text
stringlengths 7
335k
|
|---|
Ammo,
Ubaydullaxonning
bu
harakatlari
unga
norozi
kuchlarning
ko‘payishiga xizmat qildi xolos.
Ubaydullaxon mustaqil amirlarning iqtisodiy qudratiga zarba
berish, davlat xazinasini boyitish, hamda mamlakat moliyaviy ahvolini
yaxshilash maqsadida 1708-yilda pul islohotini o‘tkazdi. Bu islohotga ko‘ra,
xazinada mavjud kumush tangalar eritilib, har biridan to‘rtta kumush tanga
qayta zarb qilindi. Qiymati past bo‘lgan yangi tangalar eski tangalar bilan
bir xil muomalada bo‘lishi e’lon qilindi. Ammo, zarb etilgan past
qiymatli tangalar bozorlarda savdogarlar tomonidan olinmasdan, do‘konlar
yopib qo‘yildi. Natijada aholining noroziligi kuchayib, Buxoroda qo‘zg‘olon
ko‘tarildi. Bu qo‘zg‘olon katta qiyinchilik bilan bostirilgan bo‘lsada,
mamlakatdagi ahvol yaxshilanmadi va 1711-yilda Ubaydullaxon fitnaning
qurboni bo‘ldi.
Ubaydullaxonning o‘limidan so‘ng mamlakatda siyosiy tarqoqlik yanada
kuchaydi. Alohida viloyatlarning harbiy-siyosiy qudrati orta borib
Buxoro, Samarqand, Toshkent, Balx, Shahrisabz va Badaxshon hokimlari
o‘zlarini mutlaqo mustaqil hisoblaganlar. Mana shunday sharoitda Buxoro
taxtiga 16 yoshli Abulfayzxon (1711-1747 iy.) o‘tkazildi. Ayrim manbalar
Abulfayzxon taxtga o‘tirgan paytdayoq Ubaydullaxonning siyosatini davom
ettirishga xarakat qilganligini tasdiklasada,uning atrofidagi amirlar bu
harakatlarga keskin qarshi chiqdilar. Hartomonlama mavqeiga ega bo‘lgan
amirlar Abulfayzxondan o‘z manfaatlari yo‘lida foydalandilar va oxir
oqibatda Abulfayzxon qo‘g‘irchoq hukmdorga aylanib qoldi.
Mamlakatdagi turli hukmdorlar o‘rtasidagi siyosiy tarqoqlik avj
olgan bir sharoitda mang‘it urug‘idan bo‘lgan Muhammad Hakimbiy
hokimiyatni egallashga harakat boshladi. Saroydagi otaliq mansabida bo‘lgan
Hakimbiyning qo‘liga hokimiyat o‘tishiga ko‘pgina amirlar qarshi chiqdilar.
Ular orasida Shahrisabz xokimi Ibrohimbiy kenagas ayniqsa ajralib
turadi. Ibrohimbiy kenagas 1722-yilda o‘zining bir guruh maslakdoshlari
bilan asli kelib chiqishi Xiva xonlaridan bo‘lgan Rajab Sultonni
Samarqand xokimi deb, o‘zini esa “amirlar amiri” deb e’lon qildi. Rajab
Sulton boshchiligida bir nechta o‘zbek urug‘lari amirlarini birlashtirgan
Ibrohimbiy Buxoroga yurish qildi. Buyurishda Muhammad Hakimbiy
mag‘lubiyatga uchragan bo‘lsada, Rajab Sulton Buxoroni egallay olmadi va
qozoq sultonlaridan yordam so‘radi.
Muhammad Vafo Karmanagiy o‘zining “Tuhfat al-xoniy” asarida
yozishicha, qozoq sultonlari zudlik bilan Movarounnahrga yurish boshlab,
mamlakatdagi siyosiy parokandalikdan unumli foydalanadilar. Ular 17231729-yillar davomida Zarafshon va Qashqadaryo vohalarining serhosil
yerlariga doimiy ravishda talon- tarojlik yurishlari qilib turdilar.
Buxoro
xonligidagi
parokandalik
qo‘shni
Eron
hududlarida
Nodirshoh (1736-1747 iy.) asos solgan Afshoriylar davlati uchun ham
nihoyatda qo‘l keldi. O‘z yerlarini kengaytirib Eron va Afg‘onistonda o‘z
mavqeini mustahkamlab olgan Nodirshoh Buxoro xonligi hududlariga
harakat qila boshladi. Xususan, 1736-yilda Nodirshohning o‘g‘li Rizoqul
|
Talabalar uchun tanlovlar !
Ayni kunlarda talabalar karantin tufayli e’lon qilingan ta’tildalar. Ularning masofadan turib bilim olishlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida vazirlik tomonidan barcha resurslar (https://t.me/eduuz/2104) ishga solinmoqda,...
«O’ZBEKISTONDA ILM-FAN VA TA’LIM» mavzusidagi ilmiy konferensiya
🏠🏡 Uyda qoling va Ilm cho‘qqilarini Biz bilan birga zabt eting.O‘z ilmiy izlanishlaringiz natijasida yozgan ilmiy maqola va tezislaringiz bilan «O‘zbekistonda ilm-fan...
«Aktyorlik san’ati va xalq ijodiyoti sohalarining dolzarb masalalari va rivojlanish istiqbollari»
📣📣📣 Xurmatli talabalar!!!Filialimizning 2020 yildagi maqolalar to‘plamiga o‘zingizning ilmiy maqolangizni berishingiz mumkin.🏠 Uydan chiqmasdan ilmiy salohiyatingizni oshirish imkoniyatidan foydalaning.
«TARIXIY MANBASHUNOSLIK, TARIXNAVISLIK, TARIX TADQIQOTLARI METODLARI VA METODOLOGIYASINING DOLZARB MASALALARI»
«YANGI IQTISODIYOT RIVOJLANISHI ISTIQBOLLARI: GLOBAL, MINTAQAVIY VA MILLIY XUSUSIYATLAR»
2020 yil 9 aprel kuni «SOHIBQIRON AMIR TEMURNING JAHON TARIXIDAGI O‘RNI» mavzusida onlayn konferensiya o‘tkazilishini e’lon qilamiz. Konferensiyada Amir Temur va temuriylar...
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI TOSHKENT DAVLAT SHARQSHUNOSLIK INSTITUTI AXBOROT XATI
Toshkent davlat sharqshunoslik institutida 2020 yil aprel oyi davomida quyidagi mavzularda talabalarning onlayn ilmiy konferensiyalari tashkil etiladi.• 13 aprel – “Yosh koreyashunoslik:...
“KITOBXON TALABA” RESPUBLIKA TANLOVI O‘TKAZILADI!
Oliy ta’lim muassasalari talaba-yoshlari o‘rtasida kitobxonlik va mutoala madaniyatini keng targ‘ib etish, kitobga bo‘lgan qiziqishini yanada oshirish va rag‘batlantirish maqsadida “Kitobxon talaba”...
INSTITUTDA MASOFAVIY O‘QITISH CHORALARI KO‘RILMOQDA
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti talabalarining ta’til vaqtida o‘qish bilan bandligini ta’minlash maqsadida telegram menedjerda har bir fanlar kesimida kanallar tashkil qilinmoqda va ushbu...
YUSUF ABSOATOV: YOSHLAR MASALASI – DOIMO DOLZARB.
Bugun mamlakatimizda yoshlar, ularning ta’lim olishi va tarbiyasiga bo‘lgan e’tibor har doimgidanda yuqori. Birgina, professional ta’lim tizimini ilg‘or xorijiy tajribalar asosida takomillashtirish,...
1 2 3 … 123 Next ›
|
Qozog‘istonning Olmaota viloyatida yengil mashinaning yuk mashinasi bilan to‘qnashuvi oqibatida 5 kishi halok bo‘ldi, 3 kishi shifoxonaga yetkazildi
Ma'lum qilinishicha, avtohalokat Olmaota-Bishkek avtomobil yo‘lining 84-kilometrida ertalab yuz bergan
Unda 29 yoshli ayol tomonidan boshqarilgan Mazda-626 avtomobili Shacman yuk mashinasiga urilgan
Oqibatda yengil avtomobil haydovchisi va avtomobildagi 4 yo‘lovchi voqea joyida olingan jarohatlardan halok bo‘lgan
Avtohalokat sabablari aniqlashtirilmoqda
|
O‘zA - Biz isteʼmol qiladigan qishloq xoʻjalik mahsulotlari qanday karantin tekshiruvlaridan oʻtkaziladi?
Biz isteʼmol qiladigan qishloq xoʻjalik mahsulotlari qanday karantin tekshiruvlaridan oʻtkaziladi?
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi tomonidan Toshkent viloyatida OAV vakillari uchun press-tur tashkil etildi.
Tadbirda jurnalistlar Toshkent viloyati misolida respublikada fitosanitar xavfsizlikni taʼminlash, mamlakatimizda zararli organizmlardan holi va ekologik toza mahsulotlar yetishtirish, eksport va import qilinayotgan oʻsimlik mahsulotlarini karantin tekshiruvidan oʻtkazish borasida amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishdi.
Press-tur mobaynida jurnalistlar Inspeksiya tomonidan amalga oshirilayotgan dala nazorati, sayyor laboratoriya, oʻsimliklar klinikalari, tashqi iqtisodiy bojxona chegara postlaridagi inspektorlar faoliyati kabi jarayonlar bilan yaqindan tanishdi.
Dastlab press-tur ishtirokchilari Toshkent viloyati Nurafshon shahrida tashkil etilgan zamonaviy Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi laboratoriyasida boʻldi.
– Laboratoriyamiz oʻz faoliyatini joriy yil avgust oyidan boshlagan, – deydi Respublika markaziy karantin laboratoriya mudiri Sevara Xoʻjayeva. – Laboratoriyada inspektorlar tomonidan olib kelingan namunalar tekshiriladi. Dastlab mahsulot roʻyxatdan oʻtkazilib belgilariga qarab ekspertlarga taqsimlanadi. Tanlab olingan namunalar belgilangan qoidalar boʻyicha tekshiriladi. Mutaxassislarimizning asosiy vazifasi eksport qilinayotgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari tarkibida zararli organizmlar chiqib ketishini oldini olish hisoblanadi. Agar loqaydlik oqibatida bu holat roʻy bersa bizga eʼtiroznoma keladi, bu esa mamlakat eksport salohiyatiga salbiy taʼsir koʻrsatadi. Shu bois ishimiz masʼuliyati juda katta. Labaratoriyamizda Toshkent davlat agrar universiteti talabalari kelib ish oʻrganishadi, olgan bilimlarini yanada mustahkamlaydi. Laboratoriya Latviya, Janubiy Koreya, Xitoy kabi davlatlarda ishlab chiqarilgan jahon standartlariga javob beruvchi zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan. Bu yerda nafaqat eksport va import mahsulotlari, balki aholi tomonidan yetishtirilayotgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari ham tekshiruvdan oʻtkazib beriladi. Barcha laboratoriya xizmatlari bepul boʻlib, xarajatlar davlat byudjeti tomonidan qoplanadi.
OAV xodimlari sayyor laboratoriya faoliyati bilan ham tanishdi. Mutasaddilar tomonidan maʼlumot berilishicha, Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi Markaziy laboratoriyasidan tashqari ilk marotaba Xorazm, Andijon, Fargʻona, Samarqand va Toshkent viloyatlarida karantin laboratoriyalari tashkil etildi va zamon talabiga javob beradigan innovatsion texnologiyalar bilan jihozlangan. Ana shunday laboratoriyalardan biri Toshkent viloyati markazi – Nurafshon shahrida joylashgan. Bundan tashqari, respublika miqyosida “ISUZU” avtobusi bazasida bir nechta sayyor laboratoriyalar tashkil etilgan boʻlib, yil oxirigacha ularning soni 10 taga yetkazish rejalashtirilgan. Sayyor laboratoriyalardan asosan joylarda eksportyor tadbirkorlarning karantin ostidagi mahsulotlarini tekshiruvdan oʻtkazishda foydalaniladi.
Shuningdek, press-tur ishtirokchilari qishloq xoʻjalik mahsulotlarini sifatli holatda, zararkunandalardan muhofaza qilib omborlarda saqlash, kimyoviy vositalar orqali zararkunandalarga qarshi kurashish jarayoniga ham guvoh boʻldi.
Toshkent viloyati Toshkent tumanidagi tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postida boʻlgan jurnalistlar bojxona chegara postlaridagi inspektorlar faoliyati bilan tanishdi. Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat Bojxona qoʻmitasi hamkorligida Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hududlaridagi tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postlari (TIF) tashkil etilgan. Jumladan, Toshkent viloyatida jami 7 ta TIF mavjud.
– TIFlarda faoliyat olib boradigan agronom-inspektorning asosiy vazifasi yurtimizga kirib kelayotgan va olib chiqilayotgan karantin ostidagi mahsulotlarni karantin koʻrigidan oʻtkazishdir, – deydi Toshkent viloyati Oʻsimliklar karantini davlat inspeksiyasi tashqi iqtisodiy faoliyat agronom-inspektori Baxtiyor Shorahmedov. – Koʻrikdan oʻtkazish jarayonida zararkunandalar aniqlansa, ularga qarshi kurashish choralari koʻriladi va zararsizlantiriladi. TIFlarda tadbirkor (dehqon)larning ortiqcha vaqtlarini olmaslik va qogʻozbozlikka yoʻl qoʻymaslik uchun barcha tegishli hujjatlar elektron tarzda toʻldiriladi. Oldin rasmiylashtirish jarayoniga uch kun sarflangan boʻlsa, hozirda bir kun vaqt ketadi. Agar tadbirkorlar onlayn tarzda murojaat qilsa, koʻrikka uzogʻi 20-25 daqiqa sarflanadi. Import jarayonida ham birlamchi koʻrikdan oʻtkazamiz, biror shubhali holat yoki zararkunandalar aniqlansa laboratoriyada qayta tekshiruvdan oʻtkazamiz. Qishloq xoʻjalik mahsuloti xavfsizligi tasdiqlangachgina hujjatlarni rasmiylashtirib beramiz.
Mutaxassislar tomonidan maʼlumot berilishicha, karantin zararkunandalari faqatgina eksport va import orqali emas, oddiy fuqarolar yonida olib oʻtilayotgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari, oʻsimliklar, gullar, koʻchatlar tarkibida ham boʻlishi mumkin. Shu bois oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash uchun imkon darajasida karantin tekshiruvidan oʻtmagan mahsulotlarni mamlakat hududiga olib kirmagan maʼqul. Boisi sabzavot va meva urugʻida, koʻchat ildizlarida, gullar barglarida minglab zararli mikroorganizmlar boʻlishi, ular bir necha yillar davomida ham tirik saqlanib, oʻziga qulay muhitga tushgach koʻpayib ketishi, salbiy oqibatlarni yuzaga keltirishi mumkin.
Press-tur ishtirokchilariga oʻsimliklar klinikalari faoliyati ham tanishtirildi. Bunday klinikalar oʻsimliklarga agrotexnik, biologik va kimyoviy ishlov berish boʻyicha xizmatlar koʻrsatishga moʻljallangan. Ushbu klinikalarning asosiy vazifasi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini sogʻlom holda yetishtirish maqsadida, aholini kimyoviy, biokimyoviy, biologik va mexanik vositalar bilan taʼminlashdan iboratdir. Hozirda Toshkent viloyatining 22 tuman va shaharlarida jami 20 ta oʻsimliklar klinikalar faoliyat olib bormoqda.
|
Bayram munosabati bilan mehnatda alohida o‘rnak ko‘rsatgan professor-o‘qituvchilar universitet ma’muriyati tomonidan taqdirlandi
Vatan madhidagi kuy-qo‘shiqlar marosim ishtirokchilariga zavq ulashdi
|
8.6-rasm. Tashqi markazsiz jilvirlash usullari:
a — “o`lishga” bo'ylama surish”: b — kesib kirish; € — “tlayanchgacha” surish
“O'tishga” bo'ylama surish usulida ishlov berilayotgan detal
/ (8.6,a-rasm)
tayanch prizma (“pichoq”)
$5 ga tayangan holda jilvirlash toshi 2 va yetakchi tosh 3
orasida joylashtiriladi.
Jilvirlash
toshi
katta
tezlik (30-60 m/sek)
bilan
aylanadi,
yetakchi
tosh
esa
kichik (0.2-1,0 m/sek) tezlikga ega bo`ladi. Tosh
3
va detal
/
oʻrtasidagi
ishqalanish
koctflitsienti
detal
/
va
tosh
2
o'rtasidagi
ishqalanish
koeffitsientidan katta bo`lgani uchun yetakchi tosh detalni doiraviy surish tezligi
И.
bilan aylantiradi, jilvirlash toshi esa kesish tezligi
F; bilan qo'yimni olib tashlaydi.
Bo`ylama surish
$S harakatini ta`minlash uchun yetakchi tosh o`qi a burchagiga buriladi
(xomaki jilvirlashda x
757...6.09. toza jilvirlashda esaw
0,59... 7.59). Yetakchi
toshning aylana tezligi
M; ikkita
-
KF;
va 5- tuzuvchiga ajratiladi. Birinch: tuzuvchi
detalning aylanish
tezligi
— doiraviy surish — boʻladi, ikkinchisi
esa
(5$) detalning
bo`ylama surish tezligini bildiradi. Yetakchi tosh va detalning silindrik yuzasi bilan
chiziq boʻyicha urmishni ta'minlash uchun toshga
bir pallali aylanish giperboloidi
shakli beriladi. Ishlov berilayotgan detalning geometrik aniqligini ta`minlash uchun
detalning aylanish markazi jilvirlash toshi va yetakchi tosh markazlaridan
taxminan
detalning 0,15—0.25 diametri qadar, ammo koʻpi bilan 1012 mm dan baland bo`lishi
kerak.
Kesib kirish jilvirlash usulida (8.6,b-rasm) jilvirlash toshi bilan yetakchi tosh
oʻqlari bir-biriga parallel qilib oʻrnatiladi. Pichoq 4 ga tayanib turadigan detal
7 faqat
171
|
Quyichirchiq tumanida kurash boʻyicha yoshlar va oʻsmirlar oʻrtasida boʻlib oʻtgan Toshkent viloyati chempionati boʻlib oʻtdi. Musobaqada oʻgʻil bolalar 11, qizlar 9 vazn toifasida sovrinli oʻrinlar uchun bellashdi.
200 nafardan ortiq sportchilar sovrinli oʻrinlar uchun bahs olib borgan bellashuvlar yakunida Quvonchbek Shodiyev, Asadbek Abdiyev, Bobur Islomov, Javohir Rustamov, Diyor Oʻrmonaliyev, B. Umrzoqova kabi mahorat egalari gʻoliblikka erishdi.
Musobaqa yakunida gʻolib va sovrindorlar tashkilotchilar tomonidan diplom, medal va esdalik sovgʻalari bilan mukofotlandi.
“Davlatimiz rahbarining 2020-yil 4-noyabrdagi «Kurash milliy sport turini rivojlantirish va uning xalqaro nufuzini yana-da oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori ijrosini taʼminlash maqsadida Toshkent viloyatida ham bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. Ushbu musobaqa yoshlar orasida viloyat terma jamoasiga munosiblarni aniqlash, respublika miqyosida oʻtadigan musobaqalarga mahoratli sportchilarni saralash kabi vazifalarni oʻz ichiga olgan. Eng kuchli, deya eʼtirof etilgan va respublika chempionatiga yoʻllanma olgan yosh polvonlarimiz mamlakat miqyosidagi bahslarda ham kuchlilar qatorida boʻlishadi», deydi Toshkent viloyati kurash federatsiyasi ijrochi direktori Yoqub Saydullayev.
|
Xitoyda koronavirus infeksiyasi tarqalishi va ayni paytda holat jiddiylashayotgani munosabati bilan Jahon sog`liqni saqlash tashkiloti favqulodda yig`ilish o`tkazdi. Unda xalqaro favqulodda holat e`lon qilish lozimligi, lekin avvalo mutaxassislar kasallik haqida ko`proq ma`lumotga ega bo`lishlari kerakligi aytildi. Bu haqda Axborot va ommaviy kommunikasiyalar agentligida SSV hamda Sanitariya-epidemiologiya osoyishtalik agentligi tomonidan o`tkazilgan matbuot anjumanida so`z bordi.
JSST rahbari Tedros Gebreyesusning qayd etishicha, ehtiyotkorlik muhim ammo vahimaga o`rin yo`q. Xitoyning Uxan shahrida karantin bo`yicha qat`iy choralar ko`rilmoqda. Ular epidemiyaning avj olish va tarqalish ehtimolini kamaytirishga yordam beradi.
"Bilimli kishi qurollangan bo`ladi" deydilar. Demak koronavirus kasalligi nima, unga qarshi qanday kurashish mumkin, ilk alomatlari qanday, davosi va asoratlari qanday bo`lishi haqida har bir fuqaro bilib qo`yishi maqsadga muvofiq. Xavfli koronavirus infeksiyasi haqidagi to`liq ma`lumotlarni bu erdan o`qishingiz mumkin.
Mamlakatda amalga oshirilayotgan choralar:
Xitoyda koronavirus bo`yicha epidemik vaziyat murakkablashgani sababli «Uzbekistan Airports» AJ hamda “O`zbekiston temir yo`llari”AJ mutaxassislari tomonidan Xitoyga borib kelgan shaxslarning tibbiy monitoringi olib borilmoqda.Xitoydan keladigan yo`llardagi 37 ta bojxona postida karantin ishlari doirasida yo`lovchilar doimiy kuzatuvdan o`tkazilmoqda.“O`zbekiston temir yo`llari” hamda “O`zbekiston havo yo`llari” AJ tizimi xodimlari ishtirokida epidemik vaziyatning oldini olish yuzasidan seminar o`tkazildi.Respublika Virusologiya ilmiy tekshirish institutida koronavirusga gumon qilingan bemorlarni qabul qilish uchun maxsus bo`lim tayyorlab qo`yildi. Aeroport va temir yo`l vokzallaridagi sanitariya karantin punktlarida ushbu kasallikka gumon qilinganlarda chuqur tahlillar o`tkazish tartibi belgilandi.Respublika Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik agentligi tomonidan koronavirus infeksiyasi kirib kelishi va tarqalishining oldini olish bo`yicha tadbirlar rejasi ishlab chiqildi.Koronavirusning yangi turi (nCoV)ga qarshi profilaktik chora-tadbirlar bo`yicha qo`llanma tayyorlandi
Manzura BEKJONOVA
|
"Ko'p xotiralar bilan bog'liq
!️Insonni unutish" "Imkonsiz"
Odamlarga har doim ham maslahat kerak emas
Ba'zida yordam beruvchi qo'l, Tinglovchi quloq va tushunuvchi qalb kerak
|
[OKOZ:1.21.00.00.00 O‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha kompleks tusdagi hujjatlar / 21.02.00.00 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari][TSZ:1.Davlat va jamiyat qurilishi / Qonunchilik tashabbusi. Norma ijodkorligi faoliyati]O‘zbekiston Respublikasi PrezidentiningQaroriO‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida Respublikamizda chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olish tartibini takomillashtirish hamda yo‘l harakati xavfsizligini nazorat qilish va yo‘l-transport hodisalarining oldini olishning samarali mexanizmlarini tatbiq etishga investitsiyalarni jalb qilishni davom ettirish maqsadida: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin. 2. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEVToshkent sh.,2022-yil 23-dekabr,PQ-448-sonO‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 23-dekabrdagi PQ-448-son qaroriga ILOVA O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga kiritilayotgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 28-avgustdagi PQ-3924-son qarori bilan tasdiqlangan Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda (Toshkent viloyatidan tashqari) boshqa davlatlardan kelgan va doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olinish huquqiga ega bo‘lgan shaxslar — chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar toifalari ro‘yxati quyidagi mazmundagi 11-band bilan to‘ldirilsin: “11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasida turizmni jadal rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-5611-son Farmonining 5-bandi va mazkur Farmonga 6-ilovaga muvofiq ko‘chmas mulk sotib olgan xorijiy mamlakatlar fuqarolari”. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 30-oktabrdagi “Yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash sohasida investitsiyaviy loyihani amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3989-son qarorida: a) 2-bandda: ikkinchi xatboshidagi “2018-2019” raqamlari “2018 — 2025” raqamlari bilan almashtirilsin; oltinchi xatboshidagi “uning” so‘zi “Ichki ishlar vazirligi Jamoat xavfsizligi departamenti Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 3-bandning birinchi xatboshisi “buzganlik uchun” so‘zlaridan keyin “undirilgan” so‘zi bilan to‘ldirilsin; v) 7-bandning yettinchi xatboshisi “tekshiruvlarini o‘tkazish faoliyati” so‘zlaridan keyin “(shu jumladan asbob-uskunalar), qurilish-montaj, loyihalash va loyiha-qidiruv ishlari” so‘zlari bilan to‘ldirilsin; g) 10-band quyidagi tahrirda bayon etilsin: “10. Loyihani amalga oshirish doirasida quyidagilar ta’minlasin: a) Ichki ishlar vazirligi, Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi tomonidan: yo‘l belgilari, axborot ko‘rsatkichlari va yo‘l harakatini tartibga solishning boshqa texnik vositalari o‘z vaqtida o‘rnatilishi; avtomobil yo‘llarida me’yoriy hujjatlar talablariga mos ravishda, uzoq vaqt davomida xizmat ko‘rsatuvchi chidamli yo‘l harakati chiziqlarining chizilishi; tashkiliy, konsultativ va axborot-tahliliy ko‘mak ko‘rsatilishi; b) Investor tomonidan: qurilish va montaj ishlarini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan loyiha hujjatlari, shu jumladan ruxsat berish hujjatlarining olinishi; tegishli mas’ul davlat tashkilotlari va idoralar bilan loyiha hujjatlarining kelishilishi; tizimning muhandislik, kommunikatsiya va elektr tarmoqlariga ulanishi; o‘z mablag‘lari hisobidan investitsiyaviy xarajatlar sifatida loyiha hujjatlariga muvofiq qurilish va montaj ishlari lozim darajada amalga oshirilishi hamda tashqi tarmoqlardan avtomatlashtirilgan tizimning obyektlarigacha elektr uzatish liniyalari va telekommunikatsiya tarmoqlarini tortish ishlari amalga oshirilishi, shuningdek, barcha hududlarda ma’lumotlarni qayta ishlash markazlarining tashkil etilishi; v) Andijon, Namangan, Toshkent va Farg‘ona viloyatlari hokimliklari, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar tomonidan tizimning muhandislik, kommunikatsiya va elektr tarmoqlariga ulanishi, qurilish va montaj ishlari o‘z vaqtida amalga oshirilishi, shuningdek, yo‘l obyektlari ekspluatatsiyaga kiritilishida Investor va Korxonaga har tomonlama tashkiliy va amaliy ko‘maklashish”. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 8-fevraldagi “Ichki ishlar organlarining ekspert-kriminalistika faoliyatini zamonaviy ilm-fan yutuqlarini keng joriy etgan holda yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-122-son qaroriga 2-ilovaning 6-pozitsiyasi chiqarib tashlansin. 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 16-maydagi “Ayrim dolzarb virusli infeksiyalar tarqalishiga qarshi kurashish chora-tadbirlarini takomillashtirish to‘g‘risida”gi PQ-243-son qaroriga 1-ilovaning 15-pozitsiyasi chiqarib tashlansin.(Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 23.12.2022-y., 07/22/448/1115-son)
|
kumatining boshqa davlat hukumatiga xalqaro vaziyat va tashqisi»
yosatning asosiy muammolari bo‘yicha memorandumi.
Memorandum diplomatik notaga ilova bo‘lishi mumkin. Alohida hujjat sifatida memorandum tashqi ishlar idorasi yoki xor
jiy muassasa (elchixona) blankasiga yoziladi, murojaat va maqtov
so‘zlari bo‘lmuydi. matn oxirida uning jo‘natilgan kuni va joyi
ko‘rsatiladi.
Memorandumda xalqaro masulaning asl mohiyati batafsil bayon.
qilinadi. u yoki bu holatlar tahlil qilinadi, davlatning tutgan yo"li
asoslab beriladi. Memorandum ikki xil bo‘ladi: matnni qisqartmas»
sik yoki undagi masalaga to‘liq izoh berish maqsadida shaxsiy yoki
verbal notaga iloya qilingan holda yoki kuryer orqali topshiriladigan.
mustaqil hujjat sifatida.
MILLATLAR LIGASI, Millatlar Ligasi-dunyo davlatlarining xalqaro tashkiloti hisoblangan. Tashkilotning asosiy vazifasi—
tinchlikni va xalquro xavfsizlikni ta’minlashdan iborat bo‘lishi kerak
bo‘lgan. Bunday tashkilotni tuzish tashabbusi bilan AQSh Prezidenti
V. Vilgon chiqqan va bu uning 14 moddali tinchlik dasturida o‘z ifo»
dasini topgan. Antantaning yetakchi davlatlari (Buyuk Britaniya va
Fransiya) bu tashabbusni qo‘llab-quvvatlagan.
1919-yilning 14-fevral kuni dunyoning
44 davlati tashkilotning
Nizomini tasdiqlagan, Tashkiloming oliy organi Assumbleya hi»
soblangan. Uning
ishida barcha a’zo davlatlar
ishtirok etgan. As-sarbleyalar oralig‘ida L.iga Kengashi uning ishiga rahbarlik qilgan.
Unga karta vakolatlar berilgan. Besh davlat (AQSh,
Buyuk Britaniya,
Fransiya, Ttaliya va Yaponiya) Kengashning doimiy
a’zolari
bo‘lgan.
Nizom agressor davlatga nisbatan birgalikda harbiy va iqtisodiy
sanksiyalar (choralar) qo‘llashni ham ko‘zda tutgan. Biroq, Nizomda qanday davlat agressor davlat deyiladi. degan savolga aniq javob
bo‘lmagan. Bu osa hur bir davlatga xalqaro nizomlar xarakteri
o‘zicha talqin etish imkonini beradi.
Milintlar
Ligasi o‘zi faoliyat ko‘rsatgan 1946-yilgacha amalda
biror marta ham juzo choralarini qo‘llayolmagan. Bunga
Liganing
umulda Buyuk Britaniya va Fransiya siyosatining quroliga aylanib
|
beradi. Ayrim ilmiy qarashlarga ko‘ra, Xorazm ko‘hna zardo‘shtiylik dinining
muqaddas kitobi bo‘lmish “Avesto”ning vatani hisoblanadi.
“Avesto”ning o‘zi aslida ijro vositasida og‘zaki tarqalib, faqat keyinchalik
kitob
shakliga
keltirilgan
arkonlar
majmuasidir.
Uning
oyatlari
va
ayniqsa,
madhiyalar qismini tashkil etuvchi
-xatlar (bunda so‘z oxiridagi “t” harfi juda
yumshoq
talaffuz
etilib,
so‘nggi
davrlarda
“goh”
shakliga
aylanganligi ham
ehtimoldan xoli emas:
- yakgoh, dugoh, segoh vah.k.) maxsus kuy tizimini tashkil
etuvchi
ohanglarda
yoqimli
ovoz
bilan
tarannum
etilgan,
deb
topilmoqda.
“Avesto”da
“sruna”
deb
ataluvchi
“sirli
eshitish” tushunchasi
bo‘lgan
ekan.
Tinglash, quloq orqali vujudga ozuqa olishni zardo‘shtiylar muqaddas tuyg‘u
hisoblaganlar. Dini islomda esa eshituvchilik (same”) hissi Ollohning sifatlaridan
biri ekanligini ta’kidlaydi.
Qizig‘i shundaki, zardushtiylar faqat unli tovushlar go‘zalligidan emas, balki
olov
hovri
(kuyi),
hattoki jimlikni
eshitib lazzatlanishga odatlangan
ekanlar.
Musiqa
badiyat,
san’at
sifatida
tom ma’noda
ijro
etish
va
uni
eshitishdan
boshlanadi.
Sozanda
kuyning
yaratuvchisi
bo‘lsa,
eshituvchi
uning
qabul
qiluvchisidir. Xalqimizda “Sozandaga chinakam baho beruvchi, uning ustozi va
talabgori-eshituvchi” degan gap bor. Bunda tushunib eshituvchi
-xos shinavanda
ko‘zda tutiladi, albatta.
Xorazm
dutor
maqomlari
nomi
bilan
bizning
davrimizgacha
saqlangan
musiqa sarchashmalari juda qadim zamonlarga borib taqaladi. O‘tmishdan ijrosi
urfiy yo‘l bilan saqlanib bizgacha yetib kelgan “Orazibom”, “Gusfand” turkumlari,
(xudolarga sig‘inish bilan bog‘liq bo‘lgan marosimlarda muqaddas olov atrofida)
raqs tushish va qo‘shiq jo‘rligida ijro etilgan.
Bunday misollarni bugungi hayot tarzida ham ko‘plab kuzatish mumkin.
Ularning hammasi qo‘shimcha dalil sifatida ko‘zlayotgan fikrimizning isbotiga
xizmat etadi.
Orazi bom tarkibidagi bomni ma’lum
darajada qadimiy
bama
so‘ziga
qiyoslash mumkin. “Avesto”da vama (bama) shaklida ishlatilgan bo‘lib, “yorqin”,
“jilvagar” ma’nosini anglatadi va sanskrit (qadimiy hind) tilida vhama” shaklida
qo‘llanilgan. Bu
so‘z “Avesto”da
Quyosh (Mehr)ni yetaklab chiquvchi
deb
tasavvur qilingan Bomyaq” ilohasi nomi tarkibida ham bor. Oraz qismini hozirgi
kundagi shakliga asoslanib, arabcha “yuz”, “chehra” ma’nolarida talqin qilish
mumkin bo‘ladi.
“Gusfand” nomining etimologiyasi kuyning qadimiyligi uning
asl shakli
“sohispand”, ya’ni “ezgu makon”, “ezgu joy” ma’nolarini anglatadi. Goh so‘zi
? Burhoni qote’.-Tehron: Amiri kabir 1997.-B.667
? “Avesto” Tarjimon Jalil Do‘stxoq-Tehron: Marvarid 1992. B.1096
10
|
Shu tariqa ketib ketmay, ajrashib ajrashmay arosatda yashab yuraverdi
Har uyiga ketganida janjal bo`lar, hammaning dilini vayron qilib ketardi
Avvaliga onam “qudachilik — ming yilchilik” deya, kelinoyim ketsa, borib ona-otasiga tushuntirib olib kelishga harakat qilib yurdi
Oxiri kelinoyimning o`zida tayinli qaror va maqsad yo`qligini, uyim-joyim deb jon kuydirmasligini, oilasini saqlab qolishga harakat qilmasligini ko`rib, bormay ham qo`ydi
|
muhokamasiga amerikalik faylasuf Jon Roulz muhim hissa qo‘shdi.
«Adolatlilik nazariyasi» (1971) nomli kitobi unga shuhrat keltirdi.
Roulz bu asarida «ijtimoiy shartnoma» g‘oyasini qayta ishlab chiqadi.
U Lokk, Russo, Kantning merosiga murojaat qiladi.
Roulz adolatlilikning ikki tamoyilini ilgari suradi:
—har bir inson asosiy erkinlik sistemalari oldida teng huquqli
bo‘lishi kerak;
—ijtimoiy, iqtisodiy tengsizlik shunday tashkillashtirilishi
kerakki, unda:
a) kam ta’minlanganlar manfaatiga ko‘proq e’tibor berilishi kerak;
b) tashkilotlar va mansablar adolatli teng imkoniyatlar uchun ochiq
bo‘lishi kerak.
Bu tamoyillar asosiyligining kamayishi nuqtayi nazaridan ketma-ket turadi. Roulz fikricha, erkinlik oldidagi asosiy tenglik ijtimoiy-iqtisodiy manfaat uchun qurbonlikka keltirilishi zarur emas. Ro-ulz so‘z erkinligi, o‘z fikrini bayon qilish, siyosiy faollik huquqlariga katta baho beradi, iqtisodiy imkoniyatlarga uncha e’tibor bermaydi.
«Inson huquqlari va adolatlilik» ta’limoti muammolaridan biri shundan iboratki, ular ko‘pincha bir-birini inkor etuvchi prinsiplarni
shakllantiradi. Masalan, agar ta’limot «eng ko‘p odamlar uchun eng ko‘p
baxtiyorlilik ehtimolligi» degan utilitarcha prinsipdan kelib chiqsa,
u osonlikcha har bir alohida individning qadriyatlari prinsipi bilan
to‘qnashishi mumkin. Shunday ekan, adolatsiz harakatni amalga oshirish
to‘g‘rimikin, garchand, u eng ko‘p odamlar uchun eng ko‘p ehtimolli baxtiyorlikni kafolatlasa? Agar bizning bu savolga javobimiz salbiy bo‘lsa,
u holda biz boshqa prinsiplarni ham ko‘rib chiqishimiz kerak bo‘ladi.
Lekin ular ham bizning «axloqiy ichki sezgilarimiz» bilan to‘qnashishi mumkin. Roulz mana shunday savollarga javob berishga harakat qiladi va shuni aytish kerakki, uning ishlari falsafadan ancha yiroq
bo‘lgan ko‘pchilik kishilar diqqatini o‘ziga tortdi. Qaysidir ma’noda
Roulz zamonaviy liberal demokratiyaga xos bo‘lgan adolatlilik prinsiplarini tushuntirishga urinadi.
O‘zining adolatlilik ta’limotida Roulz har bir ongli inson tanlaydigan muayyan adolatlilik prinsiplarining mavjudligini ko‘rsatishga harakat qiladi. Uslubiy jihatdan o‘ziga xos fikriy tajriba
o‘tkazadi. Agar siz o‘zingizning milliy, ijtimoiy va sinfiy holatingiz bo‘yicha kimligingizni, ma’lumotingizni, qaysi irq, jins va sinfga taalluqli ekanligingizni bilmasangiz qaysi irq, jins va sinfga
taalluqli jamiyatning qaysi shaklini o‘zingizga ma’qul deb bilar edingiz? Bunday fikriy tajribani—individ aynan shu jamiyatda kim
bo‘lganligini va qanday o‘rin egallaganini bilmagan holda jamiyat na
|
tushunchalar
majmuyi
sanaladi.
Kredit
tahlilchilari
moliyaviy
yoki
buxgalteriya
ma’lumotlari
asosida
nomoddiy-moliyaviy
o‘zgaruvchanliklarni aniqlashning turli modellari yoki
analitik vositalari
mavjud. Usullarning ba’zilari bunday qaror sifatida subyektiv yondashuvni
talab etsa, boshqalari ular obyektiv turuvchi qarshi kredit baholashning
miqdoriy texnik tahlilidan foydalanish tizimli va samarali bo‘lishiga olib
keladi. Biz turli yortdashuvlar va ularning asosiy uslubiyotini
bir qator
guruhlarga
ajratishimiz mumkin.
Kredit
riskini
baholashning
turlariga
quyidagilar kiritiladi:
I)
texnik-iqtisodiy baholash;
2)
tuzilmaviy jihatdan baholash;
3)
xedj usuli yordamida baholash;
4)
kumulyativ usulda baholash;
5)
aktivatsiya qilish yo‘li bilan baholash;
6)
umumuslubiy yo‘l orqali baholash va hokazolar.
Kredit baholash jarayoni
Kredit
risklarini
baholash
jarayoni
quyidagi
hollarda
amalga
oshirilmaydi:
—
kredit oluvchi kredit shartnomasi tuzishdan bosh tortsa;
—
kredit beruvchi bankrotlik holati tufayli kredit chiqara olmasa;
—
kredit
muddati
boshlanishidan
avval,
kredit
qarzdorligini
boshqa shaxs sotib olsa va kredit majburiyatini oldindan to‘lab bo» Isa;
–
olinayotgan kredit miqdori juda kielikina bo‘lsa va bu sug‘urta
tashkilotlari tononidan sug4irtalangan bo‘lsa.
Ko‘p hollarda, bu shunchaki bir o‘zgarishlami emas, balki noishlab
chiqarish
subyektlarining
ham
layoqatli
kredit
miqdorini
chiqarishdan
avval
yoki
kredit
shartnomasini
imzolashdan
avval
baholash
mumkin
bo‘lgan
holatlarni
kuzatishi
kerakligini
aniqlashimiz
zarur.
Avrim
dasturlarda
ancha
murakkab jarayon
bolishidan
qat’i
nazar muammo
aniqlanadi, keyin tahlil qilinadi. Berilgan turli usullari analitik usullarga
bog‘langan
—bo‘lishi
mumkin
(masalan,
ishbilarmonlik
muhitini
ma’lumotlami
yoki
ma’lumoilarni
talab
darajasida
bo‘l
may
shakllantirilgani va kompaniya hisobotlari. moliyaviy jadvallar, firmaning
bozor
narxi,
qimmalli
qog‘ozlar
to‘lov
tarixi
va
h.k.).
Turli
tahliliy
yondashuvlar
erkin
(misol
uchun.
bir
tahlilchilar
tomonidan
ekspert
251
|
nishxona solingan
va bog‘ atrofini yangidan devor bilan
o‘ralgan. Bu yerni Nurillaboy ismi
bilan ham ataganlar
20.
Ogahiy 127871861—1862-yili Sayid Muhammadxonning
shikor
va ziyoratga chiqishni gapirar ekan, uning ko‘p
shaharlarda bo‘lganligini gapirib, Ko‘hna Qot shaharidagi
Shayx Abbos valining qabrini ham ziyorat qilganligini
aytadi. Shu bahona bilan xul ravzayi mutabarrikaning ustidagi
oliy imoratnikim, ul hazragning (Sayid Muhammadxon—Q.M.) amri
bila hamul yil bino topib erdi, ta’miri ishi itmomga yetmish
erdiz 221, deb uning ustiga qurilgan binoni ham shu davrda
bo‘lganligi haqida gapiradi.
Sayid Muhammalxondan so‘ng Xiva taxtiga kelgan Muhammad
Rahimxon P
(1865—
1910)
va Asfandiyorxonlar davrida ham
anchagina binolar, masjidlar, madrasalar, bog‘lar qurilgan. Bular
haqida Ogahiy «Shohid ul-iqbol»
va Bayoniy «Shajarayi
Xorazmshohiy» asarlarida anchagina ma’lumotlar keltirib o‘tadilar.
Ogahiy, MuhammadRahim
I hukmronligining beshinchi
yilida bo‘lgan voqealarni gapirishni MuhammadMurod
devonbegi boshchiligida qurilgan madrasa haqidagi ma’lumot
bilan boshlaydi.
Sanay hijriya 128571868—1869 ga tahvil topti, ushbu
yil ichinda voqi’ bo‘lg‘on voqealarning biri ulkim,
... MuhammadMurod devonbegi
... Xivaq shahrida
... Sayid Alouddinning maqbarasining g‘arbi-jonibida
...
va Muhammad
Aminxonning madrasai oliysining sharqiy tarafida bir
madrasai sangin farah bino imorat qildurdiz2a,
Shuningdek, Ogahiy Shohid ul-iqbol asarida Xivaning
tashqi hisori ichidagi Nurillaboy nomli bog‘ning kunchiqarida bir qasr qurilganligini ham ko‘rsatib o‘tgan. «Hazrati-zilli subhoniyning (MuhammadRahimI— K.M.) qasri
oliy imorat qildurg‘onining bayoni
va anda ko‘chib kirib
ishrat saririda o‘lturg‘onining ayoni.
.. Chun Hazrati zilli subhoniyning sunnati saodat samot
va odati sharofat ayoti andoq erdikim. har yil qish mavsumida Xivaq shahrining ichida arkda xilofat taxtida muqim
bo‘lib, yoz faslida Xivaqning tashqari hisori ichidagi bog‘i
musaffo
..,. g‘akim Nurillaboy ism bila mavsumdir, arkdin
ko‘chib borib, saltanat saririda iqomat ko‘rguzib, bistar
oroyi istirohatda bo‘lur erdi.
Ushbu yil 1287/1870—1871 mazkur hovlining kunchiqar
jonibida va bog‘ning ichida va havlining devoriga muttasil
o‘ziga maxsus bir qasri oliy imorat qildurdikim
... ta’rifida ulus tili lol va tavsifida qalam tili gung maqoldur.
Ogahiy mazkur qasrni haddan tashqari maqtash bilan uning
qurilish tarixini ham keltiradi 223,
164
|
Coleus
Koleus o‘simligining uchki kurtagi”.
“Linda R. Berg, 2008. B.106
25
|
343
ilmiy ahamiyatga ega bo‘ladi. O‘lchash–obyekt xossalarining
rivojlanish darajasini tavsiflovchi kattalikni aniqlash jarayoni. U
o‘lchash birligi sifatida qabul qilingan boshqa kattalik bilan
taqqoslash shaklida amalga oshiriladi.
Ilmiy dalil. Ilmiy dalil empirik bilishning natijasi
hisoblanadi. Dalil (yoki dalillar)ni aniqlash ilmiy tadqiqotning
zarur shartidir. Dalil–bilimining tasdiqlangan boyligiga aylangan
moddiy yoki ma’naviy dunyo hodisasi, biron-bir hodisa, xossa yoki
munosabatni qayd etishdir. A.Eynshteyn so‘zlari bilan aytganda, fan
dalillardan boshlanishi va boshlanish bilan tugallanish o‘rtasida
qanday nazariy tuzilmalar bo‘lishidan tuzilishidan qat’i nazar,
dalillar bilan yakunlanishi lozim. Dalil tushunchasi har xil ma’no-mazmunga ega. «dalil» atamasining ko‘psonli ta’riflari orasida
quyidagilarni qayd etish mumkin. Birinchidan, borliq hodisasi, asos
qilib olish mumkin bo‘lgan voqea, hodisa, holat sifatidagi dalil. Bu
inson tomonidan anglangan yoki anglanmaganligidan qat’i nazar
mavjud bo‘lgan hayot dalillaridir.
Ikkinchidan, «dalil» tushunchasi borliqning anglab yetilgan
voqealari va hodisalarini belgilash uchun qo‘llaniladi. Inson bilish
imkoniyatlarining serqirraligi shunda namoyon bo‘ladiki, borliqning
ayni bir dalili bilishning oddiy va ilmiy darajalarida, san’at,
publitsistika yoki yuridik amaliyotda anglab yetilishi mumkin. Shu
sababli turli usullar bilan aniqlanadigan har xil dalillarning
ishonchlilik darajasi ham har xil bo‘ladi. Ko‘pincha ilmiy dalil bilan
borliq voqeasi o‘xshash bo‘lib ko‘rinadi va bu ayrim faylasuflar va
olimlarga dalil haqiqatini mutlaq haqiqat sifatida tavsiflash
imkonini beradi. Bunday tasavvur bilishning haqiqiy manzarasiga mos
kelmaydi, uni dogmaga aylantiradi va soddalashtiradi.
Dalillar murakkab tuzilishga ega. Ular borliq haqidagi
axborot, dalil talqini, uni olish va tavsiflash usulini o‘z ichiga
oladi.
Dalilning muhim tomoni–borliq yoki uning ayrim xossalari
haqida
tasavvurning
shakllanishiga
imkoniyat yaratuvchi borliq
to‘g‘risidagi axborot. Dalilning borliqqa muvofiqligi uni haqiqiy
deb tavsiflash imkonini beradi. Shu sababli dalillar fanning
empirik asosi, nazariyani tasdiqlash yoki inkor etishning muhim usuli
hisoblanadi. Dalil yordamida borliq xolisona, nazariyaga bog‘lanmagan
holda anglab yetiladi. Dalillar eski nazariya doirasiga sig‘maydigan,
unga zid bo‘lgan hodisalarni kashf etish imkonini beradi.
Talqin qilish dalilning muhim unsuri bo‘lib, u har xil
shakllarda amalga oshiriladi. Ilmiy dalil nazariya bilan bilvosita
bog‘liq.
Nazariya
yordamida
empirik
tadqiqotning
vazifalari
aniqlanadi va uning natijalari talqin qilinadi. Talqin qilish dalil
|
O‘zbeksiton Respubli
ommaviy axborot
vositalarini demokratlashtirish va qo‘llab-quvvatlash ijtimoiy-siyosiy jamg‘armasi tuzildi.
|
WWW
XIT
UZ » Yangiliklar » Erdo‘g‘on Suriyada harbiy operatsiyani boshlash bilan tahdid qildi
Turkiya prezidenti Toyyib Erdo‘g‘on turk armiyasi hafta davomida Suriya shimoli-g‘arbida joylashgan Manbij va Afrin mintaqalaridagi Suriya kurdlari hududida operatsiya boshlashi mumkinligini ma’lum qildi
Bu haqda NTV telekanali xabar berdi, deb yozadi “Gazeta
ru”
|
Suriya armiyasi IShIDning omboridan NATOning yangi qurolini topdi
Suriya sharqidagi Mayadin shahrida joylashgan IShIDning yirik omborlaridan birida mamlakat armiyasi harbiylari tomonidan NATOning yangi quroli namunasini topdi. Bu haqda Suriya armiyasi generali Hasan Suhaylning so‘zlariga asoslanib, “Gazeta.ru” xabar bermoqda.
“IShID jangarilari shahardan qochib chiqqanidan so‘ng ulardan qolgan qurol-aslahalarni olib chiqib ketish uchun bizga olti kun muddat talab etiladi. Bu yerda xorijda ishlab chiqarilgan turli aloqa vositalari va ko‘plab qurol-aslahalar mavjud”, — deydi general.
Suhaylning so‘zlariga ko‘ra, harbiylar NATOga a’zo davlatlarda mavjud bo‘lgan AQSh, Belgiya va Buyuk Britaniyada ishlab chiqarilgan yangi qurol namunalarini topgan.
Suriyalik harbiylar jurnalistlarga yo‘ldoshli aloqa tizimi, tibbiy jihozlar va uchuvchisiz samolyotlarni ishlab chiqaruvchi sexni ko‘rsatgan.
|
2-Misol. Ushbu ZAxbu
ko‘rinishdagi 36 ga qoldiqsiz bo‘linadigan
besh xonali natural sonlarni toping.
Yechish:
36
sonini
4
va
9 sonlarining ko‘paytmasi
ko‘rinishida yozish
mumkin, ya’ni 36 =9-4.
Demak, izlanayotgan besh xonali natural sonlar
9
ga
va
4
ga qoldiqsiz bo‘linishi kerak.
4
ga bo‘linish alomatiga ko‘ra
Bu sonA ga bo‘linishi uchun-u
|
◎ 8 ta havo tsilindri bilan jihozlangan barqaror ishlash yuk tashuvchi mashinasi
|
10-606. Marketing faoliyatida AAT na AATex
557
Interaktiv xizmatning vujudga kelishi davrida
marketing bo‘yicha mutaxassislar o‘zlarining bevosita
asosiy iste’molchilarini hartomonlama bilganlar va
tegishli axborotlarni yig‘ish uchun ular bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqalarni o‘rnata olganlar. Ammo keyinchalik
bu oddiy
usullar bilan
kifoyalanish
mumkin
bo‘lmagan, chunki muhim
va
eng aniq ma’lumotlarni
olish
va marketing tadbirlarini bajarilishida undan foydalanish
uchun muntazam yig‘ish, tasniflash,
tahlil qilish, baholash
va tarqatishda mo‘ljallangan
marketing axborotlarining yaxlit tizimini yaratishning keskin zaruriyati vujudga kelgan.
Marketing axboroti faqat uni yig‘ish, saqlash
va
kerak bo‘lganda foydalanish mumkin bo‘lgandagina foydalidir. Shuning uchun, sanoatning marketing tamoyillariga qayta mo‘ljallanishi, bozor munosabatlari rivojlanishi bilan axborot-boshqaruv tizimlaridan, ayniqsa axborot sohasida keng foydalanish boshlangan.
101-jadval.
AQSH yirik kompaniyalarining zamonaviy kompyuter
texiologiyalari sohasidagi faoliyati
Kompaniya- { Oboroti { Foyda,
(Tashkil
Ixtisoslashish
ning nomi { (aylanma),
mln.
bo‘lgan
sohasi
mln. AQSH)
AQSH
yili
dollarida { dollarida
AT «.t
70021.0 { 4612.0
1885 } Global telekommunikatsiyalar,
kompyuter
uskunalari,
xizmatlar.
IBM
63500
1929.0
1911 } Kompyuterlar,
tarmoqli
uskunalar
va
xizmatlar
NEULETT-24991
1599.0
1947 { Kompyuter tizimlari
PACKARD
va tarmoqli mahsulotlar.
SOMRAO
10333
870.0
1982 { Shaxsiy
kompyuterlar, serverlar, kichik
kompyuterlar.
Vey oshi
16723
2131.0
1983 } Mahalliy telekommunikatsiyalar,
peyd-jingli,
uyali
aloqa,
hisoblash tarmoqlari
uchun uskunalar.
|
{
H
—
A
)
ri
(
M
-
{
ud
I
}
a
—
«7
–
—
2
4
—
t
2
«
—
T
-
SHI
«XOH«MMX«
Um
ISSI YI
34—rasm. Sovuq front.
tomchilari
yoki
muz
zarrachalari
kattaligi
yetarli
bo‘lgandan
so‘ng
Yer
yuzasiga yomg‘ir yoki qor sifatida tushadi. Antitsiklon hukmronlik qilgan
joylarda
havo yuqoridan
pastga
harakat qiladi,
zichlashadi,
isiydi
va
havo to‘yinish nuqtasida uzoqlashib yog‘in hosil bo‘lmaydi.
Ekvatorial zonada Koriolis kuchining juda zaifligi natijasida
siklonlar
va quyunlar vujudga kelmaydi. Atmosfera yog‘inining bu yerda
ko‘p bo‘lishi havoni konvektiv ko‘tarilishi bilan bog‘liq. Shunday qilib
atmosfera
yog‘inlarining
taqsimlanishi
ko‘p
jihatdan
atmosfera
sirkulyatsiyasining xususiyatlari
bilan
bog‘liq.
Atmosfera yog‘inlarining
taqsimlanishidagi
boshqa
omillar,
jumladan
relvef
bilan
bog‘liqligi
iqlim xaritalarida juda yaxshi aks etgan.
Havo
massalari
umumiy
harakatining tahlili
havo
massallari
asosan zonal, meridional va vertikal harakat qilishini ko‘rsatadi. Ular
ichida
havo
massalari
ko‘proq
zonal
(ya’ni
kengliklar
bo‘ylab)
harakat
qilib, meridional harakatga nisbatan ikki barobar, vertikal harakatga
nisbatan
uch
barobar
kuchliroqdir.
Havo
massalarining
meridional
harakati
zonal
harakatga
nisbatan
kuchsizroq
bo‘lsada,
ahamiyati
juda
katta.
Meridional
oqimlar
hisobiga
havoni
kengliklar
bo‘yicha
almashinishi
amalga
oshiriladi.
Okean
va
quruqlikdagi
havo
massalarining meridional harakati ta’sirida Yer yuzasida harorat real
taqsimlananadi, uning taqsimlanish tafovuti hisob kitobiga asoslangan
solyar, ya’ni radiatsion balans miqdoriga qarab ishlab chiqilgan haroratni
taqsimlanishidan ancha farq qiladi (8—jadval).
Havo
massalarining
vertikal
harakati
zonal
va
meridional
harakatlarga nisbatan kuchsiz bo‘lsada, geografik qobiqqa ta’siri juda
kuchli, chunki agar vertikal harakat bo‘lmaganda, atmosfera harakatining
o‘zi ham bo‘lmas edi.
8—jadval
Havo haroratini kengliklar bo‘ylab real va solyar taqsimlanishi
h
t
KENGLIKLAR, GRADUS
arora
o
17
101)
2
30
{140
{10
0)
0
806
T
90
Solyar
30 {
36
32
22
8
—6
—20)
=32
41
—44
Shimoliy
yarim
shar—12541
26,0 { 25,0 { 20,4 { 14,0 {
5,4 { —0,6 { —10,47
—17,2 {
19,0
dagi
Faktik
ko‘rsatkich
Solyar
va
faktik ko
1361
—10,0 { —7,0)
1,6 { 6,0
{ I.d {
19,4121,5—
238
25,0
satkichlar
farqi
y
Janubiy
25,4
24,7
228
—
18,3 { 12,06,
5,3
—3,4 { —13,61
30,2
136,5
|
78-Tog‘ayMurod
—Juda zaril edi.
–Shu, o‘qimaganligingga borasan-da, Dehqonqul. Pul yo‘q deyapman-ku.
Mana,
ishonmasang
po‘lat
sandiqqa
qara.
Po‘lat
sandiqda
pul
bo‘lmagandan keyin, qayerdan beraman
—Butun bir boshli kolxozda-ya.
—Bugun boshli kolxozda pul zavodi yo‘q, Dehqonqul. pulni davlat
beradi. Davlat esa pul bermayapti. Chekanka vaqtida beramiz, deyapti.
–Chekanka? Chekankani pulga nima daxli bor?
— O‘qimagansan-da, Dehqonqul, o‘qimagansan. Hozir dalada ish qo‘-qigan vaqg. Davlat hozir pul bersa, kolxozchi kam-ko‘stimni tuzatayin
deb, bozorma-bozor chopadi. Dalada ish qolib ketadi. Chekanka vaqtida
esa
chekankadan
boshqa
ish
bo‘lmaydi.
Tushundingmi?
Davlat
anoyi
emas.
—Ro‘zg‘orchilik—yo‘qchilik-da.
–Shu
gapingga
kim
ishonadi,
Dehqonqul?
Azza-mazza
brigalir;
uyal-e, shunday degani)
— Io‘qnilik yomon-da.
–Unda, ana, kattalarning birortasidan qarz so‘ra.
Dahlizda o‘ylanib qoldim. Kimdan so‘rashimni bilmadim.
Uyladim-o‘yladim—raisdan so‘rayin, dedim.
Hamsoya degan otimiz bor, dedim.
Kelim-ketimni keti uzilishi bilan ohista kirib bordim.
–Ish vaqti idorada nima qilib yuribsiz, Dehqonqul aka? —dedi
raisimiz– Zaril ish bilan kelib edim, rais bova.
— Zaril bo‘lsa, kecha maylisda aytsangiz bo‘lardi.
—Ro‘zg‘or ishi, rais bova.
—Ro‘zg‘or ishi bo‘lsa,
ana, hamsoyamiz, devordan bo‘ylab aytsangiz
ham bo‘lardi. Xo‘sh, nima ish ekan, ayting qani, hamsoya.
—Shu... rais bova, bizga bir... ikki yuz so‘mcha zaril bo‘lib qoldi.
Ro‘zg‘orchilik—yo‘qchilik-da.
–Sadqayi suxaningiz, ana, kassirga ayting, beradi.
—Aytdim, yo‘q, dedi. Sandig‘ini ochib ko‘rsatdi, yo‘q ekan.
—Bo‘lmasa nima qilamiz, yo‘q bo‘lsa yo‘q-da.
–Shu... shu, qarz berib tursangiz degandim, rais bova. pul tushganda uzardim.
–
E-e, Dehqonqul
aka, Dehqonqul aka. Menda pul nima qiladi?
U
oyligim
bu
oyligimga
arang
yetadi.
O‘nta
jonmiz.
Toshkentda
o‘qiydigan Barot o‘g‘limiz kelgan, ko‘zingiz tushgandir. Shu o‘g‘limiz erta-indin ketadi. Hali, shunga poyezd pulini o‘ylab o‘tiribman.
—Hay, mayli.
—Shu gap, Dehqonqul
aka. Xafa bo‘lmaysiz. Pulim bo‘lsa jonim
bilan berardim. Siz o‘zimiznikisiz, hamsoyamizsiz.
|
;
БEЛГИ
— KM2
–
жи
i
sika
шдyaни
;
aи гaгин
Жoли
aлap
бa
1 azeromijon
i.
SA ao
dadi
aba
miga
i:
Eran
|
Sodiq Safoyev mehmonlarni qutlab, bo‘lajak saylovga tayyorgarlik jarayoni, saylovni demokratik mezonlar asosida o‘tkazish uchun milliy qonunchilik takomillashtirilgani haqida batafsil ma’lumot berdi.Rejep Sheker TurkPA delegatsiyasi O‘zbekistondagi Prezidentlik saylovining muvaffaqiyatli o‘tishi mamlakatimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligi uchun o‘ta muhim ekanini alohida ta’kidladi.Uchrashuvdan so‘ng Rejep Sheker O‘zA muxbiriga intervyu berdi:– Biz Turkiy tilli mamlakatlar Parlamentlar Assambleyasi vakillari Turkiya Jumhuriyati nomidan O‘zbekistonda bo‘lib o‘tadigan Prezident saylovini kuzatish uchun keldik. O‘zbekiston – biz uchun ota makon. Yurtingizga kelib, uning taqdiriga daxldor muhim voqeada ishtirok etish sharafiga muvaffaq bo‘layotganimizdan mamnunmiz, – dedi Rejep Sheker. – O‘zbekistonda saylovga tayyorgarlik juda faol olib borilmoqda. Ushbu siyosiy tadbir O‘zbekiston istiqboli, xalqingizning yorqin kelajagi uchun muhim ahamiyat kasb etadigan voqea bo‘ladi. Missiyamiz a’zolari turli saylov uchastkalarida bo‘lib, ovoz berish jarayonlarini kuzatib boradi, so‘ngra saylov haqida o‘zimizning yakuniy xulosalarimizni beramiz.[gallery-4362]O‘zbekistonda so‘nggi yillarda ulkan demokratik o‘zgarishlar amalga oshirildi. Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi munosabatlar barcha sohada jadal rivojlanmoqda. Mamlakatlarimiz so‘nggi bir necha yil ichida tarixiy kelishuvlarga erishdi. Hech shubhasiz, mazkur saylov O‘zbekiston uchun, xalqingizning kelajagi uchun juda katta imkoniyatlar yaratadi. Saidmurod Rahimov, O‘zA
|
Zooilanktonni asosiy uchraydigan joyi ko‘lning chetlari, uncha
chuqur bo‘lmagan
(2-3 m)joylaridir. Bunday yerlarda baliqlar ham
yaxshi yoyilib yuradi. Zoollanktonni soni 93753 dan 273987 ekzum" ga
yetadi, ularni biomassasi 0,646-14,59 Um" ni tashkil qiladi. 300-planktonni shu maksimal biomassasi ko‘lning g‘arbiy qismida kuzatiladi (273-326 ming ekzim"). Bahorda zooplanktonni o‘rtacha miqdori
164457 ekzum", biomassasi 6,13 gum", yoz faslida ularning soni 23997
dan 471848 ekzium" (biomassasi
1,234-10,515 gum") atrofida o‘zgarib
turadi.
Tuzkonda zooplanktonni
o‘rtacha
yillik
miqdori
154185
ekzm", biomassasi esa 2,69-3,17 g?4" ga tengdir (Kashkarova, 1983).
Tuzkonni zoobentosida gidrofaunaning 20 ta tur va formalari
aniqlangan.
Ularni
ichida
eng
ko‘p
va
turlar
har
xilligi
xironomidlar
(10
tur)
guruhida
uchraydi.
Ulardan
tashqari
chuvalchanglar, ninachilar,
kanalar
va rucheyniklar
ham
ko‘p. Ular
bilan
birga
krevetkalar
ham
uchraydi.
Zoobentosda
uchragan
organizmlarning miqdori bahor-yoz-kuz fasllarida 63 dan 303 ekzm
ga
yetib,
ular
biomassasi
0,63
dan
2,7
«PM
ni
tashkil
qiladi.
Tuzkonda uchraydigan
zoobentosni
o‘rtacha biomassasi
30
kiga
ga
yetadi.
Uchragan hamma zoobentos organizmlar baliqlarni oziqlanishi!
uchun kulay va ularni oziqaviy mohiyati yuqoridir.
Tuzkon ko‘lida
8 dan ortiq foydali baliq turlari uchraydi.
ularga sazan, sudak, lesh, chexonB, jerix, plotva, kengpeshona, laqqa
kabilar
kiradi. Uchrovchanlik bo‘yicha sudak
39,89,6,
ilotva
—
26,
chexon,’
–
20-21,
sazan
–
11,5
"yoni
tashkil
qiladi.
Tutiladigan
baliqlar ichida sudak
70 "yoni, sazan
—
129, qolganlarga qisman
laqqabaliq, ksngpeshona va boshqalar kiradi.
Aydar ko‘lida jami suvo‘tlarning 246 ta tur va tur vakillari
aniqlangan. Ularga ko‘k-yashillar (104), yashillar (104), pirofitalar
(20) va evglenalar (9) guruhlarining vakillari kiradi (34-jadval).
Ularning turlar tarkibi, tarqalishi Tuzkon va Arnasay ko‘llarida
uchragan turlar bilan ko‘p umumiyligi bordir.
Aydarni zooplanktonida
15 ta gidrofauna turi aniqlangan.
Ularga kolovragkalar
(5), shohmo‘ylovlilar (6), eshkakoyoqlilar
(4)
kiradi.
Bahorda zooplanktonni
asosini eshkakoyoqli
rachkilar
va
kolovratkalar tashkil qiladi. Ularni umumiy miqdori 11130 3K3/M”
(biomassasi
–
0,27
gUm").
Yoz faslida shohmo‘ylovli rachkilarning
miqdori
14350
ekmm"
(biomassasi
—
0,140
pm?)
gacha
ko‘payadi,
eshkakoyoqlilarning
soni
kamayadi
(3310
ek»)um"),
ammo
ularni
183
|
SO‘Z ICHIDA YONMA-YON KELGAN
BIR XIL UNDOSHLARNING
m TALAFFUZI BA IMLOSI
—123-mashq.
So‘zlarni
o‘qing. Yonma-yon
kelgan
bir
xil undosh harfli so‘zlarni aniqlang.
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
B.T. Umarov
KON-QIDIRUV LAHIMLARINI O‘TISH
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi
tomonidan o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan
“Lesson Press”
Toshkent-2021
|
Nutq mazmuni va sharoiti qanday intonatsiya va ritmni talab etadi?
Har qanday ta’lim-tarbiyaviy mashg‘ulot oldidan bir necha bor o‘z
nutqingizni yozib olib (audiodisk, diktofon) tinglang va xatolaringizni
tuzatishga harakat qiling, nutqingizni qaytarib mashq qiling. Nutqingizni
rang-barang badiiy-adabiy so‘zlar bilan boyiting. O‘z taassurotlaringizni
qo‘shgan holda boyitib, to‘ldirib boring. O‘qituvchi nutqining mukammalligi, tozaligi, ta’sirchanligi bilan o‘quvchilar e’tiborini jalb qiladi. ular
qalbiga yo‘l topadi, hech qanday yiyinchiliksiz kasbiy pedagogik faoliyatida duch keladigan barcha ziddiyatlarni bartaraf etadi. Natijada o‘qituvchi pedagogik faoliyatda aslo toliqmaydi. asab tizimi doimo sog‘lom
bo‘ladi.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar
I. Notiqlik san’atining paydo bo‘lishi tarixi?
2. Sharq mutafakkirlarining notiqlik san’ati haqidagi fikrlari?
3.Nutq texnikasida nutqning asosiy xususiyatlari nimalardan iborat?
4. Nutqning to‘g‘riligi
va
ravonligi, aniqligi
va ta’sirchanligiga
ta’rif bering?
5. Nutqning mantiqiyligi deganda nimani tushunasiz?
6. Til va nutq bir biridan qanday farqlanadi: ularning qiyosiy tahlili?
7.
O‘qituvchi
nutqiy
faoliyatining
komponentlari
nima,
ularni
izohlang?
8. O‘qituvchining nutq madaniyatini rivojlantirish vositalari?
9. Nutning ta’sirchanligi va ifodaliligi qanday namoyon bo‘lishini
ta’riflab bering?
10. Tajribali o‘qituvchi nutqida namoyon bo‘luvchi holatlar?
11. O‘qituvchi nutqining funksiyalarini izohlab bering?
12. Bo‘lajak o‘qituvchi nutqiy faoliyatini qanday takomillashtirishi
mumkin!
Talabalarning mustaqil tayyorgarligi uchun topshiriqlar
Quyidagi
mavzular
asosida
reja
tuzing
va
o‘z
fikr
mulo-hazalfaringizni bildirgan holda “Mustaqil ish” yozing:
3. “O‘rta Osiyoda notiqlik san’atining rivojlanishi”.
4. “Hozirgi kunda o‘qituvchi nutq madaniyatini takomillashtirish
muammolari”.
202
|
Соҳибқирон Амир Темурнинг энг жасур саркардалари кимлар эди? – HURRIYAT
Sohibqiron Amir Temurning eng jasur sarkardalari kimlar edi?
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev uchrashuvlardan birida, dunyoga dovrug' solgan Sohibqiron Amir Temur haqida gapirib, shuncha buyuk ishlarni bobomizning bir o'zlari qilmagandurlar, yonlarida kimlar bor edi, ularni ham bilishimiz kerak, degan edilar. Juda o'rinli fikr. Bu fikrga baholi qudrat javob berishni o'z burchimiz deb bildik. Ushbu esse shu munosabat bilan qalamga olindi.
Sohibqiron Amir Temurning yonida hamsaf va unga muxolif sifatida kurashgan sarkardalarning son-sanog'i yo'q. Lekin ko'zga ko'ringan sarkardalar haqida mashhur tarixchilar G'iyosiddin Alining “Hindiston g'azovoti kundaligi”, Nizomiddin Shomiyning “Zafarnoma” va Sharafiddin Ali Yazdiyning “Zafarnoma” nomli kitoblarida ozmi-ko'pmi ma'lumotlar keltirilgan. Bevosita sarkardalar mavzusiga o'tishdan oldin, umuman, janglarda kuragi yerga tegmagan Sohibqiron zakovatini, Turon saltanatining harbiy salohiyatini anglamoq uchun Amir Temur zukkolik bilan barpo etgan, boshqargan, dunyoda yengilish nima bilmagan g'olib va muzaffar Turon lashkari tartibotini ko'rib chiqish maqsadga muvofiqdir.
Tarixiy manbalar guvohlik beradi: Oltin O'rda xoni To'xtamishxon (1391, 1395) va Usmonlilar podshohi Yildirim Boyazid bilan (1402) bo'lgan zamonaning katta urushlarida Turon saltanati lashkari quyidagi tartibda janglar olib borgan:
1. Hirovulning hirovuli – (ilg'or qism, avangard) – olti favjdan iborat;
2. Katta hirovul – (avangard, ilg'or cherik);
3. Chap qanot qorovuli;
4. O'ng qanot qorovuli;
5. Shiqovul hirovuli (chap tomon – ar'yergardning avangardi) – olti favjdan iborat;
6. Chopovul hirovuli (o'ng tomon – chavandozlar qo'shini) – olti favjdan iborat;
7. Shiqovul – (chap qanot ar'yergardi) – olti qo'shindan iborat;
8. Chopovul – (o'ng qanot ar'yergardi) – olti qo'shindan iborat;
9. Javong'or hirovuli (chap) – olti qo'shindan iborat;
10. Barong'or hirovuli (o'ng) – olti qo'shindan iborat;
11. Qarindoshlar lashkari – olti favjdan iborat;
12. Amirzodalar(o'g'illar)lashkari – olti favjdan iborat;
13. Qalb – Markaz;
14. Yigirma sakkiz aymoq qo'shini – 28 favjdan tashkil topadi.
Bulardan tashqari, urush maydoni vaziyati, jang ko'lami va dushman askari cho'g'i, salmog'i, kuchini hisobga olgan holda “O'n ikki ming otliq lashkar”, “Qirq ming otliqdan iborat o'n to'rtta zafarli sipoh favjlari” saflariga ham tartib beriladi va janglarda qo'llanadi. Ularning har birida bir necha favjlardan iborat chaqmoqqadam qorovul, hirovul, javong'or, barong'or qo'shinlari harakat qiladi.
Tasavvurimizni yana ham kengaytirish uchun Sohibqiron Amir Temur tarix maydoniga kirib kelgan vaqtda va undan keyin uzoq yillar Turon zaminida maydonlarda ot surgan ayrim sarkarda, qo'shin beklari hamda arboblar nomlarini eslab o'tish o'rinli. E'tibor bering: Amir Bayon-sulduz, Amir Kayxusrav, Amir Husayn, Hoji-barlos, Uljaytu-opardiy, Boyazid-jaloyir, Zindachashm-opardiy, Mahmudshoh Buxoriy, Tug'lug'-sulduz, Bahrom-jaloyir, Xizr Yasuriy, Tag'ay Bug'a-barlos, Sher Bahrom, Siddiq-barlos, Mengli Bug'a, Tamuqa-qavchin, Amir Muso, Po'lod Bug'a, Tug'lug'-xo'ja, Shingum-bahodir, Tuman-nikudariy, Amir Muayyad-arlot, Jaloliddin-barlos, Sulaymon-barlos, Shayx Muhammad Bayon-sulduz, Amir Saribug'a, Odilshoh-jaloyir, Tobon-bahodir, Oq Bug'a-bahodir, Husayn-bahodir, Malik-bahodir, Durraka-bahodir, Oq Temur-bahodir, Mahmud Barot-xoja, Ali Yasuriy, Hindushoh Qarqara, Arg'unshoh Burdalig'iy, Shayx Ali-bahodir, Murod-barlos, Xoja Shayxzoda, Muhammad Mirak, Shamsiddin Abbos, Siddiq Tobon, Sulton Sanjar, Xudoydodi Husayniy… va hokazo. Shularning o'zi qirq oltita. Bular hali hammasi emas, albatta.
Askar faqatgina askar emas, sarkarda faqat sarkarda emas…
Ha, Amir Temur saltanatida askar faqatgina askar emas, sarkarda faqat sarkarda emas edi. Katta maydonlarda jang qilar ekan, oldilaridan katta soy, yo o'rmon, yo o'r-chaqir chiqib qolsa, askarlar darhol quruvchilarga aylanishar, qo'llaridagi qurol o'rniga, yelkadagi jang xaltasidan bolta, tesha, arra va hokazo qurilish anjomlarini (ular doim xaltada bo'ladi) olib ishga tushib ketishar, soyga ko'prik bog'lashar(Hindistonda Sind daryosiga, Amudaryo, Xo'jand daryolariga qisqa muddatda ko'prik qurganlariday), chakalakzor o'rmonlarda(Mozandaronda bo'lgani kabi) yo'llar ochishar edi. Sarkarda faqat sarkarda emas, u ayni bir paytning o'zida Sohibqiron ishonchini qozongan, davlat arbobi, amir ul-umaro, vazir, yurtni boshqara oladigan hokim, mohir diplomat, so'zamol elchi, uning obro' e'tiboriga munosib saltanatning, xalqning og'irini yengil qiladigan, qaysi vazifaga qo'yilsa ado etishga qodir kamolga yetgan insonlardir. Ular Vatanimiz tarixida beminnat yurtga, xalqqa katta xizmat qilganlari bilan qadrli va e'zozlidirlar.
Hindiston muhorabasiga borayotib Sohibqiron yo'lda Nag'ar degan qal'ani yana ham yaxshiroq qurishlarini buyuradi. Yurtga qaytayotganda ko'radiki, shu yerda sharqirab yotgan “suyi asru zebo va latif” ajoyib buloq qal'adan tashqarida qolib ketibdi. Bundan ko'ngli to'lmagan Sohibqiron, Vatanga shoshib turganiga qaramay, darhol: “Qal'ani ulug'roq qilsunlar, andoqkim, bulog' qal'a ichida kirgay!” deb amr etadi. O'zi ish boshida turib nazorat qiladi. Uch kun butun qo'shin katta-yu kichik mehnatga mashg'ul bo'ladi. Sharafiddin Ali Yazdiy hayratga tushib “Zafarnoma”da: Sohibqiron “… andoq jahd qildikim, beklar o'zlari g'isht va balchiq tashidilar…” deb yozadi.
Sohibqiron hayotida qirq besh yil davomida uning yonida turgan, unga beg'araz, sadoqat bilan qaragan fidoyi amirlar haqida alohida to'xtalmoq joiz. Bu sarkardalar Turon saltanati shon-shuhrati yo'lida o'z jonlarini fido qilishga hamisha tayyor turgan kishilardir. Ularning niyati – yurtni obod etish, himoya qilish, asrab-avaylash va Hazrat Sohibqironga sidqidildan xizmat ko'rsatishdan iborat.
Amir Temurning eng yaqin sarkarda safdoshlari ta'rifiga o'tamiz.
Amir joku — barlos
Ana shunday sadoqatli, oqibatli inson maqomiga ega. Qo'rqmas va botir jangchi. Uning to'liq ismi Jokubek ibn Muborak ibn To'g'on ibn Qodon ibn Shar'a ibn Qarochor no'yon (tug'.y.taxm.1316 – vaf. 1384) — barlos urug'ining hurmatga sazovor, yirik, nufuzli beklaridan. Amir Temurga xesh-aqrabo bo'ladi, Sohibqiron safdoshi va qayinotasi, yaqin kishisi. 1355 yilda Amir Temur uning qizi Turmish-oqaga uylangan, ulardan tug'ilgan o'g'il Jahongir Mirzo keyin valiahd hisoblangan edi.
1360 yil oxirlarida, Temurbekning tarix maydoniga kirib kelgan dastlabki yili, Turonlik amirlar o'rtasida o'zaro janglardan birida yigirma to'rt yoshlik Temurbek qo'shini kimningdir ig'vosiga uchib, tarqab, navkarlar dushman tomonga o'tib ketadi. O'shanda Temurbek yonida yolg'iz Joku-barlosgina sadoqat ko'rgizib qolgan edi. Bu sadoqat umrining oxirigacha davom etdi.
1362 yilda bir guruh barloslar – Sulaymon-barlos, Jaloliddin-barlos, Hinduka-barlos, Siddiq-barlos, Murod-barlos, Tag'ay Bug'a-barlos, toyjivut umog'idan Musabek(Amir Muso)lar Jeta hukmdoriga bo'ysunishni istamay Sohibqiron Arsafda(Seistondagi cho'l, hozirgi Afg'oniston va Eron chegarasida) ekanida uning huzuriga keldilar. Ularni boshlarini biriktirib kelgan ham sadoqatli do'st Joku-barlos edi.
1363 yilda Temurbekning kishisi 2000 ga yetdi. Dushman Jeta cherigi Keshni bosib olgandi, Temurbek uch yuz kishini ajratib, Joku-barlos va Sulaymon-barloslarga topshirib harbiy sir ishlatishni tayinladi: “Har bir otliq ikki bog'dan shox olib, otning ikki yoniga bog'lasin, undan ko'tarilgan chang-g'ubor dushman ko'ngliga qo'rquv soladi!” Chindan ham, dushman janubdan, Ulug' maydon tomondan ko'tarilgan osmonni qoplagan bahaybat chang-g'uborni ko'rib vahimaga tushib qo'rqib juftakni rostlab qoladi…
1364 yilda Temurbek Ilyosxojaxon boshliq Jeta cherigi bilan jang qilib muzaffariyat qozondi. Joku-barlos o'sha jangda katta shijoat ko'rsatdi. “Loy jangi”da ishtirok etdi. Shu yili Joku-barlos katta qo'shin boshida Xo'jandga jaloyir elini zabt etmoqqa otlandi.
Joku-barlos Hirot hukmdori Malik Husayn Kurt huzuriga, ikki mamlakat o'rtasida muhim ahdu shartni yo'lga qo'yish haqida muzokara qilish uchun elchi maqomida Hirotga bordi.
Sohibqiron davlat boshiga kelganda Joku-barlosga cherik begi unvoni berildi(1370). U saltanatning ilk amir ul-umarosi bo'ldi. 1371 yilda katta qo'shin boshida muholifatchi jangari Zindachashm-opardiyga qarshi Shibirg'onga jo'nadi. So'ng unga muhim vazifa topshirildi — Qunduz, Bog'lon, Kobul singari betartib va besaranjom viloyatlarga tinchlik indirish uchun hokim etib tayinlandi.
1376 yilda Sohibqiron shimoliy sarhadlarni muhofaza qilish niyatida Urusxonga qarshi cherik yig'ib jo'nashdan oldin Joku-barlosga poytaxti firdvsmonand Samarqandni idora qilishni topshirdi.
1383 yilda Mozandaron sari otlangan Amir Temur Termiz guzarida Amudaryoga ko'prik bog'lab o'tib, Murg'ob daryosi bo'yiga yetdi. Kobuliston hokimi Joku-barlos Hazratni ziyorat qilib, muborak diydoriga musharraf bo'ldi, muzofotdagi vaziyatdan batafsil so'ylab berib Sohibqironni mamnun etdi va uning ijozati bilan Kobulga qaytdi. E'tiqodi mustahkam bu inson doim saltanatning muhim topshiriqlarini ado etardi.
Amir sayfiddin — nekuz
Amir Temurning ishonchli safdosh va yaqin sirdosh do'stlaridan biri Amir Sayfiddin-nekuzdir(tug'.y.taxm.1336 – vaf.1401). Uni Hoji Sayfiddin ham deyishadi; nukuz (nikudar) qavmining nufuzli vakili. Atoqli lashkarboshi, munajjim, bilimdon, o'ta ma'rifatli, kamtar bir kishi. Fidoyi inson. Yoshlik yillaridan boshlab Temurbek bilan hamisha hamqadam, hamroh. 1363 yilda Xorazm yoqdan qaytayotgan Temurbek, katta dushman quvib kelayotganini ko'rib, Amudaryoga ot soldi, uning xotini Uljoy Turkon-oqa ham mardona otini daryoga burdi! O'shanda orqada Amir Sayfiddin, do'stiga sadoqat ko'rgizib, ham Temurbekka, ham Uljoy-oyimga ko'z-quloq bo'lib, qo'riqlab, dushmanlardan himoya qilib kelgan edi. Ular sog'-salomat daryodan o'tib oladilar.
Amir Sayfiddin Toshkent yonida Chinos mavzeida yuz bergan Loy jangida (1365) Temurbek qo'shinining so'l qanoti (javong'or)da savash qurgan. 1366 yilda katta cherik bilan Amir Husaynga qarshi jangga yuborilgan. 1367 yilda Temurbek 243 kishi bilan Qarshi shahrini zabt etish uchun jangga otlandi. Qarshida 12 ming — Temurbek navkaridan qariyb 50 barobar ko'p qurollangan askar yig'ilgandi. Qarshi darvozasi qattiq tambalangan, berk edi. Sohibqiron suv to'la tarnov orqali shaharga kirib darvozani ichkaridan ochishga erishadi. Va shaharni oladilar. Amir Sayfiddin o'sha jangda shijoat bilan qatnashadi va shaharning Xuzor darvozasini ishg'ol etadi.
1379 yilda Gurganj ostonasida Xorazm voliysi Yusuf So'fi(Xorazm voliysi ayrimlar qutqusiga uchib, Amir Temurni yakkama-yakka jangga chorlagan edi) chaqirig'iga ko'ra maydonga tushmoqchi bo'lganda Amir Sayfiddin Sohibqiron otining jilovini mahkam tutib yo'lga turib oldi: “Bandalar tirik turib ravo ermaskim, siz urushqali borgaysiz…” Baribir Sohibqironni to'xtatish iloji topilmadi. U dushmanni chorlab, maydonni ikki bor aylandi va suronlar ostida g'olibona ortiga qaytdi. Yusuf So'fi ko'ngliga qo'rquv tushib jangga chiqmadi.
1380 yilda Amir Sayfiddin Hirotga Malik G'iyosiddinga elchi bo'lib bordi va uni Samarqand qurultoyiga taklif etdi.
1382 yilda Xurosonga otlangan Sohibqiron Amir Sayfiddinni Kalot shahrining eng mustahkam mashhur darvozasi “Darbandi Arg'unshoh”ni egallashga jo'natdi. 1383 yilda Kech va Mekron(hozirgi Pokiston) yo'lini to'sib olgan amir Tuman-nikudariyni insofga chaqirishga elchi bo'lib bordi.
1386 yilda Iroq hukmdori Sulton Ahmad-jaloyir Tabrizga kelgandi. Sohibqiron Amir Sayfiddinni bir jamoat yigitlarga bosh qilib uni quvib tutib kelishga, so'ngroq katta cherik boshida Boyazid qal'asini zabt etishga yubordi.
Podsho ug'ruqi(podsho harami, tegishli mulozim-xizmatkorlar, oshpazlar, kiyim-kechak, yeguliklar, tirikchilik ashyolari, ot-arava va hokazo, katta karvon)janglarda podshoga hamroh bo'ladi. Uni boshqarish juda ishonchli kishilarga topshiriladi. 1387 yil kuzida, tovushqon yili, tarix 789 da Sohibqiron Fors sari yo'l oldi. Ug'ruq Ray bilan Sariqqamishda qishni o'tkazsin, degan farmon sodir bo'ldi, uni Amir Sayfiddin boshqardi.
1389 yil martda To'xtamishxon qo'shini bostirib kelayotganda, Sohibqiron Umarshayx Mirzo va Amir Sayfiddinga: “Xo'jand(Sirdaryo)siga ko'prik solinsun!” deya farmon qilindi. Ko'prik tez fursatda qurib bitkazildi.
1391 yilda To'xtamishxon urushida Amir Sayfiddin Turon qo'shini javong'orini boshqardi. U mardonalik ko'rgizib hammadan burun jangga kirdi, qilich tortib, dushmanni chopdi. Boshqalar uvvos solib undan keyin jangga otildilar. Urush g'alaba bilan tugagach, Amir Sayfiddin yana ug'ruqni boshqardi va shu yilning dekabr oyida Toshkentga keltirdi. Yurish o'n bir oy davom etdi.
1394 yilda Sohibqiron Gurjistondagi Baztoz viloyatini zabt etish uchun Amir Sayfiddinni bir jamoat beklar bilan ilg'or jo'natdi. Baztoz zabt etildi.
1395 yil To'xtamishxon jangida — Amir Sayfiddin qanbul(lashkarning bir qismi)da edi. Dushmanning bir firqasi unga hamla qildi. U darhol otdan tushib kamoni dastasiga qo'l urib, g'animni mardona tirboron qildi. Dushman ko'payishib borardi. Amir Sayfiddin Xudoga tavakkal qilib, yovga qarshi shunday shiddat bilan tashlandiki, undan ortig'ini tasavvur qilish mumkin emas! Tog'day sabot bilan savash qilayotganda Jahonshoh ibn Joku ikkinchi tomondan kirib, dushmanga mardona hamla qildi! Dushmanlar qochdilar.
1395 yilda Amir Sayfiddin Muhammad Sulton lashkariga qo'shilib Sherozga otlandi, lashkar Hurmuzgacha(Hind okeani sohili) borib qaytdi.
1396 yil 18 iyul Alanchuq qal'asini zabt etish Amir Sayfiddinga topshirildi.
1397 yilda Amir Sayfiddin valiahd shahzoda Muhammad Sultonga maslahatchi hamroh bo'lib Mo'g'uliston sarhadiga jo'nadi, Ashpara shahrida bo'ldi, Xudoydodi Husayniy, Shamsuddin Abboslar ham birga edilar. Bularning zimmasiga Ashpara qal'asi atrofini devor bilan mustahkamlash, istehkomga aylantirish, xandaqlar yordamida ihota qilish vazifasi qo'yilgan. Shuningdek, Taroz va Sayram tomonlarda ekinzorlar tashkil qilib, donlar uchun katta omborxonalar qurish, otlarga yemlar g'amlash vazifasi yuklatilgan(Xitoyga yurish tayyorgarligi ko'rilayotgandi).
Amir Sayfiddin doim Sohibqiron yonida jangchi, sarkarda, munajjim, elchi, maslahatchi, yaqin sirdosh do'st bo'lib xizmat qilgan fidoyi zotdir.
Abbos — bahodir
Sohibqiron hurmatiga sazovor bo'lgan pahlavon yigitlardan biri sadoqat va ixlos sohibi Abbos —bahodir(tug'.y.taxm.1340-vaf.1387) ko'zga ko'ringan lashkarboshilar safidan joy olgandi. Uni o'zaro muomalalarda Abbosbek, Abbos bahodir-qipchoq deb ham atashardi. O'limni pisand qilmaydigan, chaqqon, jangovar yigit bo'lganini aytadilar. Temurbek uni vaziyat havosini olish niyatida turli shahar va viloyatlarga jo'natardi. Uning olib kelgan qimmatli ma'lumotlari Temurbekni mulohazalarga undar, ozodlik yo'lidagi kurashda mustahkam bo'lish, adashmaslik, yog'iy havosini olish va to'g'ri yo'lni tanlashda katta yordam berardi. Uning Turon yurtida kezmagan joyi yo'q edi. 1365 yil “Loy jangi”da jon olib, jon berib savash qurgan.
Shayx Nuriddin – bahodir
Jaloyir qavmining nufuzli vakili Sari Bug'a-jaloyir oilasida tavallud topgan. Amir Temur nazariga tushgan yosh mohir sarkardalardan biri. U Amir Temur nabirasi Ibrohim Sulton Mirzo ibn Shohrux Mirzoning ustozi va atkasi(otabegi). 1393 yilning 27 martida Sheroz yaqinida Amir Temur va Muzaffariylar sulolasi so'nggi hukmdori jangari Shoh Mansur askarlari o'rtasida kechgan jangda o'z lashkari bilan qatnashgan. Ushbu muhoraba Shoh Mansurning halokati bilan yakunlangan, ayni paytda Muzaffariylar sulolasi ham tugatilgan.
1394 yilning qishida Ko'histonni zabt etgan. 1395 yilning 28 fevralida Sohibqiron Amir Temur bundan to'rt yil avval Qunduzcha daryosi bo'yidagi jangda yengilgan bo'lishiga qaramay hali tavbasiga tayanmagan Oltin O'rda xoni To'xtamishxonga qarshi Darband sari yurishga otlandi. Terek daryosi bo'yida kechgan dahshatli jangda Sohibqiron Amir Temurning hayoti kutilmaganda jiddiy xavf ostida qolgan. Shu palla hayqirgancha yetib kelgan Shayx Nuriddin darhol dushmandan o'lja olingan aravalarni bir-biriga bog'lab qo'rg'on qildi va ularni Sohibqironni himoyalash istehkomiga aylantirdi. Boshqa amirlarni chorlab, ellik nafar navkari bilan nayza-yoylarni qo'lga olib, beomon dushmanni o'qqa tutdi! Shayx Nuriddin va boshqa yetib kelgan amirlarning sadoqati, jasorati va matonati tufayli Amir Temur yov tajovuzidan omon qoldi. U Saroy-Berkani zabt etish janglarida ishtirok etdi.
Shayx Nuriddin 1396 yilda Fors viloyatidan undirilishi lozim bo'lgan soliq ishlarini izga solish uchun Sherozga yuborildi. 1398 yilda Hindiston yurishida ot surdi. Shu yilning 29 sentyabrida o'z qo'l ostidagi lashkari bilan Jamula daryosidagi orol hokimi Muborakshohning o'n ming kishilik qo'shinini tor-mor qildi. 1399 yilning 10 yanvarida Ganga daryosi bo'yida Amir Temur podsho o'g'ruqini boshqarishni Shayx Nuriddinga topshirdi.
Mag'rib sari qilingan yetti yillik yurishda ham Shayx Nuriddin mardlik namunalarini ko'rsatgan. Shomda Sohibqiron 1400 yilning dekabrida Shayx Nuriddin, Sevinchakbek va Shohmaliklarni o'ttiz ming jangchiga bosh qilib Damashq tomon jo'natgan. Bag'dod fathida (1401 yilning avgust oyi) Mironshoh Mirzo rahbarligidagi qo'shinda sarkardalardan biri sifatida qatnashgan, jasorat ko'rgizib shotu-narvonlar yordamida birinchi bo'lib shaharning baland devoriga chiqqan va olqishlarga sazovor bo'lgan.
Shayx Nuriddin Gurjistonda, Rumda — Kemoh qamalida, Ankuriya jangida, Bursani olishda, mustahkam Izmir shahrini zabt etishda faol qatnashdi. Qaerda bo'lmasin, u jonbozlik ko'rsatib harakat qildi, Sohibqiron ishonchini oqlashga sidqidildan tirishib haqli ravishda katta obro'-e'tibor qozondi.
Amir Shohmalik
(Taxm.1350 – vaf. 1426 y., 21 yanvar) Sohibqiron Amir Temur uning kelajakda favqulodda arbob, sarkarda bo'lishini zukkolarcha ichki shuur bilan sezib, mehr bilan tarbiyalagan, o'stirib voyaga yetkazgan taniqli sarkarda va arbob. 1391 yilning 16 iyulida Qunduzcha daryosi bo'yida To'xtamishxon askarlari bilan kechgan jangda ko'rsatgan bemisl jasorati uchun uni tarxonlik unvoni bilan taqdirlash, ayni paytda unga parvonachi mansabini berish haqida farmon e'lon qildi. Ozgina izoh: tarxonlik yuksak unvon hisoblanadi (tarxon mo'g'ulcha: ozod, ma'nosida)bu unvonni olgan baxti chopgan inson saroyda Amir Sohibqiron huzuriga xohlagan paytda kira olish huquqiga egadur. To'qqizta gunoh qilmaguncha, uning o'zi va farzandlari so'roqqa tutulmaydur. Tegishli o'ljasi taqsim etilmaydur, barcha soliqlardan ozoddur…
Amir Temur uni 1393 yilda valiahd Muhammad Sulton sardorligida Eronning olis Hurmuz viloyatini zabt qilishga yuborgan. 1398 yil yoz oylarida Temurbek hukmiga asosan Hindistonda Eryob qal'asida masjidlar bunyod etishga tayinlangan. 1398 yilning qishi boshlanishida Hindistondagi Ponipat shahri yaqinida Sulton Mahmudxon bilan yuz bergan jangda qo'shinning javong'orini boshqargan, Mirat(Mirt) qal'asini qo'lga kiritgan. Oliy farmonga ko'ra, 1401 yilning iyun-iyul oyida Shohrux Mirzo bilan birga o'g'ruqqa bosh bo'lib, Tabriz tomon yo'l olgan. Amir Temurning Mag'ribga qilgan yetti yillik yurishida eng yirik sarkardalardan biri sifatida o'ta faollik ko'rsatgan. Rumdagi Tartum qal'asini olti kunda fath etgan sarkardalar safida o'zining harbiy mahorati bilan yarq etib ko'zga tashlangan. Ankuriya jangida qo'shin markazi (qo'l)ning ilg'ori (mang'lay)dan joy egallagan. 1403 yilning boshida janubi-g'arbiy Onado'lidagi Egridir va Nasibin qal'alarini zabt etishda matonat namunalarini ayon etgan. 1403 yilning 24 iyulida Sohibqironning oliy farmoniga binoan Gurjistondagi Kartin qal'asi ro'parasida uch ming kishilik qal'ani uch kunda bunyod etdirgan… Amir Shohmalik Sohibqiron Amir Temurni nihoyatda hurmat qilar, o'zining valine'mati deb bilar, bundan benihoya faxrlanardi.
Jahonshoh ibn Joku
Sohibqiron Amir Temurning nomdor sarkardalaridan biri. Joku-barlosning o'g'li. 1381 yilda Hirotni olgan Amir Temur Jahonshoh ibn Jokuni qo'shinning ilg'or qismi(hirovul, mang'lay)ga sardor qilib Sabzavorga yuborishni lozim topdi. 1383 yilda esa oliy ra'y uni o'n ming kishiga bosh qilib buzg'unchi dug'lat amiri Qamariddinni tutishga jo'natdi. Sohibqiron Jahonshoh ibn Jokuga shunday hukm qildi: “Qamariddin boshiga borib jahd qilib, qo'lga tushirgaysan!”
1384 yilda Sohibqiron notinch shahar Qandahorga yurish qiladi. Bundan oldin Jahonshoh ibn Jokuga qal'ani zabt etishni tayinlaydi. Sarkarda buni a'lo darajada ado etdi va qal'a dorug'asini asir olib, Sohibqironga yubordi… Sohibqiron Jahonshoh ibn Jokuni ko'p maqtadi, lutflar qildi, uni cherikka bosh qilib Zobuliston viloyatiga qarashli osoyishtaligi yo'q Kalot shahriga yubordi. Jahonshoh ibn Joku borib ul shaharni musaxxar qildi va muzaffaru mansur Hazrat Sohibqiron Amir Temur qoshiga qaytdi…
1384 yilda otasi Joku-barlos vafot etgandan so'ng Amir Temur hukmiga ko'ra, Kobuliston viloyati otasining mulki ekanligi e'tiborga olinib, merosxo'r sifatida unga xos mulk qilib muhrlab berildi. Sohibqiron nabirasi Pir Muhammad Mirzoning eng ko'zga ko'ringan beklari safida bo'y ko'rsatgan. Qunduz, Bag'lon va Kobul hokimi lavozimida faoliyat olib borgan. Sohibqironning deyarli barcha harbiy yurishlarida qatnashgan, qo'lga kiritilgan g'alabalarga katta hissa qo'shgan. 1395 yilgi To'xtamishxon urushida u Turon qo'shinlari amir ul-umarosi edi…
Amir Sulaymonshoh
U Amir Dovud-dug'lat bilan Sohibqiron opasi Qutlug' Turkon-oqaning o'g'li. Atoqli sarkarda, ulug' bek. 1389 yilning boshida Amir Temurning O'ljoy Turkon-oqadan tug'ilgan qizi Sulton Baxt-begimga uylangan. Eronga qilingan uch yillik yurish vaqtida (1386–1388) Abbos-bahodir bilan Turon saltanati boshqaruviga mas'ul etilgan, yurtdan ko'z-quloq bo'lib turish topshirilgan, Samarqandda qolgan. 1389 yilda Turkiston viloyati zabtiga yuborilgan. 1390 yilda Jetaga jo'natilgan yigirma ming kishilik qo'shinga sardorlik qilgan. 1391 yili Qunduzchada Oltin O'rda lashkari bilan Turon qo'shini o'rtasida yuz bergan muhorabada ilg'or qism(hirovul) qo'mondoni etib tayinlangan.
1397 yilning may oyida Xuroson viloyati Shohrux Mirzoga topshirilganda Amir Sulaymonshohning mirzo mulozamatida bo'lishi belgilangan. Hindiston (1398 –1399), Eron (1399), Shom (1400), Misr (1401), Gurjiston va Bag'dod (1401) hamda Rum viloyati (1402–1403)ga qilingan harbiy yurishlarning faol qatnashchisi. Ankuriya jangida qo'shinning o'ng qanotini boshqargan, Oqshahr va Qorahisorni zabt etishda qatnashgan, Qaysariya va Sivos yerlaridan qora totorlarni boshqa joyga ko'chirish ishiga mas'ul etib tayinlangan. 1404 yilda Eronning Ray, Qum va Koshon viloyatlarini hamda Nur qal'asini Sohibqiron nabirasi Rustam Mirzo bilan birga ishg'ol etgan. Shu yilning aprelida Omul hokimi Iskandar Shayxiy isyonini bostirishga yuborilgan. Ixlos va fidoyilik ko'rsatgani uchun Amir Temur oliy farmoniga binoan Ray, Rustamdor va Feruzko'h yerlari unga bag'ishlangan…
Amir Temurning farzandlari Umarshayx Mirzo, Mironshoh Mirzo, Shohruh Mirzo, nabiralari valiahd Muhammad Sulton, Pirmuhammad Mirzo, Abu Bakr Mirzo, Xalil Sulton, Rustam Mirzo, Umar Mirzo, Ibrohim Sulton, Iskandar Mirzolar ham ajoyib sarkardalar edilar, harbiy salohiyat ularning qonida gupirib turardi.
Yuqorida nomlari zikr etilgan va etilmagan sarkardalarning omadi, baxti shunda ediki, ularga dunyoda tengi yo'q, Abulmuzaffar Abulmansur Sohibqiron Amir Temur Ko'ragon kabi jahon tarixida kuragi yerga tegmagan, yengilmas buyuk lashkarboshi bilan hamnafas yashab, Buyuk jahongirga shogird bo'lishdek sharafli martaba nasib etgan edi.
O'zbekiston xalq yozuvchisi.
« El-yurtga sidqidildan xizmat
Ismim aytsam, tanisaydi giyohlar »
|
E`tirof - 2016 Davlat test markazi saytida OTMlarga hujjat topshirgan abiturientlar sonini onlayn bilish imkoni paydo bo`ldi
Бўлимлар: Jamiyat Теглар: Xabaringiz bor, 2016/2017 o`quv yili uchun respublika oliy ta`lim muassasalariga qabul jarayonlari 20 iyundan boshlandi. Bu haqda “Uz24.uz” sayti xabar bermoqda. Shu munosabat bilan Davlat test markazi saytida abiturientlar uchun maxsus sahifa ishga tushirildi. Mazkur sahifada OTMlarga hujjat topshirayotgan abiturientlarning soni real vaqtda nechta bo`lganligini kuzatish mumkin.
|
O‘zA - Odamiylikning oliy mezoni
21.06.2017 15:48 Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili
Davlatimiz rahbarining 2016-yil 28-dekabrdagi "Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash tizimini tubdan takomillashtirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi farmoni bu borada muhim dasturilamal bo‘layotir.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Urgut tumanidagi Xalq qabulxonasi tuman markazida, aholi uchun qulay hududda joylashgan. Bu yerda yuridik va jismoniy shaxslarni qabul qilish, ular bilan suhbatlashish, ariza va shikoyatlarni yozish, qayd etish uchun barcha sharoit yaratilgan. Ona va bola, tibbiyot xonalari ishlab turibdi. Aholidan murojaatlarni qabul qilish, ular bilan suhbatlashish va muammolarga shu yerning o‘zida yechim topish maqsadida hokimlik va boshqa idoralar mas’ul xodimlarining kunlik navbatchiligi yo‘lga qo‘yilgan. Haftaning muayyan kunlarida tuman hokimi, prokurori va boshqa mas’ul rahbarlar fuqarolarni shu yerda qabul qiladi.
– Qabulxona faoliyat boshlaganidan buyon 20-iyunga qadar 430 murojaat qayd etildi, – deydi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Urgut tumanidagi Xalq qabulxonasi mudiri Akbar To‘ychiyev. – Ularning 365 tasi yozma, qolgani og‘zaki murojaatlardir. Hozirgacha ularning 105 tasi qanoatlantirildi, 160 tasi bo‘yicha fuqarolarga tushuntirish berildi. Qolgan murojaatlar o‘rganish jarayonida va ular bo‘yicha ham qonunchilikda belgilangan muddatlarda javob qaytarilmoqda.
Murojaatlar tahlili joylarda aholini uy-joy bilan ta’minlash, yer ajratish, moddiy yordam ko‘rsatish, sud-ijro faoliyatiga oid muammolar ko‘pligini ko‘rsatmoqda. Bankdan kredit ajratilishida yuzaga kelayotgan ovoragarchiliklar bilan bog‘liq shikoyatlar ham ko‘p. Tahlillar natijasi mutasaddi idoralar rahbarlari bilan muhokama qilinib, kamchiliklarni bartaraf etish choralari ko‘rilayotir. Mahallalarda tuman hokimi, prokurori, ichki ishlar bo‘limi boshlig‘i va boshqa rahbarlar bilan o‘tkazilayotgan sayyor qabullarda aholini o‘ylantirayotgan masalalar joyida hal etilmoqda. Ayni paytga qadar o‘nga yaqin mahallada ana shunday qabullar tashkil etilib, aholining 30 dan ortiq murojaati joyida hal etildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti devonining Fuqarolar huquqlarini himoya qilish, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashni nazorat qilish va muvofiqlashtirish xizmati mas’ul xodimlari ishtirokida o‘tkazilgan sayyor qabullarda ham urgutliklarning O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Virtual qabulxonasiga yo‘llangan 43 murojaati ko‘rib chiqilib, ijobiy yechimini topdi.
– Turmush o‘rtog‘im farzandimiz uchun aliment to‘lamay qo‘yganidan keyin Xalq qabulxonasiga murojaat qilishga majbur bo‘ldim, – deydi A.Aliqulova. – Ular muammoni qisqa vaqtda bartaraf etib, 10 million 337 ming so‘m mablag‘ni undirib berishdi. Xalq qabulxonasi odamlarning dardini eshitish, og‘irini yengil qilishda eng yaqin ko‘makchi bo‘layotganidan minnatdormiz.
Barcha darajadagi davlat organlari faoliyatida “Xalq davlat idoralariga emas, davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak” degan tamoyilni amalda qaror toptirish, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlashning sifat jihatidan yangi tizimini joriy etish maqsadida tashkil etilgan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonalari aholi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqotni yo‘lga qo‘yish, ularning qonuniy manfaatlari, huquq va erkinliklarini ishonchli himoyalashga xizmat qilmoqda.
|
Zaboynik bilan tiqinlash shpurning barcha bo‘sh joyini
og‘ziga qadar
to‘ldirish uchun ishlatiladi. Tiqinning uzunligi shpur chuqurligini kamida
3090, chang yoki gaz portlash xavfi bo“lgan kon lahimida esa kamida 5090
bo‘lishi kerak.
19.3. Portlatishishlarini amalga oshirish qoidalari
Shpur
zaryadlarini
portlatish.
Portlash
shpurlarini
zaryadlash
va
tiqinlash
ishlari tugagandan
so‘ng, portlatuvchi
xavfli zonada odamlar
yo‘qligiga yana bir bor ishonch
hosil
qilishi,
elektr usulida portlatish
paytida
elektr
tarmog‘ini
tekshirishi
yoki
alangali
portlatish
usulida
piliklarni yondirish uchun tayyorlanishi kerak. Keyin
u ikkinchi signalni
(jangovar) -ikkita uzun hushtak chaladi yoki signal beradi. Ushbu signalda
portlatuvchi elektr portlatish usulida boshpanaga kirib, tok oqimini yoqadi
va alangali usulda esa piliklarni yoqib yuboradi va kavjoy yuzasini tark
etadi.
Kavjoyni portlashga tayyorlashda qancha portlatuvchi ishchi ishtirok
etishidan qat’iy nazar, faqat bitta kishi portlashni amalga oshirishi kerak.
Elektr portlatish usulida, bir vaqtning o‘zida portlatiladigan zaryadlarning
soni cheklanmaydi.
Alangali portlatish usulida portlatuvchi portlashlar sonini hisoblashi
kerak. Agar biron bir zaryad portlamaganligi aniqlansa, siz kavjoyga faqat
shamollatishishlari tugagandan so‘ng kirishingiz mumkin,
lekin oxirgi
zaryadning portlashi
15 minut o‘tganidan keyin. Portlatuvchi portlashdan
keyin kavjoyning holatini tekshirishga majburdir,
hatto portlashlarning
soni
va miqdori hech qanday shubha tug‘dirmasa ham. Buning uchun
kavjoyni
shamollatish
tugashidan
keyin,
kanava
qazish
paytida
15
daqiqadan oldinroq kirish ruxsat berilmyadi.
Uchinchi signat
- otboy (uchta qisqa hushtak yoki tovushli signal)
portlatuvchi barcha keyingi ishlarning to‘liq xavfsizligiga ishonch hosil
qilganidan keyin beriladi. Ushbu signaldan so‘ng to‘siqlar olib tashlanadi
va bu xavfli zonada barcha zarur ishlarni bajarishga ruxsat beriladi.
Chang yoki gaz portlash xavfli bo‘lgan kon lahimlarida portlatish
shpurlarini
zaryadlash,
tiqinlash
va
portlatish
odatdagi
sharoitlarga
qaraganda ancha murakkab va mas’uliyat bilan yondashish lozim.
Rad zaryadlarni bartaraf etish (portlamay qolgan zaryadlar). Agar
kavjoyda portlamay qolgan zaryad bo‘lsa, portlatuvchi
uni darhol yo‘q
qilishi
kerak.
Kamchiliklarni
bartaraf etish
quyidagi
tartibda
amalga
oshiriladi.
155
|
shunday bo‘ladiki. Xudovand faqat shunday Mavjuddirki: buni
uning faoliyati tug‘dirgandir.
ya’ni birinchi
aql ilmga
ega
bo‘lgan. Birinchi aql o‘z navbatida, nimadan nima kelib chiqishi
haqida ilmga
ega bo‘lgan
va
shu tartibda paydo bo‘lishning
keyingi silsilasi davom etgan: Bu rivoyatga muvofiq xudovand
"barcha" va
"umumiy" narsalarga nisbatan ham ilmga ega emas.
Darvoqe,
faylasuflarning
daliliy
muqaddimalaridan
shunday xulosa kelib chiqadiki. Xudovand o‘zining zotidan ham
ilmga ega emas (o‘n ikkinchi masala). Chunki biz zotdan ilmga
ega bo‘lishlikni hayot sifatidan keltirib chiqaramizki. u ham
o‘z navbatida
ilm
va irodadan
kelib chiqadi. Faylasuflar
Xudovandning irolaga qodirligini
inkor etish bilan
uni
o‘zidan
va
nimaiki.
uning
tomonidan
yaratilgan
bo‘lsa.
o‘shalardan
ilmga
ega
ekanligini
isbot
qilishdan
ojiz
qiladilar. Bir so‘z bilanaytganda, faylasuflar Xudovandning
ilmga, ko‘rishga va eshitishga shubhasiz qodirligini birdaniga
inkor etadilar (ya’ni shunday sifatlargaki, barcha musulmonlar
Xudovandni bularsiz tasavvur qilmaydilar). Zero. ularning
fikrlaricha, sifatlarga ega bo‘lish kamchiliklar borligidan
dalolat
beradi.
ya’ni
shunday
kamchiliklar
yaratilgan
onzotlardagina bo‘lishi mumkin. Xudovandda esa hech qanday
kamchilik va
stishmovchilikning bo‘lishi mumkin emas.
Islomiy nuqtayi nazardan ehtimol eng bahsli masala ilohiy
«lar jumlasidan
Xudovandning juz’iy
ilmlardan
ham
boxabarligini
inkor
etishdir.
Qur’oni
majid
bu
haqda
(Sabo surasi. 3-oyat) tushuntiradiki, hech narsa, hatto "Osmonlar
va yerdagi zarrachalar ham" Xudovandning ilmidan pinhon va
yashirin qolmaydilar. Ibn Sino kabi fikrlovchi faylasuflar
aqidasicha, xudovand o‘z zotidan pastbo‘lgan ashyolar haqida ilmga
ega. Shunga ko‘ra,
uning ilmi "umumiy"dir, ya’ni "juz’iy" ilm
kabi zamon va makonda chegaralangan emas. Shuningdek, Xudovand
biror voqeadan. (masalan Quyosh tugilishidan) uning oldin va
keyin sodir bo‘lishidan bir lahzali tarzda yoki zamonsiz ilmga
ega.
Zero, oldindan tutilishiga
sabab bo‘ladigan
voqealar
silsilasidan boxabardir. Xuddi shuningdek, ayrim olingan
shaxs. masalan, Umar yoki Zayd "umuman inson" tushunchasidan
|
Futbol bo‘yicha O‘zbekiston kubogida chorak finalga chiqqan jamoalar bosh sovrin va Osiyo chempionlar ligasi yo‘llanmasi uchun kurashmoqda.
O‘zbekiston kubogining amaldagi sohibi “Bunyodkor” futbolchilari chorak finalning poytaxtda o‘tgan dastlabki uchrashuvida birinchi liga vakili – Muborakning “Mash’al” jamoasini yenga olmadi. O‘yinda hisobni mehmonlar vakili Jahongir Abdumo‘minov ochdi. Poytaxtliklar Bahodir Pardayevning goli evaziga tanaffusgacha hisobni arang tenglashtirdi.
Safar uchrashuvida 1:1 hisobida durang o‘ynagan “Mash’al” jamoasi 8-iyul kuni Muborakda o‘tkaziladigan javob o‘yini oldidan yarim finalga chiqish uchun yaxshi imkoniyatni qo‘lga kiritdi.
“Guliston” chorak finalning dastlabki uchrashuvida “Paxtakor”ga 1:3 hisobida yutqazdi. Sirdaryolik Alisher Shog‘ulomov 10-daqiqada raqib darvozasini ishg‘ol qildi. Lekin tajriba va mahorat bobida ustun bo‘lgan “Paxtakor” vakillari Temurxo‘ja Abduxoliqov, San’at Shixov va Ilhom Suyunovning gollari evaziga g‘alaba qozondi.
Endi 8-iyul kuni Toshkentda o‘tadigan uchrashuvda “Paxtakor”ni durang natija ham yarim finalga olib chiqadi.
|
Stadion oshilich marosimi 14 sentabr 2012 yildа foydalichga topshirildi
Unda Prezident Ilhom Aliyev qatnashdi
va stadioni «8 chi KM» [1] dep nomladi
Stadion ilk oyinni, Qizlar ortasida U-17 FIFA Jahon chempionati 2012 2 saralach oyinida [2]
[2] o'tkazdi
Klublar o`rtasida birinchi xalqaro o`yinini, UEFA chempionlar ligasi 2013/2014 saralach bosqichida «Neftchi Baku» Va Albaniyaning «Skenderbeu»)
o`rtasida (17 iyul 2013 yilda bo'lip o'tdi
|
158 158 MULTI-EDUCATION Maktabgacha ta`lim Toshkent shahar Mirzo Ulug`bek tumani Sayram ko`chasi, 39-A uy 2017-06-07 2022-06-06 1
Kelajakdagi o‘quvchi (Qisqa muddatli guruhlar)
|
holda ko‘tariladi;
orqaga oxirigacha tortilgan qo‘l to‘g‘ri uzatiladi.
Barmoqlar yarim bukilgan bo‘lib, bosh to‘g‘ri tutilgancha oldinga
qarab boriladi.
Oddiy qadam tashlab borilayotganda oyoqning uchi uzatilmaydi,
oldinga erkin chiqarilib, erga, oddiy yurib borilganday, bosiladi. Qo‘l
tana yaqinida erkin harakatlanadi.
Oddiy qadam tashlab yurish davomida berilgan «ROSTLAN»
komandasiga binoan shaxdam qadam tashlash harakatiga, shaxdam
qadam tashlash harakati davomida berilgan «ERKIN» komandasiga
binoan esa oddiy qadam tashlab yurish harakatiga o‘tiladi.
Yugurish
harakati
«Yugurib
qadam
BOS»,
misol
uchun,
«Guruh, yugurib qadam BOS» komandasiga binoan boshlanadi.
Yugurish harakati joyda turgan holatda boshlanadigan
bo‘lsa,
dastlabki komanda berilganida tana oldinga og‘dirilib, biroz bukilgan
qo‘l tirsagi ortga tortiladi. Yugurish harakati ijro komandasiga binoan,
chap
oyoqdan
boshlanib,
qo‘l
harakati
yugurish
vaznida,
erkin
bajariladi.
Qadamlab yurish harakatidan yugurish harakatiga o‘tish uchun
tirsagi ortga tortilgan qo‘l biroz bukiladi. Chap oyoq erga bosilishi
barobarida beriladigan
1ijro komandasiga binoan,
o‘ng
oyoq
erga
bosilib, chap oyoqdan yugurish harakati boshlanadi.
Yugurish harakatidan qadamlab yurish harakatiga o‘tish uchun
«Qadam
BOS»
komandasi
beriladi.
O‘ng
oyoq
erga
bosilishi
barobarida beriladigan
ijro komandasiga binoan, yana ikki qadam
yugurib, chap oyoqdan qadamlab yurish harakati boshlanadi.
Joyda
qadam
bosish
harakati
«Joyingda,
qadam
BOS»,
komandasiga,
yurish
davomida
esa «JOYINGDA»
komandasiga
binoan bajariladi.
Ushbu komandaga binoan joyda turgan holatda qadam bosilib, oyoq
erdan
15—20 santimetrga ko‘tariladi (7-rasm). Bunda, oyoq kafti erga uchidan
boshlab bosiladi, qo‘l harakati qadam vaznida bajariladi.
18
|
«Molimning qaerdaligini aytib bersam, o‘z yo‘limda ketaveramanmi?» dedi Suhayb
Ular, ha, degan edilar, u moli Makkaning qaerida ekanini aytib berdi
|
R. SHAMSUTDINOV,
Hi. MO‘MINOV
Bu davrga kelib bolsheviklar hukumati Turkistonda komfirqa (kommunistik
pariya)ning yakka diktaturasini o‘rnatish va kuchaytirish, uni hartomonlama o‘ziga
qaram qilish yo‘lidan bordi. Shu maqsadda 1919-yil 8-fevralda Butun Rossiya
MIK va RSFSR XKSning Turkiston ishlari bo‘yicha komissiya (Turkkomissiya!
tashkil
etildi. Turkkomissiya tarkibi
Sh.Z.
Eliava
(rais),
V.V. Kuybishev
(гaз
muovini), M.V. Frunze, G.I. Bokiy,
F.I. Goloshchekin, Y.E. Rudzutakdan iborat
bo‘ldi. 1919-yilning 4-noyabrida Turkkomissiyaning asosiy tarkibi Toshkentga yetib
keldi. Bu komissiya amalda mintaqadagi barcha partiya,
sovet, xo‘jalik va harbiy
tashkilotlarga rahbarlik
qilib, markazdagi bolshevistik
siyosatni
qatiy ravishda
amalga oshirishga kirishdi. TASSR hayotida kechayotgan barcha ijtimoiy-siyosiy,
iqtisodiy va madaniy jarayonlar bilan bog‘liq eng asosiy masalalarning birortasi ham
Turkkomissiya a’zolarining izmisiz hal etilmas edi.
1920-yil
24-sentabrda Turkiston ASSR Sovetlarining
IX
syezdi
Turkiston
ASSRning
yangi
Konstitutsiyasini
qabul
qildi,
shuningdek,
«Turkiston
Sovet
Respublikasi»ning
nomi
«Turkiston
Avtonom
Sovet
Sotsialistik
Respublikasi
(TASSR)» deb o‘zgartirildi.
1921-yil
11-aprelda Butunrossiya Markaziy Ijroiya
Qo‘mitasi «Turkiston Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilganligi to‘g‘risida» dekret
=
qabul qildi. Bu hujjatda Turkiston SSR ning
ma’muriy-hududiy tuzilishi va siyosiy davlat
boshqaruvi masalalari belgilandi.
Sovet hukumati Turkistonda hokimiyat
organlarini yangi kadrlar bilan
to‘ldirishda
juda ham ehtiyotkorlik bilan isholib borgan.
1920-yilgacha
respublika
oliy
rahbarlik
lavozimlariga mahalliy millat vakillari kiritilmadi.
Lekin
keyinchalik
ular ham
oliy
rahbariyat
tarkibiga
jalb
etiladi.
Masalan,
T. Risqulov,
N. To‘raqulov,
Q. Otaboyev,
A. Rahimboyev,
I. Xidiraliyev,
R.
Islomov,
N. Aytoqov TSSR rahbarlari bo‘lishgan.
1924-yil
noyabr oyining
oxirida
O‘rta
Osiyoda o‘tkazilgan milliy-hududiy
chegaralanish natijasida Turkiston ASSR tugatilib,
uning
hududi
yangi
tuzilgan
respublikalar
Turar Pisqulov boshchiligidagi
Turkiston Avtonom Respublikasi
29.
si
hukumati, Toshkent, 1923 yil
tarkibiga kiritilgan.
ДE =
шинни иишaшин
|
423
(
j-9
j U - j
- ’ --LL>-V
^ L- j ! jl_/» -V^> <>■ ^
<>■ J 5 ^
i—»
l5^ jV^u kdXl»- <»>b le-^U-
^ L-u ^1 j l u o^V «Uj» pi2\j
#
#
#
Asli besh kunlik bu umr, ey soqiy,
M-u sh kul XOH mingbo‘lsin, XOH bir, ey SOQIY.
X o km i zd a, tan bur ni sozla, ey mutrib,
Bo d mi zd a , bodan i keltir, ey SOQIY-E#
#
#
Ye st li sm ы sl, yest li tolk v u m n ы x sporax, saki?
N u j n o l ’ v rem ya ter ya t v r azgo v orax , saki?
Vse mы — veter i prax. P r i gl a si m-u zы kan ta,
Day nam chash i, zab v yon e v kotorы x, saki!
431
|
O’quvchilar ba’zi joylardagi suvlarning tarkibidagi yod elementining me’yordan kam ekanligi oqibatida odamlarning “buqoq” kasalligi bilan og’rishini biladilar, ularda ekologik me’yor eng sodda ko’rinishda ongiga singgan
Agar biz o’quvchilarni bu haqdagi bilimlarini kengaytirsak, ular ham suv, havo, tuproq va boshqalarni asrashda, toza saqlashda bizga katta yordam beradilar
|
Antequera Ispaniyaning Andalusia mintaqasida joylashgan tumandir. Málaga provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1072 km2. Aholisi – 65368 kishi (2009).
Shahar va qishloqlari
|
Boshqarma boshlig‘i: Matrasulov Xurmat Raximberganovich | O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi
Xorazm viloyati Bandlik bosh boshqarmasi
Xorazm viloyati Bandlik bosh boshqarmasi to‘g‘risida
Xorazm viloyati hokimi, tuman (shahar) hokimlari, hududiy prokuratura, ichki ishlar organlari va davlat soliq xizmati rahbarlari tomonidan rahbarlik qilinadigan kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish sektorlari (keyingi o‘rinlarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish sektorlari deb ataladi) bilan hamkorlikni amalga oshirish;
Xorazm viloyati bandlik bosh boshqarmasi faoliyatini tashkiliy va axborot-tahliliy jihatdan ta'minlaydi hamda unga rahbarlik qiladi;
16. Bosh boshqarmani qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Xorazm viloyati hokimi bilan kelishilgan holda, O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod qilinadigan Bosh boshqarma boshlig‘i boshqaradi.
|
Mahalliy aholi uchun iste’molning asosini tashkil etadigan qishloq xo’jalik mahsulotlariga narxning bu darajada oshishi faqat dollarga bog’liqmi degan savolga javob berar ekan, agronom Anvar Ahrorov yo’q, bunday emas deydi
|
musiqa
soladi.
Men
istiqlolimiz
sharafiga
xXalqima nomli yangi qo‘shig‘imni yaratdim. Kuchim
bor
ekan,
siz
uchun,
sizning
baxt-iqbolingizni
ko‘shik
qilib
kuylayveraman.
Yurtboshimiz
aytganlaridek, elim deb,
yurtim
deb yonib yashayman.
San’atkorning ilhomi tom ma’noda jo‘sh uradigan
davrlar keldi.
Elga, san’atga, san’atkorga e’tibor
hech qachon hozirgi davrdagidek bo‘lgan
emas.
«O‘zbekiston–Vatanim manim» ko‘rik-tanlovining
o‘zi
kanchadan-qancha
iste’dodlarni
kashf
etadi
Hali
yana
qancha Faxriddinlar,
Kamoliddinlar,
Hojiakbar-u Yeulomjonlar
kelar dunyoga.
Ularni
Siz
–
Xalqim
kashf
etasiz
va
avaylab-asraysiz.
Yetmish yosh
–bu keksalik degani emas. Xalqim
bor ekan, men o‘zimni doimo navqiron his qilaman.
Elim
uchun,
yurtim
uchun
qo‘shiqlar
yaratish
mening
azaliy
va
abadiy
niyatim.
Shu
niyatimda
sobit
qoldim.
Mening
nomim
emas,
qo‘shiqlarim
qalbingizda qolsin:
Xalqim
Qo‘shig‘imga sarlavha bo‘ldi
Go‘zal hayot, porloq taqdiring.
Olov qalbim sevgiga to‘ldi
Maftun etdi tuganmas mehring.
Vatanimiz,
xalqimiz uchun muqaddas bayram
—
1-
sentyabrda
Faxriddin
Umarov
ham
qutlug‘
yetmish yoshlarini nishonladi.
Bu sevimli, xushovoz
san’atkorimizga mustahkam sog‘lik va uzoq umr tilab, jarangdor ovozingizga aslo g‘ubor qo‘nmasin,
f
iz alifdek qomatingiz hech qachon egilmasin, deymiz.
Zero,
bu
ulkan
va
hassos qo‘shiqchining
xalqdek
buyuk suyanchig‘i bor ekan,
hech qachon qaddi bukilmas.
Shahzodaxon XUDOYBERDIEVA,
«O‘zbekiston adabiyoti va san’ati» gazetasi,
36-son,
1996-yil,
6 sentyabr!
«TARIXINGDIR MING ASRLAR ICHRA
PINHON...-
–Faxriddin
aka,
sizni ko‘pchilik iqtidorli
hofiz, mumtoz qo‘shiqchi sifatida yaxshi taniydi.
Biroq
aksariyat
muxlislaringiz
san’atimiz
tarixining zukko bilimdoni va faol targ‘ibotchisi
ekanligingizdan bexabar. Keling, shu ma’noda moziydagi
o‘zbek qo‘shiqchilik san’ati xususida
bitilgan sahifalarga qur nigoh tashlaylik.
—Juda
yaxshi,
siz
so‘rayotgan
masala
xususida
baholi
qudrat
so‘zlab
beraman.
Bu
boradagi
fikrlashuvni yurtimizda san’at
va madaniyat eng
yuksak darajada taraqqiy etgan davrdan boshlasak
to‘g‘riroq bo‘lsa kerak-a, nima dedingiz?
Bobokalonimiz
Amir
Temur
jahon
tarixida
kam
uchraydigan,
uzoqni
ko‘zlovchi
buyuk
davlat
arbobi
bo‘lgan.
U
XGU
asrning
ikkinchi
yarmi,
X-U asr boshlarida Movarounnahrda milliy birdamlikni
yuzaga
keltirib,
ulkan
davlatga
asos
solgan.
O‘sha davr madaniyati,
ilm-fani,
san’ati
taraqqiyotiga barakali hissa qo‘shgan
bu ulug‘
zot
nomi
asrlar
osha
avlodlar
faxri
va iftixori
bo‘lib
kelayotir
Shu
davrda
ilm-fan,
adabiyot,
«? 58»?
|
Umumiy qism
83
Barcha serologik reaksiyalar asosida antigen va antiteloning o‘zaro
ta’siri yotadi. Shuning uchun qon zardobida antiteloni aniqlash
uchun tegishli qo‘zg‘“atuvchining aniq bo‘lgan antigenlari ishlatiladi.
Klinik amaliyotda ko‘pincha agglutinatsiya reaksiyasi (Vidal reaksiyasi) va uning ko‘rinishlari (bilvosita gemagglutinatsiya reaksiyasi,
komplementni bog‘lash reaksiyasi) qo‘llanadi. Agglutinatsiya
reaksiyasida mikroblar suspenziyasiga immun zardob qo‘shilganda
mikroblar o‘zaro birikib uyum (to‘da) yoki don shaklida ko‘rinadi,
probirkada esa tubiga yig‘ilib chokma hosil qiladi (26-rasm).
Serologik reaksiyalar
uchun qonolish ekish
uchun qonolishga o‘xshaydi, lekin undan farqi shundaki, bunda qonni shpris bilan emas, balki o“z oqimi bilan olgan
ma’qul. Buning uchun
teshigi kattaroq igna olib,
venaga shprissiz kiritiladi
va probirkaga 3—5 ml qon
olinadi.
Bunday
qon
olishda eritrositlar kam
shikastlanadi
va
qon
zardobi kam hollardagina gemoliz belgisi bilan olinadi. Qon tindirilgandan va sentrifugaga qo‘yilgandan so‘ng zardob pipetka yordamida
boshqa probirkaga o‘tkaziladi va muzlatgichda 44C haroratda reaksiya
qo‘yilgunga qadar saqlanadi.
Ma’lumki, ko‘pgina yuqumli kasalliklarda immun javob kasallikning 5—7-kunida, antitelolarning maksimal o‘sishi esa, keyinchalik yuzaga keladi. Qonolishda bunga ahamiyat berish zarur. Ammo
odatda serologik reaksiyalar uchun qon kasallikning birinchi kunlari
olinadi, bu esa kasallik dinamikasida antitelolar titrining o‘sishini
kuzatish imkonini beradi. Takror serologik tekshirishlar 5—7 kundan kam bo‘lmagan oraliqda o‘tkaziladi. Virusli infeksiyalarda 10—12
kunlik oraliq bilan qo‘sha zardoblar olinadi. Antitelolar titrining 4
baravar oshishi, gumon qilinayotgan kasallik tashxisini tasdiqlaydi.
Hozirgi paytda amaliyotda immunoferment tahlillar keng qo‘llanilmoqda. Ularning afzalligi o“ta yuqori sezgirlik bo‘lib, reaksiya
|
Faradeyning birinchi qonuni.
Elektroliz jarayonida elektrodlarda ajralib chiqayotgan moddalar miqdori
elektrolitdan o‘tgan elektr miqdoriga to‘g‘ri proporsionaldir.
ЭЛИ
= Ke
ki—
"
YO
SODIK
bu yerda, m
-modda miqdori, K
-proporsionallik
koeffitsienti, moddaning
elektrokimyoviy ekvivalenti ham deyiladi, Q—elektrolitdan o‘tgan elektr miqdori
(kulonda). 1—tok kuchi, Z-tokni o‘tish vaqti.
K—elektrokimyoviy ekvivalent—elektrolitdan bir sekund davomida bir amper tok
kuchi yoki bir kulon elektr toki o‘tgandaajralib chiqqan modda miqdori.
Faradeyning ikkinchi qonuni.
Har
xil kimyoviy birikmalardan
bir
xil miqdorda
elektr
toki
o‘tganda,
elektrodlarda ekvivalent miqdori moddaajralib chiqadi.
Bir gramm—ekvivalent istalgan modda ajralib chiqishi uchun elektrolitdan
96500 kulon elektr o‘tkazish kerak.
Bu konstanta Faradey soni deyiladi. Faradey
qonunining matematik ifodasi:
mo
96500
bunda; m—qaytarilgan yoki oksidlangan moddaning miqdori:
e—moddaning
gramm ekvivalenti, Q-elektr miqdori, kulon.
Kuchi
1A bo‘lgan tok sekundiga
1 kulon elektr o‘tishiga muvofiq kelishi
ma’lum bo‘lsa, quyidagicha yozish mumkin.
3e/eT
m—
96500
2
bu yerda 1— ЮK Kиcш, T—tok o‘tish vaqti, sek.
Faradey qonunlarini bilgan holda quyidagilarni hisoblash mumkin:
1. Elektr miqdoriga qarab ajralib chiqargan modda miqdorini;
2. Ajralib chiqan modda miqdoriga va tokni elektrolitdan o‘tish vaqtiga qarab
tokning kuchini;
3. Berilgan tok kuchida qancha vaqtda ma’lum miqdor moddaajralishi.
168
|
bir
balo
bo‘l-dum
se-nga.
M.
B osi
I
|
Oliy ta’lim muassasalariga to‘lov-kontrakt bo‘yicha belgilangan kvotadan tashqari qo‘shimcha ravishda o‘qishga qabul qilishni tashkil etish
Davlat komissiyasi tomonidan belgilangan tartibda abituriyentlar O‘zbekiston Respublikasi Prezident qarori bilan tasdiqlangan kvota doirasida talabalikka tavsiya qilinadi
|
Yilning eng yaxshi fan o'qituvchisi
Xalq ta`limi tizimidagi eng yaxshi web-sayt - 2016
|
Vazifasi:
Kirish signallarini haqiqiylik jadvaliga asosan o‘zgartiradi.
Parametrlari:
T ruth table —haqiqiylik jadvali.
Com binatorical Logic bloki kirish signalini haqiqiylik jadva
liga asosan aniqlanuvchi qoidalar bo‘yicha o‘zgartiradi. Haqiqiylik
jadvali blokning mumkin bulgan chiqish signali qiymatlarining
ro‘yxatini aks ettiradi. Haqiqiylik jadvalidagi satrlar soni
kuyidagi ifodadan aniqlanadi:
number of rows = 2 l (number of inputs),
bu yerda number of inputs —kirish signallarining soni, number of
rows — haqiqiylik jadvalidagi satrlar soni.
Haqiqiylik jadvalini tuzishda kirish signallari berilgan deb
hisoblanadi. Ular blokning chiqish signallari yoziladigan blok
satrlarining indeksini (nomerini) bildiradi. Har bir satrning
indeksi kuyidagi ifodadan aniqlanadi:
row index = 1 + i(t)*2° + i(t- 1)*2’ + ... + w(l)*2m_1,
bu yerda row index —satrning indeksi, t—kirish signallarining
soni (kirish vektoridagi elementlar soni), i(1) — birinchi kirish
signali (kirish vektorining birinchi elementi), i(t) — so‘nggi
kirish signali (kirish vektorining so‘nggi elementi).
Masalan, ikki operandli VA (AND) mantiqiy amali uchun satr
ning indeksini aniqlovchi ifoda kuyidagicha buladi:
row index = 1 + i(2)° + i(1) • 21.
Quyidagi jadvalda ikki operandli VA (AND) mantiqiy amali
uchun haqiqiylik jadvalini tuzishga misol keltirilgan:
12.6.19. Kombinator mantiq bloki Gombinatorical Logic
12.6.2-jadval
2-kirish
1-kirish
Satr indeksi
uchun ifoda
Satr indeksining qiymati
Haqiqiylik
jadvali (chiqish)
001 + 0 • 2° + 0 • 2’
10101 + 1 • 2° + 0-2’
20011 + 0 • 2° + 12130111 + 1 • 2° + 1-2’
41285
|
–Hammani birma-bir uyg‘otib chiq. Derazalarini
taqillat. U yog‘i buyog‘i–sakkiz xonadonmiz–barmoq
bilan sanarli.. Hammasini uyg‘ot. Bunaqa odam o‘lganda hech kim uxlamasligi kerak. Hammani oyoqqa turg‘az.
–Koyib berishsa-chi?
–Uyg‘otib qo‘yish–biz uchun ham qarz, ham farz. Koyishsa koyishaversin. Uyg‘ot, deb men buyurganimni
ayt. Axir, vijdon bo‘lishi kerak odamda. Sabr qil
–Yana nima?
–Avvalo navbatchining oldiga kirib o‘t, bugun Shoymardon dispetcherlik qilyapti. Bo‘lgan voqeani ayt,
nima qilish zarurligini o‘ylab ko‘rsin. Balki bu safar
o‘rnimga boshqa odamni qo‘yib turar. Rozi bo‘lsa, xabar
bersin. Gapimni uqdingmi, xuddi shunday deb aytging
–Xo‘p, shunday deb aytaman, –dedi-da, Ukkubola yana
muhim bir narsani unutganini eslab, gap boshladi, –
Iye, farzandlari-chi! Ana xolos! Axir, avvalo ularga
xabar qilish kerak-kuz Otasi ko‘z yumgan bo‘lsa..
Edigey
bu so‘zlarni eshitib,
ko‘ngli g‘ashlandi,
qosh-qovog‘i uyilib, battar jahli chiqdi. Miq etmadi.
–Nima bo‘lsayam bolalari, –deya gapida davom etdi
Ukkubola o‘zini oqlaganday bo‘lib, Edigeyning xushlamay turganini sezsa ham.
Edigey qo‘l siltadi.
–Bilaman. Nima, esimni yebmanmi Hamma gap shunda-da, farzandlarini chaqirmay bo‘larmidi. Agar ixtiyor o‘zimda bo‘lganida ularni yaqin yo‘latmasdim
– Edigey, u yog‘i bizning ishimiz emas. Mayli, kelib
otalarini o‘zlari ko‘mishsin. Agar chaqirmasak, keyin
bir umr gap-so‘zdan boshimiz chiqmaydi.
–Nima, men kelmasin deyapmanmi Kelaverishsin.
–Shahardagi o‘g‘li yetib kelishga ulgurarmikan
–Xohlasa, ulguradi. O‘tgan kuni katta bekatga borganimda o‘z qo‘lim bilan telegramma jo‘natganman,
otangning ahvoli og‘ir, deganman. Yana nima kerak?
15
|
XURRAM.
E-z, nima desamikin senga... Yetimchilikda katta bo‘ldim. Bolalar uyida tarbiyalandim. Shuning
uchun qayerga borsam, menga «pitpildiq» edi.
VAFOQUL. Qizalog‘ingni tashla-a-ab qaytaverdingmi?!
XURRAM. Dardimni yangilama, jo‘ra). U yerda ishim
zo‘r edi. Brigada boshlig‘i bo‘ldim. Tomorqam katta edi.
Daromadim ham joyidaydi. Lekin meni sig‘dirishmadi.
VAFOQUL. Qanaqasiga!
XURRAM. Judayam ko‘p ichisharkan. Oilam, bola-chaqam degan odamni yoqtirishmas ekan. Xotinimga,
ketdik bizning yurtlarga, dedim. Yurtimizning bog‘larini, quyoshini, odamlarini maqtadim. (Muhim sirni aytayotgandek shivirlab.) Dunyoni qancha kezma, jo‘ra, baribir bizning yurtdaqa yurtni topolmaysan).. Shundoq
qilib,
u rozi bo‘ldi, lekin ota-onasi qo‘ymadi.
Eh!.
Bilasanmi, jo‘ra, qizim xuddi o‘zimning quyib qo‘yganim. Qorachadan kelgan...
VAFOQUL. Sog‘inmaysanmi?
XURRAM. Sog‘inmaysanmi emish-a? Sog‘inaman!. Lekin chorasi yo‘q... (Xo‘rsinig‘ini bosish uchun zardali 0vo3-da.) Menga qara, marmar bo‘laklarini terganda gulini guliga to‘g‘rilash kerak.
VAFOQUL. Marmarning ham guli bo‘ladimi?
XURRAM. Obbo, kallavaram, qishloqi;{ Mana butaram-taramlari bor-ku, shular marmarning guli deyiladi. Uqdingmi?; Injiq xo‘jayinlar xuddi ana shundan qiyiq topadi.
VAFOQUL. Shunaqa nozik joylarini aytib turgin-da, usta. Men qishloqda hovlimga marmar teribmanmi:
Uy
egasi chiroyli kiyingan holda uydan chiqib
keladi. Uy
bekasi
uni zinada kuzatib qoladi. Uy
egasi sigareta tutatgancha bir zum mardikorlar oldida
to‘xtaydi. Ularning salomlariga alik olgan bo‘lib, nimadir
demoqchidek ularning ishlariga sinchkov nazar tashlaydi. Keyin
darvoza tomon yurib, chiqib ketadi.
XURRAM. Agar xo‘jayindan ish haqini undirib olsak, borib marmar ham terasan.
404
|
M.chilar fikricha, hissiy
qab
qilishdan tashqari. biliishing yana
beshta
manbai
Ham
mavjud.
Bular
quyidagilar: mantiqiy bilim (anu-mana). qiyoslash (ushamana). asosiy
qoida qilib olish {artxapacha). qabul
qilmaslik (apupalablxa), vedalarning muqaldasligi (pabla). M.tilar.
shuningdek,
til
va tafakkur, sezgi
va uning
ahamiyati xaqida
ham bir
|
Hujumda vayron etilgan qarorgoh qayta tiklanmagan va "Matonat uyi" nomi ostida saqlab qolingan
Vayronalar o‘ngida amerika uchog‘ini changalda shulab turgan katta qo‘l shaklida haykal barpo etilgan
|
M. ko‘p kapital mablag‘ talab qiladi,
ammo u melioratsiyalanadigan yerlar
mahsuldorligining yil sayin oshib
borishi hisobiga bir necha yil ichida
o‘zini qoplaydi. Mac, g‘alla ekinlari sug‘orilmaydigan maydonlardagiga
nisbatan sug‘oriladigan yerlarda 4—5
marta ortiq hosil beradi, sug‘orma
dehqonchilik hududlarida ayrim ekinlarni sug‘ormasdan yetishtirish amalda
mumkin emas.
M. tarixi. O‘rta Osiyo hududida M.
qadimiy davrlardan qo‘llanila boshlangan.
Markaziy
Osiyoda,
xususan,
O‘zbekiston hududlarida olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida topilgan sug‘orish tarmoqlari
qoldiqlari qadimiy So‘g‘diyona, Shim.
Baqtriya, Xorazm, Farg‘ona, Marg‘iyona
kabi davlatlarda dehqonchilik madaniyati yuqori bo‘lganligini ko‘rsatadi.
Mil. av. 6—5ming yilliklarda tog‘
oldi hududlarda liman va qayir usulida dehqonchilik qilingan. Sug‘orib
dehqonchilik qilish mil. av. 2-ming
yillikda
Surxondaryoda,
Zaraf-shon,
Farg‘ona vodiylarida, Amudaryo deltasida yuzaga kelgan. Sirdaryo va Amudaryo
etaklarida sug‘orish asosida yerlarni
o‘zlashtirishishlari mil. av. 8—7-a.larda olib borilgan.
20-a.ning 20-y.laridan O‘rta Osiyoda
M. tadbirlari keng miqyosda amalga oshirila boshlandi, ayniqsa, eski sug‘orish
tarmoqdarini tiklash va yangilarini
qurishga katta e’tibor berildi.
Grunt suvlari sathini tartibga solish, yerlarni sho‘rsizlantirish bo‘yicha
ham katta ishlar amalga oshirildi. Bu
ishlarda drenajning eng samarali turlari—yopiq gorizontal va vertikal drenajlar qo‘llanildi.
M. miqyosi, ayniqsa, O‘zbekistonda
katga bo‘ldi: Mirzacho‘lni o‘zlashtirish
misolida yalpi meliorativ qurilishning
prinsipial yangi texnologiyasi barpo
qilindi, texnik jihatdan mukammal
meliorativ tadbirlar ishlab chiqildi.
Suv resurslarini sersuv manbalardan kamsuv havzalarga o‘tkazish katta
miqyosda amalga oshirildi, mashinalashgan sug‘orish tobora rivojlandi.
Umuman, O‘zbekiston qudratli suv
xo‘jaligi majmuiga ega: sug‘oriladigan
dehqonchilik ko‘lami 4,3 mln. ga; umumiy suv sarfi 2500 m3/sek bo‘lgan 75
ta yirik kanal, 32,4 ming km uzunlikda
xo‘jaliklararo va 176,4 ming km xo‘jalik
sug‘orish
tarmoqlari,
31
ming
km
xo‘jaliklararo va 106,3 ming km xo‘jalik
kollektor-drenaj tarmoqlari mavjud.
Xo‘jaliklarda 12,8 mingtaga yaqin nasos
st-yalari yordamida 1050 mingga atrofida ekinzorlar sug‘orilmoqda. 4800 dan
ortiq vertikal drenajlar, 24,6 mingdan
ortiq kuzatuv va 2000 ga yaqin sug‘orish
quduqlaridan foydalanilmoqda (2003
y.) (yana q. Sug‘orish).
Ad.: Kostyakov A. N., Osnovы melio-ratsii, 6 izd., M., 1960; Irrigatsiya Uzbe-kistana: t. 1—4, T., 1976—81; Axmedov
X. A., Sug‘orish melioratsiyasi, T., 1977;
Muhammadjonov A., Quyi Zarafshon vodiysining sug‘orilish tarixi, T., 1972;
Kamilov O. K., Melioratsiya zasolennыx
pochv Uzbekistana, T., 1985; Reshetov G. G.,
Melioratsiya novoosvaivayemыx pochv Uz-bekistana, T., 1986; Melioratsiya zemel
v Uzbekistane, T., 1986. Sobirjon Azim-boyev, Ziyomiddin Artukmetov.
MELITOPOL -Ukrainaning Za-poroje viloyatidagi shahar (1841 y.dan).
Molochnaya daryosi bo‘yida. T.y. stansiyasi.
Aholisi 178,1 ming kishi (1990-y.lar
o‘rtalari). Mashinasozlik yetakchi o‘rinda.
Yirik korxonalari: motor («Zaporojes»
va «Volin» yengil avtomobillari uchun
kuch agregatlari ishlab chiqariladi), sovitkichlar, traktor gidroagregatlari,
oziq-ovqat mashinasozligi, kompressor
z-dlari. Oziq-ovqat (go‘sht «-ti, sut, konserva, moy ekstraksiya z-dlari), yengil
(tikuvchilik, trikotaj f-kalari) sanoatlari rivojlangan. Pedagogika vaq.x.
mexanizatsiyalash in-tlari, 2 texnikum, 2
oliy bilim yurti, o‘lkashunoslik muzeyi
bor. M.ga 1784 y.da asos solingan.
MELITOPOL QO‘RG‘ONI-Ukrainaning Melitopol sh.dagi qad. skif
qo‘rg‘oni (mil. av. 4-a.). Skif aslzodalari ko‘milgan 2 qabrkatakombadan iborat. Unga aslzoda jangchi, ayol va uning
cho‘rilari dafn etilib, ularning yonidan
jang aravasi, otlar, tilla taqinchoqlar
chiqqan, Axill hayotidan lavhalar aks etgan sadoq parchasi topilgan.
MELLONLAR (Mellon) —AQSH
dagi eng keksa moliya guruhlaridan biri.
19-a.da shakllangan. Oilaviy xarakterga
ega. Bank boshqaruvchisi Endryu Mellon
(1855—1937) asos solgan (1921—1932
y.larda AQSH moliya vaziri bo‘lib ishlagan). AQSHdagi boy Pitkern va Xeys
oilalari b-n birgalikda va mamlakatdagi eng yirik «Fyorst Boston korpo-reyshen» investitsiya banki b-n «Alyu-minum kompani of Amerika» (AL KO
A) kompaniyasini nazorat kidali. 20-a.
ning 60-y.larida nazoratidagi aktivi 60
mlrd. dollardan ortiq bo‘lgan. M.ning
umumiy boyligi 1,6—2,8 mlrd. dollar
atrofida baholangan. M. nazoratida AL
KO A dan tashqari (AQSHdagi 35% alyuminiy), jahonda neft sotish bo‘yicha
yetakchi o‘rinni egallaydigan «Galf oyl
korporeyshen», «Vestin gauz elektrik»
kabi yirik harbiysanoat konsernlari
(elektronika, yadro quroli va atom suv
osti kemasi) hamda qator po‘lat erituvchi va mashinasozlik-qurilish firmalari, suturta kompaniyalari bor. M.
guruhi aksiyalarga hamkorlikda egalik
qilish orqali Rokfellerlar, Klivlend
moliyaviy guruhi va Kaliforniya moliya
guruhlari b-n chambarchas bog‘liq.
Abduxalil Razzoqov.
MELNGAYLIS
Emilis
[1874.3(15).2, ho». Riga tumani—
1954.20.12, Riga] —latish kompozitori,
dirijyor va fol-klorshunos. Zamonaviy
milliy musiqa yirik namoyandasi. Latviya xalq artisti (1945). Peterburg konservatoriyani tugatgan (1901). 1901—06
y.larda musiqa jurnalisti, 1906—18
y.lar Toshkentda yashab, chet tillardan
daryo bergan. Rigadagi Qo‘shiq bayrami
(1911—13), Latviya Qo‘shiq bayramlari
(1926—38)ning tashkilotchisi va bosh
dirijyori, Latviya kompozitorlar uyushmasi asoschilaridan (1923) va boshqaruvi
raisi (1944—48), Latviya konservatoriyasi prof. (1944 y.dan). Latish xalq
qo‘shiqlarini yig‘ib, ulardan 4500 tasini nashr etgan («Latish musiqiy folklori materiallari», 1—3 j., 1951—53), ko‘plarini zamonaviy polifoniya vositalaridan foydalanib, xor uchun o‘ziga
xos uslubda qayta ishlagan.
MELODIKA (yun. melodikos —
ohangdor) —1) kuy (melodiya) haqidagi
ta’limot,
dastlab
Yunonistonda
Aristok-sen asoslab bergan («nutq intonatsiyasidan farqli o‘laroq, barcha kuylar
sof sozdan gan tovushlar tizimiga asoslanadi»). O‘rta ayerlarda kuylar (alhon)
ning tuzilishi va badiiy jihatlari
haqida Sharqda Forobiy, Safiuddin-al-Urmaviy, Jomiy va b., Yevropada Av-gustin, Gvido d’Aretsso, Sarlino va
b. fikr yuritib, M. ilmini o‘ziga xos
ravishda davom ettirishgan. J. F.Ramo
gomofoniya uslubidagi kuylarning gar-moniyata bog‘liqligini ta’kidlab, M.
masalalarini ko‘proq kompozitsiya va garmoniya nuqtayi nazaridan o‘rganishga asos
solgan (Russo, I. Mattezon). 19—20-a.
larda A. Marks, X. Riman, E. Kurt, B.
Asafev, L.Mazel, M. Aranovskiy, B.
Sabolchi va b. zamonaviy M. ta’limotining rivojiga katta hissa qo‘shgan; 2)
muayyan musiqa asari, kompozitor ijodi
yoki musiqa uslubiga xos kuy xususiyatlari (mas, o‘zbek xalq, qo‘shiqlarining
M.si, Betxoven M.si vah.k.).
MELODIYA (yun. melos —ohang,
qo‘shiq va oda —kuylash) —aynan kuy.
MELODRAMA (yun. melos —qo‘shiq,
kuy va drama) — musiqiysahnaviy janr.
18-a.da Yevropa san’atida rivoj topgan.
Qahramonlarning monolog va dialoglarm
musiqa jo‘rligida ijro etilganligi
b-n ajralib turadi. Ilk namunasini
J. J. Russo (1762, «Pigmalion» lirik
sahnalari) yaratgan. Ma’rifatchilik davri g‘oyalariga asoslangan M. ga sahna rivojiga monand bo‘lgan musiqaning jonli va tabiiy ifodaviyligiga intilish
xosdir. 19-a.daM. janri tamoyillari
dramatik asarlarga yaratilgan musiqa
(R. Shumanning «Manfred», J. Bizening
«Arlezianka», J. Grigning «Per Gyunt»
va b.)da o‘z rivojini topadi. 20-a.da shakllangan o‘zbek musiqali dramasitsa, N.
Zokirovning «Sohilda to‘qnashuv», Hab.
Rahimovning «Ona qalbi» kamer operalarida ham M. elementlari mavjud.
MELBURN —Avstraliyaning jan.-sharqiy qismidagi shahar. Viktoriya shtatining ma’muriy markazi. Port-Fillip
qo‘ltig‘i sohilida. Aholisi 3,4 mln.
kishi (1999); aholisining soni bo‘yicha
mamlakatda Sidneydan keyin 2-o‘rinda.
Shaharga 19-a.ning 30-y.larida asos
solingan va Buyuk Britaniya bosh vaziri nomi b-nM. deb atalgan. 1901—27
y.larda Avstraliya Ittifoqi poytaxti.
M. —mamlakatning muhim sanoat, savdomoliya va madaniyat markazi.
Transport yo‘llari tuguni. Aeroporti
xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning
eng katta porti (yillik yuk ortib-tushirish 20 mln. t); chetga g‘alla, un, go‘sht,
jun, meva chiqariladi, chetdan fosforit,
neft keltiriladi. Sanoatining yetakchi
tarmoqlari: kemasozlik va kema ta’mirlash, avtomobilsozlik, stanoksozlik,
q.x. mashinasozligi, to‘qimachilik, oziq-ovqat va ko‘n-poyabzal. Neftni qayta ishlash, harbiy z-dlar bor. Shahar yaqinida
qo‘ng‘ir ko‘mir qazib chiqariladi. Un-t,
Viktoriya Milliy muzeyi, Milliy galereya, Viktoriya kutubxonasi, konservatoriya, rasadxona, botanika bog‘i va b. bor.
M.da 1956 y.da 16-Olimpiya o‘yinlari
bo‘lib o‘tgan.
MELBURN UNIVERSITETI—
Avstraliyadagi yirik un-tlardan biri.
1853 y.da tashkil etilgan. Huquq, tibbiyot, q.x., me’morlik, tabiiy fanlar,
stomatologiya, iqtisodiyot va savdo, ped.,
veterinariya, musiqa bo‘yicha mutaxassislar tayyorlaydi. 23 mingga yaqin talaba ta’lim oladi. Kutubxonasi (1855 y.
tashkil etilgan)da 700 mingga yaqin asar
saqlanadi.
MELXIOR (frans. ixtirochilari
Mayo va Shore nomidan) —misning
nikel, temir va marganes b-n krtishma-si. Misnikel qotishmalar jumlasiga
kiradi (q. Mis qotiishalari). Mexanik
xossalari yuqori, oddiy va dengiz suvida korroziyabardosh, issiqlik va elektrni yaxshi o‘tkazadi, sovuklay-in va is-sikdayin mexanik ishlov berish oson.
M.dan qoshiqlar, idishtovoqlar, tibbiyot
asbob-uskunalari, aniq mexanika detallari, tangalar, kondensator trubalari va
b. tayyorlanadi.
MEMBRANA (lot. membrana —
qobiq, parda) —1)texnikada—berk
kontur (perimetr) bo‘ylab mahkamlangan
yupqa yumshoq egiluvchan plastinka. Turlicha bosimli ikki bo‘shliqni yoki ayrim bo‘shliq (hajm)ni umumiy bo‘shliq
(hajm) dan ajratish, shuningdek, bosim o‘zgarishlarini chiziqli siljishlarga va, aksincha, aylantirish uchun
mo‘ljallanadi. Metall (mas, folga,
elinvar) va metallmas (rezina, mato va
b.) xillari bor. M. elektr yoki mexanik
tebranishlarni tovush tebranishlariga
va, aksincha, aylantirib beruvchi apparatlarning tarkibiy qismi. U manometrlar-sa sezgir element, nasoslarda zichlash
qurilmasi sifatida, mikrofon, telefon
va b. asboblarda ham qo‘llanadi; 2) elastiklik nazariyasida—kontur bo‘ylab
mahkamlangan egiluvchan yupqa plastinka. Egilishga bikrligi nolga teng deb
olinadi. Osma tizimlarda ko‘taruvchi
element sifatida foydalaniladi. Mas,
undan binoning osma yopmasi sifatida
foydalanish mumkin. M. cho‘zilmaydi deb
qabul qilinadi, egilishi esa konturning
qandayligiga qarab hisobga olinadi.
MEMBRANALI
NASOS,
diafragmali nasos—porshen vazifasini
egiluvchan plastina—membrana bajaradigan nasos; membrananing chetlari
mahkamlanib, richagli mexanizm yoki
muhitning o‘zgaruvchan bosimi ta’sirida
egiladi. Diafragma bir tomonga egilganda suyuklik so‘riladi, ikkinchi tomonga
egilganda esa suyuklik haydaladi. M.n.
|
Saudiya Arabistoni 16-yanvar kuniga mo‘ljallangan aktivist va bloger Raif Badaviyni omma oldida savalashni keyinga qoldirdi, deb yozadi “RBK”
Bunga uning tibbiy ko‘rsatkichlari sabab bo‘ldi
50 darra qamchidan iborat dastlabki jazoni Badaviy bir hafta avval boshidan o‘tkazgan edi
Jarayon juma kungi namozdan so‘ng yana qaytarilishi kerak edi
“Saudiya liberallariga erkinlik” (Free Saudi Liberals) sayti asoschisi Badaviy 2012-yilda kiberjinoyatlarni amalga oshirganlikda va o‘z otasiga quloq solmaganlikda gumon qilinib, hibsga olingan edi
O‘tgan yili bloger 10 yillik qamoq jazosi, 1 million rial (taxminan 266 ming dollar) miqdorida jarima va ming darra qamchiga hukm qilingan edi
|
—Ha,
bilmaydi-ya.
Juda
biladi-da.—xon
zarda
bilan elchiga nazar tashladi.
Hazrat sahibqiron so‘zida davom etdi:
— Hazrati
oliylarini
ko‘p
bor
ogohlantirg‘on,
ko‘p
narsani uqtirg‘on erdik. Afsuski, so‘zimizni
yel uchirib
ketdi. Foydasi bo‘lmadi, hazratim. Aksiga olib, Sulton
Ahmad birlan Qora Yusuf o‘rtalaridagi do‘stlik rishtasi
tobora mustahkamlanib boryapti.
Elchi yana sukut saqladi. Amir Temur esa gapida davom
etdi:
—SultonAhmad, Bayazidxon va biz aslida bir xalq
farzandi
erurmiz.
Afsuski
hasad, o‘zgalarning ig‘vosi,
ayniqsa, tangnazarlik bizni borg‘on sari o‘zligimizdin
ozdirib qo‘yayotir.
Hazrat sohibqiron
shu
yerga
kelganda
yana
shayxulislomni
imtihon
qildi—uning
ko‘zlariga
tikildi.
Elchi
ham
bir
qaradi-yu,
so‘ng
ko‘zini
hazrat sohibqirondan olib qachdi. Hamma balo shunda ediki, fitna-fasod
qo‘zg‘ab
yurgan
odamlarning
hammasini
ham
bilmasdi
u.
Buni
uning
ko‘zi
aytib
turibdi.
Temurbek
bunga
ishonch hosil qildi. Shu bois o‘sha fitna-fasod qo‘zg‘aganlarni
o‘zi aytib berdi.
—
Bular,
hazratim,
aslida
farangiylar
birlan
chinmachinliklardur. Tarixdin
ma’lumki, chinmochinlik-lar bir zamonlar turli yo‘llar ila turklarni bir-biri
birlan urushtirib Ulug‘ turk hokonligiga barham berdilar.
Sharq
mamlakatlarining
behisob
boyligi
ersa,
farangiylarni uyqusidan bedor etib turibdur. Qudratli
Rum
va
Boyazidxonday
shavkatli
podshoh
bo‘lmaganda,
farangiylar allaqachon mo‘ru malag‘ bo‘lub sharq mamlakatlariga
bostirib
kirgan
bo‘lur
erdilar.
Farangiylarning
Boyazidxonni
daf’
etishga
kuchlari
kelmay
turibdur.
Aksincha,
uchchalamiz — Boyazidxon,
Sulton
Ahmad va biz bir bo‘lsak, alarning sharqqa kuchi yetmaydur.
Agarda
bir-birimiz
birlan
yovlashib,
tepalashishsak,
alarga
omad
keladur,
yovuz
niyatlari
tezroq
amalga
oshadur. Nahotki, SultonAhmad birlan Boyazidxon buni
tushunmasalar"
— Tushunmaydurlar
alar, ko‘zlarini
g‘urur pardasi
koplag‘on
alarning,
Temurbek,— xan
kisik
ko‘zlarini
kattaroq ochishga tirishib, tizzasiga musht urdi.
Amir
Temurning
bu
gaplariga
e’tiroz
bildirib
bo‘lmasdi. Shuning uchun ham SultonAhmad jaloyirning
elchisi Temurbekning fikriga qo‘shilishdan boshqa
chora
topmadi. Xanning najohatidan ham qo‘rqdi.
379
|
13—15-avgust kunlari O‘zbekistonning Vladivostok shahridagi Bosh konsulxonasi delegatsiyasi Rossiyaning Uzoqsharqiy federal okrugi tarkibiga kiruvchi Kamchatka o‘lkasiga tashrif buyurdi. Bu haqda TIV matbuot xizmati xabar berdi.
Tashrif doirasida Kamchatka o‘lkasi vitse-gubernatori Aleksandr Voytov, Petropavlovsk-Kamchatsk shahar okrugi rahbari Vitaliy Ivanenko, tadbirkorlar va turoperatorlar hamda turli tuzilmalar rahbarlari bilan ikki tomonlama uchrashuvlar, O‘zbekiston bilan hamkorlik rivoji salohiyati taqdimoti o‘tkazildi.
Muzokalar davomida savdo-iqtisodiy, turizm, madaniy-gumanitar hamda konsullik-huquqiy sohalarda hamkorlikni faollashtirish masalalari muhokama qilindi.
Tomonlar O‘zbekiston fuqarolariga oid muammolar yuzaga kelganda zudlik bilan hal qilishga kelishdi. Ta’kidlanganidek, 2019-yilda mazkur o‘lka hududida 6375 nafar O‘zbekiston fuqarosi rasman ro‘yxatdan o‘tgan.
Rossiyalik hamkorlar O‘zbekistondan meva va sabzavotlarni to‘g‘ridan to‘g‘ri yetkazishib berish hamda O‘zbekistonning Tashqi mehnat migratsiyasi masalalari agentligi bilan mehnat resurslarini jalb qilishda hamkorlik o‘rnatishga qiziqish bildirdi.
“O‘zbekiston” hududiy jamoatchilik tashkiloti vakillari bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuvda o‘zbek diasporasi va Bosh konsulxona o‘rtasidagi hamkorlik masalalari ko‘rib chiqildi.
“Vatandoshlarimiz yurtimizda yuz berayotgan keng ko‘lamli o‘zgarishlar to‘g‘risida katta qiziqish bilan ma’lumot oldi. Diplomatlar tomonidan ko‘plab savollarga ham javob berildi”, — deyiladi xabarda.
Kamchatka o‘lkasida xizmat safari doirasida Bosh konsulxona tomonidan sayyor konsullik qabuli ham tashkillashtirildi. Unda konsullik-huquqiy va maslahat yordam ko‘rsatildi. Shuningdek, Bosh konsulxonaga borish imkoniyatiga ega bo‘lmagan fuqarolarga vatanga qaytish sertifikati va boshqa hujjatlar o‘sha joyda rasmiylashtirib berildi.
|
Ongli aralashuv qayta ishlash va ongli baholash orqali shakl-yinish adabiy normaning muhim xususiyati va mohiyatini tashkil
etadi. Shuning uchun ham adabiy tilishlov berishga muhtoj va
Sha orqaligina shakllapuvchi til tipi
hisoblanadi. Shunga ko‘ra
Adabiy til odatda tilning boshqa ongli ishlovga muhtoj bo‘lma-tin
ko‘rinishlariga
qarama-qarshi
qo‘yiladi).
Shunday
qilib,
Norma har qanday til kollektivida mavjud hodisa, ammo kodifikatsiya
—
ishlov berilgan, ongli
baholangan
va maxsus
qayd
etilgan norma, faqat adabiy tilgagina xos hodisadir.
Umuman tilni normalashishidan, tilning obyektiv mavjud
ini kodifikatsiyadan farqlash lozim. Normalash ter-n ostida til normalarini shunchaki oddiy tavsiflash, tasvirlashilmaydi, balki til jarayoniga aktiv aralashish tushuniladi. Ushbu ongli aralashishning muhim natijalari adabiy
til normalari yuzasidan berilgan qoida, tavsiyalar, cheklashlar,
yo‘l
qo‘yishlar,
mashqlar,
sazariy
qarashlarda
o‘z
ifodaSi
padi. Shuning uchun
ikki
hodisani;
tilning obyektiv
yashovchi normalarini ularni qoidalash hodisasi bilan aralashtirmaslik lozim: «Tilning obrektiv mavjud
normalarini,
bu
normalar kodifikatsiyasidan, ya’ni
qo‘llash qoidalaridan, so‘z
yasalish qoidalaridan,
so‘z birikmalari va gaplarni tuzish qon-salaridan
farqlash
lozim
bo‘ladi»"",
Bu
xususiyat
haqida
L.
I. Skvorsov shunday yozgan: «Norma termini
tilshunoslikda
ikki ma’noda qo‘llanadi:
birinchidan, norma deb tilda umum tomonidan ma’qullangan qo‘llanishlar
tushuniladi,
ikkinchidan,
norma deyilganda grammatika, lug‘at va spravochniklar
avtoriteti bilan qonunlashtirilgan qo‘llanishlar tushuniladi»"",
Adabiy til normalari
doirasida ishlatiluvchi
har qanday
vositalar qat’iy yoki ma’lum darajada baholangan bo‘ladi. Adabiy til doirasida qo‘llanuvchi vositalarning baholangani, tanlangani ularning sun’iyligini
anglatmaydi. Chunki kodifika-diya qilinuvchi normalar ham obyektiv asoslarga tayanadi, ya’ni
tilda obyektiv mavjud hodisalardan olib belgilanadi.
O‘zbek adabiy tilining deyarli barcha sohalari sovet davrida!
ongli ravishda ishlandi. O‘zbek imlosi, so‘z yasalishi, morfologik
strukturasi, fonetikasi
va talaffuzini normalashda Toshkent,
Farg‘ona, Andijon, Qo‘qon tip shahar shevalariga tayanib ish ko‘rildi. O‘zbek adabiy tilining lug‘aviy normalari esa, o‘zbek shevalarining barchasi beruvchi eng zaruriy va namunaviy so‘z hamda
atamalar bilan to‘ldirildi, aniqlandi
va boyitildi.
Adabiy til normalarini belgilash, kodifikatsiya qilish uchun
ma’lum nutqiy tayanch lozim bo‘ladi. Ko‘p
holda bunday nutqiy
tayanch rolini ushbu xalq tilining ma’lum dialekti (shevasi yoki
shevalari guruhi) o‘ynashi mumkin. Shuning uchun adabiy til
va
|
“Amerikada individualizm juda kuchli ekan” — O‘zbekistonlik mutaxassis qanday qilib Microsoft kompaniyasiga ishga kirgani, Amerikadagi hayot va oylik maoshlar haqida
Hozirgi vaqtda davlat beradigan 11 yillik majburiy-bepul ta’limning o‘zi bilan cheklanish kamlik qiladi. Undan keyingi OTMga kirish uchun maktab, kollej yoki litsey bilan parallel ravishda kerakli fanlarni qo‘shimcha o‘rganish esa tabiiyki, mablag‘ talab etadi.
Amerikalik siyosatchi, diplomat, olim va jurnalist Benjamin Franklin o‘z vaqtida shunday degan: “Bilimga kiritilgan sarmoya har doim eng katta foydalarni keltiradi”.
Unga hamfikr bo‘lgan bugungi qahramonimizning ota-onasi o‘sha vaqtda topgan daromadini farzandlarining o‘qishiga sarflagan.
1995-yilda Toshkent shahrida ziyolilar oilasida dunyoga kelgan Suhrobjon G‘olibboyev 6 yoshidan boshlab ingliz tili to‘garagiga boradi. U til o‘rganib, yorqin kelajakni bolalikdan qurishi uchun oilasi odatdagidan ko‘proq ishlab, yetarli maosh olib keladi.
Shu imkoniyatlar natijasi o‘laroq, Suhrobjon hozirda Amerikadagi Microsoft kompaniyasining mutaxassisiga aylangan.
Maktabga ilk qadam qo‘ygan vaqtlarimdan boshlab, baholarimga ota-onam qattiq turgan. Aksariyat bolalar kabi maktabdan ertangi dars kunigacha ko‘chada o‘ynash men uchun begona edi. Ota-onam shunday yo‘l tutardi-ki, uyga vazifalarni qilmasdan uxlashni xohlamasdim.
Keyinchalik o‘zim ham darslarda, ayniqsa, matematika va ingliz tili fanlarida faol bo‘lishga, yuqori baholar olib kelishga intiladigan bo‘ldim. Shu tariqa, yuqoridagi ikki fanga qiziqishlarim ortib bordi.
Oilam tomonidan doimiy nazorat hamda talabchanlik mening maktabdagi muvaffaqiyatlarimga, fan olimpiadalarida qatnashib, faxrli o‘rinlarni egallashimga sabab bo‘lgan.
Bolalikda kelajakni ko‘zlab ota-onam yuborgan ingliz tili darslariga 15-16 yoshlarimda jiddiy kirishishga qaror qilganman. Men maktabni bitirish arafasida turgan 2010-2011-yillarda abituriyent akam O‘zbekistondagi oliygohlarga kirish uchun hozirlik ko‘rardi.
Shunda men ham ota-onamga oliy ta’lim uchun hozirdan tayyorlanmoqchi ekanimni, biroq O‘zbekistondagi emas, chet eldagi ta’lim muassasalarida o‘qishni istashimni aytdim.
O‘sha vaqtlar oilamizda moliyaviy muammolar bor edi. Ya’ni, xorijda o‘qish uchun mablag‘ yetarli bo‘lmagan. Otam 25 yil DAN xodimi bo‘lib ishlaganidan keyin, nafaqaga chiqqandi.
Doimiy daromad bo‘lishi, ro‘zg‘or va akamning uchta fandan repetitorlariga yetarli pul topish maqsadida otam Toshkent-Samarqand yo‘nalishida kirakashlik qilgan.
Mening ta’lim olishga intilishimni ko‘rgan otam, yanada tinimsiz mehnatga sho‘ng‘ib, qo‘shimcha darslarimiz uchun pul topib kelardi. Ana shu mehnatlar meni fanga jiddiy kirishishim uchun katta motivatsiya bo‘lgan.
Ilk olti oylik o‘qish davomida ustozim Ma’mura Tojiboyeva ingliz tili grammatikasini mukammal o‘rgatdi. 2011-yil 126-o‘rta maktabni tamomlagach, aniq fanlar kuchliroq o‘rgatiladi, deb O‘zbekiston Milliy Universiteti qoshidagi Sirojiddinov litseyiga o‘qishga kirdim.
Litseyda juda ko‘p dunyo qarashi keng va aqlli do‘stlar orttirdim. Avvallari xorijga ketish uchun ingliz tili zarur ekanini bilardim. Lekin IELTS sertifikati olish kerakligi va uning imkoniyatlari haqida o‘qishdagi do‘stlarim aytgan.
Keyinchalik IELTS kursiga borishga qaror qildim. Biroq u haqda ota-onamga qanday aytishni bilmasdim, chunki o‘sha paytda kurs narxi 150 dollar edi — otam yoki onamning bir oylik daromadi bilan teng.
Maqsadimni amalga oshiradigan bo‘lsam, ota-onamning topgan-tutgani men va akamning o‘qishi uchun sarflanishiga to‘g‘ri kelardi. Ya’ni, oiladagi boshqa xarajatlarga pul ortmasdi.
Arosat yomon, odamni qiyin ahvolga soladi. Bir tomondan oiladagi vaziyatni tushunib turasan, boshqa tomondan kelajaging uchun hozirdan kurashishing, harakat qilishing kerak.
Bir gap bo‘lar, deb oxiri onamga niyatimni aytdim. Ular xohishlarimni ijobiy qabul qilib, “Sen o‘qishni boshlayver! Biz sizlar uchun hamma narsaga tayyormiz. Pul ham topiladi!”, dedilar.
3 oylik intensiv tayyorgarlik bilan 5.5 ballik IELTS sertifikatini qo‘lga kiritdim. Bu ball unchalik yuqori bo‘lmasa-da, o‘sha vaqtda o‘rta darajali universitetlarga kirish uchun yetarli edi.
Litseyning ikkinchi bosqichini o‘qiyotgan vaqtim O‘zbekiston Vestminster xalqaro universitetiga avvaldan hujjat va imtihon topshirib, qabul qilindim. Bu mening birinchi va eng katta natijalarimdan edi.
Xorijda o‘qish uchun imkoniyatimiz yetarli bo‘lmagani sababli, 2014-yilda O‘zbekistondagi Vestminster universitetida o‘qishni boshladim.
Menda dasturlashga qiziqish biroz kech uyg‘ongan. Buning sababini sohaning O‘zbekistonda yaxshi rivojlanmagani, shu sferada ishlaydigan, o‘qiydigan tanishlarim bo‘lmagani bilan bog‘layman.
Bakalavrning birinchi bosqichini tamomlaganimda, xorij universitetlarida o‘qish orzum hali so‘nmagan edi.
2015-yilda Exchange student work and travel dasturi bilan Amerikaning Kaliforniya shtati San-Fransisko shahriga keldim.
Exchange student work and travel — Ish va sayohat uchun talabalar almashinuvi dasturi.
O‘shanda Amerikada IT-sohasi qanchalik rivojlanib, insonlar hayotida o‘zgarishlar, qulayliklar yaratishining guvohi bo‘lganman. Bu ko‘rganlarim menda dasturchilikka nisbatan qiziqish uyg‘otgan.
Avvaliga Amerikadagi Community college’ning matematika yo‘nalishi bo‘yicha o‘qiy boshladim. Keyinroq bir do‘stimning maslahati bilan “C++” dasturlash tilining boshlang‘ich darslariga yozilib, sohani ilk bor o‘rganishga kirishdim.
Boshida 3-4 oygacha ko‘p narsalarni tushunmasdim. O‘shanda o‘zimga o‘zim qachondir bu sohani o‘rgana olarmikanman, degan shubhada qarab, dasturchilik yo‘lidan qaytishni ham o‘ylaganman.
Birinchi semestr tugashiga yaqin o‘z ustimda qattiqroq ishlay boshladim. Har kuni darslardan so‘ng kollej kutubxonasida kechki soat 19-20 largacha qolib, tegishli adabiyotlarni o‘rganardim. Undan tashqari, turli onlayn materiallar ko‘rib, ularni o‘sha kuniyoq takrorlashga urinardim.
Kollej ikki yillik edi. U muddat tugagach, bakalavr darajasini beruvchi universitetga ko‘chib o‘tishim kerak edi. O‘qish bilan birga olib borgan harakatlarim o‘z natijasini ko‘rsatib, 2018-yil City college of San Fransisco’dan Dominican University of California’ga o‘tdim.
Bu davrda informatika sohasi bo‘yicha bilimlarimni orttirib, ishga kirish haqida o‘ylay boshladim.
Shu maqsadda uzoq tayyorgarlik va bir nechta intervyu jarayonlaridan so‘ng, ilk bor hayotimdagi haqiqiy ishga kirdim. Bu — men umuman kutmagan Microsoft kompaniyasi edi.
Odatda yirik kompaniyalar universitetni bir yildan keyin tamomlovchi, iste’dodli talabalar orasidan ishga olish uchun nomzodlar qidiradi. Sababi bu muddat kompaniyaga ham, kandidatga ham tayyorlanish uchun yetarlicha vaqt beradi.
2019-yilning noyabr oyi, ishga kirishga tayyorgarlik ko‘rib yurgan vaqtlarim, Microsoft kompaniyasining ishchi xodimlar topadigan rekruterlari Kaliforniyadagi men o‘qiyotgan Dominikan universitetiga taqdimot bilan kelishgan.
O‘shanda bizning universitet vakillari ularga 2020-yil bitiruvchilaridan Microsoft kompaniyasida ishlashga tayyor nomzodlar ro‘yxatini bergan. O‘sha ro‘yxatdan men ham o‘rin olgan ekanman.
Ro‘yxat bilan tanishgan Microsoft kompaniyasi barcha kandidatlar bilan birma-bir intervyu qilishni boshlab yuborgan. Kompaniya juda katta bo‘lgani va boshqa sabablarga ko‘ra, mening suhbat uchun navbatim kelasi 2020-yilning fevral oyiga to‘g‘ri kelgan.
Birinchi bosqichda mobil intervyu bo‘lgan. Keyin Microsoft kompaniyasining bosh ofisi Redmond, Vashingtonga suhbat uchun taklif qilishgan.
COVID virusining paydo bo‘lishi ham aynan shu vaqtga to‘g‘ri kelib, ko‘plab ishxonalar yopilgan. Ishga olishning barcha jarayonlari ham onlayn shaklda amalga oshirilgan. Jumladan, mening so‘nggi intervyum ham.
2020-yil aprel oyining boshlarida so‘nggi intervyular bo‘lib o‘tgan. Ular uch bosqichda bo‘lgan. Barchasida intervyuyer nomzodga dasturlashga oid biror masala beradi. Uni ishlash uchun 30-45 daqiqa ajratiladi.
Bu jarayonda eng muhimi masalani yecha olish emas, uni qanday usulda yechish va intervyuyerga tushuntirib bera olish bo‘lgan.
Shundan 2-3 hafta o‘tgach, menga telefon orqali xushxabar yetkazishdi — ishga qabul qilinganim va 2020-yilning avgust oyidan Microsoft’ni Amerikadagi bosh ofisi — Redmond, Vashingtonda ish boshlashim mumkinligini ma’lum qilishdi.
Microsoft kompaniyasiga ishga kirishdan avval Bolar, LLC kompaniyasida amaliyot dasturini o‘taganman. Microsoft kompaniyasidagilar Bolar, LLC da ishlayotganimni bilib, ular bilan ishni avgust oyida boshlashimni aytishgan.
Men avgustgacha bo‘lgan muddatda bo‘sh qolmaslik uchun, Bolar, LLC kompaniyasidagi amaliyotimni 3 oy davom ettirganman.
Amerikada ish topish asosan quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:
Amerikaning eng yoqadigan tarafi — u yerda erkinlik va inson manfaatlari uchun har tomonlama kurashiladi. Yoqmaydigani esa — individualizm kuchayib ketgan
Albatta, chet elda mustaqil yashash qiyinchiliklarsiz bo‘lmaydi. Hamma joyning ham o‘ziga yarasha og‘ir-yengilliklari bor. Tashqaridan qaraganda xorij hayoti barchaga qiziq va qulayliklarga boy ko‘rinaveradi.
Ammo murakkab vaziyatlar, chorasiz ahvolga tushib qolish hollari ham yo‘q emas. Buni musofir yurtdagi vatandoshlarimiz ko‘proq tushunsa kerak.
Shunday bo‘lsa-da, fikrimcha, xorijdagi hayotning ijobiy tomonlari ham yetarlicha. Aynan Amerikaning yoqadigan jihatlari — umumiy imkoniyatlar, erkinlik hamda har taraflama odamlarning manfaati uchun kurashilishidir. Ulardan to‘g‘ri foydalanib, astoydil harakat qilinsa, juda ko‘plab maqsadlarga erishish mumkin.
Musofirlikning eng yomon tomoni esa, oilangdan uzoqda, yolg‘iz o‘zing bo‘lish, deb bilaman. Imkoniyatlar, shart-sharoitlar yetarlicha bo‘lgani bilan, yaqinlardan yiroqda ko‘p muddat yashash osonmas.
Bundan tashqari, Amerikada individualizm juda keng tarqalgan. Deyarli hamma yolg‘iz yashaydi. Oila qadriyatlari yo‘qolib ketgan. Buning oqibatida, odam o‘zini yolg‘iz his qila boshlaydi.
Afsuski, bu holatni faqat Amerikada emas, deyarli barcha G‘arb va Yevropa mamlakatlarida uchratish mumkin.
Ortga qaytish fikri esa hali bo‘lmagan. Hozirgi asosiy maqsadim — shu yerda malakamni oshirib, sohamning yetuk mutaxassisi bo‘lish.
Oylik masalasiga kelsak, bu raqamlar shtatdan-shtatga va kasbdan kasbga qarab keskin o‘zgarishi mumkin. Masalan, Vashington shtatida dasturchilar uchun yiliga o‘rtacha 90 ming dollardan 150 ming dollargacha maosh belgilanadi.
Lekin bu raqamlar soliqlardan keyin keskin kamayadi — 90–70 ming dollarga, 150 ming dollar esa 120 ming dollargacha pastlaydi.
Tabiiyki, bu O‘zbekiston aholisi uchun katta bo‘lib ko‘rinishi mumkin. Lekin oylik xarajatlar yoki uy ijarasining o‘zi ham yaxshigina mablag‘ talab etadi.
Masalan, Redmond Vashingtonda 1 xonali uy oyiga o‘rtacha ikki ming dollarga aylanadi. Shu xarajatlardan keyin maosh miqdori barcha joylar bilan bir xilga aylanib qolsa ham hech gapmas.
Dasturchilikka yanada ko‘proq yoshlarni jalb etish uchun u bilan nimalarga erishish mumkinligini ko‘rsatish zarur. Biroq bu kasb trendda bo‘lgani uchungina tanlanmasligi kerak
Masalan, shunday mobil ilovalar bor-ki, odamlarning kundalik hayotini yaxshilashga xizmat qiladi. Ba’zi veb-saytlar esa mutaxassislarning ish topishi uchun yordam beradi. Bularning barchasi IT-soha vakillari tomonidan yaratadi.
Bundan tashqari, dasturchilikni o‘rganish bilan odam o‘zida ijodkorlik, muammolarga yechim topish va tanqidiy fikrlash xususiyatlarini shakllantirib boradi. O‘ylashimcha, bu ko‘nikmalar hayotimizning har jabhasida kerak bo‘ladi.
Foydali taraflarini ko‘p sanash mumkin. Ammo har bir sohani, jumladan, dasturchilikni ham trendda bo‘lgani uchungina o‘rganishni maslahat bermayman.
Onlayn platformalar orqali yuzdan ortiq yoshlar menga savol yoki maslahat so‘rab murojaat qiladi. Demak, ko‘plab O‘zbekiston yoshlari kelajak kasblariga qiziqish bildirmoqda. Bu esa menda vatanning yorqin kelajagiga umid paydo qiladi.
Dasturchilikni o‘rganish qancha erta boshlansa, samaradorligi shuncha yuqoriroq bo‘ladi. Uning rivojiga quyidagilar turtki bo‘lishi mumkin.
Bizda aniq fanlarni o‘qitish va o‘zlashtirish yaxshi yo‘lga qo‘yilgan. Biroq uning amaliyotda qo‘llanilishida biroz oqsash bor. Bu bo‘yicha ko‘p ishlar qilinmagan, menimcha.
Aynan matematika fanini dasturlashda qanday qo‘llanilishi haqida o‘quvchilarga tushuntirilsa, bu sohaning rivojlanishi sezilarli darajada tezlashsa kerak.
Yana dasturlash sohasining rivoji haqida gap ketganida, ingliz tilini alohida ta’kidlamaslik ilojsiz. Sababi sohaga oid deyarli 90—95 foiz resurslar ingliz tilida va onlayn hamjamiyat ham shu tildan foydalanadi.
Qisqasi, ingliz tilini o‘rganish — bu sohaning boshqa vakillari bilan muloqot qilish hamda dasturlash tillarini tezroq o‘rganishga yordam beradi.
Sohani ilk bor o‘rganayotganlar uni ustoz bilan boshlagani ma’qul.
Masalan, Phyton va dasturlash o‘rganilganda faqat uning tiliga emas, dasturlash konsepsiyasiga ham e’tibor qaratish kerak, chunki deyarli tillar bir-biriga o‘xshash. Agar bittasini yaxshi tushunib olsa, qolganlarini o‘rganish uchun ko‘p vaqt ketmaydi.
Birorta dasturlash tilini yoki qolipini o‘rgangandan so‘ng onlayn kurslar orqali davom ettirish mumkin. Masalan, udemy.com, www.course.org va albatta, barchaga ma’lum YouTube platformasi bu borada yaxshi yordam beroladi.
Bundan tashqari, dasturlashni o‘rganmoqchi bo‘lganlar shaxsiy loyiha yoki shaxsiy portfolio saytlarini yaratib, yo bo‘lmasa eng oddiy o‘yinlarni dasturlash orqali sinab ko‘rishlari mumkin.
Dasturlash haqida so‘z borganida, Hindistonni yaxshi namuna sifatida ko‘rsatish mumkin.
Ular sohaga shu qadar katta e’tibor qaratdiki, hozir Amerikadagi ko‘plab yirik kompaniyalarning boshqaruvchi direktorlari hind millatiga mansub shaxslar.
Boshqa ishchi kuchlariga ham asosan hindlar jalb etilgan. Ular taxminan 30-40 foizni tashkil etadi. O‘ylashimcha, Hindiston bilan qandaydir dasturlarda hamkorlik qilish yaxshi natija beradi.
Men dasturlashni biror muammoga texnologiya yordamida yechim topish deb tushunaman. Aniq fanlar esa problem solving skill, ya’ni muammoga yechim topish ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
Dasturlash sohasi avvaliga juda murakkab va tushunarsiz bo‘lib ko‘rinadi. Lekin ozroq sabr, intilish va, albatta, qiziqish bilan barchasini uddalash mumkin.
|
40
ε𝑠2= 6 ∙ 104 c−2
Mushat= Mu2= 13 ∙ 10−3 ∙ 6 ∙ 104 kg ∙ m2 ∙c−2 = 7,8 ∙ 10−3 N ∙ m
Igna yuritgichga ta’sir etuvchi inersiya kuchi:
𝐏𝐮𝟑= − 𝐦𝟑 ∙ 𝒂𝒔𝟑
m3= 60 ∙ 10−3 kg , d𝑠3 = 8,6 ∙ 102 c−2
Pu3 = 60 ∙ 10−3 ∙ 8,6 ∙ 102 kg ∙ c−2= 51,6 N
Og‘irlik kuchlarini aniqlaymiz:
𝐆𝟏= 𝐦𝟏∙ g , kg
bu yerda g = 9,8 m ∙ c−2
G!= 0,31 ∙ 10−2 ∙ 9,8 = 2,9
G2= m2∙ g = 17 ∙ 10−3∙ 9,8 = 16,6 N
G3= m3∙ g = 60 ∙ 10−3∙ 9,8 = 5,8 N
3.2. Igna mexanizmininig muvozanat holatining shartlari.
Igna mexanizmini muvozanat holati tenglamasini 2-3 zvenolar uchun
tuzamiz, ya’ni V nuqtadagi zo‘riqish kuchini aniqlaymiz.
𝑅̅1−2
𝜏
+ 𝑅̅1−2
n
+ 𝐺̅2 + 𝑃̅u2 + 𝐹f.q.k + 𝑅̅4−3 = 0
𝑅1−2
𝜏
ni topish uchun S nuqtaga nisbatan hamma kuchlardan moment olamiz:
∑ 𝑀p𝑖
n
𝑖=1
= 0
𝑅1−2
𝜏
∙𝑙𝐵𝐶 − 𝐺2 ∙ ℎ𝐺2∙𝐾𝑙 − 𝑃u2 ∙ ℎ𝑃u2∙𝐾𝑙 − 𝑀u2= 0
𝑅1−2
𝜏
=
𝐺2 ∙ ℎ𝐺2∙𝐾𝑙 + 𝑃𝑢2 ∙ ℎ𝑃𝑢2∙𝐾𝑙 + 𝑀u2
𝑙vs
=
=
16,6 ∙ 16 ∙0,5 + 10,2 ∙ 40 ∙0,5 +7,8
19
= 18 N
Kuchlar
planini
quramiz.
Avvalo
kuchlar
planini
masshtab
koeffitsiyentini tanlaymiz:
|
turiladi
Ular yordamida niqoblanadi va ma'lum darajada xarakter
hislatlarning ta'siri ostida unga moslasha boradi
|
Óscar Mingueza García (1999-yil, 13-mayda tugʻilgan) — Ispaniya assotsiatsiya futbolchisi, La Liga klubi Celta Vigo va Ispaniya terma jamoasi himoyachisi. Asosan markaziy himoyachi, u yana qanot himoyachisi sifatida ham oʻynay oladi, asosan oʻng qanotda.
Klubdagi faoliyati
Barcelona
Barcelona, Kataloniya, Santa Perpètua de Mogoda shahrida tugʻilgan Mingueza 2007-yilda Santa Perpetuadan Barcelonaning La Masia akademiyasiga qoʻshilgan. U 2018-yilda klubning Juvenil A jamoasi bilan UEFA Yoshlar ligasida g‘olib chiqdi va 2018-19-yilgi mavsumda Barcelona B jamoasiga o‘tdi.
Mingueza 2020-yilning 24-noyabrida jarohat olgan Gerard Pique o‘rniga Kiyevdagi NSC Olimpiyskiy stadionida UEFA Chempionlar Ligasi guruh bosqichining 2020-21-yilgi mavsumida Kievning Dynamo klubiga qarshi 4:0 hisobida jamoasi bilan g‘alaba qozonadi, 2020-yilning 24-noyabrida Barcelona safida asosiy tarkibda debyut qilgan. Besh kundan soʻng u La Ligadagi debyutini Kamp Nouda Osasunaga qarshi oʻyinda (4:0) oʻtkazdi. 2021-yilning 15-martida Mingueza La Liga doirasida Huesca klubiga qarshi o‘yinda (4:1) Barcelona safidagi ilk golini urdi. U faoliyatidagi ikkinchi golini 2021-yil, 10-aprel kuni El Klasikoning 60-daqiqasida urgan. Bir hafta oʻtgach, u Athletic Bilbao klubiga qarshi 2020-21 Copa del Ray finalida gʻalaba qozonib, oʻzining birinchi professional unvonini qoʻlga kiritdi.
Celta
2022-yilning 31-iyulida Mingueza 3 million yevro evaziga to‘rt yillik shartnoma asosida Celta de Vigo jamoasiga oʻtdi.
Xalqaro faoliyati
Sergio Busquetsning COVID-19 testi ijobiy natija berganidan keyin baʼzi terma jamoa oʻyinchilari izolyatsiya qilingani sababli, Ispaniyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi 2021-yil, 8-iyun kuni Litva bilan oʻtkaziladigan xalqaro oʻrtoqlik oʻyiniga chaqirildi. Mingueza kattalar safidagi debyutini Ispaniya terma jamoasining 4:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda oʻtkazdi. Oʻsha oyning oxirida u Ispaniyaning 2020-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari uchun dastlabki tarkibiga kiritilgan.
Shaxsiy hayoti
Óscarning singlisi Ariadna ham professional futbolchi bo‘lib, 2021-yil, 6-martda Barcelonaning ayollar jamoasida debyut qilgan.
Faoliyat statistikasi
Klub
Yutuqlari
Barcelona
Copa del Rey: 2020-21
UEFA Yoshlar ligasi: 2017-18
Ispaniya U-23
Yozgi Olimpiya kumush medali: 2020
[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2021)">iqtibos kerak</span> ]
Manbalar
Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
FC Barcelona futbolchilari
FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari
Segunda División B oʻyinchilari
La Liga oʻyinchilari
Ispaniya futbolchilari
Yashayotgan insonlar
1999-yilda tugʻilganlar
|
BE =0837
S0) = 1,18
5
0,0;
= 0,84:7
"UMRI O‘RINGA
I
GRNIRIIIR
|
Glava 1.
ISTORIYA RAZVITIYA AGROXIMII
Polucheniye vыsokix, ustoychivыx urojayev dostigayetsya ispolzova-niyem glubokix znaniy v oblasti zemledeliya, rasteniyevodstva, fizio-logii rasteniy i drugix dissiplin, odnako vajneyshey sredi nix
yavlyayetsya agroximiya— dissiplina optimizatsii mineralnogo pita-niya rasteniy, dayuщaya vozmojnost polucheniya planiruyemogo urojaya.
Lyudi, lishennыe znaniy po agroximii, ispolzuyut ix po rekomendatsiyam opыtnыx spetsialistov.
Nizkaya urojaynost selskoxozyaystvennыx kultur v nashey strane
v znachitelnoy mere svyazana s defitsitom udobreniy. V 2013 g. prime-neniye azotnыx udobreniy v sel skom xozyaystve Rossii snizilos po
sravneniyu s 1990 g. pochti v 10 raz, a fosforsoderjaщix i kaliynыx
udobreniy — bolee chem v 20 raz. V slojivshixsya usloviyax yejegodnыy
vыnos elementov pitaniya iz pochvы s urojayem i sornyakami v 6–8 raz
bolshe, chem vnositsya s udobreniyami.
Otsutstviye ili ostrыy nedostatok neobxodimogo elementa vыzыvayet
glubokiye narusheniya bioximicheskix protsessov obmena veщestv, pri-vodyaщix k snijeniyu urojaynosti. Otsutstviye podderjki so storonы
gosudarstva vыzыvayet opustыnivaniye selskix rayonov Nechernozemya.
Dalneyshaya ekspluatatsiya paxotnыx zemel Rossii bez prinyatiya
neobxodimыx mer po vosproizvodstvu ix plodorodiya mo jet privesti
k neobratimыm negativnыm protsessam. Dlya povыsheniya produktivno-sti zemledeliya i vosproizvodstva plodorodiya pochv v obozrimom bud-u-щem net kakoy-libo alternativы primeneniyu udobreniy.
Nizkaya urojaynost v Rossii yavlyayetsya rezultatom togo, chto iz
18 mln t mineralnыx udobreniy, proizvodimыx v posledniye godы
v strane, selskomu xozyaystvu postavlyayetsya lish okolo 2,0 mln t,
a ostalnыe 16 mln t eksportiruyutsya.
V peredovыx yevropeyskix stranax urojaynost zernovыx kul-tur, pri primenenii v srednem okolo 300–350 kg/ga NPK, sostavlyayet
60–80 s/ga, v nashey strane — lish 16–18 s/ga.
Vajno otmetit, chto lisheniye selskogo tovaroproizvoditelya
sereznoy gosudarstvennoy podderjki, povsemestnыe proschetы
v agrarnoy politike Rossii, bolshoy disparitet sen na produksiyu
sela privelo k massovomu razoreniyu xozyaystv.
|
Jami 40 santimetr yog‘in tushdi
Kun oxiriga borib qor eriy boshladi
|
—
talabaning
xotirasi,
bilimlarni
egallash
qobiliyatini
va
shaxsiy xususiyatlarini bilish;
—
fanga qiziqtira olishi;
—
berilayotgan bilimlarniig eng muhimini ajratib bera olishi;
—
bilimlarni
talabalarga
tushunarli
qilib,
uning
yoshi
aqliy
darajasiga mos ravishda berishi;
—har
bir
so‘zning
bolalar
hissiyotini uyg‘onish darajasida
bo‘lishga erishish zarur, deydi olim.
Ibn
Sino
ta’kidlashicha
bilishda
qaysi
metodlardan
foydalanmasin,
u
og‘zaki
ifodali
bilimlarni
tushuntirishmi,
turli
ko‘rinishlardagi suhbatmi, tajribalarmi, baribir talabada haqiqiy bilim
hosil
qilish,
mustaqil
qobiliyatini
rivojlantirish,
olgan
bilimlarini
amaliyotga tatbiq eta olish qobiliyatini tarkib toptirishni asosiy maqsad
deb bilgan.
Davoniy
fikriga ko‘ra bola tarbiyasining keyingi
davri maktabda
boshlanadi.
Muallim
aqlli bola tarbiyasidan yaxshi xabardor bo‘lgan
yuksak
fazilat
egasi
bo‘lishi
lozim.
Olim
talaba
bilan
muallim
o‘rtasidagi
munosabatga
alohida
to‘xtaladi.
Agar
ota
uning
organizmini jismoniy jihatdan tarbiyalashga sababchi bo‘lsa, muallim
uning ma’naviy tarbiyasi kamolotga yetishiga sababchidir. Haqiqatni
olganda, uning fikricha muallim ma’naviy padar hisoblanadi. Agar
kishining
ruhi
o‘z
badaniga qanchalik
yaqin
bo‘lsa,
muallim ham
tarbiya borasida shunchalik ota-onaga yaqin turadi.
Davoniy
bolalarning
kasb-hunar
egallashi
to‘g‘risida
ham
e’tiborga
sazovor
fikrlar
bildirganlar.
Muallim
talabalarning
qobiliyatini qaysi kasb bilan qiziqishini juda yaxshi bilishi lozim.
Agar bola ma’lum bir kasb hunar yoki bilim bilan shug‘ullansa,
uni
hartomonlama qo‘’llab-quvvatlash
va bilim yoki kasbni egallash
uchun kerakli shart-sharoitni yaratib berish lozim, har bir kishining
—deb yozadi Davoniy, hamma kasbni egallashga qobiliyati bo‘lmaydi,
balki muayyan odamning biror kasbga qobiliyati bo‘ladi.
Yuqoridagi
fikrlardan
ko‘rinib
turibdiki,
fan
asoslarini
egallashda
o‘qitish
usullarining
ahamiyati
beqiyosdir
va
o‘quvchi
shaxsida
nazariy
va amaliy bilimlarni
shakllanishiga metodik
vosita
bo‘lib xizmat qiladi.
O‘ZBEKISTON PSIXOLOGLARI TADQIQOTLARIDA
O‘QITISH MUAMMOLARI
Ta’lim
tizimini
tubdan
tashkil
qilish
o‘quv
faoliyatini
takomillashtirish,
o‘quvchi
shaxsini psixologik jihatdan
rivojlantirish
hozirgi
kunda
dolzarb
masala
hisoblanadi.
Bu
borada
O‘zbekiston
psixologlaridan
M.G.Davletshin,
B.R.Qodirov,
E.G‘oziyev,
12
|
«Bir yillik» stajyorlar notarius bo‘la oladilar
Notarius lavozimiga nomzodlarning majburiy stajirovka o‘tash muddati ikki baravar qisqartirildi. Endi u sudyalik lavozimida 5 yil yoki notarial faoliyatga rahbarlik va nazorat qiluvchi lavozimlarda 3 yil ishlagan nomzodlar uchun talab etilmaydi, deb yozmoqda Norma.
Stajirovka: 1 yil, ayrim shaxslarga – umuman kerak emas
Notarius lavozimiga nomzodlarning majburiy stajirovka o‘tash muddati 2 yildan 1 yilga qisqartirildi. Quyidagi mutaxassislarning stajirovka o‘tashlari talab etilmaydi:
• sudyalik lavozimida kamida 5 yil ishlagan;
• notarial faoliyatga rahbarlik va nazorat qiluvchi lavozimlarda (adliya organlarining tegishli boshqarmasida) kamida 3 yil ishlagan.
Shunisi e'tiborga loyiqki, bu qaror kuchga kirgan paytda (26.05.2018 yil) stajirovka o‘tayotgan, yuqorida sanab o‘tilgan xodimlarga ham taalluqlidir. Ya'ni ko‘rsatilgan sanaga kelib 1 yillik stajirovkani o‘tab bo‘lgan barcha mutaxassislar, shuningdek sobiq sudyalar va tegishli adliya xodimlari – stajirovka o‘tash muddatidan qat'i nazar, notarius lavozimiga tanlovda qatnashishga haqlidirlar.
Tanlov – onlayn translyatsiya bilan, notariuslar soni ko‘payishi kerak
Bundan buyon tanlov asosida tanlab olish jarayoni Adliya vazirligining rasmiy veb-saytida real vaqt rejimida translyatsiya qilinadi.
Bundan tashqari, aholining notarial xizmatlardan foydalanish imkonini oshirish maqsadida notarial okrugdagi notarius lavozimlarini belgilash mezonlari qayta ko‘rib chiqiladi. Hozir notarial okrugda amalga oshirilgan notarial harakatlarning o‘rtacha oylik soni (odatda, so‘nggi 3 yildagi) va ushbu okrugdagi aholi soni hisobga qabul qilinmoqda.
Notariuslarni stressni, kelishmovchiliklarni boshqarish va ish vaqtini samarali tashkil etishga o‘rgatadilar
Notariuslarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish bo‘yicha o‘quv reja va dasturlariga shu va yuridik faoliyat bilan bog‘liq bo‘lmagan fanlar va ko‘nikmalarga o‘rgatadilar. Eslatib o‘tamiz, har bir notarius 3 yilda kamida 1 marta o‘z kasbiy malakasini oshirishi shart («Notariat to‘g‘risida»gi Qonunning 18-moddasi).
Har bir notarial idorada – maxsus kassa
Barcha notarial idoralar maxsus kassalar bilan ta'minlanadi, ularda bank plastik kartochkalaridan to‘lovni qabul qilish bo‘yicha hisob terminallari o‘rnatiladi. Ular notarial idoralarda belgilangan ish vaqtiga muvofiq faoliyat ko‘rsatadi.
Tijorat banklari notariuslar tomonidan ushbu maxsus kassalar orqali undiriladigan davlat bojlarining jami summasidan ajratma oladilar.
Hujjat 26.05.2018 yildan kuchga kirdi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq notariuslar xususiy bo‘lishi mumkin ekani xabar qilingandi.
|
yor d2N 4pki on
AN —
—
— = ——,
(47.6)
s
se de
2
4
yoki bu vektor tenglamalarning biror komponenti
Ar— "5 op
elush dr
(47.7)
c 08
2
4
b
bo‘ladi, bu YERDA-EE va N vektorlarning
ixtiyoriy
komponentini F
skalyar funksiya
tasvirlaydi.
(47.7) differensial tenglamaning
yechimini
monoxromatik
yassi
to‘lqin shaklida qidiraylik,
U vaqtda to‘lqinning tarqalish yo‘nalishini abetsissa o‘qi
deb qabul. qilsak, monoxromatik
yassi to‘lqin uchun
Y } =
de"
(47.8)
bo‘ladi. Endi yor (x) funksiyani aniqlaylik. Buning uchun (47.8) ni
(47.7)
ga qo‘yishimiz kerak. Avvalo kerakli hosilalarni topaylik.
"(47.8)
ga asosan quyidagilarni yozish mumkin:
Ar (x, 2.
= pan
Op (ia
az
«o»
.
df
(2.
y
;
sa
’ «D i = xar (9 yo
b
874)
(x,
yo
2
iw
I
r
= —0)
fr (X)
b,
"Bu ifodalarni (47,7) tenglamaga qo‘yamiz va 2" ko‘paytuvchini qisqartiramiz:
b
BALE
(21) = 0 "4 u (9,
Ix
«
ye
bundan
t
b
(o)
B
yoki
Ga
2
2
d
TURA
(er—199 I
ar)
ah
2
«
bo‘ladi.
Bu
tenglamadan 1) (X)
funksiyani
aniqlashimiz
lozim.
Quyidagicha belgi kiritaylik:
y.
— o‘ki = Inn «!
(47.10)
o
bunda
l va
x kattaliklar aniqlanishi kerak bo‘lgan haqiqiy sonlardir.
(47.10)
ga muvofiq (47.9) ni quyidagicha yozamiz.
aa. En —
(x) 2—0.
(47.11)
c
»
du!
So‘nggi tenglamaning xususiy yechimini quyidagi
shaklda
yozaylik:
1 (9) == urib",
(47.12)
|
Sadriddin va uning hamrohlari shia mazhabiga mansub
darveshlar edi. Ular bilan suhbatlashib, qalbi ham, fikri
ham toza ekaniga ishonch hosil qildim. Ardabilning to‘rtta
qishlog‘ini ularga vaqf yeri qilib berdim.
Darveshlar ketgach, men bog‘ni biroz sayr qildim. Qiziq,
unda birorta ham mevali daraxtni uchratmadim. Sababini
so‘rasam, menga nafaqat bu bog‘da, umuman Ardabilda mevali daraxtlar yo‘qligini aytishdi. Ardabilda men yana e’tiborga molik ikki narsani ko‘rdim: birisi –yomg‘ir toshi
bo‘lib, u shahar tashqarisida edi. Ardabilliklarning aytishicha, agar yomg‘irlar mavsumi o‘sha toshni shahar maydoniga keltirib o‘rnatishsa, yomg‘ir yog‘a boshlar ekan. Tosholib
ketilishi bilan–to‘xtarmish.
Men borgan payt kuz fasli edi. Har gal toshni olib
kelib, markaziy maydonga o‘rnatganlarida yomg‘ir yog‘ganini
va uni olib ketganlarida tinganini o‘z ko‘zim bilan ko‘rdim.
Buning sirini tushunmadim, shahar ahli ham arzirli bir
izoh bera olmadi.
Ardabilda uchratganim yana bir ajabtovur narsa allaqanday maxluqot edi. Uni menga Rumdan kelgan qo‘shin sarkardasi Nusrat Altun yuboribdi. Kechqurun ularning
qarorgohiga mana shu sichqonga o‘xshash, kattaligi naq mushukcha keladigan zararkunandalar bostirib kiribdi.
Men hayron bo‘ldim: (Nega bu kemiruvchilar bizning
qarorgohimizga daxl qilmay, rumliklar qarorgohini ish-Fon etdilar?»
Buning sababi ertasi kuni aniq bo‘ldi. Rumliklar saFar oldidan o‘zlari uchun quritilgan taom olib chiqishar,
uni ozgina qaynoq suv bilan issiq ovqatga aylantirishar
ekan. Ana shu quritilgan ozuqa tarkibida «Avishan» o‘simligi bo‘lib, unga issiq suv teggach xushbo‘y hid taralarkan.
Bu hid esa sichqonlarni chaqirgan.
V
Rum askarlari butun kecha davomida zarakunandalar bilan kurashib chiqibdilar. Faqat tong otgach, yorug‘likni xushlamaydigan bu ko‘rsichqonlar qarorgohni tark etibdi. Ammo
shu kechaning o‘zida rumliklar qarorgohida yeyishga arzigulik nima bo‘lsa hammasini kemirib ketishibdi. Nusrat Al-tun Ardabildan oziq-ovqat xarid qilishiga to‘g‘ri keldi.
566
|
San Felíu de Guixols Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,92 km2. Aholisi — 21975 kishi (2010).
Havolalar
Rasmiy sayti
Página web del Ayuntamiento de Sant Feliu de Guíxols
Información de la Generalitat de Catalunya
Información del Institut d'Estadística de Catalunya
Portal web de la ciudad
Rutas a pié y fáciles por San Feliú de Guíxols/Bajo Ampurdán/Costa Brava
Cambra de Comercio, Industria y Navegación de Sant Feliu de Guíxols
Información sobre el puerto de Sant Feliu
Ispaniya shaharlari
|
Ro'za xaqida,
va uni tutayotgan do'stlarim xaqida
|
Mazkur tezlik vektori trayektoriyaga urinma bo‘yicha, ya’ni
Oz A4
radiusiga perpendikular ravishda burchak tezligi oy; tomon yo‘nalgan.
Ky
masshtabi
hisobga
olingan
holda
Wi
vektor
qiymati
quyidagiga teng:
Fn
И.д
= (B.a) “KG mm.
(3.30)
Biriktirilgan guruh 4, -2-V2 23—B
30
A nuqtada aylanma juftliklar krivoship (bo‘g‘in 1) va shatunni
(bo‘g‘in 2) biriktiradi, shuning uchun V4, = И.д = И.д.
V nuqtada
aylanma juftliklar
bilan
poizun
(bo‘g“in
3)
va
tirgak
(bo‘g‘in
0)
biriktiriladi.
Tirgakka
tegishli
Mo
nuqta
tezligi
nolga
teng:
P nuqtada ilgarilanma juftliklar bilan shatun (bo‘g‘in 2) va polzun
(bo‘g‘“in 3) biriktiriladi, o‘z navbatida: Vp,
#V b,.
Vo nuqta tezligi
aniqlanishi lozim.
Shatun harakatini .42 (qutb) nuqta bilan birgalikda tezligi ma’lum
ko‘chma ilgarilanma harakatlar va A» qutb atrofida Иp. a tezlikda nisbiy
aylanma
harakatlardan
iborat
murakkab
harakat
sifatida
ko‘rib
chiqamiz.
Tezliklarni
qo‘shish
teoremasiga
muvofiq
esa.
murakkab
harakatda F, nuqta uchun quyidagiga ega bo‘lamiz:
Ve = Ид = И. вy.
(3.31)
bu yerda, Ve A—4
qutbga nisbatan /» nuqtaning
nisbiy tezligi.
2
41705
9
5
3
5
(3.31) vektor tenglamani tuzishda vektorning nisbiy tezligi V b,
tuzilishi mumkin emas, chunki uning faqat ta’sir chizig‘i Vp, 41 BA
ma’lum, qiymat va yo‘nalish esa noma’lum (c2 —noma’lum).
Shatun 2 harakatini polzun 3 bilan birga ko‘chma aylanma harakat
va
polzunga
nisbatan
VV 8,B,
tezlikda
nisbiy
ilgarilanma
harakat
sifatida tasavvur qilish mumkin:
74
|
Hujjat kuchini yo‘qotgan 28.06.2019
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar MahkamasiningqaroriO‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida LexUZ sharhiMazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-iyundagi 532-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish davlat qo‘mitasi faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 1-iyundagi “Davlat veterinariya xizmati boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PF-5067-son Farmoni va “O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida” PQ-3026-son qarorining ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 1. O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq; O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi veterinariya xizmatini rivojlantirish jamg‘armasining mablag‘larini shakllantirish va undan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi bir oy muddatda Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari to‘g‘risidagi nizomlarni, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi tizimiga kiruvchi davlat veterinariya organlari va muassasalarining nizom (ustav)larini ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 3. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin. 4. Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar. 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — qishloq va suv xo‘jaligi vaziri Z. Mirzayev va Davlat veterinariya qo‘mitasi raisining vazifasini bajaruvchisi B. Norqobilov zimmasiga yuklansin.O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOVToshkent sh.,2017-yil 14-avgust,624-sonVazirlar Mahkamasining 2017-yil 14-avgustdagi 624-son qaroriga 1-ILOVA O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi to‘g‘risidaNIZOM1-bob. Umumiy qoidalar 1. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasining (keyingi o‘rinlarda Qo‘mita deb ataladi) maqomi, asosiy vazifalari, funksiyalari, huquqlari va javobgarligi hamda faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi. 2. Qo‘mita veterinariya xizmatini yanada rivojlantirish, shu jumladan epizootik barqarorlikni ta’minlashda hayvonlarning yuqumli kasalliklarini o‘z vaqtida aniqlash, tashxis qo‘yish va tarqalishining oldini olish, veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etish bo‘yicha davlat nazoratini ta’minlash, veterinariya sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish, veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning sifati hamda muomalasi yuzasidan nazoratni tashkil etish va yuritishda yagona davlat siyosatini amalga oshiruvchi davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. 3. Qo‘mita O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga bo‘ysunadi va hisobot beradi. 4. Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari, tuman (shahar) veterinariya bo‘limlari, Davlat chegarasi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasi, Respublika hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi, Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha davlat ilmiy markazi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va tuman (shahar) hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazlari, Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti (keyingi o‘rinlarda davlat veterinariya organlari va muassasalari deb ataladi) Davlat veterinariya qo‘mitasining yagona tizimini tashkil etadi. Davlat veterinariya organlari va muassasalari, shuningdek veterinariya uchastkalari, bozorlar veterinariya-sanitariya ekspertiza laboratoriyalari, chegara va transportdagi veterinariya punktlari (uchastkalari) va boshqa muassasalar (keyingi o‘rinlarda davlat veterinariya xizmati deb ataladi) davlat veterinariya xizmatining yagona tizimini tashkil etadi. 5. Qo‘mita o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga, shuningdek boshqa qonun hujjatlariga amal qiladi. 6. Qo‘mita o‘z faoliyatini davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, xorijiy va xalqaro hamda boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshiradi. 7. Qo‘mitaning o‘z vakolatlari doirasida qabul qilgan qarorlari vazirliklar, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan ijro etilishi majburiy hisoblanadi. 8. Qo‘mita yuridik shaxs hisoblanadi, O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri va o‘z nomi tushirilgan muhr va blankalarga, mustaqil balansiga, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligining G‘aznachiligida hisob raqamlariga, bank, shu jumladan chet el valyutasidagi hisob raqamlariga hamda veterinariya ramziga ega bo‘ladi. 9. Qo‘mitaning joylashgan yeri (pochta manzili): Toshkent shahri, Kichik halqa yo‘li ko‘chasi, 21a uy, 100123.2-bob. Qo‘mitaning asosiy vazifalari va funksiyalari 10. Quyidagilar Qo‘mitaning asosiy vazifalari hisoblanadi: veterinariya sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish, ushbu sohada davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining o‘zaro hamkorligini muvofiqlashtirish, veterinariya faoliyatini litsenziyalashni amalga oshirish; veterinariya xizmatini yanada rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqish, mamlakatimiz hududlariga hayvonlarning yuqumli kasalliklari kirib kelishidan himoya qilishni ta’minlash, amaliyotga hayvonlarni davolashning va profilaktikasining zamonaviy usullarini joriy etish, mahalliy va xorijiy fan yutuqlarini tatbiq etish asosida veterinariya dori vositalarining yangi turlari va shakllarini ishlab chiqarish; epizootik barqarorlikni ta’minlashda hayvonlarning yuqumli kasalliklarini o‘z vaqtida aniqlash, tashxis qo‘yish va tarqalishining oldini olishga doir profilaktik ishlarning samaradorligini monitoring qilish; veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishida davlat nazoratini ta’minlash, veterinariya sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish ishlarini sifatli va tizimli ravishda tashkil etish bo‘yicha chora-tadbirlarni o‘z vaqtida ishlab chiqish va amalga oshirish; hayvonlarni kasalliklardan himoya qilish, hayvonlardan olinadigan mahsulot va xomashyo xavfsizligini ta’minlashda idoraviy hamda ishlab chiqarish veterinariya xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtirish; veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning sifati hamda muomalasi yuzasidan nazoratni amalga oshirish; kadrlarni tizimli qayta tayyorlash va malakasini oshirishni tashkil etish, rahbar va mutaxassislarning ish uslubi va shakllarini takomillashtirish, shu jumladan, tizimga qarashli idoralar, yuklatilgan vazifalarning o‘z vaqtida va sifatli ijrosi bo‘yicha ularning mas’uliyatini oshirish; veterinariya sohasida ilmiy, uslubiy va ta’lim salohiyatini har tomonlama rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishlarini belgilash, fundamental va amaliy tadqiqotlar, innovatsiya ishlanmalari natijalarining veterinariya amaliyotiga joriy etilishini muvofiqlashtirish; xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda veterinariya xizmati faoliyatiga ilg‘or texnologiyalar va ish uslublarini joriy etish. 11. Qo‘mita o‘ziga yuklangan asosiy vazifalarga muvofiq quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: a) veterinariya sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshirish, ushbu sohada davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining o‘zaro hamkorligini muvofiqlashtirish, veterinariya faoliyatini litsenziyalashni amalga oshirish sohasida: veterinariya xizmatini yanada rivojlantirish, shu jumladan epizootik barqarorlikni ta’minlashda hayvonlarning yuqumli kasalliklarini o‘z vaqtida aniqlash, tashxis qo‘yish va tarqalishining oldini olish, veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishida davlat nazoratini ta’minlash, veterinariya sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish, veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning sifati hamda muomalasi yuzasidan nazoratni tashkil etish va yuritish sohasida davlat boshqaruvini amalga oshiradi; veterinariya organlari va muassasalarining kelgusida rejalashtiriladigan ishlarini prognozlashtirish, manfaatdor vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda sohani rivojlantirishning davlat va mahalliy dasturlarini ishlab chiqadi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari to‘g‘risidagi nizomlarni, shuningdek davlat veterinariya organlari va muassasalarining nizom (ustav)larini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi; Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlarda hisob va hisobot yuritilishini hamda mol-mulk saqlanishini, hisobga olinishini va hisobdan chiqarilishini ta’minlash, yetkazilgan moddiy zararni undirish choralarini ko‘radi; Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlarning buxgalteriya hisobotlarini, balanslarini ko‘rib chiqish, umumlashtirish, yig‘ma balanslar tuzish va ularni tegishli organlarga taqdim etadi; o‘ziga bo‘ysunuvchi tuzilmalari orqali veterinariya sohasida boshqa tashkilotlar bilan o‘zaro hamkorlik qiladi va qo‘shma tadbirlarni amalga oshiradi; ixtisoslashgan so‘yish korxonalarning hamda ushbu sohadagi mahsulot va xomashyolarni qayta ishlash, ishlab chiqarish, saqlash, tashish, sotish va realizatsiya qilish bilan shug‘ullanuvchilar faoliyatining veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga muvofiqligi yuzasidan veterinariya-sanitariya xulosalarini beradi; bozorlarda, savdo tashkilotlarida va boshqa savdo obyektlarida ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoni, shuningdek bozorlarda realizatsiya qilinadigan o‘simlik, oziq-ovqat mahsulotlarini qabul qilish, saqlash hamda realizatsiya qilishga veterinariya-sanitariya ekspertizasi xulosasini beradi; mahalliy va import qilinadigan veterinariya dori vositalari hamda ozuqabop qo‘shimchalarni ro‘yxatdan o‘tkazadi va ularga ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomasini beradi; davlat veterinariya xizmati nazorati ostidagi tovarlarni eksport, import qilishga hamda O‘zbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit qilishga ruxsatnoma, veterinariya guvohnomasi va veterinariya sertifikatini beradi; veterinariya faoliyatini litsenziyalashni amalga oshiradi; veterinariya sohasini tartibga solish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi; fuqarolar va yuridik shaxslarning vakillarini qabul qilishni tashkil etish, jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ko‘rib chiqilishini ta’minlaydi; qo‘mita tizimi faoliyatiga oid gazeta va jurnallar chiqarilishini, tegishli ruxsatnomalar blankalari, sohaga tegishli kitob, byulleten va qo‘llanmalar chop etilishini hamda butunjahon Internet tarmog‘ida veb-sayt yuritilishini tashkil etadi; b) veterinariya xizmatini yanada rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqish, mamlakatimiz hududlariga hayvonlarning yuqumli kasalliklari kirib kelishidan himoya qilishni ta’minlash, amaliyotga hayvonlarni davolashning va profilaktikasining zamonaviy usullarini joriy etish, mahalliy va xorijiy fan yutuqlarini tatbiq etish asosida veterinariya dori vositalarining yangi turlari va shakllarini ishlab chiqarish sohasida: hayvonlar kasalliklariga tashxis qo‘yish, ularni davolash va oldini olish tadbirlari bajarilishi yuzasidan nazoratni amalga oshiradi; xo‘jalik yurituvchi subyektlar, shu jumladan yakka tartibdagi tadbirkorlarning veterinariya sohasiga oid faoliyati yuzasidan belgilangan tartibda tekshiruvlar o‘tkazadi; ixtisoslashgan so‘yish korxonalari hamda hayvonlarning egalari tomonidan, shuningdek ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoni ishlab chiqarish, qayta ishlash, saqlash hamda ularning savdosi bilan shug‘ullanuvchilar tomonidan veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ijro etilishi yuzasidan nazoratni amalga oshiradi; veterinariya sohasiga oid faoliyat yuzasidan belgilangan tartibda boshqa nazorat ishlarini amalga oshiradi; mamlakatimiz hududiga hayvonlarning yuqumli kasalliklari kirib kelishidan himoya qilishni ta’minlash, hayvonlarni davolashning va profilaktikasining zamonaviy usullarini amaliyotga joriy etadi, mahalliy va xorijiy fan yutuqlarini tatbiq etish asosida veterinariya dori vositalarining yangi turlari va shakllarini ishlab chiqaradi; davlat veterinariya organlari va muassasalarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi; chegara oldi tumanlarda va chegaradosh davlatlarda yuzaga kelgan epizootik vaziyat to‘g‘risida tegishli organlar va tashkilotlarni xabardor qiladi, tegishli veterinariya tadbirlarini amalga oshirishda zarur tavsiyalar beradi; hayvonlar kasalliklariga tashxis qo‘yish ishlarida eng zamonaviy va tezkor usullarni joriy etish bo‘yicha tegishli chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va ularning bajarilishini ta’minlaydi; mahalliy va xorijiy fan yutuqlarini tatbiq etish asosida veterinariya dori vositalarining yangi turlari va shakllarini ishlab chiqarish bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqishda hamda amalga oshirishda ishtirok etadi; v) epizootik barqarorlikni ta’minlashda hayvonlarning yuqumli kasalliklarini o‘z vaqtida aniqlash, tashxis qo‘yish va tarqalishining oldini olishga doir profilaktik ishlarning samaradorligini monitoring qilish sohasida: respublika hududida paydo bo‘lish xavfi bo‘lgan hayvonlar kasalliklarini tahlil qilish, ularni oldini olish va tugatishga doir dasturlarni ishlab chiqadi; ushbu sohadagi mahsulot va xomashyolarni veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga asosan ekspertizadan o‘tkazish tartiblarini belgilaydi; ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoning veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga asosan ekspertizadan o‘tkazilishini ta’minlaydi; hayvonlar o‘ta xavfli yuqumli kasalliklarga chalinganligi xususida shubha mavjud bo‘lgan taqdirda, belgilangan zarur chora-tadbirlarning bajarilishini o‘rganadi va muvofiqlashtiradi; belgilangan tartibda veterinariyaga oid statistika hisobotini yuritilishi va taqdim etilishini talab qiladi; davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyat organlari va boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan birgalikda epizootiyaga qarshi tadbirlarning bajarilishini ta’minlaydi; ichki ishlar organlarining karantin tadbirlarini ta’minlash bo‘linmalari bilan birgalikda epizootik osoyishtalikni ta’minlashga doir tadbirlarni tashkil etadi; kasalliklarning kelib chiqishi va hayvonlarning nobud bo‘lishi sabablarini tahlil qilish, ularning oldini olish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqadi; hayvonlar yuqumli kasalliklarining oldini olish va ularni tugatishga doir chora-tadbirlarni amalga oshiradi; xorijiy davlatlarning ilg‘or tajribasi va ilm-fan yutuqlarini o‘rganadi, ma’lumotlarni umumlashtiradi hamda davlat veterinariya xizmati tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlarini ishlab chiqadi; belgilangan tartibda veterinariya dori vositalari va boshqa moddiy-texnika resurslarining zaxirasini yaratadi; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan ro‘yxat bo‘yicha hayvonlarning o‘ta xavfli yuqumli kasalliklari bo‘yicha profilaktika, tashxis qo‘yish va tugatish tadbirlarini amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan veterinariya dori vositalarini hamda moddiy-texnika vositalarini belgilangan tartibda xarid qiladi va markazlashtirilgan holda taqsimlaydi; epizootik holat yuzasidan monitoring olib boradi; g) veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishida davlat nazoratini ta’minlash, veterinariya sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish ishlarini sifatli va tizimli ravishda tashkil etish bo‘yicha chora-tadbirlarni o‘z vaqtida ishlab chiqish va amalga oshirish sohasida: veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishida davlat nazoratini olib boradi; respublika hududini hayvonlarning yuqumli kasalliklarini qo‘zg‘atuvchilari olib kirilishidan muhofaza qilish, shuningdek hayvonlar, ushbu sohaga mansub mahsulot va xomashyo, veterinariya dori vositalari, ozuqalar va ozuqabop qo‘shimchalarni tayyorlash, olib o‘tish (tashish), eksport va import qilish bo‘yicha davlat veterinariya nazoratini olib boradi; davlat veterinariya xizmati nazorati ostidagi tovarlarning O‘zbekiston Respublikasiga olib kirilishi, O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqilishi, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi hududi orqali tranziti uchun rasmiylashtiriladigan veterinariya hujjatlari berilishini nazorat qiladi; ushbu sohadagi mahsulotlar va xomashyolarni veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga muvofiq ishlab chiqarilishi bo‘yicha davlat veterinariya nazoratini olib boradi; xususiy veterinariya faoliyatini amalga oshirish uchun tadbirkorlik subyektlariga belgilangan tartibda tegishli litsenziya beradi, shuningdek litsenziat tomonidan litsenziya talablari va shartlariga rioya etilishi ustidan davlat veterinariya nazoratini amalga oshiradi; davlat va idoraviy veterinariya xizmatlari, ichki ishlar organlarining karantin tadbirlarini ta’minlash bo‘linmalarining veterinariya sohasiga oid faoliyatini belgilangan tartibda muvofiqlashtiradi va nazorat qiladi; veterinariya sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish ishlarini sifatli va tizimli ravishda tashkil etish bo‘yicha tegishli davlat boshqaruv organlari bilan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi; epizootiyaga qarshi tadbirlar, davolash, veterinariya-sanitariya tadbirlarining bajarilishini talab qiladi; davlat veterinariya organlari hamda muassasalari tomonidan taqdim etiladigan hisobotlar shakllarini tasdiqlaydi va uning muddatlarini belgilaydi; d) hayvonlarni kasalliklardan himoya qilish, hayvonlardan olinadigan mahsulot va xomashyo xavfsizligini ta’minlashda idoraviy hamda ishlab chiqarish veterinariya xizmatlari faoliyatini muvofiqlashtirish, veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning sifati hamda muomalasi yuzasidan nazoratni amalga oshirish bo‘yicha: hayvonlar kasalliklariga tashxis qo‘yish, ozuqalarning, shuningdek chorvachilik obyektlarida ichimlik suvining sifatini baholash maqsadida laboratoriya tekshiruvlari o‘tkazish tartibini belgilaydi; odamlar va hayvonlar uchun umumiy bo‘lgan kasalliklardan aholi sog‘lig‘ini muhofaza qilishda boshqa davlat organlari bilan hamkorlik qiladi; xorijiy va chegaradosh davlatlardagi hamda respublika hududidagi epizootik holatdan kelib chiqib, epizootiyaga qarshi profilaktika tadbirlarini belgilaydi va amalga oshiradi; veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda, ularning veterinariya ekspertizasi va sinovi natijalariga ko‘ra davlat ro‘yxatidan o‘tkazadi hamda ularga ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomalarini berishni amalga oshiradi; veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga muvofiq ishlab chiqarilishi va tayyorlanishini o‘rganadi va nazorat qiladi; veterinariya dori vositalarini va ozuqabop qo‘shimchalarning sifati hamda muomalasi yuzasidan nazoratni amalga oshiradi; e) kadrlarni tizimli qayta tayyorlash va malakasini oshirishni tashkil etish, rahbar va mutaxassislarning ish uslubi va shakllarini takomillashtirish, shu jumladan, tizimga qarashli idoralar, yuklatilgan vazifalarning o‘z vaqtida va sifatli ijrosi bo‘yicha ularning mas’uliyatini oshirish sohasida: zamonaviy talablar hamda davlat va jamiyat qurilishi sohasidagi demokratlashtirish jarayonlarini hisobga olgan holda, veterinariya sohasida kadrlar malakasini oshirishni tashkil etadi; veterinariya sohasidagi kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirishni amalga oshiruvchi ta’lim yo‘nalishlarini akkreditatsiya qilishda, ularning pedagog va ilmiy xodimlarini attestatsiyadan o‘tkazishda ishtirok etadi; oliy ta’lim muassasalarining veterinariya yo‘nalishidagi fakultetlariga dekan lavozimiga kadrlarni tanlashda ishtirok etadi; kadrlar ishini yuritish, veterinariya mutaxassislarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi; davlat veterinariya organlari va muassasalarning rahbarlik lavozimlariga kadrlar zaxirasini shakllantiradi va ularning malakasini oshirish ishlarini tashkil etadi; qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat veterinariya organlari va muassasalarining rahbarlari va mutaxassislarining kasbiy tayyorgarligi va malakasi bo‘yicha egallab turgan lavozimiga munosibligi yuzasidan ularni attestatsiyadan o‘tkazadi; davlat veterinariya organlari va muassasalarining boshliqlari va ularning o‘rinbosarlari lavozimlariga nomzod kadrlar nomenklaturasini yuritadi; kadrlar salohiyatini o‘rganish va tahlil qilish asosida mintaqaviy xususiyatlarni va iqtisodiyotning real sektori aniq ehtiyojlarini hisobga olgan holda veterinariya sohasiga oliy ta’lim muassasalari bo‘yicha har yilgi qabul kvotalariga takliflar kiritadi; kadrlarning xorijiy ilmiy va ta’lim muassasalarida veterinariya sohasidagi malakasini oshirishni belgilangan tartibda tashkillashtiradi; veterinariya sohasidagi rahbar va mutaxassislarning ish uslubi va shakllarini takomillashtirish yuzasidan chora-tadbirlarni amalga oshiradi; j) veterinariya sohasida ilmiy, uslubiy va ta’lim salohiyatini har tomonlama rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishlarini belgilash, fundamental va amaliy tadqiqotlar, innovatsiya ishlanmalari natijalarining veterinariya amaliyotiga joriy etilishini muvofiqlashtirish sohasida: veterinariya sohasida ilmiy, uslubiy va ta’lim salohiyatini har tomonlama rivojlantirish choralarini ko‘radi; veterinariya sohasida ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishlarini belgilaydi; fundamental, ilmiy-amaliy tanlovlar va innovatsion ilmiy tadqiqotlarda qatnashish uchun taqdim etilgan ilmiy loyihalarning ekspertizasida ishtirok etadi; veterinariya sohasida davlat grantlari asosida va xalqaro hamkorlik doirasida o‘tkaziladigan ilmiy tadqiqotlarning amalga oshirilishini tashkillashtiradi va muvofiqlashtiradi; hayvonlar kasalliklariga tashxis qo‘yish, davolash va profilaktikaning eng zamonaviy, samarali usullarini ishlab chiqish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini o‘tkazadi, shuningdek ularni amaliyotga joriy etishni tashkillashtiradi; ilm-fan, ta’lim muassasalari, nodavlat notijorat tashkilotlar, shu jumladan xorijiy va xalqaro veterinariya tashkilotlari bilan hamkorlikni amalga oshiradi, veterinariya masalalari bo‘yicha ilmiy anjuman va konferensiyalarni tashkillashtirish va o‘tkazishda ishtirok etadi; z) xalqaro hamkorlikni kengaytirish hamda veterinariya xizmati faoliyatiga ilg‘or texnologiyalar va ish uslublarini joriy etish sohasida: veterinariya sohasida xorijiy davlatlar bilan xalqaro hamkorlikni amalga oshirishda ishtirok etish hamda xalqaro hamkorlikni amalga oshirishda O‘zbekiston Respublikasining manfaatlarini ifodalaydi; veterinariya sohasida xorijiy davlatlar tajribalarini o‘rganish hamda ularning qonunchilik sohasidagi yutuqlaridan foydalanish bo‘yicha takliflar tayyorlaydi; xorijiy davlatlarning veterinariya xizmatlari bilan veterinariya sohasida axborotlar almashinuvini amalga oshirish va veterinariya sertifikatlari namunalarini belgilangan tartibda kelishadi; xalqaro va xorijiy davlatlarning nodavlat notijorat tashkilotlari hamda ularning vakolatxonalari va filiallari tomonidan veterinariya sohasiga oid tadbirlarning belgilangan tartibda o‘tkazilishini tashkil etadi; veterinariya sohasiga oid xalqaro shartnomalarni ishlab chiqishda va ularning ijrosini ta’minlashda ishtirok etadi; veterinariya sohasiga oid xalqaro hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi. Qo‘mita qonun hujjatlariga muvofiq boshqa funksiyalarni ham bajarishi mumkin. Qo‘mita o‘ziga yuklangan vazifa va funksiyalarni bevosita, shuningdek davlat veterinariya organlari va muassasalari orqali amalga oshiradi.3-bob. Qo‘mitaning huquqlari va javobgarligi 12. Qo‘mita o‘ziga yuklangan vazifa va funksiyalarni amalga oshirish uchun quyidagi huquqlarga ega: vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va boshqa tashkilotlardan veterinariya sohasiga oid masalalar bo‘yicha ma’lumotlarni belgilangan tartibda so‘rab olish; yuridik va jismoniy shaxslardan hayvonlarning yuqumli kasalliklari tarqalishining oldini olishni hamda ularning tugatilishini ta’minlovchi chora-tadbirlar o‘tkazilishini, shuningdek epizootik holatni aniqlash uchun zarur bo‘lgan ma’lumot taqdim etilishini talab qilish; hayvonlarning va odamlarning sog‘lig‘i uchun xavf tug‘diradigan hayvonlar kasalligi aniqlangan taqdirda, hayvonlarni so‘yishga yoki yo‘q qilib tashlashga, kelib chiqishi hayvonotga mansub mahsulot va xomashyoni zararsizlantirishga (yuqumsizlantirishga), qayta ishlashga yoki utilizatsiya qilishga taalluqli, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi majburiy bo‘lgan talablarni belgilash; respublika hududida biologik xavfsizlikni ta’minlash maqsadida veterinariya dori vositalarini tayyorlash va ishlab chiqarish sharoitlarini o‘rganish bo‘yicha Qo‘mita huzurida markaziy rejim komissiyasini tashkil etish va uning faoliyat yuritishini ta’minlash; veterinariya dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarni ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomasini olish uchun taqdim etilgan hujjatlar va ularning sinov natijalarini hamda veterinariya sohasiga oid tayyorlanadigan qo‘llanmalar, tavsiyanomalar va yo‘riqnomalarni o‘rganish, shuningdek ishlab chiqilgan veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarini ko‘rib chiqish bo‘yicha Qo‘mita huzurida ilmiy-texnik kengash ishini tashkil etish va uning faoliyat yuritishini ta’minlash; favqulodda holatlar vujudga kelganda epizootiyaga qarshi zarur choralar belgilash va veterinariya, veterinariya-sanitariya tadbirlarini o‘tkazish maqsadida ilmiy-tadqiqot va oliy ta’lim muassasalarining veterinariya yo‘nalishidagi olimlari, davlat veterinariya organlari va muassasalarining mutaxassislaridan iborat maxsus ishchi guruhlar tashkil etish va uning faoliyat yuritishini ta’minlash; yuridik va jismoniy shaxslarga pulli veterinariya xizmatlari ko‘rsatish tartibi, xizmat turlari va tariflarini ishlab chiqish hamda belgilangan tartibda tasdiqlash; hay’at majlislarida davlat veterinariya organlari va muassasalari, davlat veterinariya xizmati rahbarlarining Qo‘mita vakolatiga taalluqli masalalar bo‘yicha hisobotlarini eshitish; veterinariya sohasiga oid xizmat ko‘rsatish va ishlab chiqarish, shuningdek yordamchi xo‘jaliklar faoliyatini tashkil etish yuzasidan takliflar tayyorlash; belgilangan tartibda markaziy apparat va uning tizimiga kiruvchi tashkilotlarning xarajatlar smetasi, daromadlar va xarajatlar smetasi, shtat jadvallarini ishlab chiqish va tasdiqlash; Veterinariya xizmatini rivojlantirish jamg‘arma mablag‘laridan foydalanish va shakllantirishni tashkil etish; Qo‘mita xodimlarini mehnatiga haq to‘lash, rag‘batlantirish, mukofotlash va boshqa rag‘batlantirishlarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshirish; veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarini ishlab chiqish va tasdiqlash; Qo‘mita tizimi faoliyatiga oid noshirlik faoliyatini amalga oshirish. Qo‘mita qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin. 13. Qo‘mita o‘z vakolatlari doirasida davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun majburiy bo‘lgan normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilishga haqli. Qo‘mita, zarur hollarda, boshqa vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar bilan birgalikda qo‘shma qarorlar va boshqa turdagi hujjatlarni chiqarishga haqli. 14. Qo‘mita va uning mansabdor shaxslari o‘zlariga yuklangan vazifalar va funksiyalarning samarali bajarilishi uchun javob beradilar.4-bob. Qo‘mita faoliyatini tashkil etish 15. Qo‘mitaga O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri taqdimiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tasdiqlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan rais rahbarlik qiladi. Qo‘mita raisining O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan lavozimga tayinlanadigan va lavozimdan ozod etiladigan birinchi o‘rinbosari va o‘rinbosarlari bo‘ladi. Qo‘mita raisi maqomi bo‘yicha vazirga, raisning birinchi o‘rinbosari vazirning birinchi o‘rinbosariga, rais o‘rinbosarlari esa vazir o‘rinbosarlariga tenglashtiriladi. 16. Qo‘mita raisi: Qo‘mita faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi hamda Qo‘mitaga yuklangan vazifalar va funksiyalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradi; davlat organlarida va boshqa tashkilotlarda Qo‘mita nomidan vakillik qiladi yoxud Qo‘mita nomidan ishonchnoma va (yoki) vakolatlar beradi; belgilangan umumiy shtatlar soni doirasida Qo‘mitaning markaziy apparati va hududiy boshqarmalarining shtat jadvalini, shuningdek Qo‘mitaning markaziy apparati, uning hududiy boshqarmalari va Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlarning xarajatlar smetasini tasdiqlaydi; Qo‘mitaga ajratilgan budjet mablag‘larini belgilangan tartibda tasarruf etadi; belgilangan tartibda Qo‘mita markaziy apparati xodimlarini, hududiy boshqarmalar, Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlar rahbarlarini lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod etadi; veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarini tasdiqlaydi; Respublika hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi, Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasini nazorat qilish davlat ilmiy markazi, Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti, Davlat chegarasi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasi, chegaradagi va transportdagi davlat veterinariya punktlarining (uchastkalarining) rahbarlarini lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod qiladi; Respublika hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi, Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasini nazorat qilish davlat ilmiy markazi, Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti, Davlat chegarasi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari rahbar o‘rinbosarlarini lavozimga tayinlaydi va lavozimdan ozod qiladi; Qo‘mita vakolatiga kiruvchi masalalar bo‘yicha qarorlar qabul qiladi, rais o‘rinbosarlarining, Qo‘mitaning, Qo‘mita hududiy boshqarmalari va Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlarning boshqa mansabdor shaxslarining vakolatlari, majburiyatlari va javobgarlik darajasini belgilaydi; zarur bo‘lganda xodimlarning belgilangan umumiy shtatdagi soni doirasida Qo‘mita markaziy apparati, Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari hamda uning tarkibiga kiruvchi boshqa tashkilotlar tuzilmalariga o‘zgartirishlar kiritadi; Qo‘mita, hududiy boshqarmalar va Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlar xodimlari bajarishi majburiy bo‘lgan buyruqlar chiqaradi va ko‘rsatmalar beradi; boshqa davlatlar hududida hayvonlarning o‘ta xavfli yuqumli kasalliklari, hayvonlarning kelib chiqish sabablari noma’lum bo‘lgan yalpi kasalliklari va hayvonlarning ilgari qayd etilmagan yuqumli kasalliklari paydo bo‘lgan taqdirda davlat veterinariya xizmati nazorati ostidagi tovarlarni olib o‘tishga taqiq, cheklov joriy etish hamda ularni olib o‘tishni tiklash to‘g‘risida qaror qabul qiladi; qo‘mita tizimida faoliyat yuritayotgan xodimlarni rag‘batlantirish va intizomiy javobgarlikka tortish masalalarini hal etadi, alohida o‘rnak ko‘rsatgan xodimlarni faxriy unvonlar berishga va O‘zbekiston Respublikasining davlat mukofotlari bilan taqdirlashga tavsiya etadi. Rais qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarga ham ega bo‘ladi. 17. Qo‘mita raisining o‘rinbosarlari: Qo‘mita nazoratidagi bo‘linmalarga bevosita rahbarlik qiladilar va Qo‘mitaga yuklangan vazifalar va funksiyalarning bajarilishi uchun shaxsan javob beradilar; Qo‘mita raisi tomonidan o‘zlariga yuklangan boshqa funksiyalarni amalga oshiradilar. 18. Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi raisini lavozimga tayinlash va lavozimdan ozod etish O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi raisi bilan kelishilgan holda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi tomonidan amalga oshiriladi. Viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalarining boshliqlarini lavozimga tayinlash va lavozimdan ozod etish tegishlicha viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining taqdimnomasiga binoan Qo‘mita raisi tomonidan amalga oshiriladi. Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi va hududiy boshqarmalar Qo‘mitaga, shuningdek tegishli ravishda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga hisobot beradi. 19. Quyidagi lavozimlarda oliy ma’lumotga ega veterinariya mutaxassislari faoliyat yuritadi: Davlat veterinariya qo‘mitasining raisi va uning o‘rinbosarlari (raisning iqtisodiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari bundan mustasno), boshqarma boshliqlari, sektor mudiri hamda veterinariya mutaxassislari; Respublika hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi, Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha davlat ilmiy markazi, Veterinariya ilmiy-tadqiqot instituti direktorlari va ularning o‘rinbosarlari, laboratoriya mudirlari va bo‘lim boshliqlari (mudirlari) va veterinariya mutaxassislari; Davlat chegarasi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasi boshlig‘i va uning o‘rinbosari, bo‘lim boshlig‘i va mutaxassislari, chegara va transport (uchastka) veterinariya punktlarining rahbarlari va veterinariya mutaxassislari; Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi raisi, viloyatlar, Toshkent shahar veterinariya boshqarmalarining boshliqlari va ularning o‘rinbosarlari, bo‘lim boshliqlari va sektor mudirlari hamda mutaxassislari, tumanlar (shaharlar) veterinariya bo‘limi boshliqlari va ularning o‘rinbosarlari, veterinariya uchastka mudirlari hamda veterinariya mutaxassislari; Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazlari direktorlari va ularning o‘rinbosarlari, bo‘lim boshliqlari (mudirlari) va veterinariya mutaxassislari, tumanlar (shaharlar) hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazlari direktorlari, bozorlar veterinariya-sanitariya ekspertiza laboratoriyasi mudirlari, bo‘lim boshliqlari va veterinariya mutaxassislari. 20. Qo‘mita raisi-O‘zbekiston Respublikasining Bosh davlat veterinariya inspektori, uning o‘rinbosarlari esa-O‘zbekiston Respublikasining Bosh davlat veterinariya inspektorining o‘rinbosarlari (raisning iqtisodiy masalalar bo‘yicha o‘rinbosari bundan mustasno) hisoblanadilar. Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi raisi, viloyatlar, Toshkent shahar veterinariya boshqarmalarining boshliqlari-Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar bosh davlat veterinariya inspektorlari, ularning o‘rinbosarlari esa tegishli ravishda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar bosh davlat veterinariya inspektorlarining o‘rinbosarlari hisoblanadilar. 21. Qo‘mitaning davlat veterinariya nazorati boshqarmasi veterinar mutaxassislari o‘z vakolatlari doirasida davlat veterinariya inspektorlari hisoblanadi. 22. Davlat chegarasidagi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasi boshlig‘i davlat chegarasidagi va transportdagi bosh davlat veterinariya inspektori, uning o‘rinbosarlari esa davlat chegarasidagi va transportdagi bosh davlat veterinariya inspektorining o‘rinbosarlari hisoblanadi. 23. Tumanlar (shaharlar) veterinariya bo‘limlarining boshliqlari tegishli ravishda tumanlar (shaharlar) bosh davlat veterinariya inspektorlari hisoblanadi. 24. Veterinariya uchastkalari va bozorlar veterinariya-sanitariya ekspertiza laboratoriyasining mudirlari, tegishli ravishda uchastka va bozorlarda davlat veterinariya inspektorlari hisoblanadi. 25. Chegaradagi va transportdagi veterinariya punktlarining (uchastkalarning) boshliqlari va veterinar vrachlari, tegishli ravishda chegaradagi va transportdagi veterinariya punktlarining (uchastkalarning) davlat veterinariya inspektorlari hisoblanadi. 26. Davlat veterinariya inspektorlari quyidagi vakolatlarga ega: davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlariga, yuridik va jismoniy shaxslarga zarur veterinariya, veterinariya-sanitariya tadbirlari va epizootiyaga qarshi tadbirlar o‘tkazish to‘g‘risida bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatmalar berish; hayvonlar va odamlarning sog‘lig‘i uchun xavf tug‘diradigan kasalliklarga chalingan hayvonlar aniqlangan hollarda, ushbu hayvonlarni so‘yish yoki yo‘q qilib tashlash to‘g‘risida, shuningdek iste’molga yaroqsiz deb topilgan, ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoni yo‘q qilib tashlash, qayta ishlash yoki ushbu mahsulot va xomashyodan o‘zgacha tarzda foydalanish haqida yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatmalar berish; davlat veterinariya xizmati nazoratidagi obyektlarga moneliksiz kirish va veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining aniqlangan buzilishlarini bartaraf etish to‘g‘risida bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatmalar berish; temir yo‘l vagonlari, kemalar, samolyotlar va boshqa transport vositalari holatining veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga nomuvofiqligi aniqlangan taqdirda, ulardan foydalanishni taqiqlash; veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarining buzilishlari aniqlangan taqdirda, chorvachilik, shuningdek go‘sht va sut sanoati obyektlaridan, ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoni ishlab chiqaruvchi, qayta ishlovchi hamda saqlovchi korxonalardan foydalanishni taqiqlash; veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarining buzilishlari aniqlangan taqdirda, chorvachilik fermalarida, ushbu sohadagi mahsulot va xomashyoni ishlab chiqaruvchi, qayta ishlovchi hamda saqlovchi tashkilotlarda yangi qurilgan, tiklangan va rekonstruksiya qilingan obyektlarni ishga tushirishni belgilangan tartibda to‘xtatib turish; chegara oldi tumanlarda, qo‘shni davlatlarda yuzaga kelgan epizootik holat to‘g‘risida tegishli organlar va tashkilotlarni xabardor qilish, tegishli veterinariya tadbirlarini amalga oshirish hamda zarur tavsiyalar berish; veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar tayyorlashini, ishlab chiqarilishini hamda ulardan chorvachilikda va veterinariyada foydalanilishini nazorat qilish, ularning hayvonlar sog‘lig‘iga va ushbu sohadagi mahsulot hamda xomashyo sifatiga ta’sirini baholash; hayvonlarning yuqumli kasalliklari o‘choqlari aniqlangan taqdirda, tegishli hududlarni nobop punktlar deb e’lon qilish va ularda cheklovchi tadbirlar (karantin) joriy etish to‘g‘risida, shuningdek hayvonlarning yuqumli kasalliklari o‘choqlari tugatilgandan keyin cheklovchi tadbirlarni (karantinni) bekor qilish haqida tegishli davlat organlariga taqdimnoma kiritish; veterinariya to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablarini buzganlik uchun mansabdor shaxslarga va boshqa shaxslarga nisbatan belgilangan tartibda ma’muriy jazo choralarini qo‘llash. Davlat veterinariya inspektorlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin. 27. Qo‘mitada uning asosiy faoliyat yo‘nalishlarini muvofiqlashtiradigan, Qo‘mita raisi (hay’at raisi), uning o‘rinbosarlari, shuningdek Qo‘mita markaziy apparati bo‘linmalari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi raisi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari, tizimga kiruvchi tashkilotlarning rahbarlaridan iborat tarkibda hay’at tashkil etiladi. Hay’at a’zolarining soni va shaxsiy tarkibi Qo‘mita raisining taqdimiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. 28. Hay’at tomonidan quyidagilar bilan bog‘liq bo‘lgan masalalar ko‘rib chiqiladi: Qo‘mitaning mazkur nizomda nazarda tutilgan faoliyatining asosiy yo‘nalishlarini amalga oshirish; kadrlarni Qo‘mita nomenklaturasiga kiruvchi lavozimlarga tanlash, joy-joyiga qo‘yish, qayta tayyorlash va malakasini oshirish; Qo‘mitaning hududiy boshqarmalari va Qo‘mita tizimiga kiruvchi tashkilotlar rahbarlarining har chorak yakunlari bo‘yicha hisobotlarini eshitish; Qo‘mita rahbarlari va xodimlarining qonun hujjatlarida belgilangan vazifalarni amalga oshirish bo‘yicha ijro intizomini mustahkamlash, ularning o‘z vaqtida va sifatli bajarilishi ta’minlanishi uchun shaxsiy mas’uliyatini oshirish. Hay’at Qo‘mita vakolatiga kiruvchi boshqa masalalarni ham ko‘rib chiqishi mumkin. 29. Hay’at majlislariga boshqa vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, Qo‘mita vakolatlariga kiruvchi masalalarga aloqador boshqa tashkilotlar rahbarlari taklif qilinishi mumkin. Majlisda Hay’at tarkibining yarmidan ko‘pi hozir bo‘lganda Hay’at majlisi vakolatli hisoblanadi. Ko‘rib chiqilayotgan masalalar bo‘yicha qarorlar oddiy ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilinadi. 30. Hay’at tomonidan qabul qilingan qarorlar Qo‘mita qarorlari va raisning buyruqlari bilan amalga oshiriladi. Qo‘mita raisi va hay’at a’zolari o‘rtasida kelishmovchiliklar mavjud bo‘lgan taqdirda rais mustaqil ravishda qaror qabul qiladi, bunda yuzaga kelgan kelishmovchiliklar haqida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli kompleksi rahbariga xabar qilinadi. Hay’at a’zolari ham o‘z fikrlarini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli kompleksi rahbariga ma’lum qilishlari mumkin. Hay’at faoliyati tartibi hay’at tomonidan tasdiqlanadigan reglament bilan belgilanadi. Hay’at majlislari, qoida tariqasida, har chorakda kamida bir marta o‘tkaziladi. 31. Qo‘mita huzurida ilmiy-texnik Kengash tuziladi. Ilmiy-texnik Kengash to‘g‘risida nizom va uning shaxsiy tarkibi qo‘mita Hay’ati tomonidan tasdiqlanadi.5-bob. Qo‘mita tizimini moliyalashtirish va xodimlarini moddiy rag‘batlantirish 32. Qo‘mita markaziy apparati, davlat veterinariya organlari hamda muassasalarini moddiy-texnik ta’minlash O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari, grantlar, veterinariya xizmatini rivojlantirish jamg‘armasi, pulli xizmatlar ko‘rsatishdan tushgan mablag‘lar va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar hisobidan amalga oshiriladi. 33. Davlat veterinariya xizmati xodimlari mehnatiga haq to‘lash va moddiy rag‘batlantirish O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari va budjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan amalga oshiriladi. 34. Qo‘mita qonun hujjatlarida belgilangan tartibda soha xodimlarining hayotini sug‘urtalash, ularni moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish hamda ijtimoiy muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshiradi. 35. Xodimlarning ish haqi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan lavozim maoshi, mukofotlar, qo‘shimcha haqlar va ustamalar, rag‘batlantirish to‘lovlari, shuningdek qo‘shimcha moddiy rag‘batlantirish to‘lovlaridan iborat bo‘ladi. 36. Veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalarini buzganlik uchun ma’muriy jarima mablag‘lari Davlat veterinariya qo‘mitasining maxsus hisob raqamiga tushadi.6-bob. Yakuniy qoida 37. Qo‘mitani qayta tashkil etish va tugatish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 14-avgustdagi 624-son qaroriga 2-ILOVA O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi veterinariya xizmatini rivojlantirish jamg‘armasining mablag‘larini shakllantirish va undan foydalanish tartibi to‘g‘risidaNIZOM1-bob. Umumiy qoidalar 1. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasining Veterinariya xizmatini rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘larini (keyingi o‘rinlarda Jamg‘arma deb ataladi) shakllantirish va undan foydalanish tartibini belgilaydi. 2. Jamg‘arma yuridik shaxs tashkil etmagan holda O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasida tuziladi. 3. Jamg‘arma faoliyati O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi raisi tomonidan tasdiqlanadigan shaxsiy tarkibi 7 nafar a’zolaridan iborat Jamg‘arma kengashi tomonidan shakllantiriladi, boshqariladi va nazorat qilinadi.2-bob. Jamg‘arma mablag‘larini shakllantirish 4. Jamg‘arma mablag‘lari quyidagi manbalar hisobiga shakllantiriladi: Davlat chegarasi va transportdagi davlat veterinariya nazorati boshqarmasining hamda Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha davlat ilmiy markazining veterinariya xizmatlarini ko‘rsatishdan tushadigan 75 foiz miqdoridagi mablag‘lari; jismoniy va yuridik shaxslarning homiylik xayriyalari; qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar. 5. Jamg‘armaga tushgan mablag‘lar O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasining jamg‘arma uchun alohida ochiladigan shaxsiy g‘aznachilik hisobraqamida jamlanadi.3-bob. Jamg‘arma mablag‘laridan foydalanish 6. Jamg‘armaning mablag‘laridan quyidagilar uchun foydalaniladi: veterinariya sohasidagi ilmiy-tadqiqot ishlarini moliyalashtirish; O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi markaziy apparati va uning tizimidagi tashkilotlarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va rivojlantirish; davlat veterinariya xizmatining kadrlarini qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish, shu jumladan xorijiy ta’lim muassasalarida malaka oshirishni tashkil qilish; davlat veterinariya xizmati xodimlarini moddiy va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash; veterinariya sohasiga oid loyihalar va tadbirlarni amalga oshirish uchun ekspertlarni (auditorlar, ilmiy xodimlar va shu kabilar), shuningdek xalqaro ekspertlarni jalb qilish; veterinariya sohasidagi xalqaro yig‘ilishlar, ko‘rgazmalar, loyihalar va dasturlarda ishtirok etishi bilan bog‘liq xarajatlar; veterinariya sohasiga oid xorijiy va xalqaro tashkilotlar rahbarlari va mutaxassislarining O‘zbekiston Respublikasida bo‘lishi davrida ularni qabul qilish va kuzatish bilan bog‘liq xarajatlar; veterinariya sohasida konferensiyalar, davra suhbatlari hamda seminarlar tashkil etish va o‘tkazish; bosma nashr mahsulotlarini, shuningdek veterinariya sohasiga oid blankalar tayyorlash. 7. Jamg‘arma mablag‘laridan qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa maqsadlarda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq foydalanilishi mumkin. Alohida hollarda (O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga asosan davlat tadbirlarini amalga oshirish, epizootiya xavfi bo‘lganda yoki favqulodda holatlarning oldini olish va bartaraf etish va boshqa shu kabi hollarda) Jamg‘arma kengashining qaroriga muvofiq uning mablag‘laridan foydalanish mumkin. 8. Jamg‘arma mablag‘lari hisobidan mazkur Nizomning 6-bandida nazarda tutilgan ishlarni amalga oshirish uchun uning foydalanuvchilari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi belgilagan shakldagi buyurtmanomalar taqdim etilishi lozim. 9. Buyurtmanomalarni qabul qilish va umumlashtirish ishlarini tashkil etish, Jamg‘arma kengashining qaroriga asosan daromadlar va xarajatlar smetasi loyihasini tuzish va Jamg‘arma mablag‘laridan maqsadli foydalanilishi yuzasidan doimiy monitoring olib borish Jamg‘arma mablag‘larini boshqarish bo‘yicha mutaxassisi tomonidan amalga oshiriladi. 10. Jamg‘arma kengashi: ushbu Nizomda nazarda tutilgan maqsadlar uchun mablag‘lar ajratilishi yuzasidan buyurtmanomalarni qabul qiladi, ko‘rib chiqadi va umumlashtiradi; qabul qilingan buyurtmanomalar orasidan eng ustuvorlari va asoslanganlarini tanlab oladi hamda mablag‘ ajratish to‘g‘risidagi qaror qabul qiladi; ushbu Nizomning 6-bandiga muvofiq belgilangan yo‘nalishlar doirasida mablag‘lardan foydalanish uchun eng ustuvorlarini tanlaydi; ajratilgan mablag‘lardan boshqa maqsadlarda foydalanish holatlari aniqlangan taqdirda moliyalashtirishni to‘xtatadi va ajratilgan mablag‘larni undirish choralarini ko‘radi; Jamg‘armaga oid boshqa masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi. 11. Jamg‘arma mablag‘laridan foydalanish har yili O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi raisi tomonidan tasdiqlanadigan daromadlar va xarajatlar smetasi bo‘yicha amalga oshiriladi. Daromadlar va xarajatlar smetasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan ro‘yxatdan o‘tkaziladi. 12. Jamg‘armaning daromadlar va xarajatlar smetasi kelgusi yilda moliyaviy mablag‘lar kelib tushishining kutilayotgan prognozi va amalga oshirilishi belgilangan tadbirlarni o‘tkazishdan kelib chiqqan holda tuziladi. 13. O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi markaziy apparatining tarkibiy bo‘linmalari, davlat veterinariya xizmati organlari va muassasalari Jamg‘arma mablag‘laridan foydalanish uchun buyurtmanoma taqdim etadilar. Bunda, xarajatni amalga oshirish zaruriyatining asoslari, zarur mablag‘lar miqdori, shuningdek ularni bajarish uchun boshqa mablag‘larning yo‘qligi ko‘rsatiladi. Buyurtmanomalar kelgusi moliya yili uchun joriy yilning 1-iyunigacha O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasiga taqdim etiladi. Buyurtmanoma yozma shaklda, elektron pochta yoki boshqa aloqa vositalaridan foydalangan holda taqdim etiladi. Buyurtmanomada quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak: tashkilotning to‘liq nomi va aniq rekvizitlari; mavjud muammolar va ularning (to‘liq yoki qisman va belgilangan muddatlarda) hal qilish imkoniyati, mablag‘lardan foydalanish maqsadlari, shuningdek kutilayotgan natijalar ko‘rsatilgan tushuntirish xati; so‘ralayotgan mablag‘larning hisob-kitobi. Zarurat bo‘lganda buyurtmanomaga uni asoslovchi tegishli hujjatlar ham ilova qilinadi. 14. Taqdim etilgan buyurtmanomalar har yili 1-iyulgacha bo‘lgan muddatda Jamg‘arma kengashi tomonidan ko‘rib chiqiladi va mablag‘lardan foydalanishning ustuvor yo‘nalishlari belgilanadi hamda uning asosida mablag‘lar ajratish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi. 15. Jamg‘armaning hisobot yilida foydalanilmagan mablag‘lari (qoldiq mablag‘lar) keyingi hisobot yiliga o‘tadi va mazkur Nizomda nazarda tutilgan tartibda foydalaniladi.4-bob. Jamg‘arma mablag‘laridan foydalanilishi yuzasidan hisobotlar taqdim etish, nazorat va javobgarlik 16. Jamg‘arma mablag‘larining hisobi va hisoboti qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yuritiladi va taqdim etiladi. 17. Jamg‘arma mablag‘laridan oqilona va maqsadli foydalanilishini nazorat qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 18. Davlat veterinariya xizmati organlari va muassasalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasiga, Qo‘mita O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga Jamg‘arma daromadlari va xarajatlari to‘g‘risida hisobotlarni qonun hujjatlarda belgilangan shakl va muddatlarda taqdim etadi. 19. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar. Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 14-avgustdagi 624-son qaroriga 3-ILOVA O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar 1. Vazirlar Mahkamasining “Respublika aholisini qishloq xo‘jaligi hayvonlarida uchraydigan yuqumli kasalliklardan muhofaza qilish hamda go‘sht va sut mahsulotlarini yetkazib berish va sotish chog‘ida veterinariya-sanitariya talablariga rioya etish to‘g‘risida” 1995-yil 28-sentabrdagi 379-son qarorida: a) 1 va 2-bandlarning birinchi xatboshilaridagi “Qishloq xo‘jaligi vazirligi” so‘zlari “O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 3-banddagi “Qishloq xo‘jaligi vazirligining davlat veterinariya nazorati organlari amaldagi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin.Oldingi tahrirga qarang.(2-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 18-apreldagi 331-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 19.04.2019-y., 9/19/331/2970-son) 3. Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 28-iyundagi 236-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2002-y., 6-son, 36-modda) bilan tasdiqlangan Faoliyatning ayrim turlarini litsenziyalovchi organlar ro‘yxatidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin. 4. Vazirlar Mahkamasining “Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlarning muomalada bo‘lishi bilan bog‘liq faoliyatni litsenziyalash to‘g‘risida” 2003-yil 16-iyuldagi 315-son qarorining (O‘zbekiston Respublikasi Hukumati qarorlari to‘plami, 2003-y., 7-son, 63-modda) 1-ilovasi 12-bandi o‘n ikkinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi Veterinariya davlat bosh boshqarmasining” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasining” so‘zlari bilan almashtirilsin. 5. Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 12-sentabrdagi 397-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2003-y., 17-18-son, 147-modda) bilan tasdiqlangan Veterinariyada giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va prekursorlardan foydalanish tartibida: a) 21-bandning ikkinchi xatboshisidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Veterinariya davlat bosh boshqarmasiga” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasiga” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 4-ilovaning nomidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi davlat veterinariya bosh boshqarmasiga” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasiga” so‘zlari bilan almashtirilsin. 6. Vazirlar Mahkamasining 2003-yil 3-noyabrdagi 479-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2003-y., 11-son, 107-modda) bilan tasdiqlangan Veterinariya faoliyatini litsenziyalash to‘g‘risida nizomda: a) 2-bandda: birinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; ikkinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) ilovadagi Veterinariya faoliyatini litsenziyalash sxemasining “Subyektlar” va “Tadbirlar” ustunidagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi”, “Davlat veterinariya bosh boshqarmasining” va “Davlat veterinariya bosh boshqarmasiga” so‘zlari tegishlicha “Davlat veterinariya qo‘mitasi”, “Davlat veterinariya qo‘mitasining” va “Davlat veterinariya qo‘mitasiga” so‘zlari bilan almashtirilsin. 7. Vazirlar Mahkamasining “Davlat axborot resurslari hamda ularni shakllantirish, ulardan foydalanish va ularni qo‘llab-quvvatlash uchun mas’ul bo‘lgan davlat organlari ro‘yxatini tasdiqlash to‘g‘risida” 2006-yil 20-fevraldagi 27-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 8-son, 51-modda; 2007-y., 7-8-son, 65-modda; 2008-y., 19-son, 159-modda; 2009-y., 34-son, 374-modda; 2010-y., 13-son, 96-modda, 22-son, 175-modda, 48-son, 447-modda, 51-son, 486-modda; 2011-y., 20-21-son, 202-modda, 36-son, 367-modda; 2012-y., 5-son, 47-modda, 44-son, 507-modda; 2013-y., 23-son, 302-modda, 34-son, 458-modda; 2014-y., 10-son, 105-modda, 15-son, 167-modda, 31-son, 380-modda; 2015-y., 26-son, 338-modda; 2016-y., 23-son, 269-modda, 27-son, 326-modda; 2017-y., 19-son, 345-modda) ilovasining “Mas’ul davlat organlari” ustuni 84-pozitsiyasidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin. 8. Vazirlar Mahkamasining “Xalqaro parvozlar uchun Navoiy aeroportini ochish to‘g‘risida” 2008-yil 21-avgustdagi 188-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2008-yil, 34-son, 334-modda): a) 3-banddagi “Sog‘liqni saqlash vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi, Sog‘liqni saqlash vazirligi” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 4-banddagi “Sog‘liqni saqlash vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi, Sog‘liqni saqlash vazirligining” so‘zlari bilan almashtirilsin. 9. Vazirlar Mahkamasining “Ilmiy, ilmiy-tadqiqot muassasalari va tashkilotlarining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2008-yil 10-noyabrdagi 241-son (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2008-y., 46-son, 454-modda) qarorining ilovasini rus tilidagi matnida 109 — 115-pozitsiyalarning “Nauchnoye uchrejdeniye-ispolnitel” ustunidagi “UzNII veterinarii” so‘zlari “Nauchno-issledovatelskiy institut veterinarii” so‘zlariga almashtirilsin. 10. Vazirlar Mahkamasining “Qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish va saqlash bilan bog‘liq xizmatlar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2011-yil 8-iyuldagi 202-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2011-y., 28-son, 290-modda): a) 3-bandning uchinchi va to‘rtinchi xatboshilari, 5-bandning uchinchi xatboshidagi “davlat veterinariya bo‘limlari” so‘zlari “veterinariya bo‘limlari” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 6-bandning ikkinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining tuman davlat veterinariya bo‘limlari” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasining tuman veterinariya bo‘limlari” so‘zlari bilan almashtirilsin; v) 7-banddagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; g) 4-ilovaning 2, 4, 6, 19, 20, 21 va 22-bandlaridagi “davlat veterinariya” so‘zlari “veterinariya” so‘zlari bilan almashtirilsin. 11. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida” 2011-yil 24-avgustdagi 242-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2011-y., 34-35-son, 350-modda): a) 3-ilovada: “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi” bobida: ikkinchi xatboshidan “Epizootik va” so‘zlari chiqarib tashlansin; to‘rtinchi xatboshi chiqarib tashlansin; beshinchi xatboshidan “Epizootiyalar va” so‘zlari chiqarib tashlansin; o‘n ikkinchi xatboshidan “sanitariya-veterinariya va” so‘zlari chiqarib tashlansin; o‘n to‘rtinchi xatboshi chiqarib tashlansin; quyidagi mazmundagi bob bilan to‘ldirilsin: “O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi Epizootiyaga qarshi tadbirlarni tashkil etish va muvofiqlashtirish. Epizootik vaziyatni prognoz qilish, hayvonlarning yuqumli kasalliklari va ushbu kasalliklarni qo‘zg‘atuvchilar tarqalishini cheklash bo‘yicha tadbirlar majmuini ishlab chiqish. Favqulodda vaziyatlar mintaqalarida epizootiyaga qarshi tadbirlarni o‘tkazish ishlarini tashkil etish va amalga oshirish. Epizootiyalarni tugatish. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, FVDTning manfaatdor funksional va hududiy quyi tizimlari hamda aholini favqulodda vaziyatlar zonalaridagi epizootik vaziyat to‘g‘risidagi axborot bilan ta’minlash. FVDT funksional quyi tizimlari: epizootiyani bartaraf etishda veterinariya xizmati faoliyatiga rahbarlik qilish”; b) 4-ilovada: yigirma ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon qilinsin: “veterinariya xizmati — hayvonlarda yuqumli kasalliklarning keng tarqalishi (epizootiya)larning oldini olish bo‘yicha tadbirlarni tashkil etish va amalga oshirish, shuningdek favqulodda vaziyatlar hududlarida epizootiyalarga qarshi tadbirlarni amalga oshirish. Epizootiyalarni tugatish. Rahbariyatga favqulodda vaziyatlar zonasidagi sanitariya-veterinariya holati to‘g‘risida axborot taqdim etish”; quyidagi mazmundagi yigirma uchinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin: “shahar va tuman obodonlashtirish boshqarmalari huzuridagi qarovsiz qolgan hayvonlarni tutish bo‘limlari — itlarni tutadigan alohida guruhlar tuzish va ularning faoliyatini tashkil etish. Itlarni tutish guruhlari xodimlarini zarur maxsus uskunalar bilan ta’minlash. Ko‘chalarda va boshqa joylarda qarovsiz qolgan, shu jumladan egasiz itlar, mushuklar va yirtqich hayvonlarni tutishni tashkil etish, shuningdek ularni vaqtincha saqlash uchun maxsus joylar barpo etish, odamlar va hayvonlarga jarohat yetkazgan yoxud nojo‘ya harakat qilinmaganda ularga hujum qilgan hayvonlarni keyinchalik ularni karantinda saqlash uchun veterinariya bo‘limlariga olib kelish. Hayvonlar quturgan taqdirda tegishli veterinariya bo‘limlari bilan birgalikda ish olib borishni tashkil etish, shuningdek o‘lgan hayvonlarni veterinariya-sanitariya qoidalariga rioya etgan holda zararsizlantirish”; yigirma uchinchi — o‘ttiz sakkizinchi xatboshilar tegishli ravishda yigirma to‘rtinchi — o‘ttiz to‘qqizinchi xatboshlar deb hisoblansin. 12. Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 10-yanvardagi 4-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2013-y., 2-son, 26-modda) bilan tasdiqlangan Shaharlar va tumanlar obodonlashtirish boshqarmalari to‘g‘risida namunaviy nizomning 4-bandi yettinchi xatboshidagi va 5-bandning o‘ninchi va o‘n birinchi xatboshilaridagi “davlat veterinariya” so‘zlari “veterinariya” so‘zi bilan almashtirilsin. 13. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 5-avgustdagi 216-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2014-yil, 32-son, 404-modda) bilan tasdiqlangan Davlat ekologik nazoratini amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizomning 27-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “27. Veterinariya sohasida davlat veterinariya xizmati nomidan davlat ekologik nazorati Davlat veterinariya qo‘mitasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahar veterinariya boshqarmalari, tumanlar (shaharlar) veterinariya bo‘limlarining (keyingi o‘rinlarda “Davvetxizmat” deb ataladi) mansabdor shaxslari tomonidan amalga oshiriladi”. 14. Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 8-sentabrdagi 252-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2014-yil, 37-son, 469-modda) bilan tasdiqlangan Naslli mahsulotni (materialni) eksport va import qilish tartibi to‘g‘risida nizomning 7-bandidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya Bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin.Oldingi tahrirga qarang.(15-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-iyuldagi 605-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 02.08.2018-y., 09/18/605/1607-son) 16. Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 8-avgustdagi 253-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2016-y., 32-son, 389-modda) bilan tasdiqlangan Veterinariya xizmati mutaxassislarining malakasini oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizomda: a) 2-bandning birinchi xatboshisidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi (keyingi o‘rinlarda Veterinariya bosh boshqarmasi deb ataladi)” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi (keyingi o‘rinlarda Qo‘mita deb ataladi)” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 7-bandning birinchi xatboshisidagi “Veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Qo‘mita” so‘zi bilan almashtirilsin; v) 29-bandning b-kichik bandidagi “Veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Qo‘mita” so‘zi bilan almashtirilsin; g) 2-ilovadagi “Veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin. 17. Vazirlar Mahkamasining “Davlat veterinariya xizmati tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2016-yil 25-oktabrdagi 361-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2016-y., 43-son, 503-modda): a) 1-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin; b) 2-bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilari chiqarib tashlansin, shuningdek, 1, 2 va 3-ilovalar o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin; v) to‘rtinchi-beshinchi xatboshilar tegishli ravishda ikkinchi-uchinchi xatboshilar deb hisoblansin; g) 3-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin; d) 4-bandning ikkinchi xatboshisi chiqarib tashlansin; e) 4-bandning uchinchi xatboshisi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin. 18. Vazirlar Mahkamasining “Davlat veterinariya xizmati tizimida ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berish tartib-taomillaridan o‘tish tartibi to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 2017-yil 15-martdagi 139-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 11-son, 166-modda): a) 1-ilovada: 4-bandning uchinchi xatboshidagi “tuman yoki shahar davlat veterinariya bo‘limi” so‘zlari “tuman yoki shahar veterinariya bo‘limi” so‘zlar bilan almashtirilsin; 6-bandning ikkinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlar bilan almashtirilsin; 3-ilovadagi “Tuman (shahar) davlat veterinariya xizmati bo‘limi” so‘zlari “Tuman (shahar) veterinariya bo‘limi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 4-ilovadagi “Davlat veterinariya bo‘limi” va “Gosudarstvenniy veterinarniy otdel” so‘zlari tegishlicha “Veterinariya bo‘limi” va “Veterinarniy otdel” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 2-ilovada: 4-bandda: ikkinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; to‘rtinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; 5-bandning ikkinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin; 11-bandning uchinchi xatboshidagi “Davlat veterinariya laboratoriyalari” so‘zlari “Hayvon kasalliklari va oziq-ovqat xavfsizligi tashxisi davlat markazlari” so‘zlari bilan almashtirilsin; 3-ilovadagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va shahar davlat veterinariya laboratoriyalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar hayvon kasalliklari va oziq-ovqat xavfsizligi tashxisi davlat markazlari”degan so‘zlar bilan almashtirilsin; 4-ilovadagi “Davlat veterinariya boshqarmasi” so‘zlari “Veterinariya boshqarmasi” degan so‘zlar bilan almashtirilsin; v) 3-ilovada: 4-bandning uchinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 7-bandning to‘rtinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi qoshidagi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi huzuridagi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 14-bandning birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “14. Vakolatli organ mazkur Nizomning 8-bandiga muvofiq hujjatlar qabul qilib olingandan so‘ng uch ish kunidan kechiktirmay, arizachi tomonidan taqdim etilgan hujjatlarning to‘liqligini ko‘rib chiqadi va belgilangan tartibda ko‘rib chiqish uchun O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi qoshidagi Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markaziga yuboradi.”; 15-bandning birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “15. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi qoshidagi Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markazi o‘ttiz ish kunidan oshmagan muddatda quyidagilarni amalga oshiradi:”; 16-bandning birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “16. Vakolatli organ mazkur Nizomning 8-bandiga muvofiq hujjatlar qabul qilib olingandan so‘ng o‘ttiz ish kunidan kechiktirmay, Davlat veterinariya qo‘mitasi qoshidagi Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markazi hamda Ilmiy-texnik kengash xulosalarini hisobga olgan holda ro‘yxatdan o‘tkazganlik guvohnomasi berish yoki berishning rad etilganligi to‘g‘risida qaror qabul qiladi.”; 18-bandda: ikkinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Yig‘im summasi Davlat veterinariya qo‘mitasi qoshidagi Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markazi hisob raqamiga o‘tkaziladi.”; to‘rtinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “Ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomasi berish, uni o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, dublikat berish, amal qilish muddatini uzaytirish, qayta rasmiylashtirish uchun xorijiy ishlab chiqaruvchi (yoki uning nomidan harakat qiluvchi vakili) tomonidan taqdim etilgan arizaning ko‘rib chiqilishi uchun undiriladigan yig‘im miqdori O‘zbekiston Respublikasi Davlat veterinariya qo‘mitasi tomonidan Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markazida yuqoridagi ishlarni amalga oshirish uchun sarflangan xarajatlar miqdoridan kelib chiqqan holda belgilanadi.”; 1-ilovadagi Mahalliy va import qilinadigan veterinariya dori vositalari hamda ozuqabop qo‘shimchalarni ro‘yxatdan o‘tkazish va ularga ro‘yxatdan o‘tkazilganlik guvohnomasi berish sxemasining “Dori vositalari va ozuqabop qo‘shimchalarning sifat nazorati laboratoriyasiga” so‘zlari “Veterinariya dori vositalari, ozuqabop qo‘shimchalar sifati va muomalasi nazorati bo‘yicha Davlat ilmiy markaziga” so‘zlari bilan almashtirilsin. 2-ilovadagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” degan so‘zlari bilan almashtirilsin; 3-ilovasidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” degan so‘zlari bilan almashtirilsin; g) 4-ilovada: 9-bandning beshinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 16-bandning birinchi xatboshidagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 31-bandning o‘n oltinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 37-bandda: birinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; ikkinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 41-band birinchi xatboshida “MDH davlatlaridan tashqariga chiqarishda” so‘zlaridan keyin “veterinariya sertifikatlari shakllari” degan so‘zlar bilan to‘ldirilsin; 45-bandning birinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin. 46-bandning birinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin. 52-bandning birinchi xatboshidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Davlat veterinariya bosh boshqarmasiga” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasiga” so‘zlari bilan almashtirilsin. 53-bandda: birinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri tegishli davlat veterinariya boshqarmalariga” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri tegishli veterinariya boshqarmalariga” so‘zlari bilan almashtirilsin. ikkinchi xatboshidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 57-bandning birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasiga” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasiga” so‘zlari bilan almashtirilsin; 2-ilovaning “Subyektlar” ustunidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlari bilan va “tuman (shahar) davlat veterinariya bo‘limlari” so‘zlari “tuman (shahar) veterinariya bo‘limlari” so‘zlar bilan hamda “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 2a-ilovaning “Subyektlar” ustunidagi “Qoraqalpog‘iston Respublikasi viloyatlar va Toshkent shahri davlat veterinariya boshqarmalari” so‘zlari “Qoraqalpog‘iston Respublikasi veterinariya qo‘mitasi, viloyatlar va Toshkent shahri veterinariya boshqarmalari” so‘zlar bilan va “tuman (shahar) davlat veterinariya bo‘limlari” so‘zlari “tuman (shahar) veterinariya bo‘limlari” so‘zlari bilan hamda “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 2b-ilovaning “Subyektlar” ustunidagi “Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin; 2v-ilovaning “Subyektlar” ustunidagi “tuman va shahar davlat veterinariya bo‘limlari” so‘zlari “tuman (shahar) veterinariya bo‘limlari” so‘zlari bilan almashtirilsin. 19. Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 15-avgustdagi 225-son qarori bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik faoliyati doirasidagi ruxsat tusidagi hujjatlar ro‘yxatining rus tilidagi matnida (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2013-yil, 8-son, 55-modda): a) 26-bandning “Organ, upolnomochenniy vidavat dokument razreshitelnogo xaraktera” ustunidagi “Gosudarstvennie upravleniya veterinarii Respubliki Karakalpakstan, oblastey i goroda Tashkenta” so‘zlari “Komitet veterinarii Respubliki Karakalpakstan, upravleniya veterinarii oblastey i goroda Tashkenta” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 29-bandning “Organ, upolnomochenniy vidavat dokument razreshitelnogo xaraktera” ustunidagi “Glavnoye gosudarstvennoye upravleniye veterinarii pri Ministerstve selskogo i vodnogo xozyaystva Respubliki Uzbekistan” so‘zlari “Gosudarstvenniy komitet veterinarii Respubliki Uzbekistan” so‘zlari bilan almashtirilsin; v) 165-bandning “Organ, upolnomochenniy vidavat dokument razreshitelnogo xaraktera” ustunidagi “Gosudarstvenniy veterinarniy otdel rayona ili goroda” so‘zlari “otdeli veterinarii rayonov (gorodov)” so‘zlari bilan almashtirilsin; g) 213-bandning “Organ, upolnomochenniy vidavat dokument razreshitelnogo xaraktera” ustunidagi “Glavnoye gosudarstvennoye upravleniye veterinarii pri Ministerstve selskogo i vodnogo xozyaystva Respubliki Uzbekistan” so‘zlari “Gosudarstvenniy komitet veterinarii Respubliki Uzbekistan” so‘zlari bilan almashtirilsin. 20. Vazirlar Mahkamasining “Dehqon xo‘jaliklari va aholining tomorqa yerlaridan samarali foydalanish, suvga chidamli, eksportbop daraxt plantatsiyalarini rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2017-yil 4-martdagi 119-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QHT, 2017-y., 10-son, 146-modda) 1-ilovasi 2.8-bandidagi “Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi Davlat veterinariya bosh boshqarmasi” so‘zlari “Davlat veterinariya qo‘mitasi” so‘zlari bilan almashtirilsin.(O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017-y., 33-son, 857-modda; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 02.08.2018-y., 09/18/605/1607-son; 19.04.2019-y., 9/19/331/2970-son)
|
Qirg‘iz Respublikasining “Kabar” davlat axborot agentligi saytida “SHHT Bosh kotibining O‘zbekistonga tashrifi haqida” sarlavhali maqola berildi.Muallif joriy yil O‘zbekistonning Shanxay hamkorlik tashkilotiga raislik qilayotgani, ushbu muhim va mas’uliyatli missiya SHHT nufuzini yanada yuksaltirishga qaratilganini batafsil sharhlagan.Materialda SHHT Bosh kotibi Chjan Minning mamlakatimizga tashrifi, Samarqandda bo‘lib o‘tadigan SHHTga a’zo davlatlar rahbarlari ishtirokidagi sammitga tayyorgarlikning borishi, O‘zbekiston raisligida qator tadbirlar tashkil etilayotgani atroflicha yoritilgan.– O‘zbekiston tashabbusi bilan SHHT doirasida hamkorlikning yangi yo‘nalishlari ochildi, – deyiladi, jumladan, maqolada. – Xususan, ilk bor a’zo davlatlar axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha mas’ul rahbarlar yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi.Maqolada, shuningdek, Toshkentda SHHT Xalq diplomatiyasi forumi, madaniyat vazirlarining o‘n to‘qqizinchi yig‘ilishi, o‘simliklar karantini, sport, turizm sohalari bo‘yicha mas’ul idoralar rahbarlari ishtirokidagi uchrashuvlar, “SHHT mamlakatlari hamkorligining yangi bosqichi: turizm va madaniy meros” xalqaro forumi muvaffaqiyat bilan o‘tkazilgani e’tirof etilgan.B.Xudoyberdiyev, O‘zA
|
Bir so‘rovning qiymati, o‘tgan yildagidek, 1500 so‘mni tashkil qiladi
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining joriy kursi bo‘yicha ushbu qiymat taxminan 0,50 AQSh dollariga teng bo‘lmoqda
Shuni ta’kidlash joizki, so‘rov qiymati Click tizimiga ulangan plastik karta hisobidan yechiladi
|
Demak, yuqorida aytib o‘tilgan ruknlar, shartlarni, tartib-qoidalarni pisand qilmay, guvohsiz, mahrsiz, hammadan yashirincha, ota-onaning roziligisiz, o‘zboshimchalik bilan nikoh o‘qitib olayotganlar ko‘zlarini ochishsin, sal hushyor bo‘lib, sergak tortishsin
O‘zlaricha dunyoning turli chekkasida turib ham, birorta aloqa vositasi orqali ulanib, nikoh o‘qitib olayotganlar, hech kim bilmasin qabilida ish tutib, savodsiz bo‘lgan holda o‘zini o‘zi nikohlab olayotganlar nikohdek muhim ishni o‘z egasiga, o‘z ahliga, ilmli, taqvoli imomga topshirmay, duch kelgan odamga aytib, bu amallari bilan avvalo o‘z oilalarida qiyomatni qoim qilyapti
Bunday yashirincha, shoshma-shosharlik bilan qurilayotgan «oila»larning oradan hech qancha o‘tmay buzilishi tabiiy holdir
Yoki mana shunday ahvolda oila qurib, so‘ng baxtli-saodatli hayot kechirayotganlar bormi?
Hozirgi kunda internetda turli ijtimoiy tarmoqlar juda keng tarqalib, ommaviylashib boryapti
Bu tarmoqlarga ulanish, ularga a’zo bo‘lish juda oson
Ulanish uchun birorta rasmiy ma’lumot talab qilinmaydi
Shuning uchun aksariyat yoshlar bu tarmoqlarga turli taxalluslar, antiqa nomlar bilan, duch kelgan surat yoki rasmlar bilan a’zo bo‘lib olishyapti
Natijada xohlagan odam o‘sha tarmoqlardagi istalgan guruhga qo‘shilib olishi, istagan sahifasiga kirishi, kimligini bildirmay, istagan odami bilan tanishib olib, gaplashish, u yerda yozilgan gaplarga munosabat bildirib, xohlaganicha fikr-mulohaza bildirishi mumkin
|
Bu guruhdagi ko‘pgina bolalar umumiy motor kamchiligi bilan farq
qiladilar, ular bir harakat turidan ikkinchisiga qiyinchilik bilan o‘tadilar.
U yoki bu harakatli vazifalarni avtomatik tarzda bajara olmaydilar va
hattoki oddiy ritmlarni ham amalga oshirolmaydilar. Umumiy va oral
praksisning buzilishi, bunday bolalr uchun xarakterlidir.
ko‘rsatilgan buzilishlar, odatda, fonematik idrok buzilishi bilan
uyg‘unlashadi.
Bunday bolalarda hissiy-irodaviy sohaning shakllanmaganligi aqliy
ish qobiliyatining pastligi, hissiy labillik, gohida harakat qo‘zg‘aluvchanligi,
yuqari affektiv qo‘zg‘alish, ko‘pincha telbanamo qiliqlar va eyforiya turi
bo‘yicha ko‘tarinki kayfiyat ustunligi holati bilan birgalikda namoyon
bo‘ladi.
Ularning ayrimlari uchun aksincha, yuqori darajadagi tormozlanganlik, ishonchsizlik, sustlik, mustaqil emaslik xarakterlidir. Bu bolalar,
odatda,
lanj, tashabbussiz, kamharakat
bo‘ladilar.
Ularning
faoliyati
samarasiz xarakterga egadir.
Bu guruh bolalari uchun miqdor munosabatlarini tushunish, son va
natural son qatorlari haqidagi
tasavvurlarini
kengaytirish birmuncha
murakkabdir. Bunday bolalaming matematikani o‘zlashtirishlarida yaqqol
ifodalangan va turg‘un qiyinchiliklar kuzatiladi.
Uchinchi guruh bolalarida klinik jihatdan motor alaliya kabi
belgilanuvchi, birmuncha o‘ziga xos va turg‘un nutq rivojlanmaganligi
kuzatiladi.
Bir qator xorijiy mualliflar terminologiyasi bo‘yicha nutq
patologiyasining bu shakli “"tivojlanish afaziyasi” yoki “tug‘ma afaziya”
singari nomlanadi. Bu termin kattalardagi motor afaziyaga anologik holda
vujudga kelgan. “Kattalardagi motor afaziya singari, bolalardagi
nutq
patologiyasining bunday shaklida ham bosh
miya
po‘stloq
nutqiy
zonalarining zararlanishi (yoki rivojlanmaganligi) kuzatiladi va bunda
birinchi navbatda broka zonasi zararlanadi”
—bu taxminga asoslanib
mualliflar yuqoridagi terminni kiritganlar. Kattalardagi afaziyadan farqli
ravishda (shakllangan nutqning yo‘qolishi), alaliyada boshmiya nutq
zonalarining erta zararlanishi (nutqqacha bo‘lgan davrda) natijasida nutq
rivojlanmay qoladi. Adabiyotlarda motor alaliyada miyaning o‘chog‘li
jarohatlari muammosi keng muhokama qilingan.
Motor alaliyada murakkab dizontogenetik-ensefalopatik buzilishlar
kuzatiladi. Quyidagilar motor alamiyaning xarakterli belgilari hisoblanadi:
barcha nutq komponentlarining shakllanishi fonematik, leksik, sintaktik,
morfologik, nutq faoliyatining barcha ko‘rinishlari va barcha og‘zaki va
yozma nulq shakllari rivojlanmagan bo‘ladi.
So‘nggi tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, motor alaliyali bolalarda odatda
artikutator imkoniyatlar yetarli bo‘ladi: nutqiy bo‘lmagan artikulatsiyani
bajara oladilar, bundan tashqari ko‘pgina tovushlarni, hattoki alohida va
bo‘g‘inlarda to‘g‘ri talaffuz qilish holatidadirlar.
Biroq motor alaliyali
483
|
Chalacho‘llar
zonasi. Qozog‘iston past tog‘lar hududida
chalacho‘l zonasining janubiy chegarasi 47" va 48" shimoliy kengliklargacha tushadi. Chalacho‘l zonasi dashtlar zonasidan quyosh radiatsiyasining ko‘pligi, yozning quruq va issiqligi, yog‘in miqdorining
kamligi
(125—200 mm)
o‘simlik qoplamining siyrakligi bilan
ajralib turadi. Buning ustiga chalacho‘llar zonasida yozda haroratning yuqoriligi (iyulning o‘rtacha harorati 23—26"S) tufayli
yog‘inga nisbatan mumkin bo‘lgan
(potensial)
bug‘lanishning ko‘pligi tuproqlar tarkibida
har
xil tuzlarning to‘planib
qolishiga sabab bo‘lgan.
Chalacho‘llar zonasining och kashtan tuproqlarida shuvoq-boshoq-dosh va boshoqdosh o‘simliklar o‘sadi. Lekin hudud relefiga, yer
osti suvining holatiga va o‘simlik qoplami xususiyatiga qarab och
kashtan tuproq tarqalgan chalacho‘l zonasida yana to‘q kashtan, sho‘rlashgan och kashtan, sho‘rxok, toshloq, o‘tloq, qumoq va qumli tuproqlar ham uchraydi.
Och kashtan tuproqlarda chirindi miqdori 2—3 foizni tashkil
etib, sho‘rlashgan emas. Ularda efemer va efemeroid o‘simliklari
bahorda barq urib o‘sadi, yozda esa ular sarg‘ayib, qurib qoladi,
so‘ngra
o‘z vegetatsiyasini shuvoq, betaga, keleriya, chalov kabilar
davom ettiradi. Och kashtan tuproq tarqalgan hududlarning janubiy qismida shuvoq-boshoqdosh jamoasi mavjud bo‘lib, oqshuvoq,
chalov bilan birga burgan ham o‘sadi.
Och kashtan tuproqlar tarqalgan hududlardagi balandliklarning janubiy yonbag‘irlarida toshloq tuproqlar tarqalgan bo‘lib,
asosan shuvoq, chalov kabi o‘simliklar mavjud. Aksincha, balandliklarning nisbatan yog‘in ko‘proq tushadigan g‘arbiy, shimoli-g‘arbiy
yonbag‘irlarida
to‘q
kashtan
tuproqlar
tarqalgan
bo‘lib,
shuvoq, chalov, butalardan tovalga, itburun kabi o‘simliklar o‘sadi.
Chalacho‘llar zonasining pastqam joylarida,
ko‘llar atroflarida, tepaliklar orasidagi soylarda sho‘rlashgan och kashtan tuproqlar
tarqalgan.
Bunday joylarda
oq
shuvoq, boyalich sho‘rasi,
burgan
kabi o‘simliklar
o‘sadi, Sho‘rxoklar grunt suvi
yer betiga
YAQIN
bo‘lgan botiqlarda va ko‘llar atrofida joylashgan bo‘lib, siyrak
Holda qora shuvoq, burgan, boyalich, kokpek kabi o‘simliklar o‘sadi.
Daryo vodiylarida ko‘llar atrofida o‘tloq tuproqlar tarqalgan
bo‘lib,
ko‘p
qismi
sho‘rlashgan,
Bunday
hududlarda
ajriq,
chiy
(boshoqdoshlar oilasiga mansub), oqmomiq, qiyoq kabi o‘simliklar
o‘sadi.
Cho‘llar zonasi. Qozog‘iston past tog‘larida cho‘llar zonasi uning
254
|
Diqqatingizga
taklif etilayotgan ushbu
darslik kimyo
bo‘yicha
zarur
bilim
va
ko nikmalarni
hosil
qilishga
yordam
beradi
degan
umiddamiz.
Darslikda
tibbiy
kimyoning
eng
muhim
nazariy
masalalari,
reaksiyalar mexanizmini biomanbalar asosida tahlil etilgan, keltirilgan
reaksiyalar
mexanizmi
haqidagi
bilim
va
ko‘nikmalar
kelgusida
to‘g‘ridan-to‘g‘ri
biokimyoviy
jarayonlarni
izohlash
uchun
xizmat
qiladi.
Amaliy
mashg‘ulotlarning
aksariyat
qismi
klinik
laboratoriyalarda
hozir
qo‘llanilayotgan
yoki
qo‘llanilishi
mumkin
bo‘lgan tahlil usullari hisoblanadi.
Kimyo
moddalarninig
tabiatda
kuzatiladigan
turli-tuman
holatlarini
va
ularing
bir-birlariga
aylanish
hollarini
o‘rganuvchi
tabiiy fanlardan biridir.
Bo‘lajak shifokorlar uchun tibbiy kimyo alohida ahamiyat kasb
etadi,
chunki
tirik
organizmda
kechadigan
har
qanday
jarayonlar,
o‘ziga
xos
xususiyatlarga
ega
bo‘lgani
holda
kimyo
va
fizikaning
umumiy qonuniyatlariga muvofiq amalga oshadi.
Inson
tafakkurining
izlanishlari
va
tibbiy
ehtiyoj
tufayli
biokimyo, bioanorganik va bioorganik kimyo, biofizik kimyo kabi bir
qator yangi
fanlar yuzaga
kelib jadal rivojlanib bormoqda.
Bu
hol
biologik va kimyoviy hodisalar o‘rtasida uzviy bog‘lanish borligining
yorqin
isboti insoniyat
tarixi davomida tibbiyot kimyo
bilan
uzviy
bog‘langan va unga tayangan holda taraqqiy etib keldi.
Tibbiy
kimyo
tabiatda
uchraydigan,
yuqori
samarali
dorivor
moddalarni sintez qilishga, farmakologik vositalarining bir-biriga mos
kelishi
va
optimal
dozirovka
masalasini
hal
etishga,
yangi
yuqori
samarali dorivor vositalarni izlashga imkon yaratadi.
Nazariy kimyo kursi va kimyo amaliyotining uzviy bog‘liqlikda
o‘rganilishi talabalarning fanga doir malaka, ko‘nikma va bilimlarining
mustahkamlanishiga yordam
beradi.
Bunda
mazkur
kitob beminnat
yordamchi bo‘lar deb o‘ylaymiz.
Mualliflar
I BOB. Tibbiy kimyoga kirish.
1.1.
Kimyo va atrof muhit.
Tibbiy
kimyo
fanining
nomi
(inglizchadan
«medical
chemistry»)
to‘g‘ridan-tog‘ri dorivor moddalar kimyosi deb talqin qilinadi. Hozirgi
vaqtda
u kimyo fanining sohasi sifatida biologik faol moddalrni izlab
topish, ularni tarkibini isbotlash,
sintezlash va organizmga ta’sir etish
mexanizmini molecular darajada o‘rganadi. Shuningdek tibbiy kimyoning
izlanishlari
4 biologik
faol
moddalar
ta’sir
etayotgan
organizm
|
Kamoke ( Punjabi , ) - Pokistonning Panjob, Gujranvala tumanidagi shahar . Bu Pokistonning 30- yirik shahri . Shahar Kamoke Tehsilning poytaxti bo'lib, u tumanning ma'muriy bo'linmasi bo'lib, o'zi sakkizta Ittifoq Kengashiga bo'lingan edi.
Kamoke
|
704
1320
1330
1340
Har yiliga lashkar tortib keladi,
Gulgunoy, deb qancha odam o‘ladi,
Ajdahor hammani nobud qiladi.
Odam o‘lsa, podsho elga boradi,
El-u xalqdan odam solib oladi,
Har yiliga shunday ishni qiladi.
Qancha bo‘lsa, bo‘l ajdahor kiradi,
Ajdahorga kim baravar bo‘ladi"
Bu yerda barqaror bobong turadi.
Bolam, eshit mening aytgan dodimni,
Xolyor chol deydilar mening otimni,
Podshom bilar bo‘l qilgan xizmatimni.
Buyurgan ishini o‘rin qilaman,
Qoraxon shohimdan in’om olaman,
Hamma ketsa o‘zim yolg‘iz qolaman,
Ul sababdan, bolam, ko‘nglim bo‘laman,
Shoh so‘rasa, nima javob beraman"
Ko‘rganing yo‘q Qoraxon shoh yuzini,
Topolmayin yurar yorning o‘zini.
To‘tiyo qiladi shakar so‘zini,
Oshiq bo‘lib ko‘rgani yo‘q o‘zini,
Qur’andozlar qur’a tashlab ko‘rgandir,
Ul qur’ada ko‘rib, oshiq bo‘lgandir.
Yilda kelib qancha odam o‘lgandir,
Ajdahor zarbidan nobud bo‘lgandir.
Bobosidan bu so‘zni eshitib, Shakarbek ham bir so‘z aytib turi!
ekan:
1350
So‘ldirma, bobojon, gulday tarzingni,
Podshong kelsa, shunday aytgin so‘zingni:
Bog‘bon kelib qizilgulni terdi, de,
Jon olg‘ich jalloding–Shakar keldi, de,
Shakarning zarbidan ajdar o‘ldi, de,
Sening oshiqingni Shakar oldi, de,
Senday shohim bekor halak bo‘ldi, de,
Gulgun bilan Shakar davron surdi, de,
Senday xumsa ko‘p odamni qirdi, de,
Senday shohim cho‘rtton quruq qoldi, de.
Quyonqidan kelgan ekan zo‘rabor,
|
m
O‘sh
i-e«ye
m
ning yoqalari tamom muz bog‘lab edi.
Bu suvdin
yax va qor jihatidin yo‘lsiz yerdin o‘tub bo‘lmas
edi.
Xazoralar
bu suvning chiqar yerida qalin
shox kesib solib
edilar. O‘zlari tagoblarda
va
yonlarda otliq (161a) va yayoq o‘q qo‘yub urushadur-lar edi.
Muhammad Ali Mubashshirbek mening
yangi
rioyat qilg‘on beklarimdin edi, xeyli mardona va
kobili rioyat, yaxshi yigit edi, jibasi yo‘q, ilgar-rak shox solg‘on yo‘lga mutavajjix bo‘ldi, biqiniga o‘qladilar, o‘shul zamon jon taslim qildi.
Ildam kelilib edi. Aksarning jibasi yo‘q edi.
Bir-ikki o‘q o‘tub-o‘tub tushdi. Ahmad Yusufbek
iztiroblar qilib, xar zamon aytadurim, yalang‘och
mundoq kirib borasiz, ikki-uch o‘qni ko‘rdumkim,
boshingizdin o‘tti. Men dedimkim,
siz mardona
bo‘lung, mening boshimdin mundoklar xeyli o‘tub-tur. Ushmuncha erdikim, o‘ng qo‘l tarafidin Ko-simbek
o‘pchini"""
bila
bu
suvdin
guzar
topib
kechib,
ot
solg‘on
bila
xazoralar
to‘xtay
olmay
qocha berdilar. Ilik olishib turg‘onlar tushura-tushura
keyinicha
tebrandilar.
Kosimbekka
bu
ish
uchun
Bangashni
juldu
berildi.
Jotam
bu
yurushta yomon emas edi, bu jixattin Shayx Darvesh ko‘kaldoshning muchasi ko‘rbegiliqni Hotamga
inoyat
bo‘ldi.
Kepaqquli
Bobo
xam
bu yurushta
yaxshi yurugan
uchun
bir kentni""
Kepakka
inoyat"" qildik. Sultonquli chinoq bularning so‘ngicha
edi.
Kor
ulug‘
jixatidin
chig‘irdin
chiqib
bo‘lmas
edi. Men ham
bu yigitlar bila-o‘q keldim.
(161
6) Hazoralarning qishlog‘larining yovug‘ida quy va ilkilarig‘a yetushtuk. Men uzum to‘rt-besh yuzcha qo‘y, yigirma besh ot yig‘dim. Sultonquli yana ikki-uch kishi yovuq edilar, chiy bo‘lduk.
Ikki navbat uzum chopkun chopipturmen, bir budur,
yana
bir
qatla
ushbu
turkman
xazorasini
Xurosondin keladurganda chopkunchi borib qalin
ko‘y
va
ot
kelturdilar,
xazoralarning
ko‘ch
va
O‘g‘lon-ushoqlari yayoklab qorlik pushtalarga chiqib
turdilar.
Bir nima kohillik qilduq,
kun
ham
kech bo‘lib
edi, yonib xazoralarning uylariga-o‘q
tushuldi,
bu
kish
qor
xeyli
ulug‘
tushub
edi.
Ushbu yerda yo‘ldin tashqari qor rost otning kop-tolida
edi.
Kecha chog‘dovulluqqa chikronlar
qor
"" Q. Tupchiki.
« Ye. MANSABINI-E
«
Ye: tafviz.
-
mm
mi
G
AI
|
Amirlik chempionatida navbatdagi “o'zbek derbisi” bo'lib o'tdi va unda Otabek SHukurov harakat qiladigan “SHarja” klubi Igor Sergeevning “Al-Dafra” klubini taslim qildi - 2:0
|
tuzumini
o‘zgartirish
doimo
salbiy
oqibatlarga,
beqarorlikka
olib
kelishi muqarrarligini juda yaxshi bilishadi.
Taniqli
amerikalik
ekspertlar
Z.Bzejinskiy
va
G.Kissenjer
erkinlik va demokratiyani ilgari surish jarayonida shoshma-shosharlik va
biryoqlamalik salbiy oqibatga olib kelishi to‘g‘risida ogohlantirganlar.
Yevropada hozir mavjud "demokratiyaning universal modeli" demokratik
qadriyatlar yuz yillar davomida shakllanganligini unutgan holda uni
qandaydir o‘n yillar davomida biror-bir mamlakatga ko‘r-ko‘rona nusxa
ko‘chirish yo‘li bilan olib kelish
-bu juda katta xato va uzoqni ko‘ra
olmaslikdir,
deya
baholaydilar.
Ularning
ta’kidlashlaricha,
jarayonlardan uchinchi kuch foydalanib qolishi mumkin".
Davlatimiz
birinchi
rahbari
Islom
Karimov
ham
O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasining
13-yilligiga bag‘ishlangan tantanali
marosimdagi "Inson, uning huquq va erkinliklari ko‘lamda manfaatlari
—eng oliy qadriyat" nomli ma’ruzasida bu xususida quyidagi fikrlarni
bildirgan: "Demokratiyani eksport qilish va uni chetdan turib zo‘ravonlik
bilan
joriy
qilishning
o‘zi
aynan
demokratiya
tabiatiga
zid
narsa. Demokratiya asli erkinlik degani bo‘lsa, erkinlikni qanday qilib
zo‘ravonlik bilan joriy etish mumkin2... Demokratiyani zo‘ravonlik bilan
eksport
qilish,
boshqa
mamlakatga
chetdan
joriy
etish
tajribasi
noto‘g‘riligini
bugun
dunyo
miqyosidagi
ko‘p-ko‘p
hayotiy
misollar
tasdiqlayapti.
O‘ylaymanki,
hayotning
o‘zi
bunday
zo‘ravonlik
usul-uslublari va harakatlarini vaqti kelib albatta joy-joyiga qo‘yadi" "5,
Masalaning bevosita davomi sifatida "Mintaqaviy siyosat jamg‘armasi"
rahbari
S.Jo‘rayev,
hozirgi
global sharoitda ayrim
yirik davlatlar
o‘rtasida gegemonlikka intilish avj olgan bo‘lib, bu yo‘lda turli usul va
|
Tarixda ilk bor ikki ayol kosmonavt Xalqaro kosmik stansiya bortidan birgalikda ochiq fazoga chiqadi. Ular amerikalik Enn MakKleyn va Kristina Kukdir.
RIA Novostining yozishicha, bu haqda Kristina Kuk matbuot anjumanida maʼlum qilgan.
Shu vaqtga qadar ayol kosmonavtlar ochiq fazoga faqat bitta-bitta boʻlib chiqqan. Ilk bor ochiq fazoni zabt etgan birinchi ayol kosmonavt esa Svetlana Saviskaya hisoblanadi.
Avvalroq, joriy yilning 14 martida “Soyuz MS-12“ kemasi fazoga koʻtarilishi maʼlum boʻlgan edi. “Soyuz MS-12“ ekipaji tarkibida rossiyalik kosmonavt Aleksey Ovchinin, amerikalik Nik Xeyg va Kristina Kuk bor. Parvoz davomiyligi 203 kundan (3 oktyabrgacha) iborat. Kosmik missiya doirasida ekipaj aʼzolari ochiq fazoga chiqadi va ilmiy tajribalar oʻtkazadi.
|
Главная » 2016 » Ноябрь » 29 » Toshkentda Taraqqiyot ko‘chasidan Hamid Olimjon maydoniga kirish yo‘li ochildi
Toshkentda Taraqqiyot ko‘chasidan Hamid Olimjon maydoniga kirish yo‘li ochildi
Toshkent shahrida Taraqqiyot ko‘chasidan Hamid Olimjon maydoniga kirish yo‘li ochildi
Bu haqda "Gazeta” xabar bermoqda
|
2
Gulen 90-yillar oxiridan buyon biror marta Turkiyada bo‘lmagan
AQShga davolanish uchun ketgan siyosatchi Pensilvaniyada istiqomat qiladi va siyosiy ta’qibdan qo‘rqib vataniga qaytmaydi
|
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 8 may kuni zargarlik tarmog‘ini rivojlantirish, zargarlik buyumlari ishlab chiqaruvchilarga sharoitni kengaytirish masalalariga bag‘ishlangan yig‘ilish o‘tkazdi
«Zargarlik mahsulotlari butun dunyoda talab yuqori bo‘lgan tovarlardandir
Jahon zargarlik sanoatida ishlab chiqarish hajmi yiliga 5-6 foizga o‘sayotgani, tovar aylanmasi 250 milliard dollardan oshayotgani uning ulkan eksport salohiyatidan dalolat beradi
Mamlakatimizda bu tarmoq e'tibordan chetda qolgandi
Zargarlik korxonalari asbob-uskunalarining 80 foizi eskirgan, ayrimlarida ishlab chiqarish to‘xtagan edi
Qimmatbaho metallarni zargarlarga sotishda ham ko‘plab cheklovlar bor edi
Joriy yil 1 martdan boshlab qimmatbaho metallarni ishlab chiqaruvchilarga birja orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotishga ruxsat berildi
Endigi maqsad – zargarlikni chinakam sanoat darajasiga olib chiqish», deyiladi prezident matbuot xizmati xabarida
Davlat rahbari buning uchun xomashyodan samarali foydalanish, tarmoqqa faol investitsiya jalb etib, zamonaviy ishlab chiqarishni tashkil etish kerakligini ta'kidlagan
«Tilla, platina va kumush narxi yuqoriligi sababli tizim korxonalari aylanma mablag‘i ko‘p emas
Shu bois zargarlik sanoatida soliq yukini qayta ko‘rib chiqish, import qilinadigan xomashyo va uskunalarni bojxona to‘lovlaridan ozod qilish bo‘yicha topshiriqlar berildi
Davlat zargarlik korxonalariga xalqaro brendga ega kompaniyalar investitsiyalarini jalb qilish, ishlab chiqaruvchilar uchun qimmatbaho metallar xarid qilishga imtiyozli kredit ajratib, ularni qo‘llab-quvvatlash zarurligi qayd etildi
Yurtimizda zargarlik asosan taqinchoqlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan
Aslida esa bu sohaning yo‘nalishlari ko‘p
Tilladan yasalgan soat, ruchka va turli esdalik sovg‘alari, kumushdan tayyorlangan oshxona to‘plamlari jahon bozorida juda xaridorgir
Masalan, 4 kilogramm kumush ishlatiladigan bitta oshxona to‘plami o‘rtacha 4 ming dollar turadi
Mamlakatimizda yiliga yuz tonnadan ziyod kumush ishlab chiqarilishini inobatga olsak, bunday mahsulotlar eksportini bir necha million dollarga yetkazish mumkinligi oydinlashadi
Yana bir masala
O‘zbekistonda berill, ametist, feruza, malaxit, lazurit, opal kabi qimmatbaho toshlar zaxiralari bo‘lsa-da, ular sanoat darajasida o‘zlashtirilmagan
Shulardan kelib chiqib, yig‘ilishda zargarlikning barcha turlarini rivojlantirish, tarmoq uchun zarur toshlarni o‘zlashtirishni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi
Hozirda yakka tartibdagi zargar-tadbirkorlar o‘z mahsulotlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish huquqiga ega emasligi sababli vositachi do‘konlarga topshirishga majbur bo‘lmoqda
Shuningdek, asillik darajasini belgilash, tayyor zargarlik buyumlarini chet elga olib chiqishga oid tartiblarning murakkabligi ham aholi va tadbirkorlarga noqulaylik tug‘dirmoqda», deyiladi xabarda
Prezident mazkur masalalarni hal etish uchun zargarlik mahsulotlarini erkin bozorga olib chiqishdagi to‘siqlarni olib tashlash, yakka tartibda zargarlik buyumlari ishlab chiqaruvchilarga o‘z mahsulotlarini sotish huquqini berish zarurligini ta'kidlagan
Asillik darajasini belgilovchi tamg‘ani mahalliy ishlab chiqaruvchi korxonaning o‘zi qo‘yishi, jismoniy shaxslar tomonidan zargarlik buyumlarini chet elga olib chiqish tartibi soddalashtirilishi lozimligi qayd etildi
Chakana savdo nuqtalarida zargarlik buyumlarini qabul qilish va sotishning elektron hisobini yuritish, noqonuniy savdoning oldini olish bo‘yicha topshiriqlar berilgan
«O‘zbekzargarsanoati» uyushmasi faoliyatini yanada takomillashtirish masalalariga ham e'tibor qaratilgan
Yig‘ilishda berilgan topshiriq va zarur chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan qaror loyihasi tayyorlash vazifasi qo‘yilgan
|
«Inter» Ikardining «dubli» evaziga irodali g‘alabaga erishdi - Спорт UZ - Скачать музыку бесплатно новинки музыки 2016-2017
12.09.2016«Inter» Ikardining «dubli» evaziga irodali g‘alabaga erishdi
Italiya chempionatining 3-turi doirasida "Inter" safarda "Peskara"ga qarshi bahs olib bordi va irodali g‘alabani qo‘lga kiritdi.Dastlab mezbonlar Baebekning goli evaziga hisobni ochishdi. Shundan so‘ng Ikardi o‘yinning 77 va 90-daqiqalarida urgan gollari hisobiga g‘alabani o‘z tomonlariga og‘dirishdi.Italiya A seriyasi, 3-turPeskara – Inter 1:2 (0:0, 1:2)Gollar: 1:0 – 63 Baebek, 1:1 – 77 Ikardi, 1:2 – 90 Ikardi. Peskara – Bisarri, Dzampano, DShomber, KampanShyaro, Biragi, Brugman, Kristante, Memushay, Benali (Baebek, 57), Verre (Akvilani, 68), Kaprari (Pepe, 81).Inter – Xandanovich, D`Ambrozio, Miranda, Murilo, Santon, Joau Mariu, Medel (Palasio, 75), Kandreva (Eder, 75), Banega, Perishich (Yovetich, 75), Ikardi.Ogohlantirishlar: DShomber (20), Joau Mariu (22). Manba: Stadion.uz
Teglar: Inter Ikardining dubli evaziga irodali alabaga erishdi Категория: Спорт UZ Нашли ошибку?
|
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanitariya-epidemiologiya nazorati davlat inspeksiyasi boshligʻi, Respublika bosh davlat sanitariya inspektori Nurmat Otabekov:
– Mamlakatimizda ayni daqiqalarga kelib, koronavirus infeksiyasi qayd etilgan 2017 fuqaro roʻyxatga olingan. Virusologiya ilmiy-tekshirish institutidan olingan maʼlumotga koʻra, ushbu institut klinikasida davolanayotgan 71 bemorning 13 nafarida pnevmoniya klinik belgilari kuzatilyapti, 2 nafarining ahvoli ogʻir, 1 nafarining ahvoli oʻta ogʻir. Epidemiologiya-mikrobiologiya va yuqumli kasalliklar ilmiy tekshirish institutida davolanayotgan 79 bemordan 2 nafarining ahvoli ogʻir. Toshkent tibbiyot akademiyasi koʻp tarmoqli klinikasida davolanayotgan 89 bemordan 27 nafarida pnevmoniya klinik belgilari bor, 3 nafarining ahvoli ogʻir, deb baholanyapti.
Hurmatli yurtdoshlar!
Kasallikka chalinganlarni davolashda erishilayotgan yutuqlar haqida xabar topyapsiz. Ayni paytga kelib, 1096 hamyurtimiz kasallikdan toʻliq sogʻayib, reabilitatsiya markazlariga oʻtkazildi. 897 bemor shifoxonalarda davolash muolajalarini olyapti.
Kuni kecha Prezidentimiz videoselektr yigʻilishida karantin tadbirlarini bir muncha yumshatish boʻyicha koʻrsatmalar berdi. Albatta, bu kabi koʻrsatmalarning berilishi hammamiz uchun quvonchli holat, quvonchli xabar.
Karantin va cheklov tadbirlari nechogʻlik samara berganini koʻrib turibmiz. Biz aynan mana shu tadbirlarga rioya qilganimiz sababli kasallik keng avj olib ketishiga yoʻl qoʻymadik. Sizdan bildirilgan ishonchni suiisteʼmol qilmasdan, mabodo koʻchaga chiqqudek boʻlsangiz oraliq masofani saqlashni, doka niqoblar taqishni, ortiqcha muloqotlardan oʻzingizni tiyishingizni iltimos qilamiz. Yana bir muddat mana shu karantin tadbirlariga rioya etish orqali, albatta vaziyatni barqarorlashtirishga erishamiz.
|
Aktyorlar achchiq haqiqatlarimni qabul qilmasliklari turgan gap
Chunki rejissyorlardan maqtov eshitib o’rganishgan-da
Bilasizmi, ustozim Shukur Burhonovning o’gitlari, shapaloqlari, tanbehlari bilan bugun ozmi-ko’pmi muxlislarga ega bo’lib, Erkin Komilov bo’lib yuribman
Aytilgan gaplardan to’g’ri xulosa chiqarish ham muhim omillardan
Kuni kecha Abdulla Qahhor nomidagi satira teatrida ishlaydigan bir aktyor “Nuqtadan keyingi gap o’ziga urg’u oladimi?” degan birgina savolimdan so’ng men bilan gaplashmay qo’ydi
Bunday munosabatdan keyin yoshlarga bilmaganini o’rgatishga xam ikkilanasan kishi
|
Faqat tong otlansam, qololmas ushlab,
Yarim tun qaytsam ham, rashk, g‘azab yo‘q, shan.
Barin ichga yutib, ko‘ksimga mushtlab
Men yonib ketyapman, yonib ketyapman.
Suyib, balki mendek kuyib xuddi sham
Yashayapsan, farq yo‘q, qanday o‘tding Sen.
Faqat ayt, o‘z qo‘ling bilan qandog‘am,
Meni yolg‘izlikka qo‘shib ketding Sen.
4 iyulB, 1982-yil.
BU FASL
Tag‘in qiyg‘ir, qumri o‘ngir, qiyoda,
Tag‘in burgug yuksak o‘rlar ziyoda,
Tog‘larga yetdingiz poyi piyoda.
Ota, oppoq tog‘lar fasli bu fasl.
Dersiz «Ko‘p gapirib yoqmasman Sizga»,
O‘gitingiz nuri—to‘tiyo bizga.
Sarkash farzandlarni solingiz izga.
Ona, qo‘ng‘iroqlar fasli bu fasl.
Yeirko‘k yoli bo‘ron yanglir, ucharak,
Ko‘zlarida o‘t, shon yanglig‘ ucharak.
Omaddan bir nishon yanglig‘ ucharak.
Aka, uchar chog‘lar fasli bu fasl.
Seva-seva sevilmog‘ing oshirding,
Bekam, o‘zni qay o‘g‘longa topshirding,
U ne tugdi, ko‘ksing aro yashirding,
Singlim, yuzda dog‘lar fasli bu fasl.
Ishq qirg‘oqdir asli topsa joyini,
Ketmoqlikka qo‘ymas Sizni yoyilib,
Har o‘tganga ko‘z solmassiz qayrilib,
Uka, ishq-qirg‘oqlar fasli bu fasl.
194
|
8. Darsda
bahs-munozara,
breyistorming
texnologiyasining
ini
BMBT
Tushuncha
Ne
|
Meteorologik
stansiyalarda
bulutlarning
balandligi,
miqdori
va
ko‘chish yo‘nalishi aniqlanadi.
Osmonning bulut bilan qoplanish darajasini bulut miqdori deb
yuritiladi. Bulut miqdori 10 ballik shkala bo‘yicha ko‘z bilan baholanadi. Osmonda bulut yo‘q bo‘lganda «0» ball qo‘yiladi. Agar bulut osmon gumbazining 0,1 qismini qoplasa
1
ball, 0,2 qismigacha qoplasa
2
ball, osmon bulut bilan to‘la qoplanganda
10 ball qo‘yiladi. Agar
bulutlar qoplamida umumiy maydoni 0,5 balldan kichik ochiq qismlar
bo‘lsa, u holda 10 soni kvadrat ichiga, ya’ni (Io) shaklida yoziladi.
Bulutlar miqdorini aniqlashda dastlab umumiy bulutlikni, ya’ni barcha qavat bulutlarning umumiy miqdorini, so‘ngra quyi qavat bulutlari
alohida baholanadi.
Agar bulutlar miqdori 0-2 ball bo‘lsa osmon ochiq, 3—7 ball bo‘lsa
osmon yarim ochiq va 8—10 ball bo‘lsa osmon bulut bilan qoplangan
hisoblanadi.
O‘zbekiston tekisliklarida yanvar oyida bulutli kunlarning o‘rtacha
ko‘pyillik takrorlanishi umumiy bulutlik bo‘yicha 55—60 foizni tashkil
etadi va faqat Qizilqum cho‘lining markaziy qismida 50 foizgacha kamayadi.
Quyi
qavat
bulutlik
kunlarining
takrorlanishi
umumiy
bulutlik
bo‘yicha
Ustyurtda
va
Orol
dengizi
qirg‘“oqlarida
40
foizdan
va
Qizilqum cho‘lining markaziy qismida 28—30 foizgacha o‘zgaradi.
Yozda (iyulda) bulutlar miqdori ancha kam. Iyul oyida umumiy
bulutlik kunlarining takroriyligi Ustyurtda
25
Y, Qizilqum cho‘lida
15 Yo, Qarshi cho‘lida esa 3—4 9a ni tashkil qiladi.
Umumiy bulutlik bo‘yicha bulutli kunlarning o‘rtacha ko‘pyillik
soni Ustyurtda 90—100 kundan, Qizilqum cho‘lining janubiy qismida esa
30—55 kungacha o‘zgaradi. Bu yerlarda quyi qatlam bulutlik kunlarining
o‘rtacha soni mos ravishda 40—50 va 13—15 kunga teng. Havo ochiq
kunlarning o‘rtacha ko‘pyillik soni Ustyurtda eng kam 73-75 kundan,
Qarshi cho‘lida esa eng ko‘p 140—150 kungacha o‘zgaradi.
Farg‘ona vodiysi va Surxondaryo havzasida yanvar oyida umumiy
bulutlik
bo‘yicha
bulutli kunlarning
takroriyligi
53—63
94
atrofida
o‘zgaradi.
Quyi
qatlam
bulutlarining
takroriyligi
O‘zbekistonning
tog‘oldi
hududlarida 30—4094 tashkil qiladi. Iyul oyida esa tog‘oldi hududlarida
barqaror kam bulutli havo kuzatiladi.
Foshkent. shahrida
yanvar
oyida
umumiy
bulutlik
kunlarning
o‘rtacha ko‘pyillik takroriyligi 64 foizga, quyi qavat bulutlik kunlari-172
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.