Bog‘cha opalar ancha jiddiy va kalondimog‘day. Men yig‘lamadim: endi juda churvaqa emasman–kamina naq olti oylik hayotiy tajribaga ega. Birinchi kuni bolalarga unchalik qo‘shilolmaganimni ta’kidlab o‘tishim kerak. Sutli atala ichib olgandan keyin bir qizaloq bilan tanishishga shaylanayotganimda, tarbiyachi opamiz allaqanday zarda va nopisandlik bilan o‘rnimga yotqizdi-yu po‘pisa qildi: –A nu-ka, spat! Bыstro! Dilxush alla aytishadi, deb o‘ylasam... To‘tiqushlar! Loaqal birortalari alla aytishni bilishmaskan-a! Hayf-yo! Buning ustiga uydagiday ko‘tarib yurishlar, shakarguftorliklar qayoqda deysiz?! Suf bunaqa hayotga! Ishtonchang ho‘llanib qolsa, jirkangannamo qilib, barmoqlarining uchi bilan yechishadi-yu, bir chekkaga uloqtirib yuborishadi. Uyda... Shuning uchun kunbo‘yi uydagilarni qo‘msayman. Buvijonimning qadrdon hidlari, mehribon, ma’ruf ovozlariga zor bo‘laman. Kechqurun oyimni ko‘rishim bilan xo‘rligim kelib, yig‘lab yuboraman, diydalarim shashqator bo‘lib, u kishiga talpinaman. Har kun uyga kelgach, buvimning karavotlariga umidvor boqaman. U mung‘ayib turganday bo‘ladi. Ertalab dadam bilan oyim gapga borib qolishdi. Sezib turibman: ayb papashada. Hozirgacha meni bog‘chaga oyim olib borayotgandilar. Bir gal dadamdan iltimos qilganlarida shuncha mashmasha. –Olib bormayman, dedim-ku! –dag‘dag‘a qildilar dadam. Bu g‘ayirlik va yakrovlikka toqat qilolmadim: –Da-da-a! –dedim birinchi bor. O‘zimga qolsa, «dada, insof bormi», deyardim-u, ammo zabon chatoq. Ammo ana shu yagona kalomning o‘zi ham boyaqishlarni behad quvontirdi. Mashmashani yig‘ishtirib qo‘yib, kaminani erkalatishga kirishib ketishdi. –Tag‘in avval «ona» demay, «dada» deydi-ya, –ginalagan bo‘ldilar oyim.
Telefoningiz ko‘p narsalarga qodirligini bilasizmi? 18:34 / 15.09.2019 Texnologiya shu qadar rivojlanib ketdiki, endilikda telefonlar ham to‘laqonli kompyuterga aylandi! Minglab kilometr masofalarni bog‘laydigan aloqa, har qanday ma’lumotni qidirish va saqlash yoki shunchaki ulardan zavqlanishning samarali vositasi. Bor-yo‘g‘i shumi? deb o‘ylamang. Bular undagi super xususiyatlarining yarmi ham emas. Quyida smartfonlarning ko‘rsatmalarida yozilmagan sirlarini e’tiboringizga havola qilamiz. Ushbu sirlar telefonga bo‘lgan munosabatingizni butunlay o‘zgartirishi mumkin. Telefoningizni o‘g‘rilardan asrang Telefon o‘zining funksiyalarisiz bir uyum shisha, metall va plasmassaga aylangan bo‘lardi. Siz uning texnik imkoniyatlaridan maksimal foydalanib, kerakli choralarni ko‘rishingiz juda muhimdir. Ya’ni unda mavjud himoyalanish funksiyasidan ham unumli foydalanish kerak. Agar telefoningizni yo‘qotsangiz, eng avval uni qulflab qo‘ying. Buni boshqa mobil qurilmadan operatorga murojaat qilish orqali amalga oshirish mumkin. Buning uchun telefoningizning seriya raqamini yozishingiz kerak. Kodni bilmayapsizmi? U holda oddiy kombinatsiyani yozishga shoshiling: *#06#. Agar o‘g‘rilik allaqachon sodir bo‘lgan bo‘lsa va siz hali ham telefoningiz hujjatlari va yorliqlarini saqlab yurgan bo‘lsangiz, kodni osongina topasiz. Buning uchun shtrix-kod ostidagi IMEI belgisini qidiring. Bu yerda kerakli raqamlar ko‘rsatilgan bo‘ladi. Yuz skaneri va barmoq izlari orqali kodlash Kimdir telefoningizga ruxsatsiz tegsa, jahlingiz chiqadi, to‘g‘rimi? Axir, unda juda ko‘plab shaxsiy ma’lumotlaringiz bo‘ladi-da! Raqamlar va belgilar bilan kodlash endi u qadar ishonchli emas. Ularni osongina buzish mumkin. Qolaversa, bu qo‘shimcha vaqtni talab etadi. Yuz va barmoqlarni skanerlash orqali tez va individual kodlashga muvaffaq bo‘lishingiz mumkin. Bunday parol smartfonni ochishga qiziqqanlar uchun hech qanday imkoniyat qoldirmaydi! Bu siz uchun yangilik bo‘lmasligi mumkin, lekin undan foydalanish maqsadga muvofiq. Gologrammalar Smartfondan foydalanib, siz uy sharoitida maxsus effektlar yaratishingiz mumkin! Masalan, quyidagi kabi gologramma. Buni taxminan bir daqiqa ichida bajarsa bo‘ladi. O‘z gologrammalaringizni yaratish uchun quyidagi oddiy qo‘llanmani tomosha qiling. Suvga chidamli emasmi? Telefoningiz suvga chidamli emasmi? Havotirga o‘rin yo‘q! Asosiysi, endi qurilmaga suv tushmaydi. Buning uchun ishonchli qoplamali, hamyonbop usuldan foydalansa ham bo‘ladi. Ya’ni, zich polietilendan tayyorlangan oddiy klyonka. Bu siz uchun yangi imkoniyatlarni ochadi. Birinchidan, smartfon o‘lchamlari uchun ko‘p klyonka ketmaydi Ikkinchidan, uni tayyorlash atigi ikki daqiqadan ko‘proq vaqtni oladi. Buning uchun klyonkani mahkamlash, ortiqcha qismini kesib tashlash va suv kirmasligi uchun atrofini yopishtirish kerak bo‘ladi, xolos. Smarfonning umrini uzaytirsa bo‘ladimi? Smartfonning yaroqlilik muddatiga ta’sir qiluvchi ko‘plab omillar mavjud. Ulardan biri qurilmaning tozaligini saqlash. Ko‘pincha uning quvvatlash joyi o‘zida chang yig‘adi. Qurilmaning quvvat manbai unga bog‘liq, albatta. Shuning uchun ehtiyotkorlik bilan, quvvat olish simlariga zarar yetkazmasdan tozalang! Buning uchun ignasiz shprits orqali zaryad olish joyiga havo haydang. Bunda har qanday changlar zich havo oqimidan uchib ketadi va telefon zarar ko‘rmaydi. Sizdan bor-yo‘g‘i ozgina mohirlik talab qilinadi, xolos. Endi siz cho‘ntagingizda haqiqiy xazina borligini bilasiz va u bilan boshqa foydali mo‘jizalarni ham amalga oshirishingiz mumkin. Yalmog‘iz kampir (1-qism) Qadim o‘tgan zamonda er-xotin yashagan ekan, ularning bitta-yu bitta qizi bo‘lgan ekan Aksariyat filmlarda qishki manzaralar yozda suratga olinadi. Sun’iy qor sepib, aktyorlar qishki kiyimlar kiyishsa bas. Ayrim hollarda esa, aksincha, qishda yozgi sahnalar olishga to‘g‘ri kelib qoladi. Qishda og‘izdan bug‘ chiqib turmasligi uchun aktyorlarga bir narsa berishadi. U nima?
Fossati «Ar-Rayyan»ni tark etdi, o‘rniga Laudrup tayinlandi - Спорт - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017 Fossati «Ar-Rayyan»ni tark etdi, o‘rniga Laudrup tayinlandi Комментариев: 0 Просмотров: 93 Дата: 27-09-2016, 01:33 Daniyalik mutaxassis Mikael Laudrup Qatarning «Ar-Rayyan» klubiga bosh murabbiy qilib tayinlandi. Laudrup Qatar terma jamoasiga o‘tib ketgan Xorxe Fossati o‘rnini egalladi. 52 yoshli Laudrup oldin ham Qatarda ishlagan va «Laxviya» klubini boshqargan edi. Manba: Stadion.uz Teglar: Fossati Rayyan tark etdi rniga Laudrup tayinlandi Категория: Спорт Нашли ошибку?
Kino sanoatida qanday oʻzgarishlar boʻladi 2021 yil 7 aprel kuni Prezidentning «Kinematografiya sohasida davlat boshqaruvi tizimini takomillashtirish hamda soha vakillarining ijodiy faoliyati uchun munosib sharoit yaratish toʻgʻrisida»gi qarori qabul qilindi. Prezidentning 7.04.2021 yildagi «Kino san’ati va sanoatini yangi bosqichga olib chiqish, sohani davlat tomonidan qoʻllab-quvvatlash tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida»gi PF-6202-son Farmoniga muvofiq: Kinematografiya agentligi huzurida quyidagilar tashkil etiladi: Qaror bilan quyidagilar tugatiladi: «Yoshlar ijodiy tajriba studiyasi» DUK «Yoshlik» kinostudiyasi» DUK etib qayta nomlandi. Bundan tashqari, hujjat bilan quyidagilar tasdiqlandi: Mahalliy kinokompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilgan filmlar va ularning boshlangʻich materiallari, shuningdek respublikada amalga oshirilayotgan yirik loyihalar boʻyicha tayyorlangan video va foto materiallar saqlash uchun bir nusхada Oʻzbekiston milliy kinofondiga topshiriladi. Tugatilayotgan unitar korхonalarning qoldiq mablagʻlari, ularga tegishli bino (inshoot)lar va moddiy-teхnika bazasi Agentlik va uning hududiy boʻlimlari hisobiga oʻtkaziladi. Agentlik va «Danmon group» kompaniyasi (Daniya Qirolligi) oʻrtasida kino ishlab chiqarish qurilmalari, teхnologik tizimlar va multimedia mahsulotlarini хarid qilish boʻyicha tanlov savdolari boʻyicha imzolangan import shartnomasining oldindan 15 foiz toʻlovi davlat byudjeti mablagʻlari hisobidan qoplanishi ta’minlanadi. Import shartnomasining qolgan 85% toʻlovini qoplash uchun «Oʻzmilliybank» AJ Avstriyaning «Rayffayzenbank» bankidan 5 yil muddatga jalb qilinadigan kredit liniyasi hisobidan kredit mablagʻlari ajratiladi. Avstriyaning «Rayffayzenbank» banki krediti boʻyicha asosiy qarzni qoplash, foiz, sugʻurta va komissiyalar boʻyicha toʻlovlar Moliya vazirligi Gʻaznachiligida ochiladigan maхsus hisobraqamda toʻplanadigan sotib olingan kino qurilmalaridan foydalanishdan tushadigan pul mablagʻlari, yetmay qolgan qismi esa Davlat byudjeti hisobidan amalga oshiriladi. Lola Abduazimova.
quyuqlashuvi ortga qaytish masalasini muammo qilib qo‘ydi. Otasi bu yerda orttirgan birodarlari —Makkada muqim turib qolgan o‘zbeklar maslahati bilan xotinini tashlab ketishga majbur "bo‘ldi. Rahmatulloh, otasi ketgach, bir oydan so‘ng tug‘ildi. Unga Rahmatulloh ibn Inoyatulloh Andijoniy deb ism berishdi. Shu ism bilan ulg‘aydi, kamol topdi. Ammo ota diydorini ko‘rmadi. U shunisidan dog‘da edi. Onasi Andijon tomonlardan keluvchi savdogarlardan erini so‘roqlab, yezson-omon yuribdi» degan javobni olardi. Bir necha marta yurtiga otlandi, biroq turli sabablar bilan bora olmadi. Rahmatulloh madrasani xatm qilgach, mudarris uni hush ko‘rib, yelkasiga kuyovlik sarposini yopdi. Ana shundan keyin onaning ko‘ngli bir oz taskin topib, andijonlik savdogarlarga qo‘shilib yurtiga borib kelmoqni ixtiyor etdi. Rahmatulloh onasini yolg‘iz yubora olmas edi. Ham bu sabab bo‘lib, ham qon ota yurtiga tortib, ham otani bir ko‘rish istagi ustun kelib —barchasi taqdir yozug‘ida mujassam bo‘ldi-yu, tug‘ilgan muqaddas shahrini o‘z nazarida bir oz muddatga tark etdi. Tark etish-u o‘ylaganicha biroz muddatga emas, balki «(buni yana Olloh biladi!) umrbodga ekan. Ota yurtga keldi ham, otani, o‘gay ukalarini ko‘rdi ham. Biroq, zamon alg‘ov-dalg‘ov bo‘lib iziga qayta olmadi. Ahli mo‘minga va’z aytib yurib edi. Chustdagi birodarinikida mehmon bo‘lib turganida hibega olishdi. Bir necha kun Namongon turmasida ushlashdi, so‘ng Toshkentga olib kelishdi. Qo‘rboshilardan birontasiping xizmatini qilmagan bo‘lsa ham, kbosmachilar bilan qanday aloqangiz bor ediv, deb qayta-qayta so‘rayverishdi. Qiyin-qistovga olmay, shunchaki so‘rab-so‘rab qo‘yishlaridan angladiki, qo‘rboshilarga aloqasi yo‘qligi bularning o‘ziga-da ma’lum. Faqat nimaningdir ilinjida uni sarson qilishar edi. O‘sha «nimadir» ko‘p o‘tmay aniq bo‘ldi: Unga bir necha sahifa qog‘oz berishdi. «Ertalabgacha muhlat: Xudo yo‘q, deb yozasan. Makkada hech qanday muqaddas tosh yo‘q, hammasi Muhammad degan savdogarning uydirmasi, Qur’on osmondan tushmagan, o‘sha savdogar to‘qib yozgan, deysan. Shularni yozsang —ozod bo‘lasan. Yozmasang —suyaklaring qamoqda chiriyDI... Rahmatulloh bu buyruqni eshitib, "o‘z quloqlariga ishonmadi. Ollohning sherigi bor yoki Iso masih Ollohning o‘g‘li, deb yozishni talab etishsa balki bunchalik hayratga tushmas edi. Qon-qoniga singib ketgan haqiqatni rad etish, yozish u yoqda tursin, xayolga keltirishning o‘ziyoq u uchun benihoya dahshatli hol edi. Ular aytganni qilsa, balki chindan ham chiqarib yuborishar. Yana yigirma yilmi, o‘ttiz yilmi yashar. Ammo qiyomatda o‘zini Ollohga shirk keltirganlar, Rasulullohga qarshi qilich ko‘targanlar yoki. o‘z onasini zino qilganlar qatorida ko‘radimi! Shu fikrning o‘ziyoq vujudini muz holiga keltirib, uni bir necha nafas murdaga aylantirib qo‘ydi. U buyruqqa itoat etaymi yo yo‘qmi, 40
40 konfutsiychilik ta’limotidagi jamiyatdagi besh munosabatlar haqidagi aqidada (shoh va fuqaro o‘rtasidagi munosabat, ota-onalar bilan bolalar, er bilan xotin, katta va kichik ѐshdagi aka-ukalar, do‘stlar orasidagi munosbaatda) va besh axloqiy sifat haqidagi ta’limotda (ezgulik, to‘g‘ri fikrlash, yaxshi xulq-atvor, bilim olishga intilish va halollik) ko‘rish mumkin. Buddaviylik eramizning IV asrida Quriyaga rohiblar tomonidan Hindiston va Xitoydan olib kelindi. Tez orada buddaviylik davlat diniga aylandi. Buddaviylik Quriyada tarqala borgan sari o‘ziga xos xususiyatlar kasb eta boshladi. Uning ilk bosqichlarida tarki dunѐchilik tomoni ajralib chiqa boshladi. Biroq tez orada Quriyada buddaviylikning shunday mazhablari paydo bo‘ldiki, ular ilk ta’limotdan farq qilar edilar. Masalan, shunday mazhablarning asoschilaridan biri bo‘lgan Von Xѐ (617-687yy.) mast qiladigan ichimlikni iste’mol qilishni, qo‘shiq va raqslardan lazzatlanishni ayb hisoblamas edi, u hatto uylandi va bu bilan tarki dunѐchilikka nisbatan muxolifatga kirdi. Uning uchun haqiqat va Mohayananing ma’nosi rohiblikda emas, balki «dunѐ ruhi» ni kasb etishda edi. Agar odam ruhining o‘zi buzilgan bo‘lsa, barcha nazr va niѐz, o‘zini tiyish va ta’lim-tarbiya samarasizdir. Faylasuf ruhga amalan borliq maqomini beradi. Aynan ana shu ruh ashѐlar tartibini belgilaydi. Unga hatto birinchi ibtido, barcha ashѐlarning yo‘li va asosi bo‘lgan «dao» ham olib boradi. VII asrning boshida Quriya yarimoroliga daosizm kirib keladi. Tez orada daosizmga buddaviylik va konfutsiychilikning zaruriy bo‘lgan ajralmas qo‘shimcha tarkibiy qismi sifatida qaray boshlaydilar. «Uch davlatning tarixiy xotiralar daftari» («Kogurѐ solnomasi») da qirol amaldorlaridan birining so‘zlari bilan daosizmning tug‘ilib kelaѐtgan ta’siriga munosabat ifodalangan: «… Uch diniy ta’limot (konfutsiychilik, buddaviylik va daosizm ) qozonning uchta oѐg‘iga o‘xshaydi. Ulardan loaqal biri bo‘lmasa, ѐmon bo‘ladi»1. V asrda buddaviylikning va VI-asrda konfutsiychilikning kirib kelishi munosabati bilan ularga qarama-qarshi o‘laroq, eski an’anaviy din «kamino-mixi» deb atala boshlandi, so‘zma-so‘z aytganda «kami yo‘li», ya’ni «mahalliy xudolar yo‘li, ѐki xitoychasiga «shin-to»; keyinchalik esa bu Yevropa tillariga «sinto» ѐki sintoizm tarzida kirdi. Sintoizm VI- asrning o‘rtalarigacha, ya’ni buddaviylik davlat dini sifatida e’lon qilinguncha, davlat dini edi. Sintoistik tasavvurlarga ko‘ra, barcha mavjud narsalar xudolar tomonidan yaratilgan. Shu bilan birga yaratilish jaraѐni xudolarning o‘zini yaralishi bilan bog‘langan. Dunѐning eng qadimgi holati tuman va qorong‘ilik bilan to‘lgan tubsiz chuqur tarzida ifodalangan. Keyinchalik osmonning yerdan ajralishi sodir bo‘lgan. Matnlarda «8 lak-lak» ѐki 8 million xudolar, ya’ni ruhlar haqida gap boradi. Sintoistik xudolar jamoasining markaziy shaxsi aѐl xudo Amaterasu bo‘lib, quѐshning ramzi sifatida qabul qilinadi. Yapon imperatorlari sulolasining asoschisi afsonaviy imperator Dzimmu hisoblanib, u aѐl xudo Amaterasuning nevarasi edi. Ana shu yerdan sintoizmning asosiy o‘zagi bo‘lgan imperatorlik hokimiyatining ilohiy kelib chiqishi to‘g‘risidagi aqida boshlanadi va har bir yaponiyalik imperatorning muqaddas irodasi (mikado, tenno)2 ga bo‘sunishga majbur. Imperator saroyi va o‘lgan tennolarning maqbarasi muqaddas joylar hisoblanadi. Sintoizmda o‘lganlarning oilaviy urug‘chilik diniy marosimlari katta o‘rin tutadi. Har bir vafot etgan shaxs kamiga aylanadi va urug‘ boshlig‘i har kuni ibodat qilib, qurbonliklar keltiradi. Sintoizmda tabiat kuchlarini ilohiylashtirish va animizm saqlangan. Muqaddas joylar, ayniqsa tog‘lrga sig‘inish rasm bo‘lganki, ular ichida Fudziyama tog‘i birinchi o‘rinda turadi. Sintoistik ibodat duo qilish ifodasi bo‘lgan– «norito» ni o‘qishga va qurbonlik (gurunch, sabzavotlar, baliq) qilishga olib keladi. Ammo sintoizmda shamanlik unsurlari ham bor. Kohinlar dinga e’tiqod quyuvchilarni xudolar bilan aloqa bog‘lashlariga imkon berish uchun asablarini qo‘zitib yuboradilar.
Raqs G. Muhamedova musiqasi YмYлтлy Vm Vim m П Tez
Shuningdek, o‘shanda muxolifatdagi ikki partiya - Demokratik va Sotsial-demokratik partiyalar saylovlarni boykot qilishgandi Ular prezidentlik saylovlarini o‘tkazishning o‘zi noqonuniy ekanini da‘vo qilishgan
Fuqarolik jamiyati. 625. O‘zbekiston ramzlarini aniqlang? Bayroq, gerb, madhiya. 626. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga asos qilib olingan hujjatlar? Inson huquqlari butunjahon deklaratsiyasi, xalqaro huquq qoidalari, BMT hujjatlari. 627. O‘zbekiston Respublikasida davlat boshqaruv shakli qanday? Prezidentlik. 628. O‘zbekiston Respublikasida qaysi organ shaxsni biror jinoyatda aybdor deb hisoblashi mumkin? Sud. 629. O‘zbekiston Respublikasida tuzilgan Milliy gvardiyaning asosiy vazifasi? O‘zbekiston Respublikasining davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligi hamda fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini muhofaza etish. 630. O‘zbekiston Respublikasining milliy valutasi (so“m) qachon muomalaga kiritilgan? 1994-yil 1 iyulda. 631. O‘zbekiston o“z mustaqilligining dastlabki yillarida taraqqiyotning qanday yo‘lini tanladi? Ochiq demokratik va huquqiy davlat qurish, ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor iqtisodiyotini shakllantirish. 632. O‘zbekistonda o‘z-o‘zini boshqarishning an’anaviy shakli qaysi? Mahalla. 633. O‘zbekistonda shakllantirilayotgan milliy mafkura kimning manfaatlarini o‘zida ifoda etadi? Davlatning. 634. O‘zbekistondagi demokratik taraqqiyotning pirovard maqsadi nima? Fuqarolik jamiyatini barpo etish. 635. O‘zbekistonning strategik ahamiyatga ega resurslari nimalardan iborat? Paxta, yoqilg‘i-energetika resurslari, uran va boshqa zaxiralardan iborat. 636. O‘zbekistonning xavfsizligiga qanday tahdidlar mavjud? 198
kelganini eshitgan ilonlar podshosi farzandi yo‘liga juda ko‘p kanizlari bilan peshvoz chiqib kutib oladi. Shu vaqtda bolasini ko‘rgan ona ilonning ikki ko‘zi xursandchilikdan ochilib ketadi. Ular yigitni qirq kecha-yu qirq kunduz mehmon qiladilar. Yigit o“z yurtiga qaytmoqchi bo‘lib, ilon bolasidan javob so‘raydi. Shunda ilon bolasi yigitga qarab: —Senga otam sovg‘alar beradi. Otam ,,Tila tilagingni”, deganda: ,Menga hech narsa kerak emas“, — deb javob berasan. To‘rtinchi marotaba ,,Tila tilagingni“, deb so‘raganda: — ,Tilingizning tagidagi mehrigiyoyingizni bering” — deysan. Shunda otam tili tagidagi mehrigiyosini senga beradi, bunda juda sir ko‘p. U, boshingga mushkul ish tushsa, seni qutqaradi, — debdi. Bir-ikki kundan keyin ilonlar podshosi yigitga: ,,Tila tilagingni" deganda, yigit ,Menga hech narsa kerak emas", deb javob beradi. Shoh ilon to‘rtinchi marta undan so‘raydi. Oxiri yigit: — Shohim, agar xo‘p desangiz menga tilingizning tagidagi mehrigiyoyingizni bering, agar yo‘q desangiz, men unga ham xafa bo‘lmayman, — deydi. Shunda shoh ilon: — O‘ʻg‘lim, mayli, sen meni juda nozik joydan ushlading, men uni sendan ayamayman. Chunki sen menga yuragimning madori, ko‘rar ko‘zim, yolg‘iz farzandimni dushmanlar qo‘lidan olib kelding. Bizga yaxshilik qilding. Ammo, sen bu mehrigiyoni qo‘lingdan boy Бeпp дo"y-ma, uni sir saqla, bu seni har qanday mushkuldan omon qoldiradi, seni murod-maqsadingga yetkazadi. Ma, 88
Mana shunday hamma narsani biladigan janoblar ma’lum. bir ijtimoiy tabaqa ichida onda-sonda emas, hatto ko‘plab uchrab turadilar. Ular hamma narsani biladilar, ularning butun tashvishlari, butun qobiliyatlari, butun o‘y-fikrlari faqat bir narsaga qaratilgan bo‘ladi, bu albatta, hozirgi zamon mutafakkirlarining tili bilan aytganda, ularda boshqa zarur hayotiy qiziqishlar va qarashlarning yo‘qligi natijasida ro‘y beradi. Darvoqe, «hamma narsani biladi», deganda torroq doiradagi narsalarni nazarda tutmoq kerak: falonchi qayerda xizmat qiladi, kimlar bilan tanish-bilish, sarmoyasi qancha, qayerda gubernator bo‘lgan, kimga uylangan, xotini qancha sep bilan kelgan, kim bilan tog‘a-jiyan-u, kimga amakivachcha bo‘ladi va hokazo, hammasi shunga o‘xshagan ikir-chikir gaplar. Hamma narsani biladiganlarning ko‘pchiligi aksar tirsaklari teshilgan holda yuradilar va oyiga o‘n yetti so‘m maosh olib kun ko‘radilar. Ularga hayotining butun ikir-chikirlarigacha ma’lum o‘sha odamlar bu narsalarning ularga nima keragi borligiga aqllarn bovar qilmagan bo‘lardi, albatta, vaholanki, ularning ko‘plari ilm tusini ola boshlagan bu bilimlaridan mamnun bo‘lib, faxrlanib yuradilar, o‘z ko‘zlariga o‘zlari allanechuk ko‘rinib, hatto eng yuksak ruhiy lazzat ham qiladilar. Ilm bo‘lganda ham jozibali ilm. Men mana shu sohada o‘zlarining eng oliy maqsad va intilishlariga erishgan va erishayotgan olimlar, adabiyotchilar, shoirlar, siyosatdonlarni ko‘rganman, ular hatto faqat shu yo‘l bilan yuqori mansablarga ko‘tarilganliklarini bilaman. Mana shu gurung davomida qoramag‘giz yigit tinmasdan esnar, : zerikib hadeb darchaga qarar va manzilga yetib borishlarini betoqatlik bilan kugardi. U allaqanday parishon, ha, allanechuk juda parishon edi, nimadandir bezovta bo‘layotganda o‘xshardi, hatto ba’zan qandaydir g‘alati bo‘lib ketardi: ba’zan bo‘layotgan gap-so‘zlarni eshitib-eshitmas, ko‘rib-ko‘rmas, kular va lekin nimaga kulayotganligini o‘zi ham bilmas va anglamas edi. —Ijozat etsalar, kim bilan tanishish sharafiga...—deb tuguncha ko‘targan malla yigitga kutilmaganda murojaat etib qoldi yuziga husnbuzar toshgan janob. : Qnyaz’ Lev Nikolayevich Mishkin,—dedi darhol hozirjavoblik bilan yigit. — Kiyaz’ Mishking Lev Nikolayevich" Eshitmaganman. Yo‘q, eshitmagan ekanman, —dedi o‘ychan holatda xizmatchi, —men umuman ismni aytayotganim yo‘q, juda tarixiy nom. Qaramzinning tarix kitobidan topsa bo‘ladi, albatta uchraydi bu nom, men nom egasini nazarda tutayotgan edim, shu knyazB Mishkinlarning o‘zlari ham hech qasrda ko‘rinmay qoldilar, hatto ovozalari ham quloqqa chalinmaydi.
Eng ko'p o'qilgan xabarlar Turkiyadan, Amerika qo’shma shtatlari (AQSh) muddatdan oldin saylov tanqidiga javob… 20 04 18 08:40:00 Tojikiston va O’zbekiston qurolli kuchlari mushtarak harbiy mashg’ulot uyushtiradi 20 04 18 01:15:00 Armaniston sobiq davlat prezidenti va yangi Bosh vaziri Serj Sakisyanga qarshi namoyishlar davom etmoqda
A ИИИ B kap Дaгa и вpeмя 1 “Qara T — Bpeмя 7 8 9 10 11 12 13 б a 14 16 17 18 19 20 63 й 21 22 23 24 25 26 27 M.и 28 29 30 31 a
4. Formulalar qatori. MICROSOFT EXCEL ga ma’lumotlar kiritilaѐtganda barcha axborotlar, matnlar, sonlar va formulalar mana shu qatorda aks ettiriladi. 5. Nom maydoni. Bu maydonda joriy ishchi kitobning faol yacheykalarining manzili va nomi ko‘rsatiladi. Nom maydoni diapazon (yacheykalar guruhi)ga ѐki tanlangan yacheykaga tezda nom berish uchun ham ishlatiladi. Agar sichqoncha ko‘rsatkichini nom maydonidan o‘ng tomonda joylashgan strelka ustiga olib borib sichqonchaning chap tugmasini bossak, unda faol ishchi kitobidagi nomlangan yacheykalar va diapazonlarning ( agar ular mavjud bo‘lsa) hamma nomlarini birma-bir ko‘rib chiqish mumkin. 6. Holat qatori. Unda yacheykaga tegishli turli ma’lumotlar ko‘rsatiladi. Savol va topshiriqlar
Germaniya Federativ Respublikasida Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi raisi vazifasini vaqtinchalik bajaruvchisi Abdulaziz Akkulov va Mustaqil sayyohlik kompaniyalari ittifoqi (“Allianz Selbständiger Reiseunternehmer”) prezidenti Yoxen Ssex oʻrtasida uchrashuv boʻlib oʻtdi. Qoʻmita matbuot xizmatidan xabar qilishicha, unda ikki mamlakat oʻrtasida madaniy, ilmiy, investitsiyaviy aloqalarni mustahkamlash, ayniqsa, turizm sohasida qoʻshma loyihalarni amalga oshirish, sayyohlar oqimini koʻpaytirish masalalari muhokama qilingan. Mustaqil sayyohlik kompaniyalari ittifoqi sohadagi eng yirik tuzilmalardan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda uning tarkibida 500 dan ortiq kompaniyalar bor. Shundan 200 tasi turoperator, yana shunchasi sayohat agentligi, 100 tasi esa media tashkilotdir. Shu bois yurtimizda Germaniya davlati fuqarolari uchun vizasiz rejim joriy etilganligini ittifoq prezidenti zoʻr mamnuniyat bilan eʼtirof etdi. Turoperatorlarni Oʻzbekistonga info-turga yuborish, sayyohlik kataloglarini Oʻzbekistonning turistik salohiyati haqidagi maʼlumotlar bilan boyitish, shuningdek, turizm industriyasidagi boshqa yangiliklarni taqdim etish moʻljallanmoqda. Uchrashuv soʻngida ikki tomonlama hamkorlikni kengaytirish maqsadida turoperatorlar oʻrtasida B2B formatida muloqotlar oʻtkazish, yurtimizga tashrif buyuradigan sayyohlik tashkilotlari roʻyxatini shakllantirish va boshqa tashkiliy masalalarda kelishuvlarga erishilgan.
bajarilishini murakkablashishi yoki osonlashishiga sezilarli ta’siri qayd qilinmaydigan vaziyatlarda texnik va taktik harakatlarning (element) ko‘p marta takroriylikda bajarilishini ifodalaydi. Bir xil sharoitlarda usulning ko‘p marta takrorlanishi sportchiga o‘z malakalarini qattiq mustahkamlashi, usulning avtomatizm darajasida bajarilishiga erishish imkonini beradi. Sharoitni o‘zgartirish usuli sportchining tegishli texnik usulni turli xil sharoitlarda va turli xildagi vaziyatlarda bajarishini belgilab beradi. Bu’usul texnika va taktikaning mustahkamlanishi va navbatdagi takomillashtirilishida alohida darajada muhim rol o‘ynaydi, shuningdek, mustahkam va, shu bilan birga, chalg‘ituvchi omillar ta’siri sharoitida ko‘nikmalarning ishlab chiqilishi imkonini beradi. KY. Bir xil sharoit ayrim vaziyatlarda nisbatan yengil va ba’zi hollarda nisbatan murakkab ko‘rinishda qayd qilinishi mumkin. Bu holat bir qator omillarga bog‘liq bo‘lib, eng avvalo, sportchining tayyorgarlik darajasiga, uning o‘zini his qilishi holatiga qanday texnik harakat bajarilayotganligiga va sportchining ushbu harakatni qanday darajada o‘ʻzlashtirganligiga, shuningdek, ushbu vaziyatda mashq bajaruvchining oldida qanday vazifani bajarish belgilanganligiga bog‘liq hisoblanadi. Usulning bajarilishi va uning taktikasida shart-sharoitlarni o‘zgartirishning asosiy vositalariga quyidagilar kiritiladi. Tashqi sharoitlarning o‘zgartirilishi (mashg‘ulotlarni amalga oshirish joyi va qurollarining o‘zgartirilishi): masalan, ochiq havoda va turli xil havo haroratiga ega bo‘lgan inshoot ichki qismida; yumshoq yoki qattiq dayang sharoitida; turli xil o‘lchamdagi maydonchalarda (ishchi maydonning o‘lchami shartli ko‘rinishda belgilanishi mumkin), maydonning chekka qismlari turli xil masofada bo‘lishi sharoitida. Mashqlar turlarining o‘zgartirilishi: turli xil og‘irlik va o‘lchamlardagi snaryadlar bilan va snaryadlarsiz maxsus imitatsion mashqlar (mashg‘ulot qoplari bilan); sherik bilan maxsus mashqlar; turli xil tavsifdagi janglar: o‘quv, o‘quv-mashg‘ulotlar, mashg‘ulotlar, musobaqa janglari. 288
«Ko‘klar» italiyalik mutaxassis qo‘l ostida 2009/10 yilgi mavsumda APL g‘olibligini ham qo‘lga kiritgandi MANCheSTeR YuNAYTeD – MANCheSTeR SITI (8 mart, 21:30)_x000D_ TV-translatsiya: «Futbol TV» / «UzReport TV»Manchesterning ikki klubi ham yaxshi kayfiyatda Pep Gvardiola shogirdlari barcha musobaqalarda qatorasiga besh o‘yinda g‘alaba qozonishdi Bu yutuqlar «Siti»ga Angliya Liga kubogini, Angliya kubogi chorak finalini va shuningdek, YeChLda «Real»ga qarshi javob o‘yini oldidan ustunlikni taqdim etdi Sulsher esa, shogirdlarini yanvar-fevralda yaxshi o‘ynatadigan «jin» ekan Reshford, Pogba, Maktomini kabi muhim futbolchilarning yo‘qotilishi, go‘yoki, jamoani og‘ir ahvoldan chiqib ketmaydigandek tasavvur uyg‘otgandi, ammo ko‘rib turganimizdek, «Yunayted» 9 o‘yindan beri mag‘lubiyat nimaligini bilmay kelmoqda Shu bilan birga, jamoa o‘yiniga barqarorlik kirib keldi Birinchidan, «MYu» o‘rganib qolganimizdek, chuqur himoyani yorib o‘tishdagi muammolarni yechgan ko‘rinadi, zero 2020 yilning o‘zida jamoa hisobida 4:0, 3:0, 6:0, 5:0, 3:0 hisobidagi g‘alabalar bor Albatta, bu maydon markazida kreativ futbolchi Bruno Fernandeshning to‘p sura boshlagani bilan ham bog‘liq Ikkinchidan esa, himoyada ham ishonchli o‘yin kuzatilyapti – «MYu» yangi yilda 10 o‘yinda o‘z darvozasini daxlsiz saqlashning uddasidan chiqdi Bu hozir kuchli beshlikdagi eng yaxshi ko‘rsatkichdir 2019 yilning 4 oyida «Yunayted» jami bo‘lib 9 o‘yinda o‘z darvozasidan gol o‘tkazmagandi, xolos Manchester derbilarida kuzatilayotgan yana bir qiziq jihat, so‘nggi besh yilda mehmonlar yaxshiroq natijaga erishmoqda «Etihad»da bu davrda «MYu» 4 marta g‘alaba qozondi va 1 durang o‘ynadi, atigi bir marta mag‘lubiyatga uchradi, xolos «Old Trafford»da esa, aksincha, so‘nggi besh o‘yindan to‘rttasida «Manchester Siti» g‘alaba qozongan Hatto yaqinda Liga kubogidagi to‘qnashuvda ham hammasi teskari bo‘ldi – «Etihad»da ham, «Old Trafford»da ham mehmonlarning qo‘li baland keldi Navbatdagi derbiga Pol Pogba tayyor bo‘lishi haqida xabarlar chiqqandi, ammo Sulsherning matbuot anjumanida aytishicha, bunga hali erta Shuningdek, Daniyel Jyeymsning maydonga tushishi ham so‘roq ostida Antoni Marsiyalda kichik jarohat bor edi, lekin u «Derbi»ga qarshi o‘yinda ham qisqa muddatga maydonga tushirildi Demak, katta ehtimol bilan u derbida ham safda bo‘ladi Mehmonlarda esa eng katta yo‘qotish – Kevin De Bryuyne o‘ynay olmasligi haqida xabarlar bor Uning holati biroz mavhum bo‘lsa, Emerik Lyaport yana bir oy sheriklariga yordam bera olmaydi Yaxshi gaplardan esa, Leroy Sane umumiy tartibda mashg‘ulotlarda qatnashyapti va balki, zaxiradan bo‘lsa ham, mavsumdagi ilk o‘yinida qatnashishi mumkin Jamoalarning sport formasi haqida aytsak, «qizillar» Angliya kubogidagi uchrashuvlarini payshanba oqshomida, «Manchester Siti» esa, chorshanba kuni o‘tkazdi Shu nuqtayi nazardan mezbonlarda jismoniy tarafdan biroz muammo bo‘lishi mumkin YuVeNTUS – INTeR (9 martga o‘tar kechasi, 00:45)Bu o‘yin aslida ikki tur oldin bo‘lishi kerak edi, lekin koronavirus xavfi tufayli, keyinroqqa surilgandi Xuddi shu sabab bilan, Italiyada navbatdagi tur o‘yinlarining ham aksariyati qoldirildi, jumladan, «Yuventus» Bolonyaga safar qilishi, «Inter» «Sassuolo»ni qabul qilishi kerak edi Bu o‘yinlar boshqa kunga ko‘chirildi Paytdan foydalanib, «Yuventus» va «Inter» o‘rtasidagi to‘qnashuv yakshanba oqshomiga belgilandi «Latsio»ning o‘yini ham bu turda o‘tkazilmasligini e'tiborga olsak, «Inter» ustidan g‘alaba «Yuventus»ni yana turnir jadvali peshqadamiga aylantiradi Shu bilan birga, Konte jamoasi ham ulkan bosim borligini ta'kidlash kerak Sababi, hozirda jamoalarni 6 ochko ajratib turibdi (milanliklarda 1 o‘yin kam) va agar Turinda mag‘lubiyatga uchraydigan bo‘lsa, «Inter» peshqadamdan 9 ochkoga qolib ketadi Mavsum yakuniga yaqinlashganda bunday farq yuzaga kelishi, amalda jamoani chempionlik kurashidan chiqarib yuborishi ham turgan gap
310 "Kasallik tarixi" va " bemorning tibbiy ambulator kartasi" ham dispanserizatsiyaning asosiy hujjatlaridan hisoblanadi. Hozirgi paytda dispanserizatsiya ishlari bilan asosan vrachlar shug‘ullanishlariga qaramay, hamshiralar ham uni sifatli o‘tkazishga o‘z hissalarini qo‘shmoqdalar. Hamshira tibbiyot hujjatlariga qarab, bemorlarni qo‘shimcha tekshirish uchun ajratadi. U tibbiyot muassasalari va bemorlardan dispanserizatsiyadan o‘tishlarini talab etadi. Agar biror-bir shaxs tibbiyot ko‘rigidan oxirgi 6 oy davomida o‘tgan bo‘lsa, uning natijalari bu yilgi hisobotda o‘z aksini topishi kerak. Qo‘shimcha tekshiruv dispanserizatsiya qilish davrida 10 - 12 kundan oshmasligi kerak. Aholi o‘rtasida sanitar-oqartuv ishlarini olib borish dispanserizatsiyaning asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib,hisoblanadi. Bu ishda ham hamshiraning roli katta bo‘ladi. Bu ishdagi hamshiraning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: -aholiga dispanserizatsiyaning maqsadini tushuntirish; -odamlarni kasalliklarning erta belgilari, oqibati, kasallikning oldini olishga qaratilgan birlamchi va ikkilamchi tadbirlar bilan tanishtirish; mehnatni, dam olishni, ovqatlanishni to‘g‘ri tashkil etish; -vrach ko‘riklariga o‘z vaqtida kelishni targ‘ib qilish; -dispanser kuzatuvidagi bemor va uning oila a’zolarida vrach va hamshiraga bo‘lgan ishonchini hosil qilish. Bunday ruhiy moslash ko‘pgina jarrohlik kasalliklarning kechishi va davolash jarayoniga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Hamshira bemorlarni uylariga borib ko‘rganda, ularning qarindoshlariga bu kasallikni qanday qilib parvarishlash zarurligini o‘rgatadi. U bemorda qanday o‘zgarish ro‘y berganligi haqida darhol vrachga xabar beradi. Agar bemor ahvoli shoshilinch tadbirlarni o‘tkazishga muhtoj bo‘lsa, hamshira darhol bu yordamni ko‘rsatishga kirishishi, vrachga xabar berishi, lozim bo‘lsa, bemorni kasalxona yoki poliklinikaga olib borishi zarur bo‘ladi. Hozirgi paytda dispanserizatsiya samaradorligini baholash kriteriylari ishlab chiqilgan. Ulardan eng asosiylari quyidagilardan iborat: D! -olib borilgan ishlarning yuqori darajada samara berganligi, kasallikning yuzaga kelmaganligi, mehnatga
90 O‘zbekistonda juda ko‘plab kasb-hunar kollejlari uchun binolar qurildi, bu sohada ko‘p ishlar qilindi, mablag‘lar sarflandi. Bu yangi tashkil etilgan kollejlarning moddiy–texnika bazasi zaif, joylarda ishlabchiqarish bilan bog‘lanmagan, nomlangan kasb-hunardan ta’lim beradigan o‘qituvchilarning malaka va (professiyalari) kasblari talablarga javob bermadi. Hatto, yangi tashkil etilgan kasb–hunar kollej talablari va o‘qituvchilari talablariga kitoblar soni ham, unda jamlangan fanlar talablariga ham javob bermas edi. Ba’zi kasb-hunar kollejlari o‘quvchilari yashash joylaridan 5-10 km uzoqda edi va hokazo. Bunda gap ta’lim sohasidagi nuqsonlarni tanqid qilish xususida bormayotir, asosiysi O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ta’lim sohasiga benihoyat katta e’tibori, g‘amxo‘rligi, sohadagi kamchiliklarni tugatib, uni o‘nglash ustida borayotir. Sohani bilib, jon kuydirib yo‘lga solishni Olloh buyuk zotning qalbiga solgan ekan. 2016-yilning so‘nggi choragi va 2017- yilda va undan keyin O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasining 80 dan ortiq farmon, qaror, farmoyishi va yo‘riqnomalari yo‘llandi. Qilingan ishlarning barchasi xalqimiz dili va tilidagi istaklari ekan. 2016-2017 o‘quv yilida umumta’lim maktablarini tugatgan 288 ming o‘quvchi yoki tugatganlarning 60 foizi X sinfda jonajon maktabida o‘qish istagini bayon etgan va davom ettirgan. (“Xalq so‘zi”, 2017-yil, 10-oktyabr). Shundan boshlab maktabga e’tibor kuchaygandan kuchayaverdi, jamiyatimizda maktabning o‘rni va salmog‘i cheksiz. Xalqimiz azaldan maktabsevar xalq, o‘zi yemay–ichmay farzandini o‘qitadi va ta’lim beradi. Bolaga ta’lim–tarbiya oiladan boshlanadi, maktabgacha ta’limning ham o‘z o‘rni va salohiyati bor, boshlang‘ich ta’lim esa tamal toshini qo‘yadi. 2017-yilda Turkiyada o‘tkazilgan xalqaro olimpiadada Toshkent shahridagi “intellekt” nomli nodavlat maktabining IV sinf o‘quvchisi Nigina Inoyatova to‘rtta medal sohibasi bo‘ldi, u olimpiadada ingliz tili
2 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 13 dekabrdagi F-3940-son farmoyishiga muvofiq tuzilgan Respublika komissiyasiga «Obod turmush yili» Davlat dasturining bajarilishini tashkil etish va monitoringini olib borish vazifasi yuklansin
Endi Samarqandga qaytishim oldinsiz bilan ko‘rishish uchun Xirotga bormoqchi bo‘ldim. Ammo Mirzo Alovuddavla Hirot harbiy holatda ekanini aytib, borishimga moyillik ko‘rsatmadi. Men suyangan eng ulkan tog‘ Sohibqiron bobomdan so‘ng Xoqoni Sayyid otam bo‘lganini endi astoyidil his qilmoqdamen. Meni ellik yildan buyon balo-qazodan asrab yurgan otam endi yo‘q-Men suyangan yana bir tog‘–siz onam hazratlari ekaningizni birga safar qilganlarimizda aytgan edim. Endigi umidim shulki, sizni bir vaqtlardagidek Amudaryo bo‘yida kutib olsam. Ilojini topib Bobo Husayn bilan bir kunga bo‘lsa ham kelsangiz. Axir men sizni kutib olish-u, kuzatish uchun Samarqanddan Amudaryo bo‘yiga necha martalar otliq kelgan edim: Peshvoz olish-u kuzatishlar bahonasida haftalar davomida ona-bola hamroh bo‘lardik, to‘ygunimizcha suhbatlashardik. Siz menga maslahatlar berardingiz. Hazrat otam vafot etganidan buyon hammamiz intihosiz balolar girdobida qoldik. Bu balolardan kutilib ketishning iloji bormikin2 Uch o‘g‘lingizdan yolg‘iz men tirikmen, yoshim ellikdan oshgandan buyon umrning ko‘pi ketib, ozi qolganini sezib yuribmen. Siz ham menga g‘animatsiz. Shuning uchun men voliday muhtaramam bilan ko‘rishishga muntazirmen». Maktublarda aktyor qahramon tilidan gapirish uchun juda ko‘p detallar yig‘adi. Ayniqsa, Gavharshodbegimning o‘g‘liga yozgan javob maktubini o‘qish har qanday aktrisa bo‘laman degan talaba uchun maroqli. Chunki unda milliy kechinmalar, milliy xarakterlar yaratishda, ayniqsa «Ona» obrazini yaratishda dardli kechinmalarni ifodalovchi tuyg‘ular mavjud. Ko‘zimning oq-u qorasi, buyuk o‘g‘lim Mag‘usiddin Muhammad Tarag‘ay. Men sizni ko‘rib, bag‘rimga bosib jon bersam rozi edim. Maktubingizni o‘qiganimda yuzim necha bor ko‘z yoshlarimga yuvindi, ilojsizlikdan bag‘rim ezildi. Hozir mening har bir qadamimni xufiyalar kuzatib yuribdilar. Nevaram Alouddavla ketimga soqchi shaklidagi ayg‘oqchilarini qo‘ygan. Bog‘i Safeddagi xizmatchilarimni ham almashtirgan. Agar men biror kun yo‘q bo‘lib qolsam, hammani oyoqqa turg‘izib, topib olurlar. Nechunki men Hirotning eng nufuzli Mahdi Ulyosi, sizning onangiz bo‘lganim uchun Alouddavlaga kerak emishmen. Bular bilurlarki, Hirotda men tursam, siz onaga qarshi qo‘shin tortib kelishni o‘z sha’ningizga munosib ko‘rmagaysiz. Shu sababdan Alouddavla bilan uning atrofini o‘rab olgan noinsoflar meni garov kabi hech qayoqqa ketkazmay tutib tururlar. Shoh o‘g‘lim Ulug‘jong Siz Sohibqiron boboyingizdek, marhum otangizdek mtushkilotlar olovida toblanib, fozil bir daho darajasiga ko‘tarildingiz. Men o‘ylar edimki, nevaralarimni yaxshi tarbiyalasam, ilm-u amalga o‘rgatsam, ota-bobolarining tajribasini dillariga singdirsam, ular ham sizlardek ulug‘ siymolar bo‘lib yetishgay O‘z ahvolimga yig‘laymenu, qayg‘uli bir rivoyatni eslaymen.. Tog‘da men kabi bir Ona lochin o‘tgan ekan. Uning uyasi yaqinida zaharli ilonlar yashar ekan. Ular xavf solganda lochin ilonlarni dumidan changallab osmonga olib chiqar ekan-u, qoyatoshlar ustiga tashlab yuborib o‘ldirar ekan. Qolgan ilonlar tog‘ kamarlariga berkinib, lochindan qasd olishning yo‘lini o‘ylashibdi. Ona lochin har yili pana bir joydagi uyasiga tuxum qo‘yib jo‘ja ochar ekan. Ilonlar ham tuxumdan bola ochadiku.e Lochin uzoqqa ov qilgani ketganda ilonlar sekin o‘rmalab kelib, uning tuxumlarini yeyishibdi-yu, o‘rniga ilonlarning tuxuminidan qo‘yib ketishibdi. Bundan bexabar Ona lochin qo‘ygan tuxumlariga vujudining haroratini berib, ularni bir necha kun bosib yotibdi. Vaqti soati yetib, tuxumlr teshilibdi. Ichidan nimalardir chiqa boshlabdilar. Ona lochin qarasa, tuxumlardan jo‘jalar o‘rniga ilonbachchalar o‘rmalab chiqayotibdi. Bundan dahshatga tushgan Ona lochin chinqirib uyasidan ko‘kka uchibdir. Ilonlarga yem bo‘lgan avlodi bilan vidolashib faryod chekkanda tog‘lar larzaga kelibdir... Men ham mehrimni berib o‘stirgan nevaralarimning yomonliklarini ko‘rib, o‘sha lochindek faryod chekkim, bu foniy dunyo bilan vidolashgim kelur... Endisiz ehtiyot bo‘ling, shoh o‘g‘lim, bu nevaralarim jujoaxo‘rozlardek yana ko‘p urush-yurish qilsalar kerak. Kun-u tun tilagim shulki, siz ketimda qoling. Agar bu gal ko‘rishish nasib qilmasa, iloyo kelgusida siz bilan diydor ko‘rishish menga nasib qilsing)u Bunday maktublarning hajmi katta, ammo o‘quv jarayoni uchun juda zarur. Bunda har bir tilga olinayotgan personajni, tarixiy shaxslarni, tarixiy voqealarni ko‘zdan kechirishi va tomoshabin 130 = = = ia I IVAN "Bo‘yi —2—ing ia —
Tarbiyachi barcha guruh a’zolarining javoblarini to`ldiradi va mustahkamlaydi
a) Dastlabki (tahlil etilayotgan) eritmada arsenit A s O f v a arsenat A sO f ionlari bo'lmaganida, ortofosfat ion xalaqit beradigan qaytaruvchi anionlar H N 03 bilan isitib yo'qotilgach, ammoniy molibdat (NH4)2M o04 ta’sirida (“Ortofosfat-ionining analitik reaksiyalari”ga qaralsin) ochiladi. Bajarish uslubi. Mikrotigelga (kichkina chinni kosacha) 5— 6 tomchi tahlil etilayotgan eritmadan olib, 5—6 tomchi konsentrik H N 03 qo'shiladi va sekin-asta quritilguncha isitib bug'latiladi. Natijada xalaqit beruvchi, qaytaruvchi anionlar parchalanib ketadi. Hosil bo'lgan quruq qoldiqqa 3 tomchi konsentrik H N 03, NH4N 031—2 kristallchasi (reaksiya sezgirligini oshirish uchun) va 9—10 tomchi ammoniy molibdat eritmasidan qo'shiladi. Agar ammoniy fosforomolibdat (NH4)3[P04(M o03)]12 sariq cho'kmasi hosil bo'lsa yoki aralashmada sariq rang paydo bo'lsa, bu dastlabki eritmada ortofosfat ionlari borligini bildiradi. b) Agar tahlil etilayotgan eritmada arsenit va arsenat ionlari mavjud bo'lsa, ular ham (arsenit ion arsenatgacha oksidlanadi) ammoniy molibdat bilan sariq rangli birikma hosil qilgani sababli ortofosfat-ionini ochishga xalaqit beradi. Bunday holda quyidagi tadbir ko'riladi. Awal, magnezial aralashma (pH«9 bo'lgan MgCl2 va NH4C1 ning suvli ammiakdagi eritmasi) ta’sirida fosfat va arsenat ionlari, magniyammoniyarsenat MgNH4As04 va magniyammoniyfosfat MgNH4P 04 aralashmasi, oq cho'kma holida ajratib olinadi. Cho'kma arsenit ionlarining bo'lishi taxmin qilingan eritmadan ajratib, distillangan suv bilan yuvib ikkiga ajratiladi va uning bir qismidan fosfat-ion ikkinchisidan arsenat-ioni ochiladi. Cho'kmaning bir qismi nitrat kislotada eritilib, uzum kislotasi eritmasidan ozroq qo'shiladi (arsenat ionlari uzum kislotasi bo'lganda ammoniy molibdat bilan sariq rangli birikma hosil qilmaydi) va ammoniy molibdatdan ortiqcha qo'shiladi. Agar aralashmada sariq rang paydo bo'lsa, bu ammoniy fosforomo-libdatning rangi bo'lib, dastlabki eritmada ortofosfat ionlari bo'lganini bildiradi. Ortofosfat-arsenat va arsenit-ionlarini ochish.
Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori Investorlar va tadbirkorlarga pullik magistral yoʻllar qurish uchun yoʻl va yer uchastkalari beriladi Oʻrnatilgan intellektual videokameralar yordamida aniqlangan yoʻl harakati qoidalari buzilganligi uchun jarimalar summasining kamida 20 foizi – respublika byudjetiga oʻtkaziladi, 20 foizi – mahalliy byudjetga tushadi, 30 foizi – Ichki ishlar vazirligining byudjetdan tashqari jamgʻarmasiga, 30 foizdan ortiq boʻlmagan qismi –
Tadbirkorlik - farovon turmush omili 2015-06-20 \| Iqtisodiyot \| admin \| 482 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi, O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi, “Tadbirkor ayol” ishbilarmon ayollar uyushmasi hamkorligida tashkil etilgan tadbirda Prezidentimiz rahnamoligida xotin-qizlarning ijtimoiy faolligini yanada oshirish, huquq va manfaatlarini ta’minlash, salomatligini mustahkamlash, maqsad va intilishlarini rag‘batlantirishga alohida e’tibor qaratilayotgani ta’kidlandi. Davlatimiz rahbarining 2004-yil 25-maydagi “O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni bunda muhim dasturilamal bo‘lib xizmat qilayotir. Surxondaryo viloyatida 16 mingga yaqin ishbilarmon ayol kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida faoliyat yuritmoqda. Yuzdan ortiq xotin-qiz fermer xo‘jaligi rahbari sifatida yurtimiz farovonligi, hayotimiz ma’murchiligiga munosib hissa qo‘shayotir. Joriy yilning o‘tgan davrida tadbirkor ayollarni qo‘llab-quvvatlash uchun tijorat banklari tomonidan 40 milliard so‘mdan ziyod kredit mablag‘i ajratildi. Tadbirkor ayollarning huquqiy-iqtisodiy bilim va ko‘nikmalarini oshirish, imtiyozli mikrokredit mablag‘lari olishiga ko‘maklashishga alohida e’tibor qaratilmoqda. – Seminarda soliq va moliya muassasalarining tajribali mutaxassislari tomonidan mustaqil ish yuritish, bozorni o‘rganish, biznes- reja tuzish kabi masalalar yuzasidan batafsil ma’lumot berildi, – deydi “Tadbirkor ayol” ishbilarmon ayollar uyushmasi viloyat bo‘limi raisi Marhabo Yodgorova. – O‘zbekiston Respublikasining “Oilaviy tadbirkorlik to‘g‘risida”gi qonuni mazmun-mohiyati tushuntirildi. Mashg‘ulotlarda xususiy tadbirkorlik bilan shug‘ullanish istagida bo‘lgan ayollar, kollejni bitirgan qizlar guruhlarga bo‘linib, o‘z qobiliyat va ko‘nikmasi taqdimotini o‘tkazdi. – Ko‘pdan buyon tadbirkorlik qobiliyatimni sinab ko‘rishni niyat qilar edim, – deydi Termiz tumanidagi Qahramon mahallasida istiqomat qiluvchi Gulnora Muqimova. – Seminar-trening mashg‘ulotlari bu qiziqishimni yanada oshirib, tadbirkorlikni boshlashga bo‘lgan ishonchimni mustahkamladi. Tadbir doirasida tadbirkor ayollar ishlab chiqarayotgan mahsulotlar ko‘rgazmasi namoyish etildi. UzA. X.Mamatrayimov
E.Umarov, filol. fan. dokt., prof. ALISHER NAVOIY FONEMANI QANDAY ANIQLAGAN? Dunyo tilshunoslari unlilarning fonematik xususiyatini turlicha aniqlaydilar. Praga tilshunoslari qoidalar asosida Amerika fonologlari distributsiya metodidan foydalanadilar. Mazkur qoidaga muvofiq, unlilar kontrast (qarama-qarshi) dist-ributsiyada ma’no ajratsa, ya’ni so‘z ma’nosiga ta’sir qilsa fonema, ma’no ajratmasa variant hisoblanadi. Xo‘sh, Alisher Navoiy unlilarning fonematik xususiyatini qanday metod asosida aniqlagan? Baxtimizga «Muhokamat ul-lug‘atayn»da bu haqda aniq ma’lumot bor. Fonemani aniqlash metodi. «Muhokamat ul-lug‘atayn»dagi to‘rtta o‘t va to‘rtta to‘r so‘zlarini tahpil qilish shuni ko‘rsatadiki, shoir bu so‘zlarni ular tarkibidagl o‘ning uzun-qisqalik darajasi bo‘yicha joylashtirgan. Mazkur darajalanish daqiq va ariq terminlari orqali ko‘rsatilgan. Demak, mumtoz o‘zbek tilidagi unlilarning fonematik xususiyati darajalanish metodi orqali ko‘rsatilgan. Alisher Navoiy «Muhokamat ul-lug‘atayn»da to‘r so‘zida bir-biridan uzun-qisqaliqda farqlanuvchi to‘rtta o‘ fonemasi haqida shunday yozadi: «42» to‘:rki, domdur, yana e» to‘:r ki, andin daqiqroqdur: qush o‘lturur yig‘ochdur va u to‘:rki, uyning to‘ridur va uya to‘:rki, barchadin ariqdur: to‘rlug‘ni yo eshikni turmak uydur». Ushbu misolda birinchi to‘:rda cho‘ziq o‘:, ikkinchi to‘:rda birinchidan qisqaroq o‘:, uchinchi to‘:rda ikkinchisiga nisbatan qisqa o‘:, to‘rtinchi to‘g‘rda hammasidan qisqa o‘ ishlatilgani haqida ma’lumot berilgan. Bu so‘zlarda chindan-da cho‘ziq o‘: ishlatilganini Mahmud Koshg‘a-riy devonidan ham bilish mumkin. Olim cho‘ziq o‘: fonemalarini shamma va ishbo’ terminlari orqali ko‘rsatgan: – Eksiklopedicheskiy slovarvB yunogo filologa. –M., 1984. –S.91–92. 2 Alisher Navoiy. O‘n besh tomlik. –Toshkent, 1967. T. 14. –6.114.
Inson munosabatlari —bu modelda asosiy e’tibor ishlovchilar uchun eng yaxshi mehnat sharoitlarini yaratishga qaratiladi. Inson resurslari model-xodimlar ishlatilmagan zaxiralar manbayi va korxona umumiy tuzilmasida oqilona rejalashtirish va qarorlar qabul qilishning muhim imkoniyati. Yapon firmasi boshqaruv strategiyasining asosiy xarakteristikalari: e O‘zgarishlarga moslashish. e Muhitga va muhitdagi joyga moslashish. e O‘zgarayotgan dunyoda ma’lum vaqtga emas, balki uzoq istiqbolda yashash uchun barcha imkoniyatlarni hisobga olish va ulardan foydalanish. Texnika, texnologiya va ijtimoiy omil yutuqlarini yashashning asosiy resurslari sifatida ajratib olish. Yapon boshqaruv modeli va boshqaruv madaniyatining asosiy jihatlari: e Uzoq muddatli strategiya. e Innovatsion boshqaruv madaniyatining shakllanishida doimiylik. e Jahon texnika madaniyatining eng so‘nggi namunalarini tez o‘zlashtirish. e Inson omili rivojlanishi va zamonaviylashuvi va boshqaruv personali bilan ishlashni istiqbolli resurslar sifatida qarash. e Madaniyat me’yorlarini saqlash, дo"ПaБ-дoyyaйaзП ya ko‘paytirish. Tez-tez paydo bo‘ladigan inqiroz holatlariga o‘z vaqtida to‘g‘ri ta’sir etish uchun ularni bilish muhim. Ular quyidagilar bo‘lishi mumkin: e bozor talablariga javob bermaydigan texnologiyaning qo‘llanishi; e ishlab chiqarish va inson resurslarining yetarli bo‘lmagan konsentratsiyasi; 275
Prezidentlik uchun kurashgan har ikki arbob fikricha Amerika global maydonda yetakchi bo’lib qolishi kerak
75 kmvsoat, ikkinchi avtomobil 60 km/soat tezlik bilan 2 soat yol yurdi. Ular qolgan masofani bir xil tezlik bilan o‘tib. 1 soatdan keyin uchrashishdi. T uchrashguncha har bir mashina necha km yol bosadi"? 2) har bir mashinaning o‘rtacha tezligini toping. 9. Sayohatchi A qishloqdan B va € qishloqlari orqali 2) qishloqqa qarab yolga chiqdi. «18 qiyalikni u 3 km/soat tezlik bilan 3 soatda bosib o‘tdi. BC tekis yolda 4 km/soat tezlik bilan 2 soat yurdi va, nihoyat, CD qiyalikdan 6 km/soat tezlik bilan 2 soat 30 minutda tushdi. Sayohatchi hammasi bolib qancha yol yurdi? B C 4 D 10. Samolyot soatiga 800 km tezlik bilan 2 soat, soatiga 700 km tezlik bilan 3 soat uchdi. Samolyotning o‘rtacha tezligini toping. 11. Mashina A va B shaharlar orasidagi masofani 60 km/soat tezlik bilan 6 soatda bosib o‘tdi. Qaytishda esa shu masofani 4 soatda o‘tdi. Borish va kelishdagi jami masofani mashina o‘rtacha qanday tezlikda o‘tgan? MUSTAHKAMLASH UCHUN MASHQLAR 1. Alisher 15 km yo‘lni 5 km/soat tezlik bilan bosib o‘tdi. U bu yo‘lni necha soatda o‘tgan? (Berilgan masalaga teskari masala tuzing va yeching.) 2 Adham soatiga 4 km tezlik bilan 3 soatda qancha yo‘l yuradi? (Berilgan masalaga teskari masala tuzing va yeching.) 3. Mashina AB tepalikka 15 minutda ko‘tarildi. Bunda uning tezligi 40 km/soat boldi. BC tekis yolda mashinaning tezligi 56 km/soat edi. B dan C€ gacha bolgan masofani mashina 30 minutda o‘tdi. CD qiyalikdan u 60 km/soat tezlik bilan 20 minutda tushdi. 4 dan D gacha bolgan masofani hisoblang. 4. Tulkining bir sakrashi 2 m, ovchi itning bir sakrashi 3 m. Ovchi it o‘zidan 60 m naridagi tulkini ko‘rib quva ketdi. It necha sakrashda tulkiga yetib oladi? 5. Chavandoz 15 km/soat tezlik bilan 2 soat, 13 km/soat tezlik bilan ham 2 soat yo‘l yurdi. U hammasi bo‘lib necha kilometr yo‘l yurgan? Masalani ikki usulda yeching. 6. Ikki qishloqdan ikki chavandoz bir-biriga q’rab bir vaqtda yo‘lga chiqdi va 3 soatdan keyin uchrashdi. Agar birinchi chavandoz 10 km/soat, ikkinchisi 12 km/soat tezlik bilan yurgan bo‘lsa, qishloqlar orasidagi masofani toping. Masalani ikki usulda yeching. 7. Akmal 3 sekundda 8 inetrga, Rahimjon esa 2 sekundda 5 metrga «zuv» lab chopa oladi. Ular 120 m naridagi manzil tomon bir vaqtda «zuv» lab chopishsa, manzilga kim oldin yetadi? 350
Dar payi soli favt marqum: Voy shud gavru nazm be sarupox."" (Ul tadbirli ulug‘ amir fano uyidan baqoga ketdi. Uning vafoti yiliga Nazm nozikpiklari gangib, egasiz qoldi» deb yozib qo‘yildi.) Husaynquli Azimobodiy mazkur ta’rixlarni «Roqim YAZD, ya’ni «Yozuvchi aytadiki» deb boshlagan. Ammo, nazarimizda, ular uning ijodiga tegishli emas. Chunki XX asr tazkiralarining ko‘pchiligida bunday qaydlar e’tiborsizlik, asl manbadan to‘g‘ridan to‘g‘ri ko‘chirish jarayonida yuz berganligini ko‘rish mumkin. Mazkur muammo Navoiy haqidagi ta’rixlarni to‘plash ishlari nihoyasida hal bo‘ladi degan fikrdamiz. Ta’rixlarni yig‘ish ilinjida qancha urinmaylik, har gal yangi topilmadek tuyulgan ta’rixlar Xondamir asarlarida mavjud ta’-rixlarning kitobdan kitobga o‘tgan sari buzilib borgan shakllari ekanligiga amin bo‘la boshladik. Madomiki, qo‘limizda Xondamir qayd etgan ta’rixlar to‘plangan ekan, yana bir karra keyingi asrlardagi manbalarda uchraydigan ta’rixlarning o‘zgarib borish jarayonini tasavvur qilish mumkin. Avvalo, shuni aytish kerakki, ta’rixlar Xondamirning «Makorim ul-axloq» asaridan tashqari uning tarixiy asarlariga ham kiritilgan. Ko‘zdan kechirilgan keyingi davrlar ta’rixlarining ko‘pchiligi Makorim ul-axloq»dan olingan degan tasavvurni paydo qiladi. Shu bilan birga, shu asnoda berilishini taqozo etadigan «Makorim»dagi qo‘shimcha tafsilotlar, jumladan, hikoya va hazl-mutoyibalarning umuman keltirilmaganligi yana bir jumboq. Ashyolar ustida ishlash, xronologiyani tiklash va qiyosiy tipologik-tekstologik tahlil fikrlarimizni ancha ravshanlashtirdi. Buning sababi XMT asrdan e’tiboran ta’rixlardan to‘plam, tazkiralar tuzish ancha keng tarqalganligi bilan bog‘liq ekan. Bu asarlarning dastlabkilari XVI acp-ning birinchi yarmida tuzilganligini nazarda tutsak, ularning qo‘lida Makorim ul-axloq» nusxasi bo‘lgan degan fikr tug‘iladi. Ammo, shuni yoddan chiqarmaslik lozimki, Navoiy qurdirgan inshootlarga bag‘ishlangan ta’rixlar Xondamir tomonidan Makorim 219 Husaynqulixon Azimobodiy. Nashtari ishq. 692"-varaq. 105
M.ARIPOV, S.DOTTOEV, M.FAYZIEVA 64 WEB TEXNOLOGIYALARI 3.4. Izohlar Izohlar foydalanuvchilarga dasturni kodlarini o‘qishda, dasturda ishlatilaѐtgan kod nimani anglatishini izohlash, uning qismlarini nomlashga, ya’ni bu kod bloki dasturning qaysi qismi ekanligini ajratishga ѐrdam beradi. PHP sahifasida izohlarning bir necha xilini ishlatish mumkin: C, C++, Unix dagi kabi ko‘rinishlarini. Izohlarning turlari: // bir satrli izohlar # bir satrli izohlar /* ko‘p satrli izohlar / // va # belgisi bilan boshlanuvchi izohlar satrning oxirigacha tugatilishi kerak, ya’ni keyingi satrga o‘tmasligi kerak. 3.1–misol. PHP da izohlarning ishlatilishi. <? php / bu ko‘p satrli izoh. Bu yerda bir nechta satrlarni yozish mumkin*/ echo "Hodimlar ro‗yhati"; // bu S++ stilidagi // bir satrli izox echo "Hodimlar ro‗yhati"; # bu Unix stilidagi # bir satrli izoh ?>
Ijtimoiy va iqtisodiy nizolar keskinlashgan sharoitda qirol Mahendra Bir Bikram Shoh Dev (1955—72 yillar N qiroli boʻlgan) parlament va hukumat aʼzolarini tarqatib, butun hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi (1960 yil 15 dek ) Barcha siyosiy partiya va tash-kilotlarning faoliyati taqiklandi Yangi konstitutsiya (1962)ga muvofiq, N da panchayatlar — mahalliy va mar-kaziy hokimiyat (Milliy panchayat) ijroiya organlari tartibi oʻrnatildi Hukumat nazoratidagi dehqonlar, ishchilar, yoshlar, xotin-qizlar, bolalar tashkilotlari tuzildi Balogʻatga yetmaganlarni nikoxdan oʻtkazish, turli mehnat majburiyati, majburiy mehnat shakllari taqiqlandi, kasta (tabaqa) tizimi bekor qilindi N — 1955 yildan Qoʻshilmaslik harakati, 1956 yildan BMT aʼzosi N qirolligi 1992 yil 2 yanvarda OʻzR suverenitetini tan olgan Milliy bayrami — 28 dek — qirol tugʻilgan kun (1945)
smena davomida bajarilishi ma’lum bir me’yor (norma) qo‘yilgan bo‘lsa, unda agregatning necha norma-smen vaqt sarflash ko‘rsatkichi ham aniqlanadi. Buning uchun ushbu ifodadan foydalanamiz: Q (14) Пт = Wem bunda: Wem —agregat tomonidan bajarilayotgan ishda uning bir smenali ish unumi, ga/sm; t/sm; m’sm; Hisoblab kelinayotgan jarayonning bajarilish davomiyligi 7 soat, ya’ni bir smena vaqtiga teng bo‘lganligi uchun pm-traktor kuni sarflanadigan pns (norma-smen)ga teng bo‘ladi: 2200 Pe 75—49,1 Mahsulot yetishtirishda bajariladigan ishlarga sarf bo“lgan mehnat, ma’lum darajada, ishlabchiqarishning mexanizatsiyalashgan darajasini ham ifodalaydi. Uning miqdori bajarilgan ish birligiga (N) yoki ishning to‘liq hajmiga aniqlangan bo‘lishi mumkin: bunda: N-bajarilgan ish birligiga sarf bo‘lgan mehnat, kishi:soat/ga; kishi:soat/t; kishi:soat/m ; Tm, Te -agregatga xizmat ko‘rsatuvchi mexanizator va yordamchi ishchilar soni, kishi; We -agregatning bir soatli ish unumi, ga/s ;t/s;m”/s; Misol tariqasida ko‘rib kelinayotgan texnologik jarayon— “chuqur qazish” da agregatga bir mexanizator xizmat qiladi, yordamchi ishchi yo‘q, unda soat . - bo‘ladi N—2—0,15 kishi : 6,4 Rejalashtirilgan ishning to‘liq hajmining bajarilishiga sarflangan mehnatning miqdori quyidagicha aniqlanadi: Y M=HO; (16) bunda: Qr-bajarilishi zarur bo‘lgan ish hajmi, ga; t; t:tkm; m?. Misolimizda : XH-—0,15-:2200—343,8 kishi:soat bo‘ladi. 16
Biz veb-saytlarni yaratganimizda, biz xizmatlarni etkazib berishga, mijozlar ehtiyojini qondirishga va boshqalarga e'tibor qaratamizUX murojaatnomasi Saytlar odatda foydalanadigan marketing metodlarining ko'pchiligi kalit so'zlar kabi qidiruv mexanizmi optimallashtirish (SEO) usullarini o'z ichiga oladiqidirish va ulanish Hackerning veb-saytga salbiy ta'sir qilishi ko'pchilikning fikrini kesib o'tadigan fikr emas
4.4. BIRIKMADAGI TIRQISHLAR VA TARANGLIKLARNING CHEKKA MIQDORLARINI ANIQLASH Har qanday o‘tqazish chekka tirqishlar va tarangliklar bilan tavsiflanadi, ularning miqdorlari esa teshik va val chekka o‘lchamlari bilan aniqlanadi. Eng kichik tirqish S,,,, birikmada (qo‘zg‘aluvchan birikma) eng kichik chekka o‘lchamli teshikka (D,,,,) eng katta chekka o‘lchamga ega d, .,, bo‘lgan val o‘rnatilsa hosil bo‘ladi (12-rasm, a). a) j {7 Teshik qo aydani 6) n 22 } Val joizlik m maydoni g Val joizlik z { = ku maydoni - wa 4. Teзиk joizlik o maydoni тeм “Fi Valning joizlik maydoni 7 ’ AЛAH. IN ! JIZZA =) Eo A Teshik joizlik maydoni i ч
Botirxon Valixo‘jayev BUYUK MA’NAVIY MURSHID O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi «Fan» nashriyoti 2004 Ushbu kitob hazrati Nuriddin Abdurahmon Jomiy, hazrati Nizomiddin MirAlisher Navoiy, hazrati Zahiriddin MuhammadBobur kabi qator yirik alloma va shoirlarga, Necha-Necha saltanat sohiblariga murshidi komil bo‘lmish naqshbandiya tariqatining qutbi —Xoja Ubaydulloh - Xoja Ahrori Vali haqlaridadur. Qariyb yuz yildan buyon goh ilmiy, goh badiiy adabiyotlarda valiyulloh sha’nlariga noloyiq bo‘htonlar yog‘dirib kelindi. Bu bo‘htonchilar kimlar edi? Va bu kirdikorlardan ularning hamda «xudosiz jamiyat» tashkilotchilarining ko‘zlagan maqsadlari nima edi? Aslida esa qanday zot edilar Xoja Ahrori Vali? Haqparast olimimiz Botirxon Valixo‘jayevning eng ishonchli manbalarga tayanilib bitilgan ushbu kitobidan yuqoridagi savollarga to‘kis javob topasiz, deb ishonamiz. Muharrir: filologiya fanlari doktori Dilorom Salohiy Kitobni to‘ldirilgan holda qayta nashrga tayyorlovchi: Dilora Rajabova XOJA AHRORI VALINI ANGLASHGA INTILISH XV asrning yirik siymolaridan bo‘lmish Xoja Ubaydulloh Shoshiy —Xoja Ahrori Vali naqshbandiya tariqatining ko‘zga ko‘ringan murshidi bo‘lish bilan birga o‘z zamonasidagi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va mafkuraviy hayotda katta iz qoldirgan arboblardandir. Bu davrda uning shuhrati faqat Movarounnahrdagina emas, balki Xorazm, Dashti Qipchoq, Xuroson va Hindistongacha bo‘lgan Keng jug‘rofiy mintaqada taralgan edi. Zamonasidagi temuriy hukmdorlar Sulton Abu Sa’id mirzo, uning o‘g‘li SultonAhmad mirzolar qoshida Hoja Ahrorning obro‘-e’tibori shunchalik baland ediki, ular murshidlarining maslahatlaridan bahramand bo‘lmay turib, biror bir masalani hal qilishga shoshilmas edilar. Ulargina emas, balki Andijon hokimi Umarshayx mirzo Hoja Ahrorni mo‘tabar sanardi. Xoja Ahror faqat hokimlar nazdida e’tiborga sazovor bo‘lib qolmay, balki o‘z asrining mashhur olim va adiblari, jumladan Hoja Fazlulloh Abulaysiy, Sa’diddin Qoshg‘ariy, SaidQosim Anvor, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy va boshqalar ham uni «ka’bai maqsud» (A. Jomiy iborasi), «murshidi ofoq» (A. Navoiy iborasi) deb e’tirof etganlar, unga bag‘ishlab dostonlar va asarlar bitganlar, uning nomini hurmatla eslaganlar. Ammo shuni uqtirish lozimki, Xoja Ahror hayotligida unga boshqacha munosabatda bo‘lib, uni obro‘sizlantirish uchun intilganlar ham bo‘lganlar, uning to‘g‘risida har xil rivoyatlar (albatta, yomonlovchi) to‘qiganlar va tarqatganlar. Bu hol shayxulislom Xoja Mavlonova Xoja Ahror o‘rtasidagi munosabatlarda yaqqol ko‘zga tashlanadi. Ammo bu fitna amalga oshmay, fitnachilar o‘zlari, jumladan Xoja Mavlono sharmanda bo‘lib, umri oxirida qilmishlaridan pushaymon bo‘lib, Xoja Ahrordan uzrlar so‘ragan. Bu voqeaga bag‘ishlangan hikoyat Xoja Ahrorning o‘zi tomonidan hamda uning guvohi bo‘lgan shaxslar tomonidan aytilib, shogirdi MuhammadQozi tomonidan quyidagicha yozib qoldirilgan (Mazkur voqeaning mazmuni akaDemik V.V. Bartoldning «Ulug‘bek va uning davri» ми .2yoи2.coт kyтyбxoнacи 1
mast bo‘lib oldi. Bazm poyonlab qolgach, u imo qilib yoniga vaziri a’zam Kamoliddin Abdulvoseni chaqirdi va uning qulog‘iga nimalariidir shivirladi. Vaziri a’zam ohista o‘rnidan turib tashqariga chiqib keldi va o‘z o‘rniga qaytib o‘ltirayotib Abdullatifga yer tagidan qaradi va xaytganingiz bo‘ldi» degapnday boshini sil kitib qo‘ydi... Bazm tarqaldi, lekin bir. umr ota-bola qilichini chopib kelgan Idiku barlos, Rustam barlos, Siddiq barlos, Sultonshoh barlos va yana bar necha tarxonlarni Abdul-latif tutib qoldi. Amirlar buning sababini bilolmay ajablandilar. Abdullatif o‘pg qo‘liga suyanib arang o‘rnidan turdi, xiyol dovdirab ketdi, so‘ng o‘zini tutib oldi. Hech narsadan-hech narsa yo‘q amirlarga zaharini sochdi. — Bilamei senlarnpi, har biringni bilamen, obdon yaxshi bilamen. Yuzingda tabassum-u, lekin qo‘ypilarilgga tosh solub olg‘opsanlar! Senlarga ishonmaydurmen, otamizga xiyonat qildinglar, ko‘pi kelib bizin ham tashlab ketasenlar. Balkim endi Abulqosim Bobir xizmatiga bel bog‘lab turg‘ondursenlar, yo Sulton AbuSaidni banddin bo‘shatib, taxtga o‘tqizmoqchimusenlar"1 Rustam barlos vazminlik bilan dedi: A’lohazrat, bizlar ischa vaqtdin beri sizning qilichingiziy chopub keladurmiz, gupohimiz ne Gaplaringiz o‘rinsiz, mirzom U yapa bir nima demoqchi bo‘lib og‘iz ochgan edi, Abdul-latif shartta kesib tashladi. — Bas qil, ablah) Yo‘qsa tilingni sug‘urib olurmen) Sultoishoh barlos jahli qattiq chiqqanidan burnining uchigacha qizarib ketdi. —Haqoratingiz o‘runsiz, mirzom, bizni behuda malomat qilmang, biz bunga munosib ermasmuz. Mirzo Abdullatif uning ham og‘ziga urdi. Bu malomatlarga chidolmaydurmiz. Keragimiz bo‘lmasa javobimizni bering, mirzo!— Rustam barlosning toqati toq bo‘lgandi, gapning po‘stkallasini aytdi-qo‘ydi. Abdullatif o‘zini tutolmadi, chopib borib Rustam barlosning yuziga tarsaki tushirdi, boshqalarini og‘ziga kelgan ibora bilan haqorat qildi. Podshohga qo‘l ko‘tarish gunohi azim hisoblanardi, shuning uchun amirlar jahlga Hay berdilar va qo‘l siltab birin-ketin chiqib ketdilar. Lekin, tashqarida ularni poylab turishgan ekan. Amirlar qilich yalang‘ochlab turgan yasovullar qo‘liga tushdilar.
N.M Potapovaning fikricha, salbiy emotsiyani yumshatish uchun ko‘llanilayotgan evfemizm denotat bilan aloqani uzsa, u evfemizm emas, balki haqiqatni buzishga urinishdir. Dastavval, o‘lim bilan bog‘liq evfemalar mazmuniga ko‘ra diniy va dunyoviy : efemalarga ajralgan. Tilshunos A.Omonturdiyev "diniy evfe-malar ko‘proq jonning mavjudligi, tanadan chiqib ketishi, u dunyoga— Xudo huzuriga borishi, jannat yoki do‘zaxdan joy olishi kabi tushunchalar asosida paydo bo‘lgan"ligini ta’kidlaydi. Shu kabi jon bermoq. ajalga omon bermoq, mangulik uyquga ketmoq kabi dindorlar nutqiga xos evfe-mik ma’noli birliklar qatoridan ajal chaqiraman ifodasi ham yangicha bir shakl sifatida o‘rin oladi. Bu kunimdan, bu hasratimdan qutulish uchun o‘zimga amjsal chaqiraman. (A.Qodiriy. "O‘tkan kunlar") Davr o‘tishi bilan bir guruh evfemalarning dunyoviylashgani xususida ham tilshunos o‘z fikrlarini bayon etgan. Ayni guruhga so‘nggi soati yetmoq, qazo qilmoq kabi evfemik ma’noli birliklar misol bo‘la oladi. Shuningdek, bosh leksemasi bilan birikkan ket-, ol-kabi fe’llar ham "O‘lmoq" tushunchasini ifodalovchi evfemizmlardir: 1. Navoiy. taftish tamom bo‘lmagan holda, Yodgorning boshini oldirib yuborishingizni nima deb fahmlash kerak" (Uyg‘un. I.Sulton. "Navoiy"). 2. Safdoshlarimizdan biri mardlarcha boshini sirtmoqqa soldi. (O‘.Hoshimov. "Ikki eshik orasi" Ma’lumki, qarg‘ish va haqoratlarda "o‘lmoq" tushunchasini bergan ifodalar tinglovchi yoki o‘quvchida salbiy kayfiyat uyg‘otadi. Shu ma’noda, har qanday ifoda agar haqorat, qarg‘ish shaklida tinglovchiga nisbatan yo‘naltirilsa, qo‘pol munosabat, ruhiy tushkunlik, kayfiyatdagi o‘zgarish —antipatiyani uyg‘otadi. Bu esa disfemiya kabi qabul qilinadi. Biroq o‘l so‘zi doirasidagi ikki yuzing qaro bo‘lsun, joying jannatda bo‘lsin kabi ifodalar haqiqatda evfemik mohiyatli ekanligini ta’kidlash joizki, ular ma’noni o‘lso‘ziga nisbatan birmuncha yopiq, berkitilgan shaklda ifodalagan. Shakldosh evfemalar. Evfemik omonimiyaga doir masalalar borasida yo‘l-yo‘lakay fikr bildirib ketilgan, biroq muammo yetarlicha o‘rganilmagan. Bir tushunchani turli shaklda ifodalash, albatta, nutq uchun qulay. Biroq bir evfemik ko‘chimning turli mazmunda kelishi o‘zbek tilining naqadar ko‘rkam ekanligini namoyon etadi. "O‘tkan kunlar" asari qahramoni Yusufbek hojining "Nega har narsaga yetgan aqlins shunga kelganda oqsaydir" degan iborasida adib mental madaniyatni nozik his etganligini ko‘rsatadi. Yetmaydi ifodasi o‘rnida oqsaydir so‘zi shu qadar nozik
Shayx Shamsuddin Faxuriyning xitobi Muhammad Tarag‘oyni xayol girdobidan sirtga chiqardi. —O‘g‘ling Qur’onni tamom yod olgan.Endi u harb ilmini o‘rgansin. Muhammad Tarag‘oy pirining bu o‘g‘gitini ijroga qabul qildi, o‘g‘lini eski qadrdon do‘sti, uzoq yillar mingboshi lavozimida xizmat qilgan, o‘zi kabi tarxon yorlig‘ini olgan Samir Tarxon huzuriga olib bordi. — Qani, Temur, — dedi ota hayajon ichra, — hunaringni bir ko‘rsat-chi? Ular Amir Tarag‘oy yaylovida Temurbekning chavandozlik san’atini ko‘rishdi. Ikki lashkarboshi Temur-bekning birinchi otdan uchinchisiga va uchinchi otdan ikkinchi va birinchisiga sapchib minishlarini kuzatishdi. U otasi va bahodir do‘stlaridan olgan saboqlarini qanday o‘zlashtirganini namoyish qildi. —Samir, —dedi Tarag‘oy, —endi o‘g‘limni sening izmingga topshirgaymen. Unga qilichbozlik san’atidan saboq ber. Boy tajribangni Temurbekka o‘rgatki, bu unga bir umrga asqotsin. Ikkimiz ne-ne janglarni ko‘rganmiz, qancha-qancha qonimiz to‘qildi.Ularda necha-necha qilichlar zarbini ko‘rmagan bu keksa boshlarimiz—O‘g‘ling ta’rifini ko‘p eshitganmen. Ikki qo‘lida xat yozarmish. Demak, u ikkala qo‘lida ham qilich o‘ynatishga qodirdir. Men buni o‘z zimmamga olamen, Muhammad. Temurbek yuz askar ham bo‘ladi, hali. —Inshoolloh, inshoolloh Samir Tarxon baquvvat qo‘llarini duoga ochdi. U oltmishdan oshgan bo‘lsa ham sochlarida biron oqi yo‘q. Jussasidan kuch-quvvat yog‘ilib turibdi. Ellik askar bo‘lganicha bor. Bunday nasabga hamma ham erisholmaydi. Yakka o‘zi ellik raqibni eplashning o‘zi bo‘lmaydi. Muhammadning o‘zi esa o‘n askardan nari o‘tolmadi. Temurbek bu xabardan nihoyatda quvonib ketdi. Ertasiga madrasadagi saboqlardan so‘ng Samir Tarxon dargohiga yo‘l oldi. Chorbog‘da Temurbek otasining qadrdoni Samir TarXonning o‘gitlarini jon qulog‘i bilan tingladi. So‘ng mashq boshlandi, qilichbozlik bobida u o‘z mahoratini 17
14 rekreatsion faoliyatni tashkillashtirishning xarakterli shakllaridan biri. Rekreatsion faoliyat sikllari rekreatsion mashg‘ulotlarni tiplarga ajratish asosida shakllanadi. Oddiy rekreatsion mashg‘ulot (ORM) –rekreatsion faoliyatning bo‘linmas texnologik komponenti bo‘lib, molekula atomlari singari bo‘linmasdir. Biroq, sotsiologlar hisoblariga ko‘ra, ularning yuz mingdan ortiq turlari mavjud. Ular soni yillar davomida ko‘payib boradi. Shu bois, ularni ma’lum tiplarining tarkibiy qismi sifatida qoraladi. ORM lar xususiyatlari va vazifa bajarishdan kelib chiqib ma’lumotlar ko‘lamini yirikroq guruhlarga aylantirish asosida rekreatsion faoliyat tiplari (RFT) yuzaga keladi. Masalan, turistlar qiziqishi doirasidagi marshrutlarda biror muammo yuzaga kelishi mumkin. (Noqulay ob-havo yoki biror obyektning ta’mirlanishi jarayoni). Bunda ular qiziqishi doirasidagi boshqa marshrut taklif etiladi. O‘z navbatida, RFT lar umumlashtirilishi rekreatsion faoliyat sikllari tashkil qiladi. Rekreatsion faoliyat sikllari (RFS) –RFT larning o‘zaro bog‘liqligi va o‘zaro shartliligi asosida, yetakchi RFT bazasida tarkib topadi. Rekreatsion faoliyatni sikllarga ajratishda tabiiy fasllar asosan e’tiborga olinadi. Masalan, Boysun bahori festivalini faqatgina bahorda yoki chang‘i mavsumini faqat qishda tashkil qilish mumkin. Shunday qilib, RFS tizimli tarkibga ega va rekreatsiyaning ham subyekti ham obyektini ifoda etadi. Rekreatsion faoliyat sikli yordamida rekreatsion ehtiyojni muvofiqlashtirish va uni amalga oshirishda shart-sharoitlar yaratadi va amalga oshirish texnologiyasini belgilaydi.
Loyiha uchun 195 kishi yoqlab, 112 kishi qarshi ovoz berdi. Ovoz berish natijalarini bosh vazir Elizabet Born ijtimoiy tarmoqda e’lon qildi. “Senat yuzlab soatlik munozaralardan so‘ng pensiya islohoti matnini qabul qildi. Pensiyalarimiz kelajagini ta’minlovchi islohotlar sari qat’iy qadam. Kelgusi bir necha kun ichida uni nihoyat qabul qilishga to‘liq tayyorman ”, deb yozdi u. Qonun loyihasi 2030 yilgacha pensiya yoshini 62 yoshdan 64 yoshga oshirishni nazarda tutadi. O‘zA
Bosh sahifa O'zbek kinosi O’zbek estradasi xonandasi Farruh Komilov o’z muxlislari uchun yana yangidan yangi taronalarini taqdim etishda davom etmoqda Mana bugun portalimiz orqali siz azizlarga Farruh Komilov ijodidan qaynoq 2ta taronani taqdim etamiz Ushbu qo’shiqlar sizlarga manzur bo’ladi, degan umiddamiz
Navoiy Tog‘-kon metallurgiya kombinati «Rosatom»ning ilmiy-tadqiqot instituti bilan Hamkorlik memorandumini imzoladi Navoiy tog‘-metallurgiya kombinati («NTMK» DK) va «Rosatom» davlat korporatsiyasi tarkibiga kiruvchi Kimyo-texnologiya yetakchi ilmiy-tadqiqot instituti («VNIIXT» AJ) o‘rtasida Hamkorlik memorandumi imzolandi. "VNIIXT" AJ matbuot xizmati shu haqida xabar berdi. Hujjat «VNIIXT»ning Noyob metallar markazi rahbari Yuriy Trubakov hamda «NTMK» DK bosh muhandisi Nikolay Snitka tomonidan imzolandi. Trubakov boshchiligidagi delegatsiya Navoiy tog‘-metallurgiya kombinatida bo‘lib, tashrif yakunlariga ko‘ra quyidagi fikrlarni bildirdi: "O‘zbekiston tomon qator texnologiyalarga qiziqish bildirmoqda, «VNIIXT» esa ularni ishlab chiqish uchun barcha kompetensiyalarga ega, - deydi Yuriy Trubakov. - Xususan, Navoiydagi kombinatga noyob yer elementlari asosidagi mahsulotlar - qotishmalar, ligaturlarni olish uchun tegishli texnologiyalar kerak". O‘zbekistonlik metallurglar va rossiyalik olimlar shuningdek qator yo‘nalishlar bo‘yicha o‘zaro manfaatli hamkorlik qilishlari mumkin. Xususan, O‘zbekiston profil mutaxassislarga muhtoj, ularni tayyorlash bugungi kunda mamlakat oldidagi ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Ta'kidlash joizki, Navoiy tog‘-kon metallurgiya kombinati - dunyoning eng yirik oltin va uran ishlab chiqaruvchilaridan biri.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.