Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
TANISHIB QO‘YAYLIK Poyezd bir qichqirdi-da, gupillab yo‘lga tushdi. Kupeda o‘tirgan ikki kishi xayriyat degandek bir-birlariga qarab olishdi. Biri ta’riflab bo‘lmaydigan darajada semiz, arang nafas olyapti. Bir Ka-rashda, nafasini ichiga yutib, qornini jo‘rttaga sh.ishirib o‘tirganga o‘xshaydi. Ikkinchisi, xuddi sherigini masxara qilmoqchi bo‘lgandek, heddan tashqari ozg‘in. —Yak nafasi huzur — davgati sulaymon ast,—dedi Semizi kostyumini yosa-yotib, —To‘g‘ri qilasiz, —dedi ozg‘ini ham taraddudlanib.— Men ham hozir... Shu payt kupening eshigi ovozsiz ochil-Dk-yu, tashqarida yigirma besh-yigirma olti yoshlardagi, uzun bo‘yli, yoqimtoy yigit ko‘rindi: 96
“Qonun bo‘yicha, attestatlar maktab o‘quvchilarining qo‘liga topshirilmaydi, ular maktabda saqlanadi Maktablarda 10–11 sinflar ochilishi bo‘yicha so‘rov natijalari ma’lum bo‘lishi bilan hujjat qabul qilish boshlanadi”, — qo‘shimcha qildi markaz vakili
Tojikistonning So‘g‘d viloyati sobiq imomi Shoxon Qosimov “Odnoklassniki” ijtimoiy tarmog‘ida diniy ekstremizmni targ‘ib etuvchi materialga “klass” bosgani uchun bir yilu to‘rt oyga qamaldi. Bu haqda TJournal xabar berdi. Imom 2018-yilning noyabr oyida ikki nafar o‘smir shogirdi bilan birga qo‘lga olingan edi. Ular ijtimoiy tarmoqlarda hukumat tomonidan ektremiztik deb topilgan materialni targ‘ib qilganlikda ayblangan. Qosimovga nisbatan Tojikiston Jinoyat kodeksining 189-moddasi (milliy, mahalliy va islomiy adovat uyg‘otish) bo‘yicha jinoyat ishi qo‘zg‘atildi. Sud hukmi 5-mart kuni o‘qib eshittirildi.
in speech ready-made. That’s why some scholars following V.V.Vinogradov think proverbs must be studied together with phraseological unities.” Yuqoridagi parchada birinchi gap (A proverb is a short familiar epigrammatic saying expressing popular wisdom, a truth, or a moral lesson in a sopst5e apd ptartatsche mau) boshlavchi bo‘lib, murakkab sintaktik bugunlik markazini tashkil etidi. Keyingi gaplar fikrning rivojlanishini ifoda a3TMOKIa. Oxaupra ran 3ca (That’s why some scholars following V.V.Vinogradov think proverbs must be studied together with phraseological ship ye5) tugallovchi bo‘lib, fikrga yakuniy xulosa bermoqda. Yanada tushunarli bo‘lishi uchun quyidagi ilmiy va badiiy matnlardan ham misol keltiramiz: "Adabiyotlarda–lar qo‘shimchasi ko‘p ma’noli bitta affiks sifatida talqin qilinadi. Bunday yondoshuv tarixiy-etimologik nuqtayi-nazardangina to‘g‘ri. Hozirgi tilning grammatik sistemasidan kelib chiqsak, yagona–lar affiksiniki deb keltiriladigan ba’zi ma’nolar ham mazmunan, ham vazifada mustaqilligini ko‘ramiz. Ana shunday ma’nolardan biri–hurmat ma’nosi. Misollarni tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki, hurmat ma’nosini ifodalovchilar alohida affiks deb, son kategoriyasi va egalik kategoriyasi sistemasidan tashqarida turuvchi mustaqil forma deb qaralishi lozim." Endi esa badiiy misolga namuna keltiramiz: "Ona-bola o‘z yurtlariga piyoda sekin-asta yetib olish niyatida yo‘lga chiqdilar. Ular bog‘lar, chorbog‘larni oralab, katga dala yo‘liga chiqdilar. Biroq yo‘l-yo‘lakay onaning dardi zo‘raydi. Yurgan sari ko‘z oldi qorong‘ilashib, oyog‘i tola boshladi. U yo‘l chetlariga o‘tirar, dam olar va hol yig‘ib o‘ziga kelgach, yana turib harakat qilar edi. Lekin uzoq yurolmadilar. Buviniso harsillab, oyoqda turolmaydigan bo‘lib qoldi." Yuqoridagi misollarda ham birinchi gaplar («Adabiyotlarda –lar qo‘shimchasi ko‘p ma’noli bitta affiks sifatida talqin qilinadi", "Ona-bola o‘z yurtlariga piyoda sekin-asta yetib olish niyatida yo‘lga chiqdilar") boshlovchi bo‘lib, murakkab sintaktik butunlik markazini tashkil qilmoqda. 23
O‘nli botlar homiylar kengashi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VEZIRLIGI ISLOM KARIMOV NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI N. Mamadiyeva FALSAFA (Mantiq qismidan) O‘quv-uslubiy qo‘llanma TOSHKENT—2021
252 ANTONIY VA KLEOPATRA BIRINCHI PARDA 1-SAHNA Iskandariya, Qleopatra saroyidagi zal, Demetriy bilan Filon kirib kelishadi. Filon Sarkardamiz judo bo‘lmish aqlidan butkul Avvallari qo‘shin tortib yurganlarida Zirhli Marsday parpiragan otash ko‘zlari. Qelib-kelib shu lo‘lining badchehrasiga , Ma’yus va zor termilishdan qoldi bo‘shamay"" Yovlar bilan olishganda har zarbi ila Ne-ne po‘lat qalqonlarni chok etgan yurak Endilikda oshuftahol past siprindiga Bamisoli bir.yelpig‘ich. qilmoqda xizmat. " Ana, ular kelishyapti. I v » Burg‘ular chalinadi. Antoniy va Kleopatra ayonlari bilan kirib kelishadi. Haram qullari qo‘llarida yelpug‘ich bilan Qleopatrani yelpishadi. b «?! Qara, yaxshilab,, Bu olamni tutib turgan uchga ustunning Birisi deb hisoblanmish ushbu kalonio . Nafsibad bir fohishaga berib jilovin. Erta-yu kech silab-siypab, papalar uni.
ER AYLANASINING UZUNLIGINI O‘LCHASH Qadim-qadim zamonlardan boshlab odamlar Yerning shakli va kattaligini aniqlashga intilib kelganlar. Osmon jismlari haqida ham turlicha afsonaviy ertaklar yuzaga kelgan. Ba’zi xalqlarda osmondagi yulduzlar farishtalarning chiroqlari deb izohlansa, boshqa xalqlarda go‘yo ular. osmon gumbaziga qoqib qo‘yilgan. brilliantlar bo‘lib, kechalari nur sochib turadi, deb tasavvur qilingan. Bizlargacha yetib kelgan yozma manbalarning xabar qilishiga qaraganda miloddan oldingi UT asrda yashab ijod qilgan yunon olimi Pifagor Yer dumaloq shaklda bo‘lsa kerak, deb taxmin qiladi. O‘sha davrlarda Fors ko‘rfazi atrofida yashagan xol-deylar Yerni dumaloq shar shaklida deb qarab, uning o‘lchamlarini aniqlash uchun o‘lchov ishlarini boshlaganliklari haqida ham rivoyatlar bor. Biroq ularning o‘lchash usullari va o‘lchash natijalari haqida ma’lumotlar yo‘q. Eramizdan oldingi YE-U asrda yashagan yunonistonlik olim Arastu Yer aylanasining uzunligini o‘lchab, 60000 km ga teng deb aytadi, dengiz va okean suvlarining muvozanatda bo‘lishi sababini Yer shaklining sharsimonligi tufayli deb izohlaydi. Beruniy buning sababini Yerking shakli sharsimon bo‘lishi bilan birga og‘irlik kuchining hamma tomondan Yer markaziga tomon yo‘nalishi tufaylidir, deb izohlaydi; eramizdan oldingi asrlarda yashab ijod qilgan olimlardan Arxi-med, Parmenid, Suqrot, Aflotun, Aristarx kabi olimlar ham Yerning shaklini sharsimon deb bilganlar- «— aEvdoks va Diksarx (miloddan avvalgi TU asr). «Yer shari o‘lchamlarini aniqlash uchun Asvon va Lisi-maxiya (Dardanel) shaharlarini bir meridianda joylashgan deb hisoblab, bu ikki shahar oralig‘i —o‘zoq "ligidagi farqni Qanopus yulduziga nisbatan 6" deb hisoblaganlar. Keyin bu shaharlar zenit oralig‘ining farqini meridian uzunligining o‘n beshdan biriga (115) teng qilib olganlar. Bu ikki shahar oralig‘ini 20000 stadiyaga teng deb, Yer aylanasi meridian uzunligini esa bundan 15 marta ortiq, ya’ni 20000 X 15— —300000 stadiya deb qabul qiladilar." (bir stadiya 172 yoki 150 metr—izoh bizniki.) = Dj. O. Tomson. Istoriya drevney geografii. M., 1953-str. 223—224. Ularning o‘lchash natijalarining xatoligidan qat’i nazar o‘sha davrlarda ilk bor Yer aylanasining uzunligini aniqlash uchunolib borilgan o‘lchash usullari maq-— tovga loyiqdir. Eramizdan oldingi Sh. asrda yashagan iskandariyalik olim Eratosfen (276—190) Iskanda-riya (kengligi 317) bilan Ssena (hozirgi Asvon, kengligi 247") shaharlarini bir meridianda yotadi, deb hisoblab, shaharlar orasini taxminan 5000 stadiya deb qabul qiladi. – Ptolomey (eramizning 87—165-yillari) ning hisobiga ko‘ra 17 meridian yoyning uzunligi 500 stadiya, Yer aylanasining uzunligi 180000 stadiya ekanligi qayd qilinadi. Abu Rayhon Beruniyning turli xalqlardagi Yer aylanasi uzunligini o‘lchash usullari hamda o‘lchash natijalari haqidagi «Qonuni Ma’sudiy» kitobida yozib qoldirgan quyidagi ma’lumotlari qimmatlidir: «Turli xalqlar masofalarni o‘lchashdagi o‘lchov birliklariga qarab Yer yoyi miqdorini turlicha bayon qiladilar. Rumlarda (yunonlarda) «stadiya» qo‘llangan. Jo-linusning (Golen) aytishicha, Eratosfen Asvon bilan Iskandariya oralig‘ini stadiya bilan o‘lchagan. Jolinus va Patlimus (Ptolomey) asarlarining har biridagi miqdorlar bir-birlaridan tafovutlidir»—deydi. Shu--ningdek, Beruniy hind olimlarining Yer shakli va uning o‘lchamlarini aniqlash ustidagi qarashlariga ham to‘xtalib, o‘zining «Hindiston» asarida quyidagilarni aytadi: «Ular (hindlar) fikricha, osmon va olam sfera (kurrasimon), Yer esa kurra shaklidadir; Yerning shimol tomonining yarmi quruqlik, janub tomonining yarmi esa suvga ko‘milgan. Ular fikricha, Yer kattaligi yunonlar o‘ylaganidan ham keyingilar va hozirgilar– qarashiga kisbatan ham kattaroqdir». Beruniy hindlarning Yer radiusini aniqlashda turli davrda turlicha natijalarga erishganliklari haqida ham gapiradi. U—UG asrlarda yashagan Braxmagupta Yer aylanasining uzunligini 5000 yoki 4800, diametrini esa 790,5 jo‘ja-naga teng deb ko‘rsatadi. Agar jo‘jana uzunligini Beruniy ko‘rsatishicha, 8 milya yoki 32000 gaz, gazni esa 0,4933 m deb olsak, Yer aylanasining uzunligi 39202,5 km, radiusi uzunligi esa 6239,2 km chiqadiki, bu haqiqiy uzunlikka ancha yaqin keladi. USH—X asrlarda Arabistonda ham Yer o‘lchamlarini aniqlashga doir geodezik o‘lchashishlari olib borilgan. Bag‘dod shahri sharqning siyosiy va madaniy marka-3—49 zi hisoblanib, bunda Muhammad. ibn Muso al-Xorazmiy, Ahmad ibn Muhammad ibn. Qasir al-Farg‘oniy, Ahmad ibn Abdulloh al Habash Xosib al Marvaziy, Xolid ibn Abdumalik al Marvarudiy kabi Sharqning mashhur olimlari fanning turli sohasida, chunonchi yer kurrasining o‘lchamlarini aniqlash ustida Ham ilmiy-tadqiqot ishlari olib borganlar. Yunon olimlari olib borgan ilmiy tadqiqot ishlarining natijalari turlicha bo‘lganligi haqida Beruniy quyidagilarni aytadi. «Yunon olimlarining asarlarida 1? yoy uzunligi o‘sha davr uzunlik o‘lchovi bo‘yicha 500 stadiyaga teng deb ko‘rsatilishi al-Ma’munning o‘lchashishlari uyushtirishiga sabab bo‘ldi. U tarjimonlardan bu uzunlik miqdori haqida qoniqarli ma’lumot ololmadi. Shundan keyin Habashning Xolid al-Marvarudiy va boshqa olim, hunarmandlarning so‘ziga asoslanib aytishicha, al-Ma’-mun meridian yoyi uzunligini aniqlash maqsadida yor-o‘lchash (geodeziya) ishlari olib borish uchun kerakli asboblar tayyorlashga va muvofiq joy tanlashga farmon berdi. Bu farmonga binoan 827-yili «Hikmat uyi» olimlari Iroqning Mosul shahri yaqinidagi 35" kenglikda joylashgan Sinjar sahrosidan munosib joy ta-. yinlaydilar va bunda «daraja o‘lchash» usuli bilan meridian uzunligini aniqlaydilar. Tayinlangan olimlar kerakli asboblar bilan bosh nuqtaga { belgilangan joyga) to‘plangan avvalo quyoshning tushki balandligini o‘lchaydilar. Keyin ikki guruhga bo‘linib, bir guruh Xolid al-Marvarudiy va Said ibn Ali rahbarligida shimol tomonga, ikkinchi guruh esa Ali ibn Iso al-As-turlyabiy rahbarligida janub tomonga meridian yo‘nalishi bo‘yicha yuradilar. Ular o‘z yo‘llarini Quyoshning tushki balandligi bosh nuqtaga nisbatan bir gradusga o‘zgarguncha davom ettiradilar. Yurgan yo‘llarini o‘lchab. ma’lum joylarda belgilab qo‘yib boradilar, keyin orqaga qaytishda ham tekshirish uchun yurgan yo‘llarini qaytadan o‘lchaydilar. Shu tartibda o‘lchab, ikki guruh olimlar bosh nuqtada uchrashadilar. Keyin har. bir guruh o‘zi o‘lchab topgan natijalari bo‘yicha 17 meridian yoyning uzunligini hisoblaydilar. Birinchi guruh hisobi bo‘yicha yoy uzunligi 56 milyaga teng chiqsa, ikkinchi-siniki bo‘yicha 56,3 milyaga teng chiqadi. Bu kelishmovchilik ustida turli fikrlar mavjud2",. Masalan, Ber-u- = Beruniy. «Geodeziya» 211—214-betlar. niy bu o‘lchash to‘g‘risidagi hamma ma’lumotlar 56 ga uchdan ikki milyani qo‘shish to‘g‘riligini va buni al-Far-g‘oniy ham tasdiqlaganini aytadi. U o‘lchash natijasining ikki xil chiqishiga sabab, o‘lchash ishi ikki guruh olimlar tomonidan bajarilganida deb biladi. Bu bilan Beruniy o‘lchash xatoliklari nazariyasiga asosan bu xatoliklar o‘lchovchilarning shaxsiy xatoliklari ta’siri demoqchi bo‘ladi. Bir milyani 1970,2 mga teng deb olsak, bir guruh olimlar hisobicha yoy uzunligi 56,66 milya yoki 111,815 km ga teng chiqadi; ikkinchi guruh hisobiga ko‘ra yoy uzunligi bundan kam chiqadi. O‘lchash natijalari turlicha bo‘lgani uchun Beruniy bu o‘lchash natijalarini tekshirib ko‘rish maqsadida ikki shahar oralig‘idagi bir meridian bo‘ylab yoy uzunligini aniqlashni mahsad qilib qo‘ydi. Biroq, lozim bo‘lgan mablag‘ va yordamchilarning yo‘qligi sababli uning bu maqsadi, ya’ni bir meridiandagi ikki nuqta oralig‘ida Yer aylanasi yoyining uzunligi orqali Yer aylanasi uzunligi, Yerning radiusi va Yer radiusi bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa kattaliklarni aniqlashga imkon bo‘lmadi. Keyinchalik Beruniy Hindistonda Ufq pasayishini o‘lchash» usulidan foydalanib, Yer aylanasi uzunligini aniqlaydi; bu usulning qandayligi va shu usul bilan o‘lchashishlarining bajarilishi tartibi haqida Beruniy quyidagilarni yozadi: Yer aylanasining uzunligini sahroni kezib yurmasdan quyidagicha aniqlash mumkin. Buning uchun dengiz sohili yoki tekis joydagi baland TOG‘ tepasida turib, Quyoshning chiqishi yoki botishi oldidan (Quyoshning) yarmi ko‘ringan vaqtda alidadali armilyar. doira asbob bilan uning pasayish burchagi o‘lchanadi».", Bu usulning uch variantiki chizma va formulalar bilan. ko‘rsatadi; ko‘pchilik adabiyotlarda bu usulning Beruniyga nisbat berilib, Beruniy usuli deb kelingan. Biroq Beruniyning o‘zi bu usul undan oldin al-Ma’mun-ning buyrug‘i bilan Ma’mun akademiyasining olimlari tomonidan. qo‘llanilganligi haqida yanka quyidagilarni yozadi. «Bu usul bilan al-Ma’mun Yer aylanasi uzunli-tini hisoblagan. Abu Toyib Sind ibn Ali aytishicha, al-Ma’mun Rum (Vizantiya)ga qilgan safarida (yurishda) u ham birga bo‘lgan va ular yo‘li dengiz yoqasidagi baland tog‘ yonidan tushgan. Al Ma’mun Abu Toyibga tog‘ tepasiga chiqib Quyoshning botish oldidagi pasayish bo‘r. = Beruniy. Geodeziya. 212—214-betlar. 35.
2000 g.—9,6%. V sovokupnosti dolya Tashkentskogo regiona snizilas za posledniye 10 let s 21,0 do 18,3%. Nesmotrya na nekotoroye umensheniye vnutrirespublikanskix mig ratsionnыx potokov, dlya sovremennoy situatsii Uzbekistana xarakterno otnositelnoye uvelicheniye vnutrennix migratsiy. Dolya ix neprerыvno vozrastayet. Seychas ona sostavlyayet bolee 80% valovogo obyema migra sii naseleniya respubliki, protiv 60—65% v 80-x godax XX v’. Skazannoye vыshe svidetelstvuyet o tom, chto xarakter sovremennыx migratsiy naseleniya Uzbekistana znachitelno izmenilsya. Proisxodit territorialnaya razdvijka migratsionnыx svyazey, poyavlyayutsya i po luchayut razvitiye novыe tendensii, kak pozitivnыe, taki negativnыe. Migratsionnuyu situatsiyu opredelyayut sovokupnost i rezultativ nost migratsionnыx potokov. Proisxodyat ne tolko kolichestvennыe, no i kachestvennыe izmeneniya, nov selom migratsionnaya situatsiya v res publike xarakterizuyetsya otnositelnoy. stabilnostyu, a izmeneniya yee vpolne adekvatnы ekonomicheskim i politicheskim preobrazovaniyam, proisshedshim na rubeje II i III tыsyacheletiy.
"Korruptsiya xalqimiz uchun odatga aylanib bo‘ldi" - BBC O'zbek BBCning "So‘z Sizga" rukni navbatdagi savoli quyidagicha edi: O‘zbekistonda korruptsiyaga qarshi kurash mamlakat ichki guruhlarining o‘zaro kurashini anglatadimi? O‘zbekistonda kuzatilayotgan ayrim hodisalar hukumatning korruptsiyaga qarshi kurashi sifatida taqdim etilmoqda
-Ha-a-a, otalar ko‘p narsani bilishadi. Sabr yaxshi, ishonch yaxshi. -Sabrning tagi oltin, deyishsa, avval men ham tushunmasdim. O‘spirin bo‘lganmiz-da, shoshqaloq edik. Mana endi niyatimiz ushalmoqda. Tuppa-tuzuk yashab yuribmiz. Bo‘yog‘iniyam eshitasizmi? Unda rahmat. Uzr-da, domla, bir ko‘nglimni yozgim keldi. Tushunadigan odamga o‘xshaysiz. Shuning uchun... Shunday qilib, otam rahmatli qishlog‘imizdagi qassobning qiziga uylanasan, deb turib oldilar. E, -dedim, -u qayoqda-yu, men qayoqda? Otasining go‘sht-yog‘ini yeb semirib yotgan bo‘lsa, men bir ketmonchining o‘g‘liman-ku, demoqchiydim, tag‘in otam xafa bo‘lmasin, deya bir dehqonning bolasiman-ku, deb qo‘yaqoldim. Otam: «Qara, qanaqa polvon, bir ketmon ursa yer zirillaydi», deydilar yana maqtab. U paytlar bilasiz, hozirgidek konditsionerli traktorlar qayoqda, hammasiga ket mon hozir-u nozir edi. Tavakkaliga uylanaverdim. Ammo lekin polvon xotin to‘qqiz yildayam tug‘madi. Er-xotin... E, bilmadim, bola bo‘lmaganidan keyin shunday deyish to‘g‘rimi-yo‘qmi, oshiq-ma’shuq jimgina yashab yuraverdik. Axiri bir kuni, yur, ikkimiz do‘xtirga boraylik, de dim. Ko‘ndi. Bechora, bolaligida qattiq shamollagan ekan. Davolata boshladim. Bir kuni nima deydi deng: «Tuqkunimcha bekor yurmay, fermer bo‘laman». Suhbatdoshim shu yerga kelganda piq etib kulgandi qo‘lidagi choy chayqalib, yerga to‘kildi. Parvo qilmay, davom etdi: -Vey, -dedim qo‘limni paxsa qilib. -Kim qo‘yibdi senga fermer bo‘lishni. Bir oddiy qassobning qizi bo‘lsang.
Amerikaning 60 dan ziyod shaharlari merlari Kongressga ochiq xat yo'llab, muhojirlarga, ayniqsa suriyalik qochqinlardan yuz o'girmaslikka chaqirdi
Hozir «Maftunkor» deb nom olgan ushbu aholi maskanidagi uylarning 50 foizida uy egalari yashasa, qolganlari yo bo‘sh turibdi yoki bo‘lmasa, ijaraga berilgan Xo‘sh, nega degan savol tug‘iladi
Anderrayting va tavakkalchiliklarni boshqarish bo‘yicha Bosh direktor o‘rinbosari Hududlar bo‘yicha Bosh direktor o‘rinbosari
25712—1) = 251, pe-Yp —1) = pe-ap). tp (m)ni isbotlash uchun mning kanonik 1 Pl" ni qaraymiz. Bundan m
O‘zbekistonda avtoklav gazobeton bloklari tayyorlovchi korxona tizimi ishga tushirilishi kutilmoqda Germaniyaning Wehrhahn GmbH kompaniyasi prezidenti Klaus Bonemann 29-30 avgust kunlari Jizzax viloyatida bo‘lib o‘tgan xalqaro investitsiya forumida avtoklav gazobeton bloklari tayyorlovchi korxona tizimini O‘zbekistonda yaratish haqida gapirib o‘tdi. «Biz ana shunday tizimni ishga tushirish ustida ish olib boryapmiz. Loyiha qiymati 130 million dollarga teng. Ushbu loyihani turk, nemis va o‘zbek mutaxassislari hamkorlikda amalga oshirishi nazarda tutilgan», deydi. Ma'lum qilinishicha, loyihaning keyingi bosqichida korxonalar soni 12taga yetkazilib, respublikaning har bir hududida qurilishi rejalashtirilmoqda. Qurilish materiallardan biri hisoblangan avtoklav gazobeton bloklari iqlim va tabiat injiqliklariga chidamli, haroratni bir me'yorda ushlab turish xususiyatiga ega. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar bo‘yicha davlat qo‘mitasi tashabbusi bilan tashkil etilgan xalqaro forumda Jizzax viloyatining sanoat salohiyati haqida ham gapirildi.
Hindistonning Andra Pradesh shtatidagi Bhimavaram shahrida Qur`onni yod olish bo`yicha o`tkazilgan musabaqada 4 yashar Muhammad Omina g`olib chiqib 15 ming rupi mukofot puliga ega bo`ldi. Bu haqda O`MI Matbuot xizmati xabar berdi. Qur`on tadqiqotlari Birlashgan forumi fevral oyida 12 yoshgacha bo`lgan o`g`il bolalar o`rtasida Qur`on musobaqasini uyushtirgan edi. Ikkinchi musobaqada Muhammad Omina “A” toifasida (3-4 yoshlilar o`rtasidagi) bellashuvda g`olib deb topilgani qayd etilgan. Jamoati Islomiy Hind (JMH) partiyasining Bhimavaramdagi bo`limi bosh qarorgohida partiyaning shahar qo`mitasi prezidenti Shayx Imtiyoz Ominaning ota-onasiga 15 ming rupi mukofot puli chekini tantanali ravishda topshirdi. Tadbirda chiqish qilgan Shayx Imtiyoz Birlashgan forum Qur`oni Karimni bolalarga targ`ib qilish maqsadida ko`p yillardan beri musobaqa uyushtirib kelayotganini ta`kidladi
96 foiz o`zbek xalqi o`z oilasini baxtli hisoblaydi - Uzb News - - Uzbekona.Uz \| Развлекательный портал Узбекистана 96 foiz o`zbek xalqi o`z oilasini baxtli hisoblaydi Автор: Activeкатегория: Uzb Newsдата: 28-Сентябрь-2016, 14:34 «Ijtimoiy fikr» jamoatchilik fikrini o`rganish markazi «Oila va ma`naviyat» mavzuida ijtimoiy tadqiqot o`tkazdi. Tadqiqotda qatnashganlarning 94,5 foizi davlatimiz oilalarni qo`llab-quvvatlashga katta e`tibor ko`rsatayotganini e`tirof etgan. Davlatning bunday e`tiborini ko`pchilik respondent ma`naviy-axloqiy qadriyatlarning moddiy boyliklarga nisbatan ustunligida ko`radi, deb yozadi O`zA. Tadqiqot jarayonida O`zbekiston oilalarida axloq shakllanishiga eng ko`p ta`sir qilishi mumkin bo`lgan omillar ham o`rganilgan. O`zbekiston oilalarining ma`naviy-axloqiy asoslarini shakllantirishda oila (86,7 foiz), mahalla (52,1 foiz), ta`lim muassasalari (48,2 foiz), ijtimoiy muhit (33,9 foiz) va televideniening (29,4 foiz) ustuvor ta`siri haqidagi fikr bir necha yillik so`rovlar mobaynida barqaror qolmoqda. Tadqiqot natijalari oila qurishda axloqiy yo`nalishlar barqaror ekanini ko`rsatdi. Masalan, mustaqil va baxtli oila barpo etish shartlarining ko`rsatkichlari o`zgarishsiz qolmoqda. Ular orasida er-xotinning o`zaro ishonchi, bir-biridan rozilik birinchi o`rinni egallaydi. Ishtirokchilarning fikricha, er-xotinning o`zaro muhabbati, farzandlar oila barqarorligi va mustaqilligini belgilovchi muhim omildir. So`rovning ko`rsatishicha, mamlakatimiz aholisining mutlaq ko`pchiligi (96 foiz) o`z oilasini mustahkam va baxtli, deb hisoblaydi. Xalqimiz baxtli oilaviy hayotni o`zaro ishonch, muhabbat asosida qurilgan muvaffaqiyatli nikohda ko`radi. Mamlakatimiz aholisi yoshi kattalarga hurmat, mehnatsevarlik, kamtarlik, o`zini jamiyatda munosib tutish va keksa avlodga e`tiborni farzandlarni ma`naviy-axloqiy tarbiyalashning ustuvor yo`nalishi, deb hisoblaydi. So`ralganlarning har ikkinchisi oilaviy majburiyatlar ota va ona o`rtasida teng taqsimlangan oilalarda yuksak axloqli va har tomonlama sog`lom farzandlar tarbiyalanadi, degan fikrda. Yosh avlod ota-onalarining muhim qadriyat yo`nalishlari bo`yicha qarashlariga qo`shilishi, farzandlar tarbiyasida kattalarning roli o`sib borayotganini e`tirof etishi ham tadqiqotda namoyon bo`ldi. Bu yoshlarni ma`naviy-axloqiy tarbiyalashda bir necha avlod vakillari yashovchi oilalar salohiyatidan to`liq foydalanish maqsadida oila institutini yanada mustahkamlashni taqozo etadi. Tadqiqot aksariyat oilalarda bolalarni yuksak ma`naviy-axloqiy qoidalar ruhida tarbiyalashga katta e`tibor berilayotganini ko`rsatdi. Xalqimiz farzandlari ongi-qalbiga, birinchi navbatda, mehnatsevarlik, kattalarga hurmat, halollik, Vatanga muhabbat tuyg`ularini singdirmoqda. Ayni vaqtda mehnatsevarlik, milliy g`urur va o`zlikni anglash tuyg`usini rivojlantirish, ko`ngil tozaligi, kamtarlik, diniy va milliy bag`rikenglik insonning yuksak axloqini belgilaydi. Ijtimoiy so`rov yoshlar o`rtasida oliy ma`lumot olishga intilish o`sib borayotganini yana bir bor isbotladi. Bugun xalqimizning o`z farzandlarini oliy ta`lim muassasalarida o`qitish imkoniyatlari ancha oshgan. Tadqiqot mamlakatimiz fuqarolarining aksariyati farzandlari zamonaviy shaxslar bo`lib kamolga etayotganiga qat`iy ishonishini ko`rsatdi. Mamlakatimizdagi ko`pchilik oilalar bolalarini jismoniy tarbiyalashga katta e`tibor beradi. Bu yoshlarda jismoniy tarbiya va sportga barqaror qiziqish hamda ehtiyojni shakllantirmoqda. Ishtirokchilar davlatimizning bolalar sportini va sog`lom turmush tarzini rivojlantirish strategiyasini faol ma`qullagan. Ularning fikricha, bu "Sog`lom ona va bola yili” Davlat dasturida yorqin namoyon bo`lmoqda. So`rov ishtirokchilarining mutlaq ko`pchiligi (96,7 foiz) oilaviy ajrimlarga salbiy munosabat bildirgan. Ularning fikricha, bu bolalarning ta`lim-tarbiyasi va kelajagiga salbiy ta`sir ko`rsatadi. «Oila va ma`naviyat» mavzuida o`tkazilgan ijtimoiy tadqiqot O`zbekiston aholisi uchun oila asosiy hayotiy qadriyat va yosh avlodni tarbiyalashning muhim omili bo`lib qolayotganini ko`rsatdi. Ularning fikricha, davlatimizning oila institutini rivojlantirish borasidagi samarali, tizimli va izchil chora-tadbirlari, yuksak e`tibori tufayli oilalarning moddiy ahvoli va hayot sifati uzluksiz yaxshilanmoqda, ularning ma`naviy-axloqiy holati mustahkamlanmoqda.Manba: Darakchi.uz Теги: 96 foiz ozbek xalqi oz oilasini bax
Milliarder Alisher Usmonov jahonga mashhur xonandalar — Xose Karreras va Robbi Uilyamsni Toshkentga olib keladi - Daryo 17:17, 09.12.2017 67780 15-dekabr kuni britaniyalik pop-qo‘shiqchi Robbi Uilyams O‘zbekistonda o‘zining yakkaxon konsertini taqdim etadi. Bu haqda konsert tashkilotchilari “Daryo”ga ma’lum qildi. Robbi Uilyams — mashhur Take That guruhining sobiq a’zosi. Robbi qo‘shiqchilikni boshlaganidan buyon uning albomlari 59 milliondan ziyod nusxada sotilgan. Ba’zi albomlari esa bir necha bor “platina” maqomini olgan. Uning “Feel”, “Supreme”, “Batter Man” va “Milliennium” kabi qo‘shiqlari xit darajasiga ko‘tarilgan. Elton Jon Robbining ovoz tembri va ijoradagi mahorati sabab unga “XXI asrning Frenk Sinatrasi” deya ta’rif bergan. 2005-yilda Robbi Uilyams “Intensive Care” albomini qo‘llab-quvvatlash maqsadida tur uyushtirishini ma’lum qilgach, bir kunda 1,6 million donadan ortiq chipta sotilgan. Buning natijasida Robbi Ginnesning rekordlar kitobidan o‘rin olgan. 17-dekabr kuni soat 19:00 da esa Toshkentdagi “O‘zbekiston” xalqaro anjumanlar saroyida ispaniyalik taniqli tenor Xose Karreras O‘zbekiston Milliy simfonik orkestri jo‘rligida konsert beradi. Orkestrga dunyoga mashhur dirijorlardan biri — ispaniyalik maestro David Gimenes boshchilik qiladi. Gimenes muntazam ravishda Xose Karreras, Plasido Domingo, Anna Netrebko, Kiri Te Kanava, Roberto Alanya, Anjela Georgiu kabi qo‘shiqchilar bilan hamkorlik qilib keladi. Opera olamining eng ko‘zga ko‘ringan vakillaridan bo‘lgan Xose Karreras o‘zining professional karyerasini 1970-yilda boshlagan. Karreras o‘zining dastlabki operalarini dunyoga mashhur teatrlarda ijro etgan, jumladan, Milandagi La-Skala, Nyu-Yorkdagi Metropolitan Opera, London Qirollik opera teatri shular qatorida. Xose Karreras ko‘plab, dunyoga mashhur dirijyorlar bilan hamkorlik qilgan, ular orasida Gerbert fon Karayan, Klaudio Abbado, Rikkardo Muti, Lorin Maazel, Rikkardo Shayli, Kolin Devis, Juzeppe Sinopoli, Jeyms Levin, Karlo Mariya Julini, Leonard Bernshteyn va Zubin Meta mavjud. Karrerasning repertuaridan 60 dan ortiq operalar operalar o‘rin olgan. Ular orasida eng mashhurlari — “Bogema”, “Don Karlo”, “Karmen”, “La Forza del Destino” va hakozo. Uning ijro uslubi har bir odamga tushunarli, mahorati va jozibasi esa — takrorlanmas. Biroq ispaniyalik xonanda faqatgina bu bilan tanilmagan. Butun dunyoni hayratga solgan jihatlardan biri — Karrerasning repertuari barokkodan zamonaviy musiqagacha bo‘lgan 600 dan ortiq turli uslublarni o‘z ichiga qamrab olgan. Bo‘lib o‘tadigan konsertlar milliarder Alisher Usmonovning O‘zbekiston xalqiga yangi yil sovg‘asi hisoblanadi. Bu O‘zbekiston aholisi uchun faqatgina yangi yil sovg‘asi bo‘lib qolmay, balki boy madaniyatga ega O‘zbekiston xorijlik yulduzlar uchun ham qiziqish uyg‘otayotganligining yorqin misolidir. Konsert chiptalarining bir qismi 11-dekabr, dushanba kunidan e’tiboran“Istiqlol” san’at saroyining kassalarida sotuvga chiqadi. 01:45, 15.12.2018 2286 00:30, 15.12.2018 3692 23:51 Bugun 6459 23:50 Bugun 21617 18:21 Bugun 296465 19:31, 13.12.2018 118305 07:49, 13.12.2018 110228 11:45 Bugun 109385
138-rasm. O‘pkalarga operativ ochib 139-rasm. O‘pkalarga operativ ochib ki-kirish yo‘llari (P. A. Qupriyanov rish yo‘llari. Orqa-yonbosh yo‘li; teri-bo‘yicha). dagi kesma chizig‘i ko‘rsatilgan Oldingi-yonbosh yo‘li; teridagi kesma chizig‘i ko‘rsa-ji —m. trapezius; 2—m. teres major; 3—t. 1a 5 tilgan. 1—m. pectoralis major; 2—m. subscapulag simus dorsi; 4—m. rhomboideus; 5—m. obliquus ris; 3—m. latissimus dorsi; 4—m. serratus anterior externus abdominis. Yuqori bo‘lakni olib tashlash uchun kesma uchinchi qovurg‘a oralig‘i bo‘ylab, butun o‘pka yoki uning pastki bo‘lagini olib tashlash uchun esa to‘rtinchi yoki beshinchi qovurg‘alararo bo‘shliqda o‘tkaziladi. Oldiniga plevra kichik masofada skal’pelB bilan kesiladi, so‘ngra qaychilar bilan bu kesma kengaytiriladi. Jarohatning medial burchagida vasa thoracica ShpFegpa ning jarohatlanishidan qochish lozim, chunki u ko‘p qon ketishiga olib kelishi mumkin. Agar jarohatni kengaytirishga ehtiyoj tug‘ilsa, unda TU yoki U qovurg‘a tog‘aylari to‘shdan 2—3 sm tashlab kesiladi yoki jarohat bo‘yiga bitta qovurg‘a rezeksiya qilinadi. Orqa yonbosh ochib kirish yo‘li. Bemor sog‘lom yonboshiga yoki qorniga yotqiziladi. Yumshoq to‘qimalar kesmasi TU ko‘krak umurtqasi bigizsimon o‘simtasi sathida paravertebral chiziq bo‘ylab boshlanadi va kurak burchagigacha davom ettiriladi. Quraq burchagini pastdan aylanib o‘tib, kesma UT qovurg‘a bo‘ylab oldingi qo‘ltiq osti chizig‘igacha davom ettiriladi (139-rasm). Kesma bo‘ylab barcha yumshoq to‘qimalar qovurg‘agacha kesiladi: trapetsiyasimon va katta rombsimon muskullarning pastki tolalari, kesmaning gorizontal qismida —orqaning keng muskuli va qisman tishli muskul. UT yoki O‘P qovurg‘a rezeksiya qilinadi. , Patologik jarayon lokalizatsiyasi va operatsiyaning xarakteriga ko‘ra, orqa yonbosh ochib kirish yo‘li bo‘yicha plevra bo‘shlig‘i turli xil sathda kesib ochilishi mumkin: pnevmonektomiya uchun, masalan ko‘pincha M! qovurg‘a tanlanadi, yuqori bo‘lakni olib tashlash uchun— Sh yoki TM, pastki bo‘lakni olib tashlash uchun esa— USH qovurg‘a Rezeksiya qilingan qovurg‘a o‘rindig‘i bo‘ylab plevra bo‘shlig‘i kesib 226
—Mengayam shu ma’qul ko‘rinadi, oqsoqol, —dedi so‘fi. —Uzoqligi uzoq-a, lekigin mehnat zoye ketmas edi-da. Oqbo‘rining yarmini emas, to‘rtdan birini qayirib kelganimizdayam, qishlog‘imiz ko‘l, o‘zimiz o‘rdak bo‘lardigu; Ana unda qaqir yerlarga jon kirardi-ya!. Durust aytasiz oqsoqom Birdan pastdan, tog‘ qazuvchilar manzilidan shodiyona qichqiriqlar ko‘tarildi. Alim buva bilan Hasan so‘fi darrov pastga qarashdi. U yerda, olomon orasida bir necha suvori otlardan tushayotgan edi. —Hokim, —dedi Alim buva. Hasan so‘fi echki soqolini selkillatib kuldi. —Tavba, xursandchilik odam bolasini nimalar qil-maydi-ya! Qarang, oqsoqol, kecha hokimni g‘ajib tash-lagunday bo‘lib, yovlashib o‘tirgan xalq, mana bugun uni boshiga ko‘taryapti. —Shuni ayting, —dedi Alim buva ham kulib. — Suv o‘zini juda aziz qilib yubordi-da. Ko‘rmaysizmi, suvning sharpasini eshitib bechoralar olamga sig‘may ketishdi. Hademay hokim, Teshaboy, mingboshi, oqsoqollar, ellikboshilar tog‘ga chiqib kelishdi. Ular Alim buva bilan Hasan so‘fining bor-yo‘qlariga ham parvo qilmay, o‘rtada to‘xtashib, qilinadigan ishlar ustida so‘zlasha boshladilar. Teshaboy qaynatasiga tog‘ning xipcharoq yerini ko‘rsatib: —Mana shu yerdan teshamiz, —dedi. Mingboshi kallasini tebratib ma’qullagandan keyin, buyruq tarzida tayinladi: — Qorabuloqda ikkita amin bor, biri—qishloq tomondan, yana biri—soy tomondan teshadi. Ikki yoqdan baravariga teshmasak, ish ham cho‘zilib ketadi, odamlar ham bekor qoladi. Mingboshi boshliq oldida o‘zini yo‘qotib qo‘ygan tobeday, zaif tovush bilan: —Teshgan ma’qul bo‘larmikan yo tog‘ni ustidan kesib tushirsakmikan! —deb so‘ragan edi, Teshaboy jerkib tashladi: —Men sizga buning maslahatini solayotganim yo‘q! Uqdingizmi Men sizga aminlaringizni ishga soling, ishga ko‘z-quloq bo‘ling deyapman. Uqdingizmi—Mingboshi «uqtim» ham demadi, boshqa so‘z ham aytmadi. «Yana nima deysanyo» deganday bezrayib turaverdi. Te-shaboy: —Buni o‘n yilda ham kesolmaymiz, dodxoh, — dedi, «befahm!» deganday qilib. Hokim nima gapligini so‘ragan edi, Teshaboy tarjima qilib berdi. Hokim ham, Teshaboy bilan til biriktirgandek, ko‘nmadi. — Yo‘q-yo‘q! Aslo-aslo) Shu payt Alim buva boyagi mulohazalarini Tesha-boyga aytib: —Maslahatli ish qochmaydi, —degan edi, Tesha-boy qayirib tashladi: —Qarib miyangizni yeb qopsiz, ko‘zdan ham qop-siz! —dedi u cholni behurmat qilib. Keyin dag‘dag‘a qilib berdi: —O‘ttiz chaqirim yerdan ariq chiqaraman deb o‘ttiz oy sargardon bo‘laymi! Yo‘q, bundaqa maslahatni uyga borganingizda kampirga berganingiz ma’qul, oqsoqol, ha! Xudoga shukur, biz ham unchalik miyamizni yeb qo‘yganimiz yo‘q Cholning dami ichiga tushib ketdi. U o‘zining oq ko‘ngillik bilan aytgan gapini o‘ziga nadomat toshi bo‘lib qaytar deb o‘ylamagan edi. El taomilida: keksalar hamisha maslahat berishar, yoshlar esa o‘sha maslahat mevalarini terishar edi. Teshaboyning takabburligini ko‘rib, Hasan so‘fi ham indamay qo‘ya qoldi. Darhaqiqat, Teshaboy nima qilishini, nima qilayotganini bilar edi. U kecha qishloqqa kirib kelmasdan avval bu yerlarni hokim bilan birga yurib ko‘rgan va uning maslahati bilan shu qarorga kelgan edi. Agar ular Qorabuloqqa faqat tog‘ni teshib suv chiqarishga qaror qilgan bo‘lsalar, balki bunda ko‘zlagan bir maqsadlari bordir! Agar ular bu maqsadlarini ochib aytmayotgan bo‘lsalar, balki bunda bir sirlari bordir? Agar ular bu sirlarini o‘lib-tirilib yashirayotgan bo‘lsalar, balki bunda bir qilvirlik bordir Xullas, bu chigal jumboq bo‘lib, yechilishi juda qiyin edi. Kezi kelganda shuni ham aytib o‘tish kerakki, Teshaboy kecha o‘zi aytganidek, savdogar toifasidan. U savdo-sotiq, oldi-berdi masalalarida, ya’ni birni o‘n qilish bobida ikki onani emgan quv buzoqlardan, o‘z kasb-korida Sharq bilan G‘arb firiblaridan sira iymanmay foydalanib keladi. Agar nemis-hokim ich habe yeshe dro55e devspez5 detasp! deb quvonsa: o‘zbek boy: «Hamyonning tagida qoladigan bo‘ldim!» deb suyunadi. " Katta manfaat ko‘rdim. 235
“Har bir yoshga bir gektar” loyihasi doirasida xovoslik 400 nafar yoshga 50 sotixdan jami 200 gektar yer maydoni ajratilib, ushbu yerlardan foydalanish huquqini beruvchi tuman hokimligining sertifikatlari tantanali ravishda topshirildi. Maʼlumki, Xovos tumani oʻtgan yillar davomida chuqur ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarish va islohotlarga muhtoj edi. Tumanda barcha koʻrsatkichlar juda achinarli edi, deb aytolmaymizku, lekin imkoniyatlarga ega boʻlaturib, ilgarilab ham ketgani yoʻq. Biroq, mana, ikki yildirki, Prezidentimiz tashabbusi bilan tumanning yangi qiyofasi shakllandi. Bu vaqt mobaynida qanchadan-qancha ijtimoiy, uy-joy, muhandislik va transport infratuzilma obyektlari ishga tushdi. Kichik sanoat zonasi ochilib, unda faoliyat koʻrsatayotgan korxonalar jahon bozorida raqobat qila oladigan xaridorgir mahsulotlar ishlab chiqara boshladi. Ammo bu yetarli emas. Hali oldinda qilinishi kerak boʻlgan vazifalar bisyor. Hududagi har bir rahbar zimmasida diyorimizda amalga oshirilayotgan mislsiz islohotlarning lokomotivi boʻlgan shijoatli yoshlar bandligini taʼminlashdek masʼuliyatli vazifa turibdi. Buning uchun esa yangi mexanizmlar darkor. Ana shulardan bittasi – dehqonchilik bilan shugʻullanishlari uchun yoshlarga ekin yerlari ajratib berishdir. Tumanda bu boradagi ishlar Davlatimiz rahbari tomonidan ilgari surilgan “Har bir yoshga bir gektar” loyihasi doirasida olib borilmoqda. Bugun ham hududda 400 nafar yoshga 50 sotixdan jami 200 gektar yer maydoni ajratilib, ushbu yerlardan foydalanish huquqini beruvchi tuman hokimligining sertifikatlari tantanali ravishda topshirildi. Ajratilgan yer maydoniga tutash boʻlgan hududda yoshlar va nuroniylarning taklif-istagi bilan “Yoshlar bogʻi” ham tashkil etildi. Shundan soʻng, ishtirokchilar mexanizatorlar tomonidan texnikalar yordamida ishlov berilib, daraxt koʻchatlari ekish uchun tayyorlab qoʻyilgan maydonda toʻplanishdi. Viloyat hokimi Gʻofurjon Mirzayev tomonidan “Yoshlar bogʻi”ning ilk niholi ekildi. Bugunning oʻzida bogʻda olcha, anor, yongʻoq, olma va boshqa turdagi 400 dan ziyod mevali daraxt nihollari oʻtqazildi. Shuningdek, oʻsha yerning oʻzida viloyat va tuman sektor rahbarlari hamda boshqa mutasaddi idoralar vakillari, mahalla raislari va yoshlar ishtirokida amaliy seminar oʻtkazildi. Unda dehqonchilik tajribasiga ega mirishkorlar tomonidan yoshlarga loyihaning mazmun-mohiyati, yer bilan ishlash mahorati, ayni kunlarda ekish mumkin boʻlgan mahsulotlar hamda ularning parvarishi haqida maʼlumot berildi. Bugungi kunda 458 dan ortiq fermer xoʻjaligi mavjud boʻlgan Xovos tumanida 839 nafarga yaqin yoshga yer ajratish koʻzda tutilgan.
ин Dp O‘n oltitalik notalar yordamida kuchaytirilgan keskinlik ifoda etilgan mavzudan so‘ng, jonli, to‘lqinsimon va kuychan ohangli melodiya birinchi planga chiqadi. Takt oldi nimchorakli (sakkiztalik) notadan boshlanadigan bu mavzu «ligatissimo» shtrixida, nafas olish bilan boshlanadi: g P" A. T 1 kh 1 I 1 nN I” т T hk } 2 — ПE шy a : 1) kм2 1} 7 7 1," v a иш 11 r 7 ж— Ф) 7 "ши —
oqim bo‘yicha ishlashi mumkin. Keyingi holda bir tomondan issiq-Jik, ikkinchi tomondan esa bug‘latiladigan suyuqlik kelib turadi. Bug‘latkich uzluksiz ishlaydi, ammo ish unumi unchalik yuqori emas. Bug‘latish jarayonida har xil ko‘ngilsiz hodisalar sodir bo‘lishi mumkin. Bunday hodisalarning oldini olish uchun ehtiyot choralarini ko‘rish lozim. Aks holda bug‘latish jarayoni sekinlashadi, issiqlik ko‘p sarflanadi, bug‘latilayotgan moddaning sifati buziladi. Quyqa, ko‘pik hosil bo‘lishi. tomchi chiqib ketishi, gidravlik va gidrostatik hamda harorat depressiyalari nomaqbul hodisalar jumlasiga kiradi. Quyqa hosil bo‘lishi issiqlik o‘tkazuvchanlikni pasaytiradi va natijada issiqlik ko‘p sarflanadi, bunda bug‘latilayotgan suyuqlik harorati ortadi. Bu hodisaning oldini olish uchun bug‘latish jarayonida aralashtirish. havosizlik darajasi, harorat va suyuqlik qatlamining qalinligi ma’lum darajada bo‘lishini ta’minlash kerak bo‘ladi. Ko‘pik hosil bo‘lishi bug‘latish jarayonini susaytiradi, suyuqlik Ko‘pik bilan kondensatorga o‘tib ketmasligi uchun bug‘latkich va sovitkich oralig‘iga ushlagich o‘rnatish bir me’yorda qaynashni ta’minlash, Ko‘piklanishni pasaytiruvchi (o‘chiruvchi) SEM qo‘shish; havosizlik darajasini tanlash va bug‘latkichda bug‘ muhitini kengaytirish lozim. Gidravlik depressiya issiqlikning atrof-muhitga tarqalib yo‘qolishi natijasida hosil bo‘ladi. Bu hodisani kamaytirish uchun bug‘latkich va kondensator orasidagi naycha qisqartirilishi va uni issiqlik o‘tkazmaydigan shisha tolali paxta bilan o‘rash lozim. Gidrostatik depressiya—bug‘latilayotgan eritmaning pastki qatlamlarini ortiqcha isib ketishiga sabab bo‘ladi. Buning uchun bug‘latilayotgan eritma qatlami kamaytirilishi lozim. Harorat depressiyasi deb, bug‘latilayotgan eritma harorati bilan toza erituvchi o‘rtasidagi haroratning farqiga aytiladi. Suyuqlik bug‘lanishi natijasida uning yuza qatlamlarida harorat pasayib, jarayon sekinlashadi. Bu hodisaning oldini olish uchun qozon 46
Imo-ishoralar elektron tarjimoni ishlab chiqildi _ infoCOM UZ Bosh sahifa Kompyuter o‘yinlari Imo-ishoralar elektron tarjimoni ishlab chiqildi Eshitish qobiliyatlarida jiddiy nuqsonlar bo‘lgan insonlar ishoralar tili yordamida muloqotda bo‘lishga majburlar, bu ular uchun tashqi olam bilan aloqa o‘rnatish eng oddiy usuli Muammo ishoralar tilini odatda faqat o‘xshash muammoga ega insonlargina tushunishlari, atrofdagilarning ko‘pchiligi bu tilni bilmasliklaridan iborat Munosabatlarda jiddiy to‘siq yuzaga keladi Xyuston universiteti (AQSH) talabalari ushbu muammoni hal qilmoqchilar, ular ishoralar tilidan tarjimon namunasini yaratdilar
99 –o‘simlik va gurunt qoplami–tasniflanishi, shartli belgilari; –aholi punktlari–aholi yashash joylari turlari, aholisi soni, siѐsiy–ma’muriy ahamiyatiga ko‘ra tasniflanishi; –aloqa yo‘llari–transport turlariga va ahamiyatiga ko‘ra tasniflanishi. 5. Tanlangan atlaslarning xususiyatlarini aniqlash, tarkibdagi kartalarning bir-birini to‘ldiruvchanlik xususiyatini baholash, geologik, tuproq va boshqa kartalar misolida ularning bir-biri bilan muvofiqlanishini ko‘rsatish. Atlaslarda mavzulari bo‘yicha bir xil bo‘lgan kartalarda qo‘llaniladigan generalizatsiya darajasini o‘rganish, legendalarning detallashganlik xususiyatlarini aniqlash. 6. Atlasning zamonaviylik darajasini va uning ma’lum sanalarga bag‘ishlanganligini aniqlash. 7. Qo‘shimcha ma’lumotlarning mavjudligini qayd qilish (matnlar, jadvallar, diagrammalar, fototasvirlar, slaydlar va boshqalar), ularning atlas kartalari tarkibini boyitishdagi ahamiyatini ko‘rsatish. 8. Atlasga uning ilmiy va amaliy ahamiyati bo‘yicha umumiy baho berish. Adabiyot va qo‘llanmalar 1. Saliщev K.A. Kartografiya. –M., «Vыsshaya shkola», 1971, s. 124-127, 139-142, 170-172. 2. Kompleksnыe regionalnыe atlasы. –M., Izd-vo MGU, 1976. 3. Mirzaliyev T., Safarov E.Yu., Egamberdiyev A., Qoraboyev J.S. Kartashunoslik. –Toshkent.: ―Cho‘lpon‖, 2012.
Hisobni 10000 so‘m va undan ko‘proq miqdorga to‘ldirish evaziga 50 SMS, 50 MB va 50 daqiqa! Hisobni 10000 so‘m va undan ko‘proq miqdorga to‘ldirish evaziga belgilanadigan bonus hajmi tarmoq ichida 50 daqiqa, O‘zbekiston bo‘yicha 50 SMS va 50 MBni tashkil etadi; "Baxtli 25", "Aniq" va "Aniq+" tarif rejalarida belgilangan MB ko‘rinishidagi bonuslar, mazkur tarif rejalari doirasida taqdim etilgan kunlik Internet-trafik tugaganidan keyin sarflanadi; "Special" va "Baxtli 25" tarif rejalaridagi abonentlarga belgilangan daqiqa ko‘rinishidagi bonuslar, mazkur tarif rejasi doirasida taqdim etilgan kunlik daqiqalar tugaganidan keyin sarflanadi; "COSCOM" MChJ XK tarmog‘ida Prepaid tizimi uyali radiotelefon aloqasi xizmatlarini taqdim etish haqidagi Shartnoma bekor qilingan taqdirda, belgilangan bonus mablag‘lari abonentga qaytarilmaydi; Aksiyaning o‘tkazilish davri: 26.04.2017 – 31.12.2017. *888# ni tering, "USSD-buyruqlar" menyusida "Sozlamalar -> PIN-kod sozlamalari"ga kiring va 5 ta raqamdan iborat betakror PIN-kod o‘rnating;
2-rasm, Tekis, dumaloq tagdevorlarnipg asosiy turlari. R 25/3, lekin 5 mm dan kam emas; S, » 243-5, lekin 5 dan kam eтa5; 450,6, Ichki bosimda va cho‘qqisining burchagi 27 « 140”1li konussimon tagdevorlar hisobi quyidagicha bo‘ladi: I, = 0,5 б –2, (5, -c) masofadagi tsilindrik qismi uchun devorning qalinligi, P..PП,. ’ 4.0: биCaC, 304
"Dinlar haqida maktabda ham, universitetda ham darslar olganimda islom haqida yetarlicha o'rgandim deyolmayman Juda ko'p savollar javobsiz qoldi Oliygohda Shimoliy Afrika va Yaqin Sharq bo'yicha ta'lim olar ekanman, mintaqa xalqlari hayoti va davlatlari siyosatining asosi bo'lgan bu dinni chuqurroq o'rganish maqsadida Rojdestvo arafasida Qur'on kitobini sotib olib, o'qib chiqdim Barcha savollarimga javob topganday bo'ldim," deydi u
Joriy yilning Ramazon oyi davomida o‘zbekistonlik 670 nafar ziyoratchi Saudiya Arabistonining Makka va Madina shaharlarida umra ibodatlarini ado etib, qaytib keldi, deya xabar bermoqda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita matbuot xizmati. Muqaddas safar davomida o‘zbekistonliklar Madina shahrida “Masjid an-Nabaviy”dan (payg‘ambar masjidi – Haram) 150 metr masofada joylashgan “Fayruziyatul Xayr” hamda Makka shahrida Masjidul Haramdan 2,5—3 km masofada joylashgan “Safvatul Miad” mehmonxonalarida joylashtirildi. Mazkur mehmonxonalarda ziyoratchilarga umra va boshqa ibodatlarini ado etishlari uchun barcha qulayliklar yaratildi. Xonalar televizor, sovitgich va konditsioner bilan jihozlandi. Makka shahridagi mehmonxonada ziyoratchilarning masjidga qatnashi uchun mikroavtobuslar qatnovi yo‘lga qo‘yildi. Ziyoratchilarga iftorlik va saharlik vaqtlarida ikki xildagi milliy taomlar, meva va turli ichimliklar berildi. Zaruriy dori-darmon va jihozlar bilan ta’minlangan tibbiyot punktlari ham 24 soat davomida faoliyat yuritdi. 13-iyuldan 14-iyul kuniga o‘tar kechasi ziyoratchilar Masjidul Haramda “Qadr kechasi”, 15-iyul kuni Xatmi Qur’on ibodatlarini ado etdi. Hayit kunlari ular Masjidi Haramda ibodat va duolar bilan mashg‘ul bo‘ldi. 20-iyul kuni Ramazon mavsumi ziyoratchilarining oxirgi guruhlari O‘zbekistonga eson-omon qaytdi.
Millionlab kishilar Internet va Facebook o‘rtasidagi aloqani ko‘rmasligi ma’lum bo‘ldi Geopoll tadqiqot markazi o‘tkazgan ijtimoiy so‘rov natijalari dunyo bo‘yicha bir milliondan oshiq kishi Facebook ijtimoiy tarmog‘i va Internet o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglamasligini ko‘rsatdi, deb yozadi “Svopi.ru”. Indoneziyadagi so‘rov natijalariga ko‘ra, mamlakat aholisining 60 foizga yaqini Facebook’ga mobil telefon orqali internet aloqasisiz ham kirish mumkin, deb o‘ylaydi. Quartz agentligi esa bunday ma’lumotlarni jiddiy qabul qilish kerak emasligi, Indoneziya aholisi Internetdan, ayniqsa ijtimoiy tarmoqlardan faol ravishda foydalanmasligini ta’kidlamoqda.
r i ! sional ketma-ketlik MG da tekis yaqinlashuvchi bo‘lsa, u holda { (X) limit funksiya ham M to‘plamda uzluksiz bo‘ladi. Bu teoremaning shartlari bajarilganda ushbu 19 = Ip It }, (01= it (tim f (2) ti maa n0 1—x munosabat o‘rinli bo‘ladi. 4-8. Funksional qatorlarda hamda funksional ketma-ketliklarda hadlab limitga o‘tish 1. Funksional qatorlarda hadlab limitga o‘tish. M (M.s Ye) to‘plamda yaqinlashuvchi so U. 4,09) = (2) ay, (0... ni, (OB... (14.5) p—1 funksional qator berilgan bo‘lib, uning yig‘indisi 5 (x) bo‘lsin. x-u nuqta esaM to‘plamning limit nuqtasi. 14. 8-teorema. Agar x—hu da U. i, (x) funksional qatorning p=1 har biri, (X) (p = 1,2, ...) hadi chekli Pt. i, (2) =s, (p-= 1,2, ...) (14. 17) xa limitga ega bo‘lib, bu qator Mda tekis yaqinlashuvchi bo‘lsa, u holda «o r? (E00 FO... Ke, 4... nel qator ham yaqinlashuvchi, uning yig‘indisi S esa 8 (x) ning x x, dagi limiti lim S(x) = Xai ga teng bo‘ladi. Isbot. Shartga ko‘ra (14. 5) funksional qator tekis yaqinlashuvchi. U holda 14. 3-teoremaga asosan, HE 8220 olinganda ham, shunday l, EL topiladiki, barcha y. 227), Mn lar va M to‘plamning barcha x nuqtalari uchun (ilal 69 B ida (9) B... Ia (14. 18) tengsizlik bajariladi. (14. 17) shartni e’tiborga olib, (14. 18) tengsizlikda x— xorda limitga o‘tib quyidagini topamiz: Vena ayo 1158 Demak, HEv 220 olinganda ham, shundayli YOM topiladiki, barcha l 2pru) t2y lar uchun (ay 11 tepgsizlik bajarilar ekani. Qator yaqinlashuvchiligining zaruriy va yetarli shartini ifodalovchi teoremaga muvofiq (qaralsin, 1-qism, 11-bob, 3-5) U.s, =, 4... Joye»... p=—1 qator yaqinlashuvchi bo‘ladi. Demak, Pt S, =S, p—oo bunda S. = s, Ne... Ne, (p= 1,2, ,..). Endi x—hu da (14.5) funksional qator yig‘indisi 5 (x) ning limiti S ga teng, ya’ni lim S(x) = S xa bo‘lishini ko‘rsatamiz. Shu maqsadda ushbu 5 () —S ayirmani olib, uni quyidagicha yozamiz: 82) —S = 18 (28) —5,9) 418, (2) —S,1-N!S, —S), (14,19) bunda 8, (1) = sh (2). ish) 4. ...ni, (0. Teoremaning shartiga ko‘ra (14. 5) fuiksiopal qator tekis yaqinlashuvchi. Demak, «ye» 0 olinganda ham, —ga ko‘ra shunday n, EN topiladiki, barcha p 2 pu va M to‘plamning barcha x nuqtalari uchup 18,2) —8 (2) 150— (14.20) tengsizlik bajariladi. (14. 17) shartdan foydalanib quyidagini topamiz: Pt 3,,(X) = It. sh, (0) —4,00 B... Ni, (1=s, Bo V... xa Xa se, = S.. Demak, hayo 0 olinganda ham, —ga ko‘ra shunday 6250 topiladiki 12— x-u!=S 6 bo‘lganda 18,9—S,1= — (14.21) tengsizlik bajariladi. Yuqorida isbot etilganiga ko‘ra Pt.S. = S. P—oo 149
Shvetsiyaning shimolidagi Lulea shahridan 50 kilometr uzoqlikda joylashgan quyuq va abadiy o‘rmonlarda Skandinaviyaning yetakchi arxitektorlari beshta o‘ziga xos daraxt-xonalarni qurishdi. Daraxtlardagi mehmonxonaning xonalari bir-biridan farq qiladi va, g‘oyasidan kelib chiqib, o‘z nomiga ega: Oynali kub, NUJ (Noma’lum Uchar Jism), Qush uyasi, Kabina, Konus. Har birida barcha - hojatxonadan tortib, vannaxonagacha bo‘lgan qulaylik bor, ishonavering. Bu original mehmonxonada tunab qolish, albatta, cho‘ntakka yaxshigina yuk bo‘ladi. Masalan, eng arzon xona bir kishi uchun 150 dollar, eng qimmati esa Oynali kubda ikki kishi bo‘lib qolish – bir kechasi 650 dollar. Yana ikki kishi uchun qo‘shimcha 600 dollar to‘lasangiz, ov bilan shug‘ullanishingiz, baliq tutishingiz, qayiqda suzishingiz, ot minishingiz mumkin (bu xizmatlar fasllarga qarab o‘zgarib turadi). Bunday mehmonxonaning xonalari bolaligida chayla qurib ko‘rgan kishilarga juda va juda ma’qul kelishiga hech shubha yo‘q. Hurmatli yoshlar! :) To‘y xarajatlarini kamroq qiling-da, dam olgani Shvetsiyaga boring! ;)
AQSh prezidenti Jo Bayden administratsiyasi 11-fevral kuni Rossiyaning kutilmagan pallada Ukrainaga hujum qilib qolishi mumkinligi haqida ogohlantirgan “Biz vaqtinchalik turg‘unlik holatidamiz va hujum kutilmagan vaqtda amalga oshirilishi mumkin, Olimpiya o‘yinlari vaqtida ham urush boshlanib ketishi hech gap emas”, — degan AQSh davlat kotibi Entoni Blinken AQSh prezidentining milliy xavfsizlik masalalari bo‘yicha maslahatchisi Jeyk Sallivan Rossiyaning Ukraina bilan chegaralarda jangovar harakatlarni boshlash uchun yetarli qo‘shin bor-yo‘qligiga asosiy e’tiborni qaratgani, biroq AQShda Vladimir Putinning hujumni boshlash yoki boshlamaslik borasida bir to‘xtamga kelgani yuzasidan axborot yo‘qligini bildirgan Jo Bayden ittifoqchilarni hujumning 16-fevralda boshlanishi mumkinligidan ogohlantirgan, deyiladi Politico manbalarining xabarida Der Spiegel AQSh hukumati NATOga a’zo mamlakatlarga ushbu sana xususida Markaziy razvedka boshqarmasi hamda Amerika armiyasi axborot bergan Der Spiegel’ning xabar qilishicha, Berlinda bu boradagi Vashingtonning xulosalari nimaga asoslanganini bilmasliklari, lekin amerikaliklar hisoboti batafsil ekanligi va axborot manbalarining juda ko‘pligi ehtimolni oshirayotgani qayd etilgan “Rossiya hujumining asosiy yo‘nalishlari hamda alohida rus harbiy qismlariga tavsif berilmagan, bunda ularning qanday vazifalar bilan ishlashi ham noma’lum”, — deb yozgan nemis harbiylari va diplomatlar orasidagi manbalarga tayanib Der Spiegel Yevropaning ayrim mamlakatlari AQShning Rossiyaning rejalari borasida bergan ma’lumotiga ishonmoqda, deya qayd etgan Politico manbalari Buyuk Britaniya vakili mamlakat hukumatida razvedkadan olingan axborotlarga ko‘ra 16-fevralda hujum uyushtirilishi mumkinligini aytgan Ikki nafar yevropalik diplomat (ularning qit’aning qaysi mamlakatidan ekaniga aniqlik kiritilmagan) vaziyatga xavotir bilan munosabatda bo‘lgan, deya yozgan Politico Ulardan biri bunga ishonchi kamligi, sababi Putin tomonidan bunday qo‘pol xatoga yo‘l qo‘yilmasligini ta’kidlagan Rossiya Ukrainaga hujum qilishini inkor etmoqda Rossiya TIV AQShning yangi bayonotlarini “jazavaga tushish” deb atagan “Angllar va sakslarga urush kerak Ular nima bo‘lgan taqdirda ham, uning boshlanishini istamoqda Provokatsiyalar, dezinformatsiya va tahdidlar o‘z muammolarini hal etishning sevimli uslubi AQSh harbiy-siyosiy mashinasi yana odamlar hayotiga xavf solmoqchi Butun dunyo zo‘ravonlik va saltanat maqsadlarining fosh bo‘lishini kuzatmoqda”, — deb yozgan Telegram-kanalida Rossiya TIV rasmiy vakili Mariya Zaxarova 12-fevralda Putin AQSh prezidenti Jo Bayden hamda Fransiya davlat rahbari Emmanuel Makron bilan telefon orqali muloqot qildi Avval Putin Bayden bilan 2021-yil 30-dekabrda gaplashgan (shundan keyin Rossiya va AQSh Yevropada xavfsizlikni ta’minlashning kafolatlari haqida muzokara o‘tkazgan, Rossiya ularning natijasini samarasiz deb baholagandi) Makron va Putin esa 7-fevralda shaxsan uchrashib, bir necha soat davomida muzokaralar olib borgan 10 dan ziyod mamlakatlar o‘z fuqarolaridan Ukrainadan chiqib ketish yoki u yerga bormaslikni so‘ragan Amerikaliklar Ukrainadan yaqin 24-28 soat ichida tijoriy aviaqatnovlar ishlab turgan paytda chiqib ketishi zarur, sababi Rossiya Ukrainaga hujum qiladigan bo‘lsa, havodan ham zarbalar berilishi mumkin, bu esa fuqarolik aviatsiyasi laynerlarining parvozini to‘xtatib qo‘yadi, deydi Jeyk Sallivan AQShdan tashqari, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Finlyandiya, Latviya, Estoniya, Shimoliy Makedoniya, Chernogoriya, Isroil, Yaponiya va Janubiy Koreya ham o‘z fuqarolariga Ukrainaga bormaslik yoki u yerdan ketishni tavsiya qilgan 12-fevralda chop etilgan Britaniya gazetalarining birinchi sahifalari Muqovalar Ukrainaga kutilayotgan hujum va britaniyaliklarning zudlik bilan u yerdan ketishiga bag‘ishlanganUkraina atrofidagi keskinlikning yangi bosqichi jahon bozoriga ham o‘z ta’sirini o‘tkazdi Dollarning qiymati 11-fevralda 1-fevraldan beri ilk marta 77 Rossiya rublini tashkil qildi, yevro kursi esa 27-yanvardan beri birinchi marta 88 rubldan oshdi AQShning yangi bayonotlaridan keyin Amerikaning asosiy fond indekslari 1,4-2,8 foizga pastladi Brent markasidagi neft narxi esa 2014-yil oktabr oyidan beri ilk marta barrel uchun 95 dollarga chiqdi
Yo‘lovchining avtobusga kasallik yoki baxtsiz hodisa oqibatida kechikkanligi davolash muassasasining ma’lumotnomasi yoki baxtsiz hodisa to‘g‘risidagi dalolatnoma bilan tasdiqlanishi kerak; b) chipta avtovokzal (avtostansiya) kassasiga avtotransport vositasi jo‘nashidan kechi bilan 2 soat oldin qaytarilgan taqdirda, yo‘lovchiga chipta bahosi uning oldindan sotish to‘lovi chegirilgan holda qaytariladi. Chipta ushbu muddatdan kech, biroq avtotranport vositasi jo‘nashidan oldin qaytarib berilganda, chipta bahosi uning qiymatining 15 foizi va oldindan sotilganligi uchun to‘lov chegirib tashlangan holda qaytariladi; v) avtotransport vositasining jo‘nashi jadvalga nisbatan 1 soatdan ortiqqa kechikkanda, yo‘lovchiga chipta sotilganidan pastroq yuqori klassli avtotransport vositasidan joy berilganda, shuningdek unga chiptada ko‘rsatilgan joy berilmaganda u chiptani avtotransport vositasi jo‘nagungacha kassaga qaytarib berish va chiptaning to‘liq bahosini, shu jumladan uning oldindan sotilganligi uchun to‘lovni qaytarib olish huquqiga ega. Yo‘lovchi pastroq klassli avtotransport vositasida ketishga rozi bo‘lganda unga to‘langan summa bilan to‘lanadigan yo‘l haqi o‘rtasidagi farq summasi qaytarib beriladi. Pullar avtovokzal (avtostansiya), avtotransport vositalarini jo‘natish punkti boshlig‘i (yoki navbatchisi) ko‘rsatmasiga binoan qaytarib beriladi. Chipta uning teskari tomoniga “qaytarish” shtampi qo‘yilgan holda qaytariladi hamda yo‘lovchi uni topshirgan vaqt va qaytarilgan chiptaning qiymati ko‘rsatiladi. Pullar kassir tomonidan, chiptalarni qabul qilib olish va pullarni qaytarib berish vedomostidagi yo‘lovchi imzosi bilan beriladi, vedomostda qatnovning sanasi, tartib raqami, yo‘nalish nomi, chiptaning raqami va bahosi ko‘rsatiladi. Qaytarib berilgan chipta va pullarni qaytarib berishga asos bo‘lgan boshqa hujjatlar (oldindan sotilganligi uchun to‘lov kvitansiyasi, bagaj chiptasi va hokazolar) vedomost bilan birga kassir hisobotiga ilova qilinadi. 63. Agar jadvalda belgilangan avtotransport vositasi o‘rniga chiptaning bahosi yuqori bo‘lgan avtotransport vositasi berilsa, u holda chiptani ushbu haqdagi e’longacha sotib olgan yo‘lovchi mazkur chipta bilan, qo‘shimcha to‘lovsiz ketishga haqlidir. Avtobus almashgani to‘g‘risida e’lon qilingan vaqtdan boshlab chiptalar, yo‘lovchilarni tegishli ravishda ogohlantirgan holda, belgilangan yuqoriroq tarif bo‘yicha sotiladi. 64. Agar yo‘lovchi qatnov yo‘lida borayotgan avtotransport vositasidan o‘z aybi bilan qolib ketsa chipta keyingi qatnovga qayta rasmiylashtirilmaydi va yurilmagan masofa uchun pullar qaytarib berilmaydi. 65. Tashkilotlar tomonidan ularning oldindan sotib olgan transportda yurish hujjatlari avtovokzallar (avtostansiyalar) kassalariga avtotransport vositasi jo‘nashidan 3 sutka oldin qaytarib berilgan taqdirda, agar o‘zgacha hol tomonlarning kelishuvida va chiptalarni sotishda e’lon qilinmagan bo‘lsa, ularga yurish hujjatlari qiymati, ularning oldindan sotilgani uchun to‘lovni chegirgan holda qaytariladi. Yurish hujjatlari ushbu muddatdan kechikib qaytarilganda yo‘l haqi qiymatining 15 foizi ushlab qolinadi. Avtotransport vositasining jo‘nashi bekor qilinganda yoki yurish hujjatlarini qaytarilishda ularni qaytarish muddatidan qat’i nazar yo‘l haqi qiymati summasi ushlab qolinmaydi. 66. Qaytarib berilgan foydalanilmagan chiptalar va boshqa yurish hujjatlari qiymatini to‘lash yurish hujjatlari sotib olingan joyda amalga oshiriladi. 67. Tashishga topshiriladigan bagaj puxta o‘rab-joylangan bo‘lishi kerak. Tashishga qabul qilib olingan bagaj uchun bagaj chiptasi beriladi. Avtomobilning bagaj bo‘limi parametrlariga ko‘ra tashuvchi, avtomobilning umumiy sig‘imi va yuk ko‘taruvchanligini oshirmasdan, tashishga qabul qilib olinayotgan bagaj o‘rinlari soni va og‘irligini ko‘paytirishga haqlidir. 68. Yo‘lovchi hajmi 60 sm x 40 sm x 20 santimetrgacha va og‘irligi 20 kilogrammdan ortiq bo‘lmagan, 150 santimetrgacha uzunlikdagi qo‘l yukini, shuningdek qafasga solingan holdagi mayda hayvonlar va parrandalarni, aravachani (bolalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar aravachalari va boshqalarning aravachalarini), kichik bog‘ jihozlarini, bolalar chanalarini o‘zi bilan birga bepul olib yurish huquqiga ega.
Asosiy maqsad o‘zaro tajriba almashish va uy-joy kommunal xo‘jaligi, shaharsozlik, arxitektura, obodonlashtirish, jamoat transporti tizimini o‘rganish, shuningdek, Qozondagi ijtimoiy va infratuzilma ob’ektlari bilan tanishishdan iborat. Toshkent viloyati hokimi D.Hidoyatov O‘zbekiston delegatsiyasi tarkibida Qozon meri Ilsur Metshin bilan uchrashdi. O‘zaro muloqot davomida savdo-iqtisodiy va madaniy-gumanitar sohalarda, shuningdek, 2021-2022-yillarda shaharsozlik sohasida amaliy hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha fikr almashildi. Tashrif davomida O‘zbekiston delegatsiyasi vakillari Tatariston Prezidenti Rustam Minnixanov bilan uchrashdi. O‘zaro do‘stona muloqotlar davomida viloyat hokimi Tatariston Prezidentining taklifiga binoan Qozon shahridagi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasiga ixtisoslashtirilgan “ETERNITY” Ay-Ti maktabi faoliyati va u yerdagi o‘qitish tizimi bilan yaqindan tanishdi. Hozirgi kunda bu kabi maktablar raqamli iqtisodiyot uchun salohiyatli kadrlar tayyorlashga ixtisoslashtirilgan. Mutaxassislar tomonidan ushbu loyihalarni Toshkent viloyatida tatbiq etish imkoniyatlari muhokama qilindi.Tashrif davomida viloyat hokimligi vakillari Qozon Federal Universiteti rahbariyati bilan uchrashdi. Muloqot chog‘ida ijtimoiy fanlar, iqtisodiyot va boshqa yo‘nalishlarda kadrlar tayyorlaydigan oliy o‘quv yurtini Toshkent viloyatida ochish, o‘quv jarayonlariga tataristonlik professor-o‘qituvchilarni ham jalb qilish haqida kelishildi. Shundan so‘ng delegatsiya a’zolari ishlab chiqarishga mo‘ljallangan Texnopolisda bo‘ldi. O‘zaro muzokaralar davomida turli kompaniyalarni jalb etgan holda Toshkent viloyatida ham mana shunday Texnopolis tashkil etish ishlarini jadallashtirish masalasi muhokama etildi. Bunda asosiy e’tibor import o‘rnini bosuvchi va eksportbop mahsulotlar, xususan, kimyoviy, neft-kimyo mahsulotlari hamda qurilish materiallari ishlab chiqarishga qaratiladi. A.Musayev,O‘zA
Kitob, maktab so’zlari qaysi tildan o’zlashtirilgan? Non, suv, pul so’zlari qaysi qatlamga mansub so’zlar hisoblanadi? Syazlarning lug’aviy ma’nolari Kyaylak so’zining lug’aviy ma’nosi to’g’ri ko’rsatilgan qatorni belgilang
Hosil qilingan formula parametrik ko‘rinishda berilgan funksiyaning hosilasini topish formulasi deb aytiladi. x= y= ko‘rinishda berilgan y—y(x) funksiya uchun y, ni toping. Misol 1. Parametrik Yechilishi. Quyidagi formuladan foydalanamiz: yaa. X; KY 22 56 (2N Bunda x, = (, ), = 32,2), = (, ), = 212. U holda Javob: y = 2 31 Misol 2. Parametrik X = 81114 Cost y = 51п 27 ko‘rinishda berilgan y-—y(x) funksiyaning y, hosilasini toping. Yechilishi. Quyidagi formulada foydalanamiz: o Vx ? X, . { . . ! Bunda x; — (sint 4 cost), -cost-sint, y; = (ят 21), = 2co5 21. 2 . 2 o 2 c0 21 —2-(cos 1—810 ) X = — = =2- (coзг = яшг). CO81 —8001 cost —8001 Tayoб: y; =2- (coзг--яшг). 127
ILK BAHORDA BERIB GUL.. Ilk bahorda berib gul Tul kelinning qo‘liga, Nima qilib qo‘ydi ul, Hyp yoqdi-ku ko‘ngliga?! Ko‘pdan bunday tuyg‘u-his Tul kelinda o‘lgandi. Ko‘ngli eri o‘lgan kez G‘arib bo‘lib so‘lgandi. Nima qildi bukishi, Gul tutqazib qo‘liga. Axir, ushbu gulisi Yog‘du soldi ko‘ngliga. Endi tun ham kunduzday Shu’la ichra porlaydi. Endi so‘lg‘in-u ko‘zlar Yulduz bo‘lib chorlaydi. Oy ham balqir kelinning Chehrasida tobora. Endi ko‘lmak—tushkunlik, Umid—yuksak favvora. Ilk bahorda berib gul Tul kelinning qo‘liga, Nima qilib qo‘ydi ul, Nur yoqsi-ku ko‘ngliga?! 1990-yil
52 57. Ulug‘ bobokalonlarimizdan bizga meros bo‘lib qolgan hadis bandlaridan “Ekologiya” ga oid misollar keltira olasizmi? Darhaqiqat, xalqimiz qadim zamonlardan «badanning quvvati-ovqat, aqlning quvvati-hikmatli so‘zdir!», deb behuda uqtirib kelmagan. Hadislar ham mana shunday hikmatli so‘zlar va donishmandlik durdonalari hisoblanadi. “Hadis” arab tilidan olingan so‘z bo‘lib, “hikoya”, “naql”, “rivoyat” degan ma’nolarni anglatadi. “Sharif” arab tilidan olingan so‘z bo‘lib, “asl”, “sharofatli”, “aziz” kabi ma’nolarni anglatadi. Hadislar faqatgina shariat qonun-qoidalari haqida ma’lumot bermay, uni Sharq xalqlari haѐtiga ma’naviy barkamollik baxsh etgan, odob-axloqqa oid hikmatlar tashkil qiladi. Buyuk bobokalonlarimiz Abu Abdullo Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy (810-870), Abu IsoMuhammad at-Termiziy (824-892) va AbuMuhammad Abdulloh ibn Abu ar-Raxmon ad Daramiy as-Samarqandiylar hadis ilmining asrdan asrga saqlanib qolishiga ulkan hissa qo‘shgan buyuk tarixiy shaxslar hisoblanadilar. Hadis bandlari ѐshlarga ekologik ta’lim va tarbiyani singdirishga katta ѐrdam beradi. Ularda ayrim o‘simliklar va hayvonot turlarining xossalari, ozuqada tutgan o‘rni va inson faoliyatidagi ahamiyati haqida nihoyatda qimmatli fikrlar baѐn etilgan. Hadislarning ayrim bandlari insonni tabiat boyliklarini tejab-tergashga va ularni muhofaza qilishga o‘rgatadi. Masalan, hadislarda “qo‘yboq, zero ayni barakadur!” deyiladi. Demak, bu yerda foydali hayvonlar populyatsiyasini ko‘paytirish va ulardan turli maqsadlarda foydalanish mumkinligi alohida ta’kidlab o‘tilgan. Hadislarda ba’zi bir ѐsh hayvonot turlarini qurbonlik qilmaslik, ya’ni ѐsh populyatsiyaning miqdorini saqlab qolish, voyaga etgandan keyin undan samarali foydalanish, shuningdek, bahor paytida ularning ko‘payishini nazarda tutib, aynan mana shu oylarda qurbonlik qilmaslikka alohida to‘xtalib o‘tilgan.
NATO Turkiyaga o‘zining raketalardan himoya tizimlarini taqdim etishdan bosh tortgach, unga ishonish ehtimolini so‘roq ostiga qo‘ydi Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an shunday fikr bildirdi "Bu kabi tashkilotga ishonish masalasi alyansning o‘zida ham jiddiy savollarni keltirib chiqarmoqda", - deya prezident so‘zlarini keltiradi Anadolu agentligi Erdo‘g‘anning qayd etishicha, mamlakat o‘z havo hujumidan mudofaa tizimlarini mustahkamlash uchun Rossiyaning S-400 majmualarini xarid qilish muzokaralarini boshlaganida NATOning yetakchi davlatlari Anqarani tanqid qila boshlagan Ma'lum bo‘lishicha, 2012 yil oxirida Anqara NATOga murojaat qilib, o‘z hududiga raketa zarbalari berilishining oldini olish maqsadida HHH vositalari taqdim etishi so‘ragan edi 2013 yil Turkiyaning janubi-sharqidagi Suriya bilan 70-100 km chegarasida Germaniya, Niderlandiya va AQSh tomonidan 2 ta Patriot tizimi o‘rnatilgandi 2015 yil avgustida GFR hukumati Turkiya janubida bundesver missiyasi yakunlanganini bildirib, u yerdan Patriot batareyasi olib chiqilishini ma'lum qildi Keyinroq, AQSh ham o‘z raketa tizimlarining Turkiya hududidan olib chiqilishini bildirdi
Qog‘oz hujjatlar Google Docs’ning rivojlanishi va raqamli imzolarning tarqala borishi bilan shartnoma, retseptlar va boshqa hujjatlar ortiq qog‘oz shaklda bo‘lmaydi
va islom dini ta’limoti bilan y Ma’naviyat sharqona falsa y ravishda rivojlanib keldi, aga tayanib ta’riflanishi ken Shunda u O‘zbekiston tanlagan yo‘lning o‘ziga xosligini 10 laydi. Sharq falsafasi islom falsafasidan ozuqa oladi. Islom falsa murosasozlik falsafasi ekanligi bilan Xarakterlanadi. U odamlarni to‘qnashuvi, o‘zaro kurash va qon to‘kishlar, Zo‘rlik, ku ishlatishni qoralaydi. Odamni kamol toptirish uchun jamiyatni o‘zgartirish maz sizm mafkurasining tamal toshi edi. Bu tamoyil odamlarni v yiqitlarga, o‘zaro janjallarga yetakladi. Islomiy falsafa esa jam Yatni o‘zgartirish uchun odamning o‘zini o‘zganirish kerak et hisoblaydi. Jamiyat uning a’zolarining kamoloti natijasida vaf qarolarning barkamolligi darajasida takomillashadi debo"тpaгa Sharq falsafasida inson omili yuksak rurtbada turadi, u o‘z xulqinit ham, o‘zi yashayotgan jamiyat ma’naviyatining ham ijodkori x aynan shu sababli, ham o‘zining, ham zamondoshlarining ma’na sifatlari uchun javobgar. , Bozor iqtisodiyoti sharoitida ma’naviy omillardan foydalani: vazifasi birinchi o‘ringa chiqadi, savdo, tijorat, tadbirkorliki halollik, mehr, insof, adolat suvday kerak. Qur’oni Karimd «o‘lchov va tarozini adolat bilan tortingiz» (6 sura. 152 oyat) deyiladi. Ismoil Buxoriy hadislarida molu-dunyosi ko‘p oda! emas, balki nafsi to‘q odam badavlatdir, savdoda hiyla, aldam chilik qilmoq makruhdir, deb ta’kidlanadi. ; Ko‘rinib turibdiki, ma’naviyati past odam tubanlik sari ketadi Komillikning har bir davrga xos mezonlari bo‘lganligini hat alohida ta’kidlash kerak. Nodonga nisbatan oqil, loqaydga nisb tan sergak, baxilga nisbatan sahiy, tanbalga nisbatan serg‘ayt! 56 4 stahkamlaydi, yoshla i i б ruk ajdodlarimizga 4 nsoniylik sharti va buyuk j 1 a komillik— kaa ia Yo‘ldoshev. Komillikning to‘rt jihati. — «Ta vorislik taqozosi» (QZ. ) 7 yil, 2-son): i ik hi anadi. Insonning fakkur», 1997 niylik hisoblanadi. a Komillikning osa лиpa uning komillikka intilishidir. Mehnat, noyob fazilatlari amlarga yaxshilik qilish—insonning Bo) idrok, odob-axloq, odamlarga yaxshilik q oddiy fazilati, : alari, komil inson unvoniga ir xalqni “z yetuk allomalari, kor 5 o Har bir xalqning ja ilari bor Ularning mehnati, merosi av-moysharrat Qo‘ygan Ma дaн to‘ldiradi Xorazmiy, Forobiy, Far-lodlar ko‘ksini g‘urur bila: tiradi. Xt Ta иш " Ibn Sino, Ismoil Buxoriy, Marg inoniy, Beruniy, b Bek, Navoiy Muqimiy va boshqalar inson qadr-qiymatini hamma 5 : “yishga harakat qilganlar. arsadan ustun qo‘yishga harakat qilgan! AA . " Forobiy insonning yaratuvchanlik qobiliyatiga yuksak baho beradi. U inson biologik mavjudot emas, balki aqi-zakova! s ibi ekanligini, o‘z mehnati bilan ijtimoiy mohiyat kas ing uqtiradi. Yusuf Xos Hojib ham insonga aql berib qo‘yilgan, shuning uchun ham yer yuzida har qanday mushkullikni oson yenga Ga degan fikrni bildiradi. Navoiy dunyoda insonga qaraganda u 909 kamolot yo‘q, deydi: «Menga ne yoru, ne oshiq havasdir. Ag: Men odam o‘lsam, ushbu basdir». . . Bordi-yu kamolotning eng yuksak mezonlariga odob va yuksak ma’naviyatni kiritadigan bo‘lsak, bunda mukammallikning jihatla-1l aqlli, axloqiy, madaniy, jismoniy faoliyat bilan bog‘liq ekanligini ta’kidlash joizdir, bularning har biri ham, o‘z navbatida, bir qanc a sohalarni qamrab oladi. Chunonchi, jismoniy faoliyat kasb-hunar bilan shug‘ullanishni o‘z ichiga oladi. Insonni go‘zal qiladigan uning nari, ilmi va odobi deb aytish mumkin. Hunar ham, ilm ham 67
Qyo‘qorish-AgN€ uporlarning issiqlik o‘tkazish tufayli yoqilayotgan issiqlikning yig‘indisi «Bt, Qat qisqa tutashuv orqali issiqlik sarflanishi (ogneuporlarning issiqlik o‘tkazishni 7090 qilib olishimiz mumkin); K-quvvat zaxirasi koeffisenti, K-1.2-—1.3-uzluksiz ishlaydigan pechlar uchun. K-1.4-1.5-davriy ravishda ishlovchi pechlar uchun. Qizdirgichlar hisobi quyidagicha aniqlanadi: 1-qizdirgichlarning ishchi haroratini quyidagi formula orqali topamiz. 52 4100”C 2-qizdirgichlarning materialini tanlab uning solishtirma elektroqarshilik miqdorini aniqlaymiz. pOт"т 3-ideal qizdirgichlarning solishtirma yuzasining quvvati, kVt/m” C. 102 7,7 (1,7 o Ia) 1 1 100 100 —4—1 Ён ём Bu yyerda En, Em-qizdirgichning va mahsulotning qorayish darajasi, Tn, Tm-qizdirgichning va mahsulotning harorati,K 4 Qizdirgichning turini aniqlaymiz 5. Real qizdirgichlar solishtirma yuzasining quvvatini quyidagi formula orqali topamiz: 0–iq, a— to‘g‘irlash koeffitsenti jadvaldan olmadi. 6.Qizdirgichlar elektrosxemasi bog‘lanishmi qabul qilib fazadagi kuchlanishini aniqlaymiz: “Yulduz” sxemasi uchun UFU/ 4/3. “uchburchak” sxemasi uchun UFU; 7.N,Uy, p va oni aniqlab qizdirgichlar geometrik o‘lchamini formula orqali aniqlaymiz metallli, SiC va MoSi, qotishmali qizdirgichlar uchun kerakli qizdirgichlar miqdorini aniqlaymiz. 19
—Menga qara, imperatoringni loaqal biror marta bo‘lsa ham ko‘rgakmisan o‘zi?—deb so‘radi Poyarkov muloyimlik bilan. Quvnoq Fin yig‘lar, ko‘zidan yosh chiqmasayam, ovozida Yig‘lamsirash sezilib turardi. —Xitoyliklar o‘z imperatorini ko‘rishi qayoqda Parvardigor bandasiga yuz ko‘rsatmaydi. Mug‘ambir fin-u xudoni va ayniqsa uning farzandini xotira qilayotgani yo‘q. U shaytonga sotilgan. Sotilgandayam ozginagina poraga, arzimas kumushga sotilgan. Poyarkov Finning xizmat haqini olish uchun cho‘pday burishiq qo‘lini qanday cho‘zayotganini, keyin pulning maydalarini shoshilinch sanayotganini ko‘z oldiga keltirdi. Unga bugun etikdo‘z bilan qilgan suhbatiga qavcha to‘lasharkin Hech nima to‘lashmasa kerak. Balki... — Imperiatorni yosh deyishadi... Ancha yosh emish, — dedi Poyarkov hazilomiz. U jimib qolgan Finvi kalaka qilmoqchi bo‘lgandi. Ammo Poyarkovning rejasi xom edi. Chunki hamon qattiq zarbadan o‘ziga kelolmayotgan Finning borlig‘i qandaydir iztirobli, nim uyqudagnga o‘xshash karaxtlashgan va hali-veri o‘nglanolmasdi ham. Bu bir, ikki daqiqa, hatto soatga cho‘zilishi mumkin edi. Ayni vaqtda Finning zehni tinimsiz, Zo‘r berib ishlar va u dilini ranjitgan odamga javob zarbasi berish vositalarini izlardi. Shuning uchun Quvnoq Fin Poyarkovning navbatdagi hujumini tuymagan, sezmagandi ham. —Fin buni bilishi kerak— «mijoz»ga zarba berishda davom etdi Poyarkov— Quvnoq Fin hamma narsani biladi. Fin, Fin emas, bamisoli devorga aylangan, endi unga qilich urilsa ham parvoyiga kelmasdi. U deyarli yumuq ko‘zlari ostidan Poyarkovni kuzatardi. Bu qarashda nafrat va" g‘azab yo‘q. O‘pkalanish sezilardi xoloye. Yana hiziqsinish ham bor edi. Finning nigohida: Qimsan o‘zi sen, rus etikdo‘zi2 Qay yo‘l bilan yengib bo‘lsaykin seni? Urish, ayniqsa o‘ldirish mumkin emas. Lekin nimadir qilish kerak, O‘cholishni keyinga qoldirish ham mumkin. O‘cholish fursati kelguncha kutish, kutish kerak. Oxir o‘shanday fursat keladi-ku. Dunyoning ishlari shunday qurilganki, hamma narsa o‘z vaqti bilan keladi: Hatto eng ehtiyotkor odam.ham qoqiladi.. Finni bu yerga undan o‘cholish uchun yuborishmagan-ku. Ha, buning uchun emas) Hozirgi ahmoqona o‘pkalanishi nima bo‘libdi Yopishqoq, Mijoz masalasi tugagandi. Poyarkov yog‘och mixlar solingan qutini yaqin tortdi-da, ishga kirishdi. Chap qo‘li bilan teshikka oq mixlarni qo‘yar, keyin ularni o‘ng qo‘lidagi bolg‘a bilan urib, charmga kiritardi. Shu tariqa yog‘och mixlar tizilib, tagcharm randini bezatdi. Poyarkov mana shu yakunlovchi ishni yaxshi ko‘rardi. Etik deyarli tayyor, enli
6 ўшa vulgare 30 110 (100 (10 125 85 7 { тшa helentum L. 20 5 10 15 15 65 8 Ortosiphon stamineus 10 5 10 5 5 35 Bents. O { Meвa oҒЯcтa 8 T. 120 10 10 15 15 70 10 valeriana officinalis 10 5 5 15 15 45 11 { Caeвpa oЁйcтa 5 Г.. (20 10 10 15 15 70 12 { Гeoпииз caгФaca T. (20 10 10 15 5 60 Paгycoдoп 13 ) grandiflorus 20 5 10 15 5 55 Jacq (Micheli) 14 Thbisous esculentus 20 10 15 10 5 70 15 arthamus tinctorius 20 15 15 10 5 75 16 ) Aerva lanata (L.) Juss { 20 10 15 5 5 55 17 1! Cassia acutifolia Del. 20 10 10 5 5 50 Anisum vulgare 18 Gaerth. 10 5 5 5 5 30 19 )/ Nigella sativa L. 10 5 5 5 5 30 20 ) Vinca minor L. 20 5 10 15 15 65 21 { Шycyптгa яЛapгa Г. (30 10 15 15 25 95 CTycyпШ2a uralensis 221 Fisch 20 10 10 10 25 75 23 ) Rosa canina L. 30 10 15 15 10 80 24 { Hippophae 20 15 110 110 15 50 rhamnoitdes Г. 25 Crataegus sanguinea 20 10 15 15 5 65 Пaй. 26 Rhamnus cathartica 10 10 10 10 5 45 Aгoшa тe aпocaгpa 27 (Michx) Elliot 20 10 10 15 10 65 28 )/ Brassica nigra Koch. 10 10 15 10 5 50 kuchli sho‘rlangan tuproqlarda 1 дeтИa millefolium 25 10 15 15 25 90 n Majoranum hortensis 10 5 10 10 5 40 Moeпcб. 3 1) Cassia tora Collad. 20 10 15 10 5 60 41 Brassica juncea L. 30 10 15 10 5 70 5 1) Urtica dioica L. 20 10 15 15 15 75 191
«M, Mutatsiyaning namoyon bo‘lish xarakteriga ko‘ra: i ” dominant va retsessiv bo‘ladi. RETSESSIV MUTATSIYALAR - geterozigota holdagi organizmlarda Barcha qo‘llanmalar» -79- (ФABTЪook5 KaпaHдa
Sulfat kislotasi (596 li eritma holida) ko‘pgina mikroorganizmlarni darhol o‘ldiradi, sil tayoqchalari esa bu sharoitda yashab qoladi. Boyitish usuli. O‘rganilayotgan material muayyan tipdagi mikroorganizmlarning o‘sishi uchun mo‘ljallangan elektiv ozuqa muhitiga ekiladi. Laboratoriyada jonivorlar va o‘simliklarga yuqtirish usuli. Bu usul patogen mikroorganizmlarni ajratish va barqarorlashtirish, shuningdek, ularni saprofit floralardan farqlash maqsadida qo‘llaniladi. Muayyan kasallik qo‘zg‘otuvchi infeksiya yuqtirish uchun shu mikroorganizmlar tezkor qiladigan yoki ularning ta’siri tez bilinadigan jonivor yoki o‘simliklar tanlanadi. Infeksiya yuqtirgan organizmlarda kasallik belgilari paydo bo‘lishi bilanoq darhol ularni o‘ldirib, to‘qima va a’zolaridan ekma olib ozuqa muhitiga ekiladi. Majburiy parazitlarni aniqlashda, o‘rganishda bu usul eng samarali va asosiy yagona usul hisoblanadi. = Mustaqil ish Ilmoq bilan yoyish usuli asosida mikroorganizmlar aralashmasidan sof ekma olish Materiallar. Ikki xil mikroorganizmlar ekmasining aralashmasidan iborat tortma (mikrob hujayralarining konsentratsiyasi 50 mln ml) solingan probirka, Petri kosachasi va GPA solingan probirka. Tajribani amalda ko‘rsatish. Tortma mikroorganizmlar aralashmasidan iboratliligiga ishonch hosil qilish uchun, hujayralari Gram bo‘yicha bo‘yalgan preparatlar tayyorlanadi. Yuqorida ko‘rsatilgan usulga amal qilgan holda tortma kosachadagi muhitga ekiladi. 37C haroratda 24—48 soat ichida undiriladi. Ekma natijalari kuzatib boriladi. Alohida ekma koloniyalari, ularning shartli miqdori, yuza qismining tuzilishi, konsistensiyasi va boshqa hodisalar kuzatuv daftariga qayd qilib turiladi. O‘smalarda mikroorganizmlarning toza ekmasi borligiga ishonch hosil qilish uchun muayyan koloniyalardan material olib Gram usulida bo‘yalgan surtmalar tayyorlanadi. Preparatlar tasviri qog‘ozga ham tushiriladi. Mikroskopda tekshirish uchun material olingan koloniyalardagi mikroorganizmlar GPA solingan probirkaga ekiladi. 377C 53
ж 2.3-rasm Rasmdan й = 747 Ilgarilanma harakat ta’rifidan, # — const. dr Shuning uchun, i 0. dr aт, aтo ; a dr qg bO‘ladi. Bundan, 2. 2 b, Ёp natija kelib chiqadi. Yuqoridan qattiq jismning ilgarilanma harakatida uning barcha nuqtalarining tezlanishini ham bir xil miqdor va yo‘nalishga ega bo‘lishi ma’lum bo‘ladi: 2, = д, 2.4a-rasmda tramvayning ilgarilanma harakatida uning A va B nuqtalarining trayektoriyasi ko‘rsatilgan. 66
43 33. O.Ibrohimov va b. 7-sinf musiqa darsligi T. 2009 G‘.G‘ulom nashryoti 34. O.Ibrohimov O‘zbek xalq musiqa ijodi.T. 1997 y. 35. A.R.Bahriyev. Musiqa psixologiyasi. Toshkent. T-2005-yil
Qo‘y qarab g‘am toshini bardoshima
"Al-Nassr" klubi sport direktori Ronalduning ehtimoliy transferi haqida gapirdi.
2018/2019 o‘quv yilida O‘zbekiston Respublikasi Fuqaro muhofazasi instituti magistraturasiga qabul to‘g‘risida
Yuqori sifatli ta’lim, ayniqsa chet elda — bu muvaffaqiyatli karera, hayotda o‘z o‘rnini topish va farovon kelajak garovidir. Chet elda o‘qish ko‘plab savollar va qo‘rquvlarni keltirib chiqaradi. Ayniqsa, hozir, masofaviy ta’lim olishga to‘g‘ri kelishi yoki o‘qishga ketishning imkoni bo‘lish-bo‘lmasligi mavhum bo‘lib turgan bir paytda. Universe Group «Dunyoning yetakchi OTMlariga kirish to‘g‘risida barcha ma’lumot» mavzusidagi bepul seminarga taklif etadi. Unda taklif qilingan mehmon — Nikita Shileyev ishtirokchilarni qiziqtirgan hamma savollarga javob beradi. U qabul va o‘qish haqidagi barcha ma’lumotlarni bilishni istagan shuningdek, OTM va ta’lim dasturini tanlamoqchi bo‘lgan maktab o‘quvchilari, talabalar va ularning ota-onalari uchun foydali bo‘ladi. 26 may, soat 10:00 dan 18:00 gacha. Har bir soat oralig‘ida 20 ta o‘rin mavjud. Toshkent shahar, Amir Temur ko‘chasi, 107B, Xalqaro biznes markazi. Ishtirok etish uchun zarur. Ko‘p beriladigan savollarga javoblar va keyslar tahlili Universe Group joylashtiriladi. Seminar dasturi: — 7 yillik tajribaga ega chet elda ta’lim olish bo‘yicha konsalting kompaniyasi, AQSH, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Yevropa va Kanadadagi 117 dan ortiq OTMlarning rasmiy vakili. — 1994 yilda tashkil etilgan xalqaro OTMlar assotsiatsiyasi xisoblanadi. Universitetga kirishga tayyorgarlik ko‘rish sektorida yetakchi bo‘lib, AQSH, Kanada, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Gollandiya, BAA, Singapur OTMlari va boshqa nufuzli universitetlarning hamkori. hamkorligida Buyuk Britaniyada o‘qish uchun ariza topshirgan abituriyentlar nimalarga ega bo‘ladi: «Dunyoning yetakchi OTMlariga kirish to‘g‘risida barcha ma’lumot» seminariga ro‘yxatdan o‘tish bepul. Ko‘plab beriladigan savollarga javoblar va keyslar tahlili bilan havolasi orqali tanishish mumkin. Telefon: Toshkentdagi ofis manzili: Amir Temur ko‘chasi, 107B, Xalqaro biznes markaz. Samarqanddagi ofis manzili: Mahmud Qoshg‘ariy ko‘chasi, 4, Hamkor Business Center. Sayt: E-mail: Facebook: Telegram:
Ishchi guruh 2018-yil 1 fevralga qadar muddatda bojxona tartib-taomillari va eksport-import operatsiyalarini tartibga soluvchi qonun hujjatlarini xalqaro amaliyotni hisobga olgan holda takomillashtirish bo‘yicha takliflarni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritsin
«Assalomu alaykum, onajon!»: onasi Termizdagi Mehribonlik uyidan olib ketgan 12 yoshli bolakay haqida YUNISEF o‘z saytida Termizdagi Mehribonlik uyidan o‘g‘lini olib ketgan ayol to‘g‘risidagi hikoyani chop etdi. (Shaxslarni himoya qilish maqsadida ismlar o‘zgartirilgan) Ahadjon 2008 yilda, ota-onasi Rossiya Federatsiyasining Novosibirsk shahrida ishlayotgan davrda tug‘ilgan. Ko‘p o‘tmay, otasi oilani tashlab ketgan. Ona va o‘g‘il O‘zbekistonning janubiy viloyatidagi Termiz shahrining tor ko‘chasida qo‘l ushlashib borishmoqda. Shoira o‘g‘li Ahadjonni Mehribonlik uyidan olib ketganiga endi bir kun bo‘ldi. U o‘g‘lining kelajagidan xavotirlanib, ko‘zida yosh bilan unga qaraydi. O‘g‘li yana Mehribonlik uyiga qaytmasligi uchun u hali ko‘p qiyinchiliklarni yengib o‘tishi kerak. «Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyaga muvofiq, barcha o‘g‘il-qizlar o‘z oilasida katta bo‘lish huquqiga ega. Ota-onalari yoki boshqa qarindoshlari bo‘lishiga qaramasdan, afsuski, hamma bolalar ham ushbu huquqdan bahramand bo‘lmaydilar,»- deydi Surxondaryo viloyati Termiz shahrida joylashgan 12-sonli Mehribonlik uyi direktori Dilbar Suvonova. Dilbar Suvonova 8 yildan beri Mehribonlik uyining direktori bo‘lib ishlab kelmoqda va uning fikricha, bola uchun eng yaxshi joy uning o‘z oilasidir. «Migrant ota-onalari tomonidan tashlab ketilgan ba'zi bolalar oxir-oqibat muassasamizga joylashtiriladi. Bu yerdagi juda yaxshi sharoitlarga qaramay, ularning barchasi o‘z oilalari bilan yana birga bo‘lishni orzu qiladilar. Bolalar ota-onalaridan ajratilganida, ular xavotirda bo‘lib, tengdoshlari hamda kattalar bilan har qanday muloqotdan qochishga moyil bo‘lishadi. Ahadjon ham men uni uchratganimda xuddi shunday edi», deydi u. O‘qituvchilar, shifokorlar va psixologlar Ahadjonga maktabga borishga, do‘stlar orttirishga va o‘z bolaligidan zavq olishga yordam berish uchun juda ko‘p harakat qilishdi. Dilbar opaning aytishicha, YuNICEFning ijtimoiy ish va har bir holatni ko‘rib chiqishda maxsus yondashuv mavzusidagi trening Ahadjon singari bolalar bilan ishlashda Mehribonlik uyi xodimlari uchun juda foydali bo‘lgan. Ahadjon 2008 yilda, ota-onasi Rossiya Federatsiyasining Novosibirsk shahrida ishlayotgan davrda tug‘ilgan. Ko‘p o‘tmay, otasi oilani tashlab ketgan. «Novosibirskda Ahadjonga tug‘ilganlik haqidagi guvohnomani ololmadim. Menda faqatgina tug‘ruqxonadan berilgan ma'lumotnoma bor edi. Shu sababli 2009 yilda Novosibirskdagi uyimiz yonib ketganidan so‘ng, mahalliy hokimiyat o‘g‘limni bolalar uyiga joylashtirdi», deydi Shoira. Ahadjon 3 yoshga to‘lganida, Shoira tug‘ilganlik haqidagi guvohnomani olish uchun O‘zbekistonga qaytib keldi. Nihoyat, Ahadjonning tug‘ilishi O‘zbekistonda rasmiy ravishda ro‘yxatga olindi va shundan so‘ng Shoira o‘g‘lini bolalar uyidan qaytarib olishga muvaffaq bo‘ldi. Ular Rossiyada turli joylarda yashashdi. Shoira qurilishda mehnat qildi. Ahadjon maktabga bormas edi. Ularning yashash sharoiti yomonlashdi va 2018 yil may oyida Ahadjon Rossiyadan deportatsiya qilinadiganlarning tranzit markaziga tushib qoldi. U o‘sha yerda bir oycha vaqt o‘tkazdi. «2018 yil iyunida O‘zbekiston Ichki ishlar vazirligi Ahadjonni Toshkentga, keyin esa Termizga olib keldi. Birmuncha vaqt u voyaga yetmaganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam ko‘rsatish markazida bo‘ldi», deydi "Barqaror hayot" nodavlat notijorat tashkiloti psixologi Shahlo Farmonova. Ushbu markaz bolalar qayerga joylashtirilishi to‘g‘risida qaror qabul qilinishiga qadar mahalliy ma'murlar tomonidan boshqariladigan vaqtinchalik boshpana hisoblanadi. Shahlo Farmonova YuNICEF va O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi tomonidan birgalikda amalga oshirilayotgan loyihaning ijtimoiy xodimi. Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtirilgan ushbu loyiha ota-onasi mehnat migratsiyasida bo‘lgan bolalarning holatini yaxshilashga qaratilgan. Shoira o‘g‘lini markazdan olib ketish uchun Termizga qaytib keldi. «Turar joyimiz yo‘q edi. Hech qayerda ishlamasdim. Qarindoshlarim ham menga yordam bermadi. Men o‘g‘lim bilan birga bo‘lishni istardim, lekin uning asosiy ehtiyojlarini ham qondira olmadim. Ikki oy davomida biz onam dafn etilgan qabristonda yashadik», deydi u. Shoiraning ko‘z yoshlari tinmasdan oqadi. Shundan so‘ng, ajralish qanchalik qiyin bo‘lmasin, Shoira Ahadjonni Mehribonlik uyiga topshirishga qaror qildi. «Bu vaqtinchalik chora ekaniga amin edim va Ahadjonga uni tez orada qaytarib olishimni aytgan edim. Har kuni o‘g‘limning oldiga borardim. O‘g‘lim maktabga chiqqanidan xursand bo‘ldim va mendan farqli o‘laroq, u yaxshi ovqatlanar, yaxshi kiyinar va uxlash uchun issiq to‘shakka ega edi», deydi Shoira. U o‘g‘lini bolalar uyidan olib ketguniga qadar bir yildan ko‘p vaqt o‘tdi. Mahalliy hokimiyatning yordami bilan Shahlo Shoiraga turar joy va zarur sharoitlarni yaratishda yordam berdi. «Hozir Ahadjon ikkinchi sinfda o‘qiydi. Uning o‘zlashtirishi yaxshi, rus va o‘zbek tillarida bemalol so‘zlashadi, she'rlar yozadi. Ammo u 11 yoshda, shuning uchun o‘g‘lim qo‘shimcha darslarni olib va testlardan o‘tib, tengdoshlariga yetib olishini istayman», deydi Shoira. «Bu oilaning ahvolini kuzatishda davom etamiz. Ularning turmush sharoiti hanuzgacha yaxshi emas. Oshxona va sanitariya joyi yo‘q. Shoira va unikiga o‘xshash vaziyatlardagi boshqa oilalarni qo‘llab-quvvatlash uchun ko‘proq professional ijtimoiy xodimlar va resurslar zarur», deydi Shahlo. Ahadjon juda kamgap. Uning o‘rniga g‘amgin ko‘zlari gapiradi. Rossiyadan Termiz shahridagi uyigacha uzoq masofani bosib o‘tar ekan, u faqat onasi haqida o‘yladi. Uning barcha she'rlarida «Assalomu alaykum, onajon!» degan ibora ko‘p marotaba takrorlanadi. Ahadjon tadbirkor bo‘lishni orzu qiladi. «Men onamni boqaman, uni doim qo‘llab-quvvatlayman. Nogiron bolalarga va ota-onasiz qolganlarga ham yordam beraman», deydi u. YuNICEF tomonidan yaqinda o‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, O‘zbekistonda bolalarni himoya qilish tizimida professional ijtimoiy xodimlar tomonidan oilalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha ixtisoslashgan xizmatlar mavjud emas. Qiyin vaziyatlarda bo‘lgan oilalar tegishli uzoq muddatli yordam olish imkoniyatiga ega emas. O‘zbekiston hukumatining ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar himoyasiga oid chora- tadbirlari (4185- va 824-sonli qarorlar) oilalarni qo‘llab-quvvatlash xizmatlarini modellashtirish hamda bolalar va oilalarning bir-biridan ajratilishining oldini olish uchun muhim asos hisoblanadi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bola huquqlari to‘g‘risidagi Konvensiyasida ta'kidlanganidek, «Oila jamiyatning asosiy bo‘g‘ini va barcha a'zolari va ayniqsa bolalarning o‘sishi va farovonligi uchun tabiiy muhit sifatida, jamiyat oldidagi majburiyatlarni to‘la o‘z zimmasiga olishi uchun zarur himoya va yordam bilan ta'minlanishi kerak».
X л v, (х) = J(< - yl(i))dt = jtd t =X' (11) formulada n = i deb olib, ikkinchi yaqinlashishni topamiz: Л \ 2Л t-r Shunday qilib. izlanayotgan ketma-ket yaqinlashishlar >0=0, >’,(A-) = y , >2(^) = “ - “ ko'rinishda boiadi. ► 96. Ketma-ket yaqinlashish usuli bilan Koshi masalasini yeching У = у-х \ y(0) - 3. (12) ^Berilgan masalaning aniq yechimiga ketma-ket yaqinlashishlarni quyidagi rekurrent formula yordamida topamiz: Уп+i( * ) = 3 + } (У»(0 ~ >?о ( л ) = 3, л = 0 , 1 , 2 , ........ ( 13) 0 (13) formulada navbati bilan n - 0; L 2,... qiymatiami qo‘yib, У,НДХ) funksiyalami topamiz: >• (x) = 3 + j(3- ryit = 3 + 3.v--x 3, o 3 v,(x) = 3+f(3 + 3 r-r = 3 + 3x + -x---x 3 ~ —x \ { 3 2 3 12 / . -4 3 "5 1 i 1 4- ^ ^ v, (x) = 3 + 3x + -x + —x----x----x , 2 6 12 60 v4 (x) = 3 + 3x + — x2 + — x'’ + — x4 - — x5 - — x6, ' 4 2 6 24 5 ! 6! v (x) = 3 + 3x + ~x2 + —x3 + ~ x 4 +.... + —xM------— xn+i-------—x^ 22 3 ! 4 ! n\ (n + 1)! (/1 + 2)! Endi yn(x) funksiyalami yozib olamiz: У - 2 + 2x + x2 + У '—хк------— x! J ” £-* lr\ , 1 \ f i_____ f Ш)к\ (« + 1)! (/7 + 2)! Oxirgi ifodada /z—> g o da limitga oiib. (12) ko4inishdagi Koshi masalasining yechimiga ega boiamiz: 001 y(x) = lim v (x) = 2 + 2x + x2 + —xk = 2 + 2x + x2 + er f^ k l Demak, y(x) = 2 + 2x + x2 + ex funksiya berilgan masalaning yechimi bo‘ ladi. ► 67
"Oshxonamiz 25 yildan beri ishlayotgan bo’lsa, doim shunaqa xilma-xillik bo’lgan", - deydi homiy Savoy
diametrdagi kichkina teshikchadan o‘tgan suyuqlik sarfi bilan solishtirganimizda unda bu kozffitsiyent qiymati d= 2-3 yetadi.
Qo‘shimcha va tushuntiruvchi matnlar biznesdir
JEK BOB DAVRIY SISTEMANING BIRINCHI GRUPPASI Davriy sistemadagi birinchi gruppa elementlari, avvalo, atomlaridagi sirtqi elektron qavatlarining bir xilda tu-zilgapligi bilas xarakterlanadi, bu gruppadagi hamma elementlar atomlarning sirtqi elektron qavatida faqat bittadan elektron bo‘ladi. Ammo truppadagi ayrim elementlar atomlarining sirtdan hisoblaganda ikkinchi qavati har xil tuzilgan, Bu hol tegishli elemeptlarning xossalariga katta ta’sir etadi hamda shu gruppani ikkita gruplachaga — asosiy va qo‘shimcha gruppachalarga bo‘lishni zarur qilib qo‘yadi. Tipik elementlar—litiy bilan natriy va atomlarining tuzilishi jihatidan bu ikki elemeptga o‘xshash bulab, katta davrlarning juft qatorlariga kiradigan hamda sirtdan ikkinchi qavatida sakkiztadan elektron bo‘ladigan elementlar, ya’ni kaliy, rubidiy va seziy asosiy truppachani hosil qiladi". Qo‘shimcha grupiachaga katta dgar-larning toq qatorlaridagi elementlar—mis, kumush va ol-tip kiradi, ularning sirtdan ikkinchi qavatida o‘n sakkiztadan elektron bo‘ladi. ISHQORIY METALLAR
—Kirib olaver, bilasan-ku, narsalarini. Koshki kitob o‘qiydigan bola bo‘lsa. Asror kirib kitob axtargan bo‘ldi. Holbuki, qidirishga hojat yo‘q, singan oyoq o‘rniga g‘isht qo‘yilgan mayib xontaxta ustida uch-to‘rt o‘quv qo‘llanmasi chang bosib yotardi. Qo‘liga ilingan kitobni olib, changini qoqdi. Hovliga chiqib ayolga yaqinlashdi. —Opoqi kitobning ichidan chiqdi, —dedi unga pulni uzatib. Ayol qaddini rostlab, bir pulga, bir Asrorga ajablanib qaradi. U yuztalik pulni endi ko‘rayotgan edi. Pulni qo‘liga olib uyoq-buyog‘ini aylantirib ko‘rdi. —Rostakam pulmi? —dedi soddalik bilan. —Rostakam bo‘lsa kerak. —Buncha pul?.. O‘g‘irlaganmi? —Bilmadim... yo‘q... Aeroportda yuk tashirdi-ku, yig‘gandir? —Yig‘gandir?.. Nimaga yig‘adi? Qani, buyoqqa yurchi. Ayol etagini qoqdi-da, uni bir tup bahaybat tut ostidagi supaga boshladi. —O‘tir, sen esli bolasan. Qurib ketgurimga o‘xshamaysan. To‘g‘risini ayt, o‘g‘irlaganmi? — Aytdim-ku? —Aytganing qursin, seni. Hammollik qilib shuncha pul topib bo‘larkanmi? —Topsa kerak... topadi. Bitta chamadonga bir so‘m oladi. O‘tgizta tashisa— o‘tgiz so‘m. O‘n kunda uch yuz so‘m. Asrorning hisobi ayolni ishontirdi shekilli, indamay qoldi. Keyin yelkalari silkinib yig‘lay boshladi. —Peshonam sho‘r bo‘lmay o‘lsin, —dedi u burnini tortib, —peshonam sho‘r bo‘lmasa shu ammamning buzog‘iga tegamanmi? Er ekan deb tegibman, tug‘ish kerak ekan deb tug‘averibman bu itvachchalarni. Bolam bechora shu yoshida chamadon tashib pul topsa-ya.. Men o‘lgur uni o‘g‘ri deb yuribman. San qurib ketmagurning ham rahming kelmaydi o‘rtog‘ingga. Childirma chalishni o‘rgatsang-u yurardi yonlaringda. Odam bo‘lib qolardi. Asror shuni o‘ylamagan ekan. Rost, kichkina nog‘orani tiqillatib yursa bo‘lardi-ku? Dadasi jon-jon deb ko‘nardi. Besh-o‘n so‘m bilan qutulardi. Eh attang... «Shu ishlar
shish fazasi xarakterlidir. Qaytish fazasi ko‘pincha uzoqlashish fazasiga simmetrik holda bo‘ladi (5.26-shakl). Shuning uchun harakat qonunini tanlashda asosan uzoqlashish fazasi ko‘rib chiqiladi. Ba’zida turtkichning harakat qonuni loyihalanadigan mashinada bajariladigan texnologik jarayonga bog‘liq aniqlanadi. Ammo ko‘pincha mexanizmni loyihalovchi konstruktor turtkichning harakat qonunini to‘liq yoki qisman asoslashi va tanlashi kerak.
odatlardan biri shon-shavkatli Farhodbiy O‘tarchining birodari taqvo asar, fazilat shior, husni xulq egasi So‘fi Olloyor O‘tarchi edi. U Xalifa Navro‘z xizmatiga kelib, unga irodat qildi..» A.Jumanazar fikricha, mazkur voqeaning sodir bo‘lgan vaqti manbalarda aniq ko‘rsatilmagan. Ammo barcha birlamchi ma’lumotlar umumlashtirilsa, So‘fi Olloyor ustozi So‘fi Navro‘z huzuriga 1697-1698-yillarda borganini faraz qilish mumkin. Manbada bu uchrashuvdan keyin So‘fi Olloyor qisqa muddatda «Maslakul muttaqing‘ asarini yozib tugatgani va aynan shu voqea So‘fi Navro‘z Keshiyning karomati ekani ta’kidlanadi: «Tuhfatul ahbobg‘da ustoz va shogird o‘rtasida kechgan boshqa ma’naviy holatlar haqida ham zikr qilinadiki, bu axborotlarni mazkur manba tadqiqotchisi A.Jumanazar So‘fi Navro‘z va shogird So‘fi Olloyor to‘g‘risidagi eng avvalgi qadimiy ma’lumotlardan deb hisoblaydi. Shunday qilib, Shayx Navro‘z va Shayx Habibullohning bitta shaxs ekani haqidagi gumonlar mavzuga daxldor eng qadimiy manba (Tuhfatul ahbobudan keltirilgan dalillar asosida to‘la oydinlashdi. Endi So‘fi Olloyorning tug‘ilgan yilini aniqlashtirish masalasiga e’tibor qaratsak. Bu sana tadqiqotlarda turlicha taxmin qilingan. I.Suvonqulov Ubaydulla Islomquli o‘g‘li Alamkash keltirgan ta’rixga ko‘ra, So‘fi Olloyorning vafoti 1721-yil, turilgan yili 1644-yil, u milodiy hisobda 77-yil, hijriyda 79-80-yil umr ko‘rgan, deydi." Sabotul ojizinz va {Risolayi Aziza» asarlarining lingvotekstologik xususiyatlari bo‘yicha nomzodlik ishi yoqlagan qozonlik olima G.R. Ilyosova shoirning tug‘ilgan yilini 1616 yoki 1630-yil, vafoti 1705 yoki 1713 yoki " O‘zRFA SHI, qo‘lyozmalar fondi, He 4400. 2 Suvonqulov I.So‘fi Ollohyor va uning adabiy an’analari, dok. diss.avtoreferati, T., 1997, 13-bet 20
shi u bilan bevosita bog‘lik odamzod va jonivorlarni zo‘r tahlikaga solib kuyishi mumkin. Sanoat korxonalari chiqindilarining havoga chiqarib tashlanishidan hosil bo‘ladigan kislotali yomg‘irlar o‘simliklarga va tirik organizmlarga katta zarar keltirmoqda. Agrof-muxitning ifloslanishi mahalliy, mintaqaviy tusda bo‘libgina qolmay, balki umumbashariy kulam xam kasb etmoqda. Dunyo okeanining ifloslanishi, uz navbatida uning atmosfera havosi bilan gaz almashinuviga ta’sir etadi. "Issiqxona gazlari! -karbonat angidrid (S0.), metan (SN,), azot chala oksidi (M.O) va boshqalarning ko‘plab chixarilishi iqlim o‘zgarishiga olib keladi. Inson so‘nggi 100-150-yil davomida biosferani shunchalar o‘zgartirib yubordiki, natijada uning million yillar davomida tarkib toptan barqaror muvozanatiga raxna solindi, noyob nabotot va jonivorlar turlari kamayib ketdi. Insonning tabiatga turli yo‘llar bilan ta’sir qilishi, faoliyati tufayli bo‘ladigan tabiiy o‘zgarishlarga antropogen ta’sir deyiladi. Hozirgi energetikaning shiddat bilan o‘sishi natijasida butun Yer kurrasi atrofidagi havo harorati ma’lum darajada ko‘tarilishi kuzatilmoqda. Bu esa abadiy muzliklarni eriy boshlashiga olib kelishi mumkin. Atrof-muxitning, jumladan atmosfera havosi, suv, tuproqlarning kupdan-kup sanoat korxonalari, avtotransport vositalari, to‘r «li kimyoviy moddalar bilan ifloslanishi aholi salomatligiga katta zarar keltirmovda. Yer yuzida shaharlarning o‘sishi va rivojlanishi, aholisi sonining ortishi-urbanizatsiya jarayoni atrof-muxit ifloslanishining kuchayishiga sabab bulmokda. Shaharlar aholisi salmog‘i dunyo bo‘yicha 4076 dan ortiqni tashkil qiladi va hissasi katta tezlikda ortmoqda. Germaniyada aholining 9070 i, AKSHda 80«96 i, Yaponiyada 7690 idan ortig‘i shaharlarda yashaydi. Millioner-shaxarlarning soni tobora ortib bormoqda. Shaharlarni harakatdagi vulqonlarga uxshagsa buladi. Shaharlardagi sanoat korxonalari, transport vositalari, maishiy tashlandilar havoni, suv va tuproqlarni kuchli ifloslaydi. Hozirgi vaqtda Uzbekistonda xam inson qadami yetmagan birorta joy qolmagan. Kderga bormang, u yerda hayot qaynayotganini, odamlar mahalliy tabiat ne’matlaridan bahramand bulayotganini kurasiz. Tabiat boyliklaridan rejasiz, isrofgarchilik bilan foydalanish, 59
300 I. A. Fizdel’ sharikli 79-rasm. konstruksiyasidagi bolg‘a sa OL’QMEMPI, KA m 2 5 h 25 { j» i! J } bo‘lir p! {, U »
millatlararo totuvlik, do‘stlik qoidalariga sodiq bo‘lishi kerak. Chunki, mustaqil davlatimizning kelajagi birinchi navbatda, o‘zbek xalqining milliy o‘zligini qanchalik anglab yetganligiga hamda mamlakatimiz hududida o‘zbeklar va boshqa millat, xalq vakillari bilan yonma-yon istiqomat qilib turgan har bir kishining millati, dini, tili va e’tiqodlarigan qat’i nazar, bir-birining ko‘nglini ola bilishiga, ular o‘rtasida do‘stona munosabatlarning o‘rnatilishiga bog‘liq. Hozir O‘zbekistonda 136 millat va elat vakillari tinch, farovon hayot kechirmoqda. Ular o‘zbeklar bilan bir qatorda bunyodkorlik ishlari bilan shug‘ullanmoqdalar. Mamlakgtimizda har bir millatning tili, madaniyati, urf-odatlari va rasm-) usumlarini tiklash, tarixiy vatan bilan aloqa va munosabatlarni bog‘lashga, milliy his-tuyg‘ularning namoyon bo‘lishiga keng yo‘l ochib berilgan. Bu esa mamlakatimiz barqaror rivojlanishining kafolatidir. Xullas, milliy o‘zlikni anglashni o‘stirish yo‘lida mustaqillikni mustahkamlashga fidoyi bo‘la oladigan, Islom Karimov so‘zlari bilan aytganda, Biz fidoyi vatanparvarlarni tarbiyala »! «olim deb, yurtim deb yashovchi yo‘lda hatto jonini ham ayamaydigan», «O‘zidan so‘ng ozod va obod Vatan qoldiradigan» farzandlarni tarbiyalashimiz zamon va mustaqillik talabi». Bunga yurtimizda yashayotgan har bir kishi millatidan qat’i nazar mas’ul bo‘lmog‘i lozim. Yoshlarimiz tafakkurida o‘zligini unutmaslik, ota-bobolarning muqaddas qadriyatlarini asrab-avaylash va hurmat qilish fazilatini qaror toptirish, ularning, men o‘zbek farzandiman, deb, g‘urur va iftixor bilan yashashiga erishish ma’naviy tarbiya ishimizning markazida turmog‘i lozim". Agar biz bugungi milliy o‘zligimizni anglash borasidagi vazifalarini talab darajasida amalga oshira olsak: Birinchidan, mustaqilligimizni abadiylashtirishga, obod va ozod Vatan, farovon hayotni qurishga, mamlakatimizning jahondagi nufuzini mustahkamlashga, o‘zimizning jahon sivilizatsiyasidagi adolatli va munosib o‘rnimizni qayta tiklashga erishamiz. Ikkinchidan, milliy o‘zligimizni anglashimiz, avlod ajdodlarimizdan qoldirilgan boy merosimizni o‘zlashtirishimizga olib keladi. Bu faqat mustaqilligimizni mustahkamlash vazifalari darajasi bilan chegaralanibgina qolmasdan, balki millatimiz avlodining vorisligini ta’minlashga imkon beradi. Demakki, bu vazifalarni amalga oshirib, biz keyingi avlodlarimiz oldidagi vazifamizni ham ado etgan bo‘lamiz. Shuning uchun milliy o‘zligimizni anglashni rivojlantirishimiz bugungi kunning va istiqbolning avlodlari oldidagi 1 Qarang: Karimov I.A. Milliy istiqlol mafkurasi—xalq e’tiqodi va buyuk kelajakka ishonchdir. T., O‘zbekistona, 2000. 11-bet. 183
ishlab chiqarish bilan bir vaqtda jamiyat a’zolari o‘rtasidagi ijtimoiy ishlab chiqarish munosabatlarini takomillashtirib boradi. Hozirda Respublikamizda, sanoat qishloq xo‘jaligi ishlabchiqarishini qayta qurishning negizi ham hisoblanadi. Uni yangi texnika bilan ta’minlash orqali, dehqon va fermer xo‘jaligini iqtisodiy va madaniy jihatdan yuqori darajaga ko‘tarishga, shahar bilan qishloq o‘rtasidagi muhim tafovutni yo‘qotishga, dehqon va fermer mehnatini industrial mehnatga aylantirishga yordam beradi. Barcha mamlakatlarning siyosiy, iqtisodiy va tashkiliy intilishlari, ularning xo‘jalik jihatdan hamkorligi sanoat sohasida ham o‘z ifodasini topadi. Davlatlarning tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy resurslardan, ilm-fan va texnikaning barcha yutuqlaridan foydalanish imkoniyatlarining kengayishida sanoatning ahamiyati salmoqlidir. Sanoat uchun uzluksiz fan-texnika taraqqiyoti va ishlab chiqarish ilm-fan yutuqlari bilan qurollanishining o‘sishi xarakterlidir. Unda elektrlashtirish va elektronizatsiyalash, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va kompyuterlashtirish hamda ximiyalashtirish sohasidagi ilg‘or yutuqlardan keng foydalaniladi va ularning yutuqlari tinchlik maqsadida foydalaniladi. Sanoat, ayniqsa uning ustuvor sohalari butun ishlab chiqarishni globallashtirish muammolarini hal etishning kalitidir. Sanoat moddiy ishlab chiqarishniing bosh tarmog‘i, iqtisodiyotning poydevoridir. Sanoat tabiatda uchraydigan moddiy boyliklarni qazib chiqarish va tayyorlashni, bu boyliklarni va qishloq xo‘jaligida etishtirilgan mahsulotlarni qayta ishlashni o‘z ichiga qamrab oladi. U barcha xalq xo‘jaligi tarmoqlari uchun ishlabchiqarish kuchlarining asosiy elementlaridan biri hisoblangan “jamiyatning tabiat ustidan hukmronligini” birmuncha orttiradigan, fan-texnika taraqqiyotini belgilaydigan, inson mehnatining unumdorligini oshirishga imkon beradigan, mehnat va ishlabchiqarish qurollarini yaratadigan sohadir. Sanoat taraqqiyoti ishlab chiqarish kuchlarining bir tomonlama rivojlanishiga xotima beradi, mamlakat va uning ajralmas qismi bo‘lmish hududlarning tabiiy boyliklaridan, xomashyo va mehnat resurslaridan kengroq va hartomonlama foydalanish imkoniyatini yaratib beradi. Sanoatning vujudga 16
Oyoq panjalarining bittasini bog‘lash uchun qaytuvchi bog‘lam qo‘llaniladi (61-rasm) va u sirkulyar bint turlari bilan qotiriladi. Bint bog‘lami tushib ketmasligi uchun uni boldir-panja bo‘g‘imi atrofidan aylantirib o‘tilsa ham bo‘ladi. Shuningdek, qaytuvchi, boshoqsimon, spiral va kosinkali bog‘lamdan foydalanish mumkin (62-66-rasmlar). QATTIQ BOG‘’LAMLAR Qattiq yoki ushlab turuvchi bog‘lamlar shikastlangan joyga osoyishtalik berish va ehtiyotlash uchun ma’lum muddatga ishlatiladi. Bu bog‘lamlar bo‘ʻg‘ʻ’imlar shikastlanganda, suyaklar singanda hamda suyak sili kasaliga chalingan bemorlarda bajariladi, ular bir joydan ikkinchi joyga bemorni transportirovka qilishda hamda davolash uchun foydalaniladi. Suyak va bo‘g‘imlar operatsiya qilinganda, ularning butunligi buzilmaganda ham bu bog‘lamlar ishlatiladi. Qattiq va ushlab turuvchi bog‘lamlarga odatda standart shinalar, qo‘l ostidagi ushlab tura oladigan materiallar, protez va ortopediya apparatlari kiradi. Qattiq bog‘lamlarni qo‘yish tartibi Yumshoq bog‘lamlarni qo‘yish shartlariga qattiq bog‘lamlardan foydalanilganda ham qattiq rioya qilish kerak. Ular uzoq muddatga qo‘yilgani uchun (1,5-2 oygacha) shifokor tomonidan qo‘yilgan xato bemorni og‘ir asoratlarga olib keladi. Ba’zan qattiq bog‘lamlar uzoq muddatga qo‘yilib, ular olinganda ham qo‘l-oyoq harakatlari bajarilmasligi mumkin. Shuning uchun qo‘l-oyoq qotirilganda ular bemorga bog‘lam olingandan so‘ng kam noqulaylik keltiradigan qilib qo‘yilishi lozim. Bundan tashqari qattiq bog‘lamlardan foydalanilganda tananing nozik joylarini ham hisobga olish kerak (67-rasm), chunki shu sathlarda bog‘lamlarning qattiq bitishi natijasida nekrozlar, chaqalar paydo bo‘lishi mumkin. Bu asorat ko‘proq suyak bo‘rtib chiqqan teri osti yog‘ qavati kam joylarda uchraydi. Bu asoratlar bo‘lmasligi uchun paxta-doka moslamalaridan foydalansa bo‘ladi. TRANSPORT VA DAVOLASH SHINALARI Ular asosan qo‘l-oyoqni bir me’yorda ushlab turish taxtakachlash— immobilizatsiya qilish uchun ishlatiladi. Ko‘pincha transport shinalari qo‘llaniladi. Davolash shinalaridan kasalxona sharoitida suyaklar singanda davolash uchun uzoq muddatga foydalaniladi. 116
chiqarish yoki xizmat ko‘rsatishni boshqarish, samaradorlikni boshqarish, hududiy boshqarish, tizimni va majmui yondashish, tarkibiy va vaziyatli yondashish, iqtisodiy matematik va kibernetik yondashish kabilar haqidagi ta’limot, uslubiyat, uslublar, usullardan foydalana bilishi lozim. Usul (grek. te 05 —bilish, tadqiqot Yo‘li, usuli } —insonning obyektni egallashga qaratilgan nazariy va amaliy harakati. Ishlabchiqarishda bu—buyumlarni yasash, yaratish vash.k. parvarish qilish yo‘lidir. fanda bu — tafakkurla yangi natijalarga erishish usulidir. Obyektiv qonunlar haqidagi bilimga asoslanadigan metod nazariyada va amaliyotda samarali natijalarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun ham metodning bosh asosi—ilmiy nazariyadir. Tashkilot dialektik rivojlanishda. Uning faoliyat ko‘rsatishida meyo-nejment usullarini qo‘llash zarur. Menejmentning uslubiy asoslari yordamida iqgisodiy va ijtimoiy islohotlarni yuksak saviyada olib borib, kutilgan ijobiy natijalarga erishish mumkin, Demak, uslubiyat usullar yig‘indisidir. Ta’limot yoki metodologiya—menejmentning me-todolog‘gik vazifasi. bu bugun bir majmua, obyektning, funkinonaya (rejalashtirish, tashkil etish, moliya, buxgalteriya, ...}) fanlarning nazariy poydevori. Tashkilotning ichki va tashqi muhitlari, ya’ni maqsad (lar)i, vazifalari, xodimlari, tashkiliy tu-ziyamalari, texnologiya, qonunchilik va siyosat, iqtisodiyot va raqobatlar vash.k.ni bilish, o‘rganish, ulardagi masalalarni yechishning yo‘llari va usullari, hodisa va jarayonlarda yaxshi natijalarga erishish uchun usullarni qanday ishlatish va ishlash kerakligi uslubiy asoslarda o‘z ifodasini topadi. Menejmentning uslubiy asoslari ishlabchiqarish {xizmat ko‘rsatish) usullari, qonunlari, tamoyillari. nazariyalaridan bahs yuritishga poydevor bula. di. Masalan, tashkilotdagi hodisalar, jarayonlar, munosabatlar, tizimlar to‘g‘risidagi axborotlarni 27
6-may kuni Toshkentdagi “Anhor Lokomotiv” istirohat bog‘ida “Retro Uz” avtohavaskorlar klubining retro avtomobillar ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi. Tadbirdan olingan suratlar Facebook’dagi “Voditeli Tashkenta” guruhiga joylandi.
kelmaydigan, balki uni pasaytirish va kamaytirish tomoniga ma’lumotlar kiritishda ifodalanadi. Shuni nazarda tutish lozimki, daromad (foyda) yoki soliq solishning boshqa obyektlarini yashirish yoxud kamaytirib ko‘rsatish—soliq yoki boshqa to‘lovlardan bo‘yin tovlash uslubidir. Boshqacha aytganda, soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash turli uslublarni o‘z ichiga olgan kengroq tushunchadir. uni davlat yoxud mahalliy byudjet hisobiga majburiy to‘lovlarning olinadigan hajmini pasaytirish maqsadida soliq organlarini aldash deb tushunish lozim. Soliq to‘lashdan boshqacha usulda bo‘yin tovlash deganda, narsalar haqiqiy holatini qasddan o‘zgartirish, soliq organlariga bila turib noto‘g‘ri axborot berishning turli uslublarini qo‘llash, to‘lanadigan soliq hajmini kamaytirish maqsadida ma’lum fakt, holat, hodisalar borasida yanglishtirish tushuniladi. Soliq yoxud boshqa majburiy to‘lovlardan bo‘yin tovlash uslublari turlicha va aksariyat hollarda to‘lanayotgan soliq turiga bog‘liq, xususan, bularga soliq organlariga soliq to‘lash obyektlari haqida hisobot hujjatlarini bermaslik, imkoniyat mavjudligida majburiy to‘lovlarni to‘lamaslik, soliq organlariga ro‘yxatga qo‘ymaslik kabi holatlar kiradi. Mazkur jinoyatni sodir etish uslublari uni kvalifikatsiya qilishga ta’sir qilmaydi. Biroq shuni nazarda tutish lozimki, izohlanayotgan jinoyatning sodir etilishining alohida uslublari mustaqil qilmish deb tan olinishi va mustaqil kvalifikatsiya qilishni talab qilishi mumkin. Masalan, aksiz solig‘i to‘lamasdan savdo faoliyatini amalga oshirishda, ustav faoliyatini amalga oshirmaslikda, ro‘yxatdan o‘tmasdan savdo qilishda yoxud vositachilik faoliyati bilan shug‘ullanishda va boshqa holatlarda qilmishni jinoyatlar majmui bo‘yicha kvalifikatsiya qilish 1 lozim. "Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1998- yil 17- apreldagi KIqtisodiyot sohasidagi jinoiy ishlar bo‘yicha sud amaliyotida yuzaga kelgan ayrim masalalar to‘g‘risida»gi 11-sonli qarori (O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2002-yil 14-iyundagi 10-sonli, 2002-yil 25- oktyabrdagi 28-sonli va 2006-yil 3-fevraldagi 5-sonli qarorlariga asosan kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan) « To‘plam, 1-jild. —120-6. 180
Ko‘pincha odamlar shifokorga yashash joyidagi klinikaga yoki yaqinlarining tavsiyasiga binoan borishadi. Ammo agar kasallik juda keng tarqalgan bo‘lmasa va odam birinchi marta bu kasallik bilan og‘riyotgan bo‘lsa, unda qayerga murojaat qilishni aniq hal qilish qiyin. To‘g‘ri tashxis qo‘yish uchun shifokor diagnostika qilishni maslahat beradi. Bu og‘riq va boshqa alomatlarning sabablarini aniqlash uchun kerak bo‘ladi. Ba’zida shifokorning o‘zi qaysi diagnostika markaziga murojaat qilish yaxshiroq ekanligini maslahat beradi, lekin ularni o‘zingiz izlashingiz afzalroq. MRT (magnit-rezonans tomografiya) – bu odamning ichki organlarini jarrohlik aralashuvisiz tekshirish imkonini beruvchi diagnostik tadqiqot turi. Magnit va radioto‘lqinlarga asoslangan MRT apparati turli proyeksiyalarda suratga tushiradi, buning natijasida batafsil va aniq tasvirlar olinadi. Bu shifokorlar tayinlaydigan eng keng tarqalgan tashxisturidir, shuning uchun ko‘pincha MRT narxi haqida savol tug‘iladi. Boshni MRT qilish, umurtqa pog‘onasi MRTSi, qorin bo‘shlig‘i organlarining MRTSi, bo‘g‘imlarni MRT qilish va boshqa ko‘plab MRT turlari mavjud. Med24.uz saytida siz ma’lum bir sohaga ixtisoslashgan klinika yoki shifokor, diagnostika markazlari, shifoxonalarni topishingiz mumkin. Siz turli toifalar bo‘yicha qidirishingiz mumkin: mutaxassislik, shifokorlar, eng yaxshi klinikalar, dam olish kunlari ishlovchi tibbiyot markazlari, davlat tibbiyot muassasalari. Shuningdek, siz boshqa bemorlarning ko‘plab reytinglari va sharhlariga ega bo‘lgan mashhur klinikalarni qidirishingiz ham mumkin. Agar sizga tashxis qo‘yish yoki biron bir muolaja kerak bo‘lsa, ushbu xizmat yordamida bo‘limni tanlashingiz va barcha mavjud tibbiy muassasalarni ko‘rishingiz mumkin. Klinika yoki shifoxonaga tashrif buyurganingizdan so‘ng, siz tashrif buyurgan klinika va xizmatlar sifati haqidagi taassurotlaringizdan sharh qoldirishingiz va baholashingiz mumkin. Barcha foydalanuvchi ma’lumotlar xavfsiz, Med24.uz maxfiylikni kafolatlaydi. Reklama huquqi asosida O‘zA
qishloqqa navkarlarini yuborib, oqsoqolni topib kelishni buyurdi. Qishloq oqsoqolini topib keldilar. Alp-tegin undan: «Jangchilarim aholidan parrandalarni sotiboldilarmi yoki zo‘rlik bilan tortib oldilarmi?» —deb so‘radi: Qishloq oqsoqoli jangchilardan qo‘rqib, haqiqatni yashirishga urindi. Alp-tegin Rostini aytmasang, boshing ketadi) deb qo‘rqitgach, oqsoqol dedi: —Navkarlar qaysi qishloqqa kelsa, hech narsani pulga sotib olmaydi, xohlagancha tortib oladi. Bu so‘zlarni eshitib, Alp-tegin talonchi jangchilarni o‘limga buyurdi. Lekin yaqinlari ularga yengilroq jazo berishni iltimos qilishdi. Alp-tegin bu iltimoslarNi nazarga olib, hukmini o‘zgartirdi. Yangi hukm-farmon bo‘yicha, talonchi jangchilarning quloqlarini teshib, aholidan tortib olingan parrandalarni oyog‘idan. osib qo‘ydilar. Parrandalar uchib, qochib ketishga urinib, qanotlarini patirlatib, jangchilarning qulog‘i va yuzlarini qonga beladilar. Bularni shu ahvolda bugun qo‘shin. orasidan sazoyi qilib olib o‘tdilar va aholiga ham ko‘rsatdilar. Alp-teginning bu adolatli jazosi haqidagi ovoza G‘azna shahriga ham yetib bordi. Shahar aholisi, yetakchilari to‘planib, voqeani muhokama qildilar va agar Alp-tegin G‘aznada ham shunday insof-adolat bilan ish tutsa, bizga hukmdorlikka munosib ekan, degan qarorga keldilar. Shu kuni kechasi Alp-tegin huzuriga vakil yuborib, shaharni unga topshirish shartlarini kelishib oldilar. Alp-tegin bir qishloq aholisiga nisbatan qilgan mana shu adolatli ishi tufayli G‘azna shahrini ham qo‘lga kiritdi. Bu shahar keyinchalik farovon va qudratli saltanatning poytaxtiga aylandi. Nodira MUSAEVA tayyorladi. namunalaridan biridir. Sharq allomalaridan biri Savdiddin Muhammad. Avfiy XI asr oxirlarida Buxoroda tugilgan. 1220-yilda mo‘g‘ul istilochilari Buxoroni vayronaga aylantirgan vaqtda Avfiy Hindistonga borib, Dehlida Shamsiddin Eltutmish huzuridan panoh topadi. Uning 4 jildli va har biri 100 bobdan iborat Javome’ ul-hikoyat va lavomev ur-rivoyot" (Hikoyatlar to‘plami va rivoyatlar shuvlasiz) asari insoniyat madaniyati tarixining eng go‘zal va ilk = achonki ruh inson tark etar ekan, o‘lim d igan bu lahzalarda u barcha a’zolarini qoldirib Vujud a’zolari birin-ketin h dan to‘xtaydi. Xuddi shu vaqtning. hujayralarning keyinchalik larga, o‘suvchi va jonlanuvchi guruh ga ajraladigan jarayoni boshla Qadimgi donishmandlardan bir; ta’biri bilan aytganda: «O‘lim ha ning boshqacha ko‘rinishi. Mavjud qurilmasining tugashi bilan boshqa. bir hayot ko‘rinishi shakllanadi». Ruhning jismni tark etish jarayoni, undan keyingi jarayonlar, vujudning klinik o‘limi paytidagi holati ustida amerikalik olim «Hayotdan keyingi hayot! kitobi muallifi doktor R.Mau-di izlanishlar olib borgan. Besh yil ichida doktor Maudi yuzdan ortiq klinik o‘lim holatidagi kasallarning hayotga qaytganini kuzatgan. Qayta tirilgan, ya’ni o‘limni boshidan kechirganlarning aytishlaricha, ularda klinik o‘lim jarayoni bir xil kechgan. Jon berayotgan odam atrofdagilarning ovozlarini eshitib turadi. Unga tabiblarning, kuzatuvchilarning, yig‘layotgan qarindoshlarining ovozlari eshitiladi. Shu lahzalarda u ba’zi g‘alati tovushlarni ham his qilishi mumkin. Bu tovushlar ba’zan qo‘ng‘iroq ovozidek, ulug‘vor, yoqimli musiqa ohanglaridek eshitilsa, ba’zan aksincha izg‘irinning hushtaksimon ovoziga o‘xshash bo‘ladi. Bu ovozlarni his qilish bilan bir vaqtda u qandaydir. qorong‘u tunnel yoki quvurga o‘xshash bo‘shlikda katta tezlikda harakatlanib ketayotgandek bo‘ladi. Hammayoq zim-ziyo, faqat uzoqdan bir. Si
Prezidentlar ekspozitsiya bilan tanishar ekan, mamlakatlarimiz o‘rtasidagi ko‘p qirrali hamkorlikni yanada rivojlantirishda bunday ko‘rgazmalar muhim ahamiyatga ega ekanini qayd etdilar Ikki mamlakat iqtisodiyot tarmoqlari o‘rtasida hamkorlikning mustahkamlanishi ishlab chiqarish jarayoni takomillashishi va mahsulotlarning yanada ommaviylashishiga xizmat qilishini ta’kidladilar
Banka va polimer idishda mahsulot bir sutka davomida aniq vertikal holatda ushlab turiladi, qotgan jele sathi qopqoqqa parallel bo‘lishi kerak. Tublarga bushonlar (qopqoq) buralgandan so‘ng konteynerlarga taxlanadi. Pektin qo‘shilgan jele tayyorlashda dastlab tajribaviy pishirish amalga oshiriladi. Quruq pektin qand siropi bilan 1:5. nisbatda aralashtiriladi, ustiga 20 hissa sharbat quyiladi va bir sutka davomida ushlanadi. Pektin namlikni shimib, shishadi. So‘ng pektin o‘zi shimgan namlikda yeпo oтa 18115 va aralashtirish orqali eritiladi, doka orqali suziladi. Pektin eritmasi meva sharbatiga pishirish — jarayonining so‘ngida qo‘shiladi. Keyingi ishlov yuqorida 4 keltirilgan tartibda olib boriladi. Pektin qo‘shib — tayyorlangan. — pasterlangan. y eдa quruq modda miqdori 67—6890, pasterlanmagandda — 70—719Yoni tashkil etadi. Yomon jelelanadigan meva sharbatlaridan tayyorlanuvchi meva jelelari tarkibiga agar yoki agaroid qo‘shiladi. Quruq agaroid bir soat davomida sovuq suvda ivitiladi. va namlikni shimgach unda eritiladi. Sharbat 40—509Cgacha isitiladi, so‘ngra uning tarkibiga elangan quruq qand qo‘shiladi. Sirop 2—3 daqiqa qaynatiladi, 80—859 Cgacha sovitiladi va agaroidning tayyorlangan eritmasi bilan aralashtiriladi. Zarur bo‘lsa limon kislotasi qo‘shiladi. Mahsulotning jelelash xususiyatlari uning tarkibiga natriy lak-tati qo‘shganda, keskin yaxshilanadi. Jelening yaxshi Ilaxtalangan konsistensiyasiga uning tarkibida 50—55Y0 quruq modda, jumladan 42 — 4399 qand, 290 agaroid, 0,5909 natriy laktati borganda erishiladi. pH 3,8 bo‘lganda 5 umumiy kislotalilik 0,4—0,79Y0 bo‘lishi kerak. Agaroid juda turg‘un o‘ziga xos noxush hidga ega. Uning hidi mahsulotga o‘tadi. Bu kamchilikni jele tarkibiga meva essensiyasi (nok essensiyasini uzum sharbatiga, olcha essensiyasini olcha sharbatiga) qo‘shish yo‘li bilan bartaraf etish mumkin. Jele pektin asosida olingan jele kabi konservalanadi. Olma qoldiqlaridan. olingan —konsentrat asosidagi jele vakuum-apparatlarda quyidagi usul asosida ishlab chiqarilishi mumkin.
Namangan shahri markazidagi Islom Karimov va G‘irvonsoy ko‘chalari kesishmasida O‘zbekiston Respublikasi davlat bayrog‘i o‘rnatildi «Kun uz» muxbiri xabar berishicha, 5x10 metr hajmdagi bayroq 1 avgust kuni Namanganning mahalliy aholisi tilida «tanka» deb nomlanadigan, avval yodgorlik tank o‘rnatilgan tepalikka o‘rnatildi 35 metr balandlikda hilpirayotgan bayroq yangi qurilayotgan «Afsona» mega istirohat bog‘idan yaqqol ko‘rinib turadi Namanganlik tashabbuskor tadbirkor Ma'rufxon Mo‘minov tomonidan Navro‘z bayramida tashkil etilgan Megasumalak loyihasi bilan birga taklif etilgan O‘zbekiston Respublikasi davlat bayrog‘i o‘rnatish g‘oyasi shahar hokimligi tomonidan ma'qullandi va amalga oshirildi Dastlabki loyihaga ko‘ra, bayroq yonida «Namangan Kitob Olami» tomonidan Book Café qurish va atrofni obodonlashtirish rejalashtirilgan
Ko’rik-tanlov ko’tarinki ruhda bo’lib o’tib, unda talaba-qizlar 3 ta, ya’ni salomlashish va tanishtirish, “Zulfiyaxonim ijodi talaba-qizlar nigohida” va “Yoshlarni oilaga tayyorlash“ shartlari bo’yicha bellashishdi
Tojikiston va Qirg‘iziston chegarasi Manzura kelin bo‘lsa, ko‘cha-hovlini O‘zbekistonda 19—20-sentabr kunlari Hurmatli mehmon, izoh qoldirish uchun saytda ro'yxatdan o'ting
O`zbekistonda Tik-tok ni butunlay bloklash taklif qilindi Bu haqda partiya axborot xizmati xabar berdi. Partiya bu izohni quyidagicha izohladi. "Bugungi yosh avlodning “ Tik-toker” lik vasvasasida olayotgan turli-tuman videolari orasida o`zgalar hayotiga daxl qiluvchi nomaqbul kadrlarning ham ko`payayotganligi mazkur masalaga jiddiyroq yondashishimiz lozimligidan dalolat beradi. Shu kunlarda ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan ko`chada ketayotgan kishini tepgan Samarqandlik yigit video tasviri ham shular sirasidandir. Biron bir sababsiz, shunchaki ijtimoiy tarmoq “yulduzi” bo`lish ilinjida qasddan qilingan ushbu tajovuzkorlik, ko`pchilikning noroziligiga sabab bo`lmoqda. Vaholanki, hech qanday omil yoshi ulug` insonlarga nisbatan qo`pol munosabatda bo`lishga sabab bo`la olmaydi. Bunday holatlar millatimiz, ma`naviy-madaniy qarashlarimizga tamomila zid tushunchalardir. Azal-azaldan yoshlarni kattalarga hurmat, kichiklarga izzat ruhida tarbiyalab keladigan xalqimiz orasida qadriyatlarimizga yot bo`lgan bunday xunuk odatlar avj olib borayotgani g`oyatda achinarlidir. Mazkur voqea yuzasidan olib borilgan tezkor surishtiruvlar natijasida videodagi holatni sodir etgan yigitlar Samarqand shahridagi 45-maktabning 8-sinf o`quvchilari ekanligi aniqlanib, voyaga etmagan yigitlarning ota-onalariga nisbatan tegishli choralar ko`rilgan. Bir bolaga etti mahalla ota-ona.- deydi dono xalqimiz. Yon-atrofimizda sodir bo`layotgan bunday ayanchli voqealar ko`payib borayotganiga qaysidir ma`noda bebosh yoshlarning ota-onalari barobarida biz ham birdek javobgar emasmizmi? Bunday illatlarga birgalikda kurashmas ekanmiz, pana-panalarda mayda bezoriliklar avj olib boraveradi. Umuman olganda bunday holatlarni mayda bezorilik deb ham atab bo`lmaydi. Qadriyatlarimizga zid qarashlar ortidan ergashayotgan farzandlarimizning bunday xunuk xatti-harakatlarini shunchaki yoshlik beboshliklariga yoyib yuraverar ekanmiz, yurtimiz va davlatimiz yorqin kelajagini jiddiy xavf ostiga qo`ygan bo`lamiz. Biz “ Adolat” Sosial Demokratik Partiyasi faollari zo`ravonlikka tamomila qarshi insonlar safida turib, yurtimiz ravnaqi yo`lida xalqimizning o`lmas, bebaho qadriyatlariga hamohang tarzda, yoshlarimizni millatimizga yod bo`lgan har qanday g`oya va qarashlardan himoyalash tarafdorimiz. Bunday sharafli yo`lda kerak bo`lsa jinoiy javobgarlik choralarini kuchaytirishimiz, foydasidan ko`ra ziyoni ko`p bo`layotgan internet tarmog`idagi tik-tok singari mobil ilovalarni sodir bo`layotgan ko`ngilsiz voqea-hodisalarni hisobga olgan holda butunlay bloklashimiz lozim. “Shusiz ham ta`qiqlar mavjud-ku” deyishimiz mumkin. Biroq ko`r-ko`rona mashhurlikga o`ch yoshlar ongini zaharlab, ijtimoiy tarmoqda shuxrat qozonishga “oltin ko`prik” vazifasini o`tayotgan tik-tok bilan “tik-tokerlar”imiz VPN ilovasi orqali ulanish imkoniyati borligi bu masalani ham o`rganib chiqish zarurligini ko`rsatadi. Xastalikni davolashdan ko`ra, uning oldini olgan afzal. Shunday ekan berkitayotgan kasalligimizni istimasi oshkor qilib turgan bir vaqtda xaqiqatga tik boqaylik. Toki kun kelib arzimasdek ko`ringan yaramiz kattalashib, butun boshli tanamizni eb bitirmasin",–deyiladi xabarda.
Odatda havoning sovishi natijasida yuz, qo‘l terisi kabi labda ham qurish jarayoni kuzatiladi. Hamisha harakatda bo‘lgan lab juda nozik va qayta tiklanmas teriga ega. Shuning uchun qurish va yorilish jarayonining oldini vaqtida olish kerak. Suyuqlik va ovqatlarni to‘g‘ri iste’mol qilish zarur Bir qarashda foydasiz tuyilgan tavsiyalar aslida doimo samara beradi. Ma’lumki, organizm uchun suyuqlik miqdori qancha ko‘p bo‘lsa, shuncha yaxshi. Olimlar hamisha ikki yoki uch litr suyuqlik kunlik me’yor hisoblanishi haqida takrorlab kelmoqda. Iste’mol qilinadigan ovqatlarga ham e’tiborli bo‘lish kerak. Agar labda qurish jarayoni boshlangan bo‘lsa, demak, achchiq va sho‘r taomlardan tiyilib turish tavsiya etiladi. Lablarni hech qachon namlamang Agar labni tez-tez namlash odatga aylangan bo‘lsa, inson qat’iy ravishda bundan voz kechishi kerak. Sababi og‘izdagi tupuk yoki so‘lak tarkibida amilaza fermenti mavjud bo‘lib, u uzoq muddatli hazm qilish jarayonining birinchi bosqichini boshlaydi. Shuning uchun ham oziq-ovqatni maydalovchi ferment labning nozik terisini osongina zararlay oladi. Yana bir taqiqlash kerak bo‘lgan odat — tishlash. Labning yuzasidan teri qismlari ko‘cha boshlaganda, albatta, uni tishlab yulib olishga harakat paydo bo‘ladi. Afsuski, bu holat birinchidan, qayta tiklanmaydigan lab terisida og‘riqni keltirib chiqaradi. Ikkinchidan, lab terisi ko‘chganidan so‘ng turli xil infeksiya yuqishi ehtimoli ortadi. Ularni himoya qilish kerak Quyosh nuridan terini himoyalash uchun bir necha xil vositalardan foydalaniladi. Qishda esa issiq kiyimlar yordamida sovuqdan saqlanadi. Ammo bu borada lablar e’tibordan chetda qoladi. Natijada lablar yorilishi, qurishi yana takrorlanadi. Buning oldini olish uchun lablar uchun maxsus balzamlardan doimo foydalanish kerak. Shuningdek, sovuq havoda yuzning yarmigacha bo‘lgan qismini sharflar yordamida berikitish zarur. Maxsus vositalardan foydalanish tavsiya etiladi Lab uchun turli kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilgan balzamlar mavjud. Ulardan foydalanishni kanda qilmaslik zarur. Shuningdek, lab qurishiga quruq hamda sifatsiz lab bo‘yog‘i ham sabab bo‘lishi mumkin. Lab qurigan vaqtda iloji boricha ularga maxsus balzamlardan boshqa vositalar surmaslik tavsiya etiladi. Balzam vazelin, dimetikon, shi moyi va gialuron tarkibga ega bo‘lishi kerak. Sababi ularning barchasi uzoq vaqt namlikni saqlab turadi va qurish jarayonini tez orada bartaraf etadi. Balzamlardan uzluksiz foydalanish muhim Uxlashdan avval og‘iz bo‘shlig‘ini tozalash natijasida, shuningdek, yuzni kosmetik vositalardan xalos qilgandan so‘ng labda qurish holati kuzatilishi mumkin. Shu zahoti lab uchun maxsus balzam surishni unutmaslik kerak. Bundan tashqari, balzamni yotoqxona, ish joyi, mashina va sumkada ham olib yurish va vaqti-vaqti bilan undan foydalanish tavsiya etiladi.
Samarqnd davlat arxitektura-qurilish instituti Ilmiy Ilmiy kengashining maqsad va vazifalari Ilmiy kengashning maqsad va vazifalari – institut jamoasining intellektual salohiyati va boshqa barcha imkoniyatlarni O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to‘g‘risida”gi qonunlarida belgilangan vazifalarning bajarilishini ta’minlash, oliy ta’limning davlat ta’lim standarti talablari darajasida mukammal bilim, malaka, ko‘nikmalarga ega bo‘lgan professional mutaxassislar tayyorlashga yo‘naltirishdan iborat
Olib borilgan tadqiqotga ko‘ra, 11 yoshga kelib, bolalar bo‘sh vaqtlarining taxminan 33 foizini opa-singlisi va aka-ukasi bilan o‘tkazadi Bu ota-ona, do‘stlar, o‘qituvchilar va hatto yolg‘iz qolishdan ham ko‘ra ko‘proq foizni tashkil etadi Ular bilan hayotdagi eng kuchli munosabat o‘rnatilishining ajablanarli joyi yo‘q va mashhurlar ham bundan mustasno emas Teylor va Ostin SviftTeylor Sviftning ukasi 29 yoshda U kollejda kino sohasida tahsil olgan 2016-yilda Ostin “Sun’iy intellekt Cheklanmagan kirish” trillerida aktyorlik debyutini qildi va o‘sha yili u Ben Afflekning “Tun qonuni” filmida ham rol ijro etdi Penelopa va Monika KruzMonika Kruz — aktrisa, raqqosa va dizayner 2007-yilda u singlisi Penelopa bilan birgalikda ispaniyalik Mango reteyleri uchun kechki liboslar kolleksiyasini yaratdi 2013-yilda Monika Antonella ismli qizini dunyoga keltirdi Jessika va Joshua AlbaJoshua Alba 18 yoshida opasi bilan “Qora farishta” teleserialida ishtirok etgan Bungacha u Tommy Hilfiger, Sketchers va Teen Magazine kabi kompaniyalarda model sifatida ishlagan Emma va Aleks UotsonAleks Uotson — model hamda aktyor 2010-yilda u opasi Emma bilan birga Burberry fotosessiyasida ishtirok etdi Shuningdek, u Piksi Lottning klipida rol o‘ynagan Nikol va Antoniya KidmanAntoniya jurnalist va teleboshlovchi sifatida ishlaydi U ikki marta ASTRA mukofotini qo‘lga kiritgan U Avstraliyada bolalari hamda turmush o‘rtog‘i Kreyg bilan yashaydi Jizel Byundxen va uning egizak opasi Patrisiya Patrisiya va Jizel aslida egizak bo‘lsa-da, oddiy opa-singillarga o‘xshaydi Patrisiya uning menejeri va rasmiy vakili sifatida Jizel bilan yaqindan hamkorlik qiladi U ayni paytda Jizelga tegishli bo‘lgan kompaniyada ham ishlaydi Meri-Keyt va Eshli OlsenOlsen egizak opa-singillar o‘zlarining eng mashhur rollarini biralikda o‘ynagan Keyinchalik Meri-Keyt va Eshlining modaga qiziqishi ortdi va ular birgalikda 2006-yilda The Row leyblini ishga tushirdi Julianna va Derek XafDerek Xaf professional raqqos, xoreograf, aktyor va qo‘shiqchidir U hamkasblari bilan Dancing with the Stars loyihasida 6 marta g‘alaba qozonib, rekord o‘rnatdi Demi Lovato va Medison De La GarzaMedison De La Garza “Umidsiz uy bekalari” filmidagi Xuanita Solis roli bilan mashhur U, shuningdek, qo‘shiqchi Demi Lovatoning kenja singlisi Keyli va Briana KuokoBriana Kuoko 33 yoshda va u aktrisa U Kayli bilan birgalikda “Bort xizmatchisi” teleserialida suratga tushgan Anjelina Joli va Jeyms XeyvenJeyms Xeyven xuddi singlisi kabi aktyor va prodyuser U Anjelina Joli bosh rolni o‘ynagan bir nechta filmlarda kichik rollarni o‘ynagan, masalan, “Jia” filmida Mavzuga doir:
d) tekislikdagi silindr. 8. Tekis mexanizmlarning strukturaviy tasnifini kim ishlab chiqqan? a) R. Villis; b) P.L. Chebishev; d) L.V. Assur. 9. 6-bo‘g‘inli tekis mexanizmning qo‘zg‘aluvchanlik darajasi nimaga teng? a) 2; Б) 1; d) 0. 10. Assur guruhlarining qo‘zg‘aluvchanlik darajasi nimaga teng? a)2; Б) 0; 41. 11. Tirgak va bitta qo‘zg‘aluvchan bo‘g‘indan iborat boshlang‘ich bo‘g‘in guruhlarining qo‘zg‘aluvchanlik darajasi nimaga teng? a) 1; 6) 0; d) 2. 12. 6-bo‘g‘ʻinli mexanizmda qo‘zg‘almas bo‘g‘inlar soni nechta? a) 1; Б) 2; d) 3. 13. Ikki karrali sharnirda kinematik juftliklar nechta? a) 2; Б) 3; d) 1. 118
oladigan bo‘lsangiz, u holatda birinchi 400 metrlik masofa 59,0 sekund va ikkinchi 400 metrlik masofa esa—63,0 sekund davomida bosib o‘tilishi qayd qilinadi; 1.56,0 natija hisobga olinganda esa bu qiymatlar mos ravishda—56,4 va 59,6 ni tashkil qilishi va hakozo ko‘rinishga ega bo‘lishi qayd qilinadi. Biroq, bu ko‘rinishdagi vaqt taqsimlanishi qotib qolgan qoidaga aylantirilishi mumkin emas. 3.55,0—4.10,0 oralig‘ida 1500 metrga yugurishda vaqtning tahminiy taqsimlanishi 2—jadval 1500 Birinchi Ikkinchi Uchinchi 300 metr 400 metr 400 metr 400 metr metr masofa masofa masofa masofa 3.55,0 61,0 62,5 64,0 47,5 3.57,0 61,5 63,0 64,5 48,0 3.59,0 62,0 62,0 65,0 48,5 4.00,0 62,5 62,5 65,0 48,5 4.02,0 63,0 64,5 65,5 49,0 4.04,0 63,5 65,0 66,0 49,0 4.06,0 64,0 65,5 67,0 49,5 4.08,0 64,5 66,0 67,5 50,0 4.10,0 65,0 66,5 68,0 50,5 Alohida holatlarda, ya’ni murakkablashuvchi vaziyatlarga va yuguruvchining tayyorgarligi darajasiga bog‘liq holatda yugurishning boshqacha variantlaridan ham foydalanish mumkin. Shunday qilib, 880 yard masofaga yugurishda dunyo rekordini o‘rnatishda (1.44,0) D.Rayan dastlabki 440 yard masofani 53,0 sekundda va ikkinchi 400 metrlik masofani esa—51,2 sekundda bosib o‘tiganigi qayd qilinadi. 1.8. O‘RTA VA UZOQ MASOFALARGA YUGURUVCHILARNING PSIXOLOGIK TAYYORGARLIKGI Bugungi sportda sportchilarning ruhiy tayyorgarligi jihatlariga jiddiy e’tibor berilmoqda. Yengil atletikachi ruhiy tayyorgarligi holatini boshqarish uchun murabbiy uning shaxsini o‘rganib chiqishi talab qilinadi. Chunki sportchi-yuguruvchi shaxsini faqat bir toonlama, ya’ni faqat uning sport faoliyatini o‘rganish va uning sport = 34
$104. Mis, kumush, oltinning xossalari va ishlatilishi Mis -qizg‘ish tusli elastik metall, yoqlari markazlashgan kub sistemadagi kristall panjaraga ega. Oddiy sharoitda quruq havoda oksidlanmaydi. Lekin nam havoda, CO» ishtirokida usti ko‘karib qoladi: 2Cu 4 H.O 4 CO, 40, — (CпOH) CO; Mis qizdirilganda kislorod ta’sirida oksidlanib, CuO, CuO tarkibli birikmalar hosil qiladi va galogenlar, olingugurt, selenlar bilan reaksiyaga kirishadi. Mis HNO; vaH,SO; kislotalarda eriydi: Cи 4 2H,5O. — Cп50, 4 5O; 4 2H.O Kumush -oq rangli yaltiroq yumshoq metall, oddiy sharoitda havoda oksidlanmaydi. Oltin -sarg‘ish rangli yumshoq metall, odatdagi sharoitda oksidlanmaydi. Oltin HNO; bilan HCl aralashmalarida -zar suvida, selenat kislotada H,SeO, eriydi: Au 4 4HCI 4 HNO; — HAиCШЦ 4 MO 4 2H;.O 2Aп-6H.5e0; — Aш; (5eO.); 4 35eO; 4 6H.O Ishlatilishi. Mis yaxshi bolg‘alanuvchan va cho‘ziluvchan metall. Misni cho‘zib ingichka simlar, jo‘valab yupqa plastinkalar tayyorlanadi. Mis elektr tokini yaxshi o‘tkazadi, shuning uchun undan elektr simlari, elektr motorlarning o‘ramlari tayyorlanadi. Texnikada misning metallar bilan qotishmalari ko‘p ishlatiladi, ulardan eng ko‘p tarqalgani latun (jez) bilan bronza (tunj)dir. Latun -misning rux bilan qotishmasi, va misdan ancha qattiq, tillarang- sariq rangli qotishma. Latun podshipnik va vtulkalar, mashina detallari, shestrnyalar, kemalarning eshkak vintlari, vodoprovod jo‘mraklari, qulflar, eshik dastalari tayyorlash uchun ishlatiladi. Bronza-misning qalay va boshqa metallar bilan qotishmasi. Bronza tashqi ko‘rinishidan bronzaga o‘xshaydi, ammo qizg‘ishroq tusda bo‘ladi. Bronzadan vtulkalar, avtomobil, traktor, bug” qozonlari va mashinalarning ba’zi detallari yasaladi. Bronzadan haykallar va xilma xil badiiy buyumlar quyiladi. 267
chun – ki yu » rak bag‘ri a..bob,
4.2.5. O‘zgaruvchi miqdorning limiti. Cheksiz katta o‘zgaruvchi miqdor Biz tartiblangan o‘zgaruvchi miqdorlarni tekshiramiz. Bundan keyin o‘zgaruvchan miqdorni o‘zgaruvchi xning deb ishlatamiz. 1-ta’rif. Agar har bir oldindan berilgan kichik £ »0 son uchun xning shunday qiymatini topish mumkin bo‘lsaki, xning keyingi qiymatlarida x-a «E tengsizlik o‘rinli bo‘lsa, o‘zgarmas "a" son o‘zgaruvchi xning limiti (oxirgi marrasi) deyiladi. ("lim" qisqartirilgani, lotincha Zirres so‘zidan olingan bo‘lib, marra (chek) degan so‘zdir). Agar a son o‘zgaruvchi xning limiti bo‘lsa, u holda x o“zgaruvchi a ga intiladi deyiladi va /im x-a ko‘rinishda yoziladi. Geometrik nuqtai. nazardan limit ta’rifini quyidagicha ifodalash mumkin: Markazi a nuqtada va radiusi e bo‘lgan oldindan berilgan ixtiyoriy har qancha kichik atrof uchun. x ning shunday qiymati topilsaki, o‘zgaruvchining keyingi qiymatlariga tegishli barcha nuqtalar shu atrofda bo‘lsa, o‘zgarmasa son o‘zgaruvchi Xx ning limiti bo‘ladi (55-chizma). 6 0) 7——6= —— 5 ixaq 55-chizma. e Misol: o‘zgaruvchi miqdor x ketma -ket quyidagi qiymatlarni qabul qiladi: xy = 34– жиш 2, 23455 g. x, 34 1 Bu o‘zgaruvchi miqdoming limiti 3 ga tengligini isbotlaymiz. Quyidagi 34) ! . 2" tenglikni yozamiz: x, -31- = Har qanday £ uchun o‘zgaruvchining 7 nomeridan boshlanadigan barcha
instituti Chizma geometriya va muhandislik grafikasi 130
U ayyorlik bilan jilmaydi va nima demoqchi bo‘layotganlaringni tushunib turibman, degan ma’noda boshini chayqadi. Savol ko‘ndalang qo‘yilgandi, men uni yana takrorladim: —Nechta miltiq kerak? U g‘ashi kelib javob berdi: —Hm... Men faqat bir gapni aytmoqchiman, xolos: bizning bir guruh do‘stlarimiz suvosti ovi uchun miltiqlarini o‘zlari bilan olib kelishmapti. —Ular, albatta, mahalliy odamlardan bo‘lmasa kerak? —Buni qayoqdan bilasizlar? —Taxmin qilyapman-da... Ular Qo‘shma Shtatlardan... sayohatchi sifatida kelishgan-da, shunday emasmi? —Bu sayyohlar ko‘p surbet, shilqim odamlar bo‘ladi-da... Ularning injiqliklari tamom bo‘lmaydi. Mister Guver esa ularning har qanaqa ahmoqona injiqliklarini ham darhol qondirishga harakat qiladi. Keyin Maks og‘zidan gullab qo‘yganini tushundi, albatta. U bir necha marta har xil narsalarni bahona qilib, bu gapga qaytishga harakat qilib ko‘rdi. U bu turistlar amerikaliklar emas, ular har xil millatlarga mansub qalang‘i-qasang‘i chollar bilan kampirlardan iborat dedi. U bu gapga yana va yana qaytaverdi. Lekin endi u boshqacha gapirib qoldi, “ko‘p ham miltiq kerak emas, ikki dona bo‘lsa, yetadi” deb bizni ishontirmoqchi bo‘ldi. Ular bu yerda nima qilishadi? Qachon va qancha vaqtga kelishgan? Kimlarning qiyofasida kelishgan? Hozircha menga hech kim bu savollarga javob bera olmaydi. Nachora—ularni birmuncha vaqt kuzatish kerak bo‘ladi. Kuzatish uchun imkonlar va vositalar bor bo‘lsa, hamma narsani bilib olsa bo‘ladi. Aerodromda xizmat qiladigan do‘stimiz so‘nggi paytlarda mamlakatga kelgan odamlarning qaysi millatga mansub ekanini ko‘rsatgan holda to‘la ro‘yxatini bizga keltirib bermoqchi bo‘ldi. Ammo bu shaytonlarning hammasi samolyotda kelmaganga o‘xshaydi. Ularning ba’zi birlari mamlakatdagi boshqa joylarda joylashgan chegara postlari orqali o‘tishgan ko‘rinadi. Shu yo‘l bilan poytaxtga kelganlarning umumiy sonini va haqiqiy maqsadlarini yashirib qolmoqchi bo‘lishgan. Yaqin orada bularning hammasini aniqlamog‘imiz kerak. Hozir eng asosiy vazifa—ittifoqchilarimizni ko‘zdan qochirmaslik. Ular bizga yana qanday maslahat berisharkin va nimalarni ravo ko‘risharkin?” Piter kundaligida yuraklari siqilib ketgani to‘g‘risida, tezroq ta’tilga ketish istagi, ta’tilni Patritsiya va bolalari bilan birga o‘tkazish ishtiyoqi haqida ham yozgan edi. U loaqal qisqa muddatga bo‘lsa-da, Fransiyaning janubiga borib kelishni orzu qilardi. Uning o‘tgan umri Piterning ko‘z o‘ngidan mashaqqatlar va muzaffariyatlar haqidagi filmdek birin-sirin lipillab o‘tdi. Bu yerda o‘tkazgan kunlari o‘tmish hayotidagi juda ko‘p timsollarni siqib chiqardi. Ular Piterning yuragida ham qo‘rquv, ham umid tuyg‘ularini uyg‘otardi. U ko‘k daftarida shunday yozgandi: “Jazirama issiq. Miyani achitib yubordi. Bu yerga kelgunimga qadar odamning hamma quvvati havoning issiq-sovuqligiga bog‘liq deb hisoblardim. Ob-havo qancha issiq bo‘lsa, odam shunchalik harakatchan bo‘ladi, mehnat qobiliyati zo‘rroq bo‘ladi. Londonda o‘tgan ayozli kunlarni eslayman. Harbiy xizmatda yurib obdan chiniqqan bo‘lganimga qaramay, ertalablar to‘shakdan zo‘rg‘a chiqib kelardim. Sovuqdan badanlarim junjikib ketganida o‘zimni chinakamiga baxtsiz his qilardim. Bu yerdagi ikdimga odam bolasi, umuman, chidayolmaydi. Bu yerda ingliz tilida chiqadigan mahalliy gazetada ob-havo to‘g‘risida ma’lumotlar berib boriladi, lekin ular haqiqiy ahvolga sira-sira to‘g‘ri kelmaydi. Bu yerning mupahamlari issiqlik darajasini atayin bir necha gradusga past qilib ko‘rsatar ekanlar. Hatto shu masalada ham ularning sharqona tabiati—savdolashishni yoqtirishlari, hamma narsada o‘z manfaatlarini izlashlari, ajnabiylarni laqillatishga intilishlari yaqqol ko‘rinib turadi. Ehtimol, buning zamirida ingliz tilida o‘qiydiganlarni—kim bo‘lishlaridan qat’i nazar—ajnabiy bo‘ladimi yoki mahalliy odammi, tinchlantirish istagi yotardi. Ular nima kiyishadi va nima tanovul qilishadi? Abdurahmon Muiif_____________________________________________Olis yo‘lning saboqlari JAHON ADABIYOTI 63
A-421-1 Ma’lum uslubdagi kuz tasviri tushirilgan idish tutsichi bo‘lagi Afrosiyob. IV-VI asrlar. Qizil loy, kulda ishlov berilgan, bo‘rtma qolip (tamga), pishirilgan. 2 ,8 x2 7x 1,3 sm. A-421-1 Fragment of vessel handle with stylized image of eye Afrasiab. 4,h-6 ,h centuries. Red clay, hand-modeling, stamped relief decoration (mark), firing. 2.8x27x!.3 cm. A-421-1 Fragment ruchki sosuda so stilizovannыm izobrajeniyem glaza Afrasiab. IV-VI vv. Glina krasnaya, lepka ruchnaya, ottisk relefnыy (kleymo), objig. 2,8x2,7x!,3 sm. Bkt-8542-VII Braxmi harfli yozuv tushirilgan idish bo‘lagi Baktriya, Kushon podshohligi davri. Koratepa. II—IV asrlar. Qizil loy, kulolchilik charxi, pishirilgan, buyoq. 14x8 sm. Bkt-8542-VII Fragment of vessel with Brahmi inscription Bactria, Kushan Kingdom. Karatepa. 2nd-4 ,h centuries. Red day, potter’s wheel, baked, paint. 14x8 cm. Bkt-8542-Fragment sosuda s nadpisyu alfavitom braxmi Kushanskoye sarstvo. Karatepa. II—IV vv. Glina krasnaya, goncharnыy krug, objig, kraska. 14x8 sm. 86
Oldinroq, "Barselona" hamda "Sevilya" o'rtasidagi Ispaniya Superkubogi uchun bahs 12 AVGUST kuni o'tkazilishi elon qilingan edi
Tuproqni ishlash. Yeryong‘oq ekiladigan dalalar kuzda shudgor qilinadi. Yerni haydash chuqurligi 30-32 sm, yangi o‘zlashtirilgan yerlarda haydash chuqurligi 20-22 sm bo‘ladi. Bahorda yer boronalanadi, chizellanadi, mola bosib ekishga tayyorlanadi. Urug‘larni ekishga tayyorlash. Ekish uchun yirik, kasallanmagan. zararkunandalardan jarohatlanmagan urug‘lardan foydalaniladi. Ekishdan oldin urug‘lar panoktin bilan 2 kg/l me’yorda ishlanadi. Urug” ekiladigan kun nitragin bilan ishlanadi. Ekish. Yeryong‘oq tuproq harorati 12 ”C qiziganda aprel oyining birinchi, ikkinchi o‘n kunligida ekila boshlanadi. Ekish muddati janubiy viloyatlarda ertaroq boshlanishi mumkin. Ekish SPCH-6A, SUK-24 yoki chigit ekadigan seyalkalarda o‘tkaziladi. Qator oralari 60, 70, 90 sm qilib ekiladi, Ekish me’yorini belgilashda bir gektarda 190—120 mingdona o‘simlik qolishi hisobga olinadi. Urug‘ yirikligiga qarab ekish me’yori 60-80 kg‘ga, dukkaklar ekilganda ekish me’yori 25-30 94 oshiriladi. Urug‘lar mexanik tarkibi yengil tuproqlarda 6-8 sm, og‘ir tuproqlarda 4-—5 sm chuqurlikka ekiladi. Keyingi yillarda yeryong‘oqni, ayniqsa, zaxkash yerlarda pushtalarga ekish yaxshi natija bermoqda. Ekinni parvarish qilish. Ekilgandan keyin’’ qatqaloq hosil bo‘lsa. unib chiqquncha boronalash o‘tkaziladi. Maysalar hosil bo‘lgandan keyin qator oralari kultivatsiya qilinadi. Qator oralarini ishlash sug‘orishlardan keyin, yer yetilishi bilan o‘tkaziladi. Eryong‘’oq maysalari hosil bo‘lishidan gullashgacha namlikka kam talabchan va shuning uchun bu davrda bir marta sug‘orish kiloya qiladi. Gullashdan dukkaklarni yetilishigacha tuproqda namlik CHDNS 7090 dan kam bo‘lmasligi lozim. Sug‘orish me’yori 700-1000 m/ga. Mavsumiy-sug‘orish me’yori 40005000 m/gani tashkil qiladi. O‘suv davrida sug‘orishlar soni 4-5 martaga yetkaziladi. Yeryong‘oqning o‘sish davrida ekinzorni begona o‘tlardan toza holda saqlash, o‘toq qilish, ginoforlar 319
C. Ш. O. ГY. E. Y. 4. O‘zbekiston «Qizil kitobi»ning hayvonlar haqidagi jildi qachon nashr etilgan? A. 1949. B. 1966. C. 1975. D. 1983. E. 1984. 5. Genofondni saqlashning hozirgi zamon usullarini ko‘rsating: A. Turlarni duragaylash B. Uzoq turlarni chatishtirish C. Partenogenez usulidan foydalanish D. Kriokonservatsiya va genlar bankini yaratish E. Hamma javoblar bir-birini to‘ldiradi INI. O‘rtog‘ingiz bilan genlar va genomlar bankini tuzish ahamiyatini mulohaza qiling. IV. Jadvalni to‘ldiring: 26-jadval Qizil kitob kategoriyalari Kategoriyalarni izohlash I. П. T. M. M. 25-$ TURLARNI MUHOFAZA QILISH Turlarning hosil bo‘lishi va ularning yo‘qolib ketishi evolutsiyaning tabiiy jarayoni bo‘lib, Yerda geologik sharoitlarning o‘zgarishiga bog‘liqdir. Ammo odamning kelib chiqishi natijasida bu tabiiy jarayon buzila boshladi, hayvon va o‘simliklarning artropogen (odam ta’sirida) yo‘qolib borishi jarayoni boshlandi. 186
O`zbekiston elektron ommaviy axborot vositalari milliy assosiasiyasi (O`zEOAVMA) O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan do`stlik aloqalari qo`mitasi va O`zbekiston Kinematografiya agentligi qator hamkor tashkilotlar bilan birgalikda “Do`stlik” videroliklar tanlovini e`lon qiladi. 30 iyul – “Xalqlar do`stlik kuni”ga bag`ishlangan mazkur tanlov O`zbekistonda istiqomat qiluvchi turli millat va elatlar o`rtasidagi totuvlikni mustahkamlash yo`nalishida amalga oshirilayotgan islohotlar, milliy madaniy markazlar, do`stlik jamiyatlarining faoliyati, xorijiy mamlakatlar bilan madaniy-gumanitar va do`stlik aloqalarini rivojlantirish, aholi, ayniqsa, yoshlar orasida turli millatlar tili, madaniyati, an`analari, urf-odatlarini asrab-avaylash va hurmat qilish g`oyalarini aks ettiradi. Tanlov qo`yidagi nominasiyalar bo`yicha o`tkaziladi: “Eng yaxshi videorolik”, “Havaskor yoshlar tayyorlagan eng yaxshi videorolik”, “3D” o`lchamdagi eng yaxshi videorolik” Har bir nominasiyalar bo`yicha tanlov g`oliblari alohida tartibda: 1- o`rin - 50 million; 2- o`rin - 30 million; 3- o`rin - 15 million; Shuningdek, 10 ta rag`batlantiruvchi o`rin - 5 million so`mdan mukofotlanadi. “Do`stlik” videoroliklar tanlovi g`oliblari 2021 yil 28 iyul kuni - “Xalqlar do`stligi kuni” munosabati bilan o`tkaziladigan bayram tadbirilarida taqdirlanadilar. Videoroliklar 2021 yilning 20 iyuliga qadar O`zbekiston elektron ommaviy axborot vositalarining milliy assosiasiyasiga yuborilishi lozim. Manzil: Toshkent shahri, Chilonzor tumani, Chilonzor ko`chasi, 1a uy (O`zbekiston Kinematografiya agentligi binosi). Murojaat uchun telefonlar: + 998 94 652 66 95; + 998 94 642 22 12 Telegramm kanali manzili: (94) 652-66-95, elektron manzili ozeoavma@gmail.com.
Ochil. Qaqqayishini qarang-a! » Bo‘ri. Xuddi Xudoyorxon taxtga chiqqani kelayotgan-maz! Do‘smat (o‘rnidan turib, bezovta). Iya, anavi-ku) Ha, anavi-da. Anavi-chi2 Bolta, Muncha bo‘g‘ilasan2 Do‘smat. Ha, xo‘sh (Baqrayib.) Ha, nima .dedik, xo‘p-da Xo‘p demay ilojimiz qancha O‘ng tomondan shop-u shalop taqqan Navro‘zbek, Qozlov, Hamdamgoz kiradilar. Yonlarida Meln. Navro‘zbek (tavozekor). Sal kechikdik-da. (Kerilib.) Sulh to‘g‘risida munozara yurgizmoqlik niyatida... To‘rtinchilar qarorgohiga... Bo‘ri, Bu yer qizil o‘qchilar polkining qarorgohi Meli. Egardan tushing, bek: avro‘zbek. E, kattangni chaqir, senga kim qo‘yibdi? o‘ri. Sizni kim chaqirdi o‘zi2 avro‘zbek., Hoy, yo‘l berasanmi, yoki.. o‘ri (darvozani ko‘rsatib). Marhamat (G‘ijchnib.) Bosh ustiga (Bukilib.) Farg‘ona peshkash Qadamlariga hasanot: oyin Navzro‘zbek, Qozlov va Hamdamgov kirib ketadilar, orqalaridan Bo‘ri. Darvoza oldida odamlar to‘planib qoladi. Shivir-shivir va imo-ishoralar. Do‘smat (kimga qaratilganligi noma’lum). Ha... Yuzingga kunjara chiqqur{ Bo‘ri qaytib chiqadi. Ochil. Boplading, Bo‘ri Bo‘ri. Qo‘yamanmi Eshagiga yarasha tushovi) Kunduzi elchi-yu, kechasi... Do‘smat. Sudralib yuraveramizmi? Tojimat ota (odamlar orasidan). Nima ran o‘zi" Meli. Yarashmoqchi emish. Tojimat ota. Buning ma’nosi nima Bo‘ri. Nairani Do‘semat. Bo‘ldi, desa-chi Bo‘ri. Shunday dermikan-a2 Meli. Bo‘ldi, deydigan odam shop-u shalopini manavi yerga uyib, bizniki noma’qul, demasmidi2 H, Do‘smat. Sayrang, ha, sayrab qoling... Meli. Qaysi go‘rdan chiqib kelding seng Zax yegan ilonday: to‘lg‘anasan-a! Tojim at ota, Muncha pitirlaysan Bari ezilgan fuqaro gap so‘rab turipti bunda. Do‘smat. Men nima deyapman2 Men ham gap so‘rayapman-da. Sudralib yuraveramizmi2 Ozozlar. Yarashsa, yarashgani tuzuk-da—O‘lar bo‘lsak, o‘lib bo‘ldik-ku— Yarashgani tuzuk.—Otamning xunini to‘lasin bu jallod!— Shu bugun kechasi Vodilni talashdi-ku— Shu bugun kechasi?— Ha, shu bugun kechasi. Bo‘ri, Hamdamgov bo‘lsa, kecha Yo‘ldoshboyni O‘rtaqish-loqda tutmoqchi ekan-u kech qolibdi sal. «Lashkari islom sarkardasi g‘ozi Shermuhammad bahodir Yo‘ldoshboyning boshi uchun yuz tilla tikdilar. Io‘ldoshboy qishloqma-qishloq yurib, yurtni buzyapti, Dinimizga raxna solyapti. Qani, kim topib beradi" deb hammani so‘roqqa tutibdi. Paxta eggan senmisan, deb ancha odamni kaltaklabdi. Tojimat ota. Qarang-a Bitta boshning bahosi ham yuz tillaga chiqibdi-yaN Yo‘ldoshboyning boshi-da Chap tomondan uzun shinelB va shlem kiygan, novcha, yelkali Io‘l-doshboy kirib keladi. Meli. (Yo‘ldoshboyga yondashadi). O‘zingni bir chekaga ol, anavilar ko‘rsa... Yo‘ldosh boy. Ko‘rsa nima! Qo‘shchilar raisi askar bo‘lmaydi, degan gap bormi? Bu chakmanni hazilakam o‘ylama, hikmat ko‘p BUNDA-EE chakkimi? Ko‘ngling alg‘ov-dalg‘ovda, Meli; Xo‘sh, chumchuqdan qo‘rqqanning tariq egganini ko‘rganmisan, hech21 Nima gap, yana kim mening qonimga tashna! Kimning arpasini xom o‘ribman2 Hovlidan do‘mbira ovozi eshitiladi. Chal, gumburlat, xat Yuraklariga titroq tushsin Balli, Bo‘riboy, bosmachilarning elchisini shunday qarshi olmoq kerak! Gap usti-boshda emas, Melijon! Yana shovqin. Ovozlar. Paxta egganni bir chetdan qirib tursa, don eksak yig‘ib olsa, nima qilaylik axir?— Nima, ota-bobo kasb-u koridan kechaylikmi? —Bu qanday zo‘ravonlik www.ziyouz.chin kutubxonasi
O‘zbekiston Shveysariya, AQSh, Fransiya, Rossiya va boshqa davlatlarning vakolatli organlari bilan Gulnora Karimova va uning sheriklari tomonidan jinoiy faoliyatdan orttirilgan va qonunga xilof ravishda mamlakatdan tashqariga olib ketilgan mol-mulklarni qaytarish bo‘yicha faol ish olib bormoqda Bu haqda Adliya vazirligi matbuot kotibi Sevara O‘rinboyeva ma’lum qildi O‘zbekiston vakolatli davlat organlarining Gulnora Karimova tomonidan jinoiy yo‘llar bilan egallangan mol-mulklarini mamlakatga qaytarish bo‘yicha amalga oshirayotgan ishlari natijasida yaqinda Fransiyadan 10 million dollar O‘zbekistonga qaytarilgan 2020-yilning may oyida ham Fransiyadan 10 million dollar qiymatidagi aktivlar O‘zbekistonga qaytarilgan edi Shu bilan birga, 2022-yil 11-fevralda Shveysariya va O‘zbekiston o‘rtasida muzokaralarning navbatdagi bosqichi bo‘lib o‘tgan Unda tomonlar BMTning ko‘ptomonlama trast jamg‘armasini tashkil etish bo‘yicha kelishuvga erishgan Mazkur jamg‘armadan Gulnora Karimovaga nisbatan jinoiy ish yurituvi doirasida to‘liq musodara qilingan aktivlarni qaytarish uchun foydalaniladi Shuningdek, jamg‘arma Shveysariyada davom etayotgan jinoiy ish doirasida kelajakda musodara qilinadigan har qanday qo‘shimcha aktivlarni qaytarish uchun ham xizmat qiladi Hozirgi kunda taxminan 131 million dollar qiymatidagi aktivlar O‘zbekistonga qaytarilishga tayyor Jamg‘arma boshqaruv mexanizmi Shveysariya, O‘zbekiston va BMT vakillaridan tashkil topadi Shu orqali Shveysariya va O‘zbekiston aktivlarni qaytarish jarayoniga to‘liq jalb etiladi Jamg‘arma O‘zbekistonda Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishga ko‘maklashadi va BMTning Barqaror rivojlanish sohasidagi hamkorlik bo‘yicha O‘zbekistondagi dasturiga mos loyihalar uchun moliyaviy resurslar ajratadi Ushbu loyihalar jamg‘arma faoliyatida ishtirok etuvchi BMT tizimidagi tashkilotlar tomonidan boshqa ijrochi sheriklar bilan hamkorlikda amalga oshiriladi Barcha loyihalar BMTning qoida va nizomlari asosida tuzilgan jamg‘armaning monitoring va baholash tizimiga muvofiq nazorat qilib boriladi Fuqarolik jamiyati institutlari jamg‘arma faoliyatida maslahatchilar sifatida ishtirok etadi Jamg‘arma o‘z faoliyatini Shveysariya va O‘zbekiston o‘rtasida tomonlarga yuridik majburiyat yuklovchi Restitutsiya to‘g‘risidagi kelishuv imzolanganidan so‘ng boshlaydi Ushbu kelishuv imzolanganidan keyin jamg‘arma va uning faoliyati haqida qo‘shimcha batafsil axborot beriladi Bundan tashqari, Moskva shahar sudi tomonidan O‘zbekiston sudlarining Gulnora Karimova va uning sheriklariga nisbatan chiqargan hukmlari tan olindi va hozirda Rossiya tomoni bilan O‘zbekistonga qaytarish uchun musodara qilingan mol-mulklarni sotishni tashkillashtirish bo‘yicha zarur ishlar amalga oshirilmoqda Ta’kidlanishicha, qaytarilgan mablag‘lar mamlakat aholisi farovonligini yaxshilash uchun ijtimoiy sohaga sarflanadi Eslatib o‘tamiz, 2019-yil 18-martda Toshkent shahar sudi hukmi bilan Gulnora Karimovaga 13 yil 4 oy muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangandi Jazo muddatini 2015-yil 21-avgustdan boshlab hisoblash belgilangan 2019-yil mart oyida AQSh Gulnora Karimova va “O‘zdunrobita”ning sobiq bosh direktori Behzod Ahmedovni korrupsiya va 865 million dollardan ko‘proq pulni “yuvgan”likda ayblagandi 24-iyunda esa Shveysariya Bosh prokuraturasi Karimova ishi bo‘yicha muzlatilgan 130 million shveysar kronasi (133,7 million dollar) miqdoridagi mablag‘ni O‘zbekistonga qaytarishini ma’lum qilgandi 2020-yilning sentabrga kelib, Shveysariya hukumati musodara qilingan pul mablag‘larini O‘zbekistonga qaytarish shartlari bo‘yicha mamlakat hukumatlari kelishuvga erishganini ma’lum qildi O‘shanda Karimovaning Shveysariyadagi hisoblaridan olingan 131 million dollarlik mablag‘ O‘zbekistonga qaytarilishi aytilgandi Mavzuga doir: O‘zbekiston ombudsmani Gulnora Karimovaning ahvolini ma’lum qildi
“Manchester Yunayted” jamoasi 2019/20-yilgi mavsumning moliyaviy hisobotlarini e’lon qildi, deya xabar qilmoqda jurnalist Rob Harris. Klubning qarzi 474,1 million funtga yetgan, bu o‘tgan mavsumdagi ko‘rsatkichdan (203,6 million funt) 133 foizga ko‘p degani. Klub daromadi 19 foizga pasaygan va 509 million funtni tashkil qilgan. Ko‘rilgan zarar 23,2 million funtni tashkil etgan. O‘tgan mavsum klub 18,9 million miqdorida foyda ko‘rgandi. Moliyaviy ko‘rsatkichlarning pasayishiga koronavirus pandemiyasi sabab bo‘lgan. “Manchester Yunayted” Premyer Liga 2019/20-yilgi mavsumini 3-o‘rinda yakunladi. Ole-Gunnar Sulsher shogirdlari Yevropa Ligasida esa yarim finalga qadar yetib bordi.
Yassaviyning tug‘ilgan yili apis ma’lum emas. Lekin ilmiy adabiyotlarda vafoti 1166—1167- yillar deb ko‘rsatiladi. U Sayramda tavallud topgan. Keyinchalik shoir tug‘ilgan joy bo‘l muborak Turkistondinz, deb ta’riflangan. Otasi Shayx Ibrohimdan yetti yoshida yetim qolgan. Ilk tahsilni Yassida mashhur turk mashoyixi Arslonbobdan olgan. Bu haqida hikmatlarda ma’lumotlar berilgan. Arslon 606 vafotidan so‘ng u tahsilni Buxoroda Yusuf Hamadoniy qo‘lida davom ettirgan. Yassaviy xalq boshiga ko‘p qiyinchilik va musibatlar yog‘dirilgan davrlarda yashab, ijod qildi. U turk huki-ronlari —qoraxoniylar bilan qoraxitoylar o‘rtasidagi urushlar va ularning dahshatli oqibatlarini ko‘rgan, she’rlarida bu fojialarga munosabatlarini bildirgan. {Nonas, xasis, bediyonat) zolimlar hokim bo‘lgan jamiyatdagi shafqatsizlik va ma’naviy aynishlar bahsida Yassaviy hikmatlaridan birada mana pima degan:
TOG‘AY MUROD Shunda, ona bolasiga boqib ho‘ʻ’ng-ho‘ng yig‘ladi. Bolasiga boqib uvv-uvv yig‘ladi. Ona enkaydi. Bo‘yin egdi. Bolasini bo‘yniga mindirmoqchi bo‘ldi. Ammo bolasi o‘zini orqaga oldi. Yo‘q, ishorasini berdi. Shunda, ona, bolasini yelkalariga qo‘yib-qo‘yib oldi. Bolasi ovozi boricha yig‘ladi. Ona o‘ng gapirmadi—chap gapirdi: —O‘chir, bozori kasod! O‘chir, zog‘ora non! Ona endi bolasini quloq-chakkasi aralash qo‘yib-qo‘yib oldi. Nihoyat, tayoq o‘tdi. Bolasi jonholatda turdi. Jonholat-da onasi yelkasiga osildi. Bo‘ynidan quchoqlab oldi. Ona ro‘moli uchiga tugiklik bir nimani qo‘ltig‘iga oldi. Tugunni ehtiyotlab-ehtiyotlab qo‘ltiqladi. Yo, pirim, deya, joyidan qo‘zg‘oldi. Oyoqlayotib, qalqib-qalqib oldi. O‘zini o‘nglab oldi. Bir-ikki qadam bosdi. Ona yelkasida bola, yo‘l oldi. Ona qo‘ltig“ida tugun, yo‘l oldi. Bola onasi boshini opichlab bordi. Ovoz berib, yig‘lay, dedi. Onasidan qo‘rqdi. Onasi oyoqlarini chimchilab olishidan qo‘rqdi. Bola bor-yo‘g‘i ing-ing etib bordi. Baribir, ona ko‘ksida shalvirab borajak bolasi oyoqlaridan o‘ʻyib-o‘yib oldi. Ona o‘ng gapirmadi—chap gapirdi: —O‘chir, bozori kasod! Sidirg‘a o‘tir, bozori kasod, sidirg‘a o‘tir! Bola ingillamay qoldi. Ona yolg‘izoyoq so‘qmoq bo‘ylab yurdi. Qishloqni mo‘ljallab yurdi. Qishloq bir qadam ko‘rinsa-da, xiyla olis bo‘ldi. Bir ilon so‘qmoqni kesib o‘tdi. Ona taqqa to‘xtadi. Seskanib oldi. O‘zini orqaga oldi. 18

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.