Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
.Ооа^А/ ^tfefcifg E l E l E l «Куллиёти Навоий» Kulliyot Navoi «Куллият Навои» Садди Искандарий Saddi Iskandari «Садди Искандери» 1646—165а вв. Ff. 164b—165а. Лл. 1646165 а. 293
Web dasturlashni nimasi jalb qilishini bilib olasiz Web ilovalari internet arxitekturasini yuqorisida ishlashi loyihalashtirilgan dasturiy ta’minot komponentlari hisoblanadi Bu shuni anglatadiki, veb brouzer dasturi(Firefox yoki Internet Explorer ga o’xshash) orqali ilovalarga huquq olinadi Internet arxitekturaning cho’qqisida qurilgan bo’lishi internetga ulangan bo’lishini zaruriy darajada talab qilmaydi Bu esa web ilovalari quyidagilarga o’xshash standart web texnologiyalarini ustiga qurilganligini anglatadi: Ko’rib chiqing ko’pgina bir-biriga o’xshamagan web saytlarni, odatiy uslublari haqida o’rganish uchun (o’ng qo’lni bosing, keyin kodni ko’rish(View Source) yoki F12 bosing) Web saytlarning toifasi/mazmunini rang-barangligi uchun qarang, web satyga tashriflarning soni uchun emas Umuman olganda, siz quyidagi web saytlar toifasining har biriga kamida bir marta kirishingiz kerak: Korporativ qatnashish saytlari(tijoriy tashkilot, foyda uchun bo’lmagan tashkilotlar, davlat tashkilotlari) Kon sanoati ma’lumotlari saytlari Ma’lumot beruvchi/ensiklopediya saytlar(wikilar, malumot sahifalari, texnikaviy xususiyatlar, qo’llanmalar ro’yxatlari papkalari, bloglar va gazeta-jurnallar, yangilik va yangilik agentliklari saytlari, sariq sahifalar(yellow pages),…) Web sayt tuzilishi bilan yaqin bo’lganini oling Bu sinalmagan web diagrammalari, sayt xaritalari va navigatsiya strukturasini hosil qilish
Pas a» tachribaxoi Fizo ham baroi boz ham aniqtar chen kardani sur’ati ro‘shnoy olimon ko‘shish namudaand. A» onho fiziki «fransuz A. Fuko (18191868) soli 1862 ba choy charxi dandonadori tachribai Fizo oinahoi davrzananda guzoshta sur’agy ro‘shnoiro muayyan namud va qimati 298000000 mXs-ro giridt. «Fiziki amerikoy A. Maykelson (1852-1931) dar soli 1927 tachribai Fuqaro takmil doda, baroi sur’ati ro‘shnoy muvaffaq shud, ki qimati 299796000 mXs - ro girad. O) Dar asosi ma’lumothoi hozira sur’ati ro‘shnoy dar vakuum ba 299792458 m/c barobar ast. Ba in guna qimati sahehi rushnoy asos namuda, soli 1983 Sarassambleyai chenak va tarozuhoi Baynalhalky ta’rifi navi metrro chunin qabul kardaast: «Metr –in ba rohi taykardai ro‘shnoy dar vakuum dar intervali vaqti 11299792458 s barobar ast»—. Muayyan kardani sur’ati ro‘shnoy baroi donistani tabiati ro‘shnoy ko‘mak rasonid. Dar amal hech yagon chisme bo sur’ati a» sur’ati vakuumii ro‘shnoy kalon harakat karda nametavonad. Sur’ati pahnshavii ro‘shnoy dar vakuumro bo harfi lotini s ishora kardan qabul shudaast (lotinii - sE!yeta5 —ge2PK). Sur’ati ro‘shnoiro yakluxt namuda s = 3-106 MGs gufta megirem. fahmonida dihed. 2. Dar chenkunii sur’ati ro‘shnoy korxoi Ryomer chi guna ahamiyat dorad? 3. Dar aniqkuniy sur’ati ro‘shnoy tachribai Fizo a» chi iborat ast? A. Tachribai Fuko va Maykelson a» tachribai Fizo chi xel tafovut dorad? 5. Qimati aniqshudai zamoni hozirai sur’ati ro‘shnoy ba chi barobar act? 1. Sur’agi ro‘shnoy bo usuli astronomi chi tavr chen karda shudanashro 1. A» Zamin to Oftob masofai miyona 149,6 mln km, a» Mushtary to Oftob 778,3 mln km ast. Dar holati bayni Oftob-u Mushtary budani Zamin nuri a» Mushtary in’ikosshuda dar chi qadar vaqt ba Zamin omada merasad" 2. Nuri Oftob dar chi qadar vaqt ba Zamin omada merasad? Masofay bayni Zamin va Moh 384 hazor km boshad. nuri ro‘shnoy a» Moh dar chi qadar vaqt rasida meoyad). 3. Nuri sitorai a» xama nazdiktarni qayhon ba Zamin taxminan dar 4 sol-u 4 moh omada merasad. Masofai bayni Zamin va sitorai nazdiktarinro hisob kuned.
Kulsum Ahmed, Jahon banki: Biz mablag ajratamiz, madad ko’rsatamiz, albatta, biroq loyiha amaliyoti mamlakatlarning o’zlariga yuklangan Uni mintaqa mamlakatlari xohlaganidek, ular talabiga binoan, tuzganmiz Dehqonlar va xo’jaliklar uchun imkoniyatlar yaratiladi Jarayon Markaziy Osiyo Ekologik markazi bilan hamkorlikda boshqariladi Ma’lumot bazasi yaratishdan to boshqaruvni yaxshilash va samaradorlikni oshirishgacha, biz - kuzatuvchi, davlatlar, ya’ni har bir mamlakatdagi tegishli organlar, mutaxassislar va xodimlar esa ijrochi
Bitiruvchi talabalarga bo’lg’usi ish o’rni to’g’risida kengroq axborotlar berish, mehnat yarmarkalarni o’tkazishni tashkil etish (rahbaryat yordamida)
Vadud Mahmud «Bukungi she’rlarimiz va san’atkorlarimiz» obzor maqolasida davr adabiy jarayoniga mumtoz adabiyot xususiyatlari hamda tasavvuf falsafasi bilan uzviy aloqadorlikda nazar tashlaydi. Yangi adabiyotning paydo bo‘lish jarayoni, shakl va mazmun, ijodkor va jamiyat, she’r texnikasi, umuman, go‘zal san’at to‘g‘risidagi qarashlarini bayon qiladi. 1935-yilgi adabiy tanqid to‘g‘risida ma’ruza qilgan R.Majidiy Vadud Mahmudni shu maqolasiga asoslanib, burjuaziya yozuvchisining tanqidchisi deb baholagani bir jihatdan, davr adabiy siyosati millatparvarlik ruhidagi tanqidning ko‘zini ochirmaslikka harakat qilganini bildirsa, ikkinchi bir jihatdan, davr adabiy tanqidga ham xuddi badiiy adabiyot kabi mafkurviylikni bosh mezon qilib qo‘yganini ko‘rsatadi. Holbuki, «Tanqidda yaxshigina kuchga ega bo‘lgan Vadud o‘rtoq» (N.Hakim) ning asl «vadudona» qiyofasi, olimlik salohiyati, 20-yillar adabiy tanqidchilari orasidagi o‘ziga xos individual uslubining eng muhim xususiyatlari shu maqolasida tajassumini topgan edi. Vadud Mahmud islom va tasavvuf falsafasiga, badiiy asardagi ti! va uslubga, shuningdek, adabiyotning go‘zalligi va mohiyatiga, nafosatni yuzaga keltiruvchi, inson qalbini zavqlantiruvchi unsurlarga alohida e’tibor bilan qaradi. Ma’lum darajada, hatto jahon adabiyoti tajribalariga tayandi, ulardagi badiiy yuksaklikka havas qildi. O‘z maqolalarida R.Tagor, M.Gandi, Edgar Po singari mashhur faylasuf va adiblarning qarashlaridan xabardor ekanini ko‘rsatdi. O‘z mulohazalarini asoslashda, amerikalik mashhur adib va shoir E.Po ijodiy tajribalariga murojaat etdi. Vadud Mahmud uning «Ijod sirlari» deb atalgan ijodiy tajribalari asosida yozilgan maqolasiga to‘xtalib, E.Poning badiiy asar yaratish uchun tasvirlash uslublari ustida izlanish zarurligi haqidagi fikrlarini chuqur tahlil qiladi. Badiiy asar o‘quvchi ko‘ngliga xush yoqishigina emas, uning tuhini yuksaltirishi lozim. «She’rda ta’sir asosan go‘zallik vositasi bilan beriladir, go‘zallik va go‘zal narsalarni his etganda inson ruhi yuksaladir». Amerikalik adibning fikri munaqqid didiga mos keladi. Vadud Mahmud 20-yillar o‘zbek she’riyatidagi mazmun va shakl mutanosibligiga, vazn va ohang uyg‘unligiga, misralar tuzilishidagi tabiiylik va ravonlikka, umuman, she’r texnikasiga alohida e’tibor berish zarurligini uqtiradi. «Ayta olamizkim, shoirlarimiz va shoir bo‘lg“uvchilarimizning eng katta ahamiyatsiz qarog‘on va diqqat qilmag‘on nuqtalari shundadir. 92
12 jabrlanuvchilarning xulq-atvori ba’zan viktim omil bo‘lib xizmat qiladi26. G‘.Abdullaxodjayev esa viktimlikning boshqacharoq turini ya’ni qurbonli viktimlikni misol tariqasida keltirib, uning yuzaga kelishiga asosiy sababchi qurbon(jabrlanuvchi) bo‘lib, uning jabrlanuvchiga aylanishi davlatning huquqni muhofaza qiluvchi, sud va boshqa organlariga o‘ta ishonmasligining natijasidir. Asosan bu kabi qurbonlar jamiyat va atrofdagilardan xafa ko‘rinishdagi, muammolar girdobiga botgan, yo‘qotadigan hech kimi yo‘q yolg‘iz shaxslar, yoki adolatsizliklar qurbonlaridir27. Darhaqiqat, qurbonlik yoki shahidlik terrorizmiga jamiyatning barcha a’zolari emas, balki ijtimoiy mavqei, tabbiiy biologik jihatlari nuqtayi nazaridan zaif tabaqalar jalb etiladi. Bunday toifaga asosan ayollar va bolalar jalb etiladi28. Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, huquqbuzarlik sodir etilishida muayyan darajada jabrlanuvchilarning o‘ziga xos roli mavjud. Shaxsga xos bo‘lgan subyektiv xususiyatdagi omillarga quyidagilarni kiritish mumkin:  individual omillar: (yoshi, jinsi, qiziqishi, dunyoqarishi, qobiliyati, moyilligi, loqaydligi, beparvoligi, ishonuvchanligi, axloqsizligi, ruxiy va emmotsional beqarorligi vah.k)  ma’lumot darajasi bilan bog‘liq omillar (to‘liqsiz, o‘rta, o‘rta maxsus, bakalavriyat, oliy);  kasbiy faoliyati bilan bog‘liq omillar (inkasator xodimi, bank xodimi, ichki ishlar organlari xodimi, harbiy xizmatchi vah.k);  moddiy-ijtimoiy holati bilan bog‘liq omillar (boy, o‘rtahol, kambag‘al, ishchi, ishsiz, tadbirkor),  huquqiy yoki boshqa jihatdan himoyalanganlik darajasi bilan bog‘liq omillar (ijtimoiy-huquqiy, pedagogik-psixologik, tibbiy himoya mexanizmining samaradorligi). Shaxsga nisbatan jinoyat sodir etilishiga olib keluvchi subyektiv omillar qatoriga uning huquqbuzarlik sodir etilishiga turtki beruvchi xulq-atvorini misol tariqasida keltirish mumkin. Barchamizga ma’lumki, har qanday shaxsning xulq-atvorida ijobiy yoki salbiy jihatlarni uchratish mumkin. Biroq shuni ta’kidlash joizki, shaxsning xulq-atvorida ijobiy yoki salbiy jihatlarning paydo bo‘lishiga u yoki bu omillar muayyan darajada
10.tRNK molekulasining tuzilishi va vazifalari. 11.Kodon nima? 12.Antikodon nima? 13.tRNK o‘zining mRNK molekulasidagi o‘rnini qanday biladi? 14.rRNK nimaga kerak? 15.Transkripsiyada qaysi fermentlar bosh vazifani o‘taydi? 16.Promotor nima? 17.RNK sintezi uchun matritsa bo‘lib nima xizmat qiladi? 18.Asoslarning bir-biriga yopishishi qanday ro‘y beradi? 19.Ekzon hamda intron nima? 20.Transkripton nima? 21.Prosessing jarayoni nima? 22.Splayseng nima? 23.Operon nima? 24.Samosplaysing nima? 25.Qaytar transkriptazaning vazifalari. 26.Translyasiya nima? 27.Oqsil sintezi uchun matritsa bo‘lib nima hizmat qiladi? 28.Aminoatsil IRNK qanday hosil bo‘ladi? 29.Polipeptid zanjiri elongatsiyasi uchun qaysi reaksiya asosiy hisoblanadi? 30.Translokatsiya nima? 31.Polipeptid zanjiri sintezining terminatsiyasi qanday ro‘y beradi? 32.Genlar regulatsiyasining ekspressiyasi qaysi bosqichlarda ro‘y berishi mumkin? 33.Operator nima va u qayerda joylashgan? 34.Regulator oqsillarni ko‘rsating. 35.Effektor nima? 36.Induktor, repressor, korepressor nima? 37.Enxanserlar va saylensorlar nima? 38.Transfaktorlar nima va ularning vazifalari? 39.Genlar ekspressiyasi regulatsiyasida proteinkinazalarning o‘rni. 336
Foto: Xalq so‘zi Shu kunlarda Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi (JICA), “Sunshine YUIS Advisers”, “Shin-Masuzawakogyo” kompaniyalari vakillaridan iborat delegatsiya Fargʻona viloyatiga tashrif buyurgan. Fargʻona viloyati hokimligi qabullar uyida boʻlib oʻtgan uchrashuvda Yaponiya ipak va ipak iplarini rivojlantirish kooperatsiyasi eksperti Yukio Kobayashi tashrifdan maqsad viloyatdagi ipak mahsulotlari sifati bilan yaqindan tanishish, tabiiy ipak mahsulotlari eksport hajmini oshirish boʻyicha hamkorlik koʻlamini yanada kengaytirishga qaratilganini taʼkidladi. Yuzma-yuz muloqotda hamkorlikning yangi bosqichi sifatida Fargʻona viloyatida ipakchilik sohasiga ixtisoslashgan yapon-oʻzbek ilmiy tadqiqot markazi ochish taklifi ilgari surildi. Tashrif rejasiga koʻra, kunchiqar yurt vakillari «Fargʻona Agropilla» MCHJ, “Fargʻona tut ipak qurti urugʻchiligi” MCHJ hamda “Vodiy ipak yigiruv” shoʻba korxonasi faoliyati bilan yaqindan tanishadilar.
56 ixtisoslashtirilgan yirik magazinlarda markazlashtirishni ko‘zda tutadi. Bu magazinlar xaridorlar uchun keng ko‘lamli xilma-xil tovarlar bo‘lishini, shuningdek kundalik ehtiyoj tovarlari xarid qilishni ta’minlaydi. Qishloq joylarida konsentrik tuzilishda savdo tarmog‘ining bir necha pog‘onasi hosil bo‘ladi. I pog‘onali. magazinlarning faoliyat doirasi katta bo‘lmay, assortimentida kundalik ehtiyoj tovarlari bo‘ladi (kundalik ehtiyoj tovarlari magazinlari). II pog‘onali magazinlar mavsumtalab tovarlar bilan savdo qiladi va faoliyat doirasi I pog‘onali magazinlarni ham qamraydi (univermaglar, ixtisoslashtirilgan magazinlar). III pog‘onali magazinlar keng ko‘lamli xilma-xil va nisbatap kamtalab tovarlar bilan savdo qiladi. Ularning faoliyati butun (savdo markazlari, universal magazinlar, ixtisoslashtirilgan magazinlar)ni qoplaydi. Odatdagi aholi punktlari, mahalliy markazlar va rayon markazlaridagi magazinlar pog‘onalashning uch bosqichini aks ettiradi. Qishloqdagi aholi punktlari tarqoqligi va aholi siyrakligi sharoitida savdo tarmog‘ini pog‘onali etib joylashtirish aholiga xizmat ko‘rsatishda savdo korxonalarining assortimenti va funksiyalarini tayin etish imkonini beradi. Bunda magazinlar bir-birining o‘rnini bosmay, balki to‘ldiradi. Shunday qilib bir ma’muriy rayon yoki uning qismi doirasida savdo tarmog‘ini yaratishning yaxlit sistemasi vujudga keladi. Savdo tarmog‘ini bunday joylashtirish chakana savdo tarmog‘ida tovar assortimenti tuzishdagi asosiy yo‘nalishga mos keladi. I pog‘onali magazinlarni joylashtirishga ko‘pi bilan yarim soat piyoda yurib (2 km) yetish, II va III pog‘onali magazinlarga esa I transportda bora olish talablari qo‘yiladi. Qishloq savdo tarmog‘ini joylashtirishning yana bir talabi bir tekislik prinsipidir, bunda bir turli magazinlar aholi punkti 57 territoriyada bir tekis joylashtiriladi. Bu prinsip kundalik ehtiyoj tovarlari, oziq-ovqat tovarlari, non va non-bulka mahsulotlari bilan savdo qilinadigan magazinlarni joylashtirishda qo‘llaniladi. Har qaysi magazin aholining muayyan soniga xizmat qiladi, o‘z faoliyat rayoniga ega bo‘ladi. Qishloqda savdo tarmog‘ini joylashtirishning uchinchi talabi gruppalab joylashtirish prinsipidir. Savdo tarmog‘ini bu prinsip bo‘yicha joylashtirishda turdosh talabli tovarlar bilan savdo qiladigan magazinlar qayerda joylashganiga rioya qilinadi. Bu kompleks xarid qilish imkonini beradi. Gruppalab qurish prinsipi asosan savdo markazlari bunyod etishdagi yangi qurilishda qo‘llaniladi. Qayd etib o‘tilgan har bir prinsip ajralgan holda qo‘llanilmaydi. Qishloqda savdo tarmog‘i ushbu prinsiplarni birlashtirib qo‘llash asosida joylashtiriladi. Mustaqil ishlash uchun nazorat savollari 1. Chakana savdo tarmog‘i deganda nimani tushunasiz. 2. Chakana savdo tarmoqlarining qanday turlarini bilasiz va ularning aholiga savdo xizmati ko‘rsatishdagi rolini ta’riflang. 3. Chakana savdo tarmoqlarini ixtisoslashtirish deganda nimani tushunasiz? 4. Chakana savdo tarmoqlarini tiplashtirishning ahamiyati nimadan iborat? 5. Chakana savdo tarmoqlarini joylashtirish tamoyillari to‘g‘risida gapirib bering. @TDIU_ARM
Bo‘lakli ohak ombori R Mayda maydalash 1 Gidratorlarda so‘ndirish Z Siloslarda so‘ndirishni davom ettirish 4 Yirik zarrachalarni ajratilishi Y v Yirik zarrachalarni tegirmonda Gidratli ohakni ombori tuyish Maxsus vagonlarda ohakni jo‘natilishi «—— Mashina yordamida joylashtirish $ Ohakni qoplarda jo‘natilishi 1-chizma: Gidratli ohak kukunini ishlabchiqarish texnologik chizmasi Uzluksiz so‘ndirish -parrakli yetti barabanli gidratorlarda olib boriladi. Ohak oldindan 3-6 mm gacha kattalikda maydalanib yetti barabanli gidratorga suv bilan uzatiladi. Har qaysi barabanda parrakli val bo‘lib, massani siqib chiqaradi. Orada qorishtirib so‘ndirish-10 kun ichida ushlab turiladi. Yuz tipidagi so‘ndirgich ichida ohak bo‘laklarini va so‘nmagan donalarini yaxshi maydalash uchun chopqichlar o‘rnatilgan, elektrodvigatellar yordamida harakatga keltiradi va prujina yordamida so‘ndirgich ostiga to‘kiladi. Mo‘l miqdorida suv qo‘shish bilan so‘ndiriladi. Ohak xamiri elak orqali tindirgichga quyiladi. Ohak xamiri qo‘shimcha saqlab turmasdan ham ishlatish mumkin. Issiq suv ishlatilganda so‘nish tezligi ortadi. Uzluksiz ishlovchi ohak so‘ndirgichning termomexanik konstruksiyasi ana shunga asoslangan. Ohak so‘ndirilishida chiqqan issiqlik hisobiga suv isiydi. So‘ndirish barabani ikki silindrdan iborat bo‘lib, biri ikkinchisiga joylashtirilgan. Orasidagi bo‘shliq issiqlik almashtirgich vazifasini o‘taydi. Silindrning 1 kamerasi so‘nish ro‘y beradi, ikkinchi kamerada po‘lat sharlar yordamida so‘ndirilmagan zarrachalar maydalanadi. Chexiyada karbonat xom ashyolardan bo‘lakli va kukunsimon ohak ishlab chiqarish o‘zlashtirilgan. Kukunsimon so‘ndirilmagan ohak ishlabchiqarish shaxta pechlarida ishlab chiqarish bilan birgalikda amalga oshiriladi. Shaxta pechlarida mahalliy ochiq konlardagi 78 sm o‘lchamdagi maydalangan ohaktosh bo‘laklari ishlatiladi. 7 sm dan kichik bo‘laklar qayta 20
"UnionPay" xalqaro kartalari O'zbekistonda - O’zbekiston banklari Assotsiatsiyasi "UnionPay" xalqaro kartalari O'zbekistonda Toshkentda bo'lib o'tadigan SHHTga a'zo-davlatlar rahbarlari Kengashining navbatdagi yig'ilishi arafasida Yagona umumrespublika protsessing markazi va Milliy bank hamkorligida O'zbekistonda “UnionPay» xalqaro kartalari ekvayringi loyihasini ochilishiga bag`ishlangan anjuman bo'lib o'tdi. O'zbekiston banklar Assotsiatsiyasida o'tkazilgan tadbirda China UnionPay prezidenti Shi Venchao boshchiligidagi UnionPay International delegatsiyasi, O'zbekiston Markaziy banki, O`zbekiston banklari Assotsiyatsiyasi, Yagona umumrespublika protsessing markazi, tijorat banklari, turistik kompaniya va agentliklari vakillari ishtirok etdi. Tadbirninig bosh mavzusi sifatida, “UnionPay” kartalariga “Uzkart” Banklararo to'lov tizimi terminallari tarmog'ida hizmat ko`rsatish masalasi bo`ldi. Tadbir davomida loyihani amalga oshirilishi 190 mingdan ziyod savdo va hizmat ko`rsatish shahobchalaridan iborat bo`lgan “Uzkard” chakana to`lov tizimining keng tarmog`ida UnionPay kartalarini ishlatish imkonoyatini yaratilgani alohida ta`kidlandi. Shu bilan bir qatorda loyiha tadqimoti davomida "Uzcard" bazasida protsessing markazi uchun zamonaviy va ushbu sohaning talablariga to`liq javob beradigan texnologik platforma tashkil qilinganligiga alohida e`tibor qaratildi. Protsessing tizimi PCI-DSS sertifikatini qo'lga kiritgan bo`lib, u kelgusida boshqa halqaro to'lov tizimlariga integratsiyalashish imkonini beradi. Ma'lumot o'rnida shuni aytish kerakki, hozirda respublikamiz tijorat banklari tomonidan 17 mln. dan ziyod plastik kartalar muomalaga chiqrailgan bo`lib shundan 9,5 mln. onlayn rejimida faoliyat ko`rsatadigan plastik kartalarni tashkil etadi. Marosimda O'zbekistonning bir qator banklari hozirgi vaqtning o`zida “UnionPay International” xalqaro to'lov tizimining a'zosi ekanligi va ushbu loyihani joriy etilishi "Uzcard" chakana to`lov tizimi va “UnionPay International” o`rtasida o`zaro hamkorlik va faoliyat yuritish bo`yicha muhim strategik qadam ekanligiga alohida urg`u berildi. Avtor: ko'rsatilmagan / Manba: ko'rsatilmagan / Ko'rishlar: 621 8 Iyul 2020, 15:23 (GMT+5)
{ da kamayadi va o,., — ao,,, ni tashkil qildi. Uchinchi bosqichda ikkinchi yo‘qotishlar namoyon bo‘ladi, siquvchi kuch P,, qiymatgacha kamayadi betondagi kuchlanish oy,,7P, / A reg; qiymatgacha, armaturadagi kuchlanish esa o. —26,7 qiymatgacha kamayadi. To‘rtinchi bosqichda tashqi kuch N qo‘yilgan, uning o‘sish jarayonida betondagi kuchlanish o, p2 nolgacha tushadi, armaturadagi kuchlanish esa AS p2 kattalikka ortadi siqilish kuchi P, so‘ndirilgan, element esa dastlabki holatiga, ya’ni 1-bosqichga qaytadi, lekin bitta sezilari farq bo‘ladi: betonda kirishish va tobtashlash deformatsiyalari namoyon bo‘ladi, armaturada esa kuchlanishning bir qismi qaytmaydigan darajada yo‘qotilgan. Muvozanat sharti quyidagi ko‘rinishni oladi: N—P, —o. A...
1 Je suis ne’Tartare, Je voulus. 6tre Romain. Les Frangais m’ap-pelerent barbare. les Kisva Oyeogrev Dapft, Ya’ni: men onadan tatar chug‘ilganman. O‘zim rumolik bo‘lmoqchi edim. Fransuzlar meni "varvar" deb atadilar. Ruslar— Jorj Danden deb, 21 Lev Tolstoy. Sh tom.
KNO,, natriy nitrat NaNO,, suyuq ammiak NH,OH, sintetik mochevina (karbamid) CO(NH,), va b. 2. Organik o‘g‘itlar: go‘ng, kompost, parranda axlati, hayvon axlati va b. 3. Ko‘kat o‘g‘itlar: lupin, seradella va b. Bilimlarni tekshirish uchun mashq va masalalar 1. Lavuazye azotni inert gaz deb qaradi. Bu nuqtayi nazarni rad qilish uchun qanday dalillar keltira olasiz? 2. Laboratoriyada azot olish uchun quyidagi usullardan foydalaniladi: a) ichiga qattiq qizdirilgan mis qirindisi solingan naydan havo o‘tkaziladi; b) natriy nitratga ammoniy xlorid ta’sir ettirib azot olinadi. Birinchi usul bilan olingan azot ikkinchi usul bilan olingan azotdan tarkibi jihatdan nimasi bilan farq qiladi? 3. Azotning qanday kislorodli birikmalarini bilasiz? Bu birikmalar qanday olinadi? Ularning kimyoviy xossalarini solishtiring. 4. a) Ammiakni sanoatda sintez qilish sxemasini chizing. b) Temperatura 550 “C dan oshirilsa, ammiakning hosil bo‘lish unumi oshadimi? Javobingizni izohlab bering. 5. Bir idishda ammiak, kislorod va is gazi aralashtirilgan. Bu gazlarni qanday qilib bir-biridan tozalash mumkin? Javobingizni izohlab bering. 6. Oltita shisha silindrdan biri ammiak, biri karbonat angidrid, biri xlor, biri kislorod, biri azot va yana biri havo bilan to‘ldirilgan bo‘lsin. Shu silindrlardan har biri qaysi gaz bilan to‘ldirilganligini qanday aniqlaysiz? 7. Ammiakning birikish, almashinish, oksidlanish reaksiyalarining tenglamalarini yozing. 8. Ammiakdan nitrat kislotani qanday hosil qilish mumkin? Tegishli reaksiya tenglamalarini yozing. 9. Nima uchun nitrat kislota faqat oksidlovchi, nitrit kislota esa ham oksidlovchi, ham qaytaruvchi xossalarni namoyon qiladi? 10. a) Ammoniy tuzlarining parchalanish temperaturasi nimaga bog‘liq? b) Ammoniy tuzlarini boshqa tuzlardan qanday farq qilish mumkin? 11. Nitrat kislota tuzlari qanday xossasi bilan boshqa tuzlardan farq qiladi? Javobingizni tegishli reaksiya tenglamalarini yozish bilan izohlang. 12. Suyultirilgan va konsentrlangan nitrat kislota, rux, temir, mis va qalayga ta’sir ettirilganda hosil bo‘ladigan reaksiya mahsulotlarini yozing. 182
Filippin prezidenti Rodrigo Duterte AQShning Filippinga yordam berishni to‘xtatish rejalarini tanqid qildi, deb xabar bermoqda Associated Press axborot agentligi. "Qonga qon, jonga jon. Agar siz buni qila olsangiz, biz ham shunday qila olamiz. Bu bir darvozaga o‘ynash emas. Xayr-Xayr, Amerika", deb aytgan Duterte. Avvalroq AQSh Dutertening siyosati yuzasidan xavotirlanayotgani sababli Filippinga moliyaviy yordamni uzaytirmasligi ma'lum bo‘lgandi. Duterte bunga javoban Filippin "AQSh pulisiz ham yashay olishini" aytgan va Filippindagi AQSh qo‘shinlariga mamlakatni tark etishni tavsiya qilgan.
Davlatimiz rahbari Elboshini yaqinlashib kelayotgan bayram - Qozog`iston Respublikasining Birinchi Prezidenti kuni bilan tabriklab, mustahkam sog`lik va farovonlik, birodar Qozog`iston xalqiga bardavom taraqqiyot va ravnaq tiladi. Ikki tomonlama va mintaqaviy hamkorlikning dolzarb masalalari yuzasidan fikr almashildi.
Majlis doirasida bo‘lib o‘tgan yalpi bahs-munozaralarda tomonlar ShHTga a’zo davlatlarning Afg‘oniston muammosini hal etishga asosiy yondashuvlarini tasdiqladi Ushbu yondashuvlarning asosiy mohiyati shundan iboratki, Afg‘onistondagi qarama-qarshilikni faqat siyosiy yo‘l bilan, bir-biri bilan kurashayotgan tomonlarning o‘zaro kelishuviga erishish va mamlakatda tinchlik o‘rnatish jarayoniga afg‘on xalqini ham jalb etish orqali hal etish mumkin
— Otam ko‘proq o‘zining yerto‘lasida yotardi, bu uning asosiy uyi, — va qo‘shib qo‘ydi u betamizlarcha
Tanlov Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash viloyat boshqarmasi hamda “Mahalla” xayriya jamoat fondi viloyat bo‘limi homiyligida tashkil etildi. Tanlovdan ko‘zlangan asosiy maqsad, qizlarni odob-axloq qoidalari ruhida tarbiyalash, yosh iqtidorlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, qobiliyatlarini ro‘yobga chiqarish, hunar o‘rgatish, bandligini ta’minlash kabi ezgu ishlarga munosib hissa qo‘shib kelayotgan fidoyi, faol xotin-qizlarning ijobiy tajribalarini ommalashtirish va ularni munosib taqdirlash, rag‘batlantirishdan iborat. Mazkur tanlovning viloyat bosiqichida 8 tuman va 3 ta shahar bosqichida qizlar o‘rtasida odob-axloq, tarbiya, ma’naviyat, sog‘lom turmush tarzi madaniyatini targ‘ib etishdagi faolligi bilan g‘oliblikni qo‘lga kiritgan 11 nafar xotin-qiz o‘zaro bahs olib bordi. – Ayni paytda viloyatimizdagi 426 ming 600 nafar xotin-qizning 192 ming 200 nafari iqtisodiy faol ayollar hisoblanib, boshqaruv organlari, korxona va tashkilotlarda 493 nafar rahbar ayol faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. – deydi Mahalla va oilani qo‘llab quvvatlash viloyat boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Nargiza Tojiboyeva. – Bu xotin-qizlarimizning 272 nafari ta’lim sohasida, 58 nafari tibbiyot, 60 nafari ishlab chiqarish, 3 nafari huquqni muhofaza qilish organlarida, 29 nafari qishloq xo‘jaligida, 72 nafari savdo, 8 nafari san’at va madaniyat sohasida va yana ko‘plab ayollarimiz boshqa sohalarda faoliyat olib bormoqda. Mazkur tanlov orqali xotin-qizlarimizning hayotda o‘z o‘rnini topishi ko‘p jihatdan olgan tarbiyasi va odob axloqiga bog‘liq ekanini targ‘ib etish asosiy maqsad edi. “Qizlar odobi targ‘ibotsi” tanlovining viloyat bosichi ishtirokchilari ikkita shart bo‘yicha g‘oliblik uchun bahs olib bordi. Tanlovning 1-shartida ishtirokchilar qizlar uchun ma’naviy-ma’rifiy ishlar taqdimotini o‘tkazgan bo‘lsa, 2-shartda ishtirokchi ayollar tomonidan tanlangan erkin mavzuda ularning bilimlari sinovdan o‘tkazildi. Bunda qizlarning kundalik hayotida asqotadigan foydali, qiziqarli va dolzarb ma’lumotlar qamrab olinishi, bugungi hayotimiz va turmush tarzimiz bilan o‘zaro uyg‘unlikda bo‘lishi, qizlarning ma’naviy-axloqiy fazilatlarini rivojlantirish, madaniyatini oshirish va dunyoqarashini kengaytirishga xizmat qilishi, targ‘ibot materiali buyuk adib va mutafakkirlarimizning nodir me’rosi, hayoti, ibratli voqealar va qiziqarli hikoyalar orqali yoritib berildi. Shuningdek, hakamlar hay’ati tomonidan ishtirokchilarning mamlakatimiz va jahon ijtimoiy-siyosiy hayotidagi eng so‘nggi ma’lumotlardan oqilona foydalana olish mahoratiga ham alohida e’tibor qaratildi. Tanlovda Shirin shahridan ishtirok etgan Shodiya Isroilova I o‘rinni qo‘lga kiritdi. Oqoltin tumanidan Guljahon Baydullayeva II va Sayxunobod tumanidan Nazira Rivocheva III o‘rinni egalladi. Shuningdek, qolgan 8 nafar ishtirokchi turli nominatsiyalar sohibalari bo‘ldi. Ishtirokchilar esdalik sovg‘alari bilan taqdirlandi. A.Qayumov, F.Toshmatov, O‘zA
_x000D_ Rasmiylarimiz berayotgan tavsiyalarning birinchi qismini shu nuqtada yakunlaymiz Loyihaning kelgusi sonlarida ham bir qator amaldorlar sizga o‘z sevimli kitoblari, tomosha qilish uchun kinofilmlari va foydali mashg‘ulotlarni tavsiya qilishadi Aytgancha, so‘rovnoma o‘tkazish chog‘ida bir qator vazir va qo‘mita raislari savollarimizga javob berishdan bosh tortganini ham eslatib o‘tish kerak Ulardan ayrimlari holatni «qo‘ying, tinch o‘tiray», «gap bo‘lib ketadi», «bu o‘ta shaxsiy masala», «odamlar bu amaldor ishlamay kitob o‘qirkan, kino ko‘rarkan, demasin», «falon vazir ham bersa keyin beraman», deya izohlagan bo‘lsa, yana ayrimlari shunchaki «vaqtim yo‘q» deyish bilan cheklandi Shunday paytda ham pozitivligini saqlab qolib, xalqimizga foydali tavsiyalarini ulashgan, OAV uchun ochiq rasmiylarimizga esa minnatdorchilik bildiramiz Ilyos Safarov tayyorladi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 26-mart kuni “Iqtisodiyotni rivojlantirish va kambagʻallikni qisqartirishga oid davlat siyosatini tubdan yangilash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoni va aynan shu kuni farmon ijrosi doirasida davlat rahbarining “Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiy taraqqiyot va kambagʻallikni qisqartirish vazirligi hamda uning tizim tashkilotlari faoliyatini tashkil etish toʻgʻrisida”gi qarori qabul qilindi. Mazkur hujjatlar ijrosini taʼminlash bugun shu jihatdan muhimki, unda kambagʻallikni qisqartirish, kambagʻallikni baholash va mezonlarini belgilash, minimum “Isteʼmol savatcha”larining miqdori ishlab chiqish vazifalari qoʻyilgan. Ochigʻini aytganda, avvallari kambagʻallik haqida gapirilgan emas. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga qilgan Murojaatnomasida bu soʻz ilk bor tilga olindi. Iqtisodchilar tahliliga koʻra, bugungi kunda yurtimizda kambagʻallarning ulushi aholining 15 foizini tashkil etadi. Bunday hisoblashning ham oʻziga yarasha mezonlari bor. Masalan, bu Jahon banki mezonlari boʻyicha insonning kunlik isteʼmoli 1,7 AQSH dollaridan past boʻlishidir. Bu qatlamdagi insonlarning shu ahvolga tushib qolishga turli sabablar koʻrsatish mumkin. Undan koʻra, ularni shu vaziyatdan chiqarish uchun zarur choralar koʻrish maqsadga muvofiq. Deylik, ular hayotini oʻrganish, tahlil qilish va ilmiy asoslash, bu borada tizimli ishlar qilish kerak. Kambagʻallikni qisqartirish uchun bugun vazirlik qayta nomlandi, uning oʻrinbosarlari, departament va boshqarma boshliqlari saylandi. Yana ahamiyatli jihati shuki, vazirlik yil yakunigacha Jahon banki, BMT Taraqqiyot dasturi bilan hamjihatlikda dastur ishlab chiqarishni rejalashtirgan. Biroq bugungi pandemik vaziyat iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytirish evaziga aholining shu qatlamiga koʻmak berish maqsadida tezkor choralarni koʻrish masalasini qoʻymoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 9-iyun kuni milliy iqtisodiyot barqarorligini taʼminlashga doir dolzarb masalalar muhokamasiga bagʻishlangan yigʻilishda bunga alohida eʼtibor qaratgani ham bejiz emas. Unda davlatimiz rahbari yangicha yondashuv va instrumentlarni qoʻllash orqali joriy yil iqtisodiyotda oʻsish surʼatlarini taʼminlashda 8 ta asosiy yoʻnalishni koʻrsatib oʻtdi. Bu yoʻnalishning ikkinchisi aynan kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini oshirish masalasidir. Xoʻsh, pandemiya sharoitida hududlarda kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini oshirish ishlari qanday amalga oshirilmoqda? Bunda birgina Toshkent viloyatini olaylik. Bugungi kunda Toshkent viloyatida tadbirkorlikni rivojlantirish orqali kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini taʼminlash boʻyicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Maʼlumotlarga koʻra, ayni paytda viloyatda 40 ming 474 kam taʼminlangan, ehtiyojmand oila mavjud. Ayni kunda ularning ishsiz aʼzolarini ish bilan taʼminlash, bu borada zarur choralarni amalga oshirish hamda zarur holatda bu oilalarga moddiy yordam ham koʻrsatilmoqda.. Shu talablardan kelib chiqib, viloyatning barcha shahar va tumanlardagi ijtimoiy nochor oilalar “Saxovat va koʻmak” umumxalq harakati doirasida 9 mingdan ortiq homiy tashkilotlarga biriktirishga erishilgan. Pandemiya sharoitida 49 mingdan ziyod oilaga jami 20,5 milliard soʻmlik moddiy yordam koʻrsatilgan boʻlsa, vaqtincha ishsiz qolgan 68 ming 274 nafar aholining 44,5 mingdan ziyodi bandligi taʼminlangani bu borada amalga oshirilayotgan islohotlar samarasi deyish mumkin. Shu bilan birga, viloyatda bu qatlamdagi oilalarning yashash sharoiti ham eʼtibordan chetda qolayotgani yoʻq. Misol uchun, bunda viloyat mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash boshqarmasining homiy tashkilotlar bilan hamkorligi yaxshi yoʻlga qoʻyilgan. Oqqoʻrgʻon tumani hokimligi axborot xizmati rahbarining taʼkidlashicha, tumanning “Zarafshon” mahalla fuqarolar yigʻinidagi 42-uyda istiqomat qiluvchi Muhabbat Mirzaahmedovaning uyi homiylar tomonidan taʼmirlab berildi. – Oʻz navbatida bunday ezgu ishlar davomi oʻlaroq, Oqqoʻrgʻon tumanidagi 29 mahalla fuqarolar yigʻinining har birida nuroniy jamoatchilik raislari faoliyati yoʻlga qoʻyilgan, – dedi Oqqoʻrgʻon tumani hokimligi axborot xizmati rahbari Botir Boyboʻtayev. – Uning har birida 7-8 nafar maslahatchi boʻlib, ular mahallalarni aylanib, amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishadi, tomorqalarda zarur ekinlarni ekish yuzasidan maslahatlar berayotganligi diqqatga sazovordir. Uyma-uy yurib, kambagʻal va kam taʼminlangan oilalar roʻyxati shakllantirilib, mutasaddi tashkilotlarga yetkazilmoqda. Ilgari kam taʼminlanganlar koʻp edi, hozir ular soni ancha qisqardi. Sababi esa ravshan oilalar tomorqadan unumli foydalanishni yoʻlga qoʻymoqda. Ular hunarmandchilik bilan shugʻullanmoqda. Tadbirkorlik bilan shugʻullanishga imkoniyat yaratib berish ham ushbu masalaning yaxshi yechimidir. Viloyatning Toshkent tumanida ham bu borada ibratli ishlar qilinmoqda. Bunda kam taʼminlangan oilalar roʻyxati shakllantirilib, ularni kambagʻallikdan chiqarish choralari koʻrilayotir. Masalan, homiylik tariqasida ixcham issiqxonalar qurib berilayotganligi esa oilalar byudjetiga katta yordam boʻlayotganini koʻrish mumkin. – Xonadonimda Toshkent viloyati Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash boshqarmasi tashabbusi bilan uch sotixli yerda issiqxona qurib berdi, – Toshkent tumanidagi “Qizgʻaldoq” fuqarolar yigʻini fuqarosi Dilnoza Abdullayeva. – Bu yil bir marta hosil oldik. Endi ikkinchi marta ekin ekishga tayyorgarlik koʻryapmiz. Oila aʼzolarimiz bilan hamjihatlikda mehnat qilayotganimiz bois, natija yomon boʻlmayapti. Roʻzgʻorimiz but. Eng muhimi, oila aʼzolarimning bandligi taʼminlangan. Mutasaddilarga rahmat, baraka topishsin. Davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan boshlangan kambagʻallikni qisqartirish va aholi bandligini taʼminlashdek xayrli amallar bugun Toshkent viloyati kabi mamlakatimizning barcha hududlarda qizgʻin pallaga kirmoqda. Toki, bunday saʼy-harakatlar xalqimiz farovonligini taʼminlash va ularning har jihatdan bekamu koʻst turmush tarzini yaratishda hukumatimizning eng muhim masalasi va yechimi boʻlib qoladi.
190 TELEMARKETING Telemarketing-bu telefondan foydalanish asosida tovarni bevosita xaridorlarga sotish bo‘yicha marketing turidir. Potensial iste’molchilar, firmalarni bepul telefon nomerlaridan foydalanib, tovarlarni buyurtma qilish uchun, pochta orqali olinadigan tele hamda radio reklamalardan, kataloglardan, tovar nusxalaridan va prospektlardan foydalanadilar. TALABNING ELASTIKLIGI Talabning elastikligi-bu talabni o‘zgarishini qandaydir bir bozor omiliga bog‘liqligidir. Masalan, narxga va iste’molchilar daromadlariga bog‘liq talabning elastikligi. EMBARGO Embargo-bu tovarlarni, xizmatlarni, valyuta va boshqa boyliklarni mamlakatga olib kirish yoki undan olib chiqishni davlat tomonidan taqiqlanishidir. Embargo kvotaning shakli hisoblanadi. ELEKTRON SAVDO Elektron savdo-bu to‘g‘ri marketingni shakllaridan biri bo‘lib, kabel yoki telefon liniyasidan foydalanish asosida, xaridorlarni sotuvchining kompyuterlashtirilgan bank ma’lumotlari bilan bog‘laydi. Shu usulda, iste’molchi sotib olinadigan mahsulotni, uni narxini, tanlab olingan tovarni olish vaqti hamda shartlarini aniqlab oladi (magazinga qachon borish, uyga tovarni qachon olib kelish va hokazolar). RAHBARIYAT UCHUN ANNOTATSIYA Rahbariyat uchun annotatsiya-bu marketing planini boshlanish bo‘limi bo‘lib, unda rejaning bosh maqsadlari hamda tavsiyalari qisqacha yoritiladi. Ushbu bo‘lim rahbariyatga planning asosiy yo‘nalishlarini
Prezidentimiz 2020 yil 29 dekabr kuni Oliy Majlisga Murojaatnomasida “Qurolli Kuchlarimiz qudratini, qo‘shinlarning professional va jismoniy, ma’naviy-intellektual salohiyatini yuksaltirish, harbiy xizmatchilar, ularning oilalarini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash hamda yoshlarimizni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlariga alohida e’tibor qaratamiz” deb ta’kidlab o‘tdilar.Darhaqiqat, Qurolli Kuchlarimizning jangovar salohiyatini yuksaltirish, uning moddiy-texnik bazasi va infratuzilmalarini mustahkamlash, zamonaviy qurol-yarog‘ va aslahalar bilan ta’minlash, harbiy xizmatchilarning jismoniy, ma’naviy-intellektual, ruhiy tayyorgarligini oshirish, ijtimoiy himoyasini yanada kuchaytirish eng ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda.Davlatimizning harbiy-siyosiy masalalar bo‘yicha qat’iy pozitsiyasini ifoda etadigan Mudofaa doktrinasi asosida amalga oshirilayotgan tub islohotlar natijasida milliy armiyamiz tezkor va ixcham, har qanday tahdidlarga munosib zarba berishga qodir bo‘lgan samarali jangovar tizimga aylanib bormoqda.Xalqimizning “Bilagi zo‘r birni yengadi, bilimi zo‘r – mingni” degan maqolida chuqur ma’no bor. Shu nuqtai nazardan, Qurolli Kuchlarimizni modernizatsiya qilish, xususan, harbiy ta’lim sohasiga zamonaviy bilim, ilg‘or xorijiy tajribalar, innovatsion g‘oyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish bo‘yicha boshlangan ishlar sifat bosqichiga ko‘tarilmoqda.Rivojlangan xorijiy davlatlarning ilg‘or tajribalari hamda zamonaviy qurolli nizolar xususiyatlari inobatga olingan holda qo‘shinlarni boshqarish tizimini takomillashtirish, ularni bosqichma-bosqich zamonaviy qurol-yarog‘ va texnika bilan ta’minlash bo‘yicha manzilli chora-tadbirlar belgilanib, bu yo‘nalishlarga ham ilmiy yondashuv va ilg‘or axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini jadal joriy etish ishlari olib borilmoqda.Shuningdek, so‘nggi yillarda respublikamiz va xorijiy yetakchi ilmiy markazlar bilan uzviy hamkorlikni rivojlantirgan holda oliy harbiy ta’lim muassasalari ilmiy salohiyatni yanada rivojlantirish, harbiy ta’lim sifatini takomillashtirish, ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash ko‘lamini kengaytirish, professor-o‘qituvchilarni uslubiy mahoratini oshirish– eng muhim masalalardan biriga aylanib bormoqda.Ta’kidlash lozimki, bu yo‘nalishlarda olib borilayotgan ishlar, albatta, o‘z samarasini bermoqda. Ya’ni harbiy sohada ilmiy tadqiqotlarning olib borilishi, harbiy xizmatchilarning xorijiy tillar va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini o‘zlashtirishi keng dunyoqarashga ega va yuqori malakali harbiy mutaxassislarning kamol topishiga, ularning xalqaro tanlov va harbiy o‘yinlarda munosib o‘rinlarni egallab, Qurolli Kuchlarimizning dunyodagi nufuzi oshishiga keng imkon yaratdi.Alisher ALIMOV,Qurolli Kuchlar akademiyasiIlmiy-tadqiqotlar instituti rahbari.O‘zA
Qalʼa meʼmorchilik yodgorligi 1880-1881-yillarda Chor Russiya harbiy qismi uchun mudofaa qoʻrgʻoni sifatida bunyod etilgan. Uning 10 metrdan ortiq balandlikka ega boʻlgan devoridan Andijon shahri kaftdek koʻrinib turgan. Bu esa shu joydan turib isyonlarni oʻz vaqtida bostirish imkonini bergan.Qalʼa oʻz vaqtida 1,5 gektar maydonni egallagan. Tarkibida qurol aslaha omborlari, oshxona, toʻpxonalar mavjud boʻlgan. Shuningdek, Chor Russiya armiyasining Turkiston asosiy muntazam harakatdagi batalyonining 4- va 5-rotalari shu joyda joylashgan. Ushbu rotalarda esa250 dan ziyod askarlar qoʻnim topgan. Qalʼa bilan tanishgan kishi tarixdan guvohlik beruvchi bu salobatli devorlar ne bir voqealarga shohid ekanligini yaxshi bilmaydi. Aslida u130-yil davomida juda koʻp tarixiy, fojiali voqealarning guvohidir. Masalan,1898-yil Chor Russiyani xavotirga solib kelgan Andijon qoʻzgʻoloni yuzaga keldi. Bugungi kunda Dukchi Eshon nomi bilan tarix zarvaraqlaridan joy olgan mingtepalik Muhammadali Eshonboshchiligidagi milliy ozodlik harakati isyonchilari Qalʼadagi rus askarlariga qarshi hujum uyushtirishdi. Natijada 23 nafar rus askari oʻldirildi. Qalʼa zabt etildi, biroq, rus armiyasi tomonidan uyushtirilgan qoʻzgʻolon tufayli Qalʼa shahidlar manziliga aylandi.Muhammadali Eshon boshliq 19 nafar qoʻzgʻolonchi Qalʼa maydonida osib oʻldirildi. 330 nafar qoʻzgʻolonchilar 4 yildan 20 yilgacha boʻlgan muddatdagi qamoq jazosiga tayin etildi.Koʻplab vatandoshlarimiz Sibirga surgun qilindi. Qalʼa majmuasi yodgorlik sifatida 1980-yilda taʼmirlanib,viloyat oʻlkashunoslik muzeyining filiali, soʻng Andijon viloyati adabiyot va sanʼat muzeyining qoʻlyozmalar, keyinchalik tasviriy sanʼat boʻlimi sifatida faoliyat olib borgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 11-dekabrdagi “2017-2027-yillarda davlat muzeylari faoliyatini takomillashtirish va moddiy - texnik bazasini mustahkamlash boʻyicha kompleks chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga asosan Andijon viloyat oʻlkashunoslik muzeyi hamda Andijon viloyat Adabiyot va sanʼat muzeylari birlashib, uning negizida Andijon viloyat tarixi va madaniyati davlat muzeyi qayta tashkil etildi. XozirdamuzeyningTasviriy sanʼat boʻlimi aynan mana shu yodgorlik majmuasida faoliyat olib bormoqda. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 11-dekabrdagi qarorining 3 ilovasida belgilangan 2018-2027-yillarda davlat muzeylari binolarini qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal taʼmirlash va jihozlashning manzilli dasturiga asosan muzey boʻlimida 2023-yilda mukammal taʼmirlash va jihozlash ishlari olib borilishi rejalashtirilgan. Keyinchalik yodgorlikda“Milliy ozodlik harakatlari“ boʻlimini tashkil etish rejalashtirilgan. Ayni paytda yodgorlik hududida tarixdan hikoya qiluvchi quduq va zindon saqlanib qolgan. Zindon tor yoʻlak va ikki xonadan iborat boʻlib, aslida askarlar uchun gauptvaxta sifatida bunyod etilgan. Keyinchalik, asir olingan oʻzbek qoʻzgʻolonchilari uchun zindon vazifasini oʻtagan. Zax va qorongʻi xonada oʻsha davr muhitini namoyish etuvchi holat oʻz aksini topgan. Askarlarni ichimlik suvi bilan taʼminlash maqsadida qurilgan quduqdan esa suv chiqmagan. Boisi, Qalʼa yer sathidan ancha balandlikda joylashgani bois quduqdan foydalanish imkoni boʻlmagan. Shu bois qoʻzgʻolon paytida halok boʻlgan bir qancha askarlarning murdasi mana shu quduqqa tashlab yuborilgan va ularning suyaklari yaqin oʻtmishgacha shu yerda saqlangan. Bir paytlar rus askarlari uchun yotoqxona vazifasini oʻtagan kazarmada ayni paytda oʻzbek rassomlarining eng sara asarlari saqlanmoqda. Qoʻshni xonada esa oʻsha paytdagi ruslarning Oʻzbekistondagi hayotini aks ettiruvchi eksponatlar joy olgan. Qoʻrgʻonni himoya qiluvchi baland devordan tashqariga qaragan kishi uchun Andijon shahri hali ham kaftda namoyon boʻlgandek goʻyo. Bu joydan nazar solar ekansiz, oʻsha davrning ruxini his etgandek boʻlasiz. Oʻzbekiston tarixini bugungi avlodga uqtirishda bu kabi obidalarning ahamiyati juda katta. Zero, nafaqat universitetning tarix fakulteti talabalarini, balki, maktab oʻquvchilarini ham ushbu maskanga olib kelib, u bilan bogʻliq maʼlumotlardan ogoh etish orqali yosh avlodning bilim saviyasini oshirish va Vatanga muhabbat tuygʻusini shakllantirish mumkin. Qalʼa vaqti kelib Andijon viloyatining sayyohlar qadami arimaydigan eng gavjum joylardan biri boʻlmogʻi kerak.
Endi o'lim abadiy qul Mandy va Billy aylandi Bilanoq, ular uni chaqiradi va u topshiriqni boshlash uchun darhol paydo bo'ladi vazifani berish kabi Boshqa bir necha ko'proq xavfli, bog'liq, tikish obligatsiyalar, u qarshi tura olmaydi, lekin tushda ideates ko'pincha esa chidab bo'lmas darajada oz Bugger, o'ldirish, va sarguzasht tushib
foydalanish, kompyuter dasturiy vositalarini i: I: dasturlash bilan bog‘liq yuzaga kelgan muammoli “zbekiston Ruspublikasi qonunlariga muvofiq tarzda faoliyat qilishga mo‘ljallangan. maydigan saytlarga ishorat joylash yoki shunday avtomobili. by forumi—ushbu forum avtomobil is otlarga cga bo‘lgan saytlardan ma’lumot joylash forumi bo‘lib, unda avtomobillar brendlari, Ia i. hamda ularni ta’mirlash va xizmat ko‘rsatish bi masalalarni muhokama qilish mumkin. —Stopforum.ru forumi—bu kompyuter o‘ Bunda o‘yinlarning turlari, ularni o‘ynash sirlari va yuz muammolar muhokama qilinadi. WildDesign.ru forumi—bu forumda dizayn, m san’at ixlosmandlari va ijodkorlari fikr almashi tashqari ijodkorlar asarlaridan baxramand bo‘lish mum “Uforum.uz —milliy forumi. Uforum.uz— hisoblanib, bunda Respublikamizning axborot
1 sentyabrda O‘zbekistonda yana 5 ta xususiy telekanal ish boshlaydi ru sputniknews-uz com saytiga ko‘ra,bu haqda O‘zbekiston elektron ommaviy axborot vositalari Milliy Assotsiatsiyasi (O‘zEOAVMA) boshqaruvi raisi Firdavs Abduxoliqov Toshkentda o‘tkazilgan xalqaro konferensiya chog‘ida xabar qilgan O‘zbekiston elektron ommaviy axborot vositalari Milliy Assotsiatsiyasi (O‘zEOAVMA) nodavlat ommaviy axborot vositalarini qo‘llab-quvvatlash, ularning moddiy-texnik bazasi va kadrlar salohiyatini mustahkamlash maqsadida 2003 yilda tashkil etilgan bo‘lib, bugungi kunda o‘z atrofiga 100dan ortiq nodavlat elektron OAVni birlashtirgan
1 tonna yukni yuklash uchun 4 min, tushirish uchun 3 min sarflangan. Traktorga 3 ta pripep ulangan. O‘rtacha tezlik—15. 2"1, —masofa 6 km x 2 = 12 km. Traktor pritsepi 1-klass yukning 4 tonnasini sig‘dira oladi. Yukimiz paxta xomashyosi bo‘lganligi sababli uning yuk sig‘dirish koeffitsiyenti 0,5 ni tashkil etadi. demak, 3 ta pritsepning har qaysisi yuk sig‘dirish kof-fitsiyenti 0,5 bo‘lganligi sababli At 1-klass yukni sig‘dirishi mumkin. Demak, ularga haqiqatda 6 t paxta xomashyosini yuklasa bo‘ladi. Avvalo, bitta qatnovga sarf etilgan vaqt normativi aniqlanadi: Treys = (yukl (bt"bmin)N tush (bt "Amin)460715 "12=110min U 110 minutga teng. Unda smena normasi tonnada: Nsm = B ai "6 = 20,8t.ga teng. —420– (12415 10) 110 va tg‘G‘o‘km = 125,3t km ga teng. Hem =6"6 = 125,3t! km. 16.4. Transport ishlarini bajarishda mehnat unumdorligini oshirish yo‘llari Mehnat unumdorligini oshirish yo‘llari quyidagilar hisoblanadi: 1. Transport vositalarining yuk sig‘dirish imkoniyatlarini sun’iy bortlar o‘rnatish imkoniyati evaziga oshirish. 2. Transportdan foydalanish jarayonlarini tashkil etishni yaxshilash. «Shi 3. Tashib o‘tiladigan yo‘llarni yaxshilash, tekislash. 4. Smena koeffitsiyentini oshirish. i 5. Yuklarni tushurish, yuklashishlarini mexanizatsiyalash. b. Transport vositalarini ta’mirlashishlarini yaxshilash. 86
lish yo‘nalishiga perpendikulyar bo‘lgan ko‘ndalang kesim yuzi orqali olib o‘tgan energiyasi bilan o‘lchanadi. Bu ta’rifdan tovush intensivligining SI sistemadagi o‘lchov birligi quyidagiga tengligi kelib chiqadi: { JU(m2-s) = 1 Vtgm2., To‘lqinlar olib o‘tgan energiya amplituda kvadratiga va chastota kvadratiga to‘g‘ri proporsional ekanini eslaymiz (24.14-ga qarang). Shuning uchun tovush intensivligi ham tovush to‘lqinidagi tebranishlar amplitudasining kvadratiga va chastotasining kvadratiga to‘g‘ri proporsionaldir. Agar tovush manbaidan sferik to‘lqinlar tarqalayotgan bo‘lsa, tovush intensivligi tovush manbaidan priyomnikka qadar bo‘lgan masofaning kvadratiga teskari proporsional bo‘ladi. Haqiqatan, agar tovush manbai y vaqt davomida to‘lqinlarga K radiusli sfera sirti orqali O‘TADIGAN-E energiya sarflasa, u holda tovush MANBAIDAN-EE masofada } tovush intensivligi quyidagi formula bilan IFODALANADI-E YE-EE M 1= — = —— yoki 1= ——, 18 41894 Al bu yerda M-EYEY—tovush manbaining quvvati. (25.1) Ma’lumki, tovushning balandligi amplituda ortishi bilan kuchayadi va tovush manbaigacha bo‘lgan masofa ortishi bilan kamayadi. Tajriba to‘lqinda tebranish amplitudasining o‘zgarishi faqat tovushning balandligiga ta’sir etishini, tovushning boshqa sifatlariga esa hech ta’sir etmasligini ko‘rsatdi. Odam qulog‘i juda katta sezgirlikka ega. Odam tovush sezgisini qo‘zg‘atadigan tovush to‘lqinlarining eng kichik intensivligi eshitish bo‘sag‘asi deb ataladi. U tebranishlar chastotasiga bog‘liq. Masalan, chastota 2000 Gs bo‘lganda eshitish bo‘sag‘asi 2, 10—12 J) (m2.s) ga teng. Qichik chastotalarda eshitish bo‘sag‘asi ancha katta. 25.45. Ohangning yuksakligi va tovush tembri. Tovushning kishi ajrata oladigan yana bir sifati ohangning yuksakligidir. Masalan, chivin tovushini tukli arining g‘o‘ng‘ilashi-dan ajratish oson. Uchib ketayotgan chivinning tovushi yuksak ohang, ariNING G‘IiNG‘IiLLashi esa past ohang deb ataladi. Tajriba yordamida tonning yuksakligi TO-vushning obyektiv sifati ekanini va tovush to‘lqinidagi tebranish chastotasi orqali bir qiymatli aniqlanishini ko‘rsatamiz. Bir xil diametrli, lekin tishlarining soni har xil bo‘lgan g‘ildiraklarni aylantiramiz (25.4-rasm). Uncha katta bo‘lmagan karton bo‘lagini bu g‘ildiraklarning tishlariga ketma-ket tekkizib, kartonning tebranish chastotasi ortganda ohangning yuksakligi ko‘tarilishini aniqlash mumkin. Aniq tebranishlar chastotasiga mos keluvchi tovush ohang deb ataladi. Tebranishlar chastotasi bilan aniqlanuvchi tovushning sifati ohangning yuksakligi bilan xarakterlanadi. Shartli ravishda katta tebranishlar chastotasiga yuksakroq ohang mos keladi, deb hisoblanadi. Ba’zi hollarda ohangning yuksakligi havodagi tovush to‘lqinlarining uzunligi bilan xarakterlanadi (24.178 ga qarang). Haqiqatan, (24.23) formuladan havo uchun 0 "S da quyidagini olamiz: d—2992 is (25.2) v Bu formuladan ko‘rinib turibdiki, yuksak ohangga qisqa to‘lqin uzunligi mos keladi. Ohangning yuksakligi to‘lqin uzunligi bilan xarakterlanganda 7, yana muhitga ham bog‘liq ekanini esda tutish kerak. Shuning uchun har xil muhitda ayni bir ohangga har xil to‘lqin uzunliklari mos keladi. Katta to‘lqin uzunligi tovush to‘lqinlari katta tezlik bilan tarqaladigan muhitga mos kelishini tushunish qiyin emas. Tovush balandligi va ohangining yoki birinchi garmonika yuksakligidan tashqari, kishi ajrata oladigan yana bir sifatga ega. Tovushning manbaini aniqlashga imkon beruvchi tovush siFati tembr deb ataladi. Masalan, tovush tembriga qarab biz kim gapirayotganini, kim o‘ylayotganini yoki qanday cholg‘u asbobida o‘ynayotganligini bilamiz. Tovush tembrlarining har xil bo‘lishining sababi quyidagichadir. Har bir tovush manbai turg‘un to‘lqinlarni hosil qiladi. Masalan, tor tebranganda asosiy ohang yoki birinchi garmonika deb ataluvchi muayyan ohangni hosil qiladi (24.225 ga q.). Undan tashqari, torda 24.22-rasmda ko‘rsatilgan tasvirga o‘xshash, boshqa chastotali ohanglarni hosil qiluvchi qo‘shimcha turg‘un to‘lqinlar ham hosil bo‘ladi. Tovush manbaining qo‘shimcha ohanglari yuksak garmonik ohanglar yoki obertonlar deb ataladi (ular doim asosiy ohangdan yuqori bo‘ladi). Obertonlar chastotasi asosiy ohang chastotasiga butun karrali bo‘ladi. Har bir tovush manbai o‘zining har xil nisbiy balandlikli obertonlar soniga (o‘z spektriga) ega bo‘lganidan, uning tovushi o‘ziga xos tusga (tembrga) ega bo‘ladi va u boshqa manbalar hosil qilayotgan tovush tuslaridan, hatto bir xil ohang yuksakligida xam farq qiladi. Ma’lum ohangga mos keluvchi eng sof tovushni kamertonlar hosil qilishini qayd qilib o‘tamiz. Shu-king uchun kamertondan ma’lum I 4 chastotali tovushlar olishda, ma-kit T shishishi aa salan, muzika asboblarini soz-Ian lashda foydalaniladi. «?! 25.58. Tovush to‘lqinlarining 25.5-rasm. interferensiyasi. Tovush to‘lqinlarining interferensiyasida fazoning har xil nuqtasidagi natijaviy tebranishlar amplyatu-dalari bir xil bo‘lmaydi, natijada bu nuqtalarda tovush kuchayadi yoki susayadi. Tebrangyotgan kamertonning ikki shoxchasidan kogerent tovush to‘lqinlari tarqaladi, shuning uchun kamerton oldida tovush to‘lqinlarining interferensiyasini kuzatish mumkin. Kamerton o‘z o‘qi atrofida aylantirilganda tovushning intensivligi o‘zgaradi (25.5-rasm). Haqiqatan, kamerton aylantirilganda biror A nuqta uchun to‘lqin yo‘llari farqi uzluksiz o‘zgaradi, ya’ni bu nuqtada tovushning goh kuchayishi, goh susayishi yuz berishi kerak. Kamerton aylantirilganda tovushning susayishi va kuchayishi aniq eshitiladi. Kamertondan uzoqda, ya’ni kamertonning har bir shoxchasi-dan chiqayotgan to‘lqinlar orasidagi fazalar farqi juda kichik bo‘lgan joyda amalda bitta to‘lqin tarqaladi. Agar bir xil yuksaklikka ega bo‘lgan tovush tarqatuvchi ikki kamertonni bir vaqtda tebrantirib yuborsak, unison tovush chiqarish yuz beradi. Agar kamertonlardan birining shoxchasiga uncha katta bo‘lmagan plastilin yopishtirib qo‘ysak, unison tovush chiqarish buziladi, chunki bunday kamertonning teb-ravish davri ortadi. Bu holda kamertonlar bir vaqtda tebranganda ketma-ket keskin kuchayuvchi va susayuvchi tovush eshitiladi. Bunday tovush kishida yohim-siz sezgi hosil qiladi va tepkili tebranish deb ataladi. Tepkili tebranishning sababi shundan iboratki, fazoning ayni bir nuqtasining o‘zida kamertonlardan kelayotgan to‘lqinlar goh bir xil, goh qarama-qarshi fazalar bilan bir-biriga qo‘shiladi (25.6-rasm). Tepkili tebranish chastotasi qo‘shilayotgan tebranishlar chastotalarining farqega teng bo‘lar ekan, Demak, qo‘shilayotgan tebrakishlarning chastotalari bir-biridan qanchalik kam farqlansa, tepkili tebranish chastotasi shuncha kichik bo‘ladi. Muzika asboblarini sozlashda shundan foydalaniladi. Agar kamerton bilan tor bir vaqtda tovush chiqarganda tepkili tebranish eshitilsa, torning tarangligi unison tovush hosil bo‘lmaguncha o‘zgartiriladi. 25.65. Tovushning qaytishi va yutilishi. Tovush to‘lqinlari-nilg ikki muhitning ajralish chegarasidan qaytishi juda katta amaliy ahamiyatga ega. Tovushning qaytish qonunlarini namo-25.6-rasm. yish qiluvchi tajribalarni ko‘rib chiqamiz (24.19-X.ga qarang): Shisha mensnzurkaning ichiga qo‘l soatini solib qo‘yamiz. Agar menzurkadan soat ovozi eshitilmaydigan masofada joylashib olib, so‘ngra shisha plastinkani menzurkaning og‘ziga 25.7-rasmda ko‘rsatilganidek tutib tursak, soatning yurish tovushi eshitiladi. Plastinkaning og‘ish burchagi-25,7-rasm. 95.8-rasm. ni va quloqning holatini o‘zgartirib, tovushning ilastinkaga tushish burchagi o‘zdan qaytish burchagiga teng ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin. Qaytaruvchi sirt to‘lqinning tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyar holda tutib turilganda qiziq hol kuzatiladi. by holda tovush to‘lqini qaytgandaN so‘ng yana o‘z manbaiga boradi Tovush to‘lqinla rising qaytgandan so‘ng o‘zma anbaiga tushishi aks-sado deb ataladi. Quloq pardasining tebrakishi to‘xtagandan keyin ham kishi 0,1 s davomida tovush sezgisini saqlab qolar ekan. Bu shuni bildiradiki, qaytaruvchi sirtdan quloqqacha bo‘lgan masofa unsa katta bo‘lmaganda aks-sado asosiy tovush bilan qo‘shilib ketadi va tovushning davomiyligini ozgina vaqtga uzaytiradi. Demak, manba bilan to‘siq srasidagi masofa yetarlicha katta bo‘lgandagina asosiy tovush va aks-sadoni alohida-alohida eshi-tash MUMKIN. Aks-sado tovush manbaidan qaytaruvchi sirtgacha bo‘lgan maofani aniqlashga imkon beradi. Aytaylik, VS qaytaruvchi St sirtdan A tovush manbaigacha masofa { ga teng bo‘lsin (25.8-sm). Agar A vuqtadan tovush signali jo‘natilishi va uning / nuqtaga qaytib kelishi uchun ketgan vaqt yo, tovushning tez-tagi esa o ga teng bo‘lsa, u holda 21—07 va bundan oa. (25.3) 2 Ravshanki, tovush signali qisqa vaqtli bo‘lishi kerak, chunki signal davomiyligi katta bo‘lsa, aks-sado asosiy tovush bilan qo‘shilib ketadi va yo vaqtni aniqlash mumkin bo‘lmaydi. (Havoda tovush tezligi 344 mus bo‘lganda (20 ESda), agar qaytaruvchi sirtgacha bo‘lgan masofa 17,2 mdan katta bo‘lsa, aks sado va asosiy tovush alohida-alohida eshitilishini ko‘rsating.) Yopiq xopada tovushning devorlardan ko‘p marta qaytishi yuz beradiki, bu tovush manbai ishlashdan to‘xtagandan keyin ham birmuncha vaqt tovush eshitilishiga sabab bo‘ladi. Yopiq xonadagi qoldiq tovush reverberatsiya deb ataladi. Uncha katta bo‘lmagan xonalar uchun reverberatsiya vaqti 1 s atrofida bo‘ladi. Konsert zallarida reverberatsiya vaqti tovushning sifatiga kuchli ta’sir etadi, «chunki reverberatsiya vaqti juda katta bo‘lganda muzikani eshitib bo‘lmaydi, juda kichik reverberatsiya vaqtida esa tovush jozibasiz va uzilib-uzilib eshitiladi. Ikki muhitning ajralish chegarasida tovush qaytibgina qolmay, balki boshqa muhitga o‘tganda yutiladi ham. Tovush to‘lqinlarining energiyasi bunda qisman muhit molekulalarining xaotik 25.9-rasm. harakat energiyasiga aylanadi. Masalan, suvalgan devor tovush to‘lqinlari energiyasining taxminan 890 ini, gilam esa taxminan 2096 ini yutadi. Buyumlar bilan to‘lgan xonada tovush ko‘proq yutilishi, bo‘sh xonada esa tovush jarangdor bo‘lishish-u bilan tushuntiriladi. 25.78. Tovush rezonansi. Tovush balandligini kuchaytirish uchun mo‘ljallangan yashiklarga mahkamlangan va bir xil tebranish chastotalariga ega bo‘lgan ikki kamerton yordamida tovush rezonansini hosil qilish mumkin (25.9-rasm). Bu kamertonlarni bir-biridan bir metrga yaqin oraliqda yashiklarning og‘zini bir-biriga qaratgan holda joylashtiramiz. Kamertonlardan birini bolg‘acha bilan uramiz— u qattiq tovush chiqaradi. Qisqa vaqtdan so‘ng bu kamertonni qo‘limiz bilan siqamiz —tovush sekinlashadi, lekin butunlay yo‘qolmaydi. Bu xol birinchi kamerton bilan RE-E zonansda sozlangan ikkinchi kamertonni = tovush to‘lqinlari tebratib yuborishi bilan tushuntiriladi. Haqiqatan, ikkinchi kamerton ham qo‘l bilan ushlansa, tovush yo‘qoladi. Bu tajribada kamertonlar mahkamlangan yashiklarga qamalgan havo ustini ham rezonanslanishini qayd qilish kerak. Bunday yashiklarning kattaligi shunday tanlanadiki, bunda ulardagi havo ustunlarining xususiy tebranishlar davri kamertonlarning erkin tebranishlar davriga mos keladi. Havo ustunining rezonansini quyidagi tajriba yordamida ham kuzatish mumkin. A shisha naycha olinadi va uning pastki uchiga V voronkali rezina shlang ulanadi (25.10-rasm). Keyin voronkaga suv quyiladi va uni A naychaning yuqorigi uchiga qadar ko‘tariladi. Endi, agar naychaning shu ochiq. 25.10-rasm. uchiga tovush chiqarayotgan K kamertonni
40 amaliy savashlari, benihoya murakkab, keng ko‘lamli va og‘ir kechganidek, uning nomi, ta’limoti bilan bog‘liq xristian G‘arbiy Yevropasida ilk o‘rta asrlardan boshlab davom etgan jarayonlar ham o‘ta murakkab, katta ta’sir kuchiga ega bo‘lgan. Bir tomondan, shunday diniy-mafkuraviy paradigmal holat vujudga kelganki, Imom G‘azzoliy asarlari, ta’limoti, g‘oyalari, uning o‘zining milliy-diniy g‘oyalari, intilishlari, istak-xohishlarga qarama-qarshi o‘laroq, xristian ilohiyotchilari, ziyoliylari o‘rtasida, o‘sha davrda Sharqdan kelayotgan eng ilg‘or sanalgan ilm-fan, falsafiy g‘oyalar, yangi hayot, taraqqiyot uchun kurash g‘oyalar, qarashlar ifodasi deb qaralgan(“Savollar va ularning javoblari” va boshqa risolalari). Hatto, Arastu, Forobiy va Ibn Sinolar ta’limot, qarashlari sifatida olib qaralib, xristian ilohiyotchilari ularga qarshi kayfiyatda bo‘lganliklarini Olmoniyalik falsafa, din tarixi mutaxassisi X.Ley o‘zining diqqatga sazovor har ikki asarida mufassal ko‘rsatgan deyish mumkin.1 Boshqa tomondan esa, G‘arbiy Yevropa xristian katolik, protestantizm “Avliyo Otalari” Ulug‘ Albert, Foma Akvinskiy va boshqalar tomonidan G‘arb “Avitsennizmi”, “Averroizmi” kabi ilg‘or oqimlarga qarshi Paduya, Turin, Sorbonna(Parij) va London qirollik universitetlaridagi og‘ir va o‘ta murakkab jadaliy kurashlarda nazariy-mantiqiy va metodologik tayanch vazifasini o‘tagan, diniy-mafkuraviy g‘oyalar kurashiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Demak, ana shu ma’noda Imom G‘azzoliy g‘oyalari, ta’limoti, asarlari Sharqda ham, G‘arbda ham jahon ilm-fani, falsafasi taraqqiyotiga sezilarli, hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatganligi haqida so‘z yuritish mumkin. G‘arb ilmiy doiralarida Imom G‘azzoliy mazlum xalq va sinflarning ozodlik harakati uyg‘otgan yashovchan kuchlar va shaharlardagi yangi hayotga nisbatan feodal guruhlarning eng
Jadidlar Muallimlar: Mullo Murodxo‘ja, Abdu-same’ qori, Eshonxo‘ja”. Shuni ta’kidlash kerakki, bu imtihonlarda o‘zini a’lo darajada namoyon etgan qobiliyatli yoshlarga muruvvatli boylar pul mablag‘lari bilan rag‘batlantirish holatlari ham bo‘lgan. Munavvar qori va uning qo‘l ostidagi maslakdoshlari yoshlarni jadid maktablarida o‘qitish barobarida ularning moddiy ta’minlab, kelajakda oliy ma’lumotli mutaxassis kadrlar bo‘lib yetishishi uchun ham zamin hozirladilar. Shu o‘rinda Munavvar qori Abdurashid-xonovning sa’y-harakatlari bilan Toshkentda 1909-yilda “Ko‘mak”, 1913-yilda “Doril ojizin” xayriya jamiyatlari ochilib, yoshlarni xorijga o‘qishga yuborish uchun va boshqa muhtojlarga xayriyalar berilishi mutlaqo yangi tarixiy voqea bo‘ldi. “Ko‘mak”dan namuna olgan Buxoro jadidlari ham 1910-yilda “Tarbiyayi atfol” xay-sh,
loyihani amalga oshirish natijasida viloyat aholisi va korxonalarni elektr energiyasi bilan ta’minlash yaxshilanadi. Kelgusi ikki yilda Bog‘ot va Shovot tumanlarida qiymati 176 million dollar bo‘lgan 60 megavatt quyosh elektr stansiyasi qurish mo‘ljallanayotganini aytib o‘tishni zarur, deb bilaman. Sakkizinchidan, Maktabgacha ta’lim muassasalarini rekonstruksiya va modernizatsiya qilish dasturi tayyorlanmoqda. Bolaning insonsifatida shakllanishi, avvalo, oilada va bolalar bog‘chasidagi sharoit va tarbiya ishlariga bog‘liq. Olimlar va pedagoglar bola tarbiyasi qancha erta boshlansa, shuncha yaxshi, deb hisoblaydilar. Shuning uchun farzandlarimiz kamoloti yo‘lida biz mablag‘ va imkoniyatni ayamasligimiz kerak. Dasturda yangi bolalar bog‘chalari qurish, ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, yuqori malakali pedagog kadrlar tayyorlash, ta’lim-tarbiya jarayonlariga zamonaviy usullarni joriy etish bo‘yicha amaliy chora-tadbirlar ko‘zda tutilgan. Xorazm viloyatida kelgusi besh yilda jami 228 ta maktabgacha ta’lim muassasasi rekonstruksiya qilinadi va kapital ta’mirlanadi. Ayni vaqtda bu sohada xususiy bolalar bog‘chalari faoliyatini yo‘lga qo‘yishga ham keng imkoniyat ochib beriladi. To‘qqizinchidan, Bozorlarni rekonstruksiya va modernizatsiya qilish, savdo tizimini takomillashtirish dasturi ishlab chiqilmoqda. Bozorlar–azaldan yurtimizda tinchlik, to‘kinlik va farovonlik belgisi 263
Manbalar Havolalar YouTubedagi rasmiy kanali 2001
Ne’mat ARSLON —— Asteriy (ho‘kizning oti shunday). "Shar" deyishadi bizning Miraki tomonlarda bunaqa jonivorlarni. Bilmadim, qanday o‘yinlar ko‘rsatarkin mabodo yechilib ketgudek bo‘lsa bu shoxdor jonivor. Bir oydan ko‘proq vaqt o‘tdi oradan. 21 iyul. Bekamiz Aglaida xonimning tavallud kuni. Bog‘ o‘rtasidagi o‘tloqda ziyofat dasturxoni hozirlandi. Mehmonlar qariyb yigirma kishi bor. Xans va bir munkaygan choldan boshqa hammasi ayollar. Oqshom pallasi joy talashayotgan maynalardek chug‘urlashardi ular dasturxon atrofida o‘tirib. Bu paytda men daraxt ustida turib olma terardim. Nogoh og‘il eshigi qarsillagancha ochilib ketdi va Asteriyning bahaybat shoxli boshi ko‘rindi. O‘tloq sahnida o‘tirgan odamlarni ko‘rdi jonivor va o‘ynoqlagancha shiddat bilan yugurib kela boshladi. Chor tarafga qochdi sarosimaga tushib qolgan mehmonlar. Shu kelishda bazm stolini tagidan shoxi bilan ilib osmonga ko‘tardi ho‘kiz. Va idish-tovoqlarning jarang-juringi sadosi ostida olg‘a yugurdi. Qiy-chuv ko‘targancha panoh istab uy tomon qochib borishardi ayollar va bolalar. Shoxi atrofini va peshonasini oxir burchagiga, zanjir bog‘langan qoziqqa yoki boshqa biror uchli narsaga ishqalash odati bor bu jonivorlarning: Asteriy ham zanjir siquvidan ozurda bo‘lgan va qichiyotgan shoxlarining tubini ana shunday ishqalayverib zanzir halqasini uzib yuborgan yoki bo‘shatgan edi aftidan. Xullas, Asteriy qochib borayotgan izdihom orasidan Xans-ning o‘n uch yoshli qizini tanlagan va qizning lolarang yubkasidan boshqa hech narsa ko‘rinmasdi uning ko‘ziga. Qiz qattiq chinqirgancha men olma terayotgan daraxt tagidan jonholatda yugurib o‘tdi. Ko‘zi qonga to‘lgan Asteriy uni ta’qib etib kelardi hamon. Qiz qochib borayotgan tomonda esa najot eshigi berk. Qo‘shni uyning baland devoridan oshib o‘tish iloj-X 268 }-v »? - YOZUVCHI UCHUN ATIR siz. Asteriy hademay unga yetadi va qudratli shoxlari bilan.. Nogoh uning ro‘parasida hayhaylagancha Xans paydo bo‘ldi. Ammo shu lahzada nafaqat filday Xans, balki afrika fili bo‘lsa ham shoxiga ilib otishdan qaytmasdi Asteriy. Shunday bo‘ldi ham. Bir hamla bilan yo‘lidagi to‘siqni itqitib tashlab, qizil yubka tomon yo‘lini davom ettirdi. Oniy lahzalarda ro‘y berdi bu voqea. Va men nima qilayotganimni o‘zim ham anglamagan holda daraxt shoxidan yerga sakradim, balki yiqilib tushgandirman. Mana, ho‘kiz Asteriy va odam Oston yuzma-yuz. Oyoqlarini yerga tiradi shiddat bilan yugurib kelayotgan Asteriy va ro‘parasida turgan jonzotning kimligini, nimaligini, kuchini va boshqa jihatlarini aniqlab olish uchun taqqa to‘xtab, nogoh osmondan tushgan jonzotga qaragancha bir zum qotib qoldi. Albatta uning o‘ylab olishi uchun bir daqiqa emas, balki bir soniya yetarli. Shundan keyin shoxi bilan ilib osmonga otadi meni va yana yo‘lida davom etadi. Albatta bunday pallada eng mashhur ispan matadori ham hech narsa qilolmas va uning qo‘lidagi pichog‘i-yu qizil lattasi o‘zining qoniga belangan bo‘lardi. Oyog‘ini yerga tiragancha boshini baland ko‘tardi Asteriy, qattiq pishqirdi. Va meni mo‘ljalga oldi. Bu lahza Asteriy uchun hech narsa, ammo men uchun juda qimmatli. Qochishga ulgurmayman. O‘zimni biryonga tashlab yiqilib qolishga ulgurgan taqdirimda ham Safina omon qolmaydi. Safinaning o‘limi–mening o‘limim. Shunday holat yuz bersa, men ham tirik qolmayman. Xans meni omon qo‘ymaydi. Chunki Asteriyga qarash mening ixtiyorimga topshirilgan. Uning zanjirini mendan boshqa yana kim yechib qo‘yishi va bu qiziq tomoshani ho‘kizboqardan boshqa kim ham uyushtirishi mumkin! Ana shu fikrlar miyamda yashin tezligida charx urarkan, qo‘lim ham yashin tezligida harakatga keldi va men ikki barmog‘im bilan 1! 269 F
YADRO Yudro hamma tirik o‘simlik va hayvonlar hujayrasida bo‘lib, uning hayot faoliyatida ishtirok etadigan doimiy tuzilmadir. Yudroning faoliyati sitoplazma va uning tarkibidagi organellalar bilan uzluksiz bog‘liq bo‘lib, yadro butunligining buzilishi, ularning o‘zaro faoliyatining buzilishiga va hujayraning nobud bo‘lishiga olib keladi. Masalan, yadroning qobig‘i mikromanipulyator yordamida buzilsa, yadro moddalari sitoplazmaga qo‘shilib ketib, hujayra nobud bo‘ladi. Yadro aksariyat hujayralarda bitta, ayrim hujayralarda— ostioklast, ko‘ndalang yo‘lli muskullar hujayralarida ko‘proq uchraydi. Ularning shakli, yirik-maydaligi hujayralarning shakli va yirik-maydaligiga bog‘liq. Ammo ko‘pchilik hujayralarda ular yumaloq yoki ovalsimon bo‘ladi. Leykositlarda tayoqchasimon, loviyasimon, mezoteliyda yassi bo‘ladi. Yadro qobig‘ining ikki qavatdan iborat bo‘lishi, har birining qalinligi 10 nm ga tengligi elektron mikroskopda aniqlangan. Yadroning ichki va tashqi qobig‘i oralig‘ida 10-30, ba’zan 100 nm ga teng perinuklear bo‘shliq mavjud. Devorida diametri 80-90 nm ga teng ko‘plab teshikchalar bor. Shu teshikchalar orqali sitoplazma bilan bog‘lanadi. Yadro tarkibida murakkab oqsillar, lipoidlar, fermentlar bo‘ladi. Nuklein kislotalar orasida DNK va RNK muhim vazifa bajaradi. RNK oqsilning murakkab sintezida ishtirok etadi. Yadrochalar deyarli hamma o‘simlik va hayvon hujayralarida topilgan. Odatda, ular hujayralarda bitta yoki ikkita bo‘lishi mumkin. Yadrocha karioplazmaning eng zichlashgan qismi bo‘lib ajralib turadi. Tarkibi ipsimon ko‘rinishdagi gomogen tuzilmalaridan tashkil topgan, Yadrocha ribosoma RNK sintezida ishtirok etadi. Yadrochalar faqat bo‘linmaydigan hujayralarda shakllanadi va ko‘rinadi, ular bo‘linayotgan vaqtda esa yo‘qolib ketadi. Xromatin bo‘linmayotgan yadrolarda mayda, donador tuzilmali bir xil modda shaklida yoki ancha yirik bo‘lakcha shaklida ko‘rinadi. Xromatin kimyoviy tarkibiga ko‘ra, DNK bilan oqsilning murakkab birikmasidan iborat. 49
114 IV. Normalangan fazolar » = Ахта б = Sha — A belgilashlarini kiritamiz. U holda xoni (4.1) Endi x elementni (4.1) koʻrinishda yagona ravishda yozish tuumkin ekanligini ko'rsatamiz. Aytaylik, o on 4b —30 4g (h,g€ H) bo'lsin. U holda (a —3)x) — g-h. g-h € H boʻlgani uchun (a - Bay € H. Bu munosabat faqat o —3 bo'lgandagina oʻrinli, chunki xi $ H. Natijada g — h tengligiga ham ega boʻlamiz. 4.1.9. L. chiziqli fazoda g chiziqli funksional berilgan boʻlib, g 40 boʻlsin. U holda quyidagilarni isbotlang: 1) Н = F-(0) to'plami giper qism fazo bo`ladi; 2) xohlagan X € K soni uchun F'(X) = xa H tengligi oʻrinli, bunda f(xri)-—A. Yechimi. 1) f 4 0 bo'lgani uchun f(xo) 4 0 bo'ladigan у 2 elementi mavjud. (20) — Ag bo'lsin. L dan xohlagan x element olib, uni ushbu fo) Fa) Ia o = n Xot б "У и) ko'rinishda yozib olaylik. aaa Ayo И!) в tengligi oʻrinli bo`lgani uchun 7—I H bo'ladi. Bu elementni h " 0 orqali belgilaymiz: f(x) h-z-5n М «си) » х= —— ДА. 20 Bu tenglikdan H ning giper qism fazo ekanligi kelib chiqadi. 2) Аваг «ҳ = 5079 boʻlsa, u holda 120) = 1( Х.ш) = ВО) шу va'ni f(r2) — A tengligini qanoatlantiruvchi xx elementlari mavjud ekan. Aytaylik, 7x element (ал) — A tengligini qanoatlantiruvchi ixti-yoriy element bo`lsin. Agar y € f(X) bo'lsa, u bolda f(y) — A boʻladi. y elementni y — xa 4 (y — Xa) ko'rinishda yozib olsak, f(y-11) —0 boʻlishidan, y — x3 € H ekanligi kelib chiqadi. Shu sababli y € xa 4 H. U holda
101-rasm. O‘tkir uchli yot jismni (shurupni) chiqarib olish paytida bronx devorini teshilishi natijasida rivojlangan ko‘ks oralig‘i emfizemasi va o‘ng tomonlama pnevmotoraks: a’ rentgenogramma; b nafas yo‘llarining asoratlangan yot jismlarini chiqarib olish paytida yuzaga kelgan teri osti to‘qimasining emfizemasi ,ko‘ks oralig‘i emfizemasi va pnevmotoraksning rivojlanish sxemasi (Buxman L.A., 1961). 14 havo tarqalishining bosqichlari. uu o
Filippin Qizlar bilan Tanishish uchun qanday, Xavfsiz To'g'ri Yo'l Tush Bayram Osiyo →
10-3 jadval Tartib : Shartli belgisi ) Yaqqol tasviri Nomi nomeri Sim, kabel bu Ulangan simlar Elektr zanjirning davomi borligini ko‘rsatuvchi belgi A— –— = YX 3 —— 2 Ulanmagan simlar b Korpusga ulanish Yerga ulanish 1 Bir qutbli viklyuchatel Bir qutbli ikkitomonlama pereklyuchatel
to'lovlami xodimlar bilan ish haqi bo'yicha hisob-kitoblar schyotining debetiga o‘tkazish, bir hisob-kitob qaydnomasidan qoldiqni ikkinchisiga ko‘chirishda debitorlik qarzni kamaytirib yoki kreditorlik qarzni ko‘paytirib ko'rsatish, hisob qarovsiz qoldirilganligi yuqorida qayd etilganlaming asosiy sabablaridir. Auditorlik tekshiruvi vaqtida aniqlangan xato va kamchiliklar, talablariga rioya qilinmagan me’yoriy hujjatlar ko'rsatilgan va hisobotning ko'rsatkichlariga miqdoriy ta’siri aniqlangan holda, auditoming ishchi hujjatlarida qayd etiladi. Xodimlar bilan ish haqi bo'yicha hisob-kitoblarning buxgalteriya hisobida eng ko'p uchraydigan xato va kamchiliklar quyidagilardir: • xodimlarga to'lovlar qonuniy va maqsadga muvofiq amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlaming yo'qligi yoki ular noto'g'ri va o'z vaqtida yuritilmasligi; • o'rtacha ish haqi asosida hisoblanadigan to'lovlardagi xatolar (mehnat ta’tili uchun, vaqtinchalik ishga qobiliyatsizligi uchun va boshqalar); • daromad solig'i noto'g'ri hisoblanishi, imtiyozlar asossiz ravishda qo'llanilishi; • tunda va ishdan tashqari vaqtda ishlaganligi hamda boshqalar uchun turli qo'shimcha to'lovlar noto'g'ri hisoblanishi; • ish haqini to'lash va boshqa to'lovlar hisobi schyotlarining noto'g'ri korrespondentlanishi. Korxonalarda xodimlar bilan hisob-kitoblar hisobini auditorlik tekshiruvini o'tkazishda yuqoridagi ishlab chiqilgan uslubiy tavsiyalardan foydalanish auditorlarga o'ziga xos dastur vazifasini o'taydi degan umiddamiz. 8.4. Hisobdor shaxslar bilan hisob-kitob muomalalari auditi Xo'jalik subyektlari har doim ham bevosita o'z kassasidan yoki hisob-kitob schyotidan hisoblashishlarni amalga oshira olmaydi. Bunday hollarda xodimlarga hisobdorlik asosida bo'naklar naqd pullarda beriladi, ular to'lovlarni amalga oshiradilar. Bular ma’muriy xo'jalik muomala xarajatlari va xizmat safarlari uchun beriladigan bo'naklardir. Ushbu xo'jalik muomalalari 4220- “ Xizmat safari uchun berilgan bo'naklar” , 4230- “ Umumxo'jalik xarajatlari uchun berilgan bo'naklar” va 6970- “ Hisobdor shaxslarga to'lanadigan qarzlar” schyotlarida hisobga olinadi. Naqd pulsiz hisob-kitob yo'li bilan amalga oshirib bo'lmaydigan mayda ma’muriy-xo'jalik, operatsion va xizmat safari xarajatlari uchun
Galaway 1994; Kirst-Ashman i Hull 1993; Germain i Gitterman 1996). Ijtimoiy xodimlar nafaqat alohida odamlarga yordam berishga harakat qiladilar, balki ular nisbatan keng ko‘lamli global darajada o‘zgarishlarni amalga oshirishga intiladi (Goldstein 1992). Ushbu ikki turli qarash ijtimoiy xodim kasbini inson ehtiyojlarini o‘rganuvchi, biroq mazkur ehtiyojlarni hal etishda tashqi to‘siqlarga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘lmagan psixologiya va tibbiyot kabi yordamchi kasblardan ajratib turadi. Zulm qilishga qarshi da’vat Ijtimoiy xodimlar an’anaviy tarzda jabrlangan va ajratib qo‘yilgan insonlarni o‘z mijozlarining muqarrar tarkibiy qismi sifatida ifodalaganlar. Kamsitish alohida insonlar yoki guruhlarga nisbatan vakolat yoki hukmronlikni adolatsiz ravishda qo‘llash bilan bog‘liq. Tahqirlashning irqiy, etnik, sinfiy va jinsiy tegishlilik, yoshga oid va jinsiy yo‘naltirilganlik kabi turli shakllari mavjud. Ijtimoiy ish kasbining oliy vazifasi Ijtimoiy xodim kasbining asosiy vazifasi hayot standartlarini yaxshilash va barcha odamlarning bazaviy ehtiyojlarini qondirishda zaif, tahqirlanishi mumkin bo‘lgan va qashshoqlikda yashovchilarga alohida e’tibor qaratgan holda yordam ko‘rsatishdan iborat. NASW (1996:1) Ijtimoiy ish mijozlari Tarixdan ijtimoiy ish fuqarolik huquqlaridan mahrum qilinganlar yoki kambag‘al, muhtojlarga yordam ko‘rsatishni anglatgan. Bugungi kunda ijtimoiy xodimlar hayot sharoitlarini, ularning atrof muhiti sifatini hissiy, ma’naviy, psixologik yoki jismoniy jihatdan yaxshilash zarur bo‘lgan insonlar bilan faoliyat olib boradilar. Ijtimoiy xodimning mijozi kim bo‘lishi mumkin? Ijtimoiy ishning muhim tushunchalaridan biri mijozlik (clienthood) tushunchasi hisoblanadi. Odatda ijtimoiy xodim xizmat ko‘rsatuvchi mijozlar guruhi quyidagilarni qamrab oladi: -uydan qochish, qonunbuzarliklar, zo‘ravonlik kabi jiddiy nizolar va boshqa qiyinchiliklarni boshidan kechirayotgan oilalar, jumladan to‘liq bo‘lmagan oilalar; -er-xotinlar yoki ota-onalarning farzandlari bilan shafqatsiz munosabatda bo‘lish holatlari bilan duch keluvchi oilalar va juftliklar; -nikohdagi jiddiy nizolari mavjud bo‘lgan juftliklar;
O‘zbekiston energotizimida ishlab chiqarilayotgan va iste’mol etilayotgan elektr energiyasi orasida nomutanosiblik vujudga kelayotgani sabab 21-iyul kunidan boshlab respublika iste’molchilariga cheklovlar kiritilmoqda. Bu haqda “O‘zbekiston MET” AJ matbuot xizmatiga tayanib, O‘zA xabar berdi. Respublika bo‘yicha kiritilayotgan cheklov miqdori taxminan 1,5–2 million kVt/soatni tashkil etmoqda. Bu kunlik o‘rtacha iste’molning (195,6 million kVt/soat) 0,8–1 foizini tashkil etadi. Shu bilan birga, respublika bo‘yicha vaqtinchalik elektr ta’minotidagi uzilishlariga qo‘shni Tojikiston energotizimidan qabul qilinayotgan elektr energiyasi importi hajmining keskin qisqarishi ham sabab bo‘lmoqda. Ma’lumot uchun, Tojikistonda suv tanqisligi oqibatida 16-iyul kuni soat 02:33 da kuchlanishi 500 kV bo‘lgan “Regar” va “Surxon” podstansiyalarini bog‘lovchi L-508 havo elektr uzatish tarmog‘i orqali import amaliyoti to‘xtatilgan va import miqdori sutkalik o‘rtacha 12 million kVt/soatdan 0,3 million kVt/soatgacha kamaygan. Shartnomaga asosan elektr energiyasi importi shartnomasi sentabr oyigacha bo‘lganligi sababli issiqlik stansiyalariga iyul oyiga elektr energiyasi importini qoplash uchun yoqilg‘i ko‘zda tutilmagan va elektr stansiyalar uskunalari ta’mirga chiqarilgan. Shunga qaramasdan, joriy rejimlarda elektr stansiyalarga shartnomada ko‘zda tutilgan miqdordan 10–12 foizga ko‘p tabiiy gaz yetkazib berilmoqda. Aniqrog‘i issiqlik elektr stansiyalarida rejaga nisbatan 8 million kVt/soat va o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 25–30 million kVt/soat ko‘p elektr energiyasi ishlab chiqarilmoqda. Tojikiston energotizimidan import miqdorining keskin kamaytirilishi “Nurek” suv omboriga suv kelishining prognoz ko‘rsatkichlardan kamligi va suv sathining pastligi sababli Tojikistonning “Barki Tochik” kompaniyasi tashabbusi bilan amalga oshirilgan. Bundan tashqari, O‘zbekistonda 2020-yilda kuzatilayotgan suv tanqisligi sababli O‘zbekiston gidroelektrostansiyalarida shartnomaviy miqdorga nisbatan kunlik 6-7 million kVt/soat, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 10-12 million kVt/soat kam elektr energiyasi ishlab chiqarilmoqda va bu ham, o‘z navbatida, elektr energiyasi tanqisligini yuzaga keltirmoqda. Mavjud holatni barqarorlashtirish maqsadida “O‘zbekiston MET” AJ o‘z vakolatlari doirasida “Turkmenenergo” kompaniyasi bilan elektr energiyasi importi bo‘yicha shartnoma imzolangan bo‘lib, 2020-yil 28-iyuldan ushbu amaliyot boshlanishi kutilmoqda. Eslatib o‘tamiz, Tojikiston sovuq ob-havo boshlangani va respublikaning ichki ehtiyojlarini ta’minlash maqsadida O‘zbekistonga elektr energiyasi eksport qilishni o‘tgan yilning dekabr oyida to‘xtatgan edi. 2020-yilning may oyida kelib Tojikiston elektr energiyasini yetkazib berishni tiklagani to‘g‘risida xabar berilgan.
Namangandagi Prezident maktabini 24 nafar ilk bitiruvchi tamomladi. Ularning barchasi chet eldagi yetakchi universitetlarga muddatidan avval qabul qilindi Namangandagi Prezident maktabini 24 nafar ilk bitiruvchi tamomladi. Bu haqda “Daryo” muxbiri Azizbek Abduvaliyev xabar bermoqda. Prezident maktabi Namangan shahrida 2019-yili davlat rahbarining viloyatga tashrifi chog‘ida berilgan topshiriqqa binoan tashkil etilgan edi. O‘shanda maktabning 5—10-sinflariga 7700 nafardan ortiq talabgordan 142 nafari tanlab olingan. Prezident maktabida o‘quv jarayoni Kembrij universiteti bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan o‘quv reja va dasturlar asosida ingliz tilida amalga oshirilmoqda. 2021-yil boshida mazkur maktab Cambridge Assessment International Education tashkiloti akkreditatsiyasidan o‘tib, Cambridge International School (Kebrij xalqaro maktabi) maqomiga ega bo‘ldi. Namangan shahridagi Prezident maktabiga 8 nafar chet ellik yuqori malakali mutaxassis AQSh, Buyuk Britaniya, Yangi Zelandiya, Filippin va Janubiy Afrika kabi davlatlardan tanlab olinib, dars mashg‘ulotlariga jalb qilindi. Shuningdek, 21 nafar malakali mahalliy muallim ham o‘quvchilarga saboq berdi. — Faxr bilan aytishimiz mumkinki, ilk bitiruvchilarning barchalari dunyoning yetakchi universitetlariga muddatidan avval qabul qilindi. Jumladan, Jahongir Habibullayev top—300 ro‘yxatiga kirgan 8 ta, Shuhrat Abdusalomov esa 7 ta oliy o‘quv yurtiga o‘qishga kirish taklifini oldi. Doniyor Erkinov AQShning Dyuk Kunshan universiteti, Rahmatilla Abdubayev esa Qatarning Jorjtaun universitetida o‘qish xarajatlari to‘liq qoplanadigan grant sohiblari bo‘ldi, — deydi maktab direktori Abdurasul Pirnazarov. Prezident maktabi bitiruvchilarining “So‘nggi qo‘ng‘iroq” tadbirida viloyat hokimi Shavkat Abdurazzoqov ishtirok etdi. 2021-yil yakunigacha Prezident maktablari soni yana 10 taga ko‘payishi ma’lum qilindi
kinematik xususiyatlarga «asoslanar ekan. Jumladan, sakrash uchun depsinishdan oldin boshig daning oldinga egish va qo‘llarni orqada qoldirib, depsinish vaqtida bukilgan oyoqlarni tezkor yozib, qo‘llarni yoysimon yo‘nalishda yuqoriga siltab ko‘tarish evaziga sportchi baland yoki uzunroq sakraydi. Agar bosh-gavda pastga egilib-yozilmasa, oyoqlar bukilib-yozilmasa va qo‘llar voysimon yo‘nalishda faol siltab harakatlantirilmasa sportchining havoga ko‘tarilishi mumkin bo‘lmas ekan. Samalyot ham yerda qancha katta tezlikda harakatlanmasin, agar asosiy qanotlari tagidagi kichik qanotchalar bukilib, havo qarshiligini kesmasa, uni yerdan uzilishi kuzatilmas ekan. Sakrash harakatida ana shu aerodinamik xususiyatlarining ayrim omillarini o‘rganish maqsadida biz yuqorida muhokama etilgan—chap qo‘lni bog‘lab, faqat ong qo‘l harakati bilan va aksincha sharoitda sakrash sur’atimi o‘rganishga qaratilgan testlarni qo‘llagan 79
2 . B a l n e o l o g i y a m i n e r a l s u v l a r v a l o y l a r d a n d a v o s i f a t i d a f o y d a l a n i s h n i , s h u n i n g d e k , t u r l i k a s a l l i k l a r n i d a v o l a s h v a p r o f i l a k t i k a m e t o d l a r i n i o ‘ r g a n a d i g a n f a n . 3. B r a d i l a l i y a ( g r e k . B r a d y s - s e k i n , l a l i a - n u t q ) - n u t q t e m p i n i n g p a t o l o g i k s e k i n l a s h u v i . 4 . D e t s e n t r a l i z a t s i y a - m a r k a z i y o r g a n l a r n i n g b a ’z i v a z i f a l a r i n i m a h a l l i y o r g a n l a r g a b e r i s h . 5. I n t e r v e r b a l s e k i n l a s h u v — s o ‘z l a r o r a s i d a g i p a u z a l a m i n g c h o ' z i l i b k e t i s h y o k i n u t q t o v u s h l a r i n i s e k i n , c h o ‘z i b t a l a f f u z e t i s h v a s o ‘z t o v u s h l a r i o r a s i d a g i p a u z a l a m i n g c h o ‘z i l i s h i . 6 . M e t r o n o m —m u s i q a d a t e m p n i a n i q l a s h u c h u n i s h l a t i l a d i g a n a s b o b . 7. M o d u l y a t s i y a ( l o t i n . M o d u l a t i o - b i r m a r o m d a g i , r i t m d a g i ) — b i r o h a n g d a n i k k i n c h i o h a n g g a o ' t i s h . 8 . S k a n d i r l a n i s h — h a r b i r m i s r d a g i u r g ' u l i b o ‘g ‘i n n i a n i q q i l i b o ' q i m o q . 9 . T a x i l a l i y a ( g r e k . T a c h i s - t e z , l a l i a - n u t q ) - n u t q t e m p i n i n g p a t o l o g i k s e k i n l a s h u v i . Tekshirish uchun savol va topshiriqlar: 1. N u t q t e m p i n i n g b u z i l i s h i n i t a ’r i f i n i a y t i n g . 2 . N u t q t e m p i n i n g b u z i l i s h i h a q i d a m u a m m o l a r n i n g r i v o j l a n i s h i n i n g q i s q a c h a t a h l i l q i l i b b e r i n g . 3. N u t q t e m p i n i n g s e k i n l a s h u v i ( b r a d i l a l i y a ) k a m c h i l i g i n i n g t u z i l i s h i v a m e x a n i z m i n i y o r i t i b b e r i n g . 4 . N u t q t e m p i n i n g t e z l a s h u v i v a h a d d a n t a s h q a r i t e z l a s h u v i ( t a x i l a l i y a , b a t t a r i z m ) k a m c h i l i g i n i n g t u z i l i s h i v a m e x a n i z m i n i y o r i t i b b e r i n g . 5. N u t q t e m p i b u z i l g a n s h a x s b i l a n o ' t k a z i l a d i g a n l o g o p e d i k t e k s h i r i s h n i n g a s o s i y b o M i m l a r i n i t u s h u n t i r i b b e r i n g . 6 . N u t q t e m p i b u z i l g a n s h a x s b i l a n o l i b b o r i l a d i g a n k o m p l e k s d a v o l o v- p e d a g o g i k t a ’s i r n i n g a s o s i y t a m o y i l l a r i n i y o r i t i b b e r i n g . 7. B r a d i l a l i y a d a o l i b b o r i l a d i g a n m e t o d i k k o r r e k s i o n - p e d a g o g i k i s h l a m i n g a s o s i y b o ' l i m l a r i v a m a z m u n i n i a y t i b b e r i n g . 8 . T a x i l a l i y a , b a t t a r i z m d a o l i b b o r i l a d i g a n m e t o d i k k o r r e k s i o n - p e d a g o g i k i s h l a r n i n g a s o s i y b o ' l i m l a r i v a m a z m u n i n i a y t i b b e r i n g . 9 . N u t q t e m p i b u z i l g a n s h a x s b i l a n o l i b b o r i l a d i g a n m a s h g ' u l o t n i n g i s h l a n m a s i n i t u z i n g . 10 . N u t q t e m p i b u z i l g a n s h a x s l a r n i n g n u t q t e m p i n i t e k s h i r i s h u c h u n i n d i v i d u a l n u t q k a r t a s i n i t u z i s h g a h a r a k a t q i l i n g . 320
oa la PI (124) Stoks qonunining muqobil ko‘rinishlaridan biri (125) tenglamada keltirilgan, (121) tenglamani a d. zgartirish orqali quyidagi kelib chiqadi: Vv, = 24 (S, -1)d? 18v (125) Qumtutgichlarda rejim turbulent hisoblanadi va Shuning uchun SD ko‘rsatkichi 0,4 ga teng va (111) tenglama (126) tenglamaga keltiriladi: Y, = 5 (5, a 3x 0,4 Y; = B.3 (5, –121" (126) Gorizontal oqimli qumtutgich. Gorizontal oqimli qumtutgichda o‘lchami 0,008 (0,2 mm) va solishtirma og‘irligi 2,65 bo‘lgan diskret zarrachalarni ajratib olish mumkin. Loyihalashda , qoidaga ko‘ra gorizontal oqim tezligi 1,0 frs (0,3 m / s) deb hisobga olinadi. To‘liq loyihalash ketma ketligi , qumtutgichdagi gorizontal oqimni kalibrlash Reynolds k Richards (1996, rr. 137—156) , Metcalf « Eddy (1991, str 458) ma’lumotlarida keltirilgan, ular diametri 0,21 mm va solishtirma og‘irligi 2,65 bo‘lgan abraziv zarrachalarning cho‘kish tezligini minutiga 3,8 fut (1,15 m / min) deb qabul qilishni tavsiya qiladilar. 6.2 misol. Gorizontal turdagi qumtutgichni loyihalash. 169
Qo‘llash usuzi va dezalari. Ichga, vena ichiga va mushak ichiga yuboriladi. "shu y Bira Gost xo eyin 20-0 yi miyati asi Qara Pa urta zamin 9 U O‘zini o sanla MAE ML u adi moy a bila tanlanadi, So‘talik tani 2,3 kulga bo‘lish tavona palagi A oi oiy, bit angi kuchayishi mumkin. Fin tayga bo‘lgan Chini sh mushak ichiga yuborish kamdan kam xollarda, preparatni vena ichiga ko‘llash yoki ari ari (o‘ch a i a o‘sha bo‘shay bir mkgda Ko‘plishlin, hayotiy uli mumkin bo‘lmagan xollarda mumkin, Parents, o‘tish il biriga bo‘lishi mumkinligi tu y saqlanish kerak tagida oya i. Parenteral taklilan iroral avakliga utish maa mini i I ia dir A n oi prapor qavaara Supa Kepak, Tepanegtuix ezapanii xi’pearynqni Prearatning minviy yorti a soligi bir tokda g TUTATAR aa ari ishlatish tavsiya qilinadi. sh M-u) una furosemil yot buyrakning normal faolitida. buritari rag‘a (12 AMpula) boshlang‘ich dozada vena ichiga, kamdan kam xollarda Yoqti Mar YMokm tanqisligi bo‘lmaganda buyurilii UR kish YARAta biri o‘rish 1-2 kni zamoning Yuan; juretk yoza VA Qosh kai AY ada kami, buri qismiga musi a elala adekvat diurezga erishilguncha oshiriladi. Yuqori (b Midning ta’siri ostida litiyning 49 majmuani olayotgan patsiyentla shan tokopni) olardi asiy mua TOMADI mir o QI y yes MB (M I yor-u tirlari aa tana a Yuy Ma Maksimal sutkalik doza–600 mg. minutiga ko‘pi bilan 4 m. ga shikasta ar asmanni yoioilatiinga, O buyrak Zaharlaishlarda jadala a (12, mi) o kar latishlarda ekadallashtiriyagan diurelg 20 dan 40 mg tacha yozdik Toqati Chor CHALA bilan davolash og‘ir tipoteki otenzin P. retseptorlarining
Qirg`iziston sobiq prezidenti Almazbek Atambaevga 2020 yilning oktyabr oyida hokimiyatni kuch bilan egallab olishga urinish va ommaviy tartibsizliklarni tashkillashtirish ayblovlari e`lon qilindi. Bu haqda uning advokati Sergey Slesarevga tayanib, «Kommersant`»ga asoslanib, Daryo xabar berdi. Atambaev o`tgan yilning oktyabridan buyon hibsda saqlanmoqda. «Atambaevga o`tgan yilning oktyabr oyi boshlarida poytaxtda yuz bergan ommaviy tartibsizliklarni uyushtirishda va hokimiyatni zo`rlik bilan egallab olishga urinishda gumon qilingani to`g`risida xabarnoma topshirildi», — dedi advokat. Himoyachining ta`kidlashicha, tartibsizlikning birinchi kunlarida sobiq prezident hibsda edi va jismonan olib qaraganda ularni uyushtirishda qatnasha olmasdi. Ushbu ish bo`yicha prezident ma`muriyatining sobiq rahbari Farid Niyozov, sobiq prezident qo`riqchisi Kanat Sagimboev va ichki ishlar vazirining sobiq o`rinbosari Kursan Asanov ham qatnashmoqda. Bundan bir necha oy oldin Atambaev sog`lig`i yomonlashgani sababli Milliy xavfsizlik davlat qo`mitasining tergov izolyatoridan 47-sonli axloq tuzatish koloniyasiga ko`chirilgan edi. Koloniyada tibbiy shifoxona mavjud. Ma`lumot uchun, Atambaev Almazbek Sharshenovich 1956 yil 17 sentyabrda Qirg`iziston SSRning Arashan qishlog`ida tug`ilgan. 1980 yilda Moskva boshqaruv universitetini tamomlagan. U aloqa korxonalarida muhandis, iqtisodchi bo`lib ishlagan. 1983 yildan Qirg`iziston SSR Oliy Kengashi prezidiumi muharriri va referent, 1987 yildan Frunze (hozirgi Bishkek) Pervomayskiy tumani Ijroiya qo`mitasi raisining o`rinbosari bo`ldi. Atambaev 1989 yilda biznes bilan shug`ullanishni boshladi. 1993 yilda u Sosial-demokratik partiyasini tuzdi, 1995- va 2000 yillarda mamlakat parlamentiga saylandi. 2000 yil aprelda sud mol-mulk va daromadlar haqidagi ma`lumotlarni yashirgani uchun Atambaevning mandatini bekor qildi. 2000 yil oktyabr oyida u prezidentlik saylovlarida uchinchi o`rinni egalladi. Atambaev «Lolalar inqilobi»dan keyin, 2005—2006 yillarda sanoat, savdo va turizm vaziri, 2007 yil martdan noyabrgacha esa bosh vazir bo`lib ishlagan. 2009 yilning iyulidagi prezidentlik saylovlarida Atambaev muxolifatchilardan yagona nomzod edi, lekin u atigi 8,41 foiz ovoz to`plab, Qurmanbek Bakievga yutqazdi. Inqilobdan so`ng, 2010 yilning aprelida u muvaqqat hukumat rahbarining iqtisod bo`yicha o`rinbosari bo`ldi. 2010 yil 17 dekabrdan esa hukumatni boshqargan. 2011 yil 30 oktyabrda Atambaev 63,24 foiz ovoz bilan Qirg`iziston prezidenti etib saylandi. 2016 yilda Atambaev konstitusiyaga o`zgartirishlar kiritish bo`yicha referendum o`tkazdi, buni esa huquq himoyachilari, jurnalistlar va muxolifatchilar hokimiyatni egallab olishga urinish deb baholadi. 2017 yil noyabr oyida u birinchi muddatdan keyin o`z lavozimini tark etdi. Atambaev prezidentligining so`nggi yillarida mamlakatda jurnalistlar, faollar, muxolifatchi siyosatchilar va inson huquqlari himoyachilariga qarshi ko`plab fuqarolik va jinoiy sud jarayonlari o`tkazildi. 2019 yil 27 iyunda Qirg`iziston parlamenti deputatlari Almazbek Atambaevni sobiq prezident maqomidan va shunga ko`ra daxlsizlikdan mahrum qildi. Rasmiy ma`lumotlarga ko`ra, Bosh prokuratura uning harakatlarida korrupsiya, mansab vakolatlarini suiiste`mol qilish va noqonuniy boylik orttirish belgilarini topgan. Atambaevning o`zi ayblovlarni tan olmadi va huquq-tartibot organlarining sudga chaqiruv qog`oziga bo`ysunishdan bosh tortdi.
Ichki ishlar vaziri Po‘lat Bobojonovning shaxsiy tarkib bo‘yicha buyrug‘i bilan lavozim tayinlovlari amalga oshirildi, deb xabar bermoqda vazirlik matbuot xizmati. Polkovnik Olim Saidov IIV Jamoat xavfsizligi departamenti boshlig‘i o‘rinbosari — yo‘l harakati xavfsizligi xizmati boshlig‘i lavozimiga tayinlandi. Tayinlovga qadar 2019-yilning noyabridan buyon IIV YHXBB boshlig‘i lavozimida faoliyat yuritayotgandi. Polkovnik Baxtiyor Berdialiyev IIV Jamoat xavfsizligi departamenti boshlig‘i o‘rinbosari — huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmati boshlig‘i lavozimiga tayinlandi. Tayinlovga qadar 2019-yilning noyabridan buyon Huquqbuzarliklar profilaktikasi bosh boshqarmasi boshlig‘i lavozimida ishlab kelayotgandi. Podpolkovnik Davron Azizov IIV Jamoat xavfsizligi departamenti boshlig‘i o‘rinbosari — jamoat tartibini saqlash xizmati boshlig‘i vazifasini bajaruvchisi etib tayinlandi. Bunga qadar Azizov IIV Huquqbuzarliklar profilaktikasi xizmati boshlig‘i o‘rinbosari, Huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyatini tashkil etish boshqarmasi boshlig‘i lavozimida faoliyat yuritgan. Polkovnik Omon O‘rinboyev IIV probatsiya xizmati boshlig‘i lavozimiga tayinlandi. Tayinlovga qadar u IIV Jamoat tartibini saqlash xizmati boshlig‘ining 1-o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan.
shaftoli danaklaridan olinadigan vah.k. moylar kiradi. Bu moylardagi uch glitserid va xolesterin yaxshi oksidlanadi, parchalanadi, demak, yaxshi o‘zlashtiriladi. Giperxolesterinemiyaning muhim omillaridan biri tez-tez ruhiy, kuchli, ayniqsa, salbiy hissiyotlarning yuzaga kelishidir. Xolesterinning o‘t tarkibida ajralishi o‘t pufagi va o‘t yo‘llarining diskineziyalarida buzilishi, nefrotik —sindrom va hik. giperxolesterinemiyaga olib keladi. Turli gipoksiya holatlarida xolesterin parchalanishining buzilishlari, gormonlar sintezining (qalqonsimon, buyrak usti, jinsiy bezlar patologiyasida) o‘zgarishlari xolesterin miqdorining qondagi o‘zgarishlariga sabab bo‘ladi. Ushbu va boshqa sabablarga ko‘ra qonda xolesterin miqdorining ko‘payish yoki kamayish tomonga siljishlari nihoyatda murakkab - ko‘p omilli, har birining o‘ziga xos mexanizmlari bo‘lgan jarayonlardirki, ularga tegishli ma’lumotlarni har sohaning patofiziologiyasiga oid bo‘limlarda ko‘zdan kechirish o‘rinlidir. ATEROSKLEROZ PATOGENEZIGA OID BA’ZI MASALALAR Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining tavsiyasiga ko‘ra (1957) «Ateroskleroz - arteriya intimasida mediadagi buzilishlar bilan bog‘langan lipidlar, murakkab karbon suvlar, qon va uning tarkibiy qismlari fibroz to‘qimada kaltsiy ushlanishining turli nisbatda birgalikda o‘choq sifatida to‘planib qolishidir» degan ta’rif berilgan. N.N. Anichkov va S.S. Xoalatovlarning (1912) klassik tadqiqotlaridan boshlab, o‘tgan 85 yil davomida keng ko‘lamda olib borilgan sanoqsiz izlanishlari davomli giperxolesterinemiya bilan aterosklerozning genetik rivojlanishi o‘rtasida ma’lum patogenetik bog‘lanish borligini ko‘rsatdi. Giperxolesterinemiyaning ateroskleroz patogenezidagi roli qator eksperimental va morfologik tekshirishlarda o‘z tasdig‘ini topgan. Odamda xolesterin miqdorining darajasi va aterosklerozning (yurak koronar arteriyalarining) tarqalishi o‘rtasida bevosita ma’lum bog‘liqlik borligi ko‘p olimlar tomonidan e’tirof qilingan. Xolesterinning arteriyaning ichki pardasida to‘planishi hamda unga nisbatan subendotelial biriktiruvchi tuzilmalar tomonidan bo‘ladigan reaksiya, birinchi navbatda, uning metabolik inertligi bilan belgilanadi. 185
AQShga qochqin sifatida kirishni so'raganlarning ishi xorijda ko’rib chiqiladi Ularga qator savollar beriladi, jumladan e'tiqodi haqida Arizasi tasdiqlansa, ular AQShga yo’l oladi va Qochqinlarni joylashtirish idorasi bilan hamkorlik qiladigan nodavlat tashkilotlaridan joylashishda yordam oladi
121 amaliy metodlardan foydalanadi. Eskursiyaning asosiy qismi tugagach, bolalarning mdividual mustaqil kuzatishlarga qiziqishlarini qondirish va tabiatshunoslikka oid materi-allami to‘plash uchun imkoniyat berish zarur. Birok material to‘plash uchun topshiriq berishda, tuplangan material miqdorini qat’iy cheklash lozim, bu bolalar e’tiborini faqat ma’lum o‘simiik va hayvonlarga qaratish va bundan tashkari tabiatga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishni tarbiyalash uchun ham kerakdir. Bolalar mustaqil ishlayotgan vaqtda, tarbiyachi ham yordam berib turishi lozim. Ba’zan o‘simlikni qanday kavlab olishni qumq novdani qanday qirqishni va shu kabilami ko‘rsatib turishi kerak. Dam olish vaqtida to‘plangan materiallar saralanadi jildlarga, savatchalarga joylanadi, ba’zilaridan o‘yin va mashqlarda foydalaniladi. Qishloq xo‘jalikekskursiyasi. Qishloq xo‘jalikekskursiyalari xXil-ma- xildir; dala (er haydash, ekish, hosil to‘plash), o‘tloq (mol boqish, xashak o‘rish) bog‘, ekinzor, mevazor, ferma, botanika bogi, issiqxona, parrandachilik fermasi va boshqa ekskursiyalardir. Ekskursiya insonning tabiatga ta’sirini, ya’ni o‘simliklarni o‘stirishni va hayvonlarni boqish ko‘rgazmali tarzda ko‘rsatish imkonini beradi. Bu yerda bolalar asosiy mehnat jarayonlarining bir nechtasi bilan tanishadilar. Eskursiyalarning uziga xosligi shundaki, bola inson faoliyatini ham, u ta’sir etayotgan tabiatni ham kuzatishi mumkin. Qishloq xo‘jalikobyektiga uyushtiriladigan ekskursiya suxbat bilan boshlanadi. Qishloq xo‘jalikekskursiyalariga tayyorlanishda tarbiyachi kuzatish obyekti bilan oldin o‘zi tanishadi, ekskursiya o‘tkazishi uchun ruxsat oladi, ekskursiya vaqti, bolalarning mehnatda qatnashishlari haqida kelishib oladi va bolalarning ma’lum ishda band bo‘lgan kattalar bilan bo‘ladigan suxbatining mazmunini belgilaydi. Ekskursiya yakunida mazkur obyekt ishi haqidagi taassurotlar umumlashtiriladi. Eskursiyadan keyingi ish. Ekskursiyada olingan bilimlar mashg‘ulotlarda, O‘yinlarda, tabiat burchagida O‘tkaziladigan kuzatishlarda kengaytiriladi va mustahkamlanadi. Ekskursiya yakunida tO‘plangan materiallami tabiat burchagiga joylashtirish (masalan, O‘simliklarni vazalarga, gultuvaklarga solish, jonivorlarni akvarium, terrarium, sadaklarga joylashtirish), o‘simlik va hayvonlarni kuzatuv ostiga olish zarur. Ekskursiyadan 2-3 kun o‘tgach, tarqatma material, rasm solish, loy va plastilindan narsalar yasaladi, tabiiy materiallardan foydalanib
H.C. –M CH: H-C —— = CH-COOH = N-CH o7 "чa AH 3 C.н. CH COOH-HO1O, CH.COOH, 0, Haш, CH; MC, (CИЗ oi 1—— 1 . oa H I CHOQ 4 CH roh CI—— C1O; 420H3C00H o7 " O ’ - o CH Ii CH; Ce CвH 5 Organik moddalar galogen vodorodli tuz holida bo‘lsa, u holda galogenlarni kam dissotsiatsiyalanadigan tuzlarga o‘tkazib olinadi. Buning uchun simob atsetatning 596 eritmasi qo‘shiladi. Buni papaverin gidrox-loridi. misolida ko‘rish mumkin. CH COOH-HOO, э CH.COOH, «CIO, 124
Buxoroda viloyat hokimi rahbarlik qilayotgan birinchi sektor hududida jinoyatlar soni keskin oshgani ma’lum qilindi Buxoro viloyatida viloyat rahbari boshchilik qilayotgan birinchi sektor hududida jinoyatlar soni keskin oshgan. Bu haqda viloyat IIB boshlig‘i Shuhrat Aliyev ishtirokidagi matbuot anjumanida ma’lum qilindi, deya xabar berdi “Daryo” muxbiri. Shuhrat Aliyev. Qayd etilishicha, viloyat IIB rahbari ishtirokidagi matbuot anjumanida viloyatdagi to‘rtta sektor hududida jinoyatlar soni 2021-yilda avvalgi yillarga nisbatan keskin oshgani aytib o‘tilgan. “Viloyat hokimiga tegishli sektor hududida barcha sohalar bo‘yicha jinoyatlar soni 485 taga ortib, 1303 tani tashkil qilgan. Sodir etilgan jinoyatlarning 738 tasi yoki 56 foizi birinchi sektordagi to‘rtta hudud hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Viloyat prokurori sektorida jinoyatlar soni 434 taga ortgan bo‘lib, umumiy ko‘rsatkich 1244 tani ko‘rsatgan. Viloyat Ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i, o‘zimga taalluqli uchinchi sektor hududida esa yil davomida 1194 ta jinoyat sodir etilgan. Bu avvalgi yillarga nisbatan jinoyatlar 324 taga ko‘p, degani. Viloyat soliq boshqarmasi boshlig‘i sektori hududida esa barcha sohalar bo‘yicha jinoyatlar soni 454 taga ko‘payib, 1056 ta jinoyat sodir etilgan”, — deydi viloyat IIB boshlig‘i Shuhrat Aliyev. Viloyat IIB axborot xizmati rahbari Shuhrat Jalolov hududlarda sodir etilayotgan jinoyatlar birgina ichki ishlar organlari tomonidan emas, barcha huquq-tartibot idoralari vakillari hamkorligida aniqlanayotganini aytmoqda. “Hududlarda sodir etilayotgan jinoyatlar birgina ichki ishlar organlari tomonidan emas, barcha huquq-tartibot idoralari vakillari hamkorligida aniqlanmoqda. Shu nuqtayi nazardan, jinoyatlar soni o‘tgan yillardagiga nisbatan oshib ketgan. Bu orqali faqatgina jinoyatning oqibatlaridan xabardor bo‘linmayapti, balki ularning barvaqt oldini olish uchun tizim shakllantirilyapti”, — deydi viloyat IIB matbuot xizmati rahbari. Boshqarma boshlig‘i Shuhrat Aliyev jinoyatlar ko‘proq qanday shaxslar tomonidan sodir etilayotganini ham aytdi. “Aniqlangan jinoyatlar soni har sohada oshgan. Ta’lim, sog‘liqni saqlash, bank sohasi, yo‘l harakati qoidalarini qo‘pol ravishda buzish, giyohvandlik vositalarini saqlash yoki o‘tkazish, axborot xavfsizligi sohasi va hokazo. Lekin ular ko‘proq qanday shaxslar tomonidan sodir etilmoqda? Birgina voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar 60 taga oshgan. Yoshlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar esa 447 taga, ayollar o‘rtasida 188 taga ko‘paygan”, — dedi Shuhrat Aliyev. 2019-yilda Buxoro viloyat IIB boshlig‘i Shuhrat Aliyev Buxoro yoshlar markazida o‘tkazilgan “Rahbar va yoshlar” uchrashuvida “Buxoro yoshlari Respublikada birorta ham jinoyat sodir etmaydi, deb ishonaman”, degandi.
O‘zbekiston Markaziy banki o‘tgan chorakda YaIM o‘sish prognozini 5,8 foiz qilib belgilagan bo‘lsa, endi bu miqdorni 6,8 foizga oshirdi. O‘zbekiston Markaziy banki yarim yillik yakunlari natijalaridan kelib chiqib, iqtisodiy o‘sish sur'atlarini qayta baholadi. YaIM prognozlari qanday? Yangilangan prognozlarga ko‘ra, 2021 yil yakunlari bo‘yicha YaIM hajmining real o‘sishi birinchi chorak yakunlari bo‘yicha prognoz qilingan dastlabki (4,5-5,5 foiz) ko‘rsatkichlardan 1 -1,3 foizga yuqori bo‘lib, 5,8-6,8 foiz doirasida bo‘lishi kutilmoqda. Markaziy bank iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlashda asosiy omillarni keltirdi: 2021 yilda ham iqtisodiyotni fiskal rag‘batlantirishning davom ettirilishi; 2020 yilning 4-choragi va 2021 yil 1-yarim yilligida pul-kredit sharoitlarining o‘zgarishsiz saqlanib qolishi fonida yalpi talabning tiklanib borishi; iqtisodiyotni erkinlashtirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar natijasida xususiy investitsiyalar jalb qilinishining jadallashishi. Inflatsiya darajasi bo‘yicha kutilmalar qanday? Regulyator 2021 yil uchun inflatsiya bo‘yicha prognozlarni 9-10 foiz darajasida o‘zgarishsiz qoldirdi. Iste'mol xarajatlari qanchaga o‘sadi? Prognozlarga ko‘ra, yakuniy iste'mol xarajatlarining real o‘sishi 7-8 foiz atrofida bo‘lishi kutilmoqda. Xususan, uy xo‘jaliklari iste'mol xarajatlarining 7,5-8,5 foizga va davlat boshqaruvi organlari xarajatlarining 7-8 foizga o‘sishi prognoz qilinmoqda. Iste'mol hajmining real hisobda o‘sishi pandemiya sababli kechiktirilgan talabning yuzaga chiqishi hamda uy xo‘jaliklari daromadlarining tiklanishi bilan izohlanadi. Investitsiyalar hajmi bo‘yicha prognozlar qanday? Asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi yil yakuni bo‘yicha 13-18 foizga, xususan, markazlashgan investitsiyalar hajmi 24-26 foizga, markazlashmagan investitsiyalar hajmi esa 10-16 foiz atrofida o‘sishi prognoz qilinmoqda. Eksport importga nisbatan o‘sishi mumkin Eksport hajmlari (oltin eksportini hisobga olmaganda) o‘tgan yili pandemiya sababli keskin kamayishidan so‘ng, ichki va tashqi iqtisodiy faollikning tiklanishi hisobiga joriy yilda 20-25 foiz atrofida, import hajmlarining esa 12-15 foizga o‘sishi kutilmoqda.
OAV: Suriyada halok bo‘lgan zobit Proxorenkoning jasadi Rossiya tomoniga yetkazildi Suriya Kurdistonining Moskvadagi vakilligi Suriyada halok bo‘lgan zobit Aleksandr Proxorenkoning jasadi Rossiya tomoniga yetkazilganligini ma’lum qildi. Bu haqda Life nashriga tayanib, “Gazeta.ru” xabar berdi. Yaqin vaqt ichida Aleksandr Proxorenkoning jasadi Moskvaga yetkazilishi ta’kidlanmoqda. Avvalroq Rossiya qurolli kuchlarining Suriyadagi maxsus operatsiyasida ishtirok etayotgan Proxorenko Palmira shahri xarobalari yaqinida aviazarbalar uchun nishon olish chog‘ida halok bo‘lganligi ma’lum qilingan edi. Orenburg viloyati, Tyulgan tumanining Gorodki qishlog‘ida tug‘ilib-o‘sgan 25 yoshli Aleksandr Proxorenko Rossiya Qurolli kuchlari havo hujumiga qarshi mudofaa harbiy akademiyasida tahsil olgan. Vladimir Putin Proxorenkoning o‘limidan keyin unga Rossiya qahramoni unvonini berdi.
Hayotda shunday damlar bo‘ladiki, dunyoga sig‘may qolasan, tog‘-toshlarga bosholib chiqib ketging, xilvatgoh kengliklarga o‘zingni urib, yuragingni bo‘shatging, yo bo‘lmasa jigarbandingdan ham yaqin bo‘lib qolgan sirdosh og‘ayningni izlab, u bilan dardlashging kelib qoladi. Men uchun kengliklar-u yer-osmon ham torlik qilib qolgan paytda quvonchimga sherik, tashvishimga hamdam, istagan mahal eshigini qoqib borishga haddim sig‘adigan ovaynim bor edi. Ha, BOR deb endi baralla aytolmayman. U yonimda yo‘q)1 Dasht-u sahrolardan o‘tib, Manzil ostonasida bexos qulagan sarbon kabi hammamizni armonda qoldirib ketdi... Biz Hayot deb atalmish qayerlarga eltishi noma’lum bo‘lgan «Chorraha»da uchrashganimizda hali yosh bola edik. Tanishuvimiz tasodifan va bir umrga tatigudek esda qolarli bo‘lgan: shahar yonidagi musiqa bilim dargohida oltinchi sinf hali «ochilmaganligi» bois ancha nari Ko‘kcha dahasida joylashgan Alisher Navoiy nomli 40-o‘rta maktabga qatnab o‘qirdim. Ko‘kchalik sinfdoshlarim ichida Nazira Shayxova degan shaddodgina qiz hammadan ajralib turar, manaman degan o‘g‘il bola ham uning oldida sipo tortib qolardi. Keyin bilsam, buning siri bor ekan: Nazira radioda har kuni ertalabki bolalar eshittirishini olib borar, uning ovozi butun O‘zbekiston bo‘ylab jaranglarkan. Shuning uchun maktab bo‘yicha sinfimiz obro‘yi chakki emas, ko‘pchilik Nazira qizga havas bilan qarardi. Mening «shoir»ligim—o‘sha paytdagi bolalar gazetasida maqolalarim qatori she’rim ham bosilib chiqqanligi maktabda ovoza bo‘lib, sinf obro‘sini yana bir pog‘ona ko‘tarib yubordi shekilli, agrofimda muxlislar ko‘paydi. Hatto bir kuni hech kimni nazar-pisand qilmaydigan Nazira gap otib qoldi: — Hoy, nomongonli shoir bola! Mening ukam ham she’r yozadi, tanishtirib qo‘yaymi? Albatta, rozi bo‘ldim. Shanba kuni edi. Darsdan keyin maktabdan ikki ko‘cha naridagi hovliga kirib keldik. Nazira: —Mana shu ukam: Tanishinglar, —deya bo‘yi bo‘yim bilan teng, jingalak soch, qorachadan kelgan bolani menga ro‘para qildi, so‘ng kel o‘g‘lim deya peshvoz chiqqan ayolga mening o‘zimga ham noma’lum bo‘lgan allaqanday fazilatlarimni bo‘rttirib ta’riflay ketdi. Ayol peshonamdan o‘pib, endigina tanishib olgan o‘g‘li bilan ikkovimizni tarvaqaylab o‘sgan gilos daraxti ostidagi so‘riga o‘tqazarkan: — Ko‘rdingmi, Hojiakbar, bu o‘g‘lim bilim olaman deb uzoq Namangandan kepti. Muzika maktabida o‘qirkan, shoir ekan! Yaxshilab tanishib olgin. O‘g‘il bolaning oshna-og‘aynisi ko‘p bo‘lsa, hech qachon xor bo‘lmaydi, —deya nasihat qildi. Nazira mushukday tirmashib so‘ri yonidagi daraxtga chiqib ketdi va ko‘p o‘tmay sirli satilni to‘ldirib gilos uzib tushdi. O‘rtaga yozilgan dasturxon atrofida Hojiakbar bilan uzoq suhbatlashib o‘tirdik. U shahar markazidagi adabiyot to‘garagiga qatnarkan. To‘garakni Quddus Muhammadiy boshqararkan. Istasam, meni ham olib borishligini aytdi. Gurungga berilib, vaqt allamahal bo‘lib qolganini sezmabmiz. Bahor o‘zgaruvchan fasl emasmi, birdan osmonga pag‘a-nafa bulut yopirilib, yomg‘ir yog‘a boshladi. Men qorong‘i tushmay, yotoqxonada bo‘lishim lozimligini aytib, o‘rnimdan turdim. Hojiakbarning onasi ichkaridan kalta o‘qloqday qora mato o‘ralgan bir narsa olib chiqib unga berarkan: —O‘rtoving yomg‘irda qolmasin, kuzatib qo‘y, —dedi. Ko‘chaga chiqqanimizda shamol qo‘zg‘alib, yomg‘ir avjga mindi. Hamrohim qo‘lidagi «o‘qloq»ni nimadir qilgandi, u yozilib, keng soyabonga aylandi-qoldi. Uning panasida o‘ydim-chuqur toshyo‘l bo‘ylab keta boshladik. Ko‘cha yangi qurila boshlagan paxsa devorli hovli qarshisida tugar, undan-u yog‘iyam-yashil dala edi. Shu dalalar, olislarda qorayib ko‘rinib turgan nashvatizor-u azim yong‘oq daraxtlari oralab mening qadrdon so‘qmog‘im yastanib yotardi. Hojiakbar olislarga tikildi: —Chiroyli-a — deb menga qaradi, yomg‘ir tomchilariga kaftini tutib, — bu osmonning ko‘zyoshlari emasmikan? —deb qo‘ydi. 144 - - :
Yog'och donasi alyuminiy paneli oqlangan va tabiiy ko'rinishga, rangli va turli naqshlarga ega Yog'ochdan ko'ra ko'proq afzalliklari bor Yong'inga chidamli, korroziyaga chidamli, qolib bostiruvchi, yuqori qat'iylik va zichlik kabi Daraxt tanasi alyuminiy ship panelining og'irligi yong'inga chidamliligi, namlikka chidamliligi va o'rnatish va parvarishlash xususiyati ham juda sodda bo'lib, ko'plab texnik xarajatlarni tejaydi Bu rang 10 ~ 15 yil davom etishi mumkin
Birinchi toifa yog‘och materiallari eng asosiy yuk ko‘taruvchi konstruksiyalarni tayyorlashda, ko‘proq cho‘zilishga ishlovchi elementlarda, ikkinchi toifa yog‘och materiallari-boshqa o‘rtacha kuchlangan yuk ko‘taruvchi konstruksiya elementlarida, uchinchi toifa yog‘och materiallari esa kam kuchlahgan to‘shama va qoplamalarda ishlatiladi. Yog‘ochning xossalari asosan uning tuzilishi bo‘yicha aniqlanadi. Yog‘och xususiy og‘irligi bo‘yicha yengil konstruksiyaviy materiallar sinfiga kiradi. Uning zichligini 1296 nisbiy namlikda aniqlanadi. Yog‘ochning mustahkamligi zo‘riqish yo‘nalishini tola yo‘nalishiga nisbatan ta’sir qilishiga bog‘liqdir. Qarag‘ay yog‘ochining o‘rtacha mustahkamlik chegarasi cho‘zilishda 700 MPa, egilishda 75 MPa va siqilishda 40 MPa ga tengdir. Zo‘riqish tolalariga ko‘ndalang ta’sir qilsa, yog‘ochning cho‘zilishdagi, siqilishdagi va siljish-yorilishdagi mustahkamligi 6,5 MPa dan oshmaydi. Yog‘och ichki tuzilishining bir jinsli emasligi yog‘ochning siqilishi va egilishidagi mustahkamligini o‘rtacha 3036 va cho‘zilishdagi mustahkamligmi 7026 kamaytiradi. Tashqi yulning uzoq vaqt ta’sir qilishi ham mustahkamlik va deformatsiyaga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Chegaralangan uzoq vaqt yuklarna ta’siridagi mustahkamlik uzoq qarshilik ko‘rsatish chegarasi bilan xarakterlanadi va u standart qisqa muddat yuklanganlikdagi mustahkamlik chegarasining yarmini tashkil qiladi (0,5-or) Titratish yuklamalari yog‘ochda o‘zgaruvchan belgili kuchlanishlar hosil qiladi va ular ham yog‘och mustahkamligini pasaytiradi. Yog‘och bu siklik yuklamalarga 0,2-O‘, chegaradagi qiymatgacha bo‘lgan yuklamalarda chegaralanmagan mik-dordagi siklga bardosh beradi. Yog‘ochning qattiqligi va bikrligi trubasimon tolali tuzilishiga ega bo‘lgani uchun nisbatan uncha katta emas. Bikrlik- yuklarna ta’sir qilganda yog‘ochning deformatsiyalanuvchanlik dara-jasidar. Bikrlik yuklarnaning tolalar yo‘nalishiga nisbatan ta’sir qilishiga, yuklama ta’sirming muddatiga va yog‘och namligiga bog‘liq. Yog‘ochdagi deformatsiyalar-oniy elastik (qisqa muddatli yuklamalardan), elastik va qoldiq (uzoq muddatli yuklamalardan) paydo bo‘ladi. Oniy elastik deformatsiyalar yuklarna ta’siri yo“qolganda tezda qaytadi, elastik deformatsiyalar vaqt o‘tgandan keyin qaytadi, qoldiq deformatsiyalar esa(plastik) qaytmaydi Bikrlik elastiklik moduli(E) bilan aniqlanadi. Laboratoriya sharoitida ignabargli yog‘ochlarning bikrligi aniqlanganda, 15000 MPa gacha bo‘lgan qiymatlarda elastiklik modul chiqishi mumkin. Lekm real sharoitda yog‘ochning elastiklik moduli bundan /,5 marta kichik va u normal harorat hamda namlik sharoitida /0000 MPa qiymatga teng, deb olinadi. Yuqori namlik va ochiq havo sharoitida bu qiymat 0,9 дaп 0,75 gacha bo‘lgan oraliqdagi koeffitsiyent qiymatlariga ko‘paytiriladi (5). Yog‘ochning qattiqligi kam bo‘lgani sababli uning bikrligi, yuklamaning tolalariga ko‘ndalang yoki burchak ostiqa ta’sir qilgan holatlarda, 50 marta kamayadi. Qattiqlik radiusi 5,64 mnf bo‘lgan po‘latdan tayyorlangan yarim sferani bosim bilan bosish orqali aniqlanadi. Masalan, qarag‘ayning qattiqligi(uning yillik halqalariga 13
212—6150 Hamzaday toshbo‘ron bo‘lgandi qo‘shiq... Bir qo‘shiq yog‘ardi yulduzdan, Bu qo‘shiq yorug‘roq kuiduzdan, Bu zamon tarovat Qo‘ynida olam, Oy bo‘lib to‘lishgan ko‘hli kelinchak, Nurlardan arg‘imchoq eshar-u shu dam Qora tol shoxiga tashlar belanchak. Bir qo‘shiq yog‘ardi yulduzdan, Bu qo‘shiq yorug‘roq kunduzdan.
3. Miiimizatsiyalovchi ketma-ketliklar. Agar mumkin bulgan {i} funksiyalar sinfi bo‘sh bo‘lmasa, p(i) Dirixle integrali k,iymatlarining tuplami d k,uyi chegaraga ega BUladi. Mumkin bulgan funksiya bu chegaraga erishadimi yoki erishmaydimi biz buni bilmasak x.am, ammo bir nar sa aniq,: mumkin bulgan funksiyalarning shunday in , n = 1, 2, ... ketma-ketligi mavjudki, bu ketma-ketlik uchun (91) BUladi. (91) tenglik o‘rinli bulgan in , n = 1,2, ... ketma-ket lik minimizatsiyalovchi kemma-kemlik deYiladi. Xuddi shuni J(u) funksional TUFrisida x.am aytish mumkin. Minimizatsiyalovchi ketma-ketlikning mavjudligi x.ali tekshirilayotgan variatsion masala yechimining mav judligini bildirmaYdi. Keyinchalik k,uyidagi savollarga javob topish kerak: 1) minimizatsiyalovchi kemma-kemlikni ~aHday muzish ke rak; 2) uya~inlashadumi; 3) uning limiti i = Nm i" mumkin bulgan funksiya bula-dumi? n~~ Bu masalalarni batafsil tekshirish uchun elementla ri minimizatsiyalovchi ketma-ketlikning x.adlaridan ibo rat bulgan ayrim funksional fazolarni kiritish talab k,ilinadi. Bu fazolar o‘lchovida minimizatsiyalovchi ket ma-ketlik yak,inlashishi ko‘rsatilgandan so‘ng, x.osil k,ilin gan limit yoki yuk,orida k,uyilishdagi variatsion masala ning yechimi ekanligini ko‘rsatish kerak yoki yechimning o‘zi tushunchasini oq,ilona umumlashtirish kerak. Shu bilan birga variatsion masalaning yechimi chegaraviy masalaning yoki oddiy ma’nodagi, yoki ma’lum umumlashgan ma’nodagi yechimi ekanligini ko‘rsatish zarur. Biz bu masalalarning yechilishiga to‘xtalmaymiz. Variatsion x.isobda minimizatsiyalovchi ketma-ketlik larni tuzishning turli usullari bor. Bu usullar xususiy x.osilali tenglamalar masalalariga moslab k,ullanilgan-390
Rasm-1.21. ON-6-3 rusumli tola tozalagich: 1-yuklash bunkeri; 2-pichoqli barabanlar; 3-ajratuvchi soyabonlar; 4-bo‘shatish bunkeri; 5-kolosnikli panjara; 6-chiqindi bunkeri. Paxta va tolani namlash Presslashdan oldin o‘tkazilgan tolani namlash operatsiyasi -tola namligini O‘zZRST 604-2001 me’yorlariga etkazishni maqsad qilib qo‘yadi. Standart talabiga ko‘ra 5 foizdan kamroq namlikka ega bo‘lgan paxta tolasi sun’iy usulda namlanishi kerak. Namlash natijasida tola yanada egiluvchan va mexanik ta’sirlarga beriluvchan bo‘ladi. Bu esa presslash jarayonini engillashtirib o‘rash, toylash va tashish xarajatlarini tejaydi. Paxta zavodlarining ehtiyojlarini qoplash uchun tolani 2-2,5 foizga namlash kerak. Paxta zavodining real shart-sharoitlarida namlagich qurilmalari paxta tolasi namligining o‘sishini o‘rtacha 0,6-0,8 foiz va vaznini 3-4 kg oshirishni ta’minlaydi. Yuqoridagilarni hisobga olib, O‘zbekistonning paxta tozalash sanoatida tolani bosqichma-bosqich namlash yo‘nalishi qabul qilingan, ya’ni tola texnologik zanjir bo‘yicha bir necha nuqtada namlanadi. 60
tomonidan 8—15 ji, o‘rtacha qalinlikdagi po‘latlarni payvandlashda esa 20—95 MM narida bo‘ladi. Metall tuzilishining issiqlik ta’siri zonasida o‘zgarish xarakteri metall (qotishma) tarkibi va uning payvandlashdan oldingi holatiga qarab aniqlanadi. Chok va chok yaqinidagi zona metalining tuzilishi hamda xossalarini yaxshilash uchun ko‘pincha chok qizdirib turib bolg‘alanadi, butunlay yoki qisman termik ishlanadi. Ma’lum bir joyini termik ishlash uchun ba’zan chok va chok oldi zona metali payvandlash gorelkasining alangasi bilan qizdiriladi,
aaa Maktabdan ko‘nglim aynib, lanj bo‘lib qaytaman. Isitmadan bo‘rtib qizarganman, ayvonda o‘zimni yostiqqa tashlayman. Yugurib, boshimga onam keladi: –Voy, o‘la qolay, senga nima bo‘ldi? Yonib ketyapti-ya. –deydi dovdirab, peshonamni ushlab. Ayvonning devoriga suyanib, tasbeh o‘girib o‘tirgan buvim: –Be, vahmang qursin, Shahodat, sho‘x-da, o‘rgi-day, bu bolang. Tomga; toshga uradi o‘zini. Issig‘i oshiptimi, davosi–yovg‘on xo‘rda-Buvimning gaplari menga ta’sir qilganidan ensam qotadi. : – Yonyapman-ku, sho‘xlikdan emish, bema’ni kampir! –jahl bilan yuzimni teskari o‘giraman. Onam boyaqish oshxonaga yuguradi, yovg‘on xo‘rda qaynata boshlaydi. Borgan sari isitmam oshganidan o‘zimni u yoq-buyoqqa tashlayman, urinaman. Anchadan keyin buvim g‘imirsib o‘rnidan turadi-da, tasbehini tokchaga qo‘yib, sekin oldimga keladi. Qurishgan quruq suyak qo‘llari bilan peshonamni ushlaydi: –Ajab bo‘pti, shumtaka, birpas tiniming yo‘q, haddan tashqari urinasan, mana endi tort ja-zongnig Jahlim chiqqanidan kampirni qo‘llarim bilan turtib haydayman. –Tur, tur, kampir, nima qildim, yuribman-ku! Arpangni xom o‘rdimmi3 Oshxonadan, birpasda tayyorlagan xo‘rdadan yarim kosa ko‘tarib, onam keladi. Bir-ikki qoshiq qatiq solib, yog‘och qoshiq bilan shopiradi: –Qani, jinday ich, davo bo‘ladi, –deydi onam xafaholda. s 203
Tutub borcha oyini xursandlik, Qazo hukmiga sabrpayvandliq. Ayotschi, ichim keldi gamdin batan, Keturgil to‘lo sog‘ari lolarang. Ka uyin bo‘lsa opi sumurmak mapga, Ish ulg‘ay hamul dam o‘kurmak manga, Mug‘anniy, kel-u navha ohangi tuz, Buzug‘ ko‘nglumizni yana dog‘i buz, Ki ham motamiy qildi, ham g‘amzada, Firoq ichra bizii bu motamkada. Navoiy, jjahondin vafo istama, Tutub benavolig, pavo istama: Birovga jahondin yetishmas apo, Kim ul tutsa oyini faqr-u fano. LXXXI Eru xakusmnun? Hekandap onacura a30 TEKYPEANU kel-maklari va har birining duo va sano gulruxlariga o‘zga iborat debolari libosi kiydurub jilva bergoni va tarsin va ofarin mahvashlariga o‘zga alfoz gavharlari zevarin toqqoni va ul dagi yoti falak qoshida dahr zolidek o‘zish past tutub, alarg‘a ma’zirat oshkor qilg‘oni Bu motamsaroy ichragi iavhagar, Teshar elga bu pavha birla jigar, Ki Iskaidar etti chu qat’i hayot, Anosiga bo‘ldi qaro koinot. Nochukkim vasiyat yozib erdi shoh, Amal qildi Bonuyi iffatpapoh-Ishe qildikim, hargiz ul nav’ ish, Jahon ahlidip hech kim qilmamish. Bo‘lub voqif ul ishdip ahli yaqin, Qilib har biri yuz tuman ofarish. 467
- Ular ishchilarni moddiy rag‘batlantirish, ya’ni jamoaviy yoki yakka tartibda rag‘batlantirish orqali ular ish sifatini oshirishga yordam beradilar; - Ularda shuningdek boshqaruv tizimi ustidan olib borilgan audit va monitoring tekshiruvlari natijalarining nimaga asosan chiqarilganligi ko‘rsatiladi. Belgilanadigan maqsad va vazifalarning turlari yaxshilanishga eng ko‘p darajada muhtoj bo‘lgan sohaga bo‘g‘liq bo‘ladi. Quyida xavfsizlik ta’minoti va mehnat xavfsizligi ta’mioti ko‘rsatkichlarini belgilab beruvchi omillar ro‘yxati keltirilgan: -Baxtsiz hodisalarni, ish bilan bogliq favqulotda holatlar va salomatlikka salbiy ta’sir etuvchi holatlarni kamaytirishning aniq daraja ko‘rsatkichlari; -Turli kasalliklar bilan kasallanish holatlarini kamaytirish; -Sog‘liqni saqlash sohasiga oid chora tadbilarni amalda qo‘llayolishga tayyorgarligi bor hodimlar sonini oshirish; -Kichik va tez oldini olish mumkin bo‘lgan baxtsiz hodisalar haqida ham xabar qilinish holatlari sonini oshirish; -Fuqarolar tomonidan vujudga keluvchi davolar sonini kamaytirish; - Mahalliy hukumat tomonidan tartibga chaqiruvchi ogohlantirishlarni olishga yo‘l qo‘ymaslik; - Salomatlik va xavfsizlik sohalarida o‘tkazilgan nazorat natijalarini yaxshilash; -Ushbu sohada milliy standartlar bo‘yicha tan olingan yutuqlarga erishish. Sogliqni saqlash va xavfsizlikni ta’minlash sohasi siyosati bayonnomasi e’lonlar oynasiga osib qo‘yilishi, ya’ni barcha hodimlarga tanishtirilishi hamda undagi talablarga javob berish maqsadida hodimlar uchun malaka oshirish mashg‘ulotlari tashkillashtirilishi kerak. Bulardan tashqari bayonnoma hodimlarga boshqa turli yo‘llar bilan tanishtirishi mumkin, masalan, majlislar, buklet va bulitenlar yoki internet tarmog‘i orqali. Bayonnoma Sog‘liqni saqlash va xavfsizlikni ta’minlash sohasida o‘tkaziladigan yig‘ilashlarda kunlik ko‘rib chiqiluvchi masalalar ro‘yxatidan joy olishi va ularda ko‘rsatilgan maqsadlarga erishish uchun turli choralar muntazam ravishda ko‘rilishi lozim. 2.3.2 Xavfsizlik va sog‘liqni saqlashni ta’minlash sohasini shkillashtirish Ko‘rib chiqilayotgan siyosatning ushbu bo‘limida tashkilot doirasida Sog‘liqni saqlash va xavfsizlikni ta’minlashga oid javobgarliklarga ega bo‘lgan shaxslar ism-familiyalari va egallagan lovozimlari aniqlanadi. Shu orqali yuklatilgan vazifalar hamda ishchi va hodimlarning tegishli hisobotlarni topshirish zanjiri aniqlanadi. Ushbu bo‘lim o‘z ichiga yuklatilgan vazifalari bilan bog‘liq bo‘lgan guruhlarni kiritadi: -Direktor va bosh manedjer(tegishli siyosatning maqsad va vazifalari, ko‘rsatkichlari uchun javobgarlar);
1998-yil, 2 noyabr. 198
Tadbirda XMTga a’zo 177 davlatdan hukumatlar, ish beruvchilar va ishchilar tashkilotlari vakillari ishtirok etdi Xalqaro mehnat konferensiyasi doirasida mehnat va bandlik sohasidagi jahon tendensiyalari, aholi bandligi va daromadlarini oshirish bo‘yicha strategik maqsadlar muhokama qilindi, ijtimoiy himoyani yaxshilash va mehnatni munosib rag‘batlantirish bo‘yicha tavsiyalar ko‘rib chiqildi Xalqaro mehnat konferensiyasi yalpi majlisida O‘zbekiston vakillari o‘z ma’ruzalari bilan qatnashib, aholi bandligini oshirish, munosib ish o‘rinlari yaratish va ishchilar ijtimoiy himoyasini ta’minlash bo‘yicha mamlakatimiz tajribasi bilan tanishtirdi Xususan, vazir Nozim Husanov o‘z nutqida davlatimiz rahbari siyosiy irodasi va qo‘llab-quvvatlashi hamda islohotlarning samarali amalga oshirilishi natijasida mamlakatimizda bolalar mehnati va majburiy mehnatga to‘liq barham berilganini alohida ta’kidladi Vazirning so‘zlariga ko‘ra, Xalqaro mehnat tashkiloti bilan ham faol hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, u O‘zbekiston mehnat bozorini rivojlantirish va munosib mehnat tamoyillarini joriy etish sohasida ushbu islohotlarni amalga oshirishda O‘zbekistonga ko‘mak ko‘rsatgan Shuningdek, vazir N Husanov butun jahon hamjamiyatiga xalqaro mehnat standartlarini joriy etish, ishsizlarni kasbga o‘qitishni tashkil etish, xavfsiz va qonuniy mehnat migratsiyasini rag‘batlantirish bo‘yicha O‘zbekiston tajribasini taqdim etdi Shu jumladan, inklyuziv mehnat bozorini shakllantirish, munosib mehnatni ta’minlash, mehnat huquqlarini himoya qilish, ijtimoiy muloqotni takomillashtirish, bandlikka ko‘maklashish va aholini ijtimoiy himoya qilish kabi sohalarda Xalqaro mehnat tashkiloti bilan hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha kelgusi rejalar e’lon qilindi O‘zbekiston delegatsiyasi Xalqaro mehnat tashkilotining amaldagi Bosh direktori Gay Rayder va yangi saylangan Bosh direktori Jilber Ungbo bilan uchrashuvlar o‘tkazdi Gay Rayder bilan uchrashuvda O‘zbekistonda majburiy va bolalar mehnatiga barham berish sohasida erishilgan yutuqlar natijalari muhokama qilindi Xalqaro mehnat tashkiloti Bosh direktori mamlakatimiz rahbari boshchiligida mehnat huquqlarini himoya qilish borasida amalga oshirilayotgan tub islohotlar samaradorligini yuqori baholadi hamda Xalqaro mehnat tashkiloti munosib bandlik va ijtimoiy himoya tamoyillarini ilgari surish bo‘yicha hukumat tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini ta’kidladi Shu bilan birga, o‘tkazilgan uchrashuvlar yakunida 2021-2025 yillarga mo‘ljallangan O‘zbekistonda munosib mehnat bo‘yicha mamlakat dasturini amalga oshirish, mehnat sohasi ekspertlari malakasini oshirish, shuningdek, “Mehnatni muhofaza qilish va mehnat gigiyenasi hamda ishlab chiqarish muhiti to‘g‘risida”gi 155 sonli va “Mehnatni muhofaza qilish xizmatlari to‘g‘risida”gi 161 sonli konvensiyalarini ratifikatsiya qilishda XMTning texnik ko‘magini jalb qilish bo‘yicha kelshuvlarga erishildi O‘z navbatida, navbatdagi uchrashuvlarda Xalqaro mehnat tashkilotining yangi saylangan Bosh direktori J Ungbo O‘zbekistonni erishilgan misli ko‘rilmagan muvaffaqiyat bilan tabrikladi va dunyoning har bir davlati uchun O‘zbekistonni namunali davlat sifatidagi mavqeyini mustahkamlash yo‘lida hamkorlikni davom ettirishga umid bildirdi
Aksiyada ishtirok etganlarga rahmat! G’olib Nigora Komilova deb topildi, pochtamizga birinchi bo’lib javob keldi!
Bayramlarga sovg‘a bilan kelish xalqimizga xos bo‘lgan yaxshi an’ana.Yaqinda Urganch shahrida foydalanishga topshirilgan “Qishloq qurilish bank”ning Xorazm mintaqaviy filialining hashamatli binosini ham quruvchilarning bayramga tayyorlagan sovg‘asi, desak xato bo‘lmaydi. “Ko‘hinur bino inshoot” jamoasi bushu inshootni bunyod etishga 4 milliard 100 million so‘mdan ortiq mablag‘ sarfladi. Zamonaviy va milliy me’morchilik an’analari uyg‘unligida bunyod etilgan imorat yangilanayotgan Urganch shahrining ramziga aylanib qolgan Al Xorazmiy ko‘chasiga ko‘rk bag‘ishlashi turgan gap. Bu erda bank xodimlarining unumli ishlashlari, mijozlarga namunali xizmat ko‘rsatishlari uchun barcha sharoitlar mavjud. Ushbu bankning tashkil qilinishidan ko‘zlangan asosiy maqsad qishloqdagi uy fondini kengaytirish, qulay va zamonaviy turar – joylar barpo etish, ularni zamonaviy infratizilma, maishiy xizmat, servis ko‘rsatish tarmoqlari bilan ta’minlashdan iborat edi. Bu yo‘nalishda viloyatimizda ham ancha ishlar amalga oshirildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Qishloq joylarida uy-joy qurilishi ko‘lamini kengaytirishga oid qo‘shimcha chora – tadbirlar to‘g‘risida”gi Qaroriga asosan 2009-2015 yillarda Xorazmda namunaviy loyiha asosida to‘rt ming ikki yuzdan ziyod (4212) imoratlar tiklangan. Yangi posyolkalarga avtoyo‘l, tabiiy gaz va elektr, ichimlik suvi tarmoqlari tortildi. Maishiy va servis xizmati shaxobchalari, bolalar va sport maydonchalari, mini bank va savdo nuqtalarining faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Yaqin – yaqinlargacha faqat paxsa devorlar va xom g‘ishtdan imoratlar tiklangan qishloq joylarida davlat Dasturi asosida qurilayotgan puxta – pishiq imoratlar xalqimizga uzoq yillar xizmat qilishi tayin. Eng asosiysi bu uylarda yashayotgan kishilarning yashash sharoitlari yaxshilanib, turmush darajasi oshmoqda. Prezidentimiz tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan loyihaning Xorazm viloyati uchun ham ahamiyati nihoyatda muhimdir. Chunki voha aholisining asosiy qismi qishloq joylarida yashaydi. Shuning uchun dehqonu fermerga eng munosib yashash va mehnat qilish sharoitlarini yaratib berish aholining asosiy qismini turmush sharoitini yaxshilash, hayot farovonligini ta’minlash, deganidir. Ta’kidlash lozim-ki, “Qishloq qurilish bank”ning Xorazm mintaqaviy filiali bu tadbirlar uchun 330 milliard so‘m imtiyozli ipoteka krediti ajratib, o‘zining munosib hissasini qo‘shdi. Yangi bino va qulay imkoniyatlarga ega bo‘lgan bank xodimlari o‘z ishlarini yanada takomillashtirib, mijozlarning olqishlariga yana ko‘proq sazovor bo‘ladilar, albatta.
Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha vakil, Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi hamda Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda tadbirkorlik subyektlarining murojaatlarini qabul qilish, umumlashtirish, monitoring olib borish va nazorat qilishning yangi tizimini joriy etish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin. Bunda, jumladan, quyidagilar nazarda tutilsin: “Onlayn mahalla” elektron platformasini “business.gov.uz” yagona interaktiv portaliga integratsiya qilish orqali tadbirkorlarning murojaatlarini hokim yordamchilari tomonidan mahallaning o‘zida ko‘rib chiqish va hal etish, ularning vakolatiga kirmaydigan masalalar bo‘yicha murojaatlarni tegishli vakolatli organlar tomonidan ko‘rib chiqish uchun “business.gov.uz” yagona interaktiv portaliga kiritish; vakolatli organlar tomonidan “business.gov.uz” yagona interaktiv portali orqali kelib tushgan murojaatlarning qonunchilikda belgilangan tartibda ko‘rib chiqilishini Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha vakil tomonidan tashkillashtirish va nazorat qilish, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun ta’sir choralarini qo‘llash; Tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish bo‘yicha vakil tomonidan Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi va Savdo-sanoat palatasi bilan birgalikda tadbirkorlikni rivojlantirishga to‘sqinlik qilayotgan sabablar va sharoitlarni hududlar va sohalar kesimida doimiy ravishda tahlil qilish va tizimlashtirish, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga ishbilarmonlik muhitini yaxshilash hamda qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha har chorakda aniq takliflar kiritish; Savdo-sanoat palatasi qoshida tashkil etilgan “Sall-markaz” xizmati hamda “business.gov.uz” yagona interaktiv portali axborot tizimidan foydalanish uchun zarur mablag‘larni Davlat budjeti parametrlarida ko‘zda tutish. 16. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari ikki hafta muddatda tuman (shahar) hokimlari tomonidan: Hokim yordamchilari faoliyatini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi nizomni, markazlarning ustavi va tuzilmasini tasdiqlanishi; hokim yordamchilari va markazlarni tegishli bino (xona), moddiy-texnika va zamonaviy axborot vositalari (mebel, kompyuter to‘plami, aloqa, Internet va boshqalar) bilan ta’minlanishi bo‘yicha choralar ko‘rsin. 17. Moliya vazirligi (T.A. Ishmetov), Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh.X. Shermatov): hokim yordamchilari va respublika vakillariga “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimiga ulangan, masofadan turib hisobotlar taqdim etish hamda videokonferensaloqa shaklida yig‘ilishlarda ishtirok etish imkonini beruvchi maxsus planshetlar ajratilishini ta’minlasin. Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari mablag‘lari hisobidan beriladigan ijtimoiy nafaqalar, subsidiya va imtiyozli kreditlar uchun arizalarni maxsus planshetlarda qabul qilib olish va ro‘yxatdan o‘tkazish ko‘nikmalari bo‘yicha o‘quv-treninglarini tashkil etsin. 18. Bosh vazir o‘rinbosari J.A. Qo‘chqorov: har haftada Respublika komissiyasi, respublika vakillari, hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalari bo‘yicha sektor rahbarlari, hokimlarning birinchi o‘rinbosarlari va hokim yordamchilari ishtirokida mahallalarda amalga oshirilayotgan ishlarni muhokama qilsin; har haftada hududlarga chiqib, mahallabay ishlash tizimi asosida amalga oshirilayotgan ishlarni joyida o‘rganib borsin, hokim yordamchilari va respublika vakillari faoliyatining samarali tashkil etilishini ta’minlasin; har oyda amalga oshirilgan ishlar natijalari to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga axborot kiritib borsin. Respublika vakillari va hokim yordamchilarining mazkur qarorda belgilangan vazifalardan boshqa ishlarni bajarishga, shu jumladan yig‘ilishlarga Bosh vazir o‘rinbosari J. Qo‘chqorov ruxsatisiz jalb etish taqiqlansin. 19. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi T.A. Xudaybergenov har oyda bir marotaba O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonalariga mahallalarda tadbirkorlikni rivojlantirish, aholi bandligini ta’minlash va kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha kelib tushayotgan murojaatlarni tahlil qilgan holda, hokim yordamchilari faoliyatining natijadorligini o‘rganish, o‘rganish natijalarini xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlarida muhokama qilib borish amaliyotini yo‘lga qo‘ysin. 20. O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi va boshqa ommaviy axborot vositalariga mahalliy davlat hokimiyati organlari tashkiliy tuzilmasini isloh qilish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlarni keng yoritib borish tavsiya etilsin.
52 SARMOZOR VA MARG‘ILON TARIXI Adib Nasafiy aytganlaridek: “Har bir muzofotning boshqa tasarruflardan ajralib turadigan va qadam ranjida qilganlarga maroq bilan aytib beriladigan o‘ziga xos naqllari-yu, g‘aroyib tarixi bo‘ladi. Aslida, bu tabiiy bir hol, chunki inson o‘zi yashagan joyida o‘zining o‘ziga xos tarixini yaratadi”. Sarmozor ziyoratgohi to‘g‘risida o‘sha yerning ulug‘lari bo‘lmish nuroniy otaxon va onaxonlar bilgan va eshitgan xotiralarini imkon qadar qog‘ozga tushirdik. Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mir Abdurahimxoja eshon (Xalfa Eshon, Mir Abdurahmon ham deyiladi), ya’ni Sarmozor azizlari yashagan davrda Marg‘ilon nafaqat Farg‘ona muzofotida, balki, butun Markaziy Osiyoda obod va aholisi gavjum shaharlardan biri sanalib, o‘zida katta miqdorda qo‘shin saqlay olish salohiyatiga ega edi. Zotan, XIII asrlardayoq ushbu shahar ta’rifi musulmon dunyosiga yetib borgan. Bu haqda XII asrning ikkinchi yarmi XIII asr boshlarida yashagan mashhur sayyoh Yoqut Hamaviy o‘zining “Mu’jam al-buldon” asarida quyidagilarni keltiradi: “Marg‘ilon– Movarounnahrdagi shahar, Farg‘ona nihoyasidagi eng katta shaharlardan biri. U yerda bir qancha fozil kishilar yetishib chiqqan”. Shuningdek, Marg‘ilon shahrixonlik markazi bo‘lmish Qo‘qon bilan chambarchas bog‘liq va muhim shahar sifatida katta ahamiyat kasb etardi. Shu sababdan ham Qo‘qon xonligi tarixida Marg‘ilon ahli biron marotaba xonlarga qarshi chiqishlar qilmagan, aksincha, Marg‘ilon xonlar uchun vaqti kelsa, panohgoh vazifasini ham o‘tab kelgan. Bu fikrlarni Marg‘ilonga tashrif buyurgan sayyoh Mir Izzatulloham tasdiqlaydi. U 1812-yilda
ASL ERKAK BO'LUR KO'CHA KO'RGANLAR (Begzod_Bek)
Buyuk mutafakkir Alisher Navoiy aytganidek: «Er bilan xotin bir-biriga mos tushsa, o‘rtada boylik va saranjomlik bo‘lur Uy bezagi undan va uylanganning tinchligi undan Husni bo‘lsa, ko‘ngilga yoqimli bo‘lur, yaxshiligi bo‘lsa jon ozig’idir Aqlli bo‘lsa, turmush intizomli va ro‘zg’or kerak-yarog’i tartibli va saranjomli bo‘ladi
Marmarak (Solvia L.) — koʻp yillik oʻtlar turkumi; gulzorlarda ekiladigan bir yillik manzarali oʻsimlik. M.ning yaltiroq M., Korolkov M.gi, xushboʻy M., xivicheimon M., choʻl M.gi (zigʻirak) kabi 5 turi bor. Yaltiroq M. (S.splendens ver. Gawl.) — bir yillik oʻt, boʻyi 50—80 sm, poyasi tik usadi. Barglari uchburchaklinashtarsimon. Gultoji 50–60 mm. Iyun — okt.oylarida gullaydi, gullari sariq, 25–33 mm. Korolkov M.gi (S.korolkovii Rgl. et Schmalh.) — koʻp yillik oʻt. Boʻyi 24— 50 sm. Ildiz boʻgʻizidagi barglar nashtarsimon, uchi oʻtkir, dumaloq ponasimon, yashil tukli. Iyun—avg . oylarida gullab urugʻlaydi, gullari siyoh rang . Togʻli mintaqalarda oʻsadi. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan. Xushboʻy M. (S.sclarea L.) — koʻp yillik oʻt. Boʻyi 50—100 sm. Poyasi tik usadi, tepa qismidan shoxlangan. Barglari yashil, ellipssimon-choʻziq, yirik burmali, Iyun—avg . oylarida gullab urugʻlaydi. Togʻli mintaqalardagi bogʻlarda, togʻ daralarida oʻsadi. Efir moyli oʻsimlik hisoblanadi. Manbalar
AQSh Putinning qizlariga qarshi sanksiyalar kiritdi Oq uy saytidagi xabarda aytilishicha, Putinning «voyaga yetgan farzandlari»ga nisbatan to‘liq bloklashni nazarda tutuvchi sanksiyalar qo‘llanadi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, Putinning ikki nafar voyaga yetgan qizlari bor. Qayd etilishicha, mazkur cheklovlar ularni «AQSh moliya tizimidan uzib qo‘yadi va Qo‘shma Shtatlardagi barcha aktivlarini muzlatadi». Bloomberg agentligi xabarida aytilishicha, Putinning qizlariga qarshi sanksiyalar qo‘llanishi - ko‘p jihatdan ramziy qadam hisoblanadi, chunki ularning Rossiyadan tashqarida katta aktivlarga egaligi haqida aniq ma’lumotlar yo‘q, ammo bu orqali prezidentning e’tibori jalb qilinishi mumkin. Shu bilan birga AQSh Sberbank, Alfa-bank va Rossiya TIV rahbari Sergey Lavrov, bosh vazir Mixail Mishustin va sobiq prezident Dmitriy Medvedevning oila a’zolariga qarshi ham sanksiyalar joriy etgan. Amerikaliklar tomonidan Rossiyaga har qanday yangi investitsiyalar taqiqlanadi. Bayonotda ta’kidlanishicha, sanksiyalar ro‘yxatiga kirgan rossiyalik siyosatchilarning oila a’zolari «Rossiya xalqi hisobiga boyigan va Putinning Ukrainadagi urushini qo‘llab-quvvatlashmoqda». Putinning qizlari haqida nimalar ma’lum? Putinning Lyudmila Putina bilan nikohidan ikki qizi bor, ular ajrashgani haqida 2013 yilda e’lon qilingan. Rossiya prezidenti o‘z oilasi haqida gapirishni xush ko‘rmaydi, uning qizlari bilan tushgan oxirgi surati 2002 yilda e’lon qilingan. The New Times jurnali yozishicha, Putinning katta qizini Mariya Voronsova deb atashadi. Voronsovaning hayoti haqida ko‘p narsa ma’lum emas. Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, u 1985 yil 28 aprelda tug‘ilgan va bir necha marta familiyasini o‘zgartirgan. Reuters agentligi 2015 yilda u - Moskva davlat universitetining fundamental tibbiyot fakultetini tamomlagani va endokrinologiya sohasida karera qilgani haqida yozgan. Shuningdek, OAVda Putinning katta qizi biznesmen Yorrit Yoost Faassenga turmushga chiqqani va Niderlandiyada yashashi aytiladi. Faassen 2007 yilda «Gazprom»da biznesni rivojlantirish bo‘yicha direktor lavozimini egallagan, ammo keyinroq kompaniyani tark etib, konsalting sohasiga ishga o‘tgan edi (u yaqin vaqtgacha «MEF Audit» direktorlar kengashini boshqargan). 2022 yil martida Follow the money nashri Faassen bilan bog‘langan, u esa hech qachon Putinning qiziga uylanmaganini aytgan. Voronsova - tibbiyot fanlari nomzodi. 2017 yilda u nomzodlik dissertatsiyasini yoqlagan. BBC rus xizmatining aniqlashicha, Mariya Voronsova «Nomeko» kompaniyasi hammuassisi hisoblanadi, bu kompaniya Rossiya sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik xususiy investitsiya loyihasini amalga oshirishda ishtirok etgan. Putinga yaqin manbalar nashrga bu Rossiya prezidentining katta qizi ekanini tasdiqlagan. Putinning kichik qizi, Reuters va Bloomberg agentliklari 2015 yilda bergan ma’lumotlarga ko‘ra «Milliy intellektual rivojlanish» fondi direktori Katerina Tixonova hisoblanadi. BBC’ning qator manbalari bu ma’lumotni tasdiqlagan. Bundan tashqari, Tixonova AQSh moliya vazirligining 2018 yil 6 aprelidagi press-relizida Putinning qizi sifatida keltirilgan. Putinning o‘zi esa xavfsizlik masalalarini bahona qilib, oilasi haqida suhbatlashishdan bir necha bor bosh tortgan. U hech qachon Voronsova va Tixonova bilan qarindosh ekanini tasdiqlamagan va rad etmagan. 2019 yil mayida BBC jurnalistlari Tixonovaning Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti mexanika institutida o‘tkazilgan nomzodlik dissertatsiyasi himoyasida ishtirok etishgan. Tixonovaning ishi «Vestibulyar mexanoretseptorlar faolligini tuzatish bo‘yicha matematik vazifalar» mavzusiga bag‘ishlangan, uning ilmiy rahbarlaridan biri universitet rektori Viktor Sadovnichiy bo‘lgan. 2019 yil dekabrida har yilgi matbuot anjumanida BBC korrespondenti Farida Rustamova Putinga uning qizlari haqida savol bilan murojaat qilgan, ammo u to‘g‘ridan to‘g‘ri javob qaytarmagan. 2020 yil kuzida OAVda Peterburgda yashovchi, go‘yoki Putinning ma’shuqasi bo‘lgan Svetlana Krivonogix haqida yozildi, u prezidentning do‘stlaridan «aql bovar qilmas sovg‘alar» olib turishi va «Rossiya» banki aksiyadoriga aylangani aytilgan. Bundan tashqari, nashrning yozishicha, Krivonogixning qizi Yelizaveta «davlat rahbariga haddan tashqari o‘xshaydi». Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov Krivonogix haqidagi xabarga izoh beraturib, bunday ayol haqida ilk bor eshitayotganini aytgandi. 2021 yil kuzida esa dunyo siyosatchilarining moliyaviy jinoyatlarini fosh etuvchi «Pandora arxivi»da Putinning uchinchi qizini dunyoga keltirgani taxmin qilinadigan Svetlana Krivonogix eslab o‘tilgan.
Qirg’iziston prezidenti Roza Otunbayeva tinchlik, barqarorlik o’rnatishda fuqaroviy jamiyat salohiyati va roliga alohida urg’u berib keladi Prezident nodavlat tashkilot rahbarlari bilan tez-tez davra suhbati qurib turishi ma’lum
Yangi narsalarni sinab ko'rish qobiliyati nafaqat sizning hozirgi ramkangizning to'g'riligini ta'minlamaydi, balki sizning qobiliyatingizni tashkilot sifatida qo'shimcha ravishda oshiradi Vizualizatsiya qanday bo'lishi haqida juda uzoq vaqt davom ettira olishimiz mumkin, ammo uni VMware-ga qo'yamiz
Rossiya hukumat binosi tomidagi qarg‘alarni qirishga 42,5 million rubl (565 ming dollar) ajratadi. Bu haqda “RBK” nashri 2021-yil uchun budjet loyihasi bilan tanishgan manbasiga tayanib xabar berdi. Hujjat bilan 2021 hamda 2022-yillarda 21,3 million rubldan ajratish ko‘zda tutilgan. Ko‘riladigan aniq choralar haqida hech narsa deyilmagan. Rossiya Qushlarni qo‘riqlash ittifoqi Novosibirsk bo‘linmasi raisi Yelena Shnayderning so‘zlariga ko‘ra, qarg‘alarni qo‘rqitishning eng yaxshi yo‘li — ularning tabiatdagi dushmanlarini, ya’ni lochin va qirg‘iylarni jalb etish. “Agarda ular lochin o‘rgatuvchilarni yollashmoqchi bo‘lsa, bu juda ajoyib variant. Ushbu pullar qarg‘alarni qirish emas, balki haydashga yordam beradigan biror aqlli usul orqali sarflansa, bu oqilona qaror”, — deydi ekspert. Shnayderning so‘zlariga ko‘ra, qushlarni qirish teskari effektni yuzaga keltirishi mumkin, chunki o‘ldirilgan qarg‘alar o‘rniga boshqa qushlar keladi. Mavzuga doir: Qodirov qarg‘alar galasini uchuvchisiz uchar moslama yordamida quvib yubordi (video)
havo sharoitida dvigatelning sovish darajasini kamaytirish maqsadida, ventilyatorga kelayotgan havo bosimi sozlanadi. Ayrim av-totraktor dvigatellarida sovitish sistemasining haroratini o‘zgartirish uchun ventilyator yuritmalari-ga gidromufta o‘rnatiladi. Termometr — dvigatelning issiqlik rejimini nazorat qilish uchun xizmat qiladi. Sovitish sistemasida distansion termometrlari ishlatiladi. Uning datchiklari silindrlar kallagi yoki suyuqlikni dvigateldan chiqish joyiga, harorat ko‘rsatkichi esa, kabinadagi asboblar shitiga o‘rnatiladi. 36-rasm. Markazdan qochirma nasos-4,8, ELEKTR USKUNALAR ning ishlash prinsipi: 1-kiritish trubasi: 2-qanotchalari; Traktor va avtomobillarning 3-chiqarish trubasi; 4-korpusi, elektr uskunalari bir necha murakkab sistemalardan tashkil topgan bo‘lib, karbyuratorli dvigatellarda yonuvchan aralashmani o‘t oldirish, dvigatelni ishga tushirish, yoritish, tovush va yorug‘lik yordamida signal berish, kabikaga o‘rnatiladigan shamollatish ventilyatori hamda oyna tozalagichni ishga solish, yonuvchan aralashma yoki havoni dvigatelni yurgazishdan oldin qizitish, har turdagi mexanizm va sistemalar ishini o‘lchash va nazorat qilish uchun xizmat qiladi. Bundan tashqari, haydovchining ishini yengillashtirish, passajirlarga turli qulayliklar tug‘dirish va mashinalarning texnik ko‘rsatkichlarini oshirish maqsadida ba’zi traktorlarda ayniqsa, avtomobillarda qo‘shimcha maxsus elektr uskunalar ishlatiladi. Traktor va avtomobillarning elektr uskunalari parallel holatda ishlaydigan sistemalardan tuzilgan bo‘lib, ular elektr man’balari, elektr iste’molchilari, o‘lchov-nazorat qilish asboblari, ulagich, saqlagich, biriktirish simlari va boshqalardan tashkil topgan. Elektr iste’molchilariga esa elektr asboblari, starter va boshqalar kiradi. Generatorlar mashinalarni ishlab yoki to‘xtab turganda elektr energiyasi bilan ta’minlaydi. Ba’zi zamonaviy traktorlarda elektr energiya manbai sifatida o‘zgaruvchan tok generatorlari ishlatiladi. Lekin bunday sistemada akkumulyator batareyasi bo‘lmaganligi sababli, elektr energiyasi bilan" iste’molchilar faqat dvigatel ishlab turganda ta’minlay oladigan bo‘lganligi uchun ularning qo‘llanishi borgan sari kamayib bormoqda. 90
— Aylanmadan tashqari aktivlar K— nomoddiy aktivlar daromadli qo‘yilmalar moddiy boyliklarga o asosiy vositalar uzoq muddatli moliyaviy qo‘yilmalar tugallanmagan ishlabchiqarish aylanmadan tashqaridagi boshqa aktivlar —— dan iborat — — Aylanma aktivlarga K— 2 zaxiralar moliyaviy qo‘yilmalar qisqa muddatli debitorlik qarzlari pul mablag‘lari va boshqa aylanma aktivlar Ҳ kiradi 142
bo'lgan moliyaviy resurslar bilan ta’minlash; • pul mablag'larini iqtisod qilib, tejab-tergab foydalanish hisobidan korxonaning foydasini oshirish bo'yicha ichki imkoniyat - • kapitalni samarali joylashtirish yo'llarini aniqlash, undan oqilona va samarali foydalanishni baholash; • korxonaning moliyaviy ahvoli, to'lovga qobilligi va kreditga layoqatliligi ustidan nazorat o'rnatish
MDH davlatlari Mudofaa vazirlari kengashi huzuridagi havo hujumidan mudofaa masalalari bo'yicha muvofiqlashtiruvchi komissiya majlisining ishtirokchilari seshanba kuni O'zbekiston poytaxtida yig'iladi Ular MDH davlatlarining havo hujumidan mudofaa birlashgan tizimini rivojlantirish masalasini muhokama qiladi, deya xabar berdi Rossiya Mudofaa vazirligi
Mamlakatimizda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikka berilayotgan keng imkoniyatlar samarasida farovon va to‘kin hayot kechirayotgan oilalar tobora ko‘paymoqda. Buxoro viloyati Vobkent tumanida ham xususiy tadbirkorlik bilan shug‘ullanib o‘z oilasi iqtisodiy poydevorini mustahkamlayotgan kishilar ko‘p. “Sobir Rahimov” mahallasida yashovchi Erkin Izzatov ham oila a’zolari bilan buyurtma asosida erkaklar va ayollar kiyimlari, maktab o‘quvchilari formasi, to‘y liboslari tikishni yo‘lga qo‘ydi. Ular tayyorlayotgan chevarlik mahsulotlari sifatli tikilgani bois xaridorgir. Bu xonadon hunarga ishtiyoqi baland yoshlar bilan doimo gavjum. Bu yerda ko‘plab yoshlar "ustoz-shogird" an’anasi asosida chevarlikni o‘rganayotir. Shu kungacha tayyorlangan shogirdlardan 26 nafari mustaqil faoliyat boshlagan.
Sharqiy harbiy okrugda inspeksiya tekshiruvi mashg‘ulotlari boshlandi \| O`zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi 15 Iyul 2019 15:16 Bugun, 17-iyun kuni Qurolli Kuchlar Bosh shtabi tomonidan Sharqiy harbiy okrugda joylashgan Farg‘ona garnizonidagi harbiy qismlardan birida inspeksiya tekshiruvi mashg‘ulotlari boshlandi. Tekshiruvdan asosiy maqsad bo‘linmalarning jangovar shayligini tekshirishga qaratilgan. Mashg‘ulotlarning birinchi kunida shaxsiy tarkib xamda harbiy texnikalarning jangovar shayligi tekshirildi. Unda harbiy xizmatchilarning tashqi ko‘rinishi, qurol-aslahalari, safar anjomlari, saf ko‘rigi va saf qo‘shiqlarini aytib yurishiga baho berildi. Oldingi yangilikYodgor Sa’diyev: «Men omadli askar bo‘lganman!» Keyingi yangilikHarbiy tavsiyanomaga ega abituriyentlar uchun alohida kvota ko‘rsatkichlari tasdiqlandi
Foto: Illustrativ foto Ishga Chilonzor tumani Bandlikka koʻmaklashish markazi xodimlari jalb etildi. Bu haqda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi . Maʼlumotlarga koʻra, mazkur holat Toshkent shahar davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan oʻrganilgan. Maʼlum boʻlishicha, markaz xodimlari dam olish kunida mehnat faoliyatiga jalb qilingan, biroq qoʻshimcha ish haqi toʻlash yoki dam olish kunini berish boʻyicha hech qanday buyruq berilmagan. Shunday qilib, markaz direktori Mehnat kodeksining 157-moddasi talabini buzgan, shu munosabat bilan Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 49-moddasi 1-qismi bilan maʼmuriy javobgarlikka tortilgan.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI NIZOMIY NOMIDAGI TOShKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI Xasanova Sh.T BOLALARNI SAHNALASHTIRISH VA IJODIY FAOLIYATGA O‘RGATISH O‘QUV QO‘LLANMA 5111800-Maktabgacha ta’lim bakalavriat ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun Toshkent 2019
yuqori namlik darajasini saqlab turish uchun kechki paytlar stellajlar oralariga suv sepish zarur. Rejalashtirilgan gullash muddatiga bog‘liq ravishda lolalar 12-25 kunda, nartsissalr 12-20 kunlarda va giatsintlar 7-12 kunlarga gullaydilar. Gullarni kesish ertalab, ular sug‘orilmasidan avval amalga oshirilgani ma’qul. Lolalarni butoni (gulg‘unchasi) qizara boshlaganda gul strelkasining asosidan kesiladi, giatsintlar esa gullari yarim ochilgan paytda va nartsisslar buton rang bera boshlaganida kesib olinadi. Kesilgan gullarni 2-3 gradusli harorat mo‘tadil ravishda ta’minlanadigan xonalarda saqlash tavsiya etiladi. Gullar kesib bo‘linganidan so‘ng, qazib olingan gulpiyozlar 20 gradusli haroratda quritilishlari kerak va sentyabrda ochiq yer maydonida kattalashtirish va sog‘lomlashtirish uchun ekilishlari mumkin. Quyidagi jadvallarda ertaki muddatlarda gullatish uchun tavsiya etiladigan lola, gtatsint va nartsisslarning asosiy navlari keltirilgan: 14.7. Turli xil muddatlarda gul yetishtirish uchun tavsiya etiladigan lolalarning navlari «Tana go‘zalligini, agar uning zamirida aql yotmasa, xo‘kiz go‘zalligiga o‘xshatish mumkin» Demokrit Sovutish Gul olish muddati Balandligi N Nav nomi haftalari Rangi (sm) somi 11-5,01701.0213-6.03 101.04) 01.05 Guli O‘sim lik 1 {ApпKoc 16 4 Pushti 1) 6,6 43 Byuti-krem rangli 2 I Kristmas 116 4 4 pushti 16,0 38 Marvel 31 Diks 16 4 qizil 5,8 39 Favorit 4 ) Most 18 4 4 qizil 6,1 50 Mayls 5 ) Dimeter 18 4 liloviy 15,5 44 6 { Caпдeг 18 4 pushti { 6,0 56 7 { Юpa 18 – Pushti 15,0 42 chziql 1 qizil 8 ) Prominens 118 4 4 4 4 Qizil (6,2 40 Snoustar {18 4 oq 5,8 136 1 { Ceпдoп 22 - - - - 4121 7,4 156 67
15-dekabrdan 28-dekabrgacha korzinka uz supermarketlarida jazz-bend ijrosidagi jonli musiqadan bahra oling!
45-550 s. Sherst kajdыy raz postupayet v chistыy moyechnыy rastvor, zatem volokno otjimayetsya na sentrifugax; 5. Sushka - posle promыvki i otjima volokna sushat. Vlajnost sostavlyayet 64-80 %. Norma vlajnosti 15-17 %; 6. Upakovannaya-sherst trambuyetsya v kipы po 180-190 k. Semeystvo verblyudovыx ochen drevnee. S davnix vremen na Vostoke verblyujya sherst schitalas svyaщennoy, prisutstviye yee v dome prinosilo schaste i udachu, pod straxom smertnoy kazni zapreщalos daje nastupat na nee. Sherst verblyuda poluchayut tolko ot nerabochix jivotnыx. Semeystvo verblyudovыx ochen drevnee. S davnix vremen na Vostoke verblyujya sherst schitalas svyaщennoy, prisutstviye yee v dome prinosilo schaste i udachu, pod straxom smertnoy kazni zapreщalos daje nastupat na nee. Sherst verblyuda poluchayut tolko ot nerabochix jivotnыx. Ris. 14. Jivotnыe, dayuщiye sherst a) verblyud v) achpaka b) angorskaya koza g) lama
ca иk —— aa a ei o push T ИTPETИ И EГTEPAИ м 08 Zz жa — i цxҳoяao aл Ш ПAPK OЗBAMET Xa 444
ziddiyat va keskinlikni yumshatish; xalqaro terrorizmga va giyohvandlikka qarshi kurashish kabi muammolarni birgalikda hal qilish masalasi milliy xo‘jaliklarni jahon xo‘jaligiga birlashishni zarur qilib qo‘ymoqda. Jahon xo‘jaligining asta-sekinlik bilan shakllanishini, uning rivojlanish bosqichlarini ko‘rib chiqqanda yanada ravshanroq ko‘rinadi. Bu masalada ham iqtisodiy adabiyotlarda turlicha yondashuvlar mavjud. Ularning ayrimlarida jahon xo‘jaligining rivojlanishini 5 bosqich deb, ayrimlarida esa 4 bosqich deb beriladi. Masalan, E.F.Borisov jahon xo‘jaligi shakllanishining to‘rtta bosqichini ajratib ko‘rsatadi. Biz misol tariqasida ushbu bosqichlarni bayon qilamiz. Birinchi bosqich ishlabchiqarishning sanoatlashuvidan oldingi davrda vujudga kelib, dastlab o‘sha davrdagi kishilar jamoalari yoki qabilalari o‘rtasida paydo bo‘lgan savdo ayirboshlashuvi keyinchalik tovar ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan turli mamlakatlar o‘rtasidagi doimiy tovar almashuvi—xalqaro savdoning paydo bo‘lishi va rivojlanishiga olib keldi. Ikkinchi bosqich ishlab chiqarishning sanoatlashuv davriga to‘g‘ri kelib, yirik mashinalashgan ishlab chiqarishning vujudga kelishi va tadbirkorlarning ko‘proq foyda olishga intilishi tashqi savdoni deyarli barcha milliy xo‘jaliklarning tarkibiy qismiga aylantirib qo‘yishi natijasida XVIII-XIX asrlarda nvojlangan jahon bozori paydo bo‘ldi. Uchinchi bosqich XIX-XX asrlarga to‘g‘ri kelib, bu davrda jahon xo‘jaligi tizimi shakllandi To‘rtinchi bosqich XX asming 60-yillaridan boshlab, ya’ni ko‘plab mustamlaka mamlakatlarning siyosiy qaramlikdan ozod bo‘lishi natijasida zamonaviy jahon iqtisodiyotida ijobiy o‘zgarishlarning yangi tendensiyalari paydo bo‘lishi bilan bog‘liq. Bu tendensiyalar quyidagilardan iborat: —iqtisodiy manfaatdorlik asosidagi xalqaro hamkorlik; —ishlabchiqarishning baynalmilallashuvi;, —jahon miqyosidagi bozor makonlarining kengayishi: -jahon xo‘jaligi aloqalari majmuining rivojlanishi ““. Ba’zi manbalarda «Jahon xo‘jaligi», tushunchasining keng va tor ma’nolari farqlanadi’””. Keng ma’nosiga ko‘ra, jahon xo‘jaligi—bu jahondagi barcha milliy iqtisodiyotlarning yig‘indisidir. Tor ma’nosiga ko‘ra—bu milliy ’qtisodiyotlarning faqat tashqi dunyo bilan o‘zaro aloqada bo‘lgan qismlari majmuidir. Biroq, bu ikkala ma’no o‘rtasidagi tafovut borgan sari sezilmay qolmoqda, chunki barcha mamlakatlarda tashqi dunyo bilan bevosita yoki bilvosita aloqaga kirishmagan tarmoq yoki sohalar tobora kamayib bormoqda. I " Бopиcoв E.Ф. Эkoнoмичeckaя тeopия: yчeб. –2-e изд., пepepaб. и дoп. –M.: TK Эeлби, Изд-вo Пpocпekт, 2005, c.497-490. " Эkoнoмиka: Yчeбниk, 3-e изд., пepepaб. и дoп. { Пoд peд. д-pa эkoн. нayk, пpoф. AC Бyлaтoвa. –M.; Эkoнoмиcтъ, 2005, c.691. 443
FIFA The Best—2020 sovriniga da’vogar murabbiylar va darvozabonlar uchligini ma’lum qildi. Unga ko‘ra, Marselo Byelsa (Argentina, “Lids”), Hans-Diter Flik (Germaniya, “Bavariya”) va Yurgen Klopp (Germaniya, “Liverpul”) eng yaxshi murabbiy nomi uchun kurash olib boradi. Byelsa “Lids” bilan Chempionship g‘olibligini qo‘lga kiritib, Premyer Ligaga yo‘l oldi. Klopp esa “qizillar” bilan APLda chempion bo‘ldi. “Bavariya”ni mavsum o‘rtasida qabul qilib olgan Flik myunxenliklar bilan Bundesliga, Germaniya Kubogi, YChL va UEFA Superkubogida zafar quchdi. Avvalroq FIFA ushbu sovringa da’vogarlar beshlik ro‘yxatini e’lon qilgandi. Final bosqichiga Zinedin Zidan (“Real”) va Xulen Lopetegi (“Sevilya”) chiqa olmagan. Shuningdek, yilning eng yaxshi darvozaboni nomiga da’vogarlar ham aniq bo‘ldi. Ular: Manuel Noyer (Germaniya, “Bavariya”), Alisson (Braziliya, “Liverpul”) va Yan Oblak (Sloveniya, “Atletiko”). Avvalroq ushbu sovrin uchun 6 nafar nomzod ko‘rsatilgandi. The Best sovrini egasi 17-dekabr kuni e’lon qilinadi. Marosim koronavirus pandemiyasi sabab onlayn tarzda bo‘lib o‘tadi.
Tuzoq filtratni vakuum-nasosga tushishiga yo‘l qo‘ymaydi. Tuzoqdan suv o‘z-o‘zidan quvur orqali filtrat yig‘uvchi to‘plagichga quyiladi. Suv to‘plagichdan tuzokka surilib o‘tmasligi uchun tuzoqning pastki qismi va filtrat to‘plagichdagi suyuqlik sathining orasidagi balandlik 10,5 mdan ko‘p bo‘lishi kerak. Vakuum-filtrlar 300-650 mm simob ustuni bosimida ishlaydi, cho‘kmani shishirishdagi ortiqcha bosim 0,4-0,7 atm. Havoning sarfi 1 m3 filtrlovchi yuza uchun vakuum hosil qilishda 0,4-2 m3/min va shishirishda 0,05-0,5 m3/min. Solishtirma ishlabchiqarish unumdorligi 1 m2 filtrlovchi yuza uchun 0,1–1 t/soatiga, filtrlardan tushirib olinadigan cho‘kmaning namligi 9–14 %. 37-rasm. Filtrlovchi vakuum-kurilmaning sxemasi: 1–vakuum–filtr; 2–vakuum nasos resiveri; 3–nasos; 4– filtrat yig‘uvchi idish; 5–vakuum 6–nasos; 7– filtrat uchun tuzoq; 8– filtrat uchun quvir. 5-§. Sentrifugalash
q2 4b be 8C ap) — бek ac –a (20c-5 –c ka). 16 g ’ ora a n a 42–a (445—–c a-c— —Б ema aи aнeий Шap-бўp-a) 5 ДApaфp-bip) “Bilvosita isbotlash usuli (teskaridan faraz qilish orqali isbotlash usuli). Ta’rif. Teoremaning xulosasidagi no‘malumlarni topish unga zid bo‘lgan jumlani inkor qilish orqali amalga oshirilgan bo‘lsa, uni bilvosita isbotlash usuli deyiladi. Yuqoridagi ta’rifdan ko‘rinadiki, isbotlashning bilvosita usulida biz oldin teorema tasdiqlagan fikrga qarama-qarshi fikrni to‘g‘ri deb faraz qilamiz: shundan keyin aksiomalar va oldin isbotlangan teoremalarga asoslanib mulohazalar yuritish yo‘li bilan teorema shartiga zid keladigan yoki biror aksiomaga yoki ilgari isbotlangan biror teoremaga zid keladigan xulosaga kelamiz. Shunga ko‘ra farazimiz noto‘g‘ri bo‘ladi. Natijada teoremadagi yoki berilgan masaladagi da’vo tog‘ri degan xulosaga kelamiz. Bilvosita isbotlash ikki xil usul bilan amalga oshiriladi: 1) Apagogik usul. 2) Ajratish usul. Apagogik usul ko‘pincha teskarisidan faraz qilish metodi deb ham yuritiladi. Quyidagi teoremani apagogik -teskarisidan faraz qilish usuli bilan isbot qilaylik. 1-teorema. To‘g‘ri chiziqning har bir nuqtasidan unga perpendikulyar to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin va faqat bitta. Isboti. Faraz qilaylik, a -berilgan to‘g‘ri chiziq, A unda berilgan nuqta 50181, a 1072" ri chiziqning boshlang‘ich nuqtasi A bo‘lgan yarim 1072" ri chiziqlaridan birini a, bilan belgilaymiz, a; yarim to‘g‘ri chiziqdan boshlab" 90? ga teng (a, “Bi) burchakni qo‘yamiz. U holda 5; nurni o‘z ichiga olgan to‘g‘ri chiziq a to‘g‘ri chiziqqa perpendikulyar bo‘ladi. Faraz qilaylik, A nuqtadan o‘tib a N0”
Reyd tadbirlarida sotilayotgan svetodiod chiroqlar akkreditlangan elektrotexnika maxsulotlarini sinash laboratoriyasiga me’yoriy hujjatlar talablariga muvofiqligini aniqlash uchun topshirildi. O‘tkazilgan sinov natijalarida DUSEL, VERA va VERAL brendi ostida savdoga chiqarilgan lampa mahsulotlari davlat standarti talablariga javob bermasligi aniqlandi.Ushbu chiroqlar tamg‘alanishida mahsulot ishlab chiqarilgan mamlakat va korxonaning manzili, energiya samaradorligi kabi ma’lumotlari keltirilmagan. Shu bilan birga dastlabki yorug‘lik oqimi ko‘rsatkichi bo‘yicha o‘tkazilgan sinovlarda ushbu brend mahsulotlari tegishli me’yoriy hujjat talablariga nomuvofiqligi aniqlandi.
O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Rossiya Federasiyasi mudofaa vazirini qabul qildi O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev 22 may kuni mamlakatimizda rasmiy tashrif bilan bo`lib turgan Rossiya Federasiyasi mudofaa vaziri Sergey Shoyguni qabul qildi. Davlatimiz rahbari mehmonni samimiy qutlar ekan, O`zbekiston va Rossiya o`rtasidagi strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlari izchil mustahkamlanib borayotgani, shuningdek, amaliy hamkorlik tomonlarni qiziqtirgan barcha yo`nalishlarda jadal rivojlanayotganini chuqur mamnuniyat bilan qayd etdi. Mamlakatlarimiz idoralari, hududlari va ishbilarmon doiralari o`rtasida aloqa va almashinuvlar faollashgani, iqtisodiyotning turli tarmoqlari va ijtimoiy sohada istiqbolli kooperasiya dasturlari va loyihalari birgalikda amalga oshirilayotgani, madaniy-gumanitar yo`nalishda samarali hamkorlik qilinayotgani alohida ta`kidlandi. Suhbatda O`zbekiston va Rossiya o`rtasidagi harbiy va harbiy-texnik hamkorlikni, jumladan, idoralararo sheriklikni yanada kengaytirish, ikki tomonlama tadbirlar o`tkazish, harbiy kadrlar tayyorlash va boshqa masalalar muhokama qilindi. Shuningdek, xalqaro siyosat va mintaqaviy ahamiyatga molik dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashildi. Mudofaa vaziri davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoevga samimiy qabul uchun minnatdorlik bildirdi hamda Rossiya Federasiyasi Prezidenti Vladimir Putinning salomi va ezgu tilaklarini etkazdi. O`zbekiston Qurolli Kuchlarini modernizasiya qilish va mamlakatimiz mudofaa salohiyatini mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan keng ko`lamli islohotlar hamda O`zbekistonning mintaqaviy xavfsizlik, barqarorlik va izchil taraqqiyotni ta`minlashga doir tashabbuslari yuqori baholandi. Rossiya mamlakatlarimiz va xalqlarimiz farovonligiga xizmat qiladigan ikki tomonlama keng ko`lamli va o`zaro manfaatli hamkorlikni yanada kengaytirish va mustahkamlashga tayyor ekani ta`kidlandi.
— Otam harbiy, onam militsiyada ishlasa, men kim bo'laman? — Yaxshi harbiy bo'lasan
Sredney 28. Denike B. D. Arxitekturniy ornament Sredney Azii.—L.; Izd-vo Vsesoyuzn. akad. arxitekturm, 1939. 29. Denike B. P. Iskussto Sredney Azii Sentrizdat narodov SSSR, 1927. 30, Denike B. P. O reznix derevyannix dveryax v Sredney Azin Trudm Seksii arxeologi instituta ar-xeologin i iskusstoznaniya, M., 1928. 31. Denike B. P. Prikladnoye iskusstao Sredney Azii. V. sb. Xudojestvennaya kul’tura Sovetskogo Vostokaz, M.—51. Akademiya, 1931. 32. Dudin S. M. Kovrovme izdeliya Sredney Azii, sb. «Muzeya antropologini etnografii AN SSSR), t. O‘P,L., Izd-vo AN SSSR, 1928. 33. Zasipkin V. M., 1947: 34. Zasipkin B. N. Drevniy Xorezm. M., 35, Zasipkin P. Sh. Mastera o‘zbek Tashkent: Obyedinennoye izdatel’stvo SK Uzbekista 36, Zohidov P. Sh. Me’mor san’ati.—Toshkent, G‘. G‘ulom nom. Adabiyot va san’at nashriyoti, 1978. 37. Zaxidov P. Sh. Samarkandskaya shkola zodchix— Tashkent: Izd-vo Nauka UzSSR, 1965. 38. Zaxidov P. Sh. Ferganskaya rospis’. T., Gosudarst-vennoye izdatel’stvo xudojestvennoy literaturm. UzSSR, 1960. 39. Izobrazitel’nov iskusstvo v shkole. Pod. red. A: V. Kolokolenikova M., «Pedagogika», 1975. 40. Iz istorii iskusstva Velikogo goroda. (Nauchnchy redaktor chlen-korresp. Akademni nauk UzSSR T. A. Puga-chenkova) — Tashkent: izd-vo lit. iskusstv,. im G‘afura Gulyama. 1972. 41. Iskusstvo sovetskogo Uzbekistana. 1917—1972 gg.— M.: Sovetskiy xudojnik, 197642. Istoriya sovetskogo «Iskusstvo» 1965—196843. Istoriya Uzbekskoy SSR s drevneyshix vremen do nashix dney (pod. red. akademika M. M. Mo‘minova) — Tashkent: Fan, 1974. 44. Kuzin V. S. Psixologiya: (Uchebnik dlya xudoj. uchilish.) 2-ye izd. pererab, i dop. M.: Visshaya shkola, 1982. 45. Karm-Niyazov T. N. O kul’turnom nasledin uz-bekskogo naroda. Tashkent. Izd-vo AN UzSSR. 1960. "46, Karimov X. Usto Qodir.—T.: Adabiyot va san’at nashriyoti. 1980. N. Arxitektura Sredney Azii, 1948.

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.