Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
Uyat — juda qadimdan kelayotgan turkiy o‘zbakiy so‘z va tushuncha U yopish, panalash ma’nolarini anglatadi Uy, uya — panajoy, odamning boshini, boshinigina emas, butun vujud borlig‘ini olamning xavf-xatarli havodis-laridan muhofaza qiladi Uyat — turkiycha, hayo — arabiycha, sharm — forsiycha kelib chiqishga ega Ruslar bu tushunchalarni «stid», «sram» so‘zlari bilan ifodalashadi
Kartografik texnologiyani avtomatlashtirish masalalari kompyuter grafikasi (chizmachiligi) bilan qo‘shilib, yirik avtomatlashtirilgan sistemani tashkil qiladi, natijada kartografik avtomatlashtirish sistemasi (KAS) bunyodga keladi. Bu tizimda raqamli ma’lumotlar, chizmali (grafik) ishlar, yer yuzasining modellari, aerokosmik manbalar va kartografik ma’lumotlardan foydalanib, ma’lum bir sohani to‘laroq tadqiq qilish imkoniyati yaratilmoqda. Bularning hammasi kartografik ma’lumotlar banki orqali bajariladi. Kartografiyada dastlabki avtomatlashtirish avtomatik usulni qo‘llash yordamida qog‘ozda yoki plastikda, EHMdan olingan raqamlar asosida chizma shakllar olish bilan bog‘liqdir. Raqamlar yordamida mikrofilmli kartalar bunyodga keltirish jarayoni AQSH va Angliyada ishlab chiqilgan. Kartografik tasvirni maxsus apparatlar yordamida mikrofilm tasmalariga yozilgandan so‘ng undan kartalar tuzish mumkin. Kartografik ma’lumotlar banki turli sohalarda qo‘llaniladi. Kartografik ma’lumotlar banki (K MB) ning ma’lumotlar bankidan farqi shundaki, KMB da ma’lumotlar banki yirik majmua bo‘lib, undan xalq xo‘jaligining turli sohalarida va ilmiy tadqiqot ishlarida asosiy manba sifatida foydalaniladi. Bunda hamma ma’lumotlar fondlarni yig‘ish asosida vujudga keladi. Kartografik ma’lumotlar banki quyidagi asosiy vazifalarni bajarishga qodir: raqamli ma’lumotlarni yig‘adi va hisobga oladi, ularni saqlaydi, doimo yangilab turadi va kerakli joylarga yetkazib beradi. KMB quyidagi ko‘rsatkichlari bo‘yicha egallagan hududga, ishlatilishiga va tashkiliy darajasiga qarab tasniflanadi. Egallagan hududi bo‘yicha KMB Yer shari va uning mintaqalari bo‘yicha, kosmik ma’lumotlar asosida yig‘iladi. Uni o‘rganish obyekti mamlakat, uning qismlari, shaharlari, shuningdek, sanoat kompleksi bo‘lishi mumkin. KMBdan ma’lum sohalarda masalan, tabiatni muhofaza qilishda, melioratsiya ishlar bo‘yicha, geografik ma’lumot tizimida foydalanish mumkin. Ba’zan alohida kartografik ma’lumotlarni yig‘ish bo‘yicha ham muayyan tizim tashkil qilish mumkin. So‘nggi vaqtlarda kartografik ma’lumotlarni qidirib topishning avtomatik tizimi ishlab chiqilgan. Bu tizimda faqat biror hudud bo‘yicha yoki soha bo‘yicha kartografik ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash va yetkazib berishdan tashqari, undan kerakli kartografik ma’lumotlarni qidirib topib, tizimga solib avtomatlashtirish mumkin. 142 Kartalarni ilmiy jihatdan tahlil qilish, voqea va jarayonlarni kartadan o‘qib o‘rganish kartografik tadqiqot uslubi deb yuritiladi. Kartalar geografik tadqiqotlarni olib borishda asosiy vosita (qurol) ekan, geograflar kartografik tadqiqot uslubini ham bilishi kerak. Kartografik tadqiqot usulida quyidagi asosiy usullardan foydalaniladi: 1. Kartani o‘qib o‘rganish; 2. Kartani kartometrik yo‘llar bilan tahlil qilish; 3. Grafik usul; 4. Matematik statistik tahlil qilish usuli va boshqalar. Kartani o‘qib tahlil qilish usuli eng ko‘p qo‘llaniladigan usul bo‘lib, kartografik tasvirga asoslanadi, legenda asosida bajariladi. Kartometrik usulda esa kartada o‘lchash yo‘llari bilan nuqtalarning koordinatalarini aniqlash, masofalarni hisoblash, balandliklarni, maydonlarni, hajmlarni, burchaklarni va boshqa miqdor, ko‘rsatkichlarini hisoblash yo‘li bilan tahlil qilinadi. Grafik usulda kartada profil, kesmalar, blokdiagrammalar, har xil diagrammalar va chizmalardan foydalaniladi. Masalan, profil va kesmalar yordamida obyektlarning vertikal strukturasini, blokdiagramma bilan o‘lchash (qalinligi, bo‘yi va eni) yordamida hajmi aniqlanadi. Natijada, Yer yuzasi bilan geologik struktura orasida bog‘liqlikni bilish mumkin. Matematik-statistik tahlil qilish usuli yangi qo‘llanilayotgan usul bo‘lib, elektron-hisoblash texnikasiga asoslanadi (masalan, yalpi hosil, hosildorlik va hokazolar). Bu usulni qo‘llashda izoliniya usuli qo‘l keladi. Chunki bunda kartadagi har qanday nuqtada «tasvirlangan voqea» qiymatini aniqlasa bo‘ladi. Statistik ko‘rsatkichlar yordamida bu usul bilan hududlar rayonlashtiriladi. 8.3. Karta yordamida o‘qib o‘rganish Karta mazmunini tushunib, undan kerakli ma’lumot olish kartani o‘qish deyiladi. O‘quvchi shartli belgi yordamida kartada tasvirlangan voqea va hodisalar to‘g‘risida fikrlab, so‘ng ma’lumot oladi. Kartada voqea va hodisalar bir tomonlama o‘rganilmasdan, u bilan bog‘liq bo‘lgan boshqa ma’lumotlar ham o‘rganiladi. Umumgeografik kartada tasvirlangan bir shahar misolida olib ko‘raylik. Punsonning katta va kichikligiga qarab aholi yashaydigan joy aholisining soni, nomi yozilgan shrift yordamida (shakli, kattaligi bilan) uning siyosiy-ma’muriy ahamiyati aniqlanadi. Agar shahar temiryo‘l va avtomobil 131
qilish uchun taysr edi, u mushtbozlar jamiyati a’zolariga chaqqon va dadil bu lishni maslahat berdi. Maydon ustida kun endi yorishgan bo‘lsa xam, u allaqachon fuqarolar bilan to‘la. Omma to‘lqinlanardi. Ibodatxona zinapoyasi oldida odamlar to‘plangan, maydonda nima bo‘lishini ko‘rishga umid bog‘lab, kechikib kelgan tomoshabinlar ham o‘tiribdi. Mushtbozlar jamiyatining maydon markazidagi o‘rinlarni egallagan a’zolari minbarga chiqib so‘zlashga tayyor. Ular Spitamenning kelishini kutardilar, uning himoyasi ular uchun zarur. Ko‘cha bo‘ylab sekin-asta o‘sib borayotgan govur-guvur Spitamenning yaqinlashib kelayotganligidan dalolat berardi. Xizmatchilardan biri satraplik rahbariyati oldiga chopib borib, Spitamen olomon orasida va u hammani tartibsizlikka da’vat etmoqda, deb xabar qildi. Bir necha daqiqadan keyin ark darvozasidan Vishtasp, Av-stan, hukmron oilalar vakillari, amaldorlar, asosan shoh Umasuning qarindoshlari chiqib keldilar. Ular o‘rtasida Spenta ko‘rinmasdi. U uch haftadan beri Sug-diyonada yo‘q. Spenta bo‘lmaganligidan satraplik lavozimini uning o‘rinbosari Avstan olib borardi. Lekin satraplikni boshqarishning barcha sohalarida asosiy rolni davlat maslahatchisi, shohning vakili va qarindoshi Vishtasp o‘ynardi. G‘azablangan olomon orasida shovur-shuvur ko‘tarildi. Balandlikda so‘zga chiquvchilar uchun minbar sifati da o‘rnatilgan so‘ri ustiga Anboz chiqdi. Darhol jimlik cho‘kdi. —Fuqaro! —o‘zining yoqtirgan so‘zini takrorlab, ta’sirli qilib so‘z boshladi u. — Mamlakat yomon boshqarilmoqda, tartib o‘rnatish kerak. Hokimimiz Spenta, iloho uning umri uzoq bo‘lsin, yaxshi odam. So‘g‘diyona fuqarolarining osoyishtaligi uchun g‘amxo‘rlik qiladi, aholidan ortiqcha solik talab qilmaydi. U o‘lkamizning rivojlanishini xohlaydi, ammo unga o‘z hukukidan foydalanishga imkon bermaydilar. Markazdagi boshliqlar yil sayin bizning boyligimizni ko‘pdan ko‘p tashib ketmoqdalar. Biz og‘ir vazifalardan mashaqqat chekmoqdamiz, kishilarning yelkalari qon bilan siyqalanib ketgan! —U ko‘llarini mahkam qisib minbardan tushdi. Olomon ichida qichqiruvlar eshitildi: —U to‘g‘ri aytadi! —Biz soliqlarni qisqartishni talab qilamiz! Spitamen o‘girilishga shoshilmay, uning orqasida turgan Vishtaspning achchig‘ini keltirdi. Biroz jim turgandan keyin, u olomonga qaradi-da, ko‘lini ko‘tarib, tinchlik o‘rnatdi va unga murojaat etdi: — So‘g‘diyona fuqarolari! Bu maydonda yig‘ilishdan maqsadingiz kelishmovchilik tugunini yechishga ahd etganlaringizdir. Sizlarning fikringiz bilan satrapligi-mizning ko‘pchilik boshliqlari fikri o‘rtasida to‘la ixtilof yuzaga ksldi. Bizning ajdodlarimiz jamiyat birligini ta’minlash uchun diyonatli donolikdan foydalanganlar, bunday birlikni ta’min etish uchun davlat tariqat (qonun)larini qabul etganlar. Agar hokimiyat vakillari o‘rtasida janjal va bahs paydo bo‘lib, kuchlar tengligi buzilsa, mamlakat taraqqiyotidagi uyg‘unlik buziladi, natijada hech qaysi bir kuchning hokimiyat tepasiga kelishi uchun uning huquqi qolmaydi, chunki davlatning fuqaroni o‘ziga bo‘ysundirish qobiliyati yo‘qoladi. Spitamen biroz to‘xtadi, Vishtasp esa o‘zini eslatish uchun g‘azab bilan yo‘taldi va o‘z ustunligini aqalli yuzaki saqlashga intilib, qaddini rostladi. Olomon ichida u tayinlab ko‘ygan amaldor Bagavar orqaga surilib, satraplikdan kelgan va savdo saroyi devori ostida tur gan mulozimlar qatorida turishga intildi, ammo buii sezgan Vishtasp uning yo‘lini o‘z ishorasi bilan to‘sdi. Bagavar o‘z o‘rniga qaytdi. Olomon esa Spitamen tomoniga qaradi. —Ammo So‘g‘diyona o‘z hayotini to‘xtatmaydi. Bizda vakillik huquqi poymol etilgan, xar qanday imtiyoz, xuk-u k va martaba yo‘q kitingan, ular o‘zlarining dastlabki manbalariga qaytarilishi, yangi ehtiyojlarni qondirish uchun kaytadai amal qilishi kerak. Men Surdiyona xalqini o‘z birligini va an’analarini saqlaydigan kuch deb hisoblayman. Xalqning irodasi bilan yangi munosabatlar yuzaga keladi, huquqlar, imtiyozlar va burchlar qayta tiklanadi.
Janubiy-sharqiy orollarda va Tinch okean portlarida keyingi yillarda bir g‘alati odamni uchratish orom ruhga o‘xshab, u tizma mumkin ediki, u go‘yo b oroldan bu tizma orolga o‘tib, daydib yurardi; uni hamma yerda dengizchilarning gaplari, uzoq dengiz sayoHatlari hamda notanish orollar haqida hikoya qiluvchi mahalliy aholining afsonalari qiziqtirardi. Dastlabki puli bor paytlarda, bir oroldan ikkinchisiga o‘gishda kema kapitanlariga haqini to‘lab turdi. Gavanga yetib kelishi bilan darhol kemadan tusha solib,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 25 sentabr kuni Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putinning topshirig‘iga binoan mamlakatimizga amaliy tashrif bilan kelgan Rossiya Federatsiyasi qishloq xo‘jaligi vaziri Aleksandr Tkachevni qabul qildi. Davlatimiz rahbari mehmonni qutlar ekan, yuqori va oliy darajadagi muntazam uchrashuvlar mamlakatlarimiz o‘rtasidagi strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarining izchil rivojlanishi va yanada mustahkamlanishiga, turli sohalar, jumladan, qishloq xo‘jaligida o‘zaro manfaatli amaliy hamkorlikni kengaytirishga xizmat qilganini chuqur mamnuniyat bilan qayd etdi. Mamlakatlarimiz o‘rtasida mavjud bo‘lgan "yashil yo‘lak" doirasida Rossiya bozoriga yetkazib berilayotgan ho‘l va qayta ishlangan meva-sabzavot mahsulotlarining turi va hajmi kengayib bormoqda. Rossiya tashkilot va kompaniyalari har yili O‘zbekistonda o‘tkazilayotgan Xalqaro meva-sabzavot yarmarkasida faol ishtirok etib kelmoqda. Shu oyning boshida bo‘lib o‘tgan navbatdagi yarmarka yakunida umumiy qiymati 500 million dollardan ortiq bo‘lgan eksport shartnomalari imzolandi. Agrosanoat majmuida qo‘shma dastur va loyihalar amalga oshirilmoqda. Intensiv bog‘dorchilik, issiqxonalar xo‘jaligi, chorvachilikni rivojlantirish, seleksiya va urug‘chilik sohalari shular jumlasidandir. Mamlakatlarimiz ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy ta'lim muassasalari o‘rtasida samarali hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. Uchrashuvda oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlash, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri yetkazib berish hajmini oshirish uchun qulay sharoitlar yaratish va zamonaviy savdo-logistika infratuzilmasini shakllantirish masalalariga alohida e'tibor qaratildi. Agrar sohada kooperatsiyani kuchaytirish va qo‘shma ishlab chiqarishlarni tashkil etish, jumladan, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini chuqur qayta ishlash, urug‘lik va veterinariya preparatlari tayyorlash muhimligi qayd etildi. Malakali mutaxassislar tayyorlash sohasida hamkorlikni kengaytirishga kelishib olindi. Rossiya qishloq xo‘jaligi vaziri davlatimiz rahbari Shavkat Mirziyoyevga samimiy qabul uchun minnatdorlik bildirib, Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putin va Hukumat raisi Dmitriy Medvedevning salomi va ezgu tilaklarini yetkazdi. Aleksandr Tkachev Rossiya davlatlarimiz o‘rtasida qishloq xo‘jaligi sohasidagi keng ko‘lamli va o‘zaro manfaatli amaliy hamkorlikni rivojlantirishdan manfaatdor ekanini ta'kidladi.
tabiatning oliy kamolotidir. chunki. «inson zoti barcha hayvonlardan yuqori turadi... yer yuzini obod etish va uni boshqarib turish uchun.. insonga katta sharaf ko‘rsatilgan—unga aql-zakovat kuchi armug‘on etilgan». : Beruniy shu sababli deydiki insonning ma’naviy qiyofasi uning 9 ma’rifatli, o‘z kasbini mukammal egallagan va mehnatni sevadigan bo‘lmog‘i lozim. Haqiqatan ham kishining eng birinchi, zaruriy ehtiyoji —mehnatdir. Insonning asosiy burchi va vazifasi—mehnat qilishdir, chunki «istalgan narsaga mehnat sarflash orqali erishiladi», deydi u. Shuningdek, Beruniy mehnat va kasb-hunar yoshlar tomonidan erkin, ya’ni ixtiyoriy ravishda qobiliyatiga yarasha tanlanishi zarurligini ta’kidlaydi. Chunki erkin ijodiy mehnat va zo‘r qiziqish orqali tanlangan kasb-hunar foydali bo‘lish bilan birga, kasbni takomillashtiradi, hunar sohibini ulug‘likka ko‘taradi. Majburiy mehnat va ixlossiz egallangan kasb-hunar esa samarasiz bo‘ladi, deydi. Demak, Beruniy halol mehnat va kasb-hunar egallashi tufayli -yoshlarning aql-zakovati, qobiliyati, kuch-qudrati oshib borishiga ishonadi. Bu bilan u mehnatsevarlik, 072 kasbini ardoqlashdek fazilatlarni g‘oyatda qadrlaydi. Beruniyning ma’rifiy-pedagogik qarashlarini o‘rganish shuni ko‘rsatib turibdiki, har holda, u psixologiya, ya’ni ruhshunoslik masalalarini ham yaxshi bilgan. Uning psixologik g‘oyalarini falsafiy va ma’rifiy-pedagogik qarashlarining negizida ko‘rib chiqmoq zarur. Faqat ana shu negizdagina Beruniyning psixologik qarashlarining Markaziy “Osiyoda ijtimoiy-pedagogik va psixologik fikrlar tarixidagi o‘rni va ahamiyatiga xolisona baho berish mumkin. Beruniyning «Hindiston», «Mineralogiya» va boshqa asarlarida
Niderlandiya terma jamoasi ustozi Lui van Gal saratondan davolanish muvaffaqiyatli yakunlanganini ma’lum qildi. “Men hammasidan o‘tdim. 25 marta nur terapiyasini boshdan kechirdim. Shundan so‘ng ish berganiga ishonch hosil qilish uchun 5-6 oy kutishimga to‘g‘ri keldi. Shunday bo‘ldi”, — deydi 70 yoshli mutaxassis. “Ayaks”, “Barselona”, “Bavariya” va “Manchester Yunayted” kabi jamoalarning sobiq murabbiyi 4-aprel kungi bayonotida 2021-yildan beri prostata saratoni bilan kurashayotganini ma’lum qilgandi. Uning so‘zlariga ko‘ra, futbolchilar van Galning kasalligi haqida bilmagan.
Ko‘z tamoshosidin dame to‘ymay, Bahrdin ul sifatki mustabqiy. S Obid laziz taomlarni yeb va nafis xil’atlarni kiyib, turluk qandolot va mevalardin halovat topib, nafs taqozosi bila g‘ulom va kanizakning husni tamoshosiga mashg‘ul bo‘ldi. Andoqkim xiradmandlar debdurlar: Xo‘blarning zulfi aql oyoqining zanjiri va ziyrak qushning tuzog‘idur.» Alqissa, shayxning vaqti jamiyati davlatining kamoliga zavol yetti. Andoqkim bir shoir debdur, masnaviy: Dahr aro gar pir bo‘lsun, gar murid, Sofdil bo‘lsun, nechukkim boyazid. Chunki dunyo sori mayl etti ayon, So‘ng xalos o‘lmoq ango qilma gumon. Podshoh bir qun obidni kurmakka bordi. Ko‘rdikim, burungi hay’ati buzulubdur. Rangi qizil va badani se-muz bo‘lubdur va nafis taqyaga suyonib o‘lturubdur va pari paykar g‘ulom oldida qo‘l qovushturub, ta’zim bila turub-dur. Oning holi salomatiga shodmon bo‘lub, dedi: «Men jahonda ikki toifani do‘st tutormen, biri olimlar va biri zohidlar». Podshoning qoshida bir dono vaziri bor erdi. Ul dedi: «Ey podshoh, do‘stlig‘ sharti uldo‘rkim, agar bu ikki toifaga yaxshilig‘ qilmoq tilasang, olimlarga zar bergil, to ilm o‘qusunlar, zohidlarga hech nimarsa ber-magil, to zohidliqidin ayrilmasunlar.» Bayt: Kimki zohiddur anga hojat emas dunyou zar, Zohid ermas har kishikim qilsa dunyoga nazar. Hikoyat. Parhezkor olimlarning biridin so‘rdila. kim: «Vaqf nonining haqqida na so‘z dersen 7 Ul dedi «Agar nonni ko‘ngul jam’iyati uchunolsalar haloldur ! agar non olmoq uchun o‘ltursalar haromdur. Bayt: Go‘shada jam’iyati xotir uchun non oldilar, Yaxshilar non olg‘oli bir go‘shada o‘lturmadi. Hikoyat. Bir darvesh bir majlisga keldikim, maj. egasi ziyoda karamlik kishi erdi ga oning suhbatida 471 « »? », va kamol ahlidin bir toyifa ulturmish erdi va bir-6Ch Ni 128
Oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlarida xotin-qizlarning ta’lim olishlarini qo‘llab-quvvatlashga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida Ta’lim tashkilotlarida tahsil olish istagidagi xotin-qizlar uchun yanada qulay shart-sharoitlar yaratish, ularning ilmiy salohiyati va malakasini tizimli oshirib borishni qo‘llab-quvvatlash maqsadida: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-martdagi “Oila va xotin-qizlarni tizimli qo‘llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-87-son Farmoniga muvofiq, 2022/2023 o‘quv yilidan boshlab respublikadagi barcha xususiy, xorijiy va davlat oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlarida kunduzgi, sirtqi va kechki ta’lim shaklida xotin-qizlarning to‘lov-kontrakt asosida tahsil olishi uchun imtiyozli shartlarda ta’lim kreditlarini moliyalashtirish maqsadida tijorat banklariga Davlat budjetidan mablag‘ ajratishning yangi tizimi joriy etilganligi ma’lumot uchun qabul qilinsin. Belgilansinki: tijorat banklari Moliya vazirligi tomonidan joylashtiriladigan depozit mablag‘lari hisobidan ta’lim kreditlarini 14 foiz stavkada ajratadi; ta’lim kreditining asosiy qismi talabaning rasmiy o‘qish muddati tugagandan so‘ng yettinchi oydan boshlab 7 yil davomida qaytariladi; ta’lim krediti bo‘yicha foiz stavkalarini so‘ndirish Moliya vazirligi huzuridagi Ta’lim kreditini moliyalashtirish jamg‘armasi (keyingi o‘rinlarda — Jamg‘arma) mablag‘lari hisobidan, ularni tijorat banklariga to‘lash orqali amalga oshiriladi; ta’lim kreditini rasmiylashtirishda va uning qaytarilishida talabaning doimiy daromad manbaiga ega bo‘lgan oila a’zolari va boshqa uchinchi shaxs birgalikda qarz oluvchi sifatida qatnashishiga ruxsat etiladi; “Ijtimoiy himoya yagona reyestri”ga kirgan oilalarning xotin-qizlariga ajratiladigan ta’lim kreditlari uchun garov va kafilliklar talab etilmaydi. 2. Belgilab qo‘yilsinki: Jamg‘arma mablag‘lari hisobidan tijorat banklarining so‘rovlariga asosan kelgusida 14 foiz stavkada ta’lim krediti ajratish uchun ularga 10 foiz stavkada depozit mablag‘lari joylashtiriladi; Jamg‘arma tomonidan ta’lim kreditlari uchun tijorat banklariga zarur mablag‘lar ajratilishini ta’minlash va nazorat qilish maqsadida Jamg‘armaga 1 ta Maktabgacha ta’lim vazirligi shtat birliklarini maqbullashtirish hisobidan va 1 ta Moliya vazirligining umumiy shtat birliklari doirasida jami 2 ta shtat birligi ajratiladi. 3. Vazirlar Mahkamasi bir oy muddatda Moliya vazirligi huzuridagi Ta’lim kreditini moliyalashtirish jamg‘armasi hisobidan oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlarida xotin-qizlarning to‘lov-kontrakt asosida o‘qishi uchun ta’lim kreditlarini ajratish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlasin. 4. Moliya vazirligi Jamg‘armaga 2022-yilda mablag‘larning Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari mablag‘lari, budjetni qo‘llab-quvvatlash uchun jalb qilinadigan xalqaro moliya institutlari va xorijiy hukumat moliya tashkilotlarining kreditlari, suveren xalqaro obligatsiyalarni chiqarish va qonunchilik hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan ajratilishini, 2023-yildan boshlab esa Davlat budjeti parametrlarida nazarda tutilishini ta’minlasin. 5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining hamda O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim hujjatlariga ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin. 6. Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda qonunchilik hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin. 7. Mazkur qaror ijrosini samarali tashkil qilishga mas’ul va shaxsiy javobgar etib oliy va o‘rta maxsus ta’lim vaziri A.X. Toshkulov hamda moliya vaziri T.A. Ishmetov belgilansin. Qaror ijrosini nazorat qilish va ijro uchun mas’ul tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish Bosh vazir o‘rinbosari J.A. Qo‘chqorov zimmasiga yuklansin. 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 4-maydagi “Fuqarolarga davlat pensiyalarini tayinlash jarayonini soddalashtirish hamda pensiya va nafaqalarni yetkazish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-5102-son qarorida: a) 1-band “b” kichik bandining birinchi xatboshisidagi “2022-yil 1-iyuldan” so‘zlari “2023-yil 1-yanvardan” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 1-ilovaning 28-pozitsiyasi “Amalga oshirish muddatlari” ustunidagi “2022-yil iyul” so‘zlari “2023-yil yanvar” so‘zlari bilan almashtirilsin. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 30-iyuldagi “Oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish imkoniyatlarini yanada kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-5203-son qarorida: a) qaror nomlanishi va muqaddimasidagi “Oliy ta’lim” so‘zlari “Oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 1-bandida: birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1. 2021/2022 o‘quv yilidan boshlab respublikadagi barcha oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlari bakalavr hamda magistraturaning kunduzgi, sirtqi va kechki ta’lim shaklida to‘lov-kontrakt asosida tahsil olish uchun ta’lim krediti ajratishning yangi tizimi yo‘lga qo‘yilsin”; beshinchi xatboshi “oila a’zolari” so‘zlaridan keyin “va boshqa uchinchi shaxslar” so‘zlari bilan to‘ldirilsin. 3. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-avgustdagi “Oliy ta’lim tashkilotlarida to‘lov-kontrakt asosida o‘qish uchun ta’lim kreditlari ajratishni tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 527-son qarorida: a) qaror nomlanishi, muqaddimasi hamda 1-bandi birinchi va ikkinchi xatboshilaridagi “oliy ta’lim” so‘zlari “oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim” so‘zlari bilan almashtirilsin; b) 2-bandida: birinchi xatboshidagi “oliy” so‘zidan keyin “, o‘rta maxsus va professional” so‘zlari bilan to‘ldirilsin; uchinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “respublikadagi oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim muassasalari, shu jumladan xususiy va xorijiy oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlari hamda ularning filiallari talabalariga kontrakt to‘lovlari uchun kredit ajratish”; v) 1-ilovada: nizomning nomidagi “oliy” so‘zidan keyin “, o‘rta maxsus va professional” so‘zlari bilan to‘ldirilsin; 1-bandining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “1. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasida faoliyat ko‘rsatayotgan ta’lim muddati bir yil va undan ortiqni tashkil etuvchi barcha oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlari (davlat, nodavlat oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlari, O‘zbekiston Respublikasi hududidagi xorijiy oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim tashkilotlari va ularning filiallari)da (keyingi o‘rinlarda — ta’lim tashkiloti) va qo‘shma ta’lim dasturlari bo‘yicha bakalavr hamda magistraturaning kunduzgi, sirtqi va kechki ta’lim shaklida to‘lov-kontrakt asosida tahsil olish uchun O‘zbekiston Respublikasi fuqarolariga Moliya vazirligi huzuridagi Ta’lim kreditini moliyalashtirish jamg‘armasi (keyingi o‘rinlarda — Jamg‘arma) mablag‘lari hisobidan ta’lim kreditlarini (keyingi o‘rinlarda — ta’lim kreditlari) ajratish va ularni qaytarish tartibini belgilaydi”; 3-bandining: birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin: “3. Ta’lim kreditlari tijorat banklari tomonidan ta’lim tashkilotlari bakalavr hamda magistraturaning kunduzgi, sirtqi va kechki ta’lim shaklida to‘lov-kontrakt asosida o‘qishga tavsiya etilgan yoki qabul qilingan, shuningdek o‘qishini ko‘chirgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan talabalarga (keyingi o‘rinlarda — kredit oluvchi) beriladi”; ikkinchi xatboshidagi “vasiylari” so‘zi “boshqa uchinchi shaxslar” so‘zlari bilan almashtirilsin; uchinchi xatboshidagi “Oliy ta’lim tashkilotida” so‘zlari “Ta’lim tashkilotida” so‘zlari bilan almashtirilsin; 4-bandning ikkinchi xatboshisidagi “oliy ta’lim tashkilotiga” va “oliy ta’lim tashkilotida” so‘zlari tegishincha “ta’lim tashkilotiga” va “ta’lim tashkilotida” so‘zlari bilan almashtirilsin; 12-bandidagi “oliy” so‘zi chiqarib tashlansin; 13-bandidagi “Oliy ta’lim tashkilotlari” so‘zlari “Ta’lim tashkilotlari” so‘zlari bilan almashtirilsin; 18-bandining “b” kichik bandi, 21-bandining birinchi xatboshisi va 23-bandidagi “oliy” so‘zi chiqarib tashlansin; 24-bandida: birinchi xatboshidagi “oliy ta’lim tashkilotlariga” so‘zlari “ta’lim tashkilotlariga” so‘zlari bilan almashtirilsin; ikkinchi — beshinchi xatboshilar chiqarib tashlansin; oltinchi xatboshi ikkinchi xatboshi deb hisoblansin.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Ba’zi joylarda shamolning tezligi sekundiga 15-20 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 14-19 daraja iliq, kunduzi 25-30 daraja issiq bo‘ladi. Buxoro va Navoiy viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Ba’zi joylarda shamolning tezligi sekundiga 15-20 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 17-22 daraja iliq, kunduzi 27-32 daraja issiq bo‘ladi. Toshkent, Samarqand, Jizzax va Sirdaryo viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Kechasi 14-19 daraja iliq, kunduzi 25-30 daraja issiq bo‘ladi. Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, yog‘ingarchilik bo‘lmaydi. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Kechasi 19-24 daraja iliq, kunduzi 31-36 daraja issiq bo‘ladi. Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarida havo o‘zgarib turadi, ayrim joylarda kechasi va ertalab biroz yomg‘ir yog‘ishi mumkin. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Kechasi 12-17 daraja iliq, kunduzi 27-32 daraja issiq bo‘ladi. Respublikamizning tog‘li hududlarida havo o‘zgarib turadi, ayrim joylarda qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ib, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. G‘arbdan esayotgan shamol o‘z yo‘nalishini o‘zgartirib, sharqdan sekundiga 7-12 metr tezlikda esadi. Ba’zi joylarda shamolning tezligi sekundiga 15-20 metrgacha kuchayishi mumkin. Kechasi 8-13, kunduzi 13-18 daraja iliq bo‘ladi.
Davlat departamenti rasmiysiga ko'ra, "RT" kanalining yangi qonunga ko'ra xorijiy agent sifatida ro'yxatdan qayta o'tishi uning faoliyatiga ta'sir qilmaydi
7-rasm. Meva saqlash omborida zamburug‘lar tomonidan zararlangan mevalarning tashqi ko‘rinishi.
Qoʻshma korxona taʼsischilari hisoblanmish “Oʻzbekneftgaz” aksiyadorlik jamiyati tarkibiga kiruvchi “Neftgazinvest” masʼuliyati cheklangan jamiyati va Koreyaning Hyundai International Co Ltd ushbu loyihada teng ulushga ega
Shahzoda ft. Shoxrux - Ket (HD VIDEO) » Musiqiy portal Shahzoda ft. Shoxrux - Ket (HD VIDEO) Ko'rildi: 8596 Sana: 4-02-2016, 02:40 Janob Rasul - Vatan J.Balvin & Willy William - Mi Gente Kaniza - Marvarid Xamdam - Onam qani Matthew Koma - Kisses Back Bahrom Nazarov - Qanisan Arilena Ara - Nentori Bahrom Nazarov - Hijron Rayhon - Unutolaman Shohsanam - Lazgi bu
NGC 3049 Arslon yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir. Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud. Manbalar Havolalar NGC 3049 Yangi umumiy katalog asl nashrida NGC 3049 Yangi umumiy katalog asl nashrida NGC 3049 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot NGC 3049 SIMBAD omborida NGC 3049 Vizier omborida NGC 3049 NASA Extragalactic Database omborida NGC/IC obyektlari ombori NGC 3049
Qovoqlar uchishining sababchisi blefarit yoki konyunktivit bo‘lishi mumkin Bakteriyalarni yallig‘lanish, qizarish va buning natijasidagi — mushaklar qisilishi keltirib chiqaradi Allergiya xuruji paytidagi ko‘zlarning uchishi — eng keng tarqalgan, ko‘z atrofi sohasida shishish va qichishish bilan kechadigan reaksiyalardan biri hisoblanadi
. - " IA Ish Tiklanish 10 30 50 70 90 120 Vaqt, soatlarda 28-rasm. Ishdan so‘ng dam olish davrida muskullardagi glikogen jamg‘armasining tiklanishiga ovqat tarkibidagi karbonsuvlarning ta’siri: 7-karbonsuvlarga boy ovqat berilganda; 2—oqsil va yog‘larga boy ovqat berilganda; 3-umuman ovqat berilmaganda. 340
Taloq: Taloq — odam va umurtqali hayvonlarning qorin boʻshligʻidagi toq parenximatoz organ. Taloq (shariat) (arab. — qoʻyib yubormoq, ajralmoq) — shariatga koʻra nikohning bekor qilinishi.
2-§. Jinoyat protsessida qatnashuvchi boshqa ishtirokchilar. Jinoyat protsessida ishtirok etishga monelik qiladigan holatlar Ekspert. Ekspertiza ish holatlarini aniqlashning samarali vositasi sifatida qo‘llaniladi. Shuning uchun ekspert ekspertiza qilish uchun tegishli ish materiallari bilan tanishish va undan kerakli ma’lumotlarni yozib olish; o‘ziga qo‘shimcha materiallar taqdim etilishi haqida iltimosnoma berish; basharti hal qilinishi lozim bo‘lgan masalalar uning mutaxassisligiga oid bo‘lmasa yoki xulosa berish uchun unga taqdim etilgan materiallar yetarli bo‘lmasa, xulosa berishning iloji yo‘qligi haqida hujjat tuzish; surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning ruxsati bilan tergov harakatlari yuritilishida ishtirok etish va tergov harakatida ishtirok etuvchi shaxslarga ekspertizaga oid dalillarni tekshirishda sud muhokamasida ishtirok etish va sudning ruxsati bilan so‘roq qilinayotgan shaxslarga savollar berish; ashyoviy dalillarni va hujjatlarni ko‘zdan kechirish; o‘z xulosalarida faqat uning oldiga qo‘yilgan masalalar haqida emas, balki ekspertizaga oid boshqa masalalar bo‘yicha hamfikr bildirish; basharti ish yuritilayotgan tilni bilmasa yoki yetarlicha bilmasa, o‘z ona tilida xulosa va ko‘rsatuv berish hamda bu holda tarjimon xizmatidan foydalanish; surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning harakatlari hamda qarorlari ustidan shikoyatlar berish huquqiga egadir. Ayni vaqtda ekspert sudning chaqiruviga binoan hozir bo‘lishi; oldiga qo‘yilgan savollar bo‘yicha yozma xulosalar berishi; o‘zi tomonidan o‘tkazilgan ekspertiza bo‘yicha ko‘rsatuvlar berishi va bu xulosalarni tushuntirish uchun qo‘yilgan qo‘shimcha savollarga javob berishi; dastlabki tergov materiallarini oshkor etmasligi; sud majlisi vaqtida tartibga rioya etishi shart (JPKning 68-moddasi). Ekspert uzrsiz sababga ko‘ra kelmagan taqdirda qonunda nazarda tutilgan javobgarlikka tortilishi mumkin. Mutaxassis. JPKning 69-moddasida sud muhokamasida mutaxassisning ishtiroki to‘g‘risida to‘xtalib o‘tilgan bo‘lib, shunga ko‘ra mutaxassis sudning chaqiruviga ko‘ra sud muhokamasiga kelishi, sudga dalillar topish, o‘rganish va mustahkamlashda o‘zining maxsus bilimi bilan yordam berishi, sudning diqqatini ish yuzasidan ma’lum bir holatlarni aniqlashga jalb etishi, alohida savollarga tushuntirish berishi kerak. Shuningdek mutaxassislar raislik qiluvchining ruxsati bilan dalillarni tekshirish maqsadida ishtirokchilarga savollar berish huquqiga ega. Mutaxassisga to‘g‘ri va aniq tushuntirish berish majburiyati yuklatilgan. Mutaxassis o‘z majburiyatlarini bajarishdan bosh tortgan yoki bo‘yin tovlagan taqdirda unga nisbatan jamoat ta’siri choralari yoki sud tomonidan jarima solinishi mumkin. Sud muhokamasida voyaga yetmagan shaxslarni so‘roq qilish vaqtida pedagog taklif qilinishi mumkin. Sud muhokamasida o‘lim bilan bog‘liq jinoiy ishlar ko‘rilayotganida vrach yoki sud tibbiyot ekspertizasi xodimlari, ishdagi tekshirilayotgan dalillarga
Yig‘ilishda deputatlar O‘zbekiston Respublikasining 2017-yilgi davlat byudjetining ayrim muhim parametrlari ijrosiga alohida to‘xtalib, soliqlar va yig‘imlarni to‘liq ta’minlash, hududlarda yangi ishlab chiqarish korxonalarini barpo etish, ishlamayotgan, iqtisodiy nochor korxonalar faoliyatini tiklash evaziga soliqqa tortiladigan bazani kengaytirish, shuning hisobidan mahalliy byudjetlar daromadlari bazasini mustahkamlash hamda mahalliy byudjetlar xarajatlarining samaradorligini oshirish bo‘yicha Vazirlar Mahkamasi tomonidan amalga oshirilgan ishlarni konstruktiv tahlil qildi
7-bob. BIRIKMALAR HOSIL BO‘LAYOTGANDA YUZ BERADIGAN JARAYONLAR 7.1. Sirtqi pardalarning yo‘qolishi
{ Apи бa 90 билaди ти иa “o‘zini tutishiga nisbatan ham yuqori talablar qo‘yilmoqda. Shuni olib, kasb tanlashga yo‘llashishini shunday tashkil qilish "
BIRINCHI BOB AMALIY PSIXOLOGIYANING PREDMETI, VAZIFALARI VA ILMIY-TADQIQOD METODLARI 1.1. Amaliy psixologiya haqida umumiy tushuncha Psixologiya fani inson shaxsi, uning ichki dunyosi haqidagi bilimlarning murakkab sohasidir. Psixologiya har kimga o‘z tajribasidan ma’lum bo‘lgan sezgi, idrok, xotira, tafakkur. xayol, his-tuyg‘u va insonning qobiliyati, iste’dodi, temperamenti, xarakteriga xos ruhiy hodisalar haqidagi bilimlarni o‘z ichiga olgan sohadir. Psixik jarayonlar ham boshqa hodisalar kabi o‘z qonunlariga ega. Idrok qilish, his qilish va tafakkur jarayonlari qanday namoyon bo‘ladi" Odamning qobiliyati qanday o‘sib boradi va xarakteri qanday tarkib topadi) Psixologiya ilmi ana shunday nozik masalalar bilan shug‘ullanadi. Psixologiya juda qadimgi fanlardan bo‘lib, bundan taxminan ikki yarim ming yillar muqaddam maydonga kelgan. «Psixologiya» yunoncha «psyuxse» - «jon» umumiy holatda ruh va «logos» q–ilm, ta’limot degan ikki so‘zdan iborat bo‘lib, «jon yoki ruh haqidagi ta’limot» degan ma’noni anglatadi. Qadim zamonlarda tashqi olamdan ta’sir qilayotgan narsalarning nerv sistemasi yordamida miyada aks ettirilishini odamlarning tushunishi qiyin bo‘lgan. Shuning uchun ular murakkab aks ettirish hodisalarini jon bilan bog‘lab tushuntirganlar. Shu tufayli psixologiya fani qadim zamonlarda jon haqidagi ta’limot sifatida maydonga kelgan. Hozirgi kunda psixologiya fani o‘zn-ning qadimgi nominisaqlab qolgan bo‘lsa ham mazmunan batamom o‘zgarib ketgan. Agar biz psixologiyaning mazmunini hozirgi davr talabidan kelib, tushuntiradigan bo‘lsak, shunday ta’rif berishimiz mumkin: «Psixologiya fani psixik jarayonlar va inson shaxsining psixologik xususiyatlari haqidagi fandir». Davrimizning yetuk psixologi, professor V.Karimova hozirgi zamon psixologiyasining taraqqiy etib borishiga shunday ta’rif ksltiradi: «Psixologiya sohasida mukammal darsliklar yozila boshlangan davrga salkam 160-yil bo‘ldi. Shu davr ichida juda ko‘plab ilmiy tadqiqot natijalarini o‘z ichiga olgan monografiyalar, darsliklar qo‘llanmalar yozildi. Lekin bu bilan fan o‘zining jamiyat oldidagi vazifalarini to‘laqonli bajara oldi. degan xulosa chiqarib bo‘lmaydi. Sababi, psixologiya sohasida faoliyat ko‘rsatgan barcha olimlar ko‘proq diqqatlarini mavhum shaxs va individual psixologiyaga qaratdilar. Vaholanki, inson, uning barkamolligi, jamiyat taraqqiyotiga bevosita ta’siri masalasi o‘tgan asr oxiriga kelib o‘ta dolzarb va muhim muammolar qatoridan joy oldi. XX asrda erishilgan yutuqlardan eng muhimi shu bo‘ldiki, inson o‘z aql-idroki, tafakkuri va ijobiy salohiyati bilan murakkab texnika, elektronika va boshqa shunga o‘xshash global texnologiyalarni kashf etdi». XX! asr bo‘sag‘asida barcha fanlar qatori Milliy psixologiyamiz yangicha mazmun kashf etdi. Bu islohotlarning barchasi inson omilini har qachongidan ham yuqori saviyaga ko‘tarib, xalqimiz psixologiyasining zamon va makondagi o‘rnini, nasl-nasabini, o‘zligini, kelib chiqishini, insoniyat tarixida tutgan o‘rnini, uning rivojiga qo‘shgan hissasini, milliy iftixorini, g‘ururini mustaqil va xolisona anglab olishidir. Agar xalqimiz o‘zining milliy psixologiyasiga, boy tarixiga ega bo‘lsa, u o‘zi kechirgan ijtimoiy-psixologik jarayonlarni chuqurroq tushunadi. Psixologiya sohasidagi bu izlanishlar yetakchi psixolog olimlarimiz ilmiy faoliyatida mujassamlangan va ular tomonidan jamiyat, inson psixologiyasi va ma’naviyati ilmiy-nazariy tahlil qilinadi. Shuni hisobga olish kerakki, odamdagi barcha psixik jarayonlar va shaxsiy xususiyatlar o‘z-o‘zicha yuzaga kelmaydi. Psixik jarayonlar (ya’ni sezish, idrok, xotira, tafakkur, xayol, nutq va shu kabilar) ham, shaxsning psixik xususiyatlari (ya’ni ehtiyojlari, qiziqishlari, malaka va odatlari, xarakteri qobiliyatlari,) ham odamning mavjud faoliyati jarayonida namoyon bo‘ladi. Shuning uchun psixologiya fani insonni turli faoliyatlarda o‘rganadi. Shu sababli inson shaxsining mohiyati barcha ijtimoiy munosabatlar yig‘indisidan iboratdir. } V. Karimova. Psixologiya. Toshkent: 2002-yil, 5-bet.
Shimoliy Koreya 16 aprelda navbatdagi raketa sinovini o‘tkazmoqchi bo‘ldi, biroq urinish muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Bu haqda "Ryonxap" axborot agentligi xabar bermoqda. "Shimoliy Koreya bugun ertallab noma'lum raketani Xamgyon-Namdo viloyatidagi Sinpxo uyezdidan uchirishga harakat qildi, biroq urinish muvaffaqiyatsiz yakunlangan", deb aytildi Janubiy Koreya qurolli kuchlari shtablari boshliqlari birlashgan qo‘mitasida. AQSh qurolli kuchlari uchirilgan raketani qayd qilgan. Raketa uchirilishi bilanoq portlab ketgan. "Tinch okeani qo‘mondonligi Shimoliy Koreyadan Gavayi vaqti bilan soat 11:21da ballistik raketa uchirilganini qayd qildi", deb ma'lum qilgan Pentagon vakili. Ma'lum qilinishicha, raketa turi aniqlashtirilmoqda. Vashington, Tokio va Seulda Shimoliy Koreya mamlakat asoschisi Kim Ir Sen tavalludining 105 yilligi munosabati bilan yadroviy yoki raketa sinovi o‘tkazishi taxmin qilingandi. 15 aprelda Pxenyanda Kim Ir Sen tavalludining 105 yilligi munosabati bilan parad bo‘lib o‘tdi va unda mamlakatga maxsus taklif qilingan 200 ga yaqin xorijiy jurnalist ishtirok etdi. Kim Ir Sen nomidagi maydonda eng yangi raketalar namoyish qilindi. Pxenyanni qo‘rqitish uchun Yapon dengiziga AQShning zarba beruvchi kemalari guruhi kirdi. Shu kunlarda Yaponiya va Janubiy Koreya OAVda AQShning Shimoliy Koreyaga zarba berishi ehtimoli keng muhokama qilinmoqda. Shimoliy Koreya bosh shtabi ig‘vogar harakatlarga AQSh harbiy obektlariga "kutilmagan javob zarbasi" berish bilan tahdid qildi.
Jahon banki “Biznesni yuritish 2015” xalqaro ma'ruzasida O‘zbekiston Respublikasining reytingini oshirdi \| O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi 10/11/2014 - 17:35 6417 2014 yil 29 oktyabrda e'lon qilingan “Biznesni yuritish 2015: Samaradorlik doirasidan chiqib” (Doing Business 2015: Going Beyond Efficiency) ma'ruzasida O‘zbekiston 8 o‘rin yuqorilab, dunyoning 189 mamlakati ichida 141-o‘rinni band etdi. So‘nggi bir necha yil davomida “Biznesni yuritish” hisobotida mamlakatimiz reytingining muntazam ravishda yaxshilanib borishi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov rahbarligida so‘nggi yillarda investitsiya iqlimi va ishbilarmonlik muhitini yaxshilash borasida qabul qilingan chora-tadbirlarning amaliy natijadorligiga guvohlik bermoqda. Buning isboti sifatida Jahon bankining mazkur hisobotida O‘zbekiston 2005-2014 yillar davomida biznesni yuritish uchun eng qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha tizimli islohotlar o‘tkazgan ilg‘or 30 mamlakat qatorida e'tirof etildi. Mamlakat reytingidagi e'tiborga molik eng katta o‘zgarishlar soliqqa tortish yo‘nalishi bo‘yicha qayd etildi (118-o‘rin, 61 o‘ringa yuqorilagan holda), bu soliq to‘lovlari umumiy miqdori hamda soliq to‘lash uchun sarflanadigan vaqtning 1,4 marta, shuningdek tadbirkorlik subyektlariga soliq yukining qariyb 2,5 martaga qisqargani natijasidir. Shu o‘rinda qayd etish joizki, Jahon banki ma'lumotlariga ko‘ra, soliq yuki darajasi O‘zbekistonda AQSH, Kanada, Germaniya, Avstriya, Fransiya, Italiya, Ispaniya, Gretsiya, Yaponiya, Xitoy, Hindiston, Rossiya, Belarus, Ukraina va boshqa ko‘plab mamlakatlardagidan ancha pastdir. Umuman, mazkur yo‘nalish bo‘yicha O‘zbekiston Xitoy (120), Yaponiya (122), Italiya (141), Braziliya (177), Kanada (181) va shu kabi qator mamlakatlarni ortda qoldirdi. Minoritar investorlar himoyasi darajasi bo‘yicha ham sezilarli ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi. O‘zbekiston ushbu indeks bo‘yicha 10 ballik tizimda 8 ball olib, o‘z mavqeyini 18 o‘ringa yaxshiladi. Mazkur reytingning o‘sishida minoritar investorlar huquqlarining himoyasini kuchaytirish, direktorlik korpusi faoliyatining oshkoraligini ta'minlash va ularning aksionerlar oldidagi hisob berishi bo‘yicha talablarni yanada kuchaytirish evaziga mamlakatimizdagi korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar muhim ahamiyat kasb etmoqda. “Biznesni yuritish 2015” ma'ruzasida ijobiy o‘zgarishlar sifatida shuningdek O‘zbekistonda qurilishga ruxsat berish (1,5 marta), ko‘chmas mulkka huquqni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish (1,4 marta) va tadbirkorlik subyektlarining elektr tarmoqlariga ulanishi (1,2) muddatlarining qisqarishi qayd etildi. Xususan, Doing Business jamoasi ekspertlarining baholariga ko‘ra, O‘zbekistonda qurilishga ruxsat olish va ko‘chmas mulkka huquqni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun sarflanadigan muddatlar, masalan, Yaponiya, Italiya, Rossiya, Isroil, Xitoy, Hindiston, Indoneziya va Vyetnam kabi mamlakatlardagidan ancha kam. So‘nggi reytingga muvofiq, O‘zbekiston shartnomalar ijrosini ta'minlash (29-o‘rin), biznesni ro‘yxatga olish (65), to‘lovga noqobillikni hal etish (77) va minoritar investorlar himoyasi (100) yo‘nalishlari bo‘yicha birinchi yuz mamlakat qatoriga kirdi. Ta'kidlash joizki, biznesni tashkil etish tartibotlarini sezilarli darajada soddalashtirish bo‘yicha so‘nggi yillarda amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida bugun O‘zbekistonda biznes ochish uchun sarflanadigan vaqt, masalan, Qozog‘istondagidan 1,3 marta, Rossiya va Yaponiyadagidan - 1,5 marta, Isroil, Ispaniya va Gretsiyadagidan - 1,7 marta, Germaniyadagidan - 1,9 marta, Ukrainadagidan - 2,8 marta, Xitoy va Hindistondagidan - 4 marta, Indoneziyadagidan - 7 marta va Braziliyadagidan - 11 martaga kamdir. “Biznesni yuritish 2015” hisobotida shuningdek bojxona organlariga hujjatlar taqdim etishning elektron tizimi joriy etilganligi munosabati bilan O‘zbekistonda eksport operatsiyalarini amalga oshirish uchun talab etiladigan vaqtning 1,3 martaga qisqargani ijobiy baholandi. Umuman, so‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat organlari va tadbirkorlik subyektlari o‘rtasidagi munosabatlarning bilvosita shakllari faoliyatning turli sohalari va yo‘nalishlarida keng qo‘llanilmoqda. Bugun tadbirkorlik subyektlarining 99 foizi soliq hisobotlarini, 94,7 foizi statistik hisobotlarni elektron shaklda taqdim etmoqda. Bundan tashqari, byurokratik tartibotlarni qisqartirish maqsadida qonunchilikda yildan-yilga qisqartirib borilayotgan ruxsat berish xarakteridagi hujjatlar va litsenziyalarni ko‘rib chiqish va rasmiylashtirishning “yagona oyna” tamoyili mustahkamlab qo‘yildi. Faqatgina so‘nggi 4 yil davomida jami 182 turdagi ruxsat berish tartibotlari va litsenziyalanadigan faoliyat turlari bekor qilindi. “Biznesni yuritish 2015: Samaradorlik doirasidan chiqib” (Doing Business 2015: Going Beyond Efficiency) ma'ruzasi Jahon banki guruhi yillik nashrining 12-soni hisoblanib, unda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish sohalaridagi tartibga solish normalari baholanadi. Joriy yilgi ma'ruzada mamlakatlar reytingini baholashning yangi usulidan foydalanilib, unga ko‘ra biznesni yuritish shart-sharoitlari qulayligini baholovchi umumiy reyting eng yaxshi (ilg‘or) ko‘rsatkichdan uzoqlashish darajasi asosida baholanadi. Mazkur ko‘rsatkich tadbirkorlik faoliyatini tartibga soluvchi huquqiy rejim mazkur sohani tartibga soluvchi ilg‘or amaliyotga qay darajada yaqin ekanligini ko‘rsatadi. Berilgan ball eng yaxshi darajaga qanchalik yaqinlashsa, tadbirkorlik muhiti shuncha yaxshi hisoblanadi. Avvalgi ma'ruzalardan farqli ravishda “Biznesni yuritish 2015” hisoboti “Minoritar investorlar himoyasi” (korporativ boshqaruv) va “Bankrotlik jarayonida qarzdorlikni undirish” (normativ-huquqiy bazaning samaradorligi) yo‘nalishlari yangi ko‘rsatkichlar bilan to‘ldirildi. Joriy yil reytingida, avvalgi 8 yildagi kabi, Singapur birinchi o‘rinni saqlab qoldi. Biznesni yuritish uchun eng qulay shart-sharoitlarga ega mamlakatlar beshtaligiga shuningdek Yangi Zelandiya, Gonkong (Xitoy), Daniya va Koreya Respublikasi ham kiritildi. “Biznesni yuritish 2015” ma'ruzasida MDH davlatlari reytingini umumiy ro‘yxatda 45-o‘rinni band etgan Armaniston boshqarmoqda, Tojikiston esa 166-o‘rin bilan yakunlamoqda. Avvalgi ma'ruzaga nisbatan Rossiya joriy yilda 2 pog‘onaga (64-o‘rindan 62-o‘ringa), Ukraina - 16 pog‘onaga (112-o‘rindan 96-o‘ringa) ko‘tarildi, Qozog‘iston esa aksincha 76-o‘rindan 77-o‘ringa tushib, 1 o‘rin yo‘qotdi.
aa p A.т Hиkpaиpини Фp 79. A’ guruh o‘yinchilari (top bilan) S$ nuqtaga, B guruh O‘Yinchilari D nuqtaga joylashishadi. $ va D nuqtalar orasidagi masofa 45-50 mni tashkil etadi. A o‘yinchi Bo‘yinchiga to‘pni uzatadi va keskin yugurish bilan diagonal bo‘ylab uning orqasidan Yugurib o‘tgan holdi markaziy chiziqning o‘ng qanotiga qarab harakatlanadi. Bo‘yinchi to‘pni qabul qilib keskin yugurish bilan markaziy aylana tomon harakatlanadi, A o‘yinchi harakatlanayotgano“ng qanotga to‘pni uzatadi, A o‘yinchi to‘pni qabul qilib harakatni davom ettiradi, 5 ta fishkani oralatib o‘ng qanotdan darvoza tomon o‘tkir zarba bilan to‘pni uzatadi. Bo‘yinchi A o‘yinchiga topni uzatgandan so‘ng darvoza tomon harakatlanadi, ketma-ketlik bilan umbaloq oshadi, g‘ov ustidan sakrab umbaloq oshadi, keyin esa 3 tag“ov ustidan sakraydi, bir g‘ov ustidan sakrab umbaloq oshadi, A o‘yinchidan o‘tkir zarbali to‘pni qabul qilish 98
Aloqa vositalari O‘zbekcha (atama va birikmalar) Ruscha Kirill yozuvida Lotin yozuvida A Abzas, xatboshi Abzas, xatboshi abzas Avtomatlashti-Au oOtayavpyigyg‘G‘ap { avtomatizirovannaya rilgan boshqaruv boshqaruv sistema uprav-tizimi (ABT) tizimi (ABT) leniya (ASU) Agent Agent agent Adres, manzil Adres, manzil adres Ajratma Ajratma assignovaniye; (mablag‘) (mablag‘) otchisleniye Aylanma Aylanma vrashayushayasya kartoteka kartoteka kartoteka Aynan, aynan Aupap, aupap faksimile nusxa nusxa Aytib yozdirmoq Aytib yozdirmoq IJIHKTOBATb Akademik ta’til ) Akademik ta’til akademicheskiy otpusk Akkreditlash Akkreditlash akkreditatsiya Aktiv balans Aktiv balans aktivn’y balans Aksept Aksept aksept Aksiz (bilvosita ) Aksiz (bilvosita aksiz soliq turi) soliq turi) Aksiya AK5tua aksiya Aksiyador, Aksiyador, aksioner aksiyachi, aksiyachi, Aksiyadorlik Aksiyadorlik aksionernoye jamiyati jamiyati obshestvo Aksiyadorlar Aksiyadorlar aksionerniy mablag‘i mablag£i kapital Alifbo ASH’o alfavit Alomat, emblema Alomat, emblema emblema Aloqa Aloqa CBA3b sredstva svyazi sr
u asosan qanday qaltislardan iboratligi o‘rganiladi. Ularni bartaraf qilish imkoniyati mavjudligi o‘sha loyihaning yutug‘i hisoblanadi. Investitsiyalarda qaltis xavfi deganda turli omillar ta’sirida investitsiya daromadlarining ko‘zda tutilgan miqdordan kamayish xavfi tushuniladi. Investitsiya jarayonlari bilan bog‘liq qaltis xavfining asosiy turlari bo‘lib; a) ish bilan bog‘liq qaltis xavfi; b) moliyaviy bozor tasodifi xavflari; v) aholining xarid qobiliyati bilan bog‘liq bo‘lgan moliyaviy xavf; g) foiz xavfi va boshqalar hisoblanadi. Bu xavflarning barchasi oxir-oqibat sof keltirilgan qiymat, investitsiyalar rentabelligi kabi ko‘rsatkichlarni pasayishiga olib keladi. O‘z ta’sir kuchiga ko‘ra qaltis xavflari oddiy va murakkab xavflarga bo‘linadi. Murakkab xavflar deganda bir-biriga bog‘liq bo‘lgan xavflar tushuniladi. Qaltis xavfni aniqlashda ekspert baholash uslubidan keng foydalaniladi. Ekspertlar baholari qayta ishlanib, har bir xavf turi bo‘yicha va umumiy xavf ko‘rsatkichi hisoblab topiladi. Odatda tayyorlov bosqichi, qurilish bosqichi, va ob’ektning ishga tushurilgandan keyingi bosqichdagi xavflar bosqichma-bosqich xavf turlariga qarab baholanadilar. Bularga iqtisodiy va moliyaviy xavflar, sotsial xavflar, texnikaviy xavflar, ekologik xavflar kiradi. Har bir xavfning ahamiyatlilik darajasini ko‘rsatuvchi koeffitsient va ekspertlar baholari loyihadagi umumiy qaltis xavfi darajasini hisoblab topish, hamda uni amalga oshirish yoki oshirmaslik to‘g‘risida xulosa chiqarish imkonini beradi. Nazorat va muhokama uchun savollar a . Loyihalari bilan bog‘liq qaltis xavfi deganda nimani tushunasiz? No . Qaltis xavfi turlarini izohlab bering. 59 Oddiy va murakkab xavflarni tushuntirib bering. "I . Qaltis xavfini bosqichma-bosqich baholashni tartibi qanday? 194
Yevroittifoq AQSh va NATOning Rossiya bilan muzokaralarida qatnashishni talab qilmoqda, deb yozadi Financial Times YeI rasmiy shaxslari gazetaga bergan intervyularida Jyeneva va Bryusseldagi uchrashuvlar tashkil qilinishidan hafsalasi pir bo‘lganini bildirgan 10 yanvar kuni Jyenevada AQSh-Rossiya, 12 yanvar kuni Bryusselda Rossiya-NATO muzokaralari bo‘lib o‘tadi Tomonlar Ukraina va Yevropadagi xavfsizlik masalalarini muhokama qilishi ko‘zda tutilgan Bryussel Yevropa xavfsizligi kelajagi bo‘yicha «muzokaralarda neytral kuzatuvchi bo‘lib tura olmaydi», dedi YeI tashqi siyosat mahkamasi rahbari Jozep Borrel Bo‘lajak muzokaralarda Bryusselning ishtiroki cheklangan bir vaqtda YeI a’zolari Rossiya bilan ikki tomonlama muloqotga harakat qilmoqda Germaniya va Fransiya diplomatik sa’y-harakatlarni kuchaytirdi Germaniya kanslerining tashqi siyosat bo‘yicha maslahatchisi Yyens Pletner va uning fransuz hamkasbi Emmanuel Bonn Rossiyaning yuqori martabali rasmiylari bilan muzokara o‘tkazish uchun Moskvaga yo‘l oldi Ular shuningdek, Ukraina rasmiylari bilan ham uchrashadi Fransiya boshchiligidagi bir guruh mamlakatlar YeI NATOga kamroq suyanishi va o‘z mustaqil mudofaa salohiyatini rivojlantirishi kerak deb hisoblamoqda Moskva Vashington va uning ittifoqchilaridan NATOni kengaytirmaslik, sobiq sovet mamlakatlari bilan harbiy hamkorlikni to‘xtatish, Yevropadan AQSh yadro qurolini olib chiqib ketish, NATO kuchlarini 1997 yildagi joylashuviga qaytarishni talab qilmoqda Alyans bosh kotibi Yyens Stoltenberg NATO Ukraina va Gruziyaning alyansga qo‘shilishida Rossiya bilan murosa qilmasligini aytgan
Co Nurjahon Avazova BEDOR QALB QO‘SHIG‘I QALBIM QUYOSHI Shabnam yuzingizga chayar yuzini, Gullar iforini oladi sizdan. Nafis qaddingizga qarab, o‘zgarib, Sarvlar tik turmoqni o‘rganur zimdan. Siz, dilning qatiga jo bo‘lgan jahon, Suluvlar sarvari xurshidi tobon. Sizni ko‘rmoq uchun jon ilhaq erur Har tong quyoshini kutgandek osmon. 5 Mo 24
Chin yetimlar va Mehribonlik uylarida tarbiyalanganlar, bolalikdan I va II guruh nogironlari va kam ta’minlangan oilalardan bo‘lganlar uchun fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari kafilligi taqdim etiladi
SAYT BO’LIMLARI Adib haqida maqola va ma'lumotlar Dostonlar, she'rlar, turkumlar Islom tarixi, adabiyoti va madaniyati Jahon adabiyoti va madaniyati O'zbek tarixi, adabiyoti va madaniyati Qo'shimcha bo'lim Lug'atlar, Qomuslar © 2018 Xurshid Davron kutubxonasi Hamma huquqlar himoyalangan
148 MEXANIKA K yukni surib og‘irlik kuchining M momenti hosil qilinadi. Bu momentning miqdoriM = RyA formuladan aniqlanadi, bu yerda Yo— yukiing ma’lum og‘irligi, «.—buyukning boshlang‘ich vaziyatidan hisoblangan masofa, u shtapgensirkulB bilan o‘lchanadi. Pretsessiya burchakiy tezligining M moment qiymatlari (2. yelkaning qiymatlari) har xil bo‘lgandagi miqdori E shkala yordamida topiladi. Pretsessiya burchakiy tezligi 5—6 marta o‘lchanadi, undan so‘ng tokni uzib, rotoriing aylapishi to‘xtatiladi. Motorcha barqaror ishlaganida (F = sop5) o‘lchash xatolari sohasida quyidagi shart bajarilishi kerak: M. M —– Ma 270, (72,7 — const. (2) Bundan foydalanib, S miqdorning o‘rta arifmetik qiymati S topiladi. Xususiy aylanish burchakiy tezligi ning miqdori (1) formulaga asosan: «Jol o = (3) munosabatdan aniqlanadi, bu yerda 1—diskli rotorning iner--siya momenti. Bu miqdorni aniqlash uchun alohida bor bo‘lgan diskli rotorning va etalon siliidrning buralma tebranishlari davrlari bir-biriga solishtiriladi. Bular galma-galdan ipga osiladi (1-rasm) va ularning buralma tebrapishlari . davrlari sekundomer bilan aniqlanadi. Bu davr t= 2112 (4) formuladan aniqlanadi, bu yerda R—buralish moduli, 4—jismning inersiya momenti. . Massasi t va radiusi g‘ bo‘lgan etalon silindrning inersiya momenti 10 = t?u2 ga teng. Etalon silindr va motorchaning rotori uchun (4) tenglamani yozib va bu tenglamalardan { ni yo‘qotib, motorcha rotorining inersiya momentini topamiz: d y b "U = o 2 ti, T? 27; bu srda T, va T, —mos ravishda silindr va motorcha rotorining tebranishlar davri. Tebranish davrlari 10—15 ta to‘liq tebranishga ketgan vaqt-yi sekundomer bilan o‘lchab topiladi, bupda rotor va etalop pilindr yasovchilaridagi bo‘yab qo‘yilgan poloskalarning haraka-chi kuzatib turiladi.
ko‘tarib, XVII asrda Xorazmda madaniy hayotning taraqqiy etishiga
T ar! ko‘tarilib chiqqan balandlikka chiqish va ularga teng asar yaratishA
AQSh Qora dengizga harbiy kemalaridan birini jo‘natadi AQSh qora dengizga harbiy kemalaridan birini jo‘natish bo‘yicha tayyorgarlikni boshlab yubordi. Bu haqda CNN telekanli xabar tarqatdi. AQShning bunday yo‘l tutishiga Rossiyaning Kerch bo‘g‘ozidagi harakatlari sabab qilib ko‘rsatilgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, AQSh harbiylari Davlat departamentiga yordam so‘rab murojaat qilgan. Departament o‘z o‘rnida Turkiyani Qora dengizga harbiy kema kiritilishidan xabardor qilishi kerak. AQSh harbiy kemalari Qora dengizga qachon kirib kelishi haqida hech qanday ma’lumotlar yo‘q. Eslatib o‘tamiz, Qora dengizda Rossiya va Ukraina kemalari bilan bog‘liq voqealar 25-noyabrdan buyon davom etmoqda. Rossiya federal xavfsizlik xizmati Ukrainaning uchta harbiy kemasi Rossiya hududiy suvlariga noqonuniy kirib borgan.
Farg‘ona viloyatida may oyining ikkinchi dushanbasidan uchinchi dushanbasigacha bo‘lgan (10—17-may) oraliqda ro‘yxatga olingan 20 ta yo‘l-transport hodisasi (YTH) oqibatida jami 20 kishi halok bo‘ldi, yana 18 kishi tan jarohati olgan Viloyat IIB Yo‘l harakati xavfsizligi boshqarmasi (YHXB) axborotiga ko‘ra, YTHlar soni avvalgi haftaga nisbatan 10 taga, YTH oqibatidagi qurbonlar soni 16 nafarga, jarohatlanganlar soni 12 nafarga ko‘paygan E’tiborga molik tomoni, viloyatda 2021-yilning dastlabki to‘rt oyi (17 hafta) davomida yuz bergan 328 ta YTH oqibatida 64 kishi halok bo‘lgan edi Viloyat IIB YHXB axborotida 10—17-may kunlari yuz bergan 20 ta YTHning aynan nechtasida inson o‘limi bilan bog‘liq holatlar qayd etilganiga aniqlik kiritilmagan Respublika IIV, IIV Yo‘l harakati xavfsizligi bosh boshqarmasi, viloyat IIB va YHXB tomonidan yuqorida ko‘rsatilgan sanalarda yuz bergan barcha (20 ta) YTH haqida axborot berilmagan “Daryo” ochiq manbalardagi ma’lumotlarga asoslanib, yuqorida ko‘rsatilgan sanalar oralig‘idagi haftada yuz bergan va inson o‘limi bilan tugagan jami 5 ta YTHni aniqladi Ular orasida olti kishining umriga zomin bo‘lgan Yozyovondagi avariya ham bor 10-may kuni soat taxminan 3:50 da A-373 “Toshkent—O‘sh” yo‘lining Yozyovon tumani “Guliston” mahallasi hududidan o‘tgan 364-kilometrida Buxoro viloyati Vobkent tumanida yashovchi B Q boshqaruvidagi Cobalt (uning salonida Qirg‘izistondagi universitetlarda o‘qiydigan o‘zbekistonlik talabalar bo‘lgan) qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib, oldidan kelayotgan, Namangan viloyatidan Qo‘qon tomon yo‘lga chiqqan D S ning Cobalt avtomashinasi (uning salonida namanganlik bir oila vakillari bo‘lgani aytilmoqda) bilan to‘qnashgan Hodisa oqibatida olti kishi — Buxorodan kelayotgan Cobalt’dagi buxorolik ikki va surxondaryolik bir talaba yigit, shuningdek, Namangandan kelayotgan Cobalt’dagi ikki ayol va yetti oylik chaqaloq halok bo‘lgan Yana to‘rt kishi reanimatsiya bo‘limiga yotqizilgan YTHga haydovchilarning shoshma-shosharligi, rulda uxlab qolishi, shuningdek, A-373 “Toshkent—O‘sh” yo‘lining 350-kilometridan 368-kilometrigacha bo‘lgan qismidagi qarama-qarshi harakatlanish bo‘laklarini ajratib turuvchi beton to‘siqlar o‘rnatilmagani sabab bo‘lgan bo‘lishi mumkin, deb taxmin qilinmoqda Shu kuni soat taxminan 8:50 da “Marg‘ilon—Oltiariq—Rishton—Karimdevona” yo‘lida mashina tezligini keskin oshirib, quvib o‘tish qoidasini buzib harakatlangan Cobalt avtomobili boshqaruvni yo‘qotib, ag‘darilib ketgan Hodisa oqibatida Cobalt haydovchisi vafot etgan 12-may kuni soat taxminan 6:00 da Bag‘dod tumani “Muruvvat” mahallasi Kenagas qishlog‘ida 1985-yilda tug‘ilgan haydovchi J Sh boshqaruvidagi Nexia yo‘l chetidagi simyog‘ochga borib urilgan Hodisa oqibatida 2006-yilda tug‘ilgan 8-sinf o‘quvchisi og‘ir tan jarohati olib, hodisa joyida halok bo‘lgan Tan jarohati olganlar haqida aniq ma’lumot yo‘q 15-may kuni Dang‘ara tumani “Chinobod” mahallasi hududida Cobalt avtomobili yo‘l chetida to‘xtab turgan “Zil” yuk mashinasining tirkamasiga borib urilishi oqibatida yengil mashina yo‘lovchisi Q G‘ voqea joyida halok bo‘lgan, mashinadagi yana bir yo‘lovchi T U va yo‘l chetida bo‘lgan voyaga yetmagan piyoda B B tan jarohati bilan shifoxonaga yotqizilgan T U va B B ning jarohatlari darajasi va ularning hozirgi ahvoli haqida aniq ma’lumot yo‘q Shu kuni soat 22:50 da Uchko‘prik tumani Bekobod qishlog‘idagi chorrahada 1988-yilda tug‘ilgan haydovchi boshqaruvidagi “Kamaz” yuk mashinasi chorrahaga yashil chiroqda kirib, qarama-qarshi tomondan chorrahaga kirib kelayotgan Nexia’ga yo‘l bermay, chap tomonga burilayotgan vaqtida to‘qnashuv yuz bergan Hodisa oqibatida Nexia’ning 31 yoshli haydovchisi voqea joyida, uning 50 yoshli yo‘lovchisi (ayol) Uchko‘prik tuman kasalxonasida vafot etgan Shunday qilib, ushbu beshta hodisa oqibatida jami 11 kishi, jumladan, uch nafar ayol va ikki nafar voyaga yetmagan shaxs halok bo‘lgan Yana kamida yetti kishi tan jarohati olib, kasalxonaga yotqizilgan
Aylanuvchi magnit maydon shu maydonda turgan o‘tkazgichga mexanik kuch bilan ta’sir etadi. Chunki bu o“tkazgichda induksion toklar hosil bo‘lib, ular bilan magnit maydon o‘zaro ta’sirlashadi. Masalan, aylanayotgan magnit maydonga cho‘’lg‘“ami tutashtirilgan ramkani o‘qi maydon yo‘nalishiga perpendikulyar vaziyatda turadigan qilib kiritsak, ramka magnit maydonning kuchlanganlik vektori aylanayotgan tomonga qarab aylana boshlaydi. Shu hodisaga asoslanib, uch fazali o‘zgaruvchan tok bilan ishlaydigan elektr motordan foydalanishni birinchi bo‘lib rus injeneriM.O.Dolivo-Dobrovolskiy 1891-yilda amalga oshirgan. Hozirgi vaqtda texnikada ishlatiladigan elektr motorlarning ko‘pchiligi aylanuvchi magnit maydondan foydalanish prinsipiga asoslangan. Masalalar 1-masala. Induksiyasi B—-10? TI bo‘lgan bir jinsli magnit maydonida yuzi S-625 sm” li mis simdan yasalgan berk cho‘lg‘“amli kvadrat ramka o‘z o‘qi atrofida aylanadi. O“q ramkaning tekisligida yotib, magnit maydoniga perpendikulyar va ramka minutiga n 1200 marta aylanadi. Cho‘lg“’amning 1-7 minut vaqt o‘tgandan keyingi temperaturasining (issiqlik berishni hisobga olmang). Solishtirma qarshilik, issiqlik sig‘imi va zichliklar mos ravishda quyidagilarga teng. Berilgan. 1=1,75-10". Oт-т, c=378 J/kg-grad, D-—8800 kg/m. Dt? Masalaning yechilishi Ramkada hosil bo‘luvchi maksimal E.Yu.K. quyidagi € .—BSoN formuladan aniqlanadi, bunda, N— cho‘lg“amdagi o‘ramlar soni. 7 vaqt ichida cho“lg“amdan ajralib chiqadigan issiqlik miqdori quyidagi formula orqali aniqlanadi: En Q RR bunda 309
ДA Mehnat resurslarini tahlili bozor iqtisodi sharoitida. б ulardan foydalanish sur’ati, soni va sifatiga bo‘lgan talab o‘zgarib borayotganligidan dalolat beradi. Shu boisdan ham mamlakatda o‘sib borayotgan aholi turmush darajasini yanada oshirish, aholi bandligi va u bilan bog‘liq muammolarni hal etish islohotlarning muhim vazifasiga, yo‘nalishiga aylandi. Aholining mehnatda faolligi va ijtimoiy ishlabchiqarishda band bo‘lgan mehnatga layoqatli aholi salmog‘i mehnat resurslaridan foydalanishning mezonini belgilaydi O‘zbekistonda bu mezon 99,84 dan ziyoddir. Ishlabchiqarish, mehnat qilish qobiliyatiga ega bo‘lgan, murakkab ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya hisoblangan mehnat resurslari jamiyatning ijtimoiy-demografik rivojlanishi bilan birgalikda vujudga keladi. Aniqroq qilib aytganda, aholining tabiiy, sotsial, mexanik harakati natijasida mehnat resurslari shakllanadi, rivojlanadi va taqsimlanadi. Mehnat resurslarining manbai mamlakat aholisidir. Aholining faqat mehnatga yaroqli qismigina mehnat resurslari hisoblanadi. O‘zbekistonda mehnat resurslariga 16 dan 59 yoshgacha bo‘lgan erkaklar va 16 dan 54 yoshgacha bo‘lgan ayollar kiritiladi. U mamlakat aholisining taxminan yarmini tashkil etadi”. Respublikadagi qulay ijtimoiy-demografik vaziyat mehnat resurslari shaklanishini yuqori sur’atda ta’minlashga xizmat qilmoqda. Shu boisdan mamlakat rahbariyati mustaqillikning dastlabki kunlaridanoq aholining barcha qatlamini ijtimoiy himoya qilishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ydi. Bu borada qator davlat ahamiyatiga ega dasturlar qabul qilindi va ular samarali hayotga tatbiq etilmoqda. Bozor iqtisodiga o‘tish va iqusodiyotni modemizatsiyalash davrida mehnat resurslariga bo‘lgan talab va aholining bandlik ko‘rsatkichlari bozor ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Mustaqillik davrida ishlab chiqarishda " Ҳaлқ chur raresachi, 2008 fiy.» No28. 5.3. 7 Tўxлиoв H. вa бoшқ, Ўзбekиcтoн иқп koдиёти acocлapи-T.; 2006. Б.31. 114
lanamiz, ruletka" o‘ynaymiz. Ruletka soqqalari pulini esa men to‘layman. Lyusi ikkilanar, u esa ko‘ndirishga urinardi. —Men mamnuniyat bilan taklifingizni qabul qilardim, —dedi nihoyat Lyusi, —faqat umidlaringiz puchga chiqarmikin, deb qo‘rqyapman. Men ba’zi bir odamlar o‘ylayotganday «anaqa»lardan emasman, Vegasda esa qizlarni o‘zingiz bilasiz... —Shuning uchun ham sizni taklif qilyapman-da, — dedi dadillashib Jul. — Bugun ertalabgacha dam olaman, deb ahd qilib qo‘yganman. Lyusi ma’yus kulib qo‘ydi. —Demak, dam olishingiz aniq, shunaqami? Jul shoshib boshini irg‘adi. —Mayli, ovqatlanamiz, lekin soqqalar pulini o‘zim to‘layman. Kabareda ovqatlanib o‘tirishganda Jul bu yerda ayollar ochiq siynalari va sonlarini namoyish qilishayotganidan foydalanib, olimlarning siynalar va sonlar to‘g‘risidagi asarlari haqida gapirib, Lyusini zeriktirmay o‘tirdi. Ovqatdan keyin ikkalasi sherik bo‘lib ruletka o‘ynashdi, yuz dollardan ko‘proq yutib olishdi. Keyin ko‘lga borishdi va oydinda, Boulder-Dem to‘g‘oni ustida o‘pishishdi. Lyusi uni itarib yuborgandi, Jul bunga odatdagi hol, deb e’tibor bermadi. —Men senga aytgandim-ku, —dedi Lyusi yarim ta’na, yarim aybdor ovoz bilan. —Hech bo‘lmaganda urinib ko‘rmasam, sen qattiq xafa bo‘larding-da, —dedi Jul. Lyusi beixtiyor piqillab kuldi, chunki u to‘g‘risini aytgandi. Ular bir necha oy ichida chinakamiga do‘stlashib qolishdi, lekin oralarida ishqiy munosabatlar bo‘lmadi. Lyusi hamon uni yaqinlashtirmasdi. Mahkam turganligidan uning garang bo‘lib yurganini Lyusi ko‘rib turardi, lekin Jul xafa bo‘lmas, jahli chiqmasdi. Uning o‘rnida boshqa odam bo‘lganida albatga shunday qilgan bo‘lardi. Bundan Lyusining unga bo‘lgan ishonchi tobora " Rulejt ka —aylanib turuvchi gardishga raqamlar terilgan qimor o‘yini.
Eslatib o‘tamiz, joriy yil 4 aprelida Qirg‘izistonning o‘sha paytdagi bosh vaziri Temir Sariev O‘zbekiston pansionatlarini Qirg‘iziston ixtiyoriga o‘tkazish to‘g‘risida qaror imzolagan edi Bu qarordan so‘ng Qirg‘iziston Davlat mulkini boshqarish jamg‘armasi mas’uli Bishkek pansionatlar uchun Toshkentga tovon puli to‘lamasligini bildirgan
Si Ay ЎЗбY 7 м 44) 2 u BA
Ko‘pkurshalik mutaxassisligidagi O‘zbekiston yengilatleti Xalqaro darajadagi sport ustasi
Sen esa xatto bir qo'ng'iroq qilmading
Paket: o'ramli paketlar va eksport kartonidan foydalaning, miqdor miqdori bo'yicha qaror qabul qilinadi; Hot Tags: elastik loop belbog'lari, Xitoy, ishlab chiqaruvchilar, zavod, tirnoq, bepul namuna Kompaniya haqida qisqacha ma'lumot
M.ARIPOV, S.DOTTOEV, M.FAYZIEVA 235 XI BOB. SATRLAR VA DOIMIY IFODALAR (REGULYARNЫE VЫRAJENIE) Satrlarni saqlash uchun tahrirlash RNR da belgilarni bekor qilish uchun maxsus belgilangan ikkita funksiya mavjud. Ixtiѐriy satrni ma’lumotlar bazasiga ѐzishdan avval ularni AddSlashes() funksiyasi ѐrdamida tahrirlash lozim. 11.12–misol. AddSlashes() funksiyasining ishlatilishi <? $comments = AddSlashes($comments); ?> Boshqa satrlar bilan ishlovchi funksiyalar kabi AddSlashes() funksiyasi ham parametr sifatida satrni qabul qiladi va tahrirlangan satrni qaytaradi. AddSlashes() funksiyasi ishlatilganda satr ma’lumotlar bazasida teskari chiziq belgisi bilan birga saqlanadi. Satrni olishda teskari chiziq belgisini o‘chirishni unutmaslik lozim. Teskari chiziq belgisini o‘chirish StripSlashes() funksiyasi ѐrdamida amalga oshiriladi: 11.13-misol. StripSlashes() funksiyasining ishlatilishi <? $comments = StripSlashes($comments); ?> 11.3. Satrlarni taqqoslash Satr uzunligini tekshirish(aniqlash): strlen() funksiyasi Belgilardan iborat satr uzunligini strlen() funksiyasi ѐrdamida aniqlash mumkin. Sintaksisi: int strlen(string satr) 11.14-misol. Berilgan satr uzunligini strlen() funksiyasi ѐrdamida hisoblash. <? $string = "hello"; $length = strlen($string); // $length = 5 print $length; ?> Natija:5 Bu funksiya ѐrdamida kiritilgan ma’lumotlarning to‘g‘riligini ham tekshirish mumkin. $email o‘zgaruvchisida saqlanadigan, formada yaratilgan elektron pochta manzilini ko‘rib o‘tamiz. $email o‘zgaruvchisida saqlanaѐtgan elektron pochta manzilini to‘g‘riligini tekshirishning asosiy usullaridan biri–uning uzunligini tekshirish. O‘ylab qaraganda eng kichik elektron pochta manzilining uzunligi oltita belgiga teng–masalan, a@a.to kabi. Shunga ko‘ra, dastur agar manzil uzunligi oltidan kichik bo‘lsa, xato haqidagi xabarni chiqazsin: <? if (strlen($email) < 6) { echo "email manzil noto‘g‘ri kiritilgan"; } exit; // PHP sahifani bajarilishini to‘xtatish ?>
21-22-sentyabr kunlari Termiz shahrida Open South International Business Forum II boʻlib oʻtdi. Unda Rossiya, Turkiya, Yaponiya, Koreya, Kanada, Avstriya, Bangladesh, Buyuk Britaniya, Afgʻoniston, Tojikiston, Turkmaniston kabi 20 xorijiy davlatdan yirik kompaniyalar, xalqaro moliyaviy tashkilotlar, xorijiy davlatlarning mamlakatimizdagi diplomatik korpus hamda savdo uylarining 170 nafardan ortiq vakillari ishtirok etdi. Forumning ochilish marosimida Surxondaryo viloyati hokimi T. Bobolov, Oʻzbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi raisi A. Ikramov, Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vaziri oʻrinbosari F. Rahimovlar tomonidan hududning investitsiya, eksport va turizm salohiyati va imkoniyatlari, viloyatga toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalarni jalb qilishning ahamiyati hamda savdo-iqtisodiy va ijtimoiy-gumanitar sohalarda yoʻlga qoʻyilayotgan hamkorlik haqida atroflicha maʼlumotlar berildi. Qayd etilganidek, birinchi xalqaro biznes forumi natijasida oziq-ovqat, tekstil, qurilish, charm mahsulotlarini ishlab chiqarish, meva-sabzavotlarni qayta ishlash, zamonaviy issiqxona, intensiv bogʻ tashkil etish, shuningdek, chinni buyumlar, Akfa romlari, muzqaymoq, meva-sabzavot mahsulotlarini ishlab chiqarish va eksport qilish boʻyicha umumiy hajmi 351 million dollarga teng boʻlgan 47 ta investitsion, shuningdek, umumiy hajmi 217 million dollarga teng boʻlgan 44 tashqi savdo shartnomalari imzolangan. 2018-2019-yillar davomida ushbu forumda imzolangan shartnomalar orqali 100 million dollardan ortiq toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar oʻzlashtirildi. Xususan, Buyuk Britaniya bilan hamkorlikda Jarqoʻrgʻon tumanida sement ishlab chiqarish boʻyicha 28,3 million dollarlik, Avstriya bilan hamkorlikda Muzrabot va Denov tumanlarida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish, saqlash va qayta ishlashni tashkil etish boʻyicha 25,2 million dollarlik, Turkmaniston bilan hamkorlikda Sariosiyo tumanida shagʻal saralash va asfalt mahsulotlari ishlab chiqarish loyihasi boʻyicha 3,1 million dollarlik loyihalar uchun toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiya jalb etildi. Shuningdek, viloyatning Uzun tumanida Rossiya Federatsiyasi tomonidan yoʻnaltirilgan 4,9 million dollar sarmoyasi asosida zamonaviy xizmat koʻrsatish komplekslarini qurish, intensiv yongʻoq va bodom bogʻlarini tashkil qilish, qum va sheben ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan. Bunday misollarni yana koʻplab keltirish mumkin. Forumning yalpi majlisida viloyatning yirik investitsion salohiyati, hududning iqtisodiy, ijtimoiy, jugʻrofiy imkoniyatlari, tabiiy boyliklari haqida taqdimotlar oʻtkazildi. Buyuk ipak yoʻlining chorrahasida joylashgan Surxon vohasining investitsion jozibadorligi unga boʻlgan intilishni yanada kuchaytirmoqda. Viloyatdagi mavjud toshkoʻmir, gaz, sement, neft, marmar, osh va kaliy tuzlari, ohak, uran, polimetall, granit tosh, oltingugurt, keramzit, gips, kvars, yod, karbid, brom, slanes kabi koʻplab noyob tabiiy boyliklar zaxirasidan unumli foydalangan holda yangidan-yangi loyihalarni amalga oshirish imkoniyati bor. Agrar tarmoq rivoji uchun ayniqsa vohaning tabiiy iqlim sharoiti juda ham qulay. Viloyatda turizmning istiqbolli yoʻnalishlarini tashkil etish uchun ham shart-sharoitlar mavjud. Transport va logistika imkoniyatlari bu borada hal qiluvchi ahamiyatga ega. Oʻtkazilgan shoʻba majlislarida ayni jihatlarga eʼtibor qaratilib, istiqbolli loyihalar yuzasidan muzokaralar oʻtkazildi. Open South International Business Forum II doirasida “Termiz kargo” eksport markazida mahalliy tovar ishlab chiqaruvchilarning tayyor muhsulotlari koʻrgazmasi tashkil etildi. Mazkur koʻrgazma mahalliy korxonalar va xorijiy tadbirkorlar oʻrtasida hamkorlik aloqlarini oʻrnatish va koʻplab yangi istiqbolli loyihalar uchun zamin yaratdi. Xalqaro biznes forum doirasida umumiy qiymati 429,7 mln. dollarga teng boʻlgan 76 ta shartnoma imzolandi. Anjuman ishtirokchilari viloyatning tarixiy-madaniy yodgorliklari, diqqatga sazovor joylari hamda bir necha yirik sanaoat korxonalari faoliyati bilan ham tanishdilar. Jumladan, Al-Hakim at-Termiziy hamda Abu Iso Muhammad Termiziy yodgorlik majmualari, Fayoztepa buddaviylik ibodatxonasi ziyorati Termiz shahridagi “Surxon ipagi” , “Jarqoʻrgʻon meva-sabzovot”, “Amudartekstel”, “Golden Dried Fruits” kabi korxonalar faoliyati bilan tanishish ularda katta taassurot qoldirdi.
Agar yaqinlashsak tilgiday bo‘lib, Xuddi terimizni shilguday bo‘lib— Ko‘zlari yiltillab turar alomon, Endi ular bizni qo‘ymaydi omon! To‘pning bizga rahmi kelgan ozi ham. Hamrohimiz bo‘lgan katta qozi ham— Dovdirab qolishdi o‘zni yo‘qotib, O‘zimiz-u til ham tosh kabi qotib— Umid uzdik allaqachon hayotdan, Qo‘lini ko‘tarib, qozi so‘z qotdi: — Kimlar kelganini avval bilinglar, Ne qilsangiz mayli, keyin qilinglar, Marg‘ilondan kelgan axir mehmonlar! Qozi jim, to‘da jim, go‘yoki qonlar— Bexosdan bir onga to‘xtab qolganday, Es-u hushni kimdir tortib olganday, —«Sohibi hidoya» yurtidanmilar, Nahot, Marg‘ilondan?—so‘rashar ular. Yelkalar silkinib, tebrandi boshlar. Ba’zi bir ko‘zlardan to‘kildi yoshlar, Marg‘ilon eslandi, ustoz eslandi. Unga isyon ruhi xam bo‘ldi bandi, G‘ulcha-yu, Istambul, Mashhadlarda ham, Boshqa uzoq-uzoq. sarhadlarda xam— «Hidoya»dan to‘yib olinar saboq, Ey, uning darslari, yuragimgl Oq. Dunyoning yarmida yashagan bashar, «Sohibi hidoya» yo‘lida yashar. Ikkala qo‘llari ko‘ksilarida, Kimga ehtirom bor buning barida Marg‘ilon Marg‘ilon, qutlug‘ Marg‘ilon, Yanchildi o‘rtadan chiqqan bir ilon, Jahl-u jaholatning ko‘r ofatidan, Sog‘ qoldik farzanding sharofatidan Qayoqqa yo‘qoldi ko‘zlarning tig‘i, Tomoqda tiqilib turibdi yig‘i Ulug‘ Burhoniddin Marg‘iloniyni,
Olarda kirar jonim, berarda chiqar jonim mi?Eng afsuslanarlisi, Oliy sud Rayosatining bu qarori bilan hech narsa o‘zgarmadi Aksincha, nohaqlik qurboni bo‘lib, qariyb 10 yillik umri sarson-sargardonlikda o‘tayotgan fuqaroga nisbatan yana bir bor adolatsizlik qilindi Darvoqe, ushbu hujjatga ko‘ra, JIB Toshkent viloyati sudining 2018 yil 26 yanvardagi R Kamalov foydasiga chiqarilgan va Oliy sud jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay'atining 2018 yil 20 sentyabrdagi R Kamalovga uy o‘rniga 58 million 500 ming so‘m berish to‘g‘risidagi ajrimlari bekor qilingan Shuningdek, manfaatdor tomonlar xonadon yoki uning qiymati qaytarilishi masalasida fuqarolik sudiga murojaat qilish huquqiga ega ekanligi tushuntirilgan Rustam Kamalov qaror nusxasini tahririyatga taqdim etgach, biz uning mazmuni yuzasidan tushuntirish olish niyatida Oliy sud matbuot xizmati rahbari Aziz Obidovga qayta ulandik Afsus, u voqea tafsilotlaridan bexabar shekilli, tayinli javob bera olmadi Ko‘rib turganingizdek, Rayosat qarori mazmuni matbuot xizmati rahbari avvalroq bergan izohning mutlaqo teskarisi bo‘lib chiqmoqda Oliy sud birovning burnini qonatish evaziga ega bo‘lgan kvartiraga bunchalik yopishib olgani, uni qonuniy egasiga qaytargisi kelmayotgani xalqimizning «Olarda kirar jonim, berarda chiqar jonim» degan naqlini yodga solmoqda Bundan qat'i nazar, Oliy sud Rayosati R Kamalovning turarjoyi asossiz tortib olinganini e'tirof etmoqda Shunday ekan, nima uchun u to‘la vakolati bo‘la turib, tegishli choralarni ko‘rmayapti, nima uchun qonun ustuvorligini ta'minlashga shoshilmayapti? Yoki yangi O‘zbekistonning odil sudlovi xalqning sillasini quritadigan, jabrdiydalarni idorama-idora sarson qiladigan va sud ostonalarida sarg‘aytiradigan tizimmi? Hurmatli Oliy sud rasmiylari, iltimos, bu maqolamizga raddiya yoki munosabat bildirib o‘tirmang Toki reyderlik yo‘li bilan tortib olingan uy qonuniy egasiga qaytarilmas ekan, har qanday izohingiz befoyda ekanligi, sizlar o‘z hamkasblaringiz toptagan adolatni qaror toptirishga shoshilmayotganingizni va insonlar taqdiriga loqaydligingizni oqlash uchun asos bo‘lolmasligi aniq Dilshod ABDUQODIROV
10 декабрдан валюталар курси: 1 $ - 9 537,55 (+ 26,56)
502 Izohlar 7 D. da shunday, AD. da—6. 1 D. da shunday, A. da—45. 18 R. da shunday, A. da—4. 7 O.da shunday, A. da—24. 18 r. 7 D. « r. ar. 82 D. 83 D. ir. 85 r. 86 r. 87? D. 8 D. 89 D. er. » r. 2 D. 93 r. » r. 95 r. 26 r. ” D. 8 D. 99 D. 100 r. sh r. 102 D. 103 D. 104 D. 106 D. 106 r. 107 D. 108 D. 109 D. is r. ni D. u2 D. us D. i. r. 15 r. iv r. u? D. iz r. iz r. 120 r. i! r. 122 D. 220 D. da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da da shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, shunday, DA. da —2. A. da—0. A. da —22. A. da —17. A. da— =» A. da—42, A, da—50. A. da—35. A. da—20. A. da —28. A. da —2. A. da—45. A. da—42. A. da —48. A. da —0. AD. da—57. A. da—0. A. da—14. A. da—44. A. da—24. A. da—53. DA. da—8. A. da —51, A. da—22. A. da —32, A. da—35. A. da— 45. A. da —26. A. da —58. A. da—32, A. da—56, A. da—0. A. da —51, A. da—O. A. da—49. A. da—0. A. da—23, A. da—14. A. da—50. A. da—10. A. da —18. A. da—27. A. da—27, A. da—27. A. da —58. A. da—57.
Yonib turguvchi ko’zlar sohibasi Shaxzoda Muxamedova “Shok Lady” loyihamizga taklif etganimizda o’z libosi va fantaziyasi bilan ishtirok etishini ma’lum qildi Rozi bo’lib yanglishmapmiz U o’zi uchun «Kukla» obrazini tanlab, libos va shunga mos aksesuarlar bilan Black&White go’zallik saloniga yetib keldi Unga shunchaki kukla obrazini tayyorladik Rasm va videoda uni tortlar oldida qanday qo’g’irchoq bo’lganini va tortlarni yeb qo’ygudek tikilgan ko’zlarini ko’rasiz
Filippin kongressi deputatlari Mindanao janubiy viloyatida harbiy holatni 2017 yilning oxiriga qadar uzaytirish uchun ovoz berishdi. Bu haqda Reuters xabar qilmoqda. Ushbu tashabbusni 261 deputat qo‘llab-quvvatladi, bu esa qarorni qabul qilish uchun lozim bo‘lgan darajadan uchdan ikki qismga ko‘pdir. Ta'kidlanishicha, mamlakat xavfsizlik xizmati kongressga Mindanaodagi harbiy holatni uzaytirishni maslahat bergan, u yerda IShID jangarilarining ta'siri ortib borayotgani aytildi. 19 iyul kuni Filippinda jangarilar prezidentning qo‘riqlash xizmatiga hujum qilgani xabar berildi.
BBC O‘zbek xizmati bilan Whatsapp, Telegram va Viber orqali bog‘lanishni istasangiz,telefonimiz:+44 78-58-86-00-02
Obafemi Avolau universiteti pedagoglari boshlang’ich sinf o’quvchilarining mashg’ulotlariga mavzuli komikslarni kiritishganida, suratlar va so’zlar aralashmasi bolalarning ijodkorlik qobiliyatlarini oshirishini aniqlashdi Kitoblar kattalarga ham ana shunday ta’sir ko’rsatadi
guruh (SiO,14 hosil bo‘ladi. Bunda har bir kislorod atomi ushbu bog‘ uchun 2p -orbitalidagi juftlanmagan elektronlardan birini sarflaydi. Si— O — Si bog‘larining hosil bo‘lishida, ya’ni 1SiO 14 tetraedrik guruhlari bir-biri bilan umumiy kislorod atomi orqali birikkanda, kislorod atomi ikkinchi kremniy atomi bilan bog‘lanish uchun avvalambor 2p - orbitalidagi o‘zining ikkinchi juftlanmagan elektronini beradi. Turli P -orbitallari fazoda bir-biriga nisbatan 909? burchak ostida joylashgani sababli, Si—O—5; bog‘larining burchagi bu holda to‘g‘ri bo‘lishi kerak. Lekin, ko‘psonli rentgenografiya va neytronografiya tadqiqotlarining natijalariga ko‘ra, Si—O—$8i bog‘larining burchagi 909 ga tengemas, u qumtuproqning turli modifikatsiyalarida hamda kristall va shishasimon holatdagi silikatlarda ancha keng chegarada—120 dan 180” gacha o‘zgaradi (1-jadval). 1 jadval Qumtuproqning turli modifikatsiyalarida Si— 0—5Si bog‘larining o‘lchamlari Si- O‘yadrolari Si-O-Si Modifikatsiya orasidagi masofa, bog‘larining nm burchagi, grad B-kvars (past 0, 159...1,61 143...147 temperaturali) a-kvars (yuqori 0,162 146...155 temperaturali) B-kristobalit (past 0,159...0,162 147...150 temperaturali) A-kristobalit (yuqori 0,154...0,169 152...180 temperaturali) Shishasimon qumtuproq 0,162 120...180 Ushbu holat juda muhim hisoblanadi, chunki bog‘lar burchagi (SiO,J4 tetraedrik gruppalarning fazodagi o‘zaro 26
’ ’ ’ ; 7
Qisqacha tushuntirsam, saytdan ro’yxatdan o’tasiz Yuqorida berilgan manzil orqali kirsangiz, tepada o’ng tomonda Sign in _ Create an Account degan yozuv bor «Create an Account»ni bosasiz, o’sha yerda ro’yxatdan o’tasiz E-mailingizga tasdiq xati boradi, uni ochib registatsiyasi tasdiqlaysiz Inglizcha yoki turkchani tushunmasangiz, yuqoridan tilni ruschaga o’zgartirishingiz ham mumkin Keyin anketani to’ldirasiz Next (Keyingi) degan tugmani bosib keyingi sahifalarga o’tib borasiz Boshida universitet va yo’nalishni tanlaysiz Universitetlar ro’yxati chiqadi Har bir sahifada nimalar yozishingiz kerakligini so’raydi Boshida ko’rsatadi qanday hujjatlar topshirish kerakligini Hujjatlarni so’ragan paytda yuklaysiz saytga
Ukraina Qabul markazi Ukraina universitetlarida qabul va o'quv jarayoni bilan xorijiy talabalarga yordam berish uchun tashkil etilgan rasmiy tashkilotdir
Yangiliklar O'zbekistonda nogironlar hayoti - ochlik, azob-uqubat dekabr 13, 2005 O’zbekistondagi ijtimoiy-iqtisodiy muammolar girdobi nogironlar hayotiga ham o’z ta’sirini o’tkazmay qolmagan. Ayni paytda nogironlar ishsizlik, uysizlik, ko’pgina imtiyozlarga ega emasliklari, hamda davlat tomonidan berilayotgan nafaqaning ozligi muammolar tug’dirayotganini aytishadi. Ayrim nogironlar esa o’z avtomobillarini chiqarayotgan respublikada nogironlar uchun ham maxsus avtomobillar yaratilishiga umid qilishmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko’ra, bugun O’zbekistonda 800 mingga yaqin nogiron istiqomat qiladi. Respublika nogironlari guruhiga qarab nafaqa bilan ta’minlanadi. Ularning o’rtacha nafaqasi 9-11 ming co’m, ya’ni 10 dollar atrofida. 2-guruh nogironi Azamat Mahmudov fikricha, ayni paytda nogironlar o’rtacha hayot kechirishi uchun tusqinlik qiladigan muammolar talaygina. “Hozirgi nafaqalar eng kami 6 ming co’m. 1-guruh nogironlari 13 mingdan 19 minggacha pul olishadi. Lekin shu ham juda kam. Masalan nogironlarning o’rtach nafaqasi 9-11 ming co’m atrofida bo’lsa, faqat turar joy uchun to’lansa, boshqa narsaga mablag’ qolmaydi. Lekin nogironlar o’zlari u yer-bu yerdan ish topib, ba’zilari shoxobchalar ochib ishlab, turmushlari o’rtacha darajada bo’lishga intilishyapti. Lekin juda qiyin ahvolga tushgan nogironlar juda ko’p. Ular ko’chiligi uydan ham chiqishmaydi, ko’plari nogironlar jamiyati borligini ham bilishmaydi. Aravachalarning yo’qligi ko’p o’rnidan turolmaydigan nogironlar uchun juda jabr bo’lgan, chunki ular doim uyda yotishadi, doim ularning oldida yaqin odamlar turishi kerak”, -deydi Azamat Mahmudov. O’zbekistondagi nogironlarning 35 ming nafari ko’zi ojizlar hisoblanadi. Respublikada nogironlar uchun uch maxsus o’quv yurti mavjud. Biroq ko’zi ojizlar bilim olishi uchun maxsus darslik va o’quv qurollarining yetishmasligi ham dolzarb muammolardan biriga aylangani aytiladi. Toshkentdagi mavjud ko’zi ojizlar korxonasi ishchilarining bildirishicha, xom-ashyoning etishmasligi tufayli keyingi yillarda bu yerdagi ishlar to’xtagan. Ko’zi ojizlarni ish va yotoq bilan ta’minlash ham ayni kunning muammosi ekanligini aytadi respublika ko’zi ojizlar jamiyati xodimi. “Jamiyatimizda hammasi bo’lib 36 ishlab chiqarish korxonalari mavjud bo’lib, ularda bozor iqtisodiyotining qiyinchiliklari tufayli anchagina ishlar to’xtab qolgan. Sababi, bir tomondan mablag’ tanqisligi bo’lsa, ikkinchi tomondan xomashyo yetishmasligidir. Respublikamizda 7 ta maxsus ko’zi ojiz bolalar maktab-internati bor. Ularda o’quv qurollri yetishmaydi. Undan tashqari, maktab-internatlarni har yili 70dan 90 nafargacha yigit-qizlarimiz bitirib chiqadi. Ularni ishga joylashtirish masalalari ham shu muammolar ichiga kiradi”,- deydi u. Ba’zilarga ko’ra, respublikadagi nogironlar hayoti havas qiladigan darajada emasligining yana bir sababi imtiyozlarning olib tashlanganiyu, ularga ko’rsatiladigan tibbiy xizmatning qoniqarli darajada emasligidir. 1-guruh nogironi Anvar Tolibovning aytishicha, uning bepul dori-darmon istab turli tashkilotu muassasalarga qilgan murojaatlari ham natijasiz qolgan. “Man kasalman. Poliklinikadan hech qanaqa yordam yo’q. Insulin dorini 2 oydan beri so’rayman, darak yo’q. Bir martagina bir grammli shpris berishdi, 10-15 ta. Bjshqa hech qanday imtiyozlar yo’q. Bepul dori berishmaydi, hol-ahvol so’rashmaydi. Mening pulim yo’q. Vazirlikdan so’raganimda bepul retsepga dori olish uchun, berishmadi”,- deydi Tolibov. Ismini oshkor etishni istamagan respublika mehnat va aholini ijtimoiy himoyalash vazirligi mulozimi fikricha, O’zbekistonda nogironlar himoyasi qonun asosida belgilangan. “Davlat dasturiga asosan nogironlarga faqat pensiya berib qo’yibgina emas, balki ularni tibbiy, ijtimoiy, kasbiy qayta tiklab, ularni jamiyatning teng huquqli fuqarolari singari faol qatnashib, baholi qudrat mehnat qilib, jamiyatga qaytish intigratsiyasini ta’minlash bo’yicha katta tadbirlar belgilangan. Bugungi kunda 12ta nogironlar reablitatsiya markazlari faoliyat ko’rsatib, oddiy kasalxonadan farq qilgan holda bu tibbiy-ijtimoiy muassasalarda nogironlarning reablitatsiyasi bo’yicha keng ko’lamli ishlar olib borilmoqda. Har yili mana shu markazlarda 10 mingdan ortiq nogironlar reablitatsiyadan o’tadi”,- deydi u. O’zbekiston mustaqil bo’lgach, dunyoda avtomobil sanoatiga ega 26 davlat qatoridan o’rin egalladi. Biroq haligacha nogironlarga muljallangan avtomobil chiqarish yo’lga qo’yilmaganidan norozilik bildirarkan, hukumat nogironlar oldidagi majburiyatini bajarishi shart, deb hisoblaydi Sobir O’ktamov. “O’zbekistonda yashayotgan xalqning katta bir qismi nogironlar. Ularning huquqlari, ularning haqlari bor. Ularga teng sharoit yaratish kerak. Ularning inson sifatida orzu-umidi bor. Mana shu orzu-umidni ruyobga chiqarish uchun davlatning olgan majburiyati bor. Bugungi kunda nima uchun shunday salohiyatga ega bo’lgan respublika o’zining nogironlarga muljallangan avtomobilini yaratish bo’yicha ish boshlolmaydi? Nima uchun avtobuslarimiz nogironlar uchun moslashishi kerak emas? Mana lift zavodi bor. Shunday katta komplikslarni yaratgan O’zbekiston nahotki bitta lift zavodini modernizatsiya qilolmaydi?”,- deydi O’ktamov. Ayrimlarning fikricha, mamlakatda nogironlar uchun moslashtirilgan ish o’rinlari muammo kasb etgan bir paytda, sog’lom kishining keyinchalik nogiron bo’lib qolish oqibati ham ayanchli kechadi. Chunki oliy ma’lumotli, malakali nogironlarning ish topishi og’irligi, ko’pgina korxonalarning xom-ashyo yetmasligi bois yopilishi tufayli nogironlar orasida ishsizlar soni ortib borayotgani aytilmoqda. Shu mavzuda Lavhani tinglang: AQSh matbuoti tahlili: Markaziy Osiyo O'zbekiston matbuoti hali ham senzura iskanjasi ostida
2, YANGI YIL BAYRAMI Urta Osiyo xalqlari, ko‘pgina sharq mamlakatlaridagidek, hozirgi kunda ikki yangi yilni, ya’ni bobolar odati bo‘yicha eskicha an’anaviy kyil boshi» — Navro‘zoni va butun dunyoda rasmiy qabul qilingan yangicha yangi yilni nishonlaydi. Yangicha yangi yil butun dunyoda, jumladan O‘zbekistonda ham qiziqarli va mazmunli bayramga aylanmoqda. Yangi yilni o‘ziga xos ravishda ham ijtimoiy, ham mehnat, ham madaniy, ham oilaviy bayram desa bo‘ladi. Lekin yangi yilning mohiyatiga chuqurroq nazar solinsa, u turli xalqlarda turli vaqtda nishonlanishidan qat’i nazar, muntazam ravishda o‘tkazib turiladigan muayyan astronomik ritmda yerning quyosh atrofida bir marta to‘liq aylanishi, to‘rt fasllik tabiat yilining yana takrorlanishi kabilar bilan bog‘liqdir. Demak, kolpot va tabiat qonuniyatlariga bog‘liq bo‘lgani uchun yangi yilis tabiat bayrami deb tas olinsa xato bo‘lmaydi. Dunyoda yilning almashishi 1- yanvar, deb umumqabul qilingan bo‘lsada, biroq yangi yilni kutib olish ba’zi mamlakatlarda har xil vaqtga to‘g‘ri keladi. Masalan, Efiopiyada yangi yil septyabrning o‘rtalarida, Birmada esa aprel! oyida kiradi, Indoneziyaning ba’zi orollarida yangi yil bayrami 10 kun davom etadi va har yil turli oylarda nishonlanadi. Hatto ba’zi bir mamlakatlarning o‘zida yangi yil turli oylarda nishonlakadi. Masalan, Hindistonning janubida yangi yil mart oyida, Shimolda— aprelda, G‘arbda — oktyabrB oyida, Qerala shtatida goh iyulB, goh avgustda kutiladi. Qo‘lgitsa sharq xalqlarida aytganimizdek, bahorning kirib kelish vaqti, ya’ni 21—22-mart hozir ham yil boshi hisoblanadi. Yangi yilni nishonlash Ham turli mamlakatlarda qadimdan turlicha odatlar bilan o‘tadi. Italiyada yangi yil kirar kun derazadan barcha eski narsalarni uloqtirishar ekan. Yaponiyada esa yangi yil kuni yarim tunda qo‘ng‘iroqdan 108 marta zarb beriladi. 100 va 8 raqami Yaponiyada baxtli hisoblanadi. Qo‘ng‘iroqning so‘nggi zarbidan keyin hamma yotib uxlaydi. Yangi yil quyosh chiqishi bilan kutib olinadi. Bayram butun yanvar oyi davom etadi. Yangi yil yaponlar uchun faqatgina bayram bo‘lib qolmay, hamma uchun tugilgan ko‘p hisoblashadi. Yangi yil arafasida idishlarga toza suv to‘ldiriladi, bambuk va qarag‘ay novdalri osib qo‘yiladi, guruchli sho‘rva, selqd balig‘idan tayyorlangan taomlar tortiladi. Kubada yarim tunga yaqin ko‘zalar suvga to‘ldiriladi. Soat millari 12 ni ko‘rsatgach, suvini yerga to‘kib tashlab, har bir kubalik 12 donadan uzum yeyishi shart, bu yil bo‘yi baxtiyor bo‘laylik, deganidir. Shotlandiyada Yangi yil kuni istagan kishi xohlagan xonadonga mehmonga kirishi mumkin. Faqat bio sharti bor—mehmonning qo‘lida bir bo‘lak ko‘mir bo‘lishi kerak. Mehmon uyga kirgach, ko‘mirni pechkaga tashlaydi, shu bilan bu xonadonda uzoq davr olov o‘chmasligi tarafdori ekanini bildiradi. 6— Qoreya qishloqlarida yangi yil kirgandan so‘ng ko‘chalarda ommaviy Sayl boshlanib, qizlar o‘rtasida balandlikka sakrash bo‘yicha musoba- "qa o‘tkaziladi. Mongollar Yangi yil bayramida ko‘y go‘shti pishiradi, chuchvara tayyorlaydi, ularning e’tnqodicha kim ko‘p ovqat yesa, uzoq umr ko‘radi. Tug‘ilgan bolaning yoshi yangi yildan hisoblanadi. Gumitspiyada Yangi yil dasturxoniga varaqilar lishirib qo‘yiladi. Odatga ko‘ra, uning ichiga tanga, uzuk, mitti chinni, qo‘g‘irchoq va qa-lamlirga o‘xshash narsa solinadi. Uni yegan odam «baxt» va «iqbol»n-ni spnaydi. Varaqidan garimdori chiqishi sho‘rpeshonalik hisoblanar ekan. Vengriyada Yangi yil dasturxoniga parranda go‘shti qo‘yilmaydi, chunki parranda uchadi, oilada shu kuni parranda go‘shti yoyish barakani, baxtni uchirar emish. Gvineyada Yangi yilning birinchi kuvi ko‘chalarda fillarpi yetaklab yurish odati bor. Qeniyada Yangi yilda suvda cho‘miladilar, qayiqda sayr etib, xur-saydchilik qiladilar. Sudanda Yangi yil ko‘pi odamlar bir-birlariga yong‘oq hadya etadilar, bu—yil davomida baxtsizga hamroq bo‘lsin, deganidir. Darhaqiqat, qadimdan ko‘pgina xalqlar (ko‘proq sharqda) yangi yilan yoki erta bahorda yoki kuzda kutib olishgan. Qadimiy Rusda ko‘pxudolik (yazichestvo) dinidagi quyoshga sig‘inish munosabati bilan qishni kuzatishi va bahorni kutish vaqtida martda Maslenitsaz yangi yil bayrami sifatida nishonlangan. Xristian dini tarqalishi bilan esa u Vizantiya sistemasiz bo‘yicha kuzda 1 septyabrda iishonlanadi-gan bo‘lgan. Rossiyada yangi yilii 1-yanvarda bayram sifatida nishonlash ilk bor Pyotr 1 tomonidan 1699-yilda joriy etilgan. Pyotr 1 Yangi yilin «Lotin odati bo‘yicha» kutish haqida maxsus farmon berib, unda 1 yanvar! kirar kechasi gulxanlar yoqish, uyni yashil o‘simliklar (archa) bilan bezash, kishilar yangi yil bilan bir-birini tabrik--Lashi haqida ko‘rsatmalar bo‘lgan. Shunday qilib, Rossiyada 1700- yildan boshlab 1 yanvar! Yangi yil bayrami sifatida pishonlana boshlandi. Inqilobnishg dastlabki yillaridan Yangi yil bayrami alohida mamnuniyat bilan kutib olina boshlandi. SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1947-yil 23-dekabr farmo-inga binoan 1-yanvar —Yangi yil bayrami dam olish kuni deb e’lon qilnidi. Urta Osiyoda bu bayram XTX asr oxiri XX asr boshlarida bu yerdagi rus va yevropalik kishilar tomonidan nishonlana boshlangan bo‘lsa ham, inqilobdan so‘ng bu yangi bayram o‘zbek xalqi hayotiga ham singib bordi. Hozirgi kunda esa 1 yanvarB —Yangi yil o‘zbek xalqining eng sevimli va quvnoq bayramiga aylangan. Yangi yil bayramining ijtimoiy mohiyati shu bilan izohlanadiki, unda kishilar o‘tgan (kuzatilayotgan) yilga yakun yasashadi va kirib kelayotgan yilga yaxshi umidlar bog‘lab, yangi rejalar tuzishadi. Yangi yil arafasida barcha mehnat kollektivlarida tantanali 82
Ispaniyaning Mayorka oroli aeroportida politsiya Marokashdan Turkiyaga uchgan Airbus A320 samolyoti majburiy qo‘ngandan keyin undan qochib ketgan bir necha yo‘lovchini qidirmoqda. Bu haqda The New York Times nashri xabar berdi. Air Arabia Maroc aviakompaniyasining Marokashdan Turkiyaga uchgan samolyoti yo‘lovchilardan biriga tibbiy yordam ko‘rsatish talab etilgani sababli Palma-de-Mayorkada qo‘nishni so‘ragan. Samolyot qo‘ngandan keyin 23 yoshli yo‘lovchi shifoxonaga yetkazilgan. Biroq u yerda u soppa-sog‘ligi aniqlanib, ko‘p o‘tmay chiqarib yuborilgan va hibsga olingan. U o‘zi va boshqalar Ispaniyaga noqonuniy kira olishi uchun o‘zini ataylab betob qilib ko‘rsatganlikda gumon qilinmoqda. Yo‘lovchi shifoxonaga olib ketilishi vaqtida boshqa yo‘lovchilar samolyotni tark etib, aeroport to‘siqlaridan oshib tushib, har tomonga qochib ketgan. Aeroport voqea sababli 3 soatdan ko‘proqqa yopilgan. Bu vaqt ichida 13 ta samolyotni boshqa aeroportlarga yo‘naltirishga to‘g‘ri kelgan. Hozircha qochoqlardan 5 nafarini ushlashga muvaffaq bo‘lingan.
—“Qazib olish-o‘zgartirish—taqsimlash—foydalanish” tizimining har bir bosqichini takomillashtirish hisobiga energiya resurslaridan samarali foydalanishni oshirish; —Zahirasi chegaralangan energiya manbalarini (tabiiy gaz va neft) boshqa ancha arzon bo‘lgan (ko‘mir) va tiklanuvchi energiya manbalari bilan almashtirish; —Ekologiya talablarini qondirgan holda, energiya resurslaridan foydalanishning energiya samaradorligini oshiradigan kelajagi porloq texnogoliyalarni qo‘llash. Energiya tejashning davlat tomonidan rostlanadigan va amalga oshiriladigan tadbir majmuasi tizimining asosiy masalalari: —-—Energiya tejash tadbirlarini amalga oshirishni rag‘batlantirishga mos keladigan qonuniy, huquqiy-me’yoriy va uslubiy asoslarni hosil qilish; —Elektrenergiya ishlab-chiqaruvchilarni huquqiy va iqtisodiy jihatdan qiziqtiradigan mos sharoitlar bilan ta’minlash; -Iste’molchilar tomonidan energiya resurslaridan foydalanish samaradorligi darajasini va energiya tejamlash potensialini aniqlash. Energiya tejash, energetik sinovlar o‘tkazish (korxonani loyihalash va ishga tushirish arafasida) natijalari asosida va mahsulot ishlabchiqarishda hamda xizmat ko‘rsatishdagi haqiqiy solishtirma energiya sig‘imi, sarf-xarajatlarini solishtirma energiya sig‘imning me’yoriy qiymatlari bilan taqqoslash asosida amalga oshiriladi. Har qanday ko‘rinishdagi mahsulotishlab-chiqarish va xizmatlar uchun sarf etilgan yoqilg‘i energetik resurs (Yo.E.R.)dan foydalanish samaradorligining darajasi, ishlayotgan va yaratilayotgan texnikaning mamlakatda erishilgan iqtisodiy oqlangan rivojlanish darajasiga to‘g‘ri kelishi kerak va bunda atrof-muhitni himoyalash talablari ham qondirilishi 25
Samarqand davlat chet tillari institutiga xush kelibsiz! Biz bilan aloqa Ilmiy kengash Test o'tkazish qoidalari Qabul qilingan hujjatlar Topshiriladigan hujjatlar ro'yxati Kutubxona va a'zolik Talabalar turar joyi Bitiruvchilar ro'yxati Ilmiy bo'lim Ilmiy tadqiqot yo'nlaishlari Ilmiy to'garaklar Malakaviy imtihonlar to'g'risida Ma'naviyat bo'limi Buyuk Ipak Yo’lida joylashgan universitetlar uyushmasi Bosh kotibi Professor Sungdon Hwang tashrifi 23 iyun kuni bo’lib o’tgan “Buyuk ipak yo’lida milliy va umuminsoniy qadriyatlar Til Ta’lim va madaniyat” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya doirasida Janubiy Koreya Respublikasi “Buyuk Ipak Yo’lida joylashgan Universitetlar uyushmasi” Bosh kotibi hamda Hankuk Xorijiy tillar Universiteti Professori Sungdon Hwang SamDCHTIga tashrif buyurdi
171 JAHON ADABIYOTI 2014/10 Xitoy she’riyati Kuzgi gullar, e-voh, kechikkan gullar... Ayni ochilganda chiroyli, nafis. Bir kechada nogoh uzildi, so‘ldi Beayov shamolning ilkida, esiz! CHIRILDOQLAR GURUNGI Qayerdadir chirildoqlar boshlar gurung, Kalavadek cho‘zilgaydir tun xotirjam. Rutubatli kuz g‘azabga minib battar, Yomg‘ir bilan tahdid qilar ko‘k yuzi ham. G‘ussalarga berilmoqdan balki qo‘rqar, Bir lahzaga kiprigimga qo‘nsa g‘aflat. Ko‘chib o‘tdi yonginamga... chirildoqlar, Davom etdi tun bag‘rida qizg‘in suhbat. LI SINCH JAO (1084-1151) Shoira, folklorshunos. She’rlarining asosiy qismi xalq qo‘shiqlariga yaqin bo‘lgan “si” yo‘nalishida yozilgan. Shuning uchun ham shoiraning she’rlari xalqona ohanglarga boy vajuda sevib o‘qiladi. * * * Bahor yaqin. Kun o‘tgani sayin oftob Yashnatadi sokin hovli, jinko‘chani. G‘ira-shira soyalarga chulg‘ar, hali Pardalari ochilmagan derazani. Sukunatga berilib, jim minoradan Kuzataman shu hovlini, ko‘nglimda g‘ash. Qahraboli chiltoridan chiqmas sado, Derazasin pardalari ko‘tarilmas. Sayr etarkan bulut tog‘lar cho‘qqisida, Zulmatlarni boshlab kelar birdan shoshib. Maysalarni mavjlantirib uchar shamol, Bag‘ri siyoh bo‘lar ko‘kning ko‘ngli toshib. Izg‘irin bir sovuq turar, hurkitadi Kurtaklagan nok daraxtin silkib chunon. Xavotirman, yolg‘on, sarob bahorlardan, Chin ko‘klamga yetarmikan gullar omon... Tongda noxush sezdi o‘zin zarg‘aldoq, Qadrdon makonin yo‘qlashga bordi. Bu ne hol? Yig‘ladi-siqtadi zor-zor, Faryodi yalang‘och shoxlarda qoldi.
Tarelkasimon jilvir toshlar kesimi reyka tishining profilini hosil qiladi. Chervyak ilashma takrorlanganda chervyaksimon jilvirtosh (11.01-rasm,d) ishlatiladi. To‘g‘ri tishli konussimon g‘ildiraklar tarelkasimon jilvir toshlar bilan jilvirlanadi. Bu toshlarning kesim yuzasi hosil qiluvchi yassi g‘ildirak tishi (chuqurchasi) ning profiliga mos yasalgan. Aylana tishlar chashkasimon jilvir toshlar bilan jilvirlanadi. Bu toshlarning kesimi hosil qiluvchi yassi g‘ildirak tishining profiliga mos keladi. Aylanib o‘tuvchi disksimon jilvir toshli tish jilvirlash dastgohi kinematik strukturasi Tish jilvirlash dastgohida g‘ildiraklarga ishlov berish sxemasi 11.02-rasmda ko‘rsatilgan. Jilvir tosh 1 shakl yasovchi asosiy harakat D,(Bj) qiladi. Tosh polzun 2 bilan birga qaytma-ilgarilanma harakat D.(//,) — bo‘ylama surish harakatini bajaradi. Bunday harakatlar natijasida urinish usulida to‘g‘ri chiziqsimon yasovchi hosil qilinadi. Zagotovka 3 o‘z o‘qi atrofida va stol 4 bilan birga shakl yasovchi murakkab harakat Ds(B;/l,) —aylanib o‘tish harakatini bajaradi. Bunday harakat natijasida evolventasimon yonʻ“altiruvchi hosil bo‘ladi. Navbatdagi tishni jilvirlash jarayoni oldidan zagotovka 3 bo‘lish harakati D(PBs)ni, stol 4 esa jilvir tosh 1 chetlatilganda boshlang‘ich holatga qaytaruvchi yordamchi harakat Bs(7//$) qiladi. Keyinchalik silindrik g‘ildirak tishlarini jilvirlash sikli takrorlanadi. Bu harakatlar dastgohning kinematik strukturasini tashkil etuvchi quyidagi kinematik guruhlar yordamida bajariladi. Shakl yasovchi oddiy harakat P,(B;) oddiy kinematik guruh tomonidan bajariladi. Bu guruhda ichki aloqa disksimon jilvir toshning shpindeli va babkadan iborat aylanuvchi juft vositasida, tashqi aloqa esa, kinematik zanjir a-b vositasida ta’minlanadi. Disksimon jilvir tosh o‘zgarmas chastota bilan aylanadi. Oddiy guruh jilvir toshni bo‘ylama surish harakati (115) м Baт bajaradi. Bu guruhda ichki aloqa ilgarilanma harakatlanadigan polzun jufti, tashqi aloqa esa —sozlash organi 7,1 П kinematik zanjir c-d vositasida ta’minlanadi. Shakl yasovchi murakkab kinematik guruhda D.(B3ll,) da sozlash Organi 1l. li ichki kinematik zanjir 1-k-m zagotovka 3 ning hosil qiluvchi reyka (disksimon jilvir tosh 1) bo‘ylab aylanib o‘tishini ta’minlaydi. Guruhning 1,2 sozlash organli tashqi kinematik zanjiri harakatni dvigatel Mz; dan ichki zanjirga: revers mexanizmi 5 orqali stol 4 ga va zagotovka 3 ga uzatadi. Stol yordamchi (boshlang‘ich holatiga qaytish) 74
bermaslikdan yuzaga kelgan tibbiy nuqsonliklar keladi. farzandi bo‘lmagan er-xotinlarning ko‘pchiligi bundan holatga bolaligida, yoshligida uchragan. Er-xotinning farzandli bo‘ish istaklariga qaramay bir yil ichida homilador bo‘lmasligiga beshushtlik nomi berilmoqda. Saqlanmagan juftlarning 859Y01da bir yil ichida homiladorlik kutiladi. Bepushtlik 304090 erkaklarga, 405090 ayollarga o1d sabablardan kelib chiqmoqda. Juftlarning 2590 ida erkak va ayol faktori birga bo‘lmoqda. 10-1590ida butun izlanishlarga qaramay bepushtlikni ochiqlab beradigan bir sabab topilmayapti.Shifokorga er-xotin birga borishi ahamiyatlidir. Ular bu shifokorga va shifoxonaga ishonishi, hech narsa yashirmasligi, savollarga ochiq javob berishligi va hech bir mavzuda uyalish hisi bilan yashirmasligi kerak.Ayolni ko‘rikdan o‘tkazish faqat jinsiy a’zolarini emas, butun vujudini baholashga yo‘nalgan bo‘ladi. Ba’zi gormonal xastaliklar (tiroid bezi, qand kasalligi kabi) jinsiy a’zolarning funksiyasiga ta’sir ko‘rsatadi Ayollarga oid bepushtlik sabablari: Urug‘lanish yo‘llariga oid sabablarHomilador bo‘ish uchun spermaning bachadon og‘zi va ichidan o‘tib, tuxumga yetishi kerak. Shu sababdan yo‘llarning ochiqligini va vazifasini bajarish» bajarmasligini ko‘rsatish kerak. Bepushtlik sabablarining 359Y01ini yo‘llarga oid buzuqliklar tashkil etadi. Dorili bachadon filmi (XSG) yo‘’llardagi bitib qolgan joylarni va yetgan talofatlarni ko‘rsata oladi. XSG filmida bir buzuqlik bo‘lsa, simptom maqsadli laparskopdan foylanish mumkin. Yo‘llar bitib qolgan, talofat ko‘rgan yoki yopishib qolgan bo‘lsa, jarrohlik yordamida davolash mumkin. Faqat amaliyot bilan ijobiy natijaga erishish mumkin bo‘lmasa, probirka yordamida urug‘lantirish eng yaxshi alternativdir. Urug‘lantirish muammolari. Tartibsiz va anormal urug‘lantirish bepushtlikka sabab bo‘ladigan jihatlarning 5-25901ni tashkil etadi. Normal sharoitlarda har oy tuxumdondagi tuxumlardan birdonasi kattalashib yoriladi va ovulyatsiya yuz beradi. Ovulyatsiyaning bo‘lmasligi B KN hayzdagi tartibsizlik va bepushtlikning eng ? ahamiyatli sababidir. Yosh faktori. Normal sharoitlarda saqlanmagan juftlarning 8590ida bir yil ichida homiladorlik kutiladi. Ikkinchi yili homilador bo‘lmagan 15Y0oning 10901 homilador bo‘ladi. Ikkinchi yildan keyin ham homilador bo‘lmasa, davolanish kerak. yil o‘tishi bilan 55
O'zbekiston Xabaringiz bor Kun uz tahririyati ijodiy safar bilan Namangan viloyatida bo'ldi Ushbu safar davomida viloyat aholisidan kelib tushgan ko'p sonli murojaatlar borib o'rganildi Ana shunday manzillardan biri viloyatning To'raqo'rg'on tumani, “Baxt” mahallasi bo'ldi
sos Mamurkon Joxon, Boxrason Pasxo-Gor. MOpoxns Hexoxon. Myeaxon Orirjonov (Marg‘ilon), Orif 4.i. jaysrari, Ortiqko‘ja Imoma) jasi, Akbar Haydarov, Eshmat Xaddopov. Ozon Omaxonos (Totuxeni), Darrov. 204 Mamadaliga, Onaxon eynov. Jo‘raxon Yusupov (Andijon). Hamro kulqori Turekulin (beshariq). Ravi kari Mamadaliyev (bushila). Solijoi. Xoshinoa (Quvasoy) sh b, Ka. iaroni eniga shurat qozongan. HalimaN.si. ona, Munojot uchishi, Ismoil m Heponr Baxobonsap, Maxuya Toki 19, Mahul Puzdoshiyevlir hm Kam Mahorat bei kjro etmoqaalar, 1994 idan O‘zRma K.a idlarnnig ko‘rik tashla ari (Marg‘ilon, 1984; Toshkent, 1987; Ko‘qon, 191; Sharisb, 1994) o‘tisil moqda. K.a. ikronilik Vo‘lari ana. 298 mahorat maktablari (Baliqchi, Bu. xaaa) va musiqa o‘qun ko‘tlari (aro 2 sanat bilich yurt. O‘zbekiton am 1 konseriatoriyasi)ga o‘zlashtirib alinga. 0) y. Andijonda P. Rizo "sha profossisidl K.d. karochidari tik jin va ilmiy-amaliy (Toshkent Aldi. jon) kanbernitsiyalari o‘zakli, Kal bilishr (F. Sodiqov, "O‘zbekisti Uy muborak: M. Murkooav,"Sotinni 226) sh kompontorar (B. geni, "Lirik pozman; M. Tokisi-simaroniya; M. Biron, Xalq otulari arkasi ir koniart, B. Ushshaonon,akapella uzun "Chorxohoning ijollariga ozuqa bur yoki ash JATTA BESMEL TOG‘LARI—sur onlari pizoitishai tolar Biri smasinii jan larni 19 bari ia Arachi sha jan.a fard. Jaraiklari oraligi ali rin. Va Rene ay 29090110 m. Kichik Besia ti ming en Banana shoyi Ob Jar "ay, shimila bo‘niadi, ya. "ki. Bot-u puma b tusha. tip tuishin. K. B.T bo‘r dri bo‘mlosh. ohaktosh, alaroait Kan mari, mun jinslaridan. jasi. mach qisin musor kai u otun iyani. Qat yoyini Tormapunair Po ’ch ru spor u. Tog o‘ldi panlar 5 xo to‘sa Yuan, Qapar arn Boroni va asoni. apna ya kam joni bular mani O‘ztinig shurtit hr ash 1221 Su yirinining y sharqiy kitob anga taralgan alyuiglikar U ran old qor tuproqlar 29 un exam takibui. Bek yaoyla 209 jinslar is otilib xana. akan "ura arman buk Bi ba
Havo orqali tashish turizmi Tashishning kattagina qismini havo orqali tashishlar tashkil etib, ular uzoq masofalarga tashishga asosiy e’tiborni qaratadi Bundan tashqari qit’alararo, okeanlar orqali tashish ham kiradi Yo‘lovchilarni tashishga mo‘ljallangan yuqori tezlikka ega va xavfsiz havo laynerlarining yaratilishi bilan turistlarni qit’alararo tashish oshib ketdi Turistlarni tashishda mavjud marshrutlar bilan bir qatorda «charter» yo‘nalishlari ham amalga oshiriladi Tashish tizimida mahalliy aviatsiyaning ham roli katta, unda mamlakat ichidagi ko‘pgina marshrutlar va uzoq masofaga cho‘zilgan hududlarda turistlarni samolyotlarda tashish ko‘zda tutiladi
Eronning Qeshm Airlines aviakompaniyasiga tegishli Airbus A300 yo‘lovchi samolyoti dvigateli Istanbuldagi Otaturk nomli xalqaro aeroportda portlab ketdi, deya xabar bermoqda Meduza. Samolyotning o‘ng dvigatelida u parvozga shaylanayotganida o‘t chiqdi. Portlash natijasida samolyot shassisiga zarar yetdi, dvigatelning o‘zi esa yonib ketdi. Uchuvchi laynerni o‘z vaqtida to‘xtatishga ulgurdi. Bortdagilarning hech biriga shikast yetmadi.
1. Erta tongda turib kitob va ...ni papakaga joylab o‘qishga otlanardi. 2. Biz keng va ... dalalarda yayrab dam oldik... 3. Maktab binosi orqasiga ekilgan olma... va ...ni doim o‘zimiz parvarish qilardik. 4. Ukam qushlarni juda yoqtiradi, shuning uchun u sa’va, mayna va ...larning suratini berilib chizadi-da, bizga ko‘rsatib ... 5. Qishlog‘imiz o‘rtasidagi katta va ... anhor doim sokin va ... oqardi. 6. Onam o‘zlari bilgan ertaklarni bizga zavqlanib ... so‘zlab berar edilar. 114-mashq. Berilgan misollar orasidan umumlashtiruvchi birliklar ishtirok etgan gaplarni aniqlang. Umumlashtiruvchi birlik qaysi so‘z turkumi bilan ifodalanganligini ayting. I. «O‘tgan kunlar»dan, «Mehrobdan chayon»dan, «Kecha va kunduz»dan judo bo‘lgan o‘zbek kitobxoni romanni nihoyatda quvonch bilan kutib oldi (S.Ahmad). 2. Vafo, sadoqat, muhabbat haqidagi she’rlari gazetada bosila boshladi (S.Ahmad). 3. Yonidan har xil odamlar: ko‘chat sudraganlar, qo‘y yetaklaganlar, qop orqalaganlar o‘tib turardi (Oybek). 4. U juda ko‘p joylarda: Armanistonda, Turkmanistonda, Tojikistonda tanilgan yozuvchi edi. 5. Kishilar, xotinlar, bolalar—kutib oluvchilar vagon bo‘ylab chopdilar. 6. O‘zini tutishi ham, ovozi ham muloyim jilmayib turishi ham-hamma-hammasi odamlarni sehrlab qo‘ygan edi. 7. Jaladan so‘ng daladagi narsalarning hammasi: polizlardagi ekinlar, daraxt nihollari, hatto omonat chayla ham yer bag‘irlagan. 8. Guilzorning narigi tomonida daroyi, husayni, yakdona, charos— turli uzum ishkomlari bor edi. 115-mashq. Yozuvchi Abdulla Qahhor asarlari bo‘yicha uyushiq bo‘laklar ishtirok etgan gaplarga o‘nta misol topib, uni izohlab bering. UNDALMALI GAPLAR So‘zlovchi o‘z fikrini shaxs yoki predmetga qarata bayon qiladi. Ya’ni so‘zlovchining fikri ma’lum shaxs yoki shaxslarga qaratilib aytiladi. So‘zlovchining fikri qaratilgan shaxs yeki predmet undalma hisoblanadi. Undalma ishtirok etgan gap esa undalmali gap deyiladi. Misol: Zaminni, zamonni, yashartir, Navro‘z! Gulla, yashna, hur o‘lkam! Aziz o‘lkam O‘zbekiston, aziz yoshing muborak! Undalmalar gap tarkibidagi bo‘laklar bilan grammatik aloqaga 250
Rossiyada maoshini ololmayotgan o‘zbekistonlik migrantlar bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot berildi Tashqi mehnat migratsiyasi agentligining Andijon filiali Rossiyaga ishga jo‘natgan 41 nafar o‘zbekistonliklar va’da qilingan maosh to‘lanmayotganligi va yetarli sharoitlar yaratilmaganligi ustidan shikoyat qilib chiqqan edi. Oliy Majlis Senati ushbu holatni o‘z nazoratiga olgani haqida xabar berilgan. Mazkur holat yuzasidan Tashqi mehnat migratsiyasi agentligi qo‘shicha ma’lumot berdi. Agentlik bayonotiga ko‘ra,Tashqi mehnat migratsiyasi agentligi va Rossiyaning «Yujnыy» agrokombinati o‘rtasida qishloq xo‘jaligida ishlash uchun 400 nafar fuqaroni tanlov asosida ushbu korxonaga jalb qilish bo‘yicha kelishuv qilingan. Kelishuvga ko‘ra, ishchilar uchun 33 ming rubldan 50 ming rublgacha oylik maoshi ko‘zda tutilgan bo‘lib, fuqarolarning yo‘lkira, hujjatlarni rasmiylashtirish xarajatlari keyinchalik ularning ish haqidan ushlab qolish sharti bilan korxona hisobidan to‘lab berilishi, agar bir yil davomida ishlasa, korxona tomonidan qoplanishi belgilangan. Agentlikning Andijon filiali tomonidan ushbu korxona vakili ishtirokida 16 iyun kuni o‘tkazilgan tanlovda tanlab olingan 143 nafar fuqaro birin-ketin 23−22−29 iyun hamda 4−5 iyul kunlari Cherkessk shahridagi «Yujnыy» agrokombinatida ishlash uchun jo‘nab ketgan. Qayd etilishicha, fuqarolarning yashash va mehnat sharoitlari hamda pasportlarining olib qo‘yilgani yuzasidan qilgan murojaatiga asosan 14−16 iyul kunlari Tashqi mehnat migratsiyasi agentligi ishchi guruhining ushbu korxonaga xizmat safari tashkil etilgan. Ishchi guruhi tomonidan o‘rganishlar va ish beruvchilar bilan olib borilgan muzokaralar natijasida fuqarolarning yashash va mehnat sharoitlarini yaxshilash, oylik maoshlarini o‘z vaqtida berish hamda hujjatlarni rasmiylashtirish jarayonlarini tezlashtirish bo‘yicha kelishuv dalolatnomasi rasmiylashtirilganligi aytilmoqda. Shuningdek, videomurojaatda aytilgan bir kunlik maosh (130−120 so‘m — tahr.), aslida, bir soatlik ekani ma’lum bo‘ldi.
Qisqacha xulosalar Ushbu bobda qishloq xo‘jaligining mamlakat iqtisodiyotida tutgan o‘rni va ahamiyati tegishli ma’lumotlar asosida yoritilgan. Shuningdek, "Qishloq xo‘jaligi iktisodiyotiz fani nimani o‘rgatishi, uning maqsadi va vazifalari ko‘rsatilgan. Nazorat va muhokama uchun savollar T. Qishloq xo‘jaligi O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotiga qanday ta’sir ko‘rsatadi" 2. Qishloq xo‘jaligining asosiy maqsadi (predmeti) nimalardan iborat? d. «Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti». fanining vazifala-i-chi? R A. Fanning tadqiqot usullari nimalardan iborat" 5. Qishloq xo‘jaligida tarmoqlar haqida tushuncha bering. Asosiy adabiyotlar 1. Karimov I.A. Tadbirkorlik—iqtisodiy kelajak, - T.: «O‘zbekiston», 1995. 2. Karimov I.A. Qishloq xo‘jaligini isloh qilish. Agrar munosabatlarning yangi turlarini shakllantirish-T.: x-u»-bekiston», 1995. d. Karimov I.A. Qishloq istiqboli—yurt istiqboli, - T.: «O‘zbekiston», 1996. 4. Kovalenko N.Ya. Ekonomika selyekogo xozyaystva. Kurs leksiy. –M.: 1999. 13
van –0). x-м2 =) 42, }x 2=05 (xтM2 Y— M2) = 0 — 5 Javob: —4/2; 42, x-3 = 0, XE, 2) xт = 92 x—9—09 (xт 3)(x—3) = 0— б —3 – () x. = 3. Javob: —3; 3. 3) 4x7 4 бx = Ўҳ" —1509 5ҳ7 –215 = 02 X(5x –21) = 0 — x = 0, — " = 0, 5X—21=0— 125 = 4,2. Javob: 0; 4,2. 24-002-70-22 7—2 tenglamaning ildizlari yo‘q, chunki kvadrati—2 ga teng son mavjud emas. Javob: tenglama yechimga ega emas. 1.3. To‘la kvadrat tenglamani yechish. Ushbuax’ 4t bx toz 0 b C (a #0) tenglamani yechamiz: u Ф.B Ж.c = 0 xaxa, aa Bu tenglamada ikkihadning to‘la kvadratini мaч p Ши 2 Б g Б I x ё xan = 0 x 62. 5—x : (2-) – (2). = O= б ’ EI eh 42) a dav ( 2277 447 4 = 4a" Hosil bo‘lgan tenglamaning o‘ng qismidagi kasrning maxraji musbat bo‘lganligi sababli uning ildizlari soni 5— 4uac ifodaning ishorasi bilan bog‘liq. Bu ifoda ux? 4t Б.и 4 v—0 tenglamaning diskriminanti deyiladi. Uni D harfi bilan belgilanadi: P = Б – 4ac. Diskriminantga bog‘liq bo‘lgan uchta hol bo‘lishi mumkin. I. Agar D” 0 bo‘lsa, u holda (ul = a 5 kyp – 5YP – 2a 447 — 2a 2a — lx sn = x = –b ba Yp. = ШPTYЛ = 2a ў Za Za 2a hav Ku Shunday qilib, D» 0 bo‘lsa, kvadrat tenglama ikkita haqiqiy x, va x, ildizlarga ega va ular 121
Venesuela sobiq neft vaziri Nelson Martines vafot etdi Venesuela sobiq neft vaziri hamda Petroleos de Venezuela (PDVSA) davlat korporatsiyasining raxbari, 2017-yilining dekabrida hibsga olingan Nelson Martines vafot etdi. Bu haqda “Vedomosti” xabar berdi. Nelson Martines PDVSA’ga rahbar bo‘lgan paytda hibsga olingan. Unga PDVSA’ning qayta ishlash bo‘linmalariga rahbar bo‘lgan payt amerikaning Citgo Petroleum Corp. bilan noqonuniy tuzilgan shartnomalar uchun ayblov e’lon qilingan. Shuningdek, Nelson Martines pullarni noqonuniy o‘zlashtirish bo‘yicha ham ayblangan. Martines vafot etgan kun, Venesuela hukumati 65 nafar neft sanoati korxonalari davlat xizmatchilarini va rahbarlarni hibsga olgan. Undan tashqari, yana bir sobiq neft vaziri Euloxio Antonio del Pino Diasa Petrozamora korxonasidagi $500 million dollarlik firibgarlik bo‘yicha qo‘lga olingan.
1998 yilda Fransiya terma jamoasi safida jahon chempioni bo‘lgan Frank Lebef “Oltin to‘p” 2018 yilgi jahon chempioni Fransiya terma jamoasi bo‘lganiga qaramay, uning hamyurti Grizmannga berilmaganini tanqid qildi
tashkilotning vakili sifatida harakat qiluvchi rahbar sifatida bo‘ladi. U xodimlari orqasidan borishga tayyor bo‘lgan kishi bo‘lishi lozim. Menejerlarning tashkilotdagi o‘rniga, ular tomonidan hal qilinadigan vazifalarga ko‘ra ushbu vazifalar ularga ko‘proq yoki kamroq darajada mos bo‘lishi mumkin. Ammo har bir menejer albatta qaror qabul qiladi, axborotlar bilan ishlaydi va tashkilot (bo‘linma)ning rahbari sanaladi. Menejerlarni an’anaviy ravishda uchta darajaga: qo‘yi, o‘rta, yuqoriga bo‘ladilar (6.1.1-rasm) ajratadilar. Yuqori darajadagi menejerlari O‘rtacha darajadagi menejerlar Quyi darajadagi menejerlar 7 6.1.1-rasm. Korxona menejerlarining darajalari. Quyi darajadagi menejerlar (kichik boshliqlar) bevosita ishchilar va boshqa xodimlarga (boshqaruvchilarga emas) rahbarlik qiladilar. Ularning zo‘raki ishi bitta vazifadan boshqasiga tez-tez o‘tish bilan ta’riflanadi. Qarorlarni amalga oshirish uchun vaqtli davr g‘oyatda qisqadir. O‘rtacha darajadagi menejerlar kichik boshliqlarning ishini muvofiqlashtiradilar va nazorat qiladilar. Ular odatda tashkilotdagi yirik bo‘linmalarni boshqaradilar va yuqori hamda quyi darajalardagi rahbarlar o‘rtasidagi o‘ziga xos bufer bo‘ladilar. Yuqori darajadagi menejerlar umuman tashkilot uchun qarorlar qabul qilishga mas’uldirlar. Ularning ishi aniq yakunlanishga ega emas, ya’ni yuqori tavakkalchilikka ega. Bu bo‘g‘in menejerlari boshqa bo‘g‘inlar 221
yasining oddiy masalalarini yechish chog‘ida kashf qilingan. 1934-yilda Pauli beta-parchalanishni tadqiq qilish paytida energiyaning saqlanish qonunini qutqarish uchun «neytrino» gipotetik zarrasini ilmiy muomalaga kiritishga majbur bo‘lgan edi. Mazkur zarra tajribada ancha keyin topildi. Ayni holda ham Pauli o‘z tadqiqoti dasturiga neytrino zarrasini izlashni kiritmagan edi. Penitsillin atrofida mikroorganizmlar o‘smayotganini ko‘rgan Fleming birinchi antibiotikni kashf etdi. Bu yerda Flemingning xizmati. shundaki, u o‘zi maxsus izlamagan yangilikni ko‘rishga muvaffaq bo‘ldi. Xullas, suv to‘ldirilgan vannadan «Evrika» deya qichqirib chiqish va suyuqlikka botirilgan jismga kuchlarning ta’siri qonunini kashf etish uchun Arximed bo‘lish kerak; Piza soborida chayqalayotgan lampani kuzatib, mayatnikning tebranish qonunini ta’riflash uchun Galitey bo‘lish kerak; daraxtdan tushayotgan olmani ko‘rib, butun olam tortishish qonunini kashf etish uchun Nyuton bo‘lish kerak; tropiklarda (kemada sayohat qilish payti) qon tomiri rangining o‘zgarishini kuzatib energiyaning saqlanish va o‘zgarish umumiy qonunini kashf etish uchun Mayer bo‘lish kerak; tushida kulcha bo‘lib yotgan ilonni ko‘rib, benzol molekulasi tuzilishini kashf etish-uchun Kekule bo‘lish kerak; «Kimyo asoslari» darsligini tayyorlash chog‘ida materialni tizimga so-layotib, kimyoviy elementlar davriy qonunini ta’riflash uchun Mendeleyev bo‘lish kerak; uyqusizlikdan qahva ichib, «avto-morf funksiyalar» turkumini kashf etish uchun Puankare bo‘lish kerak; mikroorganizmlar o‘sishining tuzilishiga qarab penitsillin antibiotigini kashf etish uchun Fleming bo‘lish kerak vah.k. Mutlaqo yangi kashfiyotlar qilishda tasodif va zaruriyatning o‘zaro nisbati haqida so‘z yuritar ekan, taniqli amerikalik kardiolog J. Lara shunday deb qayd etgan edi: «Tadqiqotchining yutug‘ini aqldan ham ko‘ra ko‘proq tasodif 289
Donetsk yaqinida Boeing 777 halokatga uchrashida gumonlanuvchilar ustidan sud Niderlandiyada bo‘lib o‘tadi Donetsk yaqinida Malaysia Airlines aviakompaniyasining Boeing 777 samolyoti halokatga uchrashida gumonlanuvchilar ustidan sud mazkur fojiada eng ko‘p fuqarolarini yo‘qotgan Niderlandiyada bo‘lib o‘tadi. Bu haqda “Vedomosti” xabar bermoqda. Mazkur qaror halokat tafsilotlarini tekshirayotgan qo‘shma tergov guruhi faoliyatida ishtirok etayotgan Niderlandiya, Avstraliya, Belgiya, Malayziya va Ukraina vakillari tomonidan qabul qilindi. Sud jarayonining boshlanish sanasi ma’lum emas. Samolyot halokati bilan bog‘liq tergov davom etmoqda. Gumonlanuvchilarning shaxsi ham hozirgacha oshkor etilmadi. Amsterdamdan Kuala-Lumpurga yo‘l olgan Boeing 777 2014-yil 17-iyulida Donetsk viloyatida urib tushirilgandi. Uning bortida bo‘lgan barcha 298 kishi, jumladan, Niderlandiyaning 196 nafar fuqarosi halok bo‘ldi.
— 90, (X0) er = y(x) , Vi = Oq belgilashlarni kiritamiz. (8) formula h, nuqtada quyidagicha yoziladi: A,, (ur) = y A JOB. (9) 1791 (6) kvadratik formani x nuqtada yozib olamiz: O Ye= U A OQILA; A (10) i,jel Maxsus bo‘lmagan ushbu A, = Y Bul det (Bu) #0 (11) O‘ZI affin almashtirish natijasida (10) kvadratik forma 0 = y Ayo) E, (12) K,1=1 ko‘rinishga keladi. Bu kvadratik formaning koeffitsiyentlari ham (9) formula bilan aniqlanadi. Shunday qilib, (5) tenglamani h, nuqtada x o‘zgaruvchilar o‘rniga yangi u = u(x) o‘zgaruvchilar kiritib soddalashtirish uchun, shu nuqtada (10) kvadratik formani maxsus bo‘lmagan (11) chiziqli almashtirish yordami bilan soddalashtirish yetarlidir. Algebra kursida isbot qilinadiki, hamma vaqt shunday maxsus bo‘lmagan (11) almashtirish mavjud bo‘lib, uning yordami bilan (10) kvadratik forma quyidagi ko‘rinishga olib kelinadi: o= O‘sha! (13) «=! bu yerda sh,, K = 1,,,,,1 kozffitsiyentlar 1, —1, 0 qiymatlarni qabul qiladi. Shu bilan birga musbat (manfiy) koeffitsiyentlar soni (inersiya indeksi) va nolga teng bo‘lgan koeffitsiyentlar soni (forma defekti) affin in-9 b; (k=232g = qmkiainshshiiiaaniy ishi inq y tishini
qabriga tuproq torta boshladi... To‘rg‘ay sayrayverdi. Bola bo‘zlayverdi. Bir payt Kiyazning ketmoni bir boychechakni uzib ketdi. Boychechak tuproqqa aralashdi. Kiya» o‘ylanib o‘tirmay, uni qo‘liga oldi-yu, biror kishi ko‘rib qolmadimikin degan xayolda shoshib cho‘ntagiga soldi. Bola bo‘zlayverdi. To‘rg‘ay sayrayverdi. Kampirni ko‘mib bo‘lgan odamlar qabristondan chiqa boshlashdi. Yangi qabr yonida bo‘zlayotgan bolagina qoldi. Kiya» ortiga qaytib, uning qo‘ltig‘idan tutdi: –Yur endi... Enasini yangi manzilga qo‘yib qaytishdi. Qishloqqa qaytgan el birin-ketin tarqaldi. Kechqurun uyda olis-yaqin qarindoshlargina qolishdi. O‘t yoqilgan issiq o‘choq yonida kampir haqida gaplashib o‘tirishdi. –Bechora enam Kiyazni chaqiringlar, uni bir ko‘rib o‘lsam, armonim qolmasdi deb jonberdi, –dedi otasi. Onasi bir xaltacha o‘rik mag‘zini olib kelib, Kiyazning oldiga to‘kdi. –O‘zi yig‘ib-terib, o‘zi chaqib, kelsa beraman deb, senga ilinib yurgandi, –dedi ko‘ziga yosh olib. Kiya» hamma gaplarni jimgina eshitib o‘tirdi. Ertasi kuni kampirning ruh-arvohiga bag‘ishlab osh berishdi. Oshdan keyin Kiya» o‘zining avtoreferati, dissertatsiyasini tezroq bitkazishi lozimligini aytib, ota-onasidan ketishga ruxsat sradi. –O‘zing bilasan, –dedi onasi chuqur xo‘rsinib. –Zarur bo‘lsa, qaytaver, –dedi otasi. –Baribir kampirni tiriltirib ololmaymiz... U shaharga uchib ketdi. Ikki kun ichida tog‘larning ko‘rinishi hech ham o‘zgarmabdi.
Turkmaniston prezidenti Saparmurat Niyozov mamlakatga tashrif buyurayotgan chet-elliklar hamda chet-elga chiqayotgan turkmanistonliklar harakatlarini nazorat qiluvchi vazirlik tuzishni taklif etmoqda Uning fikricha, na ichki ishlar vazirligi va na Milliy xavfsizlik vazirligi bu vazifalarni uddasidan chiqmoqdalar Shuning uchun davlat rahbari faqatgina unga bo'ysunadigan yangi vazirlikka asos solishga chaqirmoqda
og‘ish burchagi 189 gacha bo‘lgan qatlamlar shaxta maydonlarini ochishda qo‘llaniladi. Bu ochish usulida har bir bosh va yordamchi ochuvchi lahimlarning afzalliklaridan to‘la foydalanish mumkinligi tufayli, ko‘p holatlarda, u iqtisodiy tomondan samarali usul hisoblanadi. Boshqacha qilib aytganda, aralash ochish usuli turli texnologik vazifalarga mo‘ljallangan lahimlar komplekslarini muayyan sharoitda yotgan qatlamlar shaxta maydonini ochish maqsadida omilkorona sintez qilishdan iboratdir. Shaxtalarni bir necha bor rekonstruksiya qilish asosida yangi gorizontlarni ochish natijasida eski shaxtalarda ham aralash ochish usuli uchrab turadi. Ohangaron ko‘mir konini yerosti usulida qazib 4. 13-rasm. Blokni aralash olayotgan 9-shaxta bunga (kombhinatsiyalashgan) ochish sxemasi: misol bo‘la oladi (4.13-I—qiya kvershlag: 2-aylanma tushirish rasm). bilan jihozlangan vertikal blok stvoli; = 3—magistral shtrek; 4—qiya konveyer Hozirgi vaqtda KRU-—260 stvoli; 5—shamollatish shurfi. rusumli lentali konveyer bilan jihozlangan qiya stvol bosh ochuvchi stvol bo‘lib, unga yana qo‘shimcha bir uchli sim arqonli ko‘targich ham o‘rnatilgan. Stvolning uzunligi 480 m va amaldagi ko‘ndalang kesimni yuzasi 11,6 m. Shaxta markaziy sanoat maydonchasiga joylashgan vertikal stvoldan yordamchi ochuvchi lahim sifatida foydalaniladi. Stvolning diametri 4,5 m, chuqurligi 94,3 m. Bu stvol posangili klet qurilmasi bilan jihozlangan bo‘’lib, shaxtaga odamlar, materiallar va boshqa yuklarni tushirish hamda chiqarish, shuningdek, shaxtaga toza havo yuborish kabi ishlarga xizmat qiladi. Bu stvol ilgari asosiy (bosh) ochuvchi lahim bo‘lib, ikki skipli ko‘tarish qurilmasi bilan jihozlangan edi. Shaxtaning markaziy sanoat maydonidan taxminan 950 m janubi-g‘arb yo‘nalishda chuqurligi 125 m va amaldagi diametri 4.5 m bo‘lgan stvol o‘tkazilgan. Bu stvolga ikki kletli ko‘tarish qurilmasi o‘rnatilgan va u yordamchi ishlarni bajarish hamda shaxtaga toza havo yuborishga xizmat qiladi. 113
Bojxona chegarasi orqali charmni olib chiqishga ruxsatnoma berish tartibida o‘zgarishlar yuz beradi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali charmni olib chiqishga ruxsatnoma berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori muhokama uchun e'lon qilindi. Nizomga ko‘ra, charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma bir yilga beriladi va ruxsatnoma berish Idoralararo komissiya tomonidan amalga oshiriladi. Uyushma a'zolari – tashkilotlar kelgusi yil uchun charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma olish uchun joriy yilning 1 dekabriga qadar olib chiqiladigan mahsulotning fizik hajmini ko‘rsatgan holda Uyushmaga buyurtma taqdim etadilar. Uyushma a'zolari – tashkilotlar tomonidan taqdim etilgan buyurtmalar Uyushma tomonidan 10 ish kuni muddatida jahon bozorlarining joriy va istiqbolli kon'yunkturasi va marketing tadqiqotlari natijalariga asosan ko‘rib chiqiladi. Jahon bozorlaridagi narxlar to‘g‘risidagi ma'lumotlar asosida ko‘rib chiqish natijalaridan kelib chiqib Uyushma tomonidan barcha buyurtmalar bo‘yicha jamlanma ma'lumot tayyorlanadi va 15 dekabrdan kechikmasdan Tashqi savdo vazirligiga taqdim etiladi. Tashqi savdo vazirligi Uyushma tomonidan taqdim etilgan jamlanma ma'lumotni o‘z vakolatlari doirasida ko‘rib chiqadi va 20 dekabrdan kechikmasdan charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma berish uchun Idoralararo komissiyaga taqdim etadi. Idoralararo komissiya taqdim etilgan ma'lumotlarni 25 dekabrdan kechikmasdan ko‘rib chiqadi va charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqishning minimal narxlarini belgilagan holda, kelgusi yil uchun bir yil muddatga charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqishga ruxsatnoma beradi. Idoralararo komissiyaning ruxsatnomasi Idoralararo komissiya bayonnomasi bilan rasmiylashtiriladi. Uyushma a'zolari – tashkilotlar tomonidan charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqish bo‘yicha yil davomida qo‘shimcha ruxsatnomaga ehtiyoj tug‘ilganida ruxsatnoma berish yuqoridagi tartibga muvofiq amalga oshiriladi. Bunda ruxsatnoma berish bo‘yicha amalga oshiriladigan tadbirlarning har bir bosqichida hujjatlarni ko‘rib chiqish muddati besh ish kunidan oshmasligi lozim. Charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqish bo‘yicha eksport kontraktlarini Idoralararo komissiyaning ruxsatnomasiga muvofiqligi monitoringi va nazorati Uyushma tomonidan amalga oshiriladi. Uyushma a'zolari – tashkilotlar eksport kontraktlari monitoringini amalga oshirish uchun eksport kontraktlari va narx kalkulyatsiyasini Uyushmaga taqdim etadilar. O‘zbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali yarim tayyor charm “vet blyu” (TIF TN bo‘yicha 4104, 4105, 41062 kodlari) mahsulotini olib chiqish uchun eksport kontraktlari eksport qilinadigan mahsulot qiymatining 5 foizi miqdorida Charm-poyabzal sohasini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasiga to‘langan yig‘im bo‘yicha to‘lov hujjati nusxasi bilan birga Uyushmaga taqdim qilinadi. Uyushma a'zolari – tashkilotlar tomonidan taqdim qilingan eksport kontraktlari va narx kalkulyatsiyasi Uyushma tomonidan ikki ish kuni muddatida Idoralararo komissiyaning ruxsatnomasiga muvofiqligi bo‘yicha narx monitoringidan o‘tkaziladi. Uyushma a'zolari – tashkilotlar tomonidan taqdim qilingan eksport kontraktlaridagi narxlar Idoralararo komissiyaning ruxsatnomasiga muvofiq bo‘lganida Uyushma ushbu kontraktlar bo‘yicha Davlat bojxona qo‘mitasiga ma'lumotnoma xat beradi. Uyushma a'zosi – tashkilot tomonidan Uyushmaga monitoring uchun taqdim qilingan hujjatlar nusxalari Uyushmada saqlash uchun qoldiriladi. Davlat bojxona qo‘mitasiga Uyushma tomonidan taqdim qilingan ma'lumotnoma xat asosida davlat bojxona postlarida charmni olib chiqish (eksport) jarayonlari nazorat qilinadi. Davlat bojxona qo‘mitasi har chorak yakuni bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali charmni olib chiqilishi (eksporti) to‘g‘risida Uyushma so‘roviga ko‘ra ma'lumot beradi. Davlat bojxona qo‘mitasidan olingan ma'lumotlar asosida Uyushma doimiy ravishda O‘zbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali charmni olib chiqilishi (eksporti) hisobini yuritadi. Davlat bojxona organlarida olib chiqib ketilayotgan charm bo‘yicha asosli shubha paydo bo‘lganida bojxona organlari laboratoriya tekshiruvi xulosasini talab qilish huquqiga ega. Charmni O‘zbekiston Respublikasi tashqarisiga olib chiqish uchun laboratoriya tekshiruvini o‘tkazish O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Loyiha boshqaruvi milliy agentligi qoshidagi Akkreditatsiya markazi tomonidan akkreditatsiya qilingan organlar tomonidan amalga oshiriladi.
1982 yil yanvarida Nodir Normatov menga qo’ng’iroq qilib, qishloqda ekanligini, gap orasida Ro’zi Choriev, yozuvchilar Shukur Xolmirzaev, Nurali Qobul bilan birga qishloqqa kelganligi ayni vaqtda sovxoz mexmonxonasida ekanligini aytib, meni ham taklif qildi Sovxoz direktori mehmonlarga ancha – muncha izzat – hurmat ko’rsatib, qish bo’lishiga qaramasdan dasturxonni noz – ne’matlar bilan to’ldirib tashlagan edi Suhbat san’at, adabiyot, matbuot haqida qizg’in bahslar bilan qizigandan – qizidi, gap orasidaPoshxurd noz – ne’matlari ayniqsa, shirin- shakar uzum navlari, shinni va musallas tayyorlashning poshxurdcha texnologiyasi haqida tortishuvlar bo’ldi
Jannatdagi bokira qizlar–hurlar kiprigin surtay desa ham qabul qilmayman. Oyog‘imga kirgan (hijron sahrosida o‘sadigan) tikanli daraxtning tikanin orzu qilaman. Ishq o‘tining harorati ta’sirida may ichib, toat-ibodatdan voz kechganimning sababi, (u go‘zalning yuziga) har qancha boqsam– qarasam ham hamon xirmon-xirmon bahra olaman. Ey Navoiy, xalq menga yo jon ber, yoki bu ishqdan kech, deyishadi, (rostini aytsam) bu, ya’ni ishqdan voz kechish oson bo‘lsa ham, u (ya’ni ishqdan kechish) qiyinlik qiladi. Sharh va izohlar Mazmunan oshiqona va shaklan musalsal bo‘lgan to‘qqiz baytli bu g‘azal ham ma’shuqadan ayrilgan oshiqning ruhiy holati tasviri hisoblanadi. Umuman, Navoiy ijodida sho‘x-u shan visol onlari tasviridan g‘am-anduhli, hijron tasviri ustunlik qiladi. Mat-la’da ma’shuqsiz oshiqning holi tasviri bilan boshlandi: Shahr bir oy furqatidin bayt ul-ahzondur manga, Bir gulira’no g‘amidin bog‘ zindondur manga. Shahar bir oy(yuzli go‘zal) ayrilig‘ida g‘am uyiga aylangan bo‘lsa, bog‘ ham bir ra’noguli(ga o‘xshash nigor)ning g‘amidan zindonga aylangan. Oyday go‘zal ma’shuqaning yo‘qligi oshiqni ko‘ziga dunyoni zimiston qilgan. Go‘zal shahar g‘am uyiga, gulzor-u mevazor bog‘ zindonga aylangan. Baytda shahr so‘zi va bayt ul-ahzon birikmasi, bog‘ va zindon so‘zlari orqali ma’naviy tazodni, oy so‘zi va gulira’no birikmalari vositasida istiora, gulira’no birikmasi va bog‘ so‘zlari yordamida esa tanosib va mubolag‘a san’atlari hosil qilingan. Navbatdagi baytda oshiqning ruhiy holati tasviri davom etadi: Bazmi ishrat ichrasizmay no‘sh eting, ey do‘stlar Kim, nasib ulla’li lab hijronidin qondur manga. D Ey do‘stlar, siz xursandchilik bazmida may ichavering, ula’l(- pek) labli go‘zalning ishqida men (bechora)ning nasibam (esa) qondir (xolos). May ichish, xursandchilik qilish ko‘ngli xotirjam kishiga yarashadi. Oshiqning esa ko‘ziga dunyo qorong‘i bo‘lib ko‘ringan paytlar bunday ishlar yoqmasligi tabiiy. U faqat o‘zi la’li lab deb atagan ma’shuqasini sog‘inib, qon yutishga mahkum. Baytda la’li lab birikmasi va qon, bazmi ishrat birikmasi va may so‘zi yordamida tanosib, la’li lab birikmasi yordamida istiora, ey do‘stlar undalmasi yordamida iltifot san’atlariga murojaat etilgan. Baytda mubolag‘a va uning birinchi va ikkinchi satrlari orasida ma’naviy tazod hosil bo‘lmoqda. Chiqti aql-u fahm ila sabr-u ko‘ngul tan mulkidin, Chiqmayin har lahza zahmat berguchi jondur manga. (Bu ishqning kuchi va og‘irligidan) aql, fahm (farosat), sabr va ko‘ngil tanamdan chiqdilar, faqat undan chiqmay zahmat beradigan jon qoldi, xolos. d Ishq kuchayib, oshiqni iskanjaga olib bormoqda. Hijron o‘z kuchini ko‘rsatishda davom etayapti. Visoldan esa darak yo‘q. Bu holatda oshiq bor-u yo‘g‘idan judo bo‘lishgacha yetishayapti. Hatto tanasidagi jon ham ortiqchalik qilayotganday. Jon chiqib ketsa, bu azoblarni ham birga olib ketib, bechora oshiqqa rohatbaxsh etadiganday. Shuning uchun-u hamma narsadan juda bo‘ldim, faqat jon chiqmay meni qiynamoqda, deyapti. Baytda aql, fahm,sabr va ko‘ngul so‘zlari vositasida ta’did, tan va jonso‘zlari yordamida esa tanosib va mubolag‘a san’atlari yuzaga keltirilgan. O‘qi baskim tandadur, tegmas tanimga o‘zga zaxm, Ulki o‘q deb nola qildim, emdi qalqondur manga. Kiprigining o‘qi teggandan keyin tanimga boshqa bir ziyon-zahmat yetmaydigan bo‘ldi, bekorga nola-faryod qilibman, u o‘q emas, men uchun bir qalqon ekan, aslida. { 165} yet 7
Progesteron (P4) - bu menstrüel siklusda, homiladorlikda va inson va boshqa turdagi embriyogenezde ishtirok etgan endojen steroid va progestojen jins gormoni Progestogenlar deb ataladigan Ukol gormonlari guruhiga mansub bo'lib, tanadagi asosiy progestogen hisoblanadi Progesteron, shuningdek, jinsiy gormonlar va kortikosteroidlarni o'z ichiga olgan boshqa endogen steroidlarni ishlab chiqarishda muhim metabolik vositachilik hisoblanadi va neyrosteroid sifatida miya vazifasini bajarishda muhim rol o'ynaydi
2-jadval Okt. F aф d. E } 1 Okt. = PP d E , di Tar azoda pyurda Iar Fazoda pyиғдa И, aд. қ 4 i 1 Je” e’ a I AY a n ta, ; V 4-X a" X : ia Y 7 , в 4 a, 2 a giLI No Y I 7 i , B yp Y И 55 be Б TИ = =" Б a. 1-X A NI Yb. b, 10 T x —0 zi 2708 III VII-x E—87 IV иш Koordinatalari bilan berilgan nuqtalarning proyeksiyalarini yasashga doir misol yechamiz. Misol. Koordinatalari bilan berilgan A (20, 15, 40), 8B(40, 0, 353), € (30, 25, O), D (0, 10, 30) va £ (0, 20, 0) nuqtaning chizmasi (to‘g‘ri burchakli proyeksiyalari) va yaqqol tasviri (fazodagi vaziyati)ni yasang. Yechish. 1-jadvalga asosan berilgan nuqtalar birinchi oktantda joylashgan. Nuqta koordinatalari bilan berilganda uning proyeksi-19
Bo‘riboy sholipoyasidan katta yo‘lga o‘taverishda Bek rahmonqulga duch keldi. Bir to‘da og‘gliqlar qurshovidagi qo‘rboshi uni qo‘l ko‘tarib to‘xtatdi. Bek Ko‘rshermat kelganini, uning Qumqishloq yo‘liga chiqish haqidagi buyrug‘ini Rahmonqulga so‘zlab berdi. —Xabarim bor—dedi qo‘rboshi, yana qo‘l ko‘tarib— Hazrat Ali qo‘llasin, Bek! Bo‘ronbek qora axtaga qamchi bosdi. Otliqlar qorli yo‘lda qush soyalaridek yeldi. Sal kam bir soat yo‘l yurilgandan keyin to‘qay boshlandi. Bek bu yerlarni yaxshi biladi. Har bir so‘qmoq, har bir botqoq unga ma’lum. Shu to‘qayning naryog‘ida— Bekning sholipoyalari, saroylari, objuvozlari, tegirmonlari bo‘lgan Qumqishloq yastanib yotibdi. O‘sha yerda uning uyi yondi. Alangasi butun qishloqqa ko‘rindi. O‘sha yerda chopilgan Xipcha bel qorabayir kimlarning qozonida qaynadi ekan). Suxsur La’li-chi) U endi qayerlarda tentirab yuribdi Bek kechasi kayf ustida eslagani uchunmi, La’li hali ham xayolida. Hamon oppoq yuzi kulib turibdi, Hamon xumor ko‘zlarining shahlosi yonadi... O‘sha yong‘in oqshomi o‘zi oyoqostiga bosib tepgan Lat" lisini Bek cheksiz bir hasrat bilan sog‘indi. Bir bor ko‘rsam o‘sha telbani, so‘ngra jon bersam mayli edi...—Ot ustida qilich SOPINI ushlagancha chayqalib borarkan, o‘yladi Bek.—Xudo meni o‘sha bechoraga ozor berganim uchun azoblayotir. Bu sarson-sargardonligim ollo taoloning haqli jazosi). La’li qayerda bo‘lsa ekan, — tag‘in o‘ylab ketdi Bek.— Abdurahmonboy ikki o‘g‘li bilan qamoqda... La’li u qo‘raga qaytib bormagan. O‘zini o‘tga otganmi Suvga tashlaganmir Yoki qishloqma-qishloq tilanchilik qilib yuribdimi). Bekning ko‘ziga bo‘yniga to‘rva osgan yupun ayol KY-rindi. Ko‘ylagi yirtiq. Oppoq bilaklari isqirt. Ko‘zlari yoshli... Ro‘molga solib, orqasiga bog‘langan bolasi tinimsiz yig‘laydi. Rekning quloqlariga La’lining: «Xudo xayringizni bersin, norastamga rahmingiz kelsin... degan nolasi eshitilganday bo‘ldi. Bek ot sag‘risiga achchiq bilan qamchi bosdi. To‘qay oralab ketgan so‘qmoqqa kirdi. 457
PSIXOANALITIK ATAMALARNING IZOHLI LUG‘ATI = Agressiya. Kimgadir zarar yetkazish uchun yo‘naltirilgan jismoniy yoki verbal (nutqli) xulq. Laboratoriya eksperimentlarida agressiya deganda hissiyotga ta’sir qilish uchun elektr toki bilan zarba berish yoki suz bilan nafsoniyatga tegish tushuniladi. Agressiyaning bunday sotsial-psixologik ta’rifiga kura, odam agressiv bo‘lmagan holda qaysar bo‘lishi mumkin. = Adaptatsiya darajasi fenomeni. Qo‘zg‘ovchilarning aniq darajasiga moslashish va oqibatda aynan shu darajada sodir bo‘ladigan o‘zgarishlarga javob berish hamda diqqatni qaratish. g Altruizm. Kimgadir ongli shaxsiy egoistik manfaatlar bilan bog‘liq bo‘lmagan yordam ko‘rsatish istagi. e Anal bosqich. Psixoseksual taraqqiyotining ikkinchi bosqichi bo‘lib, unda bola ichaklar faoliyatini nazorat qilish va lazzatlanishni axlatni tutib turish va uz vaqtida chiqarishga jamlaydi-e ye Anal xarakter. Freydning anal bosqich taraqqiyotida tutilib qolgan shaxs tipi haqidagi konsepsiyasi. Bunday xarakterga ega bulgan odam baxil, qaysar, hamma narsani g‘amlovchi (anal —ushlab turuvchi tip) yoki qahrli, tartibsiz va shafqatsiz (anal —agressiv tip) buladi. = Antikateksis. Instinktlarning qondirilishiga imkon bermaydigan to‘sqinlik. = Atributsiyaning fundamental xatosi. Kuzatuvchilarning xulqqa vaziyatning ta’sirini kamsitib, dispozitsiya (ichki shaxsiy sifatlar) ta’sirini bo‘rttirib baholashi (Shuningdek, u mos kelish ishonchi deb ham ataladi. Biz aksariyat odamning xulqi uning dis-pozitsiyalariga mos keladi deb hisoblaymiz). = Axloqiy xavotir. Individuumning Egosi ("Men"i) Super-Ego (Yuqori-Men) tomonidan jazolanish xavfi tug‘ilganda u his qiladigan uyat va aybdorlik hissi. = Baholash qo‘rquvi. Bizni boshqalar qanday baholashlaridan xavotirlanishimiz. = Bid’at. Guruh yoki uning alohida a’zolariga nisbatan asossiz salbiy ustanovka. = Birlamchi jarayon. Tug‘ma ehtiyojlarni fantaziyada qondirish. Asosiy ehtiyojni qondirish bilan assotsiatsiya qilinadigan obyekt 128
zoye ekanligini sezgach, taqdiriga tan berganday; g‘animi tomonga o‘girilib oldi. Yeingshigancha uning harakatlarini kuzata boshladi. Panji sayoq qo‘lansa ter hidini burqsitib yaqinlashgan sayin Paxmoqning yuragi tuyqusdan g‘azab va nafratga to‘la bordi. Qiziq, hozirgacha butun vujudini bamisoli bargday titratgan qo‘rquv qayergadir izsiz yo‘qolib, uning o‘rnini mislsiz qahr egalladi. Bu xil holat jonivorlarda eng nochor paytda yuzaga keladi. O‘limni bo‘yniga olgan jonivor uni mardona qarshilaydi. To joni tanini tark etmaguncha kishi aqli lol qoladigan bir darajada g‘oyat sabot va bardosh ila qarshilik ko‘rsatishda davom etadi. Tog‘ tulkisining tog‘be-giga qilgan hamlasining boisi ham mana shunda edi. Paxmoq hozir shu holatga kirgandi. Biroq, g‘azabdan hali aqlini yo‘qotmagan, yo‘qotmagani sababli, aql-idrokka emas, shuuriga bo‘ysunib, ohista ketiga tislandi-da, ikkinchi xarsang ortiga o‘tdi. Ortida yana ikkita xarsang bor edi. Paxmoq ikkinchisini ma’qul ko‘rdi. Avvaliga cho‘nqaydi. So‘ng bor bo‘yicha qaddini rostladi-da, shaylanib, xarsangga qapishibroq turdi. Xarsangga sog‘ chap oyog‘i bilan tayandi. Ammo zarb bermoq uchun uni bo‘shatmoq lozim edi. U chap oyog‘ini bo‘shatarkan, beixtiyor o‘ng oyog‘iga suyandi va jarohati og‘rib, o‘kirib yuborishiga sal qoldi. Hartugul, vaqtida o‘zini tiya bildi. Sekin g‘ingshib, jarohatini yalarkan, ko‘nglida ikkinchi bir his—qasos bosh ko‘tardi. Qasos tug‘yoni shuur o‘rnini idrok bilan to‘ldirdi. Bor tortgan azoblarining bosh gunohkori mana shu odam ekanligini, shu tufayli joni qiynoqdaligini, agar bu tirik yursa, ginali nigoh tashlab, yuragini anglarsiz his-tuyg‘ularga to‘ldirgan begona ayiqning diydoriga hech qachon yetisha olmasligini oxir-oqibat yorqin bir tarzda idrok eta oldi. — "U endi g‘animiga qasoskor tuyg‘u ila boqdi. Qasos lazzati butun vujudida yoqimli bir titroq uyg‘otdi. Yeanimi esa hech narsadan xabarsiz bir holatda bitta-bitga bosib kelardi. Oyog‘i ostiga tikilgancha, nimanidir o‘ylab, miyig‘ida iljayib-iljayib kelardi. Paxmoq xarsangga battar qapishdi. U endi g‘animini ko‘rmas, qadam tovushlarini aniq eshitib turardi. Ana u birinchi xarsangdan o‘tdi. Beliga ko‘ndalang qo‘yilgan miltig‘ining qo‘ndog‘i toshga tegib o‘tdi. Qo‘ndoq tovushi-BITIR
O'tgan yili o'tkazilgan mazkur jarayonda 41 mingdan ortiq taklif kelib tushgan bo'lsa, ularni bir million yuz ming nafar fuqaro yoqlab ovoz bergan edi. 2021-yil 26-yanvar kuni Prezidentimiz raisligida “Mahallabay” ishlash bo'yicha yangi tizimni tashkil etish va kambag'allikni qisqartirish bo'yicha o'tkazilgan yig'ilishda barcha idoralar rahbarlari qatori iqtisodiy kompleks vakillari ham mahallaga tushib, vertikal tizimni, barcha organlar faoliyatini o'zaro muvofiq yo'lga qo'yishi yuzasidan vazifalar belgilab berdi. — Bu vazifalar ijrosini ta'minlash yo'llarini muhokama qilar ekanmiz, ayrimlar ko'nglidan “biz makroiqtisodiyot bilan shug'ullansak, mahalla masalasiga qanday daxlimiz bo'lsin”, degan fikrlar kechgani ham bor gap, —deydi Moliya vaziri Timur Ishmetov. — To'g'risi, u vazir, xox bank, xox uyushma rahbari bo'lsin, mahallalar hayoti bilan yaqindan tanishgandan keyin muammolar qanchalik ko'pligini, ularning kattayu kichigi bo'lmasligini anglab yetadi. Hammasi muhim. Har biri insonlar hayotiga bevosita ta'sir qiladi. Mahallalardagi haqiqiy holatni kabinetda o'tirib emas, joylarning o'zida bilish ajratilayotgan mablag'lar samaradorligi va nazoratini yo'lga qo'yishda ham qo'l keladi. Misol uchun o'tgan yili birgina “Obod qishloq” va “Obod mahalla” jamg'armalariga respublika byudjetidan jami 1 trillion so'mgacha mablag' yo'naltirildi... 2018-yilda davlatimiz rahbarining “Byudjet ma'lumotlarining ochiqligini va byudjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini ta'minlash chora-tadbirlari to'g'risida”gi qarori e'lon qilingan edi. Unga asosan, Moliya vazirligi Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot dasturi bilan hamkorlikda 2019-yildan “Fuqarolar uchun byudjet” axborot davriy nashrini chop eta boshladi. Ushbu nashr tufayli O'zbekiston o'z aholisiga davlat moliyasi, Davlat byudjeti mablag'larini shakllantirish manbalari va sarflash yo'nalishlari to'g'risidagi axborotni qulay, tushunarli shaklda taqdim etadigan jahonning 100 ta mamlakat safiga qo'shildi. Ma'lumot o'rnida aytish mumkinki, bugungi kunga qadar jami 14 ta “Fuqarolar uchun byudjet” nashri chop etildi. Bundan tashqari, Davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg'armalari byudjetlari, ularning ijrosi to'g'risidagi hisobotlar, soliq va byudjet siyosatining asosiy yo'nalishlari loyihalari, shuningdek, Hisob palatasining xulosalari va shu kabi boshqa ma'lumotlarni o'zida mujassam etgan “Ochiq byudjet” axborot portali ishga tushirildi. Portal orqali fuqarolar nafaqat byudjet ma'lumotlari bilan tanishib borishlari, balki bu jarayonda bevosita ishtirok etgan holda, o'zlarini qiynab kelayotgan masalalarni hal qilish uchun tegishli mablag'larni talab qilish imkoniyati yaratildi. Har bir tuman yoki shaharga hudud aholisi taklif qilgan muammolarni 2019-2020-yillar davomida o'tkazilgan tashabbusli byudjet jarayonlarida fuqarolar tomonidan jami 230 mingga yaqin taklif va ovozlar bildirilib, buning natijasida jami 245,1 milliard so'm mablag'lar joylarda aholini qiynab kelayotgan muammolarni hal qilish uchun yo'naltirildi. Prezidentimizning 2021-yil 13-apreldagi “Byudjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini ta'minlash bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida”gi qarori bilan esa, bu boradagi mexanizm yanada takomillashtirildi. Xususan, aholini keng jalb qilish, joylarda ularni qiynab kelayotgan muammolarni aynan o'zlarining tashabbuslari asosida echimini topish imkoniyatini yaratish maqsadida joriy yildan tuman va shahar byudjetlari xarajatlarining 5 foizi bevosita fuqarolar tomonidan bildirilgan tadbirlarga yo'naltirilishi belgilab qo'yildi. Jamoatchilik fikri asosida shakllangan tadbirlarni moliyalashtirishga yo'naltirish uchun 2021-yildan har bir xududdan bittadan 14 ta tuman va shahar tajriba tariqasida tanlab olindi. Ularga 3 milliardan 10 milliard so'mgacha, jami 92,7 milliard so'm mablag' yo'naltirildi. — Bu mablag'lar katta loyihalarni moliyalashtirishni ko'zda tutmaydi, — deydi moliya vaziri Temur Ishmetov — Aytaylik, bir mahallada bolalar bog'chasini yoki maktabni ta'mirlash zarur bo'lsa, boshqasida ko'chani obodonlashtirish muhim. Yoki yana birida elektr energiyasi tarmog'ini yaxshilash zarur. Davlat byudjetini shakllantirishda bunday muammolarninng barchasini e'tiborga olish mushkul. Lekin muayyan platforma orqali odamlar uchun joylardagi og'ir masala zarurlik darajasiga qarab yechim topishi mumkin. Prezidentimiz qaroriga binoan, joylarda fuqarolarni qiynab kelayotgan muammolarni aynan o'zlarining tashabbuslari asosida echimini topish imkoniyatini yaratish maqsadlariga ajratilayotgan qo'shimcha daromadlarning eng kam miqdori 10 foizdan 30 foizga ko'tarildi. Fuqarolarning portalda takliflar bilan ishtirok etishi bir yilda ikki marta amalga oshiriladi. Ular tomonidan muayyan taklif ilgari surilar ekan, u jamoatchilikka ochiq taqdim etiladi. Loyihaga omma tomonidan ovoz beriladi. Har bir hududda eng ko'p ovoz to'plagan takliflar g'olib deb topiladi va loyihalar berilgan ovozlar sonidan kelib chiqib saralanadi, moliyalashtiriladi. Jarayonda voyaga etgan har bir fuqaro ishtirok etishi mumkin. Uchko'prik tumanidagi “Kenagas” mahalla fuqarolar yig'inidagi Kichik qashqar qishlog'ida bir kilometrdan ortiq ichki yo'llarni asfaltlash, suv minorasi o'rnatib berish yuzasidan bildirgan takliflari bir necha yildirki mablag' yetishmasligi bois yechimini kutib kelardi. Qishloqda 400 dan oriq xonadon egalari ichimlik suvini 1 kilometr masofadan tashib kelishga majbur edi. Jazirama issik kunlarida suv ta'minotida yuzaga kelgan uzulishlar aholining haqli e'tirozlariga sabab bo'lib kelgan. Shu mahallada umrguzaronlik qilayotgan Muxtor Rahmatovning mavjud masalalar yuzasidan bildirgan taklifi “Ochiq byudjet” portalida eng ko'p ovoz yig'ib umumiy qiymati 233 million so'mlik loyihani amalga oshirish ishlari boshlab yuborildi. Dang'ara tumanidagi “Uvaysiy” MFY Do'stlik ko'chasida yashovchi Mansurjon Rasulovning aholi xonadonlarini kanalizatsiya tarmog'iga ulash, ko'chaning bir qismini asfal`tlash borasidagi bildirgan taklifi ham “Ochiq byudjet” portalida ko'p ovoz to'pladi. —Aholi kundalik hayot tarzi uchun muhim bo'lgan masalalar echimiga yuqoridan emas, balki quyi tizimdan bildirilgan takliflar asosida mablag' ajratilayotgani ko'plab masalalar echimida qo'l kelmoqda, — deydi Quvasoy shahar “Qo'chqorchi” mahalla fuqarolar yig'inida yashovchi Iqboljon Tursunov. — Mahallamizdagi Zakovat ko'chasi chorak asrdirki ta'mirlanmagan. Mavjud masalalar yuzasidan umumiy qiymati 562 million so'm bo'lgan taklifimni “Ochiq byudjet” portaliga joyladim. 884 ta ovoz to'plagan xolda g'olib bo'lib, kerakli mablag'lar ajratilgani ayni muddao bo'ldi. So'x tumani fuqarosi Gulxan Mamajonov tomonidan “Chashma” MFY ni tabiy gaz bilan ta'minlash mazmunidagi qiymati 950 million so'mlik taklif joylashtirilgan. Ushbu taklif 241 ta ovoz to'plagan holda g'olib deb topilgan va moliyalashtirish uchun “Fuqarolar tashabbusi jamg'armasi”dan kerakli mablag' ajratildi. — Endilikda mahalliy byudjet mablag'larini yo'naltirishda har bir soliq to'lovchi o'z takliflari bilan ishtirok etishi mumkin, — deydi Farg'ona viloyati moliya boshqarmasi boshlig'i Zafarjon Ro'zaliyev. — Prezidentimizning 2021-yil 13-apreldagi “Byudjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini ta'minlash bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida”gi qaroriga asosan, viloyatimizda ilk bor tuman va shaharlarda tasdiqlangan byudjetning 5 foiziga teng miqdoridagi mablag' jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan tadbirlarni moliyalashtirishga yo'naltirilmoqda. Bu mablag'lar hokimliklar qoshida byudjetdan tashqari jamg'arma shaklida ochilgan”Fuqarolar tashabbusi jamg'armasi” shaxsiy g'azna hisob raqamlarida jamlanadi. Jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan tadbirlarni moliyalashtirish to'g'risidagi ma'lumotlar har chorak yakuni bo'yicha keyingi oyning 25 sanasidan kechiktirmay o'zlarining rasmiy veb-saytlariga va “Ochiq byudjet” portaliga joylashtiradi. 2021-yil 1-iyuldan boshlab jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan tadbirlarni moliyalashtirishga ajratiladigan tuman (shahar)lar byudjetlari qo'shimcha mablag'larining eng kam miqdori 10 foizdan 30 foizga oshirildi. Shu munosabat bilan viloyatda ilk bora jamoatchilik fikri asosida shakllangan tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida “Tashabbusli byudjet” jarayoni o'tkazildi. Quvonarlisi bu jarayon birinchi marta o'tkazilishiga qaramasdan viloyatimizning 221 ming 226 nafar fuqarosi ovoz berishda ishtirok etdi va respublikada eng yuqori ko'rsatkich qayd etildi. Aholi turmush tarzi uchun muhim bo'lgan madaniy- maishiy sharoitlarni yaxshilash uchun byudjet mablag'lari ajaratishda aholining bevosita ishtirok etayogani byudjet mablag'larini sarflanishida jamoatchilik nazorati o'rnatilayotgani quvonarli hol, albatta. Farg'ona viloyatida 2021-yilda ilk bor jamoatchilik fikri asosida “Fuqarolarning tashabbusi jamg'arma”larida 37 milliard 735 million so'm mablag' shakllantirildi. Birinchi bosqichda — 1-31-iyul kunlari taklif berish istagida bo'lgan fuqarolar o'zlari yashayotgan hududdagi muammolarni bartaraf etish bo'yicha 3 ming 501 ta taklifi “Ochiq byujdet” axborot portaliga joylashtirildi. Ikkinchi bosqichda — birgina Farg'ona shahrida ushbu jarayonda 66 ming 195 nafar fuqaro ovoz berdi va fuqarolar ishtiroki bo'yicha eng yuqori natija qayd etildi. 1—12-avgustiga qadar tuman (shahar) lardagi jamoatchilik fikri asosida tadbirlarni shakllantirish, baholash, tanlab olish, ijrosini monitoring qilish Ishchi komissiyasi tomonidan belgilangan nizom talablariga asosan 1 ming 844 tasi ovozga berish jarayoniga o'tkazilgan. Uchinchi bosqich doirasida 2021-yil, 13-avgustdan 2-sentyabr kunlari eng ko'p ovoz to'plagan 145 ta taklif ”Ochiq byudjet” axborot portali tomonidan inson omilisiz to'g'ridan-to'g'ri g'olib deb topildi. “Tashabbusli byudjet” jarayoni natijalariga ko'ra, eng ko'p ovoz to'plagan va g'olib bo'lgan umumiy qiymati 39 milliard 351 million so'mlik — 145 ta taklifni moliyalashtirish maqsadida tuman (shahar ) ishchi komissiyasi tomonidan manzilli ro'yxati shakllantirildi. Ana shu takliflarga asosan mablag'lar umumta'lim maktablari, maktabgacha ta'lim, sog'liqni saqlash, sport muassasalarini ta'mirlash va moddiy-texnika bazasini rivojlantirish, ichki yo'llar (piyodalar yo'lakchasi, yo'l o'tkazgichlar) ta'mirlash, ichimlik va oqova suv ta'minotini yaxshilash, obodonlashtirish va ko'kalamzorlashtirish, bolalar maydonchalarini (o'yingohlarini) barpo etish yoki ta'mirlash va qonun xujjatlari bilan belgilangan mezonlarga muvofiq boshqa tadbirlar bo'yicha takliflari g'olib deb tanlab olindi. Shu kunga qadar fuqarolar tomonidan ilgari surilgan tashabbuslarda ko'tarilgan muammolarni bartaraf etish uchun pudratchi tashkilotlarga 35 milliard 674,8 million so'm mablag'lar o'tkazib berildi hamda mazkur mablag'lar doirasida 34 milliardan ortiq amaliy ishlar bajarildi. O'tgan yil ikkinchi yarmidan Davlat byudjeti ma'lumotlarining ochiqligini ta'minlash hamda byudjet jarayonlariga fuqarolarni keng jalb qilish maqsadida Moliya vazirligi tomonidan openbudget.uz — “Ochiq byudjet” axborot portali yangi tahrirda ishga tushirildi. Bu borada jamoatchilik fikri asosida tadbirlarni shakllantirishda keng jamoatchilik jalb qilindi, byudjet jarayonida fuqarolar ishtiroki rivojlantirildi, shuningdek, byudjetlashtirish sohasida mahalliy va xalqaro tajriba bilan doimiy tanishtiruvlar olib borildi. O'z navbatida, byudjet jarayonining ochiqligi va shaffofligini ta'minlash bo'yicha o'tkazilgan tadbir natijalari xususida ma'lumotlar rasmiy veb-saytlarda joylashtirib borildi, ommaviy axborot vositalarida e'lon qilindi. —Ta'kidlash joiz, tashabbusli byudjet jarayoni joriy yilda ilk marotaba uch bosqichda o'tkazildi, — deydi Moliya vaziri Timur Ishmetov. — Mazkur jarayonda 41 mingdan ortiq takliflar kelib tushgan bo'lsa, ushbu takliflarni yoqlab 1,1 million aholi ovoz berishda ishtirok etdi. Kelib tushgan dolzarb takliflarni moliyalashtirish maqsadida respublika byudjeti hisobidan jami 210,1 milliard so'm mablag'lar tegishli mahalliy byudjetlarga yo'naltirildi. Bundan tashqari, tuman (shahar) byudjetlari qo'shimcha manbalarining bir qismi hisobidan hozirgi paytga kelib 311,1 milliard so'm mablag'lar “Fuqarolar tashabbusi jamg'arma”lariga yo'naltirildi. Ajratilgan mablag'lar doirasida ovoz berish jarayoni yakunlariga ko'ra, 1 594 ta (dastlabki hisob-kitoblarga ko'ra, amalga oshirishning umumiy qiymati 407,1 milliard so'm) takliflar “g'olib” deb topilib, davlat xaridlari tamoyillari asosida aniqlangan pudratchilar tomonidan tegishli ishlar olib borilmoqda. Ulardan belgilangan tartibda foydalanish ustidan jamoatchilik nazoratini o'rnatish hamda fuqarolar tomonidan “g'olib” deb topilgan takliflarni amalga oshirish bosqichlarini bevosita kuzatib borishni ta'minlash maqsadida tashabbusli byudjet jarayoni bilan bog'liq moliyaviy operatsiyalarni fuqarolar uchun kuzatib borish imkoniyati yaratildi. Bundan tashqari, fuqarolar tomonidan kelib tushgan takliflarning aksariyat qismi joylarda ichki yo'llarni ta'mirlash va rekonstruktsiya qilish bilan bog'liq tadbirlardan iborat ekanligi ham ushbu sohada etarlicha muammolar mavjudligidan dalolat bermoqda. Shu munosabat bilan, 2022-yildan boshlab tuman (shahar) byudjetidan ichki yo'llarni ta'mirlash uchun ajratiladigan mablag'larning 50 foizini jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan loyihalarga yo'naltirilishi bo'yicha yangi tartib joriy etilmoqda. Aynan shu maqsadda 145 milliard so'm ajratish rejalashtirilmoqda. Natijada, joylarda yo'llarni ta'mirlash uchun rejalashtirilgan mablag'larning teng yarmi aynan fuqarolar tomonidan bildirilgan eng dolzarb deb topilgan muammoli yo'llarni ta'mirlashga yo'naltiriladi. O'tgan yili o'tkazilgan ovoz berish jarayonlarida fuqarolarni keng jalb qilish maqsadida joylarda mahallabay ishlar tashkil etilib, “ovoz berish yarmarkalari” tashkil etildi. Bu orqali fuqarolarga portaldan foydalanish uchun amaliy yordam ko'rsatilib, ularning mazmun-mohiyati to'g'risida tushunchalar berildi. Ushbu ishlarning davomi sifatida, endilikda har bir mahalla va ovulda “Ochiq byudjet” axborot portalida taklif qoldirish va ovoz berish jarayoniga ko'maklashuvchi “mobil” guruhlar hamda “tashabbuskorlar burchagi” tashkil etiladi. Shuningdek, Moliya vazirligiga endilikda fuqarolarning byudjet jarayoniga jalb etish darajasi bo'yicha hududlar reytingini joriy etish hamda xalqaro moliya institutlarini jalb qilgan holda tashabbusli byudjetlashtirish jarayonini takomillashtirish bo'yicha takliflar tayyorlashi vazifasi yuklatilib, ushbu maqsadda 19 ta banddan iborat “Yo'l xaritasi” tasdiqlandi. “2022-yil uchun O'zbekiston Respublikasining Davlat byudjeti to'g'risida”gi qonuniga muvofiq, 2022-yilda jamoatchilik fikri asosida shakllangan tadbirlarni moliyalashtirish maqsadida tuman va shahar byudjetlarining 5 foizi miqdorida jami mablag'lar yo'naltirilishi rejalashtirilgan. Ushbu mablag'lar doirasida fuqarolar tomonidan bildirilgan ortiq dolzarb muammolar hal etilishiga erishish kutilmoqda. Joriy yilda tashabbusli byudjet jarayonlari ikki marotaba — fevral hamda iyul oylarida o'tkazilishi rejalashtirilgan. Mazkur jarayonlarda fuqarolarning faol ishtirok etishi o'z hududlaridagi mavjud dolzarb muammolarni bartaraf etilishida hamda byudjet mablag'larini to'g'ri taqsimlanishida o'z hissalarini qo'shishlariga keng imkoniyatlar yaratadi.
Alisher Usmonov Qozog‘istonga ajratgan pullar xalqqa tarqatilmoqda Alisher Usmonov jamg‘armasi tomonidan suv toshqini natijasida evakuatsiya qilingan Qozog‘istonning Turkiston viloyati Maqtaaral tumanidagi 30,42 ming kishiga ajratilgan 5,202 mln dollar halqqa tarqatilmoqda. Bu haqda Turkiston viloyati hokimiyatining matbuot xizmati xabar berdi. Unga ko‘ra, Qozog‘iston bosh vaziri Asqar Mamin Turkiston viloyati hokimi Umirzaq Shukeyev bilan birgalikda Maqtaaral tumani Mirzakent qishlog‘i aholisi bilan uchrashib, toshqindan jabr ko‘rgan fuqarolarga Alisher Usmonov jamg‘armasidan ajratilgan mablag‘lar uchun dastlabki sertifikatlarni topshirishgan. Ma’lum qilinishicha, ushbu mablag‘lar toshqindan zarar ko‘rgan oilalar boshliqlarining 5202 ta shaxsiy hisob raqamlariga o‘tkaziladi. Har bir evakuatsiya qilingan oila uchun 422 ming tenge (1000 AQSH dollari) miqdorida pul mablag‘i beriladi. Ayni paytda barcha jabr ko‘rgan fuqarolardan ushbu mablag‘larni olish uchun hujjatlar qabul qilish jarayoni ketmoqda. Hujjatlar to‘liq to‘plangandan so‘ng, har bir oila ularga belgilangan pulni oladi, deyiladi xabarda. Eslatib o‘tamiz, 1 may kuni ertalab Sirdaryo viloyatidagi Sardoba suv omborida to‘g‘on o‘pirilishi sodir bo‘ldi. Suv toshqini natijasida O‘zbekiston bilan chegarada joylashgan Maqtaaral tumanining 5 qishlog‘ida 845 ta uy suv ostida qoldi, 30 mingdan ortiq fuqaro evakuatsiya qilindi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, 7639 ga ekin maydonini suv bosgan. Shu o‘rinda, rossiyalik biznesmen Alisher Usmonov «Turkiston» korporativ ijtimoiy rivojlantirish jamg‘arma hisobiga Maqtaral tumanida suv toshqini tufayli evakuatsiya qilingan fuqarolar uchun 5 million 202 ming dollar (2.3 milliard teңge) o‘tkazib bergan. Ma’lumot uchun, Alisher Usmonov Sirdaryo viloyatidagi suv toshqini oqibatlarini bartaraf etish va jabrlanganlarga yordam berish uchun O‘zbekistonga 10 mln dollar ajratgan edi.
Ma’lumotlarni to‘plash yagona (hamma ob’ektlar bo‘yicha) dastur va metodologiya bilan amalga oshirilishi shart, aks holda, ular keraksiz ma’lumotlarga aylanadi. Bozor iqtisodiyotining eng muhim talablaridan biri ma’lumotlarni o‘z vaqtida to‘plashdir. Ma’lumki, amaliy menejmentda doimiy to‘ldirilib boriladigan statistik ma’lumotlarga zaruriyat bor. Menejerlarga bu ma’lumotlar juda zarur. Ular ishonchli, to‘liq va ob’ektiv bo‘lishi hamda o‘z vaqtida to‘planishi kerak. Kechikkan ma’lumot—keraksiz ma’lumotdir.
Mazkur testlar to‘plami va qoidalar asosan o‘quvchilarga mo‘ljallangan bo‘lib, mustaqil saboqlar ruknida tayyorlandi Olimpiada qatnashuvchilari va oliy o‘quv yurtiga kirish imtixonlariga tayyorlanuvchilarga mo‘ljallangan Ona tili fani o‘qituvchilari ham qo‘llanma sifatida foydalanishlari mumkin
2. TO‘YINGAN UGLEVODORODLAR (ALKANLAR) Masala va mashqlar I. Quyidagi moddalarni sistematik nomenklatura bo‘yicha nomlang. 2 a) CИ; -C-Cp -CH; Б) CП; -CH-CH- CИ, - CИ-CH, CH, CH; CH; CH; qi gi ca, Б.CИ, -CH-CИ-C- CП; -CH-CH; a) CИ; -CH-CИ-CH, CH,CH; CHИ, CH. -CH, CH; H;C-CH-CH; (H5 CH; h) CH;-CH-CH- CИ; CH i) CH;-C - € -CH -CH; CH, -CH, CH; CH, CH; H; CH; }) CM OH P-CH- H-CH-CH; CH; CH;CH.-CH; CH; 2. Quyidagi alkanlarning tuzilish formulalarini yozing: a) 2,5-dimetil-3-etilpentan; b) 2-metil-3-etilpentan; d) 4-izopropil-3-etilpentan; e) 3,3,5,5-tetrametiloktan; f) 5-izobutil-4-etildekan; g) 4-ikkilamchi butil-2-metilgeptan 3. Brom etan va 2-brom 2-metil propan aralashmasiga natriy metali ta’sir ettirilganda qanday alkanlar hosil bo‘ladi? 4. Izopropil bromid va ikkilamchi butil bromidlar aralashmasiga natriy metali ta’sir ettirilganda qanday alkanlar hosil bo‘ladi? 5. Quyidagi kislotalarning natriyli tuzlariga ishqor ta’sir ettirilganda qanday uglevodorodlar hosil bo‘ladi? CH;CH;CH.COOH; CH;COOH, CH; -CH - COOH CH; 6. 2-metilpropanni sulfolash va nitrolash reaksiyalari tenglamalarini yozing. 7. Quyidagi o‘zgarishlarni amalga oshiring. a) CH ,COONa 2975 x AA, 8a I a
NGC 740 Uchburchak yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir. Ushbu obyektni William Parsons 1850-yilda kashf etgan. Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud. Manbalar Havolalar NGC 740 Yangi umumiy katalog asl nashrida NGC 740 Yangi umumiy katalog asl nashrida NGC 740 haqida qayta tekshirilgan maʼlumot NGC 740 SIMBAD omborida NGC 740 Vizier omborida NGC 740 NASA Extragalactic Database omborida NGC/IC obyektlari ombori NGC 0740
"TEMIR YO'LLARI-SUG'URTA" sug’urta kompaniyasi Tas-IX6+ Bugungi kunda kompaniya qaramog’ida umumiy sug’urtalashni 17-ta sinfi (eng yukori imkoniyat) buyicha xizmatlar ko’rsatish imkoniyatiga ega Kompaniya jaxon standartlari darajasida sifatli natijalarga erishish uchun xizmat kursatishni tizimli yondashuv bilan amalga oshiradi
10 quyilganday, hammayoq jimjit bo‘lib qoldi. Yaproqlari to‘kila boshlagan do‘lana soyaday qorayib ko‘rinar, havoda xazon, g‘o‘zapoya isi anqirdi. Qiz sochini qaytadan o‘rib, orqasiga tashladi. Tirkashning yoniga keldi-da, niholday nozik gavdasini egib, arava ichidan paxtalik nimcha olib kiydi. Tirkashga bir qarab qo‘ydi-yu, oyoqlarini osiltirib, aravaga o‘tirib oldi. U endi hamma narsani unutganday, Tirkashni ko‘r mayottanday edi. Boshini baland ko‘tarib, oyga tikilib o‘tirar, chehrasida beparvolik ko‘rinib turardi. Boyagi to‘lqin yana jo‘sh urib ketdi. Tirkash nima qilayotganini o‘zi ham sezmay, tiz cho‘kib, qizning oyoqlaridan mahkam quchoqlab oldi. –Dilor, ketma. Iltimos qilaman, yalinaman... –U qizning tizzasiga bosh qo‘ydi. Negadir shu topda qizning qo‘llari sochini silashini kutar, orzu qilardi. Dilor egilib uning yelkasidan itardi. –Ket bu yerdan! –Tushunsang-chi, axir, qayoqqa borasan?! Nimaga borasan? –Tirkash qizning oyoqlarini mahkamroq qisib iltijo bilan bosh chayqadi. –Yo‘q dema, Dilor. Ikkalamiz birga ishlaymiz. Sen nimani xohlasang... –Ket, men uxlayman! –Dilor tag‘in uning yelkasidan itardi. Tirkash qizning chimirilgan qoshlariga, qat’iyat bilan qimtilgan lablariga qarab, endi gapirish ortiqcha ekanini tushundi. Asta qaddini rostlab, boshini quyi soldi. O‘ziga ham erish tuyulgan past, o‘kin ovozda pichirladi: –Ketib qolmanglar, tongotarda kelaman. Shartta burildi-da, tasmaday oqarib yotgan tuproq ko‘chadan soyasini bosib, chopib ketdi. Oy koptokday sakrab-sakrab unga ergashib kelayotgandek bo‘lar, qishloq tomondan itlarning akillagani eshitilar, soy shovillar edi. Qir ustiga chiqqanida old tomondan qishloq chiroqlari ko‘rindi. U to‘xtab qoldi. Orqasiga

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.