text
stringlengths
7
335k
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Xitoy xalq respublikasi raisi Si Szinpinning samarali muzokaralaridan so‘ng ikki tomonlama hujjatlarning salmoqli to‘plami qabul qilindi, deb xabar bermoqda prezident matbuot xizmati Qayd etilishicha, davlat rahbarlari qo‘shma bayonot imzoladi, unda asosiy kelishuvlar qayd etilgan, har tomonlama strategik sheriklikning bugungi holati va uni mustahkamlash istiqbollari aks etgan Shuningdek, oliy darajadagi tashrif doirasida 15 ta hujjat imzolandi Shu jumladan:
U Mirzalimov o‘zinig ma‘ruzasida bugungi ta‘lim oldida turgan asosiy vazifa yoshlarni fan-texnikaning eng so‘nggi yutuqlari bilan tanishtirish, ularni yangi innovatsion loyihalar yaratishga yo‘naltirish, har bir shahsda axborot qarama-qarshiligi va axborot madaniyatini shakllantirish kabilarga to‘xtalib o‘tdi Talabalar axborot oqimini qabul qilishda samarali psixologik o‘z-o‘zini himoyalash, zamonaviy axborot jamiyati, uning asosiy jihatlari, ochiq axborot tizimlari, globallashuv jarayoni, axborot madaniyati, axborot havfsizligiga tahdid soluvchi manbalar borasida nazariy bilimga ega bo‘lishlari bilan birgalikda ularda amaliy ko‘nikmalarni ham shakllantirish dolzarb masalalardandir Axborot hafsizligini hozirgi kunda taminlash yuzasidan video lavha namoyish qilindi
Entraine-toi! Ши = JI) Ecoute et chante! Les blues de la brosse 34 dents м Je brosse, brosse, brosse Je suis la brosse a dents. Je brosse, brosse, brosse Les dents des enfants. Ss NOJII 8 ILINN Je ne veux pas de gateaux Je ne veux pas de bonbons. Je ne veux pas de boissons sucrees. Non, stop! Je 5115 Taйвиёe Je ne veux plus brosser. Je ne veux pas de gateaux Je ne veux pas de bonbons. Je ne veux pas de boissons sucrees. Non, stop! Je suis fatiguee Je veux me reposer! 40 1-vazifa: She’rni yod olish. (2) 2-vazifa: Test savollariga javob topish. = 63
—Hech qachon qayningiz bilan gaylashmagan bo‘lsam, nima deb kiraman)" — Shunisi yaxshi-da, jahli chiqib turgan bo‘lsayam, sizga bir narsa deyolmaydi. Chunki hali yangisiz, mehmonsiz. Iltimos, yo‘q demang. Yoningizda o‘zim ham bo‘laman. Maylimi Dildora Nazokatning gaplaridan iyib ketdi. Ayniqsa, "Maylimiy" degan so‘z shunaqangi mungli, yurakni o‘rtab yuboradigan darajada aytildiki, Dildora o‘ziga dugona bo‘lib qolgan bu kelinchak hozir yig‘lab yuborma-saydi, degan o‘yda: — Roziman, faqat yonimda turasiz, — deganini o‘zi ham sezmay qoldi. Dildora Baxshulloning chodiriga kirdi-yu, yigitning yuztuban yotganligini ko‘rib biroz turib qoldi. Nima qilarini, nima deyarini bilmay ikkilandi. Bir necha marta ortiga — chodir eshigi yonida turgan Nazokatga qarab olganidan so‘nggina Baxshulloga tamaddi olib kel-tanini aytdi. Ammo yigitning g‘alati harakatidan o‘zini yo‘qotib, tashqariga chiqib ketishiga bir baxya qoldi. Yaxshiki, chiroq yo‘q edi, hamma yoq qorong‘i edi. Yo‘qsa, y Baxshulloning yonib turgan ko‘zlarini ko‘rar va butunlay dovdiragan bo‘lardi. — OvqagyI —dedi yigit titragan tovushda, xayolidagi tuban o‘y ta’siridan chiqolmay. —Ha; Nazokat kennoyi bilan birga olib kelgandik. Baxshulloning birdan hafsalasi pir bo‘lib, shu paytgacha ardoqlab o‘zgacha hurmat qiladigan yangasini yomon ko‘rib ketdi. "Unga nima bor edi? O‘tiravermaydimi 40-dirida erini bag‘riga bosib?! —xayolidan o‘g‘di uning va Dildoraning qo‘lidan dasturxon bilan kosani olayotganida, bexosdan (ha, hecham ataylabdan qilmadi, tasodifan) barmog‘i kelinchakning qo‘liga tegib ketdi. Dildora bilan birga Baxshulloning ham eti jimirladi. Ko‘li qaltirab ketganidan yigit kosani tashlab yuboray dedi. —Yoqimli ishtaha —degancha Dildora shosha-pisha ortiga burildi. Uning yuragi to‘pillab urar, hushi boshidan uchayozgandi. Er ko‘rgan, ehtirosning eng cho‘qqisiga ham chiqqandi. Bir tarafdan qaraganda, barmog‘ining boshqa barmoqqa tegishi oddiy hol bo‘lishi, titratib 44
Qo'llab-quvvatlash dasturiy ta'minotini yangilash
Ikkala oyoqda sakrash tez-tez basketbolchilarning turish holatida bajariladi. Sakrash texnikasi sakrovchanlikni rivojlantirishga yo‘naltirilgan harakatning o‘zaro mosligi maxsus mashqlar yordamida takomillashtiriladi, shuningdek, mashqlarga sakrashni boshqa texnik usullar bilan birga harakat qilib birga qo‘shib bajarishga kiritiladi. To‘p bilan to‘xtashni o‘rgatishni yugurish bilan birga qo‘shib o‘rgatish yaxshi 22 bo‘ladi. Ular o‘yinda oldindan kelishib olingan biror narsani shart qilib qo‘yib maydondagi joyda tez-tez bajarishadi. Qoidaga muvofiq ikki oyoqda sakrab bajariladi (116-rasm). Harakat vaqtida ikkita qadam tashlab to‘xtashda o‘quvchi oxirgi qadamini sirpanadigan qilib, gavdani orqaga biroz og‘dirib, boshqa oyoqni tirab qo‘yadi. O‘quvchi sakrab to‘xtashda bir paytning o‘zida ikkala oyoqqa qo‘nadi, ular to‘pni egallab olib, qo‘llar muvozanatini saqlab yoki to‘pni nazorat qilish bilan markaz og‘irligini pastroqqa tushirishga harakat qiladi (tovongacha tushiriladi). a 3 16-rasm Hujum qiluvchi o‘yinchidan to‘pni bekitish maqsadida yoki texnik usullarni A bajarishda (to‘pni uzatish, olib yurish, c himoyachidan ketib qolish holatida), –— жи o‘quvchi to‘p bilan (117-rasm) turgan joydan va harakatda, to‘psiz va to‘p bilan 117-rasm burilishini bajaradi. Oldinga va orqaga burilishlar tez va erkin bajarilishi kerak. O‘quvchi burilishga qaror qabul qilishi bilan, «o‘q» oyoqni aniqlab, uni yerdan uzmasdan burilish harkatini bajaradi (tayanch oyoqni qoida bo‘yicha yer bo‘ylab sirpantirib yurishman etiladi). Boshqa oyoqni esa kerakli yo‘nalishda tayanch oyoq kaftining oldingi qismida burilish bilan boshqa joyga qo‘yadi. 218
Telegram’da kelajakda kriptovalyuta savdosi va uni saqlash uchun bir nechta markazlashtirilmagan vositalar paydo bo‘lishi mumkin. Bu haqda Telegram asoschisi Pavel Durov messenjerdagi blogida ma’lum qildi. Foto: Bloomberg Blokcheyn sanoati markazsizlashtirish va’dasi asosida qurilgan, ammo o‘z hokimiyatini suiiste’mol qila boshlagan bir nechta odamlarning qo‘lida to‘plangan. Natijada, eng yirik birjalardan biri bo‘lgan FTX bankrot bo‘lganida, ko‘p odamlar pullarini yo‘qotdi. Yechim aniq: blokcheynga asoslangan loyihalar o‘z ildizlariga qaytishi kerak — markazsizlashtirishga. Kriptovalyuta foydalanuvchilari hech qanday uchinchi tomonga tayanmaydigan ishonchli tranzaksiyalar va hamyonlarga o‘tishi kerak, — deb yozadi Durov. Durovga ko‘ra, u va u kabi ishlab chiquvchilar omma uchun tez va foydalanish uchun qulay markazlashtirilmagan ilovalarni yaratish orqali blokcheyn sanoatini markazlashtirishdan uzoqlashtirishi kerak. Bunday loyihalar bugungi kunda amalga oshirilishi mumkin. To‘liq markazlashtirilmagan auksion platformasi — Fragmentni yig‘ish uchun atigi 5 hafta va 5 kishi kerak bo‘ldi. Biz buni qila oldik, chunki Fragment The Open Network yoki TON ga asoslangan mashhur ilovalarni joylashtirish uchun yetarlicha tez va samarali blokcheyn platformasi, — deydi u. Fragment ajoyib muvaffaqiyatga erishdi, u yerda bir oydan kamroq vaqt ichida 50 million dollarlik foydalanuvchi nomlari sotilgan. Telegram’ning navbatdagi qadami markazlashtirilmagan vositalar to‘plamini, jumladan, kriptovalyutalar bilan xavfsiz savdo qilish va ularni saqlash uchun millionlab odamlarga hamyon va markazlashmagan birjalarni yaratishdan iborat.
Arcos de la Polvorosa Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir Zamora provinsiyasi tarkibiga kiradi Maydoni – 12,30 km2 Aholisi – 266 kishi (2010)
Avtomatik titrlash Titrlash —eritmalarni miqdoriy analiz qilishning eng keng tarqalgan universal usullaridan bo‘lib, zavod labora-tiriyalarida bajarilgan analizlarning asosiy qismi shu usulga to‘g‘ri keladi. Avtomatik titrlash uchun asboblar (avto-tomatik titrometrlar)ning qo‘llanilishi analizlar o‘tkazish tezligini keskin oshiradi, ko‘pgina hollarda ularning aniqligini orttiradi, ko‘p sonli laborantlar-analitiklarni kamaytiradi. Eritmada boshqa komponentlar bilan turgan, tabiati ma’lum bo‘lgan modda A ning konsentratsiyasini aniqlash titrlash deb ataladi. Buning uchun maxsus reagent V tanlanadi, uni titrlovchi modda (titrant) deb ataladi, u quyidagi sxema bo‘yicha analiz qilinayotgan aralashmaning ma’lum komponentiga tanlab reaksiya ko‘rsatadi: A-B-MAN, 8 6.22 bu yerda M va M—titrlash reaksiyasining mahsulotlari. Titrlovchi modda V ni namunadagi modda A ning hammasi reaksiyaga kirmaganiga qadar qo‘shiladi. Bunda titrlovchi modda miqdori O, boshlang‘ich namunadagi titrlanayotgan moddaning miqdori F, ga ekvivalent bo‘ladi. d. = K. 0), (6.23 6y epna K, —titrlash reaksiyalarining stexiometrik koeffidniyenti. Titrlanadigan modda miqdori O, = S, " O... (6.24 bu yerda Sd —analiz qilinayotgan aralashchadagi modda A ning konsentratsiyasi O.r = sop! —boshlang‘ich namuna miqdori. Titrlovchi moddaning ekvivalent miqdori O, = S.I, (6.25 bu yerda Sv —titrlovchi moddaning konseitratsiyasi; Ur—titrlovchi moddanin: ekvivalent hajmi. O, va F, ning miqdorlarini (6.23) tenglamaga qo‘yib, izlanayot gan konsentratsiya S, ning titrlovchi moddaning ekvivalent hajmig bog‘liqligini hosil qilamiz: S. = K.I, (6.26 bu yerda G K. = burni const. T Qin Shunday qilib, titrlashda namunadagi komponentning aniq 200
Imom Navaviy. Al-azkor ( 375693 marta o'qilgan) Chop etish Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:45:43 «Allohumma inniy as`aluka birohmatika allatiy vasi’at kulla shay`in an tag’firo liy», deb aytardilar», deydi. (Ma’nosi: Ey Rabbim, har bir narsada keng qilib qo’ygan rahmatingni so’rayman, meni mag’firat ayla.) Ibn Moja va Ibn Sunniy rivoyatlar Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:46:09 150-bob. Biror qavmning huzurida iftor qilganda aytiladigan zikrlar Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:46:27 Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:46:50 151-bob. Laylatul qadrda aytiladigan duo Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:47:15 152-bob. E’tikofda aytiladigan zikrlar E’tikofga o’tirgan kishi Qur’on tilovati va zikrlar bilan mashg’ul bo’lishi mustahab amallardir. Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:47:52 153-bob. Haj zikrlari bobi Bilingki, hajning zikr va duolari juda ko’pdir. Lekin ulardan muhimlarini aytib o’tamiz. Bu zikrlar ikki qism: 1) safardagi zikrlar; 2) hajning o’zidagi zikrlar. Safardagi zikrlarni, inshaalloh, o’rnida zikr qilamiz. Ammo Hajdagi zikrlarni haj amallari tartibiga binoan bayon etamiz. Bu bob juda uzun bo’lgani sababli, o’quvchiga malol kelmasligi uchun muxtasar uslubni tanladik. Kim ehrom kiymoqchi bo’lsa, avval tahorat oladi, so’ng g’usl qilib, izor va ridosini kiyadi. Tahorat, g’usl va kiyim kiyishdagi duolarni oldingi boblarda zikr qildik, o’shalarni aytadi. Keyin ikki rak’at namoz o’qiydi. Birinchi rak’atda «Qul ya ayyuhal kafirun»ni, ikkinchi rak’atida «Qul huvallohu ahad»ni o’qiydi. Namozdagi zikrlarni aytadi. Namozni tugatganidan keyin xohlaganicha duo qiladi. Agar ehrom kiyishni xohlasa, qalbi bilan niyat qilib, ushbu duolarni o’qiydi: «Navaytul hajja va ahramtu bihi lillahi azza va jalla». (Ma’nosi: Hajni niyat qilib, Alloh azza va jalla yo’lida ehrom kiydim.) Yoki: «Allohumma inniy uriydul hajja fayassirhu liy va taqobbalhu minniy». (Ma’nosi: Ey Rabbim, haj qilishni xohlayman, uni menga oson qilib, mendan qabul et.) Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:48:05 «Labbaykallohumma labbayk, labbayka la shariyka laka labbayk, innal hamda vanni’mata laka val mulk, la shariyka lak». (Ma’nosi: Labbay, Allohim, Senga itoatdaman. Senga itoatdaman. Sening sheriging yo’q. Labbay Senga. Albatta, hamd, ne’mat va mulk Senikidir. Sening sheriging yo’q.) Bilingki, talbiya aytish sunnatdir. Uni tark qilsa ham, haj va umrasi sahih bo’laveradi, lekin Rasulullohga iqtido qilinmagan bo’ladi. Ba’zilar uni vojib deb, haji sahih bo’lishi uchun aytishni shart qilishgan. Lekin avvalgi so’zimiz kuchliroqdir. Boshqa kishi uchun ehrom kiyadigan bo’lsa: «Navaytul hajja va ahromtu bihi lillahi ta’ala ‘an fulan», deb talbiyani oxirigacha o’qiydi va kimning nomidan haj qilayotgan bo’lsa, o’shaning ismini aytadi. Talbiyadan keyin Rasulullohga salovot aytiladi, o’ziga va dunyoyu oxirat ishlarida xohlagan kishisi haqqiga duo qiladi, Allohning roziligi va jannatini so’rab, do’zaxdan panoh tilaydi. So’ng yana talbiyani aytishni boshlaydi, iloji boricha ko’paytiradi. Tik turganda, o’tirganda, piyoda yurganda, biror narsa minib ketayotganda, yonboshlab o’tirganda, biror yerdan tushayotganda, sayr qilib yurganda, tahoratsiz, junub, hayz holatida, kunduzi, kechasi, saharda, do’stlar bilan jam bo’linganda, namoz so’ngida, masjidlarda, qo’yingki, tavof bilan sa’ydan tashqari hamma vaqt talbiya aytish mustahabdir. Tavof bilan sa’yda esa, o’zining maxsus duolari bor, ana shu duolar ila mashg’ul bo’linadi. Talbiyani aytishda unga mashaqqat bo’lmasa, ovozini balandlatadi. Lekin ayollar ovozini ko’tarmaydi. Talbiya har gal uch martadan qaytariladi. Uning orasi gap bilan bo’linmaydi. Agar biror kishi salom bersa, javob qaytaradi. Lekin talbiya aytayotgan kishiga salom berish karih amaldir. Agar biror ajablanarli narsa ko’rsa: «Labbayka innal ‘aysha ‘ayshul axiroti», deb Rasulullohga iqtido qilgan holda aytadi. (Ma’nosi: Toatingdaman, haqiqiy yashash oxiratdagi yashashdir.) Ana shu talbiyani nahr kuni Aqabada tosh otguncha yoki ifoda tavofini ado etgunicha aytadi. Mana shu amallardan birortasiga kirishsa, talbiyani to’xtatib, takbir bilan mashg’ul bo’ladi. Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:48:30 Fasl: Agar ehromdagi kishi Makkadagi haramga yetsa (Alloh uning sharafini ziyoda qilsin), quyidagi duoni o’qishi mustahabdir: «Allohumma haza haromuka va amnuka faharrimniy ‘alan nari va amminiy min ‘azabika yavma tab’asu ‘ibadaka vaj’alniy min avliyaika va ahli to’atik». (Ma’nosi: Ey Rabbim, bu Sening haraming va omonlik yeringdir. Do’zaxni menga harom et. Azobingdan meni omon saqla. Meni avliyolaring va toat ahli qatorida qil.) Fasl: Kim Makkaga kirgach, ko’zi Ka’baga tushsa, quyidagi duoni o’qiydi. Chunki Ka’bani ko’rganda musulmonning qilgan duosi ijobat qilinadi, deyilgan: «Allohumma zid hazal bayta tashriyfan va ta’ziyman va takriyman va mahabatan va zid man sharrofahu va karromahu mimman hajjahu av i’tamarohu tashriyfan va takriyman va ta’ziyman va birron», deydi. (Ma’nosi: Ey Rabbim, bu uyning sharafini, ulug’ligini, hurmatini, haybatini ziyoda qil. Va uni sharaflagan, hurmatlagan, haj qilgan, umrani bajargan kishilarning sharafini, ulug’ligini, yaxshiligini ziyoda et). Yana: «Allohumma antas salamu va minkas salamu hayyina robbana bissalam», deb aytadi. (Ey Rabbim, Sen salom sifatli zotsan, salomatlik Sendan. Bizni salomatlik ila tiriltir.), deb aytadi. So’ngra dunyo va oxirat yaxshiliklarini so’rab, xohlaganicha duo qiladi. Masjidga kirganda esa, masjidga kirish duosini o’qiydi. Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:49:07 Atodan qilingan rivoyatda, Rasululloh agar Baytullohga yo’liqsalar, «A’uzu birobbil bayti minal kufri val faqri va ziyqis sodri va ‘azabil qobri», deb aytardilar. (Ma’nosi: Baytullohning Rabbi ismi ila kufrdan, kambag’allikdan, qalb ziqnaligidan, qabr azobidan panoh tilayman.) Baytullohga kirilganida, quyidagi duoni o’qish ham yaxshi amaldir: «Allohumma antas salam va minkas salam va ilayka yarji’us salam, hayyina robbana bis salam va adxilna daroka daros salam. Tabarokta robbana va ta’alayta ya zal jalali val ikrom». (Ma’nosi: Ey Allohim, Sen salomsan, salom Sendandir. Salom Senga qaytuvchidir. Ey Rabbimiz bizni salom bilan tiriltir, hovling bo’lmish salom hovlisiga bizlarni kirit. Ey Rabbimiz, bizni barakotli va oliy qil. Sen ulug’ va hurmatli zotsan.) Fasl: Hajarul asvadni ushlaganda va tavofning boshlanishida: «Bismillahi vallohi akbar, Allohumma iymanan bika va tasdiyqon bi kitabika va vafa`an biahdika vattiba’an lisunnati nabiyyka sollallohu alayhi vasallam», deb, aytish mustahab amal. (Ma’nosi: Alloh nomi bilan Uni ulug’lab, Ey Rabbim, Senga iymon keltirib, kitobingni tasdiqlab, ahdingga vafo qilib, Payg’ambaringning sunnatiga tobe’ bo’lib boshlayman.) Har gal Hajarul asvadga yetganida ana shu duoni o’qiydi. Avvalgi uch aylanishda «Allohummaj’alhu hajjan mabruron va zanban mag’furon va sa’yan mashkuron», deydi. (Ma’nosi: Allohim, hajni qabul bo’ladigan, gunohni kechiriladigan va harakatni maqtaladigan qil.) Qolgan to’rt aylanishda: «Allohummag’fir varham va’fu ‘amma ta’lam va antal a’azzul akrom. Allohumma robbana atina fiddunya hasanatan va fil axiroti hasanatan va qina ‘azaban nar», deb aytadi. (Ma’nosi: Allohim, mag’firat qil, rahm ayla, bilgan narsalaringni afv et. Sen aziz va karamli zotsan. Ey Rabbim, dunyoyu oxiratda bizga yaxshilik ber va bizni do’zax azobidan saqla.) Doniyor 26 Sentyabr 2006, 06:49:24 Imom Shofe’iy (r.a.): «Tavofda aytiladigan narsalarni eng yaxshisi «Allohumma robbana atina fiddunya hasanatan va fil axiroti hasanatan va qina ‘azaban nar», deganlar. Kishi tavofdan keyin dini va dunyosida yaxshi ko’rgan narsalarini so’raydi. Agar bir kishi duo qilib, qolganlar omiyn deb tursa ham, bo’ladi. Hasandan (r.a.) rivoyat qilinishicha, duolar quyidagi o’n besh o’rinda ijobat etiladi: tavofda, multazamda, mezob ostida, Baytullohda, Zamzam qudug’i oldida, Safo va Marva ustida, ular orasidagi sa’y qilinadigan yerda, maqomi Ibrohim orqasida, Arafotda, Muzdalifada, Minoda va uchta tosh otiladigan yerda. Kim mana shu o’rinlarda duo qilishga jiddu jahd etmasa, ko’p narsadan mahrum bo’libdi. Ibn Umar (r.a.) tavofda: «La ilaha illallohu vahdahu la shariyka lah, lahul mulku val lahul hamdu va huva ‘ala kulli shay`in qodiyr», deb aytardilar.
Rossiya 222 13,9 Buyuk Britaniya 1020 37 AQSH 3539 25 Germaniya 893 23 Yaponiya 576 12 Xitoy 570 13 Dunyo bo‘yicha 9400 15 Jahon moliyaviy inqirozining O‘zbekistonga ta’siri va uning mamlakatimizda yengil kechishiga sabab bo‘lgan quyidagi omillar: — ma’muriy-buyruqbozlik tizimidan bozor iqtisodiyotiga o‘tishning bosqichma-bosqich amalga oshirish yo‘lining ta’minlanganligi; —davlat bosh islohotchi sifatida mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi zarurligining aniq belgilab olinganligi; — O‘zbekistonda moliyaviy-iqtisodiy, byudjet, bank-kredit tizimi, shuningdek, iqtisodiyotning real sektori korxonalari va tarmoqlarining barqaror hamda uzluksiz ishlashini ta’minlash uchun yetarli darajada mustahkam zaxiralar yaratilganligi va zarur resurslar bazasining mavjudligi; –oqilona tashqi qarz siyosati olib borilganligi; —aholining ish haqi va daromadlarini izchil va oldindan oshirib borish hamda iste’mol bozorida narxlar indeksining asossiz tarzda o‘sishining oldini olishga doir chora-tadbirlarning izchillik bilan amalga oshirilganligi; — davlatning moliyaviy-iqtisodiy va bank tizimlarining nechog‘lik barqaror va ishonchli ekani, ularning himoya mexanizmlari qanchalik kuchliligi bilan izohlanadi. O‘zbekiston uchun inqirozni bartaraf etish va jahon bozorida yangi marralarga chiqishning ishonchli yo‘li sifatida 2009-yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning quyidagi eng muhim ustuvor yo‘nalishlari belgilab berilgan: 1) mamlakatimizda qabul qilingan 2009—2012-yillarda jahon iqtisodiy inqirozi oqibatlarining oldini olish va bartaraf qilish bo‘yicha inqirozga qarshi dasturni amalga oshirish, shu asosda iqtisodiy o‘sishning uzoq muddatli barqaror sur’atlarini va iqtisodiyotning muvozanatli rivojlanishini ta’minlash; 2) tarkibiy o‘zgartirishlarni davom ettirish va iqtisodiyotni diversifikatsiyalash, buni birinchi navbatda, xalqaro sifat 426
Sudan bo‘yicha xalqaro “uchlik” harbiylardan fuqarolik hukumati vakillarini qo‘yib yuborishni talab qilmoqda, deyiladi AQSH, Buyuk Britaniya va Norvegiyadan iborat xalqaro “uchlik” e’lon qilgan bayonotda. "Uchlik" Sudanda yuzaga kelgan vaziyatdan chuqur xavotir bildiradi va davlat institutlarining faoliyati to‘xtatilgani, Favqulodda holat e’lon qilinganini va harbiylar tomonidan bosh vazir Abdulla Xamdok va hukumatning boshqa a’zolari ushlab turilishini qattiq qoralaydi. Biz xavfsizlik kuchlardan noqonuniy ushlab turilganlarni zudlik bilan ozod qilishni talab qilamiz", deyiladi “uchlik” e’lon qilgan bayonotda. “Uchlik” harbiylar harakatini Sudandagi “inqilobga xoinlik”, deb atadi. Shu kunlarda harbiylar amalga oshirgan davlat to‘ntarishi tufayli Sudanda norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tmoqda. Hozirgacha namoyishlardan yetti kishi qurbon bo‘lgan, yuzdan ziyod kishi jarohat olgan, deb xabar tarqatdi Reyter agentligi mamlakat sog‘liqni saqlash vazirligi vakiliga tayanib. Agentlikning ta’kidlashicha, bosh vazirdan tashqari, hibsga olinganlar orasida taniqli bo‘lgan sanoat vaziri Ibrohim ash-Shayx, hukumat ishlari bo‘yicha vazir Xoled Amru, axborot vaziri Ahmed Feysal Solih va Oliy suveren kengashi a’zosi Muhammad Fekilar bor. BMT bosh kotibi Antoniu Guterrish ham Sudandagi harbiy to‘ntarishni qoraladi va harbiylardan bosh vazir va boshqa rasmiy kishilarni zudlik bilan ozod etishga chaqirdi. Bosh kotibning ta’kidlashicha, qiyinchilik bilan erishilgan o‘tish davrini himoya qilish uchun konstitutsiya nizomlariga to‘liq amal qilinishi lozim. BMT Sudan xalqini qo‘llab-quvvatlashda davom etadi, deya ta’kidladi Bosh kotib.
Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanuvchilar taksi agregatorlari ishidan norozilik bildirishda davom etmoqdalar. Yo‘lovchilar oldida kim javobgar bo‘ladi, ushbu shikoyatlarga qanday barham berish mumkin? Norma muxbiri ushbu savollarga javob izladi. Yangi ishtirokchi uchun huquqiy maydon Tashuvchilarga mijozlar izlash bo‘yicha interaktiv xizmatlar ko‘rsatuvchi taksi agregatorlari qonun hujjatlarida tilga olinmaganiga qaramay, ular taksi bozorini rivojlantirishga katta hissa qo‘shishga ulgurdilar. Ular o‘rtasidagi raqobat tufayli ushbu sohaga innovatsion texnologiyalarni joriy etish va modernizatsiya qilish jarayoni boshlandi. Yaqin orada yo‘lovchilarni eng qulay usulda tashishni rivojlantirishda ularning roli kuchayib boradigan ko‘rinadi. Prezidentning «O‘zbekiston Respublikasida yo‘nalishsiz taksi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qarori loyihasi qabul qilingan taqdirda mamlakatimiz qonunchiligida agregatorlar faoliyatini tashkil etishga doir talablar belgilangan dastlabki hujjat paydo bo‘ladi. O‘zbekiston hududida bunday servislar bilan mamlakatimizda ro‘yxatdan o‘tkazilgan yuridik shaxslargina ishlay oladilar. Agregatorlar faqat qonun doirasida ishlaydigan tashuvchilar bilan ishlash huquqiga ega bo‘ladilar. Bularning bari taksi bozorini yanada tartibga soladi, yo‘llarda xavfsizlik ta'minlanishini kuchaytiradi. Biroq ushbu hujjatning qabul qilinishi agregatorlar faoliyat yuritishi uchun huquqiy maydon yaratish yo‘lida qo‘yilgan dastlabki qadam bo‘lishi hozirdanoq ko‘rinib turibdi. Tez orada ular faoliyatiga doir boshqa jihatlarni tartibga soluvchi yangi hujjatlarga zarurat tug‘iladi. Javobgarlarni qanday topish mumkin O‘zbekiston bozorida ishlovchi agregatorlar yo‘lovchi va taksi bir-birini topadigan oddiy maydoncha emas. Ushbu dasturlar yo‘ldagi masofani va safar qiymatini hisoblab beradi. Ya'ni iste'molchi va taksi o‘rtasidagi munosabatlarda e'lonlar taxtasidan ko‘ra muhimroq rol o‘ynaydi. Agregatorlar yo‘lovchilarga ham, taksichilarga ham kompleks xizmatlar ko‘rsatadi. Bir ishga qo‘l urdingizmi, uni vijdonan va maromiga yetkazib bajarishingiz kerak. Agregatorlarning xizmatlari bepul emas, taksichilar har bir mijoz uchun vositachilik haqi to‘laydilar. Binobarin, agregatorlar ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifati uchun muayyan darajada javobgarlikni zimmalariga olishlari lozim. Agregator litsenziyaga ega shaxslar bilangina ishlashga haqli ekanligini belgilovchi bitta qoidaning o‘zi kamlik qiladi. Hafsalasi pir bo‘lgan foydalanuvchilar ijtimoiy tarmoqlarda joylashtiradigan axborotni tahlil qilish asosida aniqlangan bir nechta muammoni ko‘rib chiqamiz. Taqdim etiladigan xizmatlarning puxtaligi, aniqligi va sifatini ta'minlash masalasi hal etilmagan. Agregator orqali buyurtmani rasmiylashtirgan yo‘lovchi mashinaning qat'iy belgilangan joyga yetib kelish vaqti to‘g‘risida xabar oladi. Biroq ijtimoiy tarmoqlarda haydovchilar avtomobil yetib kelishi talab etilgan joyni izlab topishda qiynalishlari haqidagi postlarni ko‘p o‘qiymiz. Ko‘pincha «adashgan» taksichini qo‘shni hovlidan topadilar. Mashinani izlab topishdan emas, vaqt yo‘qotganidan, aniq kech qolganidan foydalanuvchilarning fig‘oni falakka chiqadi. Taksichilarning o‘zini tutishi, odobsiz va qo‘polligi yuzasidan ko‘p shikoyat qiladilar. Bu hollarda kim javobgarlikni zimmasiga olishi, bundan buyon bunga yo‘l qo‘ymaslik uchun choralar ko‘rishi zarur? Agregatormi yoki taksopark? Haydovchilarning mehnat tartibi qoidalariga rioya etishi masalasi ochiqligicha qolmoqda. Dispetcher funksiyalari agregatorlarga berilgani bilan bu masala hatto yirik taksoparklarda hal etilmaganicha qolmoqda, sababi ular o‘z haydovchilari ko‘rsatgan xizmatlarning haqiqiy hajmiga qarab ularni nazorat qila oladilar. Haydovchilar orasida ko‘p ishlagani va charchaganiga qaramay ko‘proq pul topishni istovchilar ko‘plab topiladi. Bu avariya holatlari ko‘payishiga, yo‘llardagi xavfsizlik kamayishiga olib keladi. Yo‘lovchi xavfsizligini ta'minlash muammosi kun tartibida turibdi. Agregator xizmatlaridan foydalangan iste'molchi yetib kelgan mashinaga o‘tiradi. Yo‘l chetida turib mashina to‘xtatganda tanlash imkoniga ega bo‘lganidek imkoniyatga ega emas. Avtomobil salonida yo‘lovchi xavfsizligi ta'minlanishini kim va qanday nazorat qiladi? Amaliyotda yuzaga kelayotgan shu va boshqa ko‘plab boshqa masalalarning huquqiy jihatdan tartibga solinmaganligi agregatorlar va taksichilar javobgarlikni bir-biriga yuklashiga, mijozni sarson qilishiga olib keladi. Ilgarigidek, mas'ullarni topishning imkoni bo‘lmaydi. Binobarin, kundalik turmushda yuzaga keladigan barcha masalalar bo‘yicha javobgarlik aniq cheklangan Agregatorlar ishtirokida taksi xizmatlarini ko‘rsatish qoidalarini zudlik bilan ishlab chiqish zarur.
3ds Max Havok kompaniyasi tomonidan yaratilgan fizik hisoblash mexanizmi Reactorni qo'llagan Reactor qattiq jismlar, yumshoq jismlar, matolar va boshqalarni fizik nuqtayi nazardan modellashtirish imkonini berardi 2012 (14) versiyasidan boshlab Reactor to'plamdan olib tashlandi [2] Uning o'rniga MassFX moduli keldi
Malluzb Mo‘ltonga yetgach Sorangxon unga qarshi qo‘z-g‘oldi. Shunda Mallu Mo‘ltonni hisorga olib, uni bezovta qila boshladi. Uning (Mo‘lton) askarlari behisob, qo‘shin to‘lalari kechalari (tim) qorong‘i edi. Hatto, aytishlaricha, uning behisob, sonsiz-sanoqsiz askarlari jumlasidan Sakkiz yuzta fil ham bor edi. Shu bilan birga, Hind atrofidagi har bir amir, Hind tomonlaridagi har bir boshliq o‘z etaklarini shimargan holda o‘ziga te-tishli yuk-yopig‘lariyu odamlarini yig‘gan edi. (Bir so‘z bilan aytganda) ular bo‘lishi lozim bo‘lgan qiyinchiLiklari uchun yuklarini zabt etgan va o‘z hojatlari uchun fillarini bog‘lagan edilar. Ushbu ladad va xusumat to‘rt oycha, ya’ni Mallu shaharni xalos qilib, uni (Sorangxon) qo‘lidan xolis o‘ziniki qilib olgunicha davom etdi.
5 To‘qimachilik materiallarining tasnifida har bir bo‘lim orasida yarim mahsulotlar joylashadi. Lekin ular materialning o‘tish oralig‘ida bo‘lganligi uchun ishlabchiqarish jarayonida qisqa vaqt yotadi. Shuning uchun ular to‘qimachilik materiallarining asosiy tasnifiga kirmaydi. Yarim mahsulotlarning turlari mutaxassislik fanlarida batafsil beriladi. Biroq tasnifdagi bo‘limlar orasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatish uchun paxta tolasidan yigirilgan ipni olish jarayonida hosil bo‘ladigan yarim mahsulotlarni misol qilib keltirish mumkin. Paxta tolasidan ip olish jarayonida quyidagi yarim mahsulotlar: xolst, tola tarami, pilta va pilik hosil bo‘ladi. Yarim mahsulotlarni olish jarayonida to‘qimachilik tolalari tozalanadi, titiladi, tekislanadi, uzunligi bo‘yicha parallel holatga keltiriladi. Oxirgi yarim mahsulot—pilikdan ip yigiriladi. To‘qimachilik buyumlari ham ikki holatda bo‘lishi mumkin: xom buyumlar, ya’ni dastgohlardan olingan, hech qanday ishlov berilmagan buyumlar; tayyor buyumlar—xom buyumlarga kimyoviy pardozlash jarayoni berilgan; ya’ni oqartirilgan, bo‘yalgan, gul bosilgan va hokazolar. Dastlabki tolalar o‘simliklardan, jonivorlardan olinadi. Bu tolalar tabiiy tolalar deb ataladi. Tabiiy tolalar maxsus korxonalarda yetishtirilgan xomashyoga dastlabki ishlov berish yo‘li bilan olinadi (paxta, jun, kanop, zig‘ir vah.k.). Tabiiy tolalar yakka, tanho tuzilishda (paxta turi) va bir qancha tanho tolalarning to‘dasidan tashkil topgan texnik tola (zig‘ir, kanop) holatida bo‘ladi. Kimyoviy tola har xil tabiiy va sintetik polimerlarni eritish, sovutish, qotirish usullari bilan olingan tanho iplarning to‘dasini — (jgutini) uzish, kesish usuli bilan olinadi (viskoza, nitron, kapron, lavsan va Б.K.). To‘qimachilik materiallarining tasnifidagi 1-bo‘limga dastlabki tanho iplar kiradi. Tanho iplar tabiiy va kimyoviy guruhlarga bo‘linadi. Tabiiy tanho iplarga seritsin moddasi bilan yelimlangan — pillaning ipi kiradi. Kimyoviy tanho iplarga—viskoza, aғзeтaб, – kapron, lavsan, nitron vah.k. kiradi. Tabiiy va kimyoviy tanho iplar kompleks iplarning tarkibiga — kiradi. Tanho iplardan to‘qimachilik mahsulotlarini ishlab- chiqarishda kompleks iplar holatida foydalaniladi. Har xil maqsadlar uchun tanho iplardan yo‘g‘onroq yakka iplar ishlab chiqariladi. Bu iplar monoip deb ataladi. 20
2. Aqlning epchilligi, aqlning bu sifati, turli xomxayollardan va siyqa fikrlardan ozodligidir, masalaning sharti vaziyat o‘zgarganda darrov yangi yo‘l va tadbirlar topa olishdir. Aql epchilligining alomati faqat uning siyqalikdan va bu siyqalikning aqlni bo‘g‘adigan ta’siridan ozodlikdangina iborat bo‘lmay, balki bir masalani hal qilayotganda har xil usullar bilan urinib ko‘rish, noto‘g‘riligini, bir karra ma’lum bo‘lgan yo‘llarni sira takror qilmaslik ham aql epchilligini ko‘rsatadigan alomatdir. Ko‘p kishilarning masalalarni yaxshi yecha olmaganliklarining sababi ko‘pincha shuki, ko‘p vaqtda ular biror masalani hal qilmoqchi bo‘lganlarida, dastavval birdaniga aqllariga kelgan yo‘lning natijasizligini necha marta amalda ko‘rib bilgan bo‘lsalar ham, yana shu yo‘lni hadeb qaytaraveradilar. Bunda aql tor doiraga kirib qoladi. Ya’ni odam aqlini bir karra kirgan yo‘ldan boshqa yo‘lga sololmay qoladi. 3.Fikrning kengligi. Aqlning bu sifati masalaning o‘ziga aloqador bo‘lgan boshqa mayda-chuyda, ammo muhim tomonlarini ham nazarda tutgan holda, masalaning umuman hammasini qamrab olish qobiliyatidan iboratdir. Murakkab bir masalani yaxshi hal qilish hamisha bu masalaning hamma tomonini qanchalik birdaniga fahmlayola bilishga, masalaning bir tomoniga aloqador bo‘lgan narsalarni nazarda tutganda, uning boshqa tomonlari taqozo qilgan shart va sharoitlarni, talab va cheklashlarni ham qanchalik to‘la e’tiborga ola bilishga bog‘liqdir. Matematikaga o1d qiyin masalalarni yechganda bo‘ladigan xatolarning ko‘pi masalaning hamma tomonlarini birdaniga fahmlab ola bilmaslik natijasida tug‘iladi. 4. Fikrning ildamligi. Aql bilan yechiladigan masalalarni ildam yechish to‘g‘risida faoliyatning har xili turli talab qo‘yadi. Olim bilan xarbiylar ishini solishtirib ko‘rsak, bu narsa darhol ma’lum bo‘ladi. Nyutonning miyasida butun olam tortishish quvvati to‘g‘risidagi qonunning asosiy fikrlari tug‘ilgach, keyin bu qonunni qat’iy suratda isbot qilgunicha oradan 16 yil o‘tdi. Darvin «Turlarning paydo bo‘lishi» degan asarini yozish uchun 20 yil vaqt sarf qilib, tayyorgarlik ko‘rdi. 173
Hujjat kuchini yo‘qotgan 08.07.2022 [OKOZ:1.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xo‘jalik faoliyati / 09.20.00.00 Energetika / 09.20.01.00 Umumiy qoidalar][TSZ:1.Iqtisodiyot / Energetika]O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar MahkamasiningqaroriMikrogidroelektrostansiyalarni qurish bo‘yicha tajriba loyihalarini amalga oshirish hisobiga respublikaning gidroenergetikadan foydalanish salohiyatini kengaytirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida LexUZ sharhiMazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 7-iyuldagi 372-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirishlar va qo‘shimcha kiritish, shuningdek, ba’zilarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida elektr energetika tarmog‘ini yanada rivojlantirish va isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida” 2019-yil 27-martdagi PQ-4249-son va “Gidroenergetikani yanada rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2021-yil 10-dekabrdagi PQ-44-son qarorlari)”gi qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan.Hujjat matni rus tilida berilgan.O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOVToshkent sh.,2017-yil 14-sentabr,724-son
Bir bog‘bon chol o‘tganmish, «Uch xum» ertak aytganmish.
ta’siri va boshqalarni tushuntirish. Talabalar ongida tarixga hurmat, adolat uchun kurash, inson xotirasini e’zozlash, Vatanni sevish kabi hissiyotlarni tarbiyalash. Seminar mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘rish uchun metodik ko‘rsatmalar: 1-asosiy savol bo‘yicha: Uzbekistonda tarix fanining 20-30yillarda rivojlanishi, tarix o‘qitishni yo‘lga qo‘yilishi masalalari mohiyatini ochib bering. 20-30-yillardagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayot tarixshunosligini tushuntiring (1. 15-74, 2-21-48; 3. 379). 2-asosiy savol bo‘yicha: O‘zbekiston FA ning tashkil etilishi ilm-fan taraqqiyotida yangi bosqich bo‘lganligini misollar yordamida izohlang. 4-jildli Uzbekiston tarixi kitobining nashr etilishi va 50-80-yillarda tarixiy tadqiqotlar hamda sovet davri mafkurasining ta’siri masalasini yoriting (1153-188. 3.379. 43-10) Adabiyotlar: 1. Axunova M, Lunin B.V. Istoriya istorichekoy nauki v Uzbekistane T.: 1970. 220 b. 2 XX asrning dastlabki o‘ttiz yilida O‘zbekistonda tarixi fani. 1-2 jildlar. T. 1994. 224 b. Z. O‘zbekiston tarixi: yangi nigoh. T.: 1998. 218 b. 4 Jadidchilik: islohot. yangilanish. mustaqillik va taraqqiyot uchun kurash T 1999 195 b. 5. Jeltova G. Makatayev A. Razvitiye istoricheskoy nauke v Sredney Azii i Kazaxstana v 40-50 godo‘. T. 1989s s379 b. Lunin B. Na peredovux rubejax arxeslogii i iskusstvoznaniya Sentral’noy Azii. Uzbekistonda ijtimoiy fanlar 1995. 5-6-7-8-3 13-seminar mashg‘ulot: O‘ZBEKISTONNING MUSTAQILLIK DAVRI TARIXI TARIXSHUNOSLIGI Ajratilgan soat: 2 soat Ko‘riladigan savollar rejasi: 1. Mustaqil Uzbekiston Respublikasi tarixini o‘rganishda I.A.Karimov asarlarining ahamiyati. 2. O‘zbekiston mustaqillik yillaridagi iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy hayoti tarixshunosligi. Dars maqsadi: Mustaqil O‘zbekiston Respublikasi tarixini o‘rganishda Islom Karimov asarlarining ahamiyati, respublikamizda va ma’naviy islohotlarning mohiyatini to‘liq anglashda bu asarlar asosiy manba ekanligini tushuntirish, talabalar ongida yurtga muhabbat, istiqlol g‘oyalariga sadoqat, bunyodkorlik va insonparvarlik g‘oyalariga ishonch hissini tarbiyalash. Seminar mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘rish uchun metodik ko‘rsatmalar: 1-asosiy savol bo‘yicha: I. Karimov asarlari Uzbekistonning mustaqillik yillari tarixini o‘rganishda muhim manba ekanligini asoslab bering (1.3-25; 2174-193; 3123-244) 2-asosiy savol bo‘yicha: Mustaqillik yillarida tarixshunoslikning metodologik asosi mohiyatini ochib bering. (1.32) Mustaqillik yillarida tarix sohasida erishilgan yutuqlar va uning asosiy muammolari mohiyatini ochib bering (4.216-233). Adabiyotlar: b Karimov I. A. Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. T.: 1998. 32 b. b Karimov I. A. Uzbekistoning uz istiqlol va taraqqiyot yo‘li. T. 1994. 311 b. b Karimov I.A.. O‘zbekiston XXG! asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, 4 2 3 barqarorlik shartlari, taraqqiyot kafolatlari T.: 1997. 351 b.
Saytdagi xabarlardan foydalanish uchun «Gazeta uz»ning yozma roziligi olinishi shart
Qutqaruvchilar Moskva daryosidan cho‘kayotgan uch o‘zbekistonlikni qutqarib olishdi Moskvada daryoda cho‘milayotib cho‘kib ketishiga bir bahya qolgan uch nafar O‘zbekiston fuqarosini qutqarib qolishdi, deb xabar berdi Moskva FVV boshqarmasi matbuot xizmati. Ular suv yuzasida rezina matras, bolalar chambaragi va puflama timsohga osilib cho‘kib ketmaslikka urinishgan. Cho‘kayotganlarni qidiruv-qutqaruv stansiyasidan 400 metr narida ko‘rib qolishgan. Ma'lum bo‘lishicha, uch erkak yarim shishirilgan bolalar puflama suzish vositalari yordamida cho‘milayotgan bo‘lishgan va cho‘ka boshlashgan. Vaxta kuzatuvchisi kutilmagan holatni ko‘rishi bilan qutqaruvchilarga xabar bergan va qutqaruvchilar katerda ularning oldiga yetib borishgan. Jabrlanganlar stansiyaga olib kelingan va ularga birinchi yordam ko‘rsatilgan. Cho‘miluvchilar kasalxonaga yotishga ko‘nishmagan va suvda o‘zini tutish qoidalari bo‘yicha suhbatdan so‘ng ularga javob berilgan.
Tanlov asosida tuzilgan dasturlarda mavzular o‘qug‘ini o‘ziga jalb qila oladigan tarzda tuziladi va shu yo‘l orqali o‘quvchalarga puxta bilim berishga harakat qiladi. Masalan, "Yapeshii yuqori darajada rivojlangan davlate yoki Yaponiya dunyoda ta’?yit resurslarga eng kambag‘al davlat bo‘lishi bilan birga u tshahonda eng taraqqiy etgan davlatt, = Misr Nil in’omi», Buyuk Pritaniya va Indoneziya orollar mamlakat) va hakazo tarzda tuziladi. Mavzularning bunday tuzilishi o‘quvchini geografik bilimlarni puxta egallashga va qiliqab o‘rganishga jalb qiladi. Demak, jahon miqyosidagi mamlakatlarda o‘quvchilarda geografik madaniyat shakl-lantirishping o‘ziga xos uslublarini izlashga majbur bo‘ladi. Aksariyat metodistlar geografik madaniyat shakllantirishda geografiya ta’limining psixologik asoslari yetakchi bo‘lishi kerak deb hisoblaydilar. Bunda ular geografi. asoslarini puxta egallashda turli yoshdagi o‘quvchilarning fikrlay olish qobiliyati,
zalliklarga ega? Bu afzalliklar nisbiymi yoki abso-lyutmi? Buning sababi nimada? Taklif: Ushbu taklifning mohiyati va mumkin bo‘lgan oqibatlarini tushuntirib, sizningcha eng ratsional bo‘lgan taklifni tavsiya qiling. a) Import tizimini qayta qurish; b) Eksport tizimini qayta qurish; v) Ichki bozorda taklifni oshirish; g) Ishlabchiqarishni qisqartirish; d) Eksport narxini pasaytirish-e ye) Paxtadan olinadigan tayyor mahsulot ishlabchiqarishni amalga oshirish; j) Xorijda O‘zbekiston paxtasidan tayyor mahsulotlar ishlabchiqarishni yo‘lga qo‘yish. 50. Ixtiyoriy hukumat qanday nisbatni ushlab turishiga intilishi lozimligini bilasizmi"7 Quyida sanab o‘tilgan nisbatlar orasidan aniqroqlarini belgilab boring va uni izohlang: a) iste’mol—jamg‘arish; b) davlat byudjeti daromadi—davlat byudjeti xarajati; v) eksport—import; g) davlat sektoridagi ish haqi—Xususiy sektordagi ish haqi; d) biznesga soliq—sof foyda-e ye) pul massasi—tovar massasi. 51. Pulni nimaga sarf qilish kerak? O‘zingizni davlat xarajatlari uchun javobgar deb tasavvur qiling. Siz 500 mlrd. so‘m davlat pulidan foydalanish uchun ushbu loyihalardan birini tanlab olishingiz kerak (9.1—jadval): a) qish davridagi taqchillikni hisobga olib, boshqa davlatlardan oziq-ovqat sotib olish; b) qishloq xo‘jaligi uchun traktorlar, kombaynlar, irrigatsiya uskunalari va boshqa yangi avlod uskunalarni ishlabchiqarish; v) zamonaviy qishloq xo‘jalik mashinalarini xorijdan sotib olish uchun mablag‘ ajratish; g) jinoyatchilikning o‘sishiga. qarshi kurashish uchun huquq-tartibot xodimlari safini kengaytirish; d) energiyaning yangi manbalarini yaratish sohasi-152
tug‘dirmaydigan ba’zi bir so‘zlarni misol tariqasida keltiramiz. Biz o‘zishimizda asosiy manba sifatida 1961- yilda A. Q. Borovkov tomonidan e’lon qilingan «Badai al-lug‘at» asariga suyanamiz (Toliiy Imoniy asari). Dastlab biz Navoiy asarlari tilida bor, o‘zbek tilining o‘g‘uz gruppa shevalarida saqlangan, lekin adabiy tilimizda (hozirgi zamon tilida) qayd qilinmagan so‘zlar to‘g‘risida gapiramiz. Lekin bunday so‘zlar hozirgi o‘g‘uz shevalarida (tillarida ham) uchraganligi uchun ham ularni Alisher Navoiy asarlari tilidagi o‘g‘uz leksik elementlari deb ayta olamizmi ekan! Avval ko‘zdan kechirib chiqaylik. to‘n (Bl. 168- may idishi; V. Radlov lug‘atida ham shunday, So‘fiy ibriqig‘a xalal boldi, Bada to‘n kabi badal boldi. (Rdl. Sh, 1541). to‘n Xiv. suv idishi to‘ncha Urg‘., Xub. choydish (Xsh., 89). tariqmaq 1) yo‘liqmoq, uchrashmoq (Rdl. Sh. 1628); 2) darimaq yo‘lamoq, dalda bermoq, ko‘maklashmoq (Xiv., Urg.), tariqmaq —zoriqib sog‘inmoq (tos-kovat’), (Bl., 150); Dartmaq — dariqmak so‘zining asl ma’posi «yo‘lamoq», «uchramoq» bo‘lsa kerak, keyinchalik uning ma’nosi rivojlanib «ko‘maklashmoq», «qo‘l cho‘zmoq» ma’nolari ham paydo bo‘lgan, fe’lning bo‘lishsiz formasi (darimaydi—da-rimiydi) yo‘liqmaydi, holimdan xabar olmaydi, so‘ngra esa azob chekmoq, qiypalmoq ma’nolari ham ayrim turkiy tillarda rivojlangan bo‘lishi mumkin. Qiyos. turkm. darmmak — dariqmaq «xafa bo‘lmoq, yuragi qisilmoqo (Tds, 239); ozar. darixmag kyurak ezilmoq, zoriqib kutmoq2 (Azr. sl., 121). Ulani dariqot dur-g‘an vaxtm ddi (Ularda yetishmavchilik bar vaxti edi) ma’nosida (Xiv.). Hozirgi adabiy tilda Navoiyda qayd qilingan alav olov, alanga so‘zi qayd qilinmagan, faqat shu so‘zning takroriy varianti—lav-lav keltirilgan (undov), lav-lav yonmoq kpmlat’e; Navoiy lug‘atlarida lav-dav, alanga ma’nosida berilgan (Bl, 236); Qarnoq— Iqon tipidagi o‘g‘uz shevalarida lav va lavva-lav olov, alapga ma’nosida uchraydi: lavva-lavg‘a ush nima darkar aka, biri kapchik, biri dustar, biri damlangan palav (Iki). 7—LUG‘ATGA SO‘Z TANLASH PRINSILLARI TO‘G‘RISIDA IKKI OG‘IZ SO‘Z Ishga ilova qilingan lug‘at to‘la ma’nodagi dialektal lug‘at emas. Biz tuzgan lug‘at 10000dan ortiqroq so‘zni o‘z ichiga oladi. Dialektal lug‘at oldiga qo‘yilgan maqsadlardan tashqari yapa bir qator masalalar borki, ularni ijobiy suratda hal etishga qaratilgan har qanday intilish, birinchidan, hozirgi sheva leksikasini albatta o‘zbek shevalari leksikasi bilan va hozirgi urug‘dosh (ayniqsa yaqin urug‘dosh) tillar leksikasi bilan qiyosan o‘rganish, ikkinchidan, qiyosiy-tarixiy planda yozuv yodgorliklari tili leksikasi bilan chog‘ishtirishii taqozo qilardi. Biz mana shu maqsadlarni ko‘zda tutib, dastlab o‘g‘uz lahjasidan to‘plangan leksik materialni mana shu ikkala aspektda tekshirishni lozim ko‘rdik va hozircha ushbu ishga namuna tariqasida 1500 dan oshiqroq so‘zni kiritdik. Dialektal lug‘at tuzish prinsiplari haqida mutaxassislarimiz «O‘zbek tili va adabiyoti» jurnali sahifalarida va doklad tezislarida o‘z fikr va mulohazalarini bayoi etdilar". Fikrimizcha, dialektal lug‘atga so‘z tanlashida lug‘atchilik sohasida erishilgan yutuqlarimizni albatta hisobga olish zarur, bayon etilgan fikrlarning ratsional ma-Rzidan foydalanish kerak bo‘ladi. Haqiqatan ham, «semantik, leksik dialektizmlar olinadi, fonetik o‘zgarishga uchramagan so‘zlar lug‘atga kiritilmaydi», deyish bilan cheklanishimiz mumkin, lekin 1 F. A. Abdullayev, Dialektal lug‘at tuzish prinsiplari haqida, «O‘zbek tili va adabiyoti» j., 2-son, 1966; A. G. G‘ulomov. Dialektal lug‘at xaqida, «O‘zbek tili va adabiyoti» jurnali, 4-son, 19685 Sh. Nasirov. Iz opiga sostavleniya slovarya uzbekskix na-rodnix govorov. Tezisq dokladov (UT region. soveshaniyo po dia 1. ya».); K. N. Nazarov, Iz opita sostavleniya dialektologiches-kogo slovarya uzbekskogo yazmka. Tezis’m dokladov, str. 26—27, o‘sha fonetik o‘zgaliklarning ayrimlarida shunday ma’yo farqlari uchraydiki, unday so‘zlarni e’tibordan chetda qoldirish mumkin emas. Masalaning boshqa tomonini olaylik: so‘z, shundoq qaraganda, fonetik jihatdan deyarli hech o‘zgarishga uchramagan, ma’noda ham farq yo‘qdek, lekip shu so‘z frazeologizm girdobiga tushdimi—shevalararo ba’zan farq juda sezilarli bo‘ladi, yoki so‘zni yasash planida ko‘rilsa ham adabiy til bilan shevalar orasida ayirma ozmi-ko‘pmi albatta topiladi. Biz yuqorida oyoq (ayaq) so‘zini frazeologiya planida ko‘rib chiqqan edik (ayaq achmaq, ayaq almaq, ayaq qasmak, ayaq chalmak, ayaq chakmak va boshqalar), xuddi shu so‘zni yasash plavida ko‘raylik. Masalan, ayaqlashmaq (ayaq-la-sh--maq): 1. oyoq uzatmoq, oyoqni cho‘zib yotmoq; 2. ikki kimsa bir-biriga oyoq uzatishib yotmoq; 3. bo‘lishmoq, taqsim qilmoq: bir malni uch kishi ayaqlashtiq (Xiv.); ayaqlamaq (ayaq-kla-maq) 1. tamomlamoq, oxiriga yetkazmoq; 2, ayaqlanmaq: 1. oyoqqa turmoq, isyon ko‘tarmoq; 2. o‘ng‘almoq, oyoqqa bosmoq, tuzalmoq: i: shim ayaqlonib getti (H-asp.). Yana bir misol keltiramiz. Barcha turkiy tillarda, shu jumladan o‘zbek tilida ham, ko‘z so‘zining ma’no chegarasi sihoyat darajada keng, uning ishtiroki bilan yasalgan idioma va frazeologizmning son-sanoqsiz ekanligi ham ma’lum. (Qarang: o‘zb. rus. lug‘at, 226—227-betlar, Tds, G‘OZ, 188, 189, 190, 191, 192-betlar). Asos e’tibori bilan adabiy til va o‘g‘uz shevalari o‘rtasida bu so‘zning semantikasida farq kam, lekin ayrim misollar borki, shevalar uchun juda xarakterli, Birgina gdzziq ayding (muborak bo‘lsin) misoli shunga guvohlik beradi: 203 aqartirmaq ko‘z o‘ynatmoq; g033i qatti khasadgo‘y, birovning yutug‘ini ko‘rolmaydigan» Ayrim iboralar ishtirokida tuzilgan gapni tarjimasiz uqib olish ancha qiyin. Masalan, Obrt g03 tugallik vilan yettik khamma birga eson-omon maqsadga erishdi, o‘lib-tolib yetdik, zo‘rg‘a manzilga yetib oldiko va boshqalar. Takrorlaymiz, ishimizning xarakteri boshqacha bo‘lganligi uchun biz so‘z ma’nolaridagi turli-tuman tarmoqlanishlarni, uslub o‘zgaliklarini, frazeologizmni tug‘dirishdagi rangba-ratsgliklarii lug‘atda berish imkoniyati hozircha yo‘q, shuni hisobga olib, ishning 99
“Sud qarorlarini qayta ko‘rish instituti takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni to‘g‘ri O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi: 1. “Sud qarorlarini qayta ko‘rish instituti takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinsin. 2. Mazkur Qonun O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga yuborilsin. 3. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
Qo‘l va yelka mushaklarini mustahkamlashga doir mashqlar: avval bir, so‘ng ikkinchi tomonga qo‘llarni ohista va tez aylantirish (6—8 marta); qo‘l panjalarini tepaga va pastga qilish, panjalarni ikki tomonga aylantirish (12—15 marta); ikki qo‘lni musht qilish, so‘ngra barmoqlarni yozish (2 daqiqa davomida bajariladi); tirsak va qo‘llarni yugurish chog‘idagi kabi harakatlantirish, ohista boshlab, so‘ng tezlashtirish (5—6 soniyadan 3—4 marta); polda barmoqlarga tayanib yotgan holda barmoqlarni bukish va yozish (10—15 marta). Oyoq mushaklarini mustahkamlashga doir mashqlar: prujina singari o‘tirib-turish—oyoqlar yelka kengligida ochilgan ( 10—15 marta); chap-o‘ng oyoqni oldinga va orqaga siltab harakat qilish (8— 10 marta); qo‘llarni devorga tirab, bir joyda turib, 5—6 soniyadan ohista va tez yugurish (2—3 marta); bir joyda turib yurish (oyoq uchida, tovonlarda 1,5—2 daqiqa); ikki oyoqda tepaga chap va o‘ng oyoqda goh u, goh bu tomonga sakrash (15—20 marta). Gavda va oyoq mushaklarini mustahkamlashga doir mashqlar: oyoqlar jips holda va yelka kengligida, navbatma-navbat chap, o‘ng qo‘l bilan oldinga egilish (10—13 marta); chalqancha yotib bir va ikkala oyoqni galma-gal ko‘tarish (10— 12 marta); oyoqlar bilan velosiped haydayotgandagi singari harakat qilish (30—40 soniya); qorinda yotib, gavda va oyoqlar bilan, ,,baliq “qa o‘xshab harakatlanish (6—8 marta); qorinda yotib, bukilib, qo‘l va oyoqlarni ushlashga intilish (5— 8 marta); joyda turganda va yurib turib arqonchada sakrash (1—2 marta). Yana qo‘shimcha ravishda, o‘z imkoniyatlaridan kelib chiqib, agar matras va parolon to‘shak bo‘lsa, kurash mashqlaridan tanlab olish tengdoshlar bilan ayrim tana a’zolarini rivojlantirishga xos o‘yinlarni juft-juft bo‘lib o‘ynash ham mumkin. Bunda oyoq uchi, tirsak, bosh va boshqa a’zolar ishtirok etishiga ahamiyat berish 175
Hammaga vazifalar aniq bo‘lgach, yana yo‘lga chiqishdi Nihoyat, uzoqdan bir yildirki, ko‘rish istagida intizor bo‘lganlari, ular uchun eshiklari yopilgan Makka ko‘rindi Uni ko‘rar-ko‘rmas hammayoqni musulmonlarni «Labbayk Allohumma labbayk » degan ovozlari tutib ketdi
Mirziyoyev Jizzax neftni qayta ishlash majmuasiga tamal toshi qo‘ydi » O‘zbekiston yangiliklari – Zamin.uz 27 aprel 2017, 14:50 O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Jizzax viloyatiga safari doirasida Zafarobod tumaniga tashrif buyurdi. Tumanning "Chimqo‘rg‘on" qishloq fuqarolar yig‘ini hududida Jizzax neftni qayta ishlash majmuasi qurilishiga tamal toshi qo‘yish marosimi bo‘ldi. Bu haqda O‘zA agentligi xabar qilmoqda. 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash, iqtisodiyotning etakchi tarmoqlarini modernizasiya qilish va diversifikasiyalash, tarkibiy islohotlarni chuqurlashtirish orqali uning raqobatbardoshligini oshirish asosiy ustuvor yo‘nalishlar sifatida belgilangan. Energetika sohasini yanada rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarga muvofiq, Jizzax viloyatida zamonaviy neftni qayta ishlash kompleksi barpo etiladi. Qiymati 2,2 milliard dollar bo‘lgan loyiha yiliga 5 million tonna neft xomashyosini qayta ishlash imkonini beradi. Prezidentimizning Qozog‘iston va Rossiyaga davlat tashriflarida olib borilgan samarali muzokaralar natijasida majmua uchun xomashyo yaqinda barpo etiladigan neft quvuri orqali etkazib kelinadi. Bu energiya resurslarini etkazish xarajatlarini keskin kamaytiradi va loyihaning iqtisodiy samaradorligini oshiradi. Majmuaning geografik joylashuvi ishlab chiqarilgan mahsulotni mamlakatimizning barcha hududlariga va eksportga minimal xarajatlar bilan etkazish imkoniyatini ta’minlaydi. Zavodda uglevodorod xomashyosini chuqur qayta ishlash bo‘yicha eng zamonaviy, ekologik va energetik jihatdan samarador texnologiyalar o‘rnatiladi. Ular asosida jahon standartlariga javob beradigan motor va aviasiya yoqilg‘isi, benzol, mazut, bitum va boshqa neft mahsulotlari ishlab chiqariladi. Aviasiya kerosini ishlab chiqarish miqdorini oshirish havo kemalarimizning parvoz geografiyasini sezilarli darajada kengaytirish, etakchi xorijiy aviakompaniyalar bilan muvaffaqiyatli hamkorlik orqali yo‘lovchi va yuk samolyotlarining tranzit reyslarini oshirish bilan bir qatorda mamlakatimiz aviasiya sohasini yanada rivojlantirish imkonini beradi. Majmuaning ishga tushirilishi 2 mingdan ziyod, iqtisodiyotga aloqador va xizmat ko‘rsatish tarmoqlarida qo‘shimcha 14 mingdan ortiq kishining bandligini ta’minlashga xizmat qiladi. So‘zga chiqqanlar hududlar iqtisodiyotini rivojlantirish, aholi turmush farovonligini oshirish borasida olib borayotgan ezgu ishlari uchun davlatimiz rahbariga minnatdorlik bildirdi. Yangiliklar » Jamiyat » Mirziyoyev Jizzax neftni qayta ishlash majmuasiga tamal toshi qo‘ydi 18:23 Prezident “Sho‘rtan gaz-kimyo” majmuasi yangi loyihalari bilan tanishdi
chan elementlarning to‘liq oksidlanishi sodir bo‘ladi. Bunday portlovchi moddalar portlaganida zaharli gazlar minimal miqdorda hosil bo‘ladi. Shuning uchun kislorod balansi nolga teng bo‘lgan portlovchi moddalar eng samarali deb hisoblanadi. Tarkibida kislorod yetarli bo‘lmagan portlovchi moddalar portlatilganida zaharli uglerod oksidi CO hosil bo‘ladi. Kislorod portlovchi modda tarkibida ortiq bo‘lsa, portlatishda kislorod azot bilan juda o‘tkir zaharli oksidlar NO, NO,, N,O;, ni hosil qiladi. Yerosti ishlarida qo‘llanish uchun faqat kislorod balansi nolga yaqin (1390) bo‘lgan portlovchi moddalar ishlatiladi. Yer yuzasida portlatishishlarida musbat va manfiy kislorod balansli portlovchi moddalar qo‘llanilishi mumkin. Portlovchi modda kislorodi gramm-atomli massasining ortiq yoki kamligida kislorod balansi portlovchi moddaning gramm-molekulali massasining foizda ifodalangan nisbati bilan aniqlanadi. Portlovchi moddalarning kislorod balansi quyidagi formula bilan hisoblanadi: K. = 1677 x 10095 yok1 K. = 2 10095, (1) nm bu yerda: 7—portlovchi moddaning bir molekulasida ortiqcha yoki yetmaydigan kislorod atomlarining soni; M—portlovchi moddaning nisbiy molekular massasi. Aksariyat sanoat portlovchi moddalarining (yakka yoki aralashmali) tarkibi umumiy formula bilan ifodalanishi mumkin: C.H. M.O. A., Би yeгдa a, Б, c, a, e, poгПoycи тoйдa molekulasidagi uglerod, vodorod, azot, kislorod, aluminiy atomlarining munosib soni. Shuning uchun ortiqcha yoki yetishmaydigan kislorodning atomlar sonini quyidagi ifoda orqali aniqlash mumkin: n-d- (204238) -2. (2) Misol. Ammiakli-selitraning kimyoviy formulasi NH,NO,;; molekulasining nisbiy massasi (og‘irligi) M—80. Ammiakli-selitraning kislorod balansini toping. Yechim. Ammiakli-selitrada yonuvchi element vodorod. Vodorodning 4 atomini oksidlash uchun kislorodning ikkita atomi kerak. Selitra molekulasida kislorodning uchta atomi mavjud, ya’ni kislorod balansi musbat. Kislorodning ortiqcha atomlari soni = 3—2 = 1. M va n laming qiymatini (1) formulaga qo‘yib, ammiakli-selitraning kislorod balansini aniqlaymiz: 116
tomonga siltanishda o‘ng oyoq bilan chap tomonga siltanib o‘tiladi va shuning bilan bir vaqtda chap oyoq bilan ichkariga siltanib o‘tiladi. Mah
18 prisadkalarini qo‘llash 30-40-yillarda boshlangan edi. Ammo prisadkalarni ishlatish dizel ѐqilg‘isini qotish haroratini sezilarli darajada pasaytirib turishi loyiqalanish harorati qo‘yi chegarasiga esa ta’sir etmaslik holati o‘sha vaqtda, ularni sanoatda qo‘llash uchun to‘siq bo‘lib xizmat qildi. Hozirgi vaqtda depressor prisadkalarning kimѐviy xususiyatidan kelib chiqqan holda ular 4 turga bo‘linadi [3]: -qutbli monomerlar bo‘g‘inini saqlangan etilenning sopolimer prisadkalar; -poliolefin turidagi prisadkalar; -polimetakrilatli prisadkalar; -nopolimer turdagi prisadkalar; Odatda prisadka individual modda bo‘lmasdan turli tarkib va turli molekulyar massali makromolekulalarning aralashmasi hisoblanadi [9,10]. Chet mamlakatlardan olib kelinadigan polimer moddalar, ayniqsa, etilenning vinilatsetat bilan sopolimerlarining (EVA) turli navlari (tarkibi va molekulyar massasi bo‘yicha) asosida depressor prisadkalar ishlab chiqariladi. EVA sopolimerlarning depressor xossalari makromolekulada vinilatsetat bo‘g‘inlarining borligi, o‘rtacha molekulyar massa, polimer zanjirining tarmoqlanishi, molekulyar massaviy taqsimlanish kabi tavsiflar bilan aniqlanadi [11]. Dizel ѐqilg‘ilarga eng samarali prisadka sopolimer makromolekulasida 20-40 % vinilatsetat bo‘g‘inlarini saqlagan mahsulot hisoblanadi, shu bilan bir qatorda uning molekulyar massasi chegarasi 15003000 u.b. oralig‘ida bo‘lishi kerak. Mualliflar tomonidan EVA sopolimerlar molekulyar tavsiflari, ularning prisadka xossalariga ta’siri, ѐqilg‘idagi n-parafin uglevodorodlarning miqdori bilan bog‘liqlikligi o‘rganilgan [1214]. Deparafinlangan dizel ѐqilg‘isi va n-parafin uglevodorodlardan tarkib topgan model tizimlar misolidan-parafin uglevodorodlarning uglerod-uglerod zanjiri uzunligi va ularning ѐqilg‘idagi miqdoriga qarab sopolimerlarning tanlab ta’sir etirish aniqlangan, chunonchi n-parafin
faylasuflar, adiblar, qozilar javob topishga harakat qilib kelganlar. Shuningdek ular, har bir o‘tgan davr diplomatiyasi va diplomatik faoliyatni, jumladan iqtisodiy diplomatiyaning shakllanishi jarayoniga o‘z ta’sirini ko‘rsatib kelgan. Xulosa Xalqaro globallashuv jarayonida faol qatnashayotgan Vatanimiz O‘zbekiston Respublikasining barcha idoralari va xodimlari xususan, biznes- iqtisodiyot sohasida faoliyat ko‘rsatayotgan shaxslar yuqorida bildirilgan tavsiyalarni ham nazariy, ham amaliy jihatdan mustahkamlashi maqsadga muvofiqdir. Tayanch iboralar Tadbirkor obrazi, xususiyat, fazilat, globalizatsiya jarayoni, qadimgi davr, O‘rta asr, savdogar, savdogar-diplomat, monarx, qobiliyat, rostgo‘ylik, tartibchilik, vazminlik, odobchilik, sodiqlik, ziyochilik, bilimdonlik, sezgirlik, ehtiyotkorlik, mehmondo‘stlik, rom qilish, mehnatsevarlik, mardlik, xushmuomalalik. Nazorat va muhokama uchun savollari 1. O‘z an’analari, urf-odatlari va hayot kechirish tarzi bo‘lgan O‘zbekistonlik yoshlar zamonaviy tadbirkor yo diplomat bo‘lishi uchun xalqaro fazilat va sifatlarni egallashi shartmi? 2. Yosh diplomatlar, biznesmenlar egallashi zarur bo‘lgan asosiy fazilat, sifat, qobiliyatlarni kim tavsiya etgan? 3. "Rostgo‘ylik" qanday tushuncha va nima maqsadda ishlatiladi 4. Tillarni bilish biznesmen tadbirkor uchun zarurmi? Adabiyotlar 1. Djon Vud Jan Serre. Diplomaticheskiy seremonial i protokol. Mejdunarodnike otnosheniya, 2011. 122
joylashuvi .............u Na . Ikki tekislik i ah дa i. Eл . Nuqtadan tekislikkacha bo‘lgan MASOFA u... oiimi url иши. 92
QURILISHDA NARXLAR ЦEHЪГB CTPOИTEЛБCTBE Ayrim turdagi qurilish materiallarining ishlab chiqaruvchilar narxlari indeksi (dekabr oyi o‘tgan yilning dekabr oyiga nisbatan; foizda) Индekcъгцeн пpoизвoдитeлeй нa oтдeлъниe видъ cтpoитeлънигx мaтepиaлoв (дekaбpБ k дekaбpю пpeдмдyшeгo гoдa; в пpoцeнтax) 2016 { 2017 { 2018; 2019 Portlandsement 135,71122,1 97,9 { 119,9 Пopтлaндцeмeнт Asbestosementdan yoki Издeлия из acбecтoцe-shu kabi tarkibida asbest мeнтa или aнaлoгич-bo‘lgan materiallardan 121,5 { 193,4 { 101,8 100,0 ниx мaтepиaлoв, co-buyumlar дepжaшиx acбecт Asfalt yoki shu kabi material-Издeлия из acфaлвтa lardan tayyorlangan 199,8 { 106,1 { 100,0 { 190,0 { или aнaлoгичнkx o‘ramlardagi buyumlar мaтepиaлoв в pyлoнax Sement, beton yoki sun’iy SENT 200 p.дa м pи toshdan yig‘ma konstruk-pyka Pp й : дeлия для здaний и tsiyalar elementlari, 133,2 { 125,7 { 121,0 { 105,6 coopyжeний, из цe-pinolar va inshootlar uchun мeнтa, бeтoнa или иc-9 Y kyccтвeннoгo kaмня . Ar "Бeтoн, гoтaвъй для Quyish uchun tayyor beton 118,0 ) 109,9 100,0 { 100,0 зaлизkи Yc i "Cмecи acфaлътoввe osa oblaralari uchun 100,01122,71147,511320 для дopoжниx пokpитий Qurilish uchun o‘tga Kиpличи cтpoитeлънъe chidamsiz keramik 103,41112,9 { 201,3 { 101,1 kepaмичeckиe нe g‘ishtlar oгнeyпopниe Shag‘al 106,9 { 102,0 { 122,0 { 125,3 (Шeбeнъ Tabiiy qum 103,01104,111368,4 105,5 (Пeckи пpиpoдkвe Graviy 102,5 { 103,2 { 108,9 86,4 (Гpaвий Kaolin 114,3 { 108,1 { 160,1 T 113,0 (Kaoлин So‘ndirilmagan va Извecтъ нeгaшeнaя So‘ndirilgan ohak 98,3 { 122,0 206,6 100,9 и гaшeнaя Gips 141,2 { 190,0 { 229,2 { 72,7 IFunc Listlangan shisha 124,1 49,8 { 163,0: 112,0 (Cтekлo лиcтoвoз O‘zbekistonda qurilish 89
Kostyumlar va rekvizit An’anaviy realistik spektakllarning kostyumlaridan ommaviy bayram va tomoshalar kostyumlari maishiylik va haqqoniylik borasida farq qiladi. Ommaviy bayram tomoshalarida birinchidan, bunday kostyumlar bu san’at turining ramziy va allegorik stiliga tog‘ri kelmaydi, ikkinchidan, maishiy kostyumning mayda detallari katta maydon masofasida ko‘rinmaydi. Uchinchidan, shuncha ko‘p miqdordagi kostyumni qayerdan olish mumkin? Maxsus, aynan shu tomosha uchun ko‘p ming sonli alohida eskizlar bo‘yicha stil va janrni hisobga olgan holda, ranglar gammasi yaratiladigan kostyumlarni tikish oson ish emas. Axir maxsus buyurtmali, davlat tadbirlarini hisobga olmasak, bu ishni amaliy jihatdan amalga oshirib bo‘lmaydi. Hatto, «Mustaqillik», «Navro‘z» bayramlarida, ba’zi eskirgan kostyumlargina yangilanmasa, qolganlari tikilganiga uch, to‘rt yil, hatto undan ham oshgan. Bizga ma’lumki, ommaviy bayramlarning tomoshaviy chiqishi kostyumlarning turli-tumanligi, rang-barangligi, ranglar gammasiga ham bog‘liq. Turli-tuman kostyumlar qo‘l ostimizda bo‘lmasa, asosan rejissyor bayram g‘oyasidan kelib chiqqan holda, bloklarda uniformalardan foydalanishi mumkin. Masalan: o‘quvchilar, talabalar (bakalavr, magistr), gimnastlar, quruvchilar vah.k. Bunday kostyumlar ta’sirchanligini oshirish uchun (turli bosh kiyimlar, ro“mol, soyabonlar, shlyapa, sharf, yelpig‘ich, bantiklar, koptok, gullar, sharlar vah.k.)ni ishlatish mumkin. Aynan mana shu elementlar (atributlar) bir lahzada kostyumlarning rangi, obrazining o‘zgarishiga yordam beradi. Ayniqsa, bolalar, yoshlar bloklarida, badiiy fon va fon guruhlarida bu narsaning guvohi bo‘lamiz. Ommaviy sport tomoshalarida, turli fartuklar, ro‘molchalarning ikki tomonini ikki xil rangda ishlatib, o‘ziga xos ranglar o‘zgarishini yaratish mumkin. Sport-97
Olti oycha bosib to‘yni berdirdi. Chin-Mochin shahrida davron surgandifr). Yetti yilda o‘lgan ulin ko‘rgandifr). Barakalla, Kuntug‘mishday polvonga, Bu gapdan topmaysiz biror yolg‘ondi. Burundanki shunday doston qolgandi(r}, To‘y deb borgan mehmon sarpoy olgandir). Ikki ulini poyitaxtga suydirdi, Rizbon karvon mehnatini kuydirdi, Qoyil bo‘ling Kuntug‘mishday polvonga, Bachcha qolmay zarbob chopon kiydirdi. Chambarakdan oyog‘ini tiradi, Chin-Mochinni ikki uli so‘radi, Shuytib, murod-maqsadiga yetgandi.
 Arizalar va ma`ruzalar matni _ O'zbekiston radiotexnika, elektronika va aloqa ilmiy-texnika jamiyati
NIMA BO'LADI Siz joriy yangilanish mening telefonimga va dasturning o'ziga ko'p muammolarini keltirib chiqardi. Ushbu yangilash bilan bir nechta ilova va tizimning qulashi kuzatildi. Iltimos, ushbu masalani hal qiling
Manba: www SheJoT CoM - Saytdan olindi! Ozish uchun oson yo'l (Allen Karr maslahati)
Bo`limlar ro`yhati Ma'muriy organlari Qishloq xo'jaligi Bo'lim faoliyat turlari Avtomatik analizatorlar - sotish, ishlab chiqarish Farmatsevtika preparatlari - ishlab chiqarish Optika, quyoshdan himoya qiluvchi ko'zoynaklar Sanitariya-epidemiologiya xizmatlari Sog‘liqni saqlash Tashkilotlar, korxonalar tibbiy-sanitariya bo'limlari Tez tibbiy yordam Tibbiy sanoat - asbob-uskunalar, buyumlar Tibbiy kiyim - ishlab chiqarish, sotish, etkazib berish Tibbiyot - ommaviy, noan'anaviy Tug‘ruq xonalar Ushbu blokda qanday paydo bo'lish - TAVSIYA 20 ta top tashkilotlar (noyabr) 1 OLX UZ 20771 2 MILLENIUM TAKSI 4551 3 TASHQI MEHNAT MIGRATSIYASI MASALALARI AGENTLIGI 4224 4 ROHAT AVTOSALONI 4098 5 ESTIMED XUSUSIY KORXONASI 3264 6 ISLOM KARIMOV NOMIDAGI XALQARO AEROPORTI MA'LUMOTLAR XIZMATI 3098 7 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI BOSH PROKURATURASI 2817 8 PROFI-EDUCATION O'QUV MARKAZI 2521 9 ISTIQLOL SA'NAT SAROYI 2469 10 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O'RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI 2299 11 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT XAVSIZLIK XIZMATI INSTITUTI 2232 12 RESPUBLIKA ONKOLOGIYA MARKAZI 2108 13 KOREYA RESPUBLIKASI ELChINONASI 2063 14 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI 2021 15 ZO'R TV TELEKANALI 1876 16 DOKTOR D HOSPITAL MChJ 1867 17 TOSHKENT SHAHRI HOKIMIYATI 1854 18 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI ISHONCH TELEFONI 1810 19 O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG'LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI ISHONCH TELEFONI 1708 20 NIZOMIY NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI 1682 1 BANKLAR 27425 2 KOLLEJLAR 14902 3 DORIXONALAR 14022 4 MEHMONXONALAR 13066 5 TAKSI 12945 6 O‘QUV MARKAZLARI 12231 7 SHIFOXONA VA KLINIKALAR 11311 8 BOSMAXONALAR 11253 9 OLIY O‘QUV YURTLARI 11043 10 SAYOHLIK AGENTLIKLAR 10052 11 XUSUSIY KLINIKALAR 9921 12 TIBBIYOT - DIAGNOSTIKA, MASLAHATXONALAR, DAVOLASH 9718 13 ULGURJI SAVDO 9325 14 QISHLOQ XO‘JALIK MAHSULOTLARI - ISHLAB CHIQARISH, TAYYORLASH, QAYTA ISHLASH 7950 15 QANDOLAT MAHSULOTLARI 7883 16 QURILISH VA TA'MIRLASH TASHKILOTLARI 7805 17 TO‘QIMACHILIK SANOATI - MAHSULOTLAR 7638 18 XUSUSIY BOLALAR BOG'CHASI 7431 19 UN - ISHLAB CHIQARISH, SOTISH 7345 20 QURILISH MATERIALLARI - SOTISH 6899 Yellowpages uz electron ma’lumotnomasi: «Veterinariya» O'zbekistonda sohasiga oid kompaniyalar to’liq ro’yhati Telefonlar, manzillar, ish vaqti va resursdan 24 soat davrida olish mumkin bo’lgan boshqa qo’shimcha ma’lumotlar Katalog mavjudligining yigirma ikki yilligida to’plangan Veterinariya O'zbekistonda turkumini faqat tekshirilgan va doim yangilib bo’riladigan ma’lumotlari, hamda Veterinariya O'zbekistonda bo’limiga oid dolzarb ma’lumotlarni to’plagan bepul telefon xizmati
Ibatova D X -“Mul’timediali aloqa tarmoqlari” O’quv qo’llanma T : TATU, 2017, 259 bet
Bu yil Indoneziyada boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida sportchilarimiz umumiy hisobda 70 ta medal bilan Oʻzbekistonga qaytishdi
2018 yil 15 may kuni Samarqand viloyatining Nurobod tumani, Qashqadaryo viloyatining Kitob va Dehqonobod tumanlarida qisqa muddatli kuchli yomg‘ir yog‘ib o‘tdi. Qisqa muddatli kuchli yomg‘ir yog‘ishi natijasida, «Samarqand-Qarshi» avtomobil yo‘lining tagidan o‘tgan quvurlarga yomg‘ir suvi bilan oqib kelgan shox-shabbalar tiqilib qolgan va yomg‘ir suvi yo‘lning ustki qismidan o‘tganligi xabar qilinadi ichki ishlar vazirligi rasmiy veb saytida. Biz Samarqand viloyati Nurobod tumanidagi Jom qishlog‘ida bo‘ldik. Bu yerda 15 may kuni soat 20:00 lar atrofida Jom soyi bo‘ylab kelgan sel «Samarqand-Qarshi» avtomobil yo‘liga kelib tiqilib, 21 ta xonadon va atrofdagi inshootlarni suv bosishiga sabab bo‘lgan. Biz Jom qishlog‘iga borganimizda sel oqibatlari FVV qutqaruvchilari tomonidan bartaraf etilayotgan edi. Sel oqibatida jabrlanganlardan biri Sobir Saydullayevning uyi to‘liq toshqin ostida qolgan. Uyning old devor sel bosimiga dosh bera olmasdan nuragan. Og‘ilidagi uch bosh qoramoli nobud bo‘lgan. Sel ikki avtomashinani ham oqizib, ularga jiddiy shikast yetkazgan. «Suv kutilmaganda juda shiddat bilan keldik, bola chaqani olib chiqib, jonni saqlab qolishga ulgurdik. Faqat yangamiz loyqa suv yutdi. Hozir shifoxonada. Ahvoli qoniqarli», — dedi S.Saydullayev. Sobir akaning aytishicha, uyiga birinchi marta sel kirishi emas. Uning uyi «Samarqand-Qarshi» yo‘liga eng yaqin va pastlikda joylashgan. U ikki yildan beri katta yo‘l ostidagi sel o‘tkazuvchi quvur kengaytirilishini talab qilib, respublika idoralariga murojaat qilib kelganligini alohida ta'kidladi. Kun.uz’ga kelib tushgan ma'lumotlarga ko‘ra, kecha bo‘lib o‘tgan kuchli yomg‘ir natijasida Samarqand tumanining Ohalik mahallasida ham sel toshqi ni ro‘y bergan va odamlarning turar joylariga ziyon yetkazgan. Bir oilaning ayoli ikki farzandi bilan oqib ketgani haqida rasman tasdiqlanmagan xabar ham bor. Jomliklarning hikoya qilishlaricha, viloyatning barcha rahbarlari ikki kundan buyon qishloqda jam bo‘lib turishibdi. Viloyat hokimi T.Jo‘rayev jabr ko‘rgan xonadonlarning barchasiga davlat tomonidan yordam ko‘rsatilishini aytib, odamlarning ko‘nglini ko‘targan. Xurshid Daliyev, Shuhrat Shokirjonov Kun.uz muxbirlari
Ruud Krol () — gollandiyalik futbolchi va futbol murabbiyi.Himoyachi sifatida oʻynagan. 1949-yil 24-martda Amsterdamda tugʻilgan. U faoliyatining katta qismini „Ayaks“da oʻtkazdi.Olti karra chempion va toʻrt karra Gollandiya kubogi sohibi. "Ayaks" tarkibida uch karra yevrokubok gʻolibi, ikki marta UEFA Superkubogi va bir marta qitʼalararo kubok gʻolibi.U shuningdek Kanadaning „Vankuver Uaytkeps“,Italiyaning „Napoli“ va Fransiyaning „Kann“ klublarida ham oʻynagan. Tarjimai holi Klubdagi faoliyati Ruud Krol futbolchilik faoliyatini „Ayaks“ bosh murabbiyi Rinus Muxelsning maslahati bilan Amsterdamning „Ayaks“ jamoasida boshlagan.Oʻzining debyut mavsumida Ruud maydonda kam oʻynadi, ammo 1969-yilning yozida chap qanot himoyachisi Teo van Duyvenbode „Feyenoord“ klubiga oʻtganidan soʻng Ruud asosiy tarkibda koʻproq maydonga tusha boshladi. Krol asosiy tarkibning doimiy himoyachiga aylandi.Shunday qilib 1971-yilda „Ayaks“ UEFA Chempionlar kubogi finaliga chiqdi, unda „Panatinaikos“ 2:0 hisobida gʻalaba qozondi, ammo Krol oyogʻi singanligi sababli finalda oʻynamadi. UEFA Chempionlar kubogining keyingi ikki finalida-1972 va 1973-yillarda Krol ishtirok etdi va UEFA Chempionlar kubogining uch karra gʻolibiga aylandi.Klubning asosiy yulduzlari Yoxan Kroyff,Yoxan Neskens va „Ayaks“ sardori Piet Kayzer jamoani tark etgandan soʻng aynan Krol „Ayaks“ sardori boʻldi.Ruud 1980-yilda „Ayaks“ni tark etgan va u yerda 332 oʻyin oʻtkazib 23 gol urgan. Kanadaning „Vankuver Whitecaps“ klubiga koʻchib oʻtgan Krol 14 ta oʻyin oʻtkazdi va Kanada chempioni boʻldi.Shundan soʻng u Italiyaning „Napoli“ klubiga oʻtdi va u yerda toʻrt yil oʻynadi.Ruud futbolchilik faoliyatini Fransiyaning „Kann“ shahrida yakunlagan.Oʻsha paytda bu jamoa ikkinchi ligada oʻynardi. Terma jamoadagi faoliyati Ruud Krol Gollandiya terma jamoasidagi debyutini 1969-yilda Angliyaga qarshi oʻtkazgan.1970-yillarda Krol „Ayaks“ va Gollandiya terma jamoasida koʻrsatgan oʻyin „Total futbol“ning bir qismi edi. Ruud koʻp qirrali himoyachi sifatida harakat qildi va hatto yarim himoyada ham oʻynay oldi. Krol terma jamoa uchun 83 ta oʻyin oʻtkazgan.1974 va 1978-yillardagi jahon chempionatlari, shuningdek 1976 va 1980-yillarda Yevropa chempionatlarida ishtirok etgan. Murabbiylik faoliyati Futbolchilik faoliyatini yakunlaganidan keyin Ruud murabbiy boʻldi.Ruud murabbiylik faoliyatini Belgiyaning „Mexelen“ klubida boshlagan.U yerda bir yil ishlagan keyin Krol Shveytsariya „Servett“ klubiga yoʻl olgan va u yerda ham bir mavsum oʻtkazgan. Krol Misr terma jamoasi bosh murabbiyi Lui van Gal qoʻl ostida Gollandiya terma jamoasida yordamchi murabbiy, shuningdek Ronald Kuman qoʻl ostidagi „Ayaks“da yordamchi murabbiy boʻlgan.Keyinchalik 2005-yilda Kuman isteʼfoga chiqqanidan keyin „Ayaks“da vaqtinchalik murabbiy boʻlgan.Ruud 2006-yildan 2007-yilgacha Fransiya ikkinchi ligasida oʻynagan fransuzlarning „Ayachcho“ murabbiyi boʻlgan. 2007-yil avgust oyida Krol 1994-yildan 1999-yilgacha boshqargan Misrning „Zamalek“ klubiga qaytdi, biroq jamoada bir yil oʻtkazgandan soʻng u klubni tark etdi.Klub bilan 1996-yilda Afrika chempionlar kubogini qoʻlga kiritdi va bir yildan soʻng 1997-yilda CAF Superkubogi,1999-yilda esa Misr kubogini 2008-yilda Krol Janubiy Afrikaning „Orlando Pirates“ klubi bilan toʻrt yillik shartnoma imzolab murabbiy boʻldi. 2012-yildan 2014-yilgacha Krol Tunisda ishlagan.U 2013-yilda milliy chempionat va CAF Konfederasiya kubogida gʻolib chiqqan „Sfaksien“ klublarini va 2014-yilda ham chempionlikni qoʻlga kiritgan „Esperans“ni boshqargan.2013-yilda Tunis terma jamoasini vaqtincha bosh murabbiyi sifatida boshqargan. 2014/15-yilgi mavsumda Krol Liviyada Tripolining „Al-Ahli“ jamoasini boshqargan. 2015-yilda u Marokashning „Raja“ klubini qisqa muddat boshqargan. 2016-yil boshida u Tunisga qaytib keldi va olti oy davomida mamlakat poytaxti jamoasi „Klub Afrika“ jamoasini boshqardi. Yutuqlari Jamoaviy Niderlandiya terma jamoasi Jahon chempionati kumush medali sovrindori-1974,1978 Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori-1976 "Ayaks" Gollandiya chempioni-1970,1972,1973,1977,1979,1980 Gollandiya chempionatining kumush medali sovrindori-1969,1971,1978 Gollandiya chempionatining bronza medali sovrindori-1974,1975,1976 Gollandiya kubogi sohibi-1970, 1971, 1972, 1979 Gollandiya kubogi finalchisi-1978,1980 UEFA Yevropa Chempionlar kubogi gʻolibi-1970/71,1971/72,1972/73 Yevropa kubogi finalchisi-1968/69 UEFA Superkubogi sohibi-1972,1973 Qitʼalararo kubok gʻolibi-1972 "Napoli" Italiya chempionatining bronza medali sovrindori-1981 Murabbiylikda "Mechelen" Belgiya chempionatining bronza medali sovrindori-1989/90 Misr olimpiya terma jamoasi Butun Afrika oʻyinlari chempioni-1995 "Zamalek" Misr chempionatining kumush medali sohibi-1997/98 Misr chempionatining bronza medali sovrindori-2007/08 Misr kubogi sohibi-2007/08 Afro-Osiyo kubogi sohibi-1997 "Orlando Pirates" Janubiy Afrika chempioni-2010/11 Janubiy Afrika chempionatining kumush medali sovrindori-2008/09 Janubiy Afrika kubogi gʻolibi-2010/11 Sakkizlik kubogi sohibi-2010 "Sfaksien" Tunis chempioni-2012/13 CAF Konfederasiya kubogi gʻolibi-2013 "Esperance" Tunis chempioni-2013/14 "Raja" UNAF klublar kubogi gʻolibi-2015 Shaxsiy Bronza toʻp sohibi-1979 „Oltin toʻp“ga nomzod-1977, 1978,1980,1981 IFFHS talqiniga koʻra XX-asrda Yevropaning eng yaxshi futbolchilari roʻyxatida 79-oʻrin IFFHS talqiniga koʻra Niderlandiyaning XX-asrda eng yaxshi futbolchilari roʻyxatida 5-oʻrin Manbalar Havolalar Profil na sayte FIFA.com (angl.) Profil igroka na worldfootball.net Statistika matchey za sbornuyu Niderlandov na sayte voetbalstats.nl (nid.) Statistika na sayte vi.nl (nid.) Rud Krol na ofitsialnom sayte „Ayaksa“ (nedostupnaya ssilka) (nid.) Rud Krol na sayte „Planetworldcup.com“ Statistika vistupleniy za sbornuyu na sayte „Rsssf.com“ Profil igroka i profil trenera (angl.) na sayte Transfermarkt Profil trenera na sayte transfermarkt.com Niderlandlar futbolchilari Yashayotgan insonlar 1949-yilda tugʻilganlar 24-martda tugʻilganlar
5 Mavjud 6 ta chiqindixonalarni sanitariya talablariga keltirish hamda 662,0 mln so’m byudjet mablag’lari hisobidan qo’shimcha 3 ta shu jumladan Yozyovon tumaniga 1 ta, So’x tumaniga 1 ta, Farg’ona tumaniga 1 ta chiqindi poligonlarini qurilishi uchun er ajratish, loyiha-smeta hujjatlarini tayyorlash va ekspertizadan o’tkazib, o’rnatilgan tartibda qurilish ishlarini nazoratga olish
Bolalarni emlash (26) b.4-jadval Bolalarni Tug‘ilganidan } yoshgacha bo‘l- { Ikki yashar bolalar-tug‘ilganida gan bolalarni shu kasalni shu kasallikka silga qarshi LikA qarshi emlash qarti emlang. emlash (96) terlama { ko‘k- { poliomi. } epidda- } qizamiq yo‘tal EAT rotit 1992 83,2 78.4 85,3 62.9 84,1 1993 49,2 44.7 45,9 51.3 82.2 1994 92,5 66.8 65.2 37.1 43.0 1995 94.8 87.8 86.9 98,1 0.3 63,3 1996 98.0 97.2 972 97.0 87,3 6. 5-jadval Aholining emlanadigan kasalliklar guruhiga chalinishining o‘sishi (har 100000 kini hisobidan) 1992 B. } 19938. } 1994 y. 119958. 1996 y. T 1997 y. Difteriya G.I 0,6 1 2.8 0.7 0.1 Ko‘kyo‘tal 7 2.4 1.62 1.2 0.9 0.8 Polnomiyelit 0.1 0.3 0.5 0.001 Qizamiq 19.4 10.8 5.2 1.3 1 1.1 Virusli 514.6 5118.6) 398.6 { 607.2 260.2 558.2 rematat-, A” Epidparotit 13.1 34 32.5 123.
anglatadi va shu tariqaM. yechimining yangi vositalarini izlashga undaydi. Demak, M. hal qilinmaguncha ilmiy izlanishlar davom etadi. V. Qo‘chqorov MUZEY—tarixiy moddiy va ma’naviy yodgorliklarni to‘plash, saqlash, o‘rganish va targ‘ib qilishishlarini amalga oshiruvchi ilm.-tad., mad-y-ma’r-y muassasa. Uning asosiy vazifasi insonlarni ma’ni, estetik, madi, ilmiy, siyosiy, iqt-y vah. ehtiyojlarini qondirishdan iborat. M.lar sohalar bo‘yicha adabiyot, tarix, mad-t, san’atshunoslik, tabiatshunoslik, qishloq xo‘jaligi, texnikaga oid va b.ga bo‘linadi. Ijtimoiy vazifasiga ko‘ra esa ma’n-y-mad-y, ilm.-tad. va o‘quv M.lariga bo‘linadi. M.lar o‘z eksponatlari (san’at durdonalari, moddiy va ma’naviy yodgorliklar) orqali insonlarni ma’n-y-mad-y ehtiyojini qondiradi, ularga estetik zavq bag‘ishlaydi, tarixiy haqiqatni oshkor etadi, dunyoqarash va didni o‘stiradi. M.da ilmiy-tadqiqot ishlari ham olib boriladi: qad. moddiy va ma’naviy yodgorliklarni, ayniqsa, qo‘lyozmalarni, to‘plamlarni butlash va o‘rganish; ilmiy hujjatlarni tayyorlash, M. ashyolarini saqlash va ta’mirlash tartibini yaratish, adabiyotlar nashr etish shular jumlasidandir. M.lar kishilarni tarixdan boxabar etib, o‘ziga xos saboq beradi. O‘quv maskanlari va b. muassasalarda tashkil etilgan M.lar ularning tarixi va faoliyatini o‘zida aks ettiradi. Zamonaviy M.lar tadqiqot, ta’lim-tarbiya va ma’n-y-ma’r-y targ‘ibot ishlarini o‘zaro uyg‘un holda amalga oshiradigan mad-t o‘chog‘idir. MUNOFIQS(LIK) (arab. ikkiyuzlamachi; mug‘ombir, o‘rtaga nizo soluvchi) —yuksak ma’naviy fazilatlarga zid, tili boshqa, dili boshqa, so‘zi va ishi bir-biriga to‘g‘ri kelmaydigan shaxsga xos salbiy xislatni ifodalovchi t. Xalqimizda ana shunday ikkiyuzlamachi shaxs, oila, jamoa, millat, xalq oldida o‘zini do‘st ko‘rsatib, orqasidan yomonlik qiladigan yoki yomonlik tilaydigan kishilar M. deb ataladi. M.ning xavfli jihati shundaki, bunday illatga chalingan kishilar do‘st niqobiga kirib, barcha sir-asrorlardan xabar topadi va vaqti kelganda bundan o‘z foydasi va g‘arazli niyatda foydalanadi. Ular dushmandan ham yomonroqdir. Chunki, kishi o‘z dushmanini yaxshi biladi va u bilan aloqada ehtiyotkorlik bilan ish tutadi, masofada turib muomala qiladi, unga o‘z sirlari va rejalashtirayotgan ishlarini oshkor qilmaydi. M.ni esa o‘ziga do‘st deb bilgani bois, unga o‘z sir-asrorlarini ishonib aytadi va kutilmaganda uning xiyonatiga duch keladi. Bunday hollarda ko‘rilgan moddiy zarar emas, balki ma’naviy zarar kishini ko‘proq iztirobga soladi. M. islom ta’limotida qoralanib, dinni yuzaki qabul qilib, o‘zi esa avvalgi qabilaviy e’tiqodiga sig‘inishni davom ettirgan odamlarga nisbatan qo‘llangan. Shu ma’noda, dilida iymoni yo‘q, ammo biror maqsadi yo‘lida musulmonlar orasida o‘zini iymonli, dindor ko‘rsatib yuradigan kishiM. hisoblanadi. Hadislarda ta’kidlanganidek: Munofiqning namoz o‘qib, ro‘za tutgani, «musulmonman» deb da’vo qilgani bilan uch illati bo‘ladi: yolg‘on gapiradi, va’dasiga vafo qilmaydi, omonatga xiyonat qiladi). Tarixdan ma’lumki, M.lar, ikkiyuzlamachilarning qilmishlari oxir-oqibat fosh bo‘ladi va xalq ulardan yuz o‘giradi. M.lik ma’n-y-axloqiy kategoriya, muayyan inson 522
Hoquiam AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir Grays Harbor County okrugi tarkibiga kiradi
lida narsaning uchdan ikkisisiz to‘qson uch-u uchdan bir dirham qoladi. Mana shu xotini merosining ikki baravaridir, ya’ni narsa, chunki xotip eri qoldirgan merosning uchdan birini vasiyat qilishga haqi bor. Uning vasiyat qilganining ikki baravari ikki narsadir. To‘qson uch-u uchdan birni uchdan ikki narsa bilan to‘ldir va buni ikki narsaga qo‘sh. Hosil bo‘ladi: to‘qson uch-u uchdan bir dirham ikki-yu uchdan ikki narsaga teng. Bitta narsa shuning sakkizdan uchidir, ya’ni to‘qson uch-u uchdan birining sakkizdan uchi, ya’ni o‘ttiz besh dirhamdir.5 Algorizmi hind hisobi haqida (Arifmetika) Algorizmib dedi: Rahmli va mehribon tangriga loyiq maqtoye-lar aytaylik, unga minnatdorchiligimizni bildiraylik va uni ko‘klarga ko‘tarish bilan maqtovni oshiraylik, unga ibodat qilaylik, toki u bizni adolat sari boshlab, haqiqat yo‘lidan olib borsin va bizga 92 ta harfdan iborat hind hisobi haqida bayon etishga qilgan qarorimizga yordam bersin. Ular har qanday sonni qulaylik va qisqalik uchun arifmetikani o‘rganayotganlarning mushkulini oson qilib, ya’ni katta va eng kichik sonni hamda o‘yin ko‘paytirish va bo‘lish, qo‘shish va ayirish va boshqa barchasini shu (harflar) yordamida ifoda etadilar. Algorizmi dedi: Men hindlar! 9 ta harfdan, ularda o‘zlari xohlaganlaricha joylashtirishlariga ko‘ra, istagan sonlarini tuzatishlarini ko‘rganimdan keyin, agar xudo xohlasa, yoo‘rganayotgan-larga osonlik uchun bu harflardan nima hosil bo‘lishini ko‘rsatishni azm qildim. Agar hindlar xuddi mana shuni xohlagan bo‘lsa va bu 9 ta harfning ulardagi ma’nosi menga ochilgan ma’noning o‘zginasi bo‘lsa, tangri meni shunga qarata yo‘llagan. Yoniki ular bu ishni men aytgandan boshqa sababga ko‘ra bajargan bo‘lsalar, u holda mening bayonimdan bu sababni ham aniq va hech qanday shak-shubhasiz topish mumkin bo‘ladi va ham kuzatuvchi, ham o‘rganuvchi uchun-u osonroq namoyon bo‘ladi. Shunday qilib, ular 9 ta harf yaratganlarki, bularning shakllari mana bunday. ..3 Har xil kishida bularning shakllarida farqlar bor: bunday farq besh va olti harflarning va, shuningdek, yetti va sakkizning shaklida bor. Lekin bunda hech qanday qiyinlik yo‘q. Chunki bular sonlarni ifodalovchi belgilardir, farqlanadigan shakllari esa quyidagilar. ..": Men Al-jabr va al-muqo-bola», ya’ni «To‘ldirish va ro‘para qo‘yish kitobi»da har qanday son ham tuzma son va har qanday son birlardan tuzilgan ekanligini ko‘rsatgan edim. Bu haqda arifmetikaga doir boshqa kitobda ham aytilgan. Bir har qanday sonning ildizidir va, demak, u sonlardan tashqarida turadi. Ushuning uchun sonning ildizidirki, har qanday sonni u tufayli aniqlanadi. Ushuning uchun sonlardan tashqaridadirki, u o‘z-o‘zicha, ya’ni hech qanday boshqa sonsiz aniqlanadi. Qolgan sonlar esa birsiz topilishi Mumkik emas. Chunki sen «bir» deganingda u o‘zining ta’riflanishi uchun 70
«Trest-12» tendersiz Qonunchilik palatasi binosini ta’mirlaydi O‘zbekiston Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi binosining fasadini rekonstruksiya qilish va binoni ta’mirlash uchun 16,54 mlrd so‘m (Markaziy bankning 13 apreldagi kursiga ko‘ra, qariyb $1,57 mln.) miqdorida mablag‘ ajratilishi rejalashtirilgan. Bu boradagi ma’lumotlar davlat xaridlari portalida mavjud bo‘lib, bunga «Gazeta.uz» e’tibor qaratdi. Portalda e’lon qilingan ma’lumotlarga muvofiq, Qonunchilik palatasining binosidan foydalanish boshqarmasi 2021 yilning 10 fevralida «Trest-12» AJ bilan shartnoma imzolagan. Amalga oshiriladigan ishlar tahminan 16,54 mlrd so‘mga baholanmoqda. Ushbu mablag‘lar davlat byudjetidan moliyalashtiriladi. Bajarilgan ishlarning haqiqiy miqdori va pudratchining harajatlariga ko‘ra, sarflangan mablag‘larga aniqlik kiritiladi. Portaldagi mavjud hujjatlarga muvofiq, Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 29 noyabrdagi 505-f-sonli buyrug‘iga binoan loyihani tendersiz amalga oshirish va parallel ravishda ob’ektni loyihalashtirishga ruxsat berilgan. Ishlarni 2021 yilning iyun oyida yakunlash reja qilingan. Avvalroq, «Gazeta.uz» Toshkentning Sharof Rashidov ko‘chasidagi (Mustaqillik maydoni yonida) ma’muriy bino rekonstruksiyasi va favvora ostiga avtoturargoh qurilishiga 431,5 mlrd so‘m sarflanishi mumkinligi haqida yozgan edi. Ushbu loyiha pudratchisi sifatida ham aksionerlari orasida qurilish vazirining o‘g‘li va rafiqasi bo‘lgan «Trest-12» AJ tanlangan. Qonunchilik palatasining boshqa davlat xaridlari 2020 yilning 1 iyulida Qonunchilik palatasining binosidan foydalanish boshqarmasi prezident Administratsiyasining qurilish birlashmasi (PA QB) bilan shartnoma imzoladi. Kelishuv quyi palata binosini kapital ta’mirlash, hududni obodonlashtirish, tashqi yoritish, mebel va jihozlar bilan ta’minlashni nazarda tutadi (I bosqich). Ishlar qiymati 15,1 mlrd so‘m etib baholangan. Boshqarma 2021 yilning 29 martida Qonunchilik palatasi binosini isitish, ventilyatsiya, havo sovutish uskunalarini o‘rnatish va aloqa tizimlarini mukammal ta’mirlash uchun PA QB bilan yana bir shartnomani tuzgan. Loyiha miqdori 47,7 mlrd so‘m etib baholangan. Mazkur lot uchun davlat xaridlari saytiga yuklangan hujjatlar bo‘m-bo‘sh bo‘lib chiqdi.
/ -rasm. O‘rmonda karbonat angidridning aylanishi
«Iqlim o‘zgarishi mening nigohimda» yo‘nalishi g‘oliblari uchun mukofotlar: «Ozon qatlami va men» yo‘nalishi g‘oliblari uchun mukofotlar: Shuningdek, «Ayollar va Ozon qatlami» maxsus nominatsiyasi g‘olibi BMT ning Istanbuldagi hududiy byurosi tomonidan maxsus sovrin bilan taqdirlanadi
Amir Temur yili O‘zbekiston Respublikasi Inson huquqlari bo‘yicha milliy markazi tuzildi
kashlarning moddiy ahvoli, madaniy-maishiy turmush darajasi nihoyatda nochor. Nohiyadagi har bir ishlovchi ishchining yillik daromadi 1200 so‘mdan oshar-oshmas. Agar hozir bozorda bir kilo go‘sht 6-7 so‘mligini, erkaklarning bir juft poyafzali 50-60 so‘mligini nazarda tutsak, yuqoridagi daromad summasi hozirgi hayot tarzi uchun urvoq ham bo‘lmasligi ayonlashadi.
12177 BESSIKIBRRRNISTR I ER INN AAA AAA AAA. 3 Sharq uyg‘onish davri va uning o‘ziga xos xususiyatlari. ............5 Sharq alloma mutafakkirlarining ilmiy merosi. ......j:1shi.. 16 Sharq uyg‘onish davri mutafakkirlarining ilmiy merosini o‘qitish texnologiyasi..........-----»v4i4sh»sh4sh»chj4(ts.sl01 XYIOCA........... Ya Ya— — = B I—IY 107 Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. .......................shaaaashsh 109 To‘plab nashrga tayyorlovchilar: A.Sh.Eshmuhamatov, O.A.Jo‘rayev SHARQ UYG‘ONISH DAVRI MUTAFAKKIRLARINING ILMIY MEROSI (Uslubiy qo‘llanma) Muharrir: A. Suvonov Badiiy muharrir: A. Mamasoliyev Sahifalovchi: O. Ermatov Nashriyot litsenziyasi He AT 282. 11.01.2016. Bosishga 2016-yil 25-fevralda berildi. Bichimi 84x!08 "A.q. Ofset bosma usulida bosildi. «Tipeq» garniturasi. Shartli bosma tabog‘i 8,25. Adadi 200 nusxa. Buyurtma He 15. «Mashhur-press» nashriyoti, Toshkent 2016-yil. 100129, Toshkent, «O‘zbekiston» shohko‘chasi 16-uy. tel: (999890) 900-75-77. e-mail: mashkhur-press(a)maitl.ru. «HUMOYUNBEK ISTIQLOL MO‘JIZASI» MMK 6bocmaxonachga ogcet usulida chop etildi. Toshkent 100003. Amir Temur ko‘chasi 60 A uy.
(temp)ni, jo‘shqinlikni, registirni payqaydilar. Boshlang‘ich sinf bolalarida musiqani idrok etishini-musiqa tarbiyasining asosini rivojlantirish uchun ularga tez-tez xoh xorda, xoh cholg‘uda ifodalangan xilma-xil tuyg‘ularni amalda his etish imkonini berish zurur. Bolalar bilan o‘zbek, qardosh va chet el musiqasining eng yaxshi namunalarini tinglash jarayonida doimo musiqaviy tajriba orttira borish, musiqani tahlil etish, malakalarini o‘stirish estetik tarbiyaning tarkibiy qismlaridan biri bo‘lgan musiqiy qarashlarni tarkib toptirish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Beshinchi - yettinchchi sinf o‘quvchilarida atrofdagi voqe’likka ongli munosabatning o‘sib borishi kuzatiladi. Shaxsning shakllanishiga jismoniy rivojlanish katta ta’sir ko‘rsatadi. Bu davrda bolalar o‘smirlik davrining birinchi bosqichini boshdan o‘tkazadilar. Bu bosqich organizmning tez o‘sishi, mushak kuchlarining ortib borishi, asab-miya tizimining yanada rivojlanishi, jinsiy yetilishning boshlanishi bilan xarakterlanadiki, ular tovush apparatining (tovush bog‘lamlari, bo‘g‘iz, yuqori va quyi rezonatorlar, nafas organlarining) yanada rivojlanishi bilan bevosita bog‘langan bo‘ladi. Shu munosabat bilan musiqaviy-estetik tarbiya yanada chuqurroq bo‘ladi, u o‘ziga diqqat-e’tibor bilan qarash elementlarini, o‘quvchilarning o‘zlari mustaqil hal qiladigan muammoli masalalarni qamrab oladi. Beshinchi - yettinchchi sinf bolalarini haqiqiy musiqani tinglashga, chinakkam badiiy asarni badiiylikdan yiroq asardan ajrata bilishga o‘rgatish ayniqsa muhimdir. O‘quvchilar musiqa o‘qituvchisi ko‘magida o‘zlarining musiqaviy taassurotlarini tushinib olishga, tinglanayotgan —musiqani, musiqaviy obrazlarni baholashga o‘rganadilar, mashhur kompozitorlarning hayoti va ijodi bilan tanishadilar, bu esa ularning tanglanayotgan asarlarni yaxshiroq tushinishlariga yordam beradi. Ongli tinglash va faol ijro etish (yaxshi qo‘shiq kuylash, musiqa asbobida chalish)-musiqa yordamida estetik tarbiyalashning ikki yo‘li bo‘lib, ular bir-birini o‘zaro to‘ldiradi. O‘quvchilarning musiqadan bilim doirasini faqat ularning xor asarlarini ijro etishlari hisobiga shakllantirib bo‘lmaydi. Musiqani idrok etish imkoniyati odatda ijro etish imkoniyatidan kengroq bo‘ladi. Shu sababli darslarda o‘zlari kuylaydigan asarlarga qaraganda ancha murakkab asarlar bilan ham tanishadilar. O‘zbek, qardosh hamda chet el klassiklarining disklarga yozib olingan simfonik, kamer, opera asarlarini tinglash yaxshi musiqiy didni tarbiyalash uchun muhim ahamiyatga egadir. O‘quvchilar asta-sekin musiqali obrazlarni va ifoda vositalarini o‘z imkoniyatlariga qarab tahlil qilishga tayyorlanadilarki, bu hol ularning ongli estetik 37
AQSh ning Kentukky shtatida joylashgan Berea kolleji bakalavrga qabul qilingan talabalarni 100% grant asosida o’qitadi Ya’ni talaba ta’lim puli (tuition fee) to’lamaydi Kollejda san’at va fan sohasida ko’plab yo’nalish (fakultet) mavjud bo’lib, ka
Rohrbach an der Gölsen Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Lilienfeld (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14.77 km2. 1570 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Manbalar Havolalar Rasmiy sayti Avstriya shaharlari
Vaqt o‘tgan sayin feysbukxonlar militsiyaga qilingan arzdan hozircha naf chiqmayotganidan xafsalalari pir bo‘la boshlagani to‘g‘risida yoza boshladilar
Hozirda, amaliy dasturlar, asosan, Visual C44, CH#, Borland Delphi, Borland C44, Java, Phyhon kabi tillarda tuziladi. O‘zbekistonda ko‘pchilik Delphi dan foydalanadi. Buning asosiy sababi: soddaligi, komponentlarning ko‘pligi, interfeysining tushunarliligi va h.k. Delphida birinchi ishlagan odam ham qanaqadir dastur tuzishi oson kechadi. Lekin, Windows da dasturning asosiy ishlash mohiyatini ancha keyin biladi(komponentlarning ko‘pligi va API funksiyalari dasturda ko‘rsatilmasligi uchun). Yana bir tarafi, Delphi(Pascal) operativ xotirani tejashga kelganda ancha oqsaydi. Unda o‘zgaruvchilarni oldindan e’lon qilib qo‘yish evaziga ishlatilmaydigan o‘zgaruvchilar va massivlar ham joy olib turadi. Eng keng tarqalgan dasturlash tili( Windows OS ida) Microsoft Visual C44 tilidir. Ko‘pchilik dasturlar hozirda shu tilda tuziladi. Umuman olganda, C ga o‘xshash(C-nojyodHbii) tillar hozirda dasturlashda yetakchi. Deyarli hamma zamonaviy tillarning asosida C yotadi. Bundan tashqari, Turli komputer o‘yinlari tuzishda yoki kichik hajmdagi dasturlar tayyorlashda LUA script yoki JavaScript tillari ham keng ishlatilmoqda. Biz sizga xozirgi kunda keng tarqalgan desktop dasturlashda ishlatiladigan dasturlash tillaridan bazilari haqida aytib o‘tamiz: Delphi (talaff. delfi) —dasturlash tillaridan biri. Borland firmasi tomonidan ishlab chiqarilgan. Delphi dasturlash tili ishlatiladi va avvaldan Borland Delphi paketi tarkibiga kiritilgan. Shu bilan bir qatorda 2003-yildan hozirgacha qo‘llanilayotgan shu nomga ega bulgan. Object Pascal — Pascal tilidan bir qancha kengaytirishlar va to‘ldirishlar orqali kelib chiqqan bo‘lib, u ob’yektga yo‘naltirilgan dasturlash tili hisoblanadi. Avvaldan ushbu dasturlash muhiti faqatgina Microsoft Windows amaliyot tizimi uchun dasturlar yaratishga mo‘ljallangan, keyinchalik esa GNU/Linux hamda Kylix tizimlari uchun moslashtirildi, lekin 2002-yilgi Kylix 3 sonidan so‘ng ishlab chiqarish to‘xtatildi, ko‘p o‘tmay esa Microsoft.NET tizimini qo‘llab quvvatlashi to‘g‘risida e’lon qilindi. Lazarus proekti amaliyotidagi (Free Pascal) dasturlash tili Delphi dasturlash muhitida GNU/Linux, Mac OS X va Windows CE platformalari uchun dasturlar yaratishga imkoniyat beradi. Visual Basic (talaffuzi: "Vijual Beysik") — Microsoft korporatsiydan dasturlash tili va uning uchun dasturlash muhitdir. U B ASICdan ko‘p tushunchalar oldi va tez rasmli interfeys bilan dasturlar taraqqiyot ta’minlaydi. Oxirgi versiya 6.01998 yilda reliz kelishdi. Microsoftdan voris Visual Basic .XET 2002 yilda paydo bo‘ldi. Java dasturlash tili - eng yaxshi dasturlash tillaridan biri bo‘lib unda 147
yaqinlashish darajasi juda yuqori. Markaziy Farg‘ona tabiiy o‘chog‘ini passiv, ya’ni so‘nuvchi tabiiy o‘choq sanash mumkin, negaki, qumsichqonlar populyatsiyasi bu hududda antropogen omillar ta’sirida yildan yilga kamayib, biologik regress tomon bormoqda. Hududiy holatlardan kelib chiqib shuni qayd etish mumkinki, tabiatda epizootiya jarayoni mavjud, lekin odam triada zanjiriga a’zo bo‘lib kirmagan joylar bo‘lishi ham mumkin. Har bir tabiiy o‘choqning epidemiologik holati, odatda, aholining tabiiy o‘choq bilan o‘zaro aloqa darajasidan kelib chiqadi. Ba’zan kemiruvchilar ichida epizootiya jarayoni bo‘lsa-da, lekin epidemiologik holat yuzaga chiqmasligi mumkin. Bu, albatta, parazitar sistemadagi triada zanjirini kemiruvchilar (kasallik manbai, asosan Rhombomys opimus L.), iskabtoparlar (tashuvchilar Rh. papatasi) yoki qo‘zg‘atuvchi turining Leishmania tropica qay darajada shakllanishi bilan bog‘liq. Parazitar sistemaga aloqador kemiruvchilar turlari ichida populyatsiyalar asosiy rolni o‘ynaydi, chunki parazitning butun hayotiy shakli ular bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘liq. Populyatsiyalar geografik, ekologik va mahalliy bo‘lib, odatda, mahalliy populyatsiyalar parsellyar guruhlardan tashkil topadi. Kuzatishlar shuni tasdiqlaydiki, kemiruvchilar qo‘riq va bo‘z yerlarda keng tarqalgan bo‘lib, ulardan kasallik manbai hisoblangan katta qumsichqonlar asosiy epizootologik rolni o‘ynaydi. Katta qumsichqonlar ularning tarqalish areallarida Rh. opimus L. va Rh. opimus fumicolor H. –Farg‘ona vodiysi kenja turlarini paydo qilgan. Uzoq davom etgan tarixiy taraqqiyot qumsichqonlar tarqalish areallarining bo‘linishiga va mustaqil populyatsiyalarning shakllanishiga olib kelgan. Odatda, populyatsiyalar egallagan maydonlar turlicha bo‘lishi mumkin. Katta qumsichqonlarning kenja turlari shakllangan Mirzacho‘l, Farg‘ona vodiysi tabiiy o‘choqlarida qumsichqonlarning tabiiy holdagi “diffuz” tarqalishi antropogen omillar ta’sirida o‘zgarib, kollektorlar, temiryo‘llar qiyaliklarini egallagan “lentasimon” yoki ayrim bo‘laklarni egallagan “orolsimon” tarqalish tiplarini paydo qilgan bo‘lsa, ba’zi joylarda tabiiy o‘choq aholi yashaydigan punktlar bilan aralashib, “mozaikasi-mon” tarqalish tipini hosil qilgan. Yil davomida tabiiy o‘choqda bir-biriga bog‘liq ikkita davr kuzatiladi: a) aktiv (aprelning oxiridan oktyabrning ikkinchi yarmigacha), b) passiv (oktyabr–aprel). Aktiv davrda triada zanjirining hamma qismlari mavjud bo‘lib, iskabtoparlar, qumsichqonlar sonining ortishi kuzatiladi va epizootik jarayon kuchayadi. Qo‘zg‘atuvchilar ham bu davrda son jihatdan ko‘payib, yuqoridagi har ikkala organizmlarda uchray boshlaydi. Bu davr epidemiologik jihatdan odamlar uchun xavfli hisoblanib, kasallanish aynan shu davrda ko‘proq sodir bo‘ladi. Qo‘yiamudaryo, Ustyurt, Qizilqum tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni–Qoraqalpoq tabiiy o‘chog‘i Mirzacho‘l tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni–Sirdaryo, Jizzax, Forish tabiiy o‘chog‘i Quyizarafshon tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni–Buxoro tabiiy o‘chog‘i Quyisurxandaryo tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni– Surxandaryo, Termiz tabbiy o‘chog‘i Farg‘ona vodiysi tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni– Markaziy Farg‘ona tabiiy o‘chog‘i (Markaziy Farg‘ona tabiiy o‘chog‘i avtonom o‘choq deb yuritiladi ) Quyiqashqadaryo tabiiy-jo‘g‘rofiy rayoni– Qashqadaryo tabiiy o‘chog‘i O‘zbekistonda zoonoz teri leyshmaniozining tabiiy o‘choqlari aniq va tabiiy fanlar 27 Ilmiy xabarnoma, ADU, №22012-yil , BIOLOGIYA
"Real" muxlisi o‘z jamoasi golini nishonlayotib vafot etdi 14 sentabrda kechki vaqt Alikante yaqinidagi barda Madridda "Santyago Bernabeu" stadionida Chempionlar Ligasi guruh bosqichining mahalliy "Real" va Lissabonning "Sporting" klublari o‘rtasidagi 1-uchrashuvi o‘tayotgan vaqtda fojia yuz berdi. "Real" o‘z maydonida 89-daqiqagacha yutqazib kelayotgan edi, biroq Krishtianu Ronaldu goli evaziga hisob tenglashdi. Ikkinchi bo‘limga qo‘shib berilgan vaqtda "Real" futbolchisi Alvaro Morata raqib darvozasiga g‘alaba to‘pini kirita oldi. Barda o‘yinni tomosha qilayotgan muxlis Morataning golini nishonlayotib yurak xurujiga uchradi va buning oqibatida vafot etdi, deb xabar bermoqda AS. Barda bo‘lgan voqea guvohining aytishicha, muxlis golni nishonlash uchun o‘rnidan turgan, biroq to‘satdan xushidan ketgan. Voqea joyiga yetib kelgan shifokorlar uning hayotini saqlab qolisha olmagan.
Mavzuga doir yechimlari bilan berilgan topshiriqlardan namunalar 10 kelib chiqadi. L.A(1;2;3) va B(4;2;—1) nuqtalar orasidagi masofa topilsin. jikulyar bo‘ladi Yechish: AB masofani topish uchun faa vai (2. —5) 4 (Oz—0)? 4 (22—2,)7 formuladan foydi liklar orasidagi burchak topil Demak, € ——10 bo‘lganda tekisliklar £ 0 tenglamalar bilan berilgan
658 MA’MURIY-HUDUDIY BO‘LINISHI Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat ko‘rsatmoqda. Viloyatda «Ziyo» nashriyoti tashkil etilgan. Viloyatda 2 viloyat gaz. («Sirdaryo haqiqati», «Sыrdarinskaya pravda»), 9 tuman gaz. 5 shahar gaz. («Guliston yangiliklari», 1989; «Gulistanskiye novosti», 1989; «Yangiyer tongi», 1967; «Shirin Sadosi», 1995; «Baxgnoma», 1996 y. dan chi-kadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gaz. («Yog‘du plyus», 1994 y.dan), 1 jurnal («Universitet axborotnomasi», 2001 y.dan) nashr etiladi. Viloyatda dastlabki radioeshittirishlar 1963 y.dan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. 1996 y.da viloyat telestudiyasi tashkil etilib, teleko‘rsatuvlar bera boshladi. Viloyatda, shuningdek, «Aloqa A.K.» tijorat televideniyesi, «Shodlik R» xususiy firmasiga karashli «Kometa» kabelli telestudiyasi faoliyat ko‘rsatadi. Me’moriy yodgorliklardan viloyatning Sardoba tumanida qad. sardoba inshooti (16-a.) saqlanib qolgan. Guliston shahri-Sirdaryo viloyatidagi shahar, viloyatning ma’muriy, iqtisodiy va madaniy markazi. Mirzacho‘lning sharqida, 276 m balandlikda, «Do‘stlik» kanali sohilida joylashgan. 1895 y.da endigina qurilayotgan Samarqand —Toshkent t.y. yoqasida ho». Guliston sh. o‘rnida dastlabki uylar qad ko‘gar-gan. Keyinchaliku yerda ikkita qishloq paydo bo‘lib, ularning birlashishidan Mirzacho‘l sh. (1961 y.dan Guliston deb atalgan) vujudga keddi. Yiliga o‘rtacha 295-300 mm yog‘in tushadi. Yanv. ning o‘rtacha t-rasi-2,5-, iyulniki 28°. Eng past t-ra-35°, eng yuqori t-ra 45°. Mayd. 36,2 km2. Aholisi 55,6 ming kishi, asosan, o‘zbeklar, shuningdek, qozoq, tatar, rus, koreys va b. millat vakillari ham yashaydi (2005). Sanoati paxta tozalash z-di, paxta punkti, elevator, sut-yog‘ ekstraksiya, non Guliston shahridagi buyum bozori. z-dlari, yaxna ichimliklar korxonasi, q.x. mashinalari va avtomashinalarni ta’mirlash ustaxonalari, kurilish materiallari «-ti, «Turkiston» qandolatchilik, dori-darmon ishlab chiqaradigan «Lechiva—Farmsanoat» O‘zbekiston—Chexiya qo‘shma korxonalaridan iborat. Dehqon bozori, sharqona uslubda qurilgan «Guliston» choyxonasi bor. Guliston sh.da 10 ga yaqin umumiy ta’lim maktabi, Guliston un-ti, tibbiyot, qurilish kasb-hunar kollejlari, akademik litsey va b. kasb-hunar va san’at bilim yurtlari bor. Kutubxona, Sirdaryo teatri, qo‘g‘irchoq teatri, «Nikoh» saroyi va b. madaniy muassasalar faoliyat ko‘rsatadi. Guliston sh.da Olimpiya o‘rinbosarlari bolalar va o‘smirlar maxsus sport maktablari bor. «Alpomish» sport majmui, «Boks» saroyi, «Yoshlar sport markazi», stadion, suzish havzasi, tennis kortlari va b. sport inshootlari mavjud. Viloyat markaziy kasalxonasi, shoshilinch tibbiy yordam bo‘limi, poliklinika va b. tibbiy muassasalar aholiga xizmat ko‘rsatadi. Shahar hududidan Jarqoq-Toshkent gaz quvuri o‘tgan. Toshkent—Samarqand, Toshkent—Guliston yo‘nalishi bo‘yicha elektr poyezdlar qatnaydi. Guliston sh.dan barcha tuman markazlari va Tosh-Guliston shahridagi «Alpomish» sport markazi. kent sh.ga avtobuslar qatnovi yo‘lga qo‘yilgan. Boyovut tumani. Viloyatning jan.-sharqiy qismida joylashgan. 1955 y. 19 apr. da Toshkent viloyati tarkibida tashkil etilgan (1960 y.da Yangiyer tumaniga qo‘shilgan. 1963 y. Sirdaryo viloyati tarkibida qayta tashkil etildi). Mayd. 0,34 ming km2. Aholisi 100 ming kishi, asosan, o‘zbeklar, shuningdek, rus, tojik, tatar va b. millat vakillari ham yashaydi. 1 km2 ga o‘rtacha 294,1 kishi to‘g‘ri keladi (2005). Tumanda 1 shaharcha (Boyovut) va 11 qishloq fuqarolari yig‘ini bor. Markazi-Boyovut shaharchasi. Tuman hududi Mirzacho‘l dashtining jan.da joylashgan. Relefi tekislik bo‘lib, allyuvial yotqiziqlar b-n qoplangan. Iqlimi kontinental iqlim. Jan. Mirzacho‘l kanali va Toshkent viloyati Bekobod tumani chegarasidan «Do‘stlik» kanali o‘tgan. 2 paxta tozalash, g‘isht va non z-dlari bor. Boyovut shaharchasidagi mahalliy sanoat korxonasida xalq iste’mol mollari ishlab chiqariladi. 40 ga yaqin kichik va xususiy, 250 o‘rta biznes korxonasi, 2 avtokorxona faoliyat ko‘rsatadi. Xo‘jaligining asosiy tarmoqlari paxtachilik, chorvachilik, bog‘dorchilik va g‘allakorlik. Q.x.da ekinzorlarga paxta, donli ekinlar, sabzavot, yem-xashak ekinlari ekiladi. Fermer xo‘jaliklari, aksiyadorlik jamiyati, 2 dehqon-fermer xo‘jaliklar birlashmasi bor. Tuman jamoa va xususiy xo‘jaliklarida qoramol, qo‘y va echki, parranda, yilki boqiladi. 45 umumiy ta’lim maktabi, 1 litsey, 2 kasb-hunar litseyi, san’at maktabi faoliyat ko‘rsatadi. 33 kutubxona, 18 klub muassasasi, 12 qishloq madaniyat uyi,
Sg” Ye/ G, ‘V Transformator chulgamlarida no­ minal nagruz’ada kuchlanishning pasayishi nominal kuchlanishning 5—10% ni tashkil etadi, xolos. Shu sababli ilgari salt ishlash rejimi uchun sabul ^ilingan ta^ribiy tengliki 1~ Ye 1 ni ish rejimi uchun ^am )*-’^ t *’ * F k.abul ^ilish mumkin. Bonщacha aytganda, ikkala z^olda z^am birlamchi chulgamda taxminan bir xil e.yu.k. vujudga keladi, bu esa magnit o^imining siymati bir xil bo‘lgandagina bo‘lishi mumkin [(7.1) formulaga s.]. Transformatorning salt ishlashdagi aktiv suvvati Rs ni e’tiborga olib, tok 7.9-’rasm. 1S tarkibidan aktiv tashkil etuvchisini I sa ~ Rm /^1nom ajratish, so‘ngra esa salt ishlash tokining reaktiv, boshqacha aytganda magnitlovchi tashkil etuvchisini ani^lash mumkin: / S.R U 1\ —1\ a. Bu formulalar sochilish magnit oqimi va chulgamda ener­ giya isroflarini e’tiborga olmagan z^olda transformator­ ning salt ishlash rejimidagi vektor diagrammasini surish uchun asos buladi (7.9-rayem). Diagrammada birinchi bo‘lib magnit o^imining vektori F suyilgan, SO‘NGRA-E x va Ye % vektorlar suyilgan, ular osimdan p/2 burchakka oreada ^oladi (7.1 § ga s.). Shundan keyini g vektor o‘tkazilgan, u kattaligi ji^atdan Yeg ga teng, lekin u bilan k,arama-^arshi fazada joylashgan. Magnitlovchi (induktiv) tok / kuchlanishdan l/2 ga oreada soladi, ya’ni faza ji^atdan o^im F bilan mos keladi, tokning aktiv tashkil etuvchia faza ji^atdan kuchlanish bilan mos keladi. Vektorlar yig‘indisi / s r + / s a , salt ishlash toki / s ga teng. Ish rejimi. Ish rejimida (7.8-rasmga ^.) V x va Vg uzib-ulagichlar ulangan (yopis), transformatorning birlamchi chulgami kuchlanishli (odatda ’ x = i 1nom) tarmotska ulangan, ikkilamchi chulgam zanjirida esa nagruzka 1 p bor. Ikkala chulgamda toklar (1X —birlamchi, / a—ikkilamchi) buladi, ularni siymati jihatdan nominal tokka yasin deb z^isob-laymiz. Nagruzkali transformatorning magnit o‘tkazgichida iq­ qala chulgamning ta’siridan magnit oqimi vujudga kela­ di (salt ishlashdan farqli ravishda). Lekin ikkilamchi chul-7.10-rayem. chulramning magnitlovchi kuchi /¡¡/V2 birlamchi chulramning mag­ nitlovchi kuchi 11Ы! ga mutsobil yo‘nalgan, bu esa Lensning bizga ma’lum bulgan ^oyda-sida (3.6- § ga ^.) mos keladi. Magnitlovchi kuchning natijaviy siymatini salt ishlashdagi kabi, deb ^abul silish mumkin, chunki o‘zakdagi magnit oqimi amalda nagruzkaga bog‘li^ emas. Bundan nagruzkzli transformator magnitlovchi kuchlarining vektor shaklidagi tenglamasi + R2 — Rs kelib chi^adi, sonli ifodasida esa ^uyidagicha buladi: 7 ^ + 7 ^ = 7 ^ . (7.5) Ilgari ta’kidlab utilgani-dek, salt ishlash toki 1S chul-gamlardagi ish toklariga nisbatan kam, shu sababli 1SЫ! ^iymat 11Ы! yoki / 2D^2 qiymatga Karaganda kichik buladi. Masalaning sifat tomoni kurib chiqilayotganda 1SЫ! siymat-ni e’tiborga olish lozim, mi^doriy ji^atdan esa uni (7.5) tenglamadan chi^arib yuborish mumkin. U ^olda ta^ribiy tenglik 11Ы! ~ — 1gЫ2 olinadi, bu tok / 2 o‘zgarganida (nag­ ruzka o‘zgarganida) unga mutanosib ravishda birlamchi chul-ramdagi tokning o‘zgarishini ko‘rsatadi: 7, = / a LuL^. = 12/K. (7.6) Bu yerda transformatsiya koeffitsiyentiga teskari kattalik mutanosiblik koeffitsiyenta buladi. Transformatorning ishlash prinsipi va salt ishlash rejimi ilgari chulgamlarda kuchlanish pasayishini e’tiborga olmagan z^olda kurib chi^ilgan edi. Ish rejimida esa ular e’tiborga olinadi. Kuchlanishning aktiv pasayishi chul-gamlarning aktiv qarshiliklari 7?!, T?2 bilan, reaktiv pa­ sayishi—magnit sochilish o^imi bilan borlis (7.10-rayem). Chulgamlardagi ish o^imi F ni z^osil siladigan toklarning o‘zi sochilish magnit osimlari F!s va F2S ni z^am z^osil ^iladi. (7.1-rasmga ^.). Lekin ish oqimi magnit o‘tkazgich bo‘yicha tutashadi, sochilish o^imlarini z^osil ^iladigan
Völkermarkt Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan shahardir. Völkermarkt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 137.33 km2. 11 440 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Manbalar Havolalar Rasmiy sayti Avstriya shaharlari
fiziologik o‘zgarishlar natijasida ham Sodir bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Marhumning rafiqasi Hilola Sandova-ning o‘sha vaqtda bergan ma’lumotiga ko‘r Obid Saidov ukasining va samarqandlik mehmonlarning kelishidan besh kun avval, 15-iyunda ham o‘zini noxush sezib, qorni og‘riyotganini aytgan. Shu kunning o‘zidayoq u ichburug‘ kasaliga mubtalo bo‘lib, boshi ham og‘riganidan shikoyat qilgan. Ammo o‘sha atrofda istiqomat qilgan xitoy tabibi kelib, unga dori-darmon yozib berganida, u dori ichmagan. Erta-yonga o‘zini birqadar durust his qilgan bo‘lsa-da, doim og‘zi qurib, yurak atrofi bezovta qilib turgan. Shunga qaramay, u ishga borgan, hattoki 17-iyunda do‘sti Toshpo‘lat Sulaymonovning uyida tunab, birgalikda hisobot yozganlar. 18-iyunda ham ichi kuyib, tinmay suv ichgan... Xullas, Nosir Saidov kelgunga va Fayzulla Xo‘-jayevning uyida lag‘mon yegunga qadar ham unda yozaharlanishi belgilari bo‘lgan. Xo‘sh, shunday bo‘lgach, uni samarqandlik maorifchilar, chunonchi, uning tug‘ishgan ukasi margimush berib zaharlagan, degan mish-mishga ishonish mumkinmi) Bordi-yu uni hech kim zaharlamagan bo‘lsa, nima uchun Maorif xalq komissarnati xodimlari tergov paytida yo‘q ayblarini bo‘yinga olganlar) Balki ular qiynoq ostida yo boshqa muhimroq sababga ko‘ra shunday qilishga majbur bo‘lgandirlar) Keksa chekistlardan biri—A. P. Chepi-to 1958-yil 24-sentyabrda bergan ko‘rsatmasida bunday so‘zlarni aytgan: Butun mas’uliyatni zimmamga olib shuni ma’-pum qilamanki, 1929—30-yillarda hibsga olinganlarni so‘roq qilish paytida jismoniy tazyiq choralari qo‘llanilmagan, shuning uchun ham o‘sha davrda beril-N guvohliklarga ishonchsizlik bilan qarashga menda hech qanday asos yo‘qa. Ammo A. P. Chepigo bunday qat’iy bayonot berishiga qaramay, yana quyidagi holni e’tirof etishga ham o‘zida ehtiyoj sezgan: Yana shunisi borki, MBSB (Maxsus Bosh Siyosiy Boshqarma)ning ba’zi bir xodimlari
8 2 Agar baxs va kelishmovchiliklarni muzokara yo'li bilan hal etish imkoni bo'lmasa, ushbu shartnomaning 8 3 bandida ko'zda tutilgan baxslarni sudgacha bo'lgan vaqt ichida hal etish tartibiga amal qilgan holda, O'zbekiston Respublikasi qonunchiligida belgilangan ravishda sud tartibi orqali hal etiladi
= 3-gurux uchun jadval. O‘zbekistonning o‘ziga xoз (aгaдтyoг yc", O‘zbek modeli”. O‘zbekiston mustaqillikka ostonasida (I.A.Karimov) erishish Ona yurtimiz baxti iqboli va buyuk kelajagi yo‘lida xizmat qilish-eng oliy saodatdir (I.A.Karimov) Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga—ko‘taramiz (Shavkat Mirziyoev) O‘zini mustaqil deb bilgan davlat o‘z hududida bo‘lgan barcha er osti-yu,er usti " boyliklariga,ishlab chiqaruvchi kuchlarga hech so‘zsiz faqat o‘zi egalik qilmog‘i kerak. SHu bilan birga ,O‘“zbekiston o‘z boyliklaridan va ishlab chiqariladigan mahsulotdan foydalanish masalasida ham erkin bo‘lishi zarur.(279-bet). Mustaqil taraqqiyotimiz davomida amalga oshirilgan ishlarimizni tahlil qilar ekanmiz ,612 tanlagan model,chuqur o‘ylangan va izchil amalga oshirilayotgan siyosiy,iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlarning ustivor yo‘nalishlari yurtimizdagi siyosiy tizim,fuqarolik jamiyati ,milliy iqtisodiyotimizning barqaror va jadal rivojlanishi, aholining hayot darajasi izchil oshib borishi uchun mustahkam va ishonchli poydevor yaratdi,deb ta’kidlashga barcha asoslarimiz bor. (129-bet). Biz muhtaram Birinchi £Prezidentimiz Islom Abduganievich Karimov boshlab bergan keng ko‘lamli siyosiy,iqtisodiy va ijtimoiy isloxotlar yo‘lini og‘ishmasdan,qat’iy va izchil davom ettiramiz. Bu yo‘l-erkin, demokratik,insonparvar davlat qurish,fuqorolik jamiyatini shakllantirish, Vatanimiz iqtisodiy qudratini yuksaltirish va yanada ravnaq toptirishning mustahkam zaminidir. (137-bet). 26
Farg'onadagi barcha firmalar haqidagi axborot dolzarb ekanligini aniqlash uchun vaqti-vaqti bilan tekshirilishiga qaramay, manzillar, telefonlar va boshqa ma'lumotlar o'zgargani haqida doim ham o'z vaqtida xabar topishga ulgurmasligimizni alohida aytib o'tmoqchimiz Shu sababli xato yoki eski ma'lumotlarga to'qnash kelganingizda bu haqda bizga xabar bersangiz, O'zbekiston Sariq sahifalari ma'lumotnoma portali xodimlari Sizdan juda minnatdor bo'ladilar
Shuningdek, verbal ekspressiyani tushunishga va "shaxslararo o‘zaro ta’sirlashuvni tahlil etish"ga qobiliyatlilik ham ekstravert (0,402 va 0429) va introvert (0,321 va 0,469) tipdagi o‘qituvchilarda ijobiy ko‘rinisholganligi va nevrotizmnig kamayishiga olib kelayotganligini kuzatildi (—0,345 va—0,361). Umumta’lim fani o‘qituvchilarining shaxslilik xususiyatlari va sotsial intellekti o‘rtasidagi munosabatlarni tahliliga e’tibor qarataylik. 27—jadval "Umumta’lim fani o‘qituvchilari sotsial intellekti va shaxs xususiyatlari Sotsial intellekt Muloqot { Noverb { Verbal { Shaxslararo ishtirokchi al ekspressi o‘zaro sining xulq-yani ta’sirlash-u hissiyoti, { atvorn { tushunish { vni tahlil fikri va y etish niyatlarin { tushuni i tushunish sh Muloqotga moyillik (A) 0,5597 0,3387 0,3297 0,5594 Hissiy barqarorlik (S) 0,347" 0,287 0,3107 0,3477 Hukmronlikka intilish-0,057 0,2770,252 0,057 (Ye) Ijtimoiy yetuklik (Og‘) 0,4637" 10612441) 0,3237 0,46354 Ijtimoiy dadillik (N) 04017 0,166 0,33974 0,3424 Ishonuvchanlik (E) -0,1490,2100,284 0,149 O‘ziga ishonish (O) 0,46377 1053354 0,019 0,47477 Mustaqillik (O.) 0,3207 0,105 0,1320,020 O‘zini nazorat qilish 0,105 0,56344) 0,32540,105 (Q3.) Qo‘zg‘aluvchanlik va b —0,152 —0,4010,288 0,152 zo‘riqish (O4.) Izoh: " re 0,05, =" r5 0,01. O‘qituvchilarning "muloqotga moyvllik"lari "muloqot ishtirokchisiniag hissiyoti, fikri va niyatlarini tushunish" qobiliyati (12=0,559), "noverbal xulq-atvorvi tushunish" (12=0,338), "shaxslararo o‘zaro ta’sirlashuvvi tahlil etish" (1=0,559). qobiliyatlari bilan uyg‘uvlashgan. O‘qituvichlarning sotsial intellekti bilan shaxhslilik xususiyatlari "hissiy barqarorlik" ta’minlanganda "muloqot ishtirokchisining «b hissiyoti, fikri va viyatlarini tushunish"ga 0,347), verbal ekspressiyani tushuvash" (1220,310)ga, "shaxslararo O‘zaro ta’sirlashuvni tahlil etish " (20,347)ga erishishlari mumkinligini ko‘rsatmoqda. Shuviyagdek, o‘qitug‘chilarding lavozimiy vazifalari singari sohaviy yo‘valishi bo‘yicha ko‘rsatkichlari "ijtimoiy dadiyalik" va "ijtimoiy yetuklik" sifatlari "muloqot ishtirokuysining hissiyoti, fikri va niyatlarini tushunish" (0,463 va 0,401), Noverbal xulq-atvorni tushunish" (0,612), "verbal eksiressiyani tushunish " (0,323 va 0,339), "shaxslararo o‘zaro ta’sirlashuvni tahlil etish" (0,23 va 0,362) qobiliyatlari bilan barqaror bog‘lanish hosil qilgan. Uq vchilarging sotsial intellektining o‘sishida mustaqillik, o‘ziga ish va o‘zivi vazorat qilish xususiyatlarining ta’siri yuqori ekanligi kuzataldi (27—jadval). Umumta’lim fanlari o‘qituvchilari muloqotga moyillik, hissiy barqarorlik, ijtimoiy dadillik, ijtimoiy yetuklik, mustaqillik, o‘zini nazorat qilish singari shaxslilik xususiyatlarining sotsial intellekti rivojlanishiga ta’siri mavjud. Maxsus fan o‘qituvchilarining sotsial intellekti xususiyatlarini emotsional intellekti bilan muvosabatlarivi 28—-jadvaldagi qiymatlar orqali tahlil etamiz. 28—jadval Maxsus fan o‘qituvchilari sonnal va emotsional intellektlari o‘rtasidagi korrelyatsion munosabatlar 97
bo‘lsa, reaksiyaga kirishuvchi moddalar zarralari o‘rtasidagi to‘qnashuvlar natijasida kimyoviy reaksiyalar sodir bo‘ladi. Bunday reaksiyalarning tezlgi yuqori bo‘ladi. Misol sifatida eritmadagi ionlar o‘rtasidagi reaksiyalarni olish mumkin. Tajribaning ko‘rsatishicha bunday reaksiyalar bir daqiqada boradi, ya’ni tezlik bir daqiqaga teng. Agar aktivlik energiyasi juda yuqori (120 kJ/moldan yuqori) bo‘lsa, to‘qnashuvlarning juda kam qismida reaksiya sodir bo‘ladi. Demak, bunday reaksiyalarning tezligi juda kichikdir. Yuqori aktivlik energiyasiga ega bo‘lgan reaksiyalarga misol qilib ammiak sintezi reaksiyasini olish mumkin: N24 3H2 — 2NH; Bu reaksiya oddiy haroratda shunchalik sekin boradiki, uni amalda payqash qiyin. Reaksiyaning aktivlik energiyasi juda kam vajuda yuqori bo‘lmasa (40-120 kJ/mol), bunday reaksiya o‘rtacha tezlikda boradi. Bunday reaksiyalarning tezligini o‘lchash mumkin va ularga misol qilib natriy tiosulfat bilan sulfat kislota eritmalari orasidagi reaksiyani olish mumkin. 1.3.Kataliz Reaksiya tezligini o‘zgartiradigan, lekin reaksiya natijasida kimyoviy jihatdan o‘zgarmaydigan moddalar katalizatorlar deb ataladi. Katalizatorlar ishtirokida reaksiya tezligining o‘zgarish hodisasi kataliz, katalizatorlar ishtirokida boradigan reaksiyalar esa katalitik reaksiyalar deyiladi. Kimyo sanoatida katalizatorlar keng miqyosda qo‘llaniladi. Katalizatorlar ta’sirida reaksiyalar million va undan ko‘p marta tezlashishi mumkin. Kataliz gomogen va geterogen katalizga bo‘linadi. Gomogen katalizda katalizator va reaksiyaga kirishuvchi moddalar bitta fazani (gaz yoki eritma) tashkil etadi. Geterogen katalizda esa katalizatorning o‘zi mustaqil fazani tashkil etadi. Vodorod peroksidning suvli eritmada katalitik parchalanishi gomogen katalizga misol bo‘ladi. MoO4?, Cr2O7? ionlar vodorod peroksidning katalitik parchalanishiga sababchi bo‘ladi. Geterogen katalizdan kimyo sanoatida keng foydalaniladi. Hozirgi vaqtda kimyo sanoatida 5 ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning asosiy ko‘pchiligi geterogen kataliz yordamida olinadi. 32
Bugun Qoraqalpoq xalqi shuni yaxshi biladiki, uning amaldagi suvereniteti, mustaqilligi faqat O‘zbekiston bilan birga bo‘lgandagina ta’minlanishi mumkin Shuning uchun ham Qoraqalpoq xalqi o‘z taqdirini o‘zbek xalqi va O‘zbekiston bilan abadiy bog‘lagan O‘zbekiston Respublikasi va Qoraqalpog‘iston Respublikasining Konstitutsiyalari buning mustahkam huquqiy kafolatidir
Tarjimayi holi Mirzo Ulug‘bek 1394- yilda Sultoniya shahri (hozirgi Eron)da bobosi Amir Temurning beshyillik jangi vaqtida tavallud topgan. Uning otasi Amir Temurning kichik o‘g‘li Shohrux Mirzo (1377—1447) edi. Mirzo Ulug‘bekning haqiqiy ismi Muhammad Tarag‘ay bo‘lib, Amir Temurning otasi sharafiga qo‘yilgan. Bolaligidanoq u zukkoligi va donoligi bilan ajralib turardi, shu sababli bobosi uni Ulug‘bek deb erkalardi. Aynan shu nom bilan-u tarixga kirdi va bobosining ishonchini to‘la oqladi. Aksariyat Temuriy shahzodalar singari u ham Amir Temur saroyida tarbiyalandi. Uning ustozlari o‘z zamonasining mashhur olim-u shoirlari bo‘lganlar. Shu sababli u nafaqat mashhur olim, balki akalari Ibrohim Sulton va Boysunqur Mirzo singari she’riyat shaydosi bo‘lib yetishdi. Aynan shu yili Mirzo Ulug‘bek poytaxti Samarqand bo‘lgan Movarounnahr hokimi etib tayinlandi. Shohrux Mirzo (Temuriylar davlati hokimi, Hirotda yashagan) o‘zini ulug‘ davlat arbobi sifatida namoyon etdi. Murakkab siyosiy vaziyatda deyarli 40-yil mobaynida nafaqat Amir Temur tomonidan tuzilgan davlatni saqlab qolishga, balki o‘g‘li Mirzo Ulug‘bek bilan birgalikda mamlakatda tinchlik va farovonlikni ta’minlashga erishdi. Davlat ishlari bilan bir qatorda Movarounnahr farovonligi bilan shug‘ullanish Mirzo Ulug‘bekka Samarqand, Buxoro, G‘ijduvon, Karmanada oliy o‘quv yurtlari–madrasalar barpo etish imkoniyatini berdi. Bobosining ishini davom ettirib, Samarqandga mashhur olimlar, astronomlar va matematiklarni taklif etdi. Uning hukmronligi yillarida Samarqand fanning jahon markazlaridan biriga aylandi. Asosiy ilmiy ishlari Ulug‘bekning fandagi asosiy qiziqishi astronomiya edi. 1428- yilda Ulug‘bek ram «?»
115 nizoli vaziyatni ajratib turuvchi quyidagi formulani e’tiborga olish muhimdir: Nizo + muammo + nizoli vaziyat + nizo ishtirokchilari + insident. Yuqoridagi «nizo modeli»dan ko‘rinadiki, muammo nizoli vaziyat hosil bo‘lgandagina uning boshqa elementlari o‘rtasidagi bog‘liqlikni keltirib chiqaradi. Ushbu modelni har qanday faoliyatdagi nizolarni izohlashga asos qilib olish mumkin. Biz quyida ichki ishlar jamoalaridagi nizolarni tahlil qilishda buni inobatga olamiz. Ichki ishlar jamoalaridagi nizolarni tahlil qilish va uni hal etish zarurati tug‘ilganda, nizo tarkibidagi har bir elementning o‘rnini aniq baholashga to‘g‘ri keladi. Nizolarni vujudga kelishi va uning oldini olishda yuqorida keltirilgan formulaga alohida e’tibor qaratish lozim. Psixologik muhit guruhiy manfaatlarni qondirish, shaxslararo va guruhiy nizolarni hal etishda amalga oshiriladigan muloqotda vujudga keladi va namoyon bo‘ladi. Shu bois ushbu munosabatlar turlicha xarakter kasb etib, ular do‘stona, hamkorlik, musobaqa yoki raqobat, hamjihatlik, qo‘pollik yoki ongli tartib-intizom tarzida kechadi. Psixologik adabiyotlar tahlilidan kelib chiqib aytish mumkinki, odamlarning o‘zaro munosabatlari ko‘pchilik holatlarda beshta asosiy ta’sir ko‘rsatish usuli orqali amalga oshiriladi: e’tiqod, ishontirish, taqlid, ta’sir o‘tkazish, majburlash. Ta’kidlab o‘tilgan usullar ichki ishlar idoralari jamoalarida boshliq va xodimlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatda ham o‘z aksini topishi tabiiy. Chunki ba’zi holatlarda, favqulodda vaziyatlarda boshliq tomonidan berilayotgan topshiriq va buyruqlarning berilish tartibi belgilangan ichki ishlar Nizomiga, muassasaning ichki tartib-qoidalariga mos kelish va kelmasligiga qarab nizoli holatlarni vujudga kelishi bilan baholanadi. Agar boshliq jamoada yetarlicha mavqega ega bo‘lsa, beriladigan buyruq va topshiriqlarning bajarilish tartibi ta’sir ko‘rsatishning e’tiqod darajasini namoyon qilishi mumkin. Aks holda boshliqqa qo‘l ostidagilarning bo‘ysunishi anchagina sustlashadi. Ishonch va nufuzning yo‘qolishi, muloqot jarayonlarida shubha paydo bo‘lishi va boshqalar ham aynan nizoli vaziyatlarning vujudga kelishiga zamin hozirlaydi.
7) Biz pivo zavodining kengligi va balandligi cheklovlarini kutib olish uchun har qanday tankni ishlab chiqarishni sozlashimiz mumkin
anglatmaydi; Umumiy holatda bu hamma bosqichlar bankda bir vaqtda amalga oshiriladi. Har birini ko‘rib chiqamiz. 1-bosqich. Rejalashtirish tizimi sub’yektlarining o‘zaro ta’siri kredit tashkilotlari strategiyasini va unga mos tizimni hamda bunkning strategik byudjetini tasdiqlashni va ishlab chiqishni afzal ko‘radi. Bu bosqichda strategik rejalashtirish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Strategiyani ishlab chiqish paytida rejalasht tizimi barcha sub’yektlarining qarshi ta’sirlari amalga oshiriladi “ Direktorlar kengashi va idoralar strategik maqsadni belgilaydi rejalashtirish tizimini aniqlaydi: " bankning asosiy bo‘linmasi funksional strategiyasi ishlab chiqadi va rejali belgilanishlari bajarish uchun ular oldiga qo‘yilgan vazifa va talablarni baholaydi. Funksional strategiya boshqaruv bo‘linmalariga uzatiladi. resurslarga talabnomalar esa yordamchi bo‘linmalarga uzatiladi: Yordamchi bo‘linmalar berilgan talabnomalar asosida kapital Xarajatlar va ma’muriy xo‘jalik smetalarini tuzishadi va byudjetni konsolidatsiya qiluvchi boshqaruv bo‘linmalariga uzatadi. - boshqaruv bo‘linmasi taklif qilinayotgan risklar va ularni qoplash manbalarini, bank faoliyatini moliyalashtirish manbalari va ushbu resurslarga rejalashtirilgan talab muvofiqligini baholaydi va yakunda bankning konsolidatsiyalangan byudjetini shakllantiradi. = agar bank rahbariyati belgilangan rejaning biror him maqbul variantini topishga imkon bermasa, boshqaruv bo‘linmasi rejalashtirish tizimi va maqsadlarini qayta ko‘rib chiqish tashabbusi bilan chiqadi. 2-bosqich. Bank qo‘mitasining rejalashtirishning 2-bosqi» chidagi vazifasi —bank operatsion pozitsiyalari va maqsadli moliyaviy ko‘rsatkichlar mutanosibligini tahlil qilish. uzilishlarni aniqlash va ularni batrtaraf etish rejalarini ishlab chiqish. 3-bosqich. Bank boshqaruv bo‘linmasi nazorat jarayonini tashkil etish uchun limitlar va strategik hamda operativ moliyaviy Ko‘rsatkichlarni qo‘llaydi. Uning maqsadi asosiy va qo‘shimcha
ortishiga Uva suv bug‘lari choynak qopqog‘ini ko‘targanda tashqi kuchlarga qarshi bajariladigan A ishga sarflanadi. Bu jarayon uchun energiyaning saqlanish va aylanish qonuni Q-AU 44 (4.1) Ko‘rinishiga ega bo‘ladi. Bu termodinamikaning birinchi qonunining matematik ko‘rinishidir. Uning ta’rifi quyidagicha ifodalanadi: Jismga beriladigan issiqlik miqdori uning ichki energiyasini orttirishga va tashqi kuchlarga qarshi ish bajarishga sarflanadi. Agar jismga issiqlik miqdori berilayotgan bo‘lsa, Q musbat, agar jismdan issiklik miqdori olinayotgan bo‘lsa, Q manfiy ishora bilan olinadi. Shuningdek agar jism tashqi kuchlarga qarshi ish bajarayotgan bo‘lsa, A ish musbat, tashqi kuchlar jism ustida ish bajarayotgan bo‘lsa, A ish manfiy bo‘ladi. Termodinamikaning birinchi qonuni birinchi tur abadiy dvigatel (lotincha «perpetuum mobile») yasash mumkin emasligini ko‘rsatadi. Birinchi tur perpetuum mobilega asosan teng miqdorda energiya sarflamasdan ish bajara oladigan mashina kurish haqida fikr yuritiladi. Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni bo‘lgan termodinamikaning birinchi qonunida esa tabiatda ro‘y beradigan barcha jarayonlarda energiya o‘z-o‘zidan paydo ham bo‘lmaydi, yo‘qolmaydi ham, faqat bir ko‘rinishdan boshqasiga aylanishi mumkin, deb qayd etiladi. Endi termodinamika birinchi qonunining ba’zi jarayonlarga tatbiqini ko‘raylik.
sifatida turli fanlar tomonidan tadqiq etiladi. Ularning har biri huquqni o‘ziga xos tushunishi va mazkur obyektni o‘rganishning o‘z usullari, o‘zining maxsus predmeti va metodi nuqtai nazaridan qarab chiqadi. Huquq falsafasida umuman huquq muayyan universal yaxlitlik sifatidagi huquq, butun huquqiy universum, huquqning butun olami, huquqning mohiyati tadqiq etiladi. Eng umumiy tarzda huquq falsafasining predmeti —huquqdir. Huquq falsafasining predmetini yanada chuqurroq tahlil qiladigan bo‘lsak aytish mumkinki, bu o‘zaro farqlanadigan,o‘zaro nisbatda bo‘lgan va izlanayotgan birlik bo‘lgan huquq va qonun. Huquq falsafasining predmetini aniqlashtirish huquq falsafasining u yoki bu aniq konsepsiyasi asosida yotgan huquq mohiyatini tushunishga bog‘liqdir. Huquq falsafasining predmeti — bu rasman tenglik va uning namoyon bo‘lish shaklidir. Ijtimoiy sohadagi har qanday tenglik—aynan rasman tenglik bo‘lgani uchun yuqoridagi ta’rifni qisqaroq shaklda: huquq falsafasining predmeti—bu tenglik va uning namoyon bo‘lishi prinsipidir. Huquqiy hodisalarga rasman tenglik prinsipiga muvofiq keluvchi, mazkur prinsip talablarining zohiriy ifodasi va amalga oshirilishi shakllaridan iborat bo‘lgan real hodisalar (rasman o‘rnatilgan qonun, amalda mavjud bo‘lgan davlat, ijtimoiy turmushning turli subyektlari xulq-atvori, ularning o‘zaro munosabati va hokazolar) tegishlidir. Huquq falsafasi predmetiga boshqa huquqiy hodisalar bilan birga, davlat ham alohida huquqiy hodisa sifatida kiradi. Huquq falsafasi—bu huquqni falsafiy anglash va asoslashgina emas, balki ayni vaqtda aksilhuquq (o‘zboshimchalik ni uning barcha nazariy va amaliy ko‘rinishlarida— aksilhuquqiy qonun, aksilbuquqiy hokimiyat, munosabatlarning aksilhuquqiy shakllari va hokazolar sifatidagi ko‘rinishlarini falsafiy fosh etish, tanqid qilish va inkor qilishdir. Biz huquqni ham mohiyat ham hodisa sifatida qarab chiqyapmiz. Huquqning mohiyati—bu uning tashqi va ichki birligidir. Huquqning mohiyati—bu uning o‘zgarishlari qonunlarining tizimidir. Huquqning mohiyati—bu uning universalligidadir. Huquqning mohiyati—bu unmg konkretligidadir. Huquq shu bilan birga nazariy izlanish predmetidir. Huguq falsafasi ijtimoiy falsafaning tarkibiy qismidir. Huquq falsafasi harakatdagi huquq tizimining nazariy dasturidir. Huquq—bu ijtimoiy va ma’naviy borliqning shaklidir, ya’ni jtimoiy hayotni tashkil qilish shakli hisoblanadi. 219
Do‘stlaringiz bilan bo‘lishing: Ko‘p o‘qilganlar “GM Uzbekistan” Oʻqituvchi va murabbiylar kuni munosabati bilan chegirma eʼlon qildi Davlat soliq qo‘mitasi ishga taklif etadi Oʻzbekiston va Misr hamkorligiga oid 12ta hujjat imzolandi Osiyo oʻyinlari qahramonlari tantanali ravishda kutib olindi (fotojamlanma) Test sinovlari: imtihondagi g‘aroyib qalloblik fosh bo‘ldi Ma'lumotlardan foydalanish
tilagiigii, deb turganida, shunchalik ham past pusha-dimi? Hah, manglayi qora!» —Faqat shuginamn tilagingiz, mavlono2— deya qayta so‘radi amir. —Ha, shahriyori olam. Shu tilagimiz o‘rinlasa, nur ustiga a’lo nur bo‘lur edi. —Mavlono Husayn, bizni bag‘oyat xushiud etdingiz. Negaki, men ham ilmni qadrlaymei, kitobga ixlosim baland. Mutolaa qilgulari kelgan ekan, marhamat, ijozat. Kutubxonamiz eshiklari siz uchun hamisha ochiq! —dedi amir kulimsirab. Husayi kutubxonaga qadam qo‘yarkan, mog‘or va zax bosib ketgan kitoblarga ko‘zi tushdi-yu, amiriing balandparvoz gaplarini eslab miyng‘ida jilmayib qo‘ydi. Uning bugungi halokatiii esa bilimsizlikdan, ahli o ilmni shafqatsizlarcha qatag‘on etganidan deb bilardi. shla «Kitob o‘qimagan, ilm o‘rganmagan xalq hech qachon zulmatdan xalos bo‘lolmaydi, o‘zligini namoyon etol-maydn. Bu dunyoda ruhan basir bo‘lib qolish va omi bo‘lib yashashdan ham dahshatliroq narsa yo‘q!» deganida ustozi Notiliy qanchalar haq ekan... Shom falak yuziga parda tortgainni ko‘rib, Husayn ijozat so‘radi. Yuragi hapriqib, ustozining «Qolin-gizj, degan qistoviga ham ko‘nmadi. Shunday alg‘ov-dalg‘ov mahalda shogirdini yolg‘iz jo‘patishga ko‘ngli bo‘lmagan Notiliy, unga o‘g‘li bilan xizmatkorini hamroh qildi. —Bu notinch pallada ko‘p ham ko‘zga ko‘rinavermang. Biror yumush yo zarur kalom ehtiyoj etsa, o‘zim kishi yuborurmen. Ishqilib, oman bo‘ling, o‘g‘lim. —Tashakkur, ustod. xiy Har oqshom bolalarning qiy-chuviga, darveshlarning zikr-u sanolariga to‘lib ketadigan Buxoro ko‘chalari-yu 156
13. SoliyevA., Buzrukxonov S. Marketing, Bozorshunoslik. Darslik. —T.: Iqtisod-Moliya, 2010. -424 bet. 14. Пapaмoнoвa T.H. Mapkeтинг. Yчeбнoc пocoбиe —M.: KNORUS, 2010. –190 c. 15. Yusupov M.A., Abduraxmonova M. Marketing. — T.: Iqtisodiyot, 2007. 16. QosimovaM.S., Yusupov M.A., Ergashxodjaeva Sh.J. Marketing. Darslik. T.: TDIU, 2010.-263b. 17. FDIU magistratura fakulteti $A 340301-«Marketing» mutaxassis-ligi talabasi Nosirov Sh.O. ning «O‘zbekistonda mebel jihozlari bozorini rivojlantirishda marketing tadqiqotlaridan foydalanish samaradorligi» mavzusidagi magistrlik dissertatsiya ishi. 18. www. uzex.com 19. www. cer. uz 20. — www. cup.uz. 21. www. intrasen.org 22. www. logistika.ru 23. — www.uzex.com 24. www.mineconomy.cc.uz 25. www.stat.uz 26. www.antimon.uz 130
Shaxsning asosiy ehtiyojlar EHTIYOJLAR Moddiy Ma’naviy Ijtimoiy I I 1 1 Fiziologik Estetik zarurat I } 1 1 1 1 } 1 1 1 1 1 1 I Jumladan: ijtimoiy va Estetik shartlanganlik J-————»??? 7—!» » »»»? Maxsus Bilishga oid — bilishga oid
Xorijda o‘zbekistonlik muhojirlar tomonidan tuzilgan ekstremistik guruh fosh etildi Ichki ishlar vazirligining “Postda” gazetasi xorijda o‘zbekistonlik muhojirlar tomonidan tuzilgan diniy guruh faoliyati fosh etilganini ma’lum qildi, deb xabar bermoqda “12news.uz”. Ushbu guruh aynan qaysi mamlakatda faoliyat yuritgani haqida ma’lumot berilmagan. Qayd etilishicha, Dilmurod ismli yigit xorijga ishlashga ketib, xorazmlik yigitlar orasida yashay boshlagan. Shodmon aka ismli kishi uni “do‘stlar” bilan tanishtirish uchun chaqirgan. Restoranlardan birida o‘ndan ortiq 20—40 yoshli erkak to‘planib, diniy masalalarni muhokama qilgan. Dilmurodga bu davra yoqib, ularning o‘tirishlarida muntazam ishtirok eta boshlagan. Yig‘ilishlardan birida Otabek ismli yigit Suriyadagi “birodarlar”ga yordam berish kerakligi, bu yo‘lda odam o‘ldirganlar shahid bo‘lishi va jannatga tushishi haqida gap boshlaydi. Shu sababli Dilmurod qandaydir noxushlikni sezadi. O‘zbekistonda guruhning barcha vakillari qo‘lga olindi. Dilmurod ushbu tashkilot a’zosiga aylanib ulgurmagan bo‘lsa ham, ularning faoliyati haqida tegishli joyga o‘z vaqtida xabar bermagani tufayli jinoiy javobgarlikka tortildi.
“Maxsus yuklar va harbiy tarkiblarning tranziti to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasining Qonuniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksportini rag‘batlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 1997-yil 10-oktabrdagi PF-1871-son Farmoni 6-bandining beshinchi xatboshi va mazkur Farmonning 6-ilovasi o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
... "Ko‘rib turganimizdek, milliy g‘oya, milliy mafku) masalasi g‘oyat murakkab, serqirra muammo. Yana bir bor qaytarib aytaman, fikrlar xilma-xilligi, ayni bir masala turlicha qarashlar, rang-barang yondashuvlar jamiyat uchun sun bilan havodek zarur. Buning uchun barcha shart-sharoitlari yaratib beraveramiz. Lekin birga, milliy g‘oya jamiyatimiz, xalqimizning yuksalishi yo‘lida, b; barpo etishdek ezgu maqsadga erishish va jahon h o‘zimizga munosib obro‘-e’tibor topishimizda bi kuch–qanot bo‘lishi shart. Bir tomondan, milliy g‘oya yagona hukmron davlat mafkurasi Darajasiga ko‘tarilmasligi, ikkinchi tomondan, milliy g‘oya, milliy mafkura turlicha qarashdagi barcha odamlarni, partiyalar va jamoat tashkilotlarini yurt tinchligi, Vatan ravnaqi va xalq farovonligi yo‘lida birlashtiruvchi bayroq bo‘lishi, millat, jamiyat va davlatning mushtarak manfaatlarini o‘zida mujassam etishi lozim. Bir qarashda, bir-biriga to‘g‘ri kelmaydigan, lekin falsafiy-hayotiy nuqtayi nazardan qarama-qarshi tomonlarni birlashtiruvchi kuch, g‘oya borligini o‘zimiz uchun aniq tasavvur etib olishimiz zarur""", amjamiyatida rlashtiruvchi ... E.milliy g‘oya, milliy mafkura masalasi biz uchun, ta’bir joiz bo‘lsa, hayot-mamot masalasidir. Milliy g‘oya bo‘lsa, maqsad oydinlashadi. Ezgu maqsad esa Xar bir kishini safarbarlikka da’vat etadi, jamiyatni yanada birlashtiradi. O‘z milliy g‘oyasi, milliy mafkurasiga ega bo‘lgan davlat mustahkam, qudratli va obod bo‘ladi. Shuning uchun bu borada ikkilanish, sustkashlik, o‘zibo‘larchilik, loqaydlikka aslo yo‘l ko‘yib bo‘lmaydi""", "O‘sha asar. 471-472-betlar: "I.Karimov. Ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot maqsadimiz. Asarlar 8-tom. T.: "O‘zbekiston", 2000. 473-bst. 20 –pirovard Shsh zarur: ol mafkurasi konsepsiyasi ustida «shla ohid; quyidagi amaliy masalalarga al q reja, sh uchun avvalambor ani (larini ay Milliy mafkurani b ongiga yetkazish maqsadida uni oddiylikdan yo bosqichma-me’yorda yoritish, qarab boradigan kor-G— =— qarashlarini inobatga olganki Kin ani anglash, mohiyatini idrok eta ay saviyasini o‘zimizga aniq tasavvur qilishim a n avval jamiyatning mafkur: Munosaba —— orti olish; barcha toifalarning qamrab olish, ularni ko‘z o‘ngimizdan n ng sifati va kelgusidagi Va bi stida ishlaydigan guruh arz ——— ularning bu masalaning Bani, miz uchun zarurligini qay darajad; bog‘liqligini oldindan tasavvur qilishimiz jihatlarni e’tiborga olmasdan; ayniqsa, bu ishga s izga yaqqol im darajasini o‘zim odamlarning bil asdan turib, uni boshlash maqsadga muvofiq milliy g‘oya, milliy mafkura ggi ilgan qadam mutlaqo teskari natija ber ... TI n biz Vatanimiz ravnaq topib, aa aya qatoriga kirishini, farzandlarimiz bap y ni istar ekanmiz, bu maqsad oldimizga ko‘p-ku ko‘yadi. Toki, biz qurayotgan jamiyatda odamlar, eng N y b
jismlar, baliq, qum va boshqalardan tozalanadi. Buning uchun suv turli sizgichlardan o‘tkaziladi. Qish paytida suv olish inshooti muz parchalari bilan to‘silib, muzlab qolishi mumkin. Bu kabi xavflar bilan kurashish uchun xususan, kondensatorlardan chiqayotgan iliq suvni daryo oqimining suv olinadigan joyidan yuqorisiga tashlash ko‘zda tutiladi. Suv uzatish nasosining hisobiy siquvi (bosimi) quyidagiga teng: yukot kutar surx n h N N N     (9-2) bunda: sur N surish balandligi; kutar N-nasos o‘qi bilan kondensatorning yuqori nuqtasi joylashgan balandliklar orasidagi farq. yukot h  -kondensatorda yo‘qotilgan siquvlar yig‘indisi. Suv ta’minotining aylanma tizimlarida kondensatordan isib chiqqan suvdan qayta foydalanish uchun uni sovitish kerak bo‘ladi. Suvni sovitish uchun tabiiy suv havzalari va ko‘llardan turli gradirnya hamda purkash havzalaridan foydalaniladi. Tabiiy va sun’iy kullarda suv qisman bug‘lanishi va tashqi muhit bilan issiqlik almashinishi hisobiga sovitiladi. Yozda bug‘lanishli sovitish asosiy ahamiyatga ega bo‘ladi, qishda aksi bo‘ladi. Turbina kondensatorlarida bug‘ kondensatsiyalanishining yashirin issiqligi ko‘lda suvning bug‘lanish issiqligiga taxminan teng bo‘ladi, shuning uchun ko‘lda bug‘angan suvning miqdori ham IES da kondensatsiya qilingan bug‘ning miqdoriga teng bo‘ladi. Yozda kuldan bug‘lanib ketadigan suvning miqdori soatiga bir necha yuz kub metrni tashkil qiladi. Havzadagi suvning kamayib ketmasligi uchun uni doimo daryo suvi bilan yetarli darajada to‘ldirib turish lozim. Sovitish kuli bo‘lgan aylanma suv ta’minoti sxemasi 9-2 rasmda keltirilgan. Suvning kulda sovitilish darajasi iqlim sharoitlar (havo harorati va namligi, shamol tezligi, quyosh radiatsiyasi) ga bog‘lik. Kul uzunchoq shaklda bo‘lib, unda suv oqimining yo‘nalishini boshqarish imkoniyatini beradigan ko‘tarma (damba) lar qurilgan bo‘lsa, suvni yaxshiroq sovitish mumkin.
Ma’ruza mashg‘ulotining texnologik xaritasi Bosqichlar, vaqti Faoliyat mazmuni o‘qituvchi Talaba 1-bosqich. Kirish (10 min) 1.1. O‘quv mashg‘ulotining mavzu va rejasini ma’lum qilish. Erishadigan natijalar bilan tanishtirish hamda Mazkur mashg‘ulot muammoli tarzda o‘tishini e’lon qiladi. 1.1. Eshitadilar va oladilar. yozib 2-bosqich. Asosiy (60 min) 2.1. Talabalar e’tiborini rejadagi savollar va ulardagi tushunchalarga qaratadi. Bilish so‘rov o‘tkazadi....... 2.2. Bilimlarni yanada aniqlashtirish maqsadida B.B.B. jadvalini daftarga yozishni taklif etadi va musiqaning faoliyat turlari va sinfdan tashqari “musiqa mashg‘ulotlarining komil inson tarbiyasidagi o‘rni to‘g‘risida ma’lumot beradi. (2-ilova). Doskaga chiqaradi. 2.3. Muammoli savollarni o‘rtaga tashlaydi va ularni birgalikda yechimini topadi: 1.MeтбгoпoғoШaгипa madaniy hayotimizdagi o‘rni nimadan iborat ?....... 3.Doyra va nog‘ora cholg‘ularini qaysi gurux ijrochilari chalishadi; a)Ildiofon,b) Membronofon,v) Xordofon, g) Aerofon-mi ? 2.4. Muammoni hal qilish uchun quyidagi savollarga aniqlik kiritadi; 1.TIk qo‘llanilgan Membronofonlarni nombar qiling?.ularni ta’riflang?. 2.Cholg‘u va musiqa madaniyati deganda nimani tushunasiz? 3 Membronofon cholg‘ularini yasash va cholg‘uchilik merosi va undagi ma’lum va noma’lum sozgarlari qachondan boshlab vujudga kelgan ?. 5.Membronofon cholg‘ularining tadqiqot usullarini aniqlashga harakat qilib ko‘ring va ularga misollar keltiring: 6. Membronofon guruxiga 1e918 ШИ cholg‘ularni jahon standartlari bo‘yicha 113-ilovalar yordamida izlab toping va ayting?. 2.1. Talabalar javob beradilar, daftarlariga javoblarni yozadilar. 2.2. Muammoga e’tiborni qaratadilar va yozib oladilar. 2.3. Savollarni yozib oladilar va o‘z bilimlari bilan solishtiradilar. 2.4. Muammo yuzasidan o‘z yechimlarini taklif qiladilar. Munozara 4ПaдПaг. Javob beradilar. 2.5. Optimal yechimlar yuzasidan takliflar beradilar. B.B.B. jadvalinnig 5-ustunini to‘ldiradilar. 2.61-13 ilovalarga qarang !.. SD,DVD-vizual ko‘rgazmalar. 3-bosqich Yakuniy (10 min) 3.1. Mavzuga xulosa qiladi va savol — javob..... 3.2. Rejadagi natijaga erishishda ishtirokchilarni rag‘batlantiradi. 3.3. Mustaqil ish uchun vazifa beradi: «Membronofon cholg‘ulari tasnifi va (genezisi)) mavzusida esse yozishni topshiradi. faol 3.1. Eshitadilar, yozib oladilar, berkitilgan vazifalarni bajaradilar.... 166
Ko‘rinib turibdiki, sofistik tafakkur tushunchalar.. so‘zlar va ular ma’nolarining ikki yoqlamaligidan kelib chiqar ekan, demak, u o‘z-o‘zidan kelib chiqmagan. uning o‘ziga xos gnoseologik ildizlari bor. Ma’lumki, inson tushunchalari harakatchan, o‘zgaruvchan, ixcham, o‘zaro aloqador, ziddiyatli, biri ikkinchisiga o‘tib turadi. Agar ana shu tushunchalar ixchamligi inson tomonidan o‘z holicha, subyektiv foydalanilsa, osongina sofistikaga toyib ketishi mumkin. Sofistik tafakkurda bir xil tushunchalar, so‘zlar, iboralarning boshqalari bilan formal bog‘lanish zaruriyati birinchi galdagi vazifadir. Bu aslida ma’nosiz tushunchalar o‘yinidan boshqa narsa emas, Sofistik tafakkur predmetli asosga ega bo‘lgan so‘zlar, tushunchalar bilan qiziqmaydi ham, tashvishlanmaydi ham. Shuning uchun ham u (sofistika) tushunchalar doirasi bilan chegaralanib qoladi. F. Bekon ta’biri bilan aytganda, sofistlar haddan tashqari mahmadonadirlar, amalda esa ulardan hech qanday naf yo‘q. Sofistik tafakkur formal ta’riflar bilan cheklanganligi uchun xam u narsalar taraqqiyotini boshqaradigan chuqur ichki jarayonni tushunishga qodir emas, Sofistik tafakkur o‘zining mohiyatiga ko‘ra shaklan mantiq, shuningdek dialektik mantiq tafakkurlariga tamomila ziddir. 4. Metafizika fikrlash usulining o‘ziga xos xususiyatlari Muhokama yuritilayotgan narsaning molliy esosini hisobga olmaydigan mavhum tushunchalardan iborat sofistik tafakkurdan farqli o‘laroq, metafizik tafakkur, asosan, narsalar bilan fikr yuritadi. Mana shu ma’noda tafakkurning metafizik uslubi sofistik tafakkurni inkor etadi. Ilmiy bilishning asosiy maqsadi tabiatdagi narsa va hodisalar mohiyatini bilishdan iborat. Shuning uchun ham narsalarni o‘rganishda metafizik usul dastlab tabiatshunoslik zaminida tarkib topa boshlagan. Sofistik tafakkurga qarshi o‘laroq vujudga kelgan metafizik usul fan rivojlanishi tarixida o‘ziga yarasha ijobiy rol! o‘ynagan. Tabiatshunoslik yig‘ma, to‘plovchi fan sifatida ko‘ringan davrlarda narsalarni o‘rganish metodi bo‘lgan metafizika mavjud voqelikda alohida olingan narsalar haqidagi juda ko‘p aniq material-96
20 mart – Oʻzbekiston Rossiya Federatsiyasi bilan diplomatik aloqa oʻrnatdi
96. Deraza o‘rinlarida tabiiy yorug‘likning to‘g‘ri tushishidan saqlanish uchun quyosh nuridan himoyalaydigan darpardalar osib qo‘yilishi kerak. 97. Fotoqolipni montaj qilish uchastkalari umumiy sun’iy yoritilganda bir tekis yorug‘lik shiftdan yoyilib qaytishi kerak. 98. Shaxsiy kompyuter ekrani harf teruvchining ko‘zi normal tushadigan chiziqqa perpendikulyar tekislikda moslashtiriladi. Shaxsiy kompyuterning klaviaturali pulti va ekrani bir-biridan ajralgan va har bir harf teruvchining individual xususiyatidan kelib chiqqan holda qulay joyda o‘rnatilishi kerak. 99. Alohida fotomexanik ishlab chiqarish xonalarida: retush; fotoqolip montaji asoslarini tozalash; nusxa ko‘chirish; kimyoviy moddalar omborchasi; kumushni qayta tiklash uchastkalari joylashtirilishi kerak. 100. Suratni ko‘rinadigan qiluvchi mashinalar quyidagi talablarga javob berishi kerak: eritma va kondensatlarning elektr-shkaf, mashina sirti va sex xonalariga to‘kilib ketishiga yo‘l qo‘ymasligi; quritish bo‘linmasidagi elektrisitish qurilmalari to‘silgan bo‘lishi; mashina konstruksiyasi tortib oluvchi ventilatsiya tizimiga ulash uchun mahalliy so‘rib oluvchi qurilmalarni nazarda tutishi; mashina materialda hosil bo‘ladigan statik elektr tokini qaytarish yoki zararsizlantirish qurilmalari bilan jihozlangan bo‘lishi; mashinalarda eritmalar aylanishi yoki ventilatsiyaning o‘chirilgan holatida elektr isitgichga kuchlanish uzatilishiga yo‘l qo‘ymaydigan to‘siqlar o‘rnatilishi nazarda tutilgan bo‘lishi kerak. 101. Retush uchastkalaridagi derazalar o‘rni quyosh nurini to‘suvchi darpardalar bilan jihozlanishi ko‘zda tutilishi zarur. 102. Retush pulti ishchining ko‘zini qo‘shimcha yorug‘lik qamashtirishidan saqlovchi yon to‘siqlarga ega bo‘lishi kerak. 103. Quritish uchun qo‘llaniladigan stol usti shamollatgich parraklari to‘siqqa ega bo‘lishi kerak. 104. Ishlab chiqarish xonalarida kimyoviy moddalar, spirtlar, efir moyi, foto-tasma bir smena ehtiyojidan oshmaydigan miqdorda va idishda, tarkibi to‘g‘risidagi yozuvlari bo‘lgan holda saqlashga ruxsat etiladi. Kimyoviy moddalar qulflanadigan metall qutilar yoki qopqoqli qutilarda saqlanishi lozim. 105. Joriy ishlarga mo‘ljallangan fototasmalarni, shuningdek tayyor fotoqoliplarni (negativlar, diapozitivlar, va ularning montajini) saqlash uchun metall qutilar, seyflar yoki shkaf-javonlar ko‘zda tutilgan bo‘lishi lozim. Xar kuni smena tugagandan so‘ng fototasma chiqindilarini ish xonalaridan chiqarib tashlash zarur. 106. Xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar yoysimon fonarlar, simob-kvarsli va inert gazli lampalar bilan ishlashda yoritgich filtrli himoya ko‘zoynagini taqishlari shart. 107. Montaj qiladigan stollar ularning ish zonasiga har qaysi tomondan yondashishi uchun kamida 1 m, ishlanmaydigan zonasiga kamida 0,6 m masofa qoldirib o‘rnatilishi kerak. 108. Foto va nusxa ko‘chirish uskunalari, bosma qoliplarga ishlov berish vannalari (stollar, fotoqog‘oz yuviladigan vannachalar) yoritish moslamalari va mahalliy havo so‘ruvchi qurilma bilan jihozlanishi lozim. 109. Tezkor matbaaning alohida xonalarida: harf terish-yozish mashinalari va avtomatlar; fotojamlagich; maketlashtirish, yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirish; mikro filmlash; elektrografiya; bosma qoliplarni tayyorlash; bosma mashinalar; sifatni nazorat qilish; musahhihlik uchastkalari va omborxona joylashishi zarur. 110. Harf terish-yozish mashinalari, nusxa ko‘chirish stollari deraza oldida ularga yorug‘lik yon tomondan tushib turadigan tarzda joylashtirilishi kerak. Stollar orasidan o‘tish joylari 1m. dan kam bo‘lmasligi lozim. 111. Elektrografiya va yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirish apparatlari, shuningdek tezkor matbaa bo‘limining boshqa uskunalari, ularga har taraflama qulay yondashish mumkin bo‘ladigan tarzda o‘rnatilishi zarur. 112. Uskunalarni joylashtirilishidagi eng kam masofa: mashinalar orasidagi 1,5 m; devor, ustunlar yaqinidagi ish zonasida 1,2 m; ishlashda foydalanilmaydigan zona 1,0 m bo‘lishi kerak. 113. Matbaa tashkilotlarida tahririyatlar xonalarini tovushyutgich materiallar bilan qoplash zarur. Ish stollari bir-biridan kamida 0,8 m masofada joylashtirilish; stol qatorlari orasidagi masofa 1,5 m dan kam bo‘lmasligi kerak. 114. Iste’molchilarning yangidan quriladigan va ta’mirlanadigan barcha elektr qurilmalari “Elektr qurilmalar tuzilishi qoidalari (EQTQ)”ga muvofiq bajarilishi kerak. 115. Mazkur talablar iste’molchilarning ishlab turgan elektr qurilmalari va ular joylashadigan bino va inshootlarga ham taalluqli.
hr —X r n; x; a { = { a Fish) t.= — fi.) 5,5 1 —18 Ti 0,0012 1 385 4 —15 —2,83 0.0073 4 F 1g 1—12 —226 0,0310 17 44,5 55 "1—9 m" 0,0940 53 75 121 —6 T 13 0.2107 119 0,5 F.s (2—3 —0,57 0,3410 193 53,5 929 0 0 0,3989 226 56,5 186 3 0,57 0,3410 193 N 159,5 121 6 1,13 0,2107 119 162,5 53 9 187 0,0940 53 165,5 17 12 2,26 0,0310 17 58,5 5 15 2,83 0,0073 4 171,5 1 18 3,4 00012 1 I 1555 15845 41,5 NS Xx 150: shakl. mpirik chastotalar poligonini va nazariy normal egri iqni yasaymiz (150-shakl). aralgan misolda empirik va nazariy chastotalarning bir emasligini ko‘ramiz. ru bir xil bo‘lmasliklarning qaysi birini muhim, qaysi-yni muhim emas deb hisoblash kerak? Bunda mos kelmaslik kuzatish natijalarining tasodifiy-I yoki nazariy taqsimotning tanlanishi bilan tushuntiri-imi? Nazariy taqsimot qonuni to‘g‘ri tanlanganligini qan-tekshirish mumkin? u savollarga quyida javob berishga harakat qilamiz.
Ba’zi tanqidchilarda asarda muallif nima demoqchi bo‘lganiyu, uning o‘zi bu kitobni qanday tushunganini o‘quvchilarga aytib berish moyili kuchli Demak, bu sharoitda adib bilan o‘quvchining o‘rtasida hech qanday aloqa qolmaydi Shuning uchun ham ularni yomon ko‘raman O‘ylashimcha, ular Yozuvchi va o‘quvchi o‘rtasida turib, faqat xalaqit beradi Gohida ularning “Chetroq turing Men siz bilan emas, o‘quvchi bilan gaplashayapman”, deyishganini ko‘rib ensang qotadi Ayrimlarining xayoliga na adib, na o‘quvchi keladi Balki, bu to‘g‘ridir, kitobda to‘la anglab bo‘lmaydigan joylar ko‘pdir Bundan esa aksariyat tanqidchilar o‘zlarini oqlash uchun “hatto muallifning o‘zi nima demoqchiligini bilmaydi”, deya jar solishadi Shu sabab ularning fikrlarini yuragimga yaqin olmayman Yoki o‘zi shunday bo‘lishi kerak edi, deb qo‘ya qolaman
farqga ega bo‘lishi, ushbu holatlarda EUL o‘tkazish qobiliyatini to‘la quvvat S bo‘yicha baholash maqsadga muvofiqdir. Elektr uzatishda Q ni qiymatiga zaryad quvvati Qg ta’sir qiladi. 110-220 kV liniyalarda nisbatan kichik Qg. Katta L uzunlikdagi 500-750 kVli liniyalarda u katta qiymatga yetadi, buning natijasida ta’minlovchi stansiya generatorlaridan uni uzatish kerak bo‘lmaydi, liniyadagi ortiqcha reaktiv quvvat reaktorlar bilan kompensatsiya qilinadi. Zaryad quvvat Qg liniyani yuklamasiga bog‘liq bo‘lmaydi. Liniyani reaktiv qarshiligi Xdagi reaktiv quvvat isrofi esa, liniya orqali uzatilayotgan quvvatni kvadratiga proporsionaldir. Shunday qilib, liniya orqali uzatilayotgan quvvatni qandaydir qiymatida shunday holat bo‘ladiki, qachonki liniya Xdagi reaktiv quvvat isrofi va liniyaning zaryad quvvati Qg to‘liq bir-birini kompensatsiya qiladi, ya’ni ЗГ xo=3 (2B,, (6.4.1). Ushbu holatda liniya orqali faqat aktiv quvvat uzatilganda (cos(ql), uzatish eng kamquvvat isrofida amalga oshiriladi. Liniyani ushbu ishlash tartibi tabiiy quvvat tartibi deb ataladi. (6.4.1) da keltirilgan tenglikka xo=o Гo ya Boz O Co qiymatlarni quyib cosg-l deb, liniyaning tabiiy quvvatini aniqlaymiz: p-2-U (6.4.2) bo‘z Co Har xil kuchlanishda uch fazali liniyadan uzatiladigan tabiiy quvvat 6.4-jadvalda keltirilgan. Taбпy quvvat qiymatlari (MVt) 6.4.1-jadval Kuchlanish, kV 110 220 330 500 750 Tabiiy quvvat, mVT 30 120 340 900 2200 Eng katta 20-50 90-200 { 300-650 7) 700-900 7) 180-220 uzatiladigan quvvat, m VT , 160-100 ) 240-130 ) 300-120 12002000- Eng kata uzunlik, km 800 1200 177
Kun uz’ga voqea guvohlarining xabar berishlaricha, 27 mart kuni Navoiy viloyati Xatirchi tumanidagi 33-qishloq oilaviy poliklinikasiga, ariqdagi suv oqib o‘tayotgan quvurga 10 daqiqa davomida tiqilib qolib, suv yutgan 2 yoshli Azizbek Shuhratov klinik o‘lim alomatlari bilan olib kelinadi Poliklinika shifokori, jarroh Komil Rayimov hamda boshqa shifokorlar ishtirokida bola hayoti qutqarib qolinib, Xatirchi tuman tibbiyot markaziy shifoxonasining jonlantirish bo‘limiga yotqizilgan Ma'lum qilishlaricha, hozir bolaning ahvoli qoniqarli va unga uyiga javob berib yuborilgan
1. Korxonani o‘z-o‘zini 2. Korxona operatsion 3. Moliyaviy faoliyatni tashkil etishga qodir faoliyati bazaviy strategik boshqarishni ochiq tizim sifatida strategiyalarini hisobga tadbirkorlik stiliga qarash olish maqsadli yo‘naltirish 2 KA 10. Ishlab chiqilgan moliyaviy strategiyaning tashkiliy tuzilma va tashkiliy madaniyatga muvofiqligini ta’minlash Ж 9. Moliyaviy strategiyani amalga oshirish jarayonini moliyaviy menejerlar professional apparatiga va’nallirish Korxona moliyaviy
1-laboratoriya ishi MAGNIT MAYDONIDA KADMIY QIZIL CHIZIG‘I ZEEMAN AJRALISHINI O‘RGANISH Ishdan maqsad: 1. VideoCom dan foydalanib Fabri-Pero interferometri yordamida Zeeman effektini kuzatish. 2. Bor magnetonini jip va elektronning solishtirma zaryadini e : paд aniqlash Kerakli asbob va jihozlar: Kadmiy lampasi Universal drossel, karobkada Yuqori tokli energiya manbai U-simon o‘zak G‘altaklar,10 A, 480 o‘ram Fabri-Pero etaloni Surgichlar asosi, iplar bilan Optika surgichlari 60/50 Linzalar, f—4150 mm interferension filtrlar uchun tutgich Interferension filtr, 644 nm VideoCom USB Universal o‘lchash asboblari Mobile-CASSY Kengaytuvchi kabel, 15-qutb Shtativ, V-shakl, 20 cm Shtativ sterjeni, 47 em Ulash simlari , 100 cm Qo‘shimcha talablar : PC Windows 98 os i i a ia a I SY a ia o! = нo —
Bu usuldan foydalanish imkoniyati ish bajarilayotgan xona yetarlicha kattalikda bo‘lgandagina muvaffaqiyatli chiqadi. Nurlanishni kamaytirishning yana boshqa usuli kuchli nurlanish generatorini, kuchsizroqi nurlanish generatori bilan almashtirishdir. Lekin bu usulda texnologik jarayonni hisobga olish. Nurlanishi kuchini kamaytirishning boshqa usuli sifatida antennaga ekvivalent bo‘lgan nurlanishni yutuvchi yoki kamaytiruvchi qurilmalarni attenyuatorlarni 4 £qo‘llash,, generatordan 4 £ nurlanish “8tarqayotgan qurilmagacha bo‘lgan oraliqdagi nurlanish kuchini yo‘qotishi yoki kamaytirishi mumkin. Nurlanishni yutuvchi qurilmalar koaksial va to‘lqin qaytaruvchi bo‘lishi mumkin. Bu qurilmalarning sxemasi 28-rasmda keltirilgan. Energiya yutgich sifatida grafit yoki boshqa uglerodli qotishma ishlatiladi. Shuningdek, ba’zi bir dielektrik materiallardan foydalanish mumkin. Bunday materiallar qatoriga rezina, polistirol ya boshqalarni kiritish mumkin. O‘zgaruvchan so‘ndirish kuchiga ega bo‘lgan to‘lqin o‘tkazgich attenyuatorlarning pichoqli va plastinkali turlaridan foydalalanish mumkin. Bunday energiya yutuvchi qurilmalarning energiya ta’sirida qizishini hisobga olib, ularda sovitish yuzalari hosil qilinadi (qovurg‘asimon; yuzalar. 28-rasm, e), shuningdek, suv oqimlari harakatidan foydalaniladi (28-rasm, d, f). нa HI p-28-rasm. Nurlanishni yutuvchi moslamalar. Koaksial va to‘lqin qaytaruvchi va yutuvchi qurilmalarni muvofiqlashtirish maqsadida ular qiyshiq yuzali (28-rasm, a, e), ponasimon (28-rasm, b, d) va pog‘onali (28-rasm, f) shuningdek, dielektrik shaybalar (28-rasm, g) sifatida bajarilishi mumkin. Nurlanish quvvatini kamaytirish “maqsadida ishlatiladigan attenyuatorlar doimiy va o‘zgaruvchan bo‘lishi mumkin. Doimiy 135
11 ?i—— 1931—1932-yillar, issiq yozoyi edi. Bir kun men kechki payt gulzorimizga suv separ edim, eshikdan o‘sha mulla Isoq domla kirib kelib, dadamni so‘radi. Dadam ichkari hovlida nima bilandir band edilar, kirib chaqirdim va to dadam chiqqunlaricha stul keltirib domlani shiyponga o‘tqazdim va suv sepishni davom ettirdim. Domla mening ishimga razm solib o‘tirib, savol berdi: – Shugulzoringizning xushbo‘y hidi qanchalik yiroqqa yetib borarkin, o‘g‘lim? Men domlaning savoliga daf’atan tushunmay, ikkilanib to‘xtadim. –Bu gullarning hidi narisi bilan ko‘changiz haddiga yetib boradi, –dedi domla, savoliga o‘zi javob berib va qo‘shib qo‘ydi, –ammo jannatdagi gullarning xushbo‘y hidlari uch yillik piyoda masofaga yetib borar ekan... Ji Josiyat bibim 1936-yil yozida 75 yoshida vafot etdilar. Shunda, ko‘pchilik jamoa bilan fotiha o‘qigani kelgan mulla Isoq domla eshikoldida odam kutib turgan Asomiddin tog‘amni o‘z yoniga chaqirib deydi (dadam bilan men ba’zi sabablarga ko‘ra ma’rakada qatnasholmaganmiz. Bu to‘g‘rida keyinroq so‘z bo‘lar): –Bu fotihaga kslayotgan kishilarni ro‘yxatga olyapsizmi, inim2 –Yo‘q, taqsir, ro‘yxat nima hojat? –deydi tog‘am. –Axir, siz fotihaga kelganlarning hammasini yodingizda tuta olmaysiz-da. Ro‘yxat tuzib qo‘ysangiz, mulla Abdulla kelgach, topshirasiz. U kishi fotihaga kimlar kelgan-kelmaganidan xabardor bo‘ladilar... Jo Shu yilning qishida hayit bo‘ladi-da, bibimni eslash marosimiga mulla Isoq domla yigirma-o‘ttiz chog‘lik mahalla kishilarini boshlab biznikiga fotiha o‘qishga keldi. Hammalari dasturxon tevaragiga qator tiz cho‘kdilar. Dadam ham poygakda o‘tirdilar. Men bo‘lsam, pilik samovor qo‘yilgan tokcha yoniga (Qur’on o‘qilgach, mehmonlarga choy quyib uzatishga hozirlanib) stulga o‘tirdim. Fotiha tortilib, Isoq