input
stringlengths
1
209
output
stringlengths
0
858k
602
Bizans İmparatoru Mauricius, Avarları yendi, ancak Avarlara, Lombardlara, Perslere ve Slavlara karşı seferleri imparatorluk hazinesini tüketti ve vergilerde artışa gitti. Birliklere kış boyunca Tuna nehrinin ötesinde kalmalarını emretti, ancak Phocas yakınlarında bir isyan çıktı. Bizans kuvvetlerini Tuna Nehri üzerinden geri getirdi ve Konstantinopolis üzerine yürüdü.
603
Göktürkler, Batı Göktürk Kağanlığı'nın kağanı Tardu'yu tahttan indirip öldürdü. İltigin Buyruk Kağan, Tulan Kağan'ın ölmesiyle tahtı ele geçirmeye çalışan Göktürk kağanı Tarduş Kağan, Batı Göktürk Kağanlığı'nın kurulmasını sağlayan siyasi ortamı oluşturan yabgu.
604
Avarlar toparlandı ve Slavlarla birlikte Tuna'nın batı ve güneyindeki Bizans eyaletlerini yağmalamaya başladı. Yeni Pers Savaşı nedeniyle İmparator Phocas'ın Balkanları savunacak çok az imparatorluk askeri vardı. Bizans-Pers Savaşı: Kral II.
Eskişehirspor
Eskişehirspor ya da halk arasındaki kısa adıyla Es-Es, 19 Haziran 1965 3. Lig'de mücadele eden kulübün erkek futbol takımı dışında ayrıca Kadınlar 2. Ligi'nde mücadele eden kadın futbol takımı da mevcuttur.
605
İmparator Phocas, Agilulf'u Lombardların kralı olarak tanır ve bir barış anlaşması imzaladı. haraç ödedi ve diğer kasabaların yanı sıra Orvieto'yu (Orta İtalya) bıraktı. Bizans ordusu Balkanlardan çekildi.
606
606 (DCVI) cumartesi günü başlayan bir yıldır. Harşa İmparatorluğu kuruldu (dağılışı 647). Hafsa bint Ömer, Muhammed'in eşi .
607
Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti. (önceki: 530, sonraki: 684) Hōryū-ji (Budist tapınağı) inşa edildi. 12 Kasım - III.
608
1 Ağustos - Phocas Sütunu, Bizans imparatoru Phocas onuruna ithaf edildi. 25 Eylül - IV. Bonifacius, papa olarak göreve başladı.
609
Zükar Muharebesi: Bekr bin Vail'e mensup Arap kabileleri, Kufe (Güney Irak) yakınlarında 5. 000 kişilik bir Sasani kuvvetini yendi. Şibi Han, Doğu Göktürk Kağanlığı'nın dokuzuncu kağanı oldu (yaklaşık tarih).
610
İslam peygamberi Muhammed, 40 yaşında İslam olarak adlandırılacak bir dini duyurmaya başladı. İslam inancına göre, Arap Yarımadası'nda Mekke şehri yakınlarında bulunan Hira Dağı'ndaki bir mağarada başmelek Cebrail ona göründü ve ona "Allah'ın Resülü" diye hitap ederek ilk Kur'an ayetlerini vahyetti. Muhammed bunu şehrinde bulunan halka tebliğ etti ve bu son İbrahimi din olan İslam'ın başlangıcı oldu.
611
Bizans-Sasani Savaşı: Şehrbârâz komutasındaki Sasani ordusu, Antakya, Suriye ve Mezopotamya'daki Bizans kalelerinin çoğunu ele geçirdi. II. Leo, papa (ö.
612
612 yılı (DCXII), Jülyen takviminin cumartesi günü ile başlayan bir artık yılı. Bu yıl için 612 adı, Anno Domini takvim döneminin Avrupa'da yıl adlandırmada yaygın yöntem haline geldiği erken ortaçağ döneminden beri kullanılmaktadır. Salsu Muharebesi: 305.
613
İmparator Herakleios, yeğeni Martina ile evlendi ve Bizans İmparatorluğu'nun imparatoriçesi (Augusta) oldu. Bu ikinci evliliğin yasaklanmış akrabalık derecesine girdiği kabul ediliyordu ama Konstantinopolis'teki Katolik Kilisesi tarafından onaylanmiştı. 22 Ocak - Konstantin, babası imparator Herakleios tarafından ortak imparator (sezar) olarak taçlandırıldı ve kısa bir süre sonra kuzeni Nicetas'ın kızı Gregoria ile nişanlandı.
614
602-628 Bizans-Sasani Savaşı: Levant şehirleri Caesarea Maritima, Arsuf ve Tiberya, belli şartlarla Sasanilere teslim oldu. Kudüs'ün Sasani kuşatması: Şahrbaraz komutasındaki 26. 000 kişilik bir Pers-Yahudi ordusu, Bizans İmparatorluğu'na karşı 20 günlük bir kuşatmanın ardından Kudüs'ü ele geçirip yağmaladı.
615
11 Eylül - Şipi Kağan'ın ordusu Sui imparatoru Yang'ı Yanmen'de kuşattı. Şahin komutasında Sasani ordusu, Küçük Asya'yı istila etti ve Konstantinopolis'te Boğazın karşısında Kalkedon'a ulaştı. Muhammed'in ilk takipçilerinden bir kısmı Aksum İmparatorluğu'na göç etmeye başladı.
616
Bizans-Sasani Savaşı (602-628): Kudüs Yahudileri şehrin tam kontrolünü ele geçirdi; Judea ve Celile'nin büyük kısmı Persler'in özerk bir Yahudi eyaleti oldu. Yahudi Tapınağı, Başrahip Nehemiah ben Hushiel tarafından yeniden inşa edildi. Şahin Vahmanzadegan komutasındaki Pers ordusu, sinagogu da dahil olmak üzere Sardis şehrini yok eder.
618
Bizans-Sasani Savaşı: Şahrbaraz komutasındaki bir Sasani seferi kuvveti Mısır'ı (Dioecesis Aegypti) işgal etti ve eyaleti ele geçirdi. Nil Vadisi'ndeki Bizans garnizonlarını yendikten sonra Persler, Libya Çölü'nden Cyrene'ye kadar yürürler. Sasani ordusu Bizans hâkimiyetindeki İskenderiye'yi kuşattı.
Civan Gasparyan
Civan Gasparyan (Ermenice: Ջիվան Գասպարյան, 12 Ekim 1928, Solak - 6 Temmuz 2021, Los Angeles), Ermeni duduk virtüözü. Küçük yaşta evin geçimine katkıda bulunmak için çalışmalara başladı, fakat aklı hep duduktaydı. Gasparyan ilk yıllarını şöyle anlatır: "Sessiz filmler yerel müzik eşliğinde gösterilirdi.
619
Avarlar, İstanbul'u ilk kez kuşattı. İkinci Göktürk - Sasani savaşı, Sasaniler büyük zaferle savaşı bitirdiler. Abdullah bin Abbas, tefsir ve fıkıh alanlarında otorite kabul edilen sahabe (ö.
620
Ömer bin Sa'd, Sahabelerden ve Aşere-i Mübeşşere'den Sa'd bin Ebû Vakkas'ın oğlu (ö. 686) .
621
İslam inancına göre İsra ve Miraç hadisesi gerçekleşti. Birinci Akabe Biatı; Arabistan'da destek arayan Muhammed'e Yesrib şehrinden gelen 6 kişilik bir grup müslüman olarak biat etti. Bu ileride gerçekleşecek hicretin başlangıcıdır.
622
28 Mart – Tajoom Ukʼab Kʼahkʼ, güney Meksika'daki Maya şehir devleti Calakmul'un hükümdarı oldu. 630'a kadar hüküm sürecektir. 16 Temmuz - Müslümanların, Mekke'den Medine'ye göçü (Hicret) başladı.
623
9 Mart - İslam'da oruç tutulan ilk Ramazan Ayı Başlangıcı 4 Nisan - Ramazan Ayı 27 Kadir Gecesi Bizans-Sasani Savaşı: İmparator Herakleios Ermenistan'ı işgal etti. İmparator oğlu Konstantinos'u (11 yaşında) ve naip Bonus'u, hala Kalkedon'da bulunan Sasanilere karşı Konstantinopolis'i savunmakla görevlendirir. Kendisi 5.
624
13 Mart - Medine'deki Müslümanlar ile Mekkeli putperesler arasında Bedir Muharebesi gerçekleşti ve müslümanlar kesin bir zafer kazandı. 9 Nisan - Müslümanlar Medine'deki Yahudi Beni Kaynuka kabilesinin kalesini kuşattı. Yahudiler teslim oldu ve şehirden sürgüne gönderildi.
625
23 Mart - Uhud Muharebesi gerçekleşti. Nisan - Sarus Muharebesi gerçekleşti. Hsin-cheng Muharebesi gerçekleşti.
626
25 Eylül - Vey Nehri üzerindeki Pien Köprüsü'nde Li Shimin ile İllig Kağan arasında ittifak gerçekleştirildi. Avrupalı Avarlar, Slavlar ve Sasaniler tarafından yapılan Konstantinopolis Kuşatması, Bizans İmparatorluğu'nun kesin zaferiyle son buldu. 10 Ocak - Hüseyin bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu (ö.
627
31 Mart - Nisan - Müslümanlar ile Mekkeliler arasında Hendek Muharebesi yapıldı. Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı Ninova Muharebesi Ümmü Gülsüm bint Ali, Ömer bin Hattab'ın eşi, İslam peygamberi Muhammed'in torunu 12 Aralık - Rhahzadh, Ermeni asıllı Pers generali tarihi bilinmeyen Bonus, Bizans devlet adamı ve generali.
628
Mart - Medineli Müslümanlarla Mekkeli paganlar arasında Hudeybiye Antlaşması ile barış sağlandı. Bu antlaşma ile Mekkeliler İslam Devleti'ni tanıdı. İlkbahar - Bizans-Sasani Savaşı: İmparator Herakleios, II.
629
27 Nisan - Şehrbârâz, Sasani İmparatorluğu tahtını III. Erdeşîr'den aldı, ancak kırk gün sonra soylular tarafından Purandoht lehine tahttan indirildi. Eylül - Mute Muharebesi gerçekleşti.
630
11 Ocak - Mekke'nin Fethi gerçekleşti. 21 Mart - İmparator Herakleios, en kutsal Hıristiyan emanetlerinden biri olan Gerçek Haç'ı Kudüs'e iade etti. Hristiyanlar tarafından reddedilen Monotelitizm'i tanıtmaya çalışıyor.
631
İmparator Herakleios, İskenderiye patriği olan Kiros'u Mısır valisi (dioikesis) olarak atadı. Kıpti Hristiyanlara karşı 10 yıllık bir zulüm dönemi başladı. Kral II.
632
27 Ocak - Bir Halkalı Güneş tutulması meydana geldi. 23 Şubat - Muhammed, Veda Hutbesini gerçekleştirdi. 8 Haziran - Ebu Bekir ilk halife seçildi.
Oxford Üniversitesi
Oxford Üniversitesi (İngilizce: University of Oxford), Birleşik Krallık'ta, İngiltere'nin Oxford kentinde bulunan bir üniversitedir. Kurulduğu tarih bilinmemesine rağmen, 1096 tarihinde bu kentte eğitim olduğuna dair belgeler üniversiteyi İngilizce konuşulan dünyanın en eski üniversitesi, kuruluşundan itibaren var olmaya devam eden en eski ikinci üniversite yapmaktadır. Üniversite 1167 yılında II.
633
18 Mart - Arap Yarımadası, Ebû Bekir'in merkezi otoritesi altında birleştirildi. Bu olay, İran'ın fethi ve Sasani Hanedanlığının düşüşüne zemin hazırladı. Nisan - Zincirler Muharebesi gerçekleşti.
634
Ocak - Firaz Muharebesi: Halid bin Velid komutasındaki Râşidîn Halifeliği ordusu (15. 000 asker), Mezopotamya'da (Irak) Bizans İmparatorluğu, Pers İmparatorluğu ve Arap Hristiyanların (Halid'in ordusundan en az 10 kat daha büyük) birleşik güçlerini yendi. Şubat - Dathin Muharebesi: Yezid bin Ebu Süfyan komutasındaki Raşidun kuvvetleri, Gazze çevresinde Bizans kuvvetlerini yendi.
635
Ocak - Fahl Muharebesi: Halid bin Velid komutasındaki Raşidun ordusu (30. 000 asker), Ürdün Vadisi'ndeki (Ürdün) Pella'da Theodore Trithyrius liderliğindeki Bizans kuvvetlerini yendi. İmparator Herakleios, Balkan Yarımadası'ndaki Avarların gücünü kırmak için Büyük Bulgaristan'ın hükümdarı (kağan) Kubrat ile ittifak yapar.
636
15-20 Ağustos - Yermük Muharebesi: Halid bin Velid komutasındaki Raşidun Halifeliği'nin ordusu, Bizans İmparatorluğu ordularını kesin bir şekilde yenerek Müslümanların Suriye'yi fethini etkili bir şekilde tamamladı. Bu, askeri tarihin en kesin savaşlarından biri olarak kabul edilecek ve Muhammed'in ölümünden sonra Müslümanların ilk büyük fetih dalgasını başlatacaktır. 16-19 Kasım - Kadisiye Muharebesi: Raşidun ordusu, Rüstem Ferruhzad komutasındaki Sasani kuvvetlerini Kadisiye'de (Güney Mezopotamya) bozguna uğrattı.
637
Nisan - Kudüs'ün Fethi gerçekleşti. Temmuz-Ekim - Halep Kuşatması gerçekleşti. Ekim - Demirköprü Muharebesi gerçekleşti.
638
Arap-Bizans Savaşı: Halid bin Velid komutasındaki Raşidun ordusu Anadolu'ya girerek güçlü bir Bizans direnişi olmadan Kahramanmaraş, Caesarea Cappadociae, Sebastia ve Malatya (Toros Dağları'nın batısı) şehirlerini fethetti. Arap kuvvetleri Ermenistan'a girerek Ağrı ovasına kadar Edessa ve Amida şehirlerini ele geçirdi. Maraş Kuşatması gerçekleşti.
639
19 Mayıs - Kürşad yani Chieh-she-shuai ve yandaşları Tang imparatoru Tai Tsung'un yaz sarayı Chiucheng Sarayını bastılar. 16 Temmuz - Hicretin gerçekleştiği sene 1 kabul edilerek, Hicri takvim oluşturuldu. 19 Mayıs - Kürşad yani Chieh-she-shuai, Göktürk tigini.
640
Kubrat Han'ın kurduğu ilk Bulgar hanlığı, Hazarlar tarafından mağlup edildi ve Bulgarlar ikiye ayrıldı. Musa bin Nusayr, Emevî Hâlifesi (ö. 716) Muâz bin Cebel, sahabe, fıkıh bilgini, vahiy kâtibi (d.
641
Numan bin Mukkarin komutasındaki Raşidin kuvvetleri Sasani İmparatorluğu'nun Ahvaz ve Ramhürmüz kaleleriyle çevresini fethetti. Mayıs - Babil Kalesi Kuşatması: Raşidin kuvvetleri, Nil Deltası'ndaki (Kahire yakınında) Babil Kalesi'ni kuşattı. Sonraki iki ay süren çatışmalar sonuçsuz kaldı, Bizanslılar her Müslüman saldırısını püskürterek üstünlük sağladı.
642
29 Eylül - Amr İbnü'l-As İskenderiye'yi ele geçirdi. Nihâvend Muharebesi gerçekleşti. Halid bin Velid, Seyfullah olarak da bilinen Arap komutan (d.
643
643 (DCXLIII), çarşamba günü başlayan yıl. Bizans İmparatoru II. Konstans, Müslümanlara karşı başarılı seferinin ardından Theodore Rshtuni'yi Ermenistan hükümdarı olarak tanıdı ve Ermeni ordusunun komutanı (nakharar) olarak atadı.
644
1 Kasım - 2. halife Ömer ibn Hattab, kendisinden alınan verginin azaltılmasını isteyen, ancak talebi kabul edilmeyen Ebû Lü'lüe tarafından Medine'de sabah namazında hançerle saldırıya uğradı. Saldırgan intihar ederken Ömer ibn Hattab 3 gün sonra öldü.
645
Koguryo-Tang Savaşları başladı (bitişi 668). İmparatoriçe Jitō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 41. hükümdarı (ö.
646
Arap-Bizans Savaşları: İskenderiye, Bizans'ın Mısır'ı geri alma girişiminin (bkz. 645) başarısız olması ve şehirdeki Greko-Romen devletlerinin yaklaşık 1000 yıllık yönetimine son vermesinin ardından Müslüman Araplar tarafından yeniden ele geçirildi. Gregory, Bizanslı Afrika Eksarhlığı, II.
647
Harşa İmparatorluğu dağıldı (kuruluşu 606) Arap-Bizans Savaşları: Abdullah bin Sa'ad komutasındaki bir Arap ordusu (20. 000 kişilik), Afrika'nın Bizans Eksarhlığı'nı işgal eder. Tripolitania'yı ve Kartaca'nın 240 km.
648
Bizans İmparatoru II. Konstans, Monotelitizm doktrininin neden olduğu yoğun tartışmayı susturmak için Monotelitizm'in tartışılmasını yasaklayan bir imparatorluk fermanı çıkarır. II.
649
Arap-Bizans Savaşları: Abdullah ibn Saad komutasındaki Arap donanması kısa bir kuşatmanın ardından Kıbrıs'ı fethetti. Araplar başkent Salamis'i ve adanın geri kalanını yağmaladı. Kıbrıslılar, İmparator II.
650
Hırvatlar ve Sırplar, Balkanlara göç etti. Hazar Kağanlığı, Dinyeper'den Hazar Denizi'ne kadar uzanır ve Hazar kıyısında İtil şehrini başkent yapar. Kuzeye doğru Volga'nın kaynaklarına kadar uzanır.
651
Pers Kralı III. Yezdigirt, Merv yakınlarındaki bir değirmenci kulübesinde müritleri tarafından öldürüldü ve hem Arap fethine karşı Pers direnişini hem de Sasani İmparatorluğu'nu sona erdirdi. Abdullah bin Amir komutasındaki Raşidun ordusu Afganistan'ı işgal eder ve Horasan'daki (modern İran) ana kaleleri ele geçirir.
652
Büyük Vahşi Kaz Pagodası, Tang hanedanlığı zamanında yapıldı. Arap-Bizans savaşları: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki bir Arap filosu, İskenderiye kıyılarında Bizans filosunu (500 gemi) yendi. Dongola Kuşatması: Abdullah ibn Sa'ad komutasındaki bir Raşidun ordusu (5.
653
İmparator II. Constans, Suriye valisi Muaviye ile yaptığı ateşkesin ardından Ermenistan'ı gönüllü olarak Araplara teslim etti. Muaviye Ermenilere fiili özerklik verir ve nakharar Theodor Rshtuni'yi Ermenistan'ın hükümdarı olarak atar.
654
İslam Devleti orduları Rodos'u fethetti 24 Kasım - İmparator Kōtoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 36. imparatoru (d. 596) tarihi bilinmeyen Arfaja al-Bariqi, sahabe (d.
655
655 (DCLV) perşembe günü başlayan bir yıldır. Zâtüssavârî Muharebesi gerçekleşti. Papa VI.
656
7 Kasım - Cemel Savaşı gerçekleşti. Ali bin Ebu Talib halife oldu. 17 Haziran - Osman bin Affan, Dört Büyük Halife'den üçüncüsü (d.
657
Sıffın Savaşı gerçekleşti. 31 Ekim - II. Clovis, Neustrasya ve Burgonya Kralı (d.
658
İmparator II. Constans, Balkan Yarımadası'na bir sefer düzenledi ve Makedonya'da Avarları yenilgiye uğrattı. Geçici olarak Bizans egemenliğini yeniden tesis etti ve bir kısmını Raşidun Halifeliğine karşı savaşmak üzere Anadolu'ya yerleştirdi.
659
Arap-Bizans Savaşı: İmparator II. Constans, Raşidin Halifeliği ile bir barış anlaşması imzaladı. Bu anlaşmayı savunmasını güçlendirmek için kullandı ve Bizans'ın Ermenistan üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı.
660
Baekje krallığı yıkıldı (kuruluşu MÖ 18). 23 Nisan - İmparatoriçe Gemmei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 43. hükümdarı (ö.
661
İslam Halifesi Ali, Hariciler tarafından Kufa'da düzenlenen bir suikastte ağır yaralandı, birkaç gün içinde öldü. 29 Temmuz - Ali'nin yerine halife olarak biat alan oğlu Hasan Kufe şehrinde Muaviye lehine halifelikten feragat etti. Hasan ve Kufe halkı buraya gelen Muaviye'ye biat etti.
662
Müslümanların İran'ı fethi: Emevi Halifeliği orduları, Sasani topraklarındki İran platosunun doğu ve kuzeyindeki topraklara, Horasan'a ve Maveraünnehir boyunca İpek Yolu'na doğru ilerlemeye başlıyor. Müslüman general ve Emevi hanedanı üyesi olan Ziyad bin Ebu Süfyan, Irak (Basra) ve eski İran eyaletlerinin valisi olarak atandı. 13 Ağustos - Maksimos, Hristiyan keşiş, teolog ve bilgin (d.
663
Şirvan kenti, Halife Osman zamanında Araplar tarafından fethedildi. Abdullah bin Selam, Yahudi alimiyken Müslüman olan ünlü sahabe (d. 550).
664
Emevi kuvvetleri Kabil'i aldı. Kapgan Kağan, İkinci Göktürk kağanı (ö. 716) 6 Ocak - Amr bin Âs, Arap komutan tarihi bilinmeyen Xuan Zang, Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen (d.
665
Hafsa bint Ömer, İslam peygamberi Muhammed'in eşi, Ömer bin Hattab'ın kızı (d. y. 605) Zeyd bin Sabit, İslam peygamberi Muhammed'in vahiy kâtiplerinden olan sahabe (d.
666
666 (DCLXVI) Jülyen takvimine göre perşembe günü başlayan bir yıldır. Roma imparatoru II. Konstans Ravenna Eksarhlığı'na din işlerinde özerklik tanıdı.
667
667 (DCLXVII) cuma günü başlayan bir yıldır. Halife I. Muâviye Afrika ve Sicilya'daki Bizans topraklarına karşı saldırıya geçti.
668
Koguryo-Tang Savaşları sona erdi ve Goguryeo yıkıldı. I. Velîd, Emevilerin altıncı halifesi (ö.
669
Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti. II. Justinianos, Herakleios Hanedanı mensubu son Bizans imparatoru (ö.
670
Emevi kuvvetleri, Bizans toprağı olan Kyzikos (Kapıdağ) yarımadasını aldı. Buradan İstanbul kuşatmalarını yapacaklardır. Arap-Bizans Savaşı: Arap filosu Ege Denizi'ne hakim olarak ve stratejik adalar olan Rodos, İstanköy ve Sakız Adası'nı fethetti.
Fıtrat
Fıtrat, İslam dininde bir kavram, özellikle tasavvufta önemli bir yer tutar. Bir şeyi başlangıcında yarmak, kazmak anlamına gelen ve “fatr” kökünden türemiş olan fıtrat kelimesi, “ilk yaratılış” manasına gelir. Yani, mutlak yokluğun yarılarak içinden varlığın çıkmasıdır.
671
I. Grimoald, Benevento Dükü ve Lombard kralı Hucr bin Adiy, Ali taraftarlığından dolayı Muaviye tarafından öldürtülen sahabe Said bin Zeyd, sahabe (d. 593 / 594).
672
27 Temmuz - 24 Ağustos arasında Asuka Dönemi'nde Prens Ōama ve Prens Ōtomo arasında meydana gelen bir veraset savaşı olan Jinshin Savaşı gerçekleşti. Bede, Anglosakson dünyasının ilk tarih yazarı, teolog, tarihçi ve kronolog (ö. 735) 7 Ocak - İmparator Tenji, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 38.
673
Erkam bin Ebü'l Erkam, İslam peygamberi Muhammed'in ilk Müslüman olan sahabelerinden (d. 574) Fîrûz ed-Deylemî, sahabe.
674
Konstantinopolis Kuşatması başladı (bitişi 678). Emevi kuvvetleri Toharistan, Kuhistan, Buhara'yı aldı. .
675
Huoching, Alamanyalı asilzade (ö. 744) Süleyman bin Abdülmelik, Emeviler devleti halifesi (ö. 717) 24 Mayıs - Aşina Zhong, Sol Bilge Prensi (d.
676
Emevi kuvvetleri Semerkant'ı aldı. Aziz İoannis, Suriyeli Hristiyan azizi, kilise babası ve teolog (ö. 749) Muhammed el-Bakır, On İki İmâmlar'ın beşincisi (ö.
678
Konstantinopolis Kuşatması, Bizans zaferi ile sona erdi. 11 Nisan - Donus, papa 12 Temmuz - Ayşe, İslam peygamberi Muhammed'in üçüncü eşi tarihi bilinmeyen Ebu Hureyre, Yemen asıllı sahabe.
680
10 Ekim - Kerbelâ Olayı yaşandı. 7 Kasım - Üçüncü Konstantinopolis Konsili başladı. Trakya (thema) kuruldu.
681
16 Eylül - Üçüncü Konstantinopolis Konsili'nin son oturumu yapıldı. 5 Aralık - başta Aşide Beŋü ve Aşina Funian olmak üzere 54 Göktürk Ch'ang-an'ın Doğu Pazarında halka açık bir alanda idam edildi. Birinci Bulgar Devleti kuruldu (dağılışı 1018).
682
Kutluk Devleti (İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı) kuruldu (dağılışı 745). Ömer bin Abdülazîz, Emevî Halifesi (ö. 720) Hassân bin Sâbit, Arap şair (d.
683
Bilge Kağan, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kağanı (ö. 734) İmparator Mommu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 42. hükümdarı (ö.
684
Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 607 ; sonraki : 760). Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nı ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanı (ö. 731) II.
685
8 Eylül - İmparator Xuanzong, Çin'in Tang Hanedanı'nın yedinci imparatoru (ö. 762) III. Leon, Bizans imparatoru (ö.
686
23 Ağustos - Charles Martel, Franklar Krallığı'nda devlet adamı ve askerî komutan (ö. 741) 5 Ağustos - Ubeydullah bin Ziyâd, Emevi valisi (d. 648) 1 Ekim - İmparator Temmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 40.
687
II. Yezîd, Emevî halifesi (ö. 723) Mart - Muhtar es-Sekafî, Muhtariyye hizibinin kurucusu (d.
688
688 (DCLXXXVIII) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır. Suikast sonucu yaşamını yitiren Lombardiya kralı Pertarito'nun yerine oğlu Cunipert geçti. Jianzhen, Çinli Budist keşiş (ö.
689
689 (DCLXXXIX) cuma günü başlayan bir yıldır. Bizans-Bulgar Savaşı: İmparator II. Justinianos Makedonya'daki Bulgarları yenerek Selanik'i ele geçirdi.
690
690 yılı (DCXC),Jülyen takviminde Cumartesi günü başlayan yaygın bir yıldı. Bu yıl için 690 adı, Anno Domini takvimi döneminin Avrupa'da yıl adlandırmada yaygın yöntem haline geldiği erken orta çağ döneminden beri kullanılmaktadır. Kent Kralı Oswine, iki yıllık saltanatının ardından merhum Kent Kralı Eadric'in kardeşi Wihtred tarafından devrilir.
691
Kubbetü's-Sahre'nin inşası tamamlandı. III. Yezîd, Emevi halifesi (ö.
692
692 (DCXCII) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır. Sebastopolis Muharebesi: Leontius komutasındaki Bizans ordusu, Muhammed bin Mervan komutasındaki Arap güçleri tarafından Sebastopolis'te yenildi. Savaş sırasında, Neboulos komutasındaki Slavlardan oluşan yaklaşık 20.
693
, Batı Göktürk hanedanlığı toprakları üzerinde hak iddia etti. II. Mervân, Emevi halifesi (ö.
695
Bizans halkı, Anatolikos Theması'nın strategos'u (askeri valisi) Leontios'un önderliğinde ayaklandı ve onu imparator ilan etti. II. Justinianus tahttan indirildi ve burnu kesildi (sonradan kendisine "Kesik Burunlu" lakabı takıldı).
696
696 (DCXCVI) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır. Kapgan Kağan, Kitanlar'ı büyük bir yenilgiye uğrattı. .
697
697 (DCXCVII) pazartesi günü başlayan bir yıldır. Venedik Cumhuriyeti kuruldu (dağılışı 1797) Irak valisi Haccac bin Yusuf komutasındaki Suriye kuvvetleri, Musul şehrini ele geçiren ve Mezopotamya'nın büyük bir bölümünü işgal eden İranlı Haricileri'ni yendi (yaklaşık tarih). .
698
Kartaca Muharebesi gerçekleşti. Balhae Krallığı kuruldu (dağılışı 926) Küçlüğ Bilge Hatun, Kapgan Kağan'ın kızı, Göktürk hatunu (ö. 723) .
699
Türkeş Devleti kuruldu (dağılışı 766) İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (ö. 767) Vâsıl bin Atâ, Mutezile mezhebinin kurucusu olarak tanınan ilahiyatçı, hukukçu (ö. 748) Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (ö.
700
I. Hadrianus, papa (ö. 795) Papa Aziz I.
701
İmparator Shōmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 45. imparatoru (ö. 756) Li Bai, Tang dönemi'nde yaşamış Çinli şair (ö.