Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
លោក ស៊ូ លីយី (Xu Liyi) អភិបាលក្រុង Zhengzhou ដែលទទួលបានម៉ាស់ពេទ្យពីលោក ថោង ខុន នេះ បានចាត់ទុកទង្វើថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា ថាជាសកម្មភាពមនុស្សធម៌ ក្នុងការជួយដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងគ្រាលំបាក។ «ខ្ញុំរីករាយដែលបានទទួលនូវលិខិតរបស់លោក ថោង ខុន ក្នុងពេលដ៏សំខាន់នេះនៅក្នុងប្រទេសចិន ដែលបាននិងកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លងមេរោគ (COVID-១៩)។ លិខិតរបស់លោក បានបញ្ជាក់សំដែងនូវការអាណិតអាសូរ និងការបរិច្ចាកម៉ាស់ពេទ្យ ដល់រដ្ឋបាលក្រុងហ្សេងចូវ តាមរយៈស្ថានតំណាងក្រសួងទេសចរណ៍នៃប្រទេសកម្ពុជា និងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីមិត្តភាពដ៏ជ្រាលជ្រៅរវាងប្រជាជនកម្ពុជា និងចិន ក៏ដូចជាប្រជាជនហ្សេងចូវ ដែលនេះក៏បង្ហាញពីសាមគ្គីភាពរបស់លោក ជាមួយយើងខ្ញុំក្នុងការប្រយុទ្ធទប់ទល់ជំងឺឆ្លងនេះ។ យើងខ្ញុំសូមកោតសរសើរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះរឿងនេះ»។ នេះបើតាមលិខិតរបស់លោក ស៊ូ លីយី។ លោក ថោង ខុន បានឧបត្ថម្ភម៉ាសពេទ្យ១០០០០ម៉ាស់ ដល់រដ្ឋបាលក្រុងហ្សេងចូវ (Zhengzhou) ខេត្តហឺណាន( Henan)ប្រទេសចិន ដែលកំពុងប្រយុទ្ធទប់ទល់នឹងការរីករាលដាលនៃជំងឺផ្លូវដង្ហើម Covid-19 និងដើម្បីបង្ហាញនូវសមានចិត្ត ទឹកចិត្ត និងសប្បុរសធម៌ក្នុងគ្រាលំបាក។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងទេសចរណ៍ លោក តុប សុភ័ក បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទថា ម៉ាស់ទាំងនេះ ត្រូវបានបញ្ជូនតាមយន្តហោះកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៩ កុម្ភៈនេះ ទៅប្រទេសចិន។ «ម៉ាស់បានដឹកតាមយន្តទៅចិនព្រឹកមិញ ប្រហែលល្ងាចឬស្អែកនឹងដល់ចិនហើយ»។ នេះជាលើកឡើងរបស់លោក តុប សុភ័ក៕	ភ្នំពេញ៖ អភិបាលក្រុង Zhengzhou ខេត្ត Henan អគុណ លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ ដែលផ្ដល់ម៉ាស់ពេទ្យដល់ចិន សម្រាប់តម្រូវការចំពោះមុខ។ នេះបើតាមហ្វេសប៊ុរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ នៅថ្ងៃទី២៩ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។
លោក សាម៉ា អូលី មើលឃើញថា កម្ពុជា បានឈរនៅជាមួយនេប៉ាល់ ក្នុងការចូលរួមប្រឆាំងនឹងជំងឺកូវីដ-១៩។ លោក ចាត់ទុកការផ្តល់ជំនួយរបស់កម្ពុជា ថាជាសក្ខីភាព ដែលបញ្ជាក់អំពីមិត្តភាពនិងសាមគ្គីភាពរវាងកម្ពុជានិងនេប៉ាល់។ លោក មានប្រសាសន៍ទៅកាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន ថា៖«យើង នឹងចងចាំជានិច្ចនូវការគាំទ្រនិងសុឆន្ទៈនេះ»។ បន្ថែមពីនេះ លោក វាយតម្លៃថា កម្ពុជានិងនេប៉ាល់ កំពុងរីករាយនឹងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្នា ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ចាប់តាំងទំនាក់ទំនងការទូតនៃប្រទេសទាំងពីរ ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ លោក ជឿជាក់ថា ទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសទាំងពីរ នឹងត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមទៀត។ នៅឆ្នាំ២០២១ គឺជាខួបលើកទី៤៥ឆ្នាំ នៃចំណងការទូតកម្ពុជានិងនេប៉ាល់។ កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២១នេះ កម្ពុជា បានដឹកម៉ាស់ជិត២លាន និងបរិក្ខារវេជ្ជសាស្ត្រផ្សេងទៀត សម្រាប់ប្រឆាំងនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ ទៅជូនរដ្ឋាភិបាលនេប៉ាល់។ ក្រៅពីនេប៉ាល់ នៅមានប្រទេស៣ទៀត គឺឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និង ទីម័រខាងកើត ក៏ទទួលបានជំនួយនេះពីកម្ពុជាដែរ។ ម៉ាស់និងជំនួយផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ដែលប្រទេសទាំង៣នេះ ទទួលបានពីកម្ពុជា គឺមានចំនួនប្រហាក់ប្រហែលនឹងនេប៉ាល់៕	លោក សាម៉ា អូលី នាយករដ្ឋមន្ត្រីនេប៉ាល់ បានផ្ញើលិខិតជូនសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដើម្បីថ្លែងអំណរគុណមករដ្ឋាភិបាលនិងប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានឧបត្ថម្ភបរិក្ខារវេជ្ជសាស្ត្រទប់ស្កាត់នឹងជំងឺកូវីដ-១៩ ដល់នេប៉ាល់។ លិខិតរបស់លោក ធ្វើឡើងតាំងពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ តែទើបនឹងត្រូវបានផ្សាយដោយក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។
អត្ថបទទាក់ទង លោក ត្រាំ ថា លោកមានសុខភាពប្រសើរ និងសង្ឃឹមចេញពីមន្ទីរពេទ្យឆាប់ៗ ខណៈអ្នកគាំទ្រលោក កំពុងឈររង់ចាំនៅក្រៅបរិវេណពេទ្យទាហាន Walter Reed នៃរដ្ឋ Maryland នោះ ពីក្នុងរថយន្ត លោក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលត្រូវមើលឃើញថា ពាក់ម៉ាស់ បានលើកដៃស្វាគមន៍ពួកគេ ។ ក្នុងរថយន្ត SUV ពណ៌ខ្មៅនេះ មនុស្ស ២នាក់ទៀត ដែលជាអង្គរក្សលោក ក៏ត្រូវបានមើលឃើញអង្គុយជាមួយលោកប្រធានាធិបតីផងដែរ។ នេះជារឿងដ៏ភ្ញាក់ផ្អើលមួយ ដែលកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ដែលជាថ្ងៃទី៤ ចាប់តាំងពីលោកបានប្រកាសថាឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩។ ជាធម្មតា អ្នកជំងឺ ដែលកើតកូវីដ-១៩ តម្រូវឲ្យធ្វើចត្តាឡីស័ក១៤ថ្ងៃ ដើម្បីចៀសវាងការចម្លងអ្នកដទៃ។ បច្ចុប្បន្នជំងឺដ៏កាចសាហាវនេះ សម្លាប់ប្រជាជនអាមេរិកជាង២០ម៉ឺននាក់ហើយ។ នៅមុនពេលចេញទៅស្វាគមន៍អ្នកគាំទ្រ លោក ត្រាំ បានបង្ហោះវីដេអូមួយលើបណ្ដាញសង្គម Twitter ដោយនិយាយថា លោកនឹងចេញទៅពញ្ញាក់អារម្មណ៍ដល់អ្នកស្នេហាជាតិខ្លះ ដែលកំពុងឈរនៅតាមដងផ្លូវ។ ម្យ៉ាងទៀត មេដឹកនាំាអាមេរិកដែលមន្ទិលសង្ស័យពីជំងកូវីដ-១៩ ក៏អះអាងទៀតថា លោករៀនសូត្របានច្រើនអំពីជំងឺនេះ។ អ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រ បានរិះគន់ប្រធានាធិបតី ដោយអះអាងថា ការធ្វើបែបនេះគឺខុសនឹងការណែនាំសុខាភិបាលរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ដែលទាមទារឲ្យអ្នកជំងឺដាក់ខ្លួនឲ្យនៅដាច់ពីគេឯង ខណៈពួកគេកំពុងទទួលការព្យាបាល។ លោក James Phillipes ដែលជាសាស្ត្រាចារ្យជំនួយនៅសាលាពេទ្យ George Washington បានសរសេរលើ Twitter ថា មនុស្សក្នុងរថយន្តជាមួយលោក ត្រាំ នឹងត្រូវធ្វើចត្តាឡ័ក១៤ថ្ងៃ ហើយពួកគេអាចធ្លាក់ខ្លួនឈឺ ឬស្លាប់ សម្រាប់ឈុតឆាកនយោបាយរបស់លោក ត្រាំ ។ ក្នុងសារ Twitter ដដែល លោក Phillipes សង្កត់ធ្ងន់ថា ទង្វើលោកត្រាំនេះកំពុងបង្កហានិភ័យដល់ជីវិតអ្នកដទៃ ហើយនេះជារឿងឆ្កួតមែនទែន។ ចំណែក លោក Zeke Emanual ប្រធានដេប៉ាតឹម៉ង់គោលនយោបាយសុខាភិបាល និងសីលធម៌វេជ្ជសាស្ត្រ នៅសកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania បានចាត់ទុកសកម្មភាពនេះថាជារឿងគួរឲ្យអាម៉ាស់។ អ្នកនាំពាក្យសេតវិមានអាមេរិក លោក Judd Deere បានចេញមុខការពារទង្វើលោកប្រធានាធិបតី ដោយអះអាងថា ក្បួនរថយន្តស្វាគមន៍អ្នកគាំទ្រនេះមានរយៈពេលខ្លីប៉ុណ្ណោះ ហើយលោក ត្រាំ បានប្រញាប់ត្រលប់ចូលមន្ទីរពេទ្យ។ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា វិធានការបង្ការត្រឹមត្រូវ បានយកទៅអនុវត្ត មុនពេលចេញដំណើរដើម្បីការពារប្រធានាធិបតី ព្រមទាំងអ្នកដែលគាំទ្រលោក។ ការចេញពីពេទ្យទៅស្វាគមន៍អ្នកគាំទ្រនៅក្រៅបែបនេះ កើតឡើងប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយក្រុមគ្រូពេទ្យរបស់លោក លើកឡើងថា សុខភាពលោកបានបន្តធូរស្រាល ហើយលោកអាចត្រលប់ទៅព្យាបាលបន្តនៅសេតវិមានផងដែរ។ លោក ត្រាំ ត្រូវបានផ្លាស់ពីសេតវិមានទៅកាន់ពេទ្យទាហាន Walter Reed នៅថ្ងៃទី ២ ខែតុលា ក្រោយលោកគ្រុនក្តៅខ្លាំង ហើយកម្រិតអុកស៊ីសែនលោកបន្តធ្លាក់ចុះទាបក្នុងបរិមាណគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។ បន្ទាប់ពីកើត COVID-19 លោក ត្រាំ ខកខានធ្វើយុទ្ធនាការបោះឆ្នោត ខណៈការបោះឆ្នោតថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកាកាន់តែខិតកៀកមកដល់។ ប្រជាជនអាមេរិកខ្លះ ក៏បានបោះឆ្នោតរួចហើយផងដែរ តាមរយៈប្រៃសណីយ៍។ ការរៀបចំកម្មវិធីដេញដោលប្រធានាធិបតីលើកទី២ ដែលគ្រោងរៀបចំឡើងនាថ្ងៃទី ១៥ ខែតុលាខាងមុខ ក៏មានភាពស្រពេចស្រពិលផងដែរ៕	ចូលដល់ថ្ងៃទី៤ ក្រោយកើតជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានចាកចេញពីមន្ទីរពេទ្យដែលលោកកំពុងព្យាបាល ដោយជិះក្នុងរថយន្តមួយគ្រឿង ដើម្បីស្វាគមន៍អ្នកគាំទ្រលោក។ ទង្វើលោកត្រាំនេះ រងការរិះគន់ខ្លាំងៗសំណាក់សហគមន៍វេជ្ជសាស្ត្រ ដែលថា ប្រធានាធិបតីកំពុងបង្កហានិភ័យដល់អ្នកដទៃ។
លោក ផៃ ស៊ីផាន បានបញ្ជាក់ថា ព្រះមហាក្សត្រយាងទៅពិនិត្យព្រះរាជសុខភាពជាទម្លាប់ធម្មតា តាមពេលវេលាណាត់ជួបព្រះភក្ត្រព្រះអង្គ ពីសំណាក់ក្រុមគ្រូពេទ្យចិន ដូច្នេះគ្មានហេតុផលអ្វី ដែលព្រះអង្គគេចចេញពីព្រះរាជកាតព្វកិច្ចឡើយ។ លោក ផៃ ស៊ីផាន ក៏ស្នើពលរដ្ឋកុំឱ្យទាញយកព្រះមហាក្សត្រ មករិះគន់ និងវាយតម្លៃលើព្រះអង្គ ក្នុងរឿងច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ននេះ ដែលនាំឱ្យមានទោស និងខុសច្បាប់ ទាក់ទងនឹងការប្រមាថព្រះរាជជេស្ដារព្រះមហាក្សត្រ។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ ក៏មិនច្បាស់ថា ព្រះមហាក្សត្រនឹងយាងមកកម្ពុជាវិញនៅពេលណាដែរ ក្រោយពិនិត្យព្រះរាជសុខភាពរួច។ ប៉ុន្តែបើតាមលោក ផៃ ស៊ីផាន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា នឹងមានសិទ្ធចាត់ចែងជំនួសព្រះរាជក្រឹត្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ នៅពេលព្រះអង្គ ព្រះអវត្តមានគង់នៅកម្ពុជា។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ ក៏បានស្នើពលរដ្ឋកុំឱ្យមានការព្រួយបារម្ភលើច្បាប់នេះដែរ ។ កន្លងមកសម្ដេច ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថា មាត្រា២២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា បានចែងពីការដាក់ប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ន ប៉ុន្តែមិនបានចែងពីការគ្រប់គ្រងស្ថានភាពឡើយ ទើបតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលសម្រេចបង្កើតច្បាប់ ដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ «មិនទាន់មានច្បាប់ណា ដាក់ប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ននោះទេ ប៉ុន្តែចង់មិនចង់ ច្បាប់មួយត្រូវបង្កើតឡើង ដើម្បីឱ្យផ្ដល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការដាក់ប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ន បានដោយរលូន»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន សែន ការបង្កើតច្បាប់គ្រប់គ្រងប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ននេះឡើង ដើម្បីទុកឱ្យមាននៅក្នុងដៃប៉ុណ្ណោះ ហើយក៏មិនច្បាស់ថា នឹងត្រូវអនុវត្តភ្លាមៗដែរ បើសិនជាស្ថានការណ៍ជំងឺCOVID-19 នៅក្នុងប្រទេសមិនទាន់ដល់កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ។ អត្ថបទទាក់ទង កម្ពុជា នឹងពិភាក្សាលើច្បាប់ដាក់ប្រទេសក្នុងគ្រាអាសន្ន នៅថ្ងៃទី៣១ មីនា គិតត្រឹមថ្ងៃទី២ មេសានេះ កម្ពុជា មានអ្នកឆ្លងជំងឺCOVID-19 ចំនួន១១០នាក់ហើយ ខណៈអ្នកជាសះស្បើយ៣៤នាក់៕	ភ្នំពេញ៖ ព្រះករុណាព្រះបាទ សម្ដេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី និងសម្ដេចម៉ែ យាងទៅពិនិត្យព្រះរាជសុខភាព នៅប្រទេសចិននោះ មិនមែនដោយសារគេចវេសពីការឡាយព្រះហស្ថលេខាលើច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាតិស្ថិតក្នុងភាពអាសន្នឡើយ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល។
តាមរយៈលទ្ធផលបឋមនៃការបោះឆ្នោតសភាជាន់ខ្ពស់ជប៉ុននៅថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ក្រុមគាំទ្រវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បានទទួលកៅអីលើសពី ២ភាគ៣ នៅក្នុងសភាជាន់ខ្ពស់។ បន្ទាប់ពីទទួលបានសំឡេងគ្រាប់គ្រាន់នៅក្នុងសភា នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន លោក គីស៊ីដា ហ្វូមីអូ បានប្តេជ្ញាដើរតាមគន្លងលោក អាបេ ស៊ិនហ្សូ អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន ក្នុងការគាំទ្រឱ្យមានការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញជប៉ុន។ ទាក់ទិននឹងការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញជប៉ុន ចិន ដែលជាប្រទេសជិតខាង បានបង្ហាញក្តីមិនពេញចិត្ត និងទទូចឱ្យជប៉ុនទាញមេរៀនពីប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ចិន ជាប្រទេសមួយក្នុងតំបន់អាស៊ី ដែលធ្លាប់ត្រូវបានជប៉ុនឈ្លានពានក្នុងសម័យសង្រ្គាម ហើយស្រ្តីជនជាតិចិនជាច្រើន ត្រូវបានបង្ខំឱ្យបម្រើផ្លូវភេទទៅក្នុងបន្ទាយយោធាជប៉ុន។ «យើងសង្ឃឹមថា ជប៉ុននឹងរៀនមេរៀនពីប្រវត្តិសាស្រ្ត បន្តរក្សាការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយសន្តិភាព និងស្វែងរកទំនុកចិត្តពីប្រទេសជិតខាង និងសហគមន៍អន្តរជាតិ»។ លោក Wang Wenbin អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបន្ថែមថា ដោយសារបញ្ហាប្រវត្តិសាស្រ្ត ការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ជប៉ុន ត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិ និងប្រទេសជិតខាង តាមដានយ៉ាងដិតដល់។ បើតាមមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសចិនរូបនេះ រដ្ឋាភិបាលក្រុងប៉េកាំង ត្រៀមខ្លួនជាស្រេចជាមួយក្រុងតូក្យូ ក្នុងការបន្តទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ក្នុងនាមប្រទេសជិតខាងល្អ មិត្តភាព និងរក្សាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដោយផ្អែកលើឯកសារ ដែលប្រទេសទាំងពីរធ្លាប់ព្រមព្រៀងពីមុនមក។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញជប៉ុន ចាប់តាំងពីចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ១៩៤៧ មក មិនធ្លាប់ធ្វើវិសោធនកម្មឡើយ។ កន្លងមក បក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី បានស្នើឱ្យកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែរ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេចឡើយ ដោយសារបក្សប្រឆាំង ដែលមានសំឡេងនៅក្នុងសភាជំទាស់។ ជប៉ុន កន្លងមក ចង់កែប្រែមាត្រា៩ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយសារមាត្រាមួយនោះ បានហាមឃាត់ប្រទេសអាស៊ីខាងកើតមួយនេះ មិនឱ្យធ្វើសង្រ្គាមនៅក្រៅប្រទេស ឬមានកម្លាំងយោធាឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន ជប៉ុនមានតែកម្លាំងស្វ័យការពារប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងប្រទេស។ ការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នឹងធ្វើឱ្យជប៉ុន មានកម្លាំងយោធាដូចប្រទេសដទៃ និងអាចធ្វើសង្រ្គាមនៅក្រៅប្រទេស ដូចមុនឆ្នាំ១៩៤៥ ដែលជាពេលជប៉ុនចាញ់សង្រ្គាមលោកលើកទីពីរ ជាមួយអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ បំណងកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញលើកចុងក្រោយនេះ ធ្វើឡើងស្របពេលជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែនកំពុងផ្ទុះឡើង និងចិន កំពុងបង្កើនឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់ រួមទាំងធ្វើទំនើបកម្មយោធារបស់ខ្លួនផង។ ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អាចធ្វើទៅបាន លុះត្រាតែមានការការគាំទ្រពីសមាជិកសភាចំនួន ២ភាគ៣ នៃសភាទាំងពីរថ្នាក់។ បន្ទាប់ពីមានការគាំទ្រពីសភា សំណើធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញនោះ ត្រូវយកទៅធ្វើប្រជាមតិ ដោយមានសំឡេងគាំទ្រភាគច្រើនពីប្រជាជនថែមទៀត ទើបអាចធ្វើវិសោធនកម្មបាន។ គួររំឮកថា ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Kyodo នៅក្នុងខែឧសភា បានស្រង់មតិប្រជាជនចំនួន ៣០០០នាក់ ដែលមានអាយុ១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ជុំវិញការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដោយ៦១,៣ភាគរយ បានផ្តល់ចម្លើយត្រូវនឹងសំណួរ។ ក្នុងការស្រង់មតិនេះ ប្រជាជនចំនួន៥១ភាគរយ ចង់ឱ្យធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ខណៈប្រជាជនចំនួន៤៥ភាគរយ បានអះអាងថា វាមិនមែនជារឿងចាំបាច់៕	អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Wang Wenbin នៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា បានជំរុញឱ្យជប៉ុនទាញមេរៀនពីប្រវត្តិសាស្រ្ត និងស្វែងរកទំនុកចិត្តពីប្រទេសជិតខាងក្នុងតំបន់ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ការទទូចពីសំណាក់មន្រ្តីក្រសួងការបរទេសចិននេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន លោក គីស៊ីដា ហ្វូមីអូ ប្តេជ្ញាធ្វើវិសោធនកម្មជប៉ុន។
តាមរបាយការណ៍ ស្ត្រីចិនម្នាក់ បានទៅស្នាក់នៅបន្ទប់លេខ១២០២ ជាន់ទី១២ នៃសណ្ឋាគារហ័ងហ្គ័នជាយី និងម្នាក់ទៀតនៅបន្ទប់លេខ១១០៣ ជាន់ទី១១នៃសណ្ឋាគារជីនប៉ី។ អ្នកទាំងពីរសុទ្ធតែមានលទ្ធផលតេស្តវិជ្ជមានកូវីដ-១៩។ ក្នុងលិខិតដោយឡែកពីគ្នា លោកអភិបាលខេត្ត គួច ចំរើន ហាមសណ្ឋាគារទាំងពីរទទួលភ្ញៀវថ្មីចូលស្នាក់ ហើយមិនឲ្យមានការចេញចូលសណ្ឋាគារជាពិសេសភ្ញៀវកំពុងស្នាក់នៅស្រាប់ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។ «ក្នុងករណី មិនអនុវត្តតាមការណែនាំខាងលើ រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ នឹងចុះអនុវត្តវិធានការតាមនីតិវិធីច្បាប់ជាធរមាន»។ នេះជាការក្រើនរំលឹករបស់លោក អភិបាលខេត្ត ដោយទាមទារឲ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់យកសំណាកសតេស្ត និងធ្វើចត្តាឡីស័ក តាមការណែនាំរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។ ករណីស្ត្រីចិន២នាក់ ស្ថិតក្នុងចំណោម៤០ករណីដែលក្រសួងសុខាភិបាលបានប្រកាសនៅថ្ងៃនេះ ដោយបានអះអាងថាអ្នកទាំងពីរបានទៅធ្វើតេស្តសុំវិញ្ញាបនបត្រសុខភាពកាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ក្នុងគោលបំណងធ្វើដំណើរទៅចិនវិញ។ លទ្ធផលបង្ហាញថា វិជ្ជមានកូវីដ-១៩ ហើយត្រូវបានដាក់ឲ្យសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យខេត្តព្រះសីហនុ។ របាយការណ៍មិនបានភ្ជាប់ស្ត្រីទាំងពីរទៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈនោះឡើយ ប៉ុន្តែក្រោយការសាកសួរពីសំណាក់អ្នកសារព័ត៌មានតាមបណ្តាញសង្គមតេឡេក្រាម អ្នកស្រី ឱ វណ្ណឌីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាល បានឆ្លើយប្រាប់ដោយខ្លីថា នេះគឺជាការចំឡងតគ្នាក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភ:៕	លោក គួច ចំរើន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានសម្រេចផ្អាកអាជីវកម្មបណ្តោះអាសន្នសណ្ឋាគារ ហ័ងហ្គ័នជាយី និងសណ្ឋាគារជីនប៉ី ទាំង៣សាខា រួមទាំងអាគារស្នាក់នៅរួមរបស់បុគ្គលិក ក្រោយករណីស្ត្រីចិន២នាក់ តេស្តវិជ្ជមានកូវីដ-១៩។
ឡាវ ជាប្រទេសដំបូង ដែលនឹងប្រើប្រាស់ថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ Verify.gov.kh របស់កម្ពុជា។ លោក ជា សេរីវឌ្ឍ អគ្គលេខាធិការ នៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថលរបស់ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ បានបញ្ជាក់ថា ការនាំចេញនូវថ្នាលនេះ គឺជាការកសាងនូវទំនុកចិត្ត និងពង្រីកសេវាឌីជីថលឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយក្នុងក្របខណ្ឌក្រសួង-ស្ថាប័នទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា រួមទាំងប្រទេសក្នុងតំបន់។ បើតាមលោក ជា សេរីវឌ្ឍ បច្ចុប្បន្ននៅកម្ពុជា Verify.gov.kh បានដាក់់ឲ្យប្រើប្រាស់នៅតាមក្រសួង-ស្ថាប័ន ដោយមានMoUជាមួយក្រសួង-ស្ថាប័ននិងកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយនឹងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាចំនួន៣៨ហើយ ដែលអភិវឌ្ឍឡើងដោយក្រសួងប្រៃសណីយ៍ផ្ទាល់តែម្តង។ ក្នុងកិច្ចពិភាក្សាស្តីពីគោលនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងបរិវត្តកម្មឌីជីថលកម្ពុជា នារសៀលថ្ងៃទី១១មីនា លោក ជា សេរីវឌ្ឍ បានលើកឡើងថា ថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ Verify.gov.kh នឹងរួមចំណែកក្នុងការអនុវត្តក្របខណ្ឌឌីជីថលនីយកម្មរបស់អាស៊ាន ដែលប្រទេសទាំងអស់ក្នុងតំបន់អាចប្រើប្រាស់រួមគ្នាបានដោយមានសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់ផ្តល់សេវាសាធារណៈទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់។ « ថ្នាលនេះ យើងអាចប្រើប្រាស់បាននៅទូទាំងអាស៊ាន ដែលអាចធ្វើឱ្យការទំនាក់ទំនងឆ្លងដែនក្នុងតំបន់របស់យើងមានភាពងាយស្រួល និងសន្សំថវិកាបានច្រើន»។ លោក ជា សេរីវឌ្ឍ បាននិយាយបែបនេះ ដោយសង្ឃឹមថា គ្រប់ប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាននឹងប្រើប្រាស់ថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ Verify.gov ដែលជាប្រព័ន្ធមួយរួមបង្កើតឡើងដោយកម្ពុជា។ ឧទាហរណ៍ ដូចជា Verify.gov.lao (សម្រាប់ប្រទេសឡាវ)និង Verify.gov.sg (សម្រាប់សិង្ហបុរី)... ជាដើម។ (រាប់ពីសាំ្ត) លោក ជា សេរីវឌ្ឍ អគ្គលេខាធិការ នៃលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មាធិការដ្ឋានរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល, លោក គង់ ម៉ារី អគ្គលេខាធិការ នៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋានគណៈកម្មាធិការសេដ្ឋកិច្ច និងធុរកិច្ចឌីជីថល, លោក សុខ ពុទ្ធិវុធ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងលោកស្រី Alissar Chaker តំណាងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ(UNDP) ប្រចាំកម្ពុជា។ លោកអគ្គលេខាធិការគណៈកម្មាធិការដ្ឋានរដ្ឋាភិបាលឌីជីថលបានបញ្ជាក់ថា៖ « យើងបង្កើតថ្នាលនេះឡើង ក្នុងគោលដៅធ្វើយ៉ាងណាអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារនៅគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ក្នុងតំបន់បានដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ការបោះត្រាអ្វីច្រើនឡើយ។ មានន័យថា បើយើងមានឯកសារវិញ្ញបនបត្រមួយចេញពីកម្ពុជា គ្រាន់តែស្កេនQR Code តាម Verify.gov.kh គឺយើងអាចប្រើប្រាស់ជាសារឯកពិតប្រាកដមួយបានហើយ»។ Verify.gov.kh នេះ មិនប្រើប្រាស់សម្រាប់តែវិញ្ញាបនបត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ការស្នើសុំនូវឯកសារធ្វើពាណិជ្ជកម្មបាន ផងដែរ ហើយកម្ពុជា គឺបើកចំហដល់ប្រទេសក្នុងតំបន់ដែលចង់ប្រើប្រាស់នូវថ្នាលឌីជីថលមួយនេះ។ លោក ជា សេរីវឌ្ឍ បានអះអាងយ៉ាងដូច្នេះ ៖ «គណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថលយើងសន្យាថា ក្នុងរយៈពេល៩ខែ គឺយើងអាចឱ្យប្រទេសនោះប្រើប្រាស់នូវថ្នាល Verify.gov នេះបាន។ នេះជាការរួមចំណែករបស់យើងដល់អាស៊ាន»។ Verify.gov.kh ជាថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារពាណិជ្ជកម្ម និងឯកសារផ្លូវការនានាបានដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឯកសារច្បាប់ដើម ឬការធ្វើនីត្យានុកូលកម្មលើឯកសារថតចម្លងក្នុងទម្រង់ជាក្រដាសអ្វីឡើយ។ ថ្នាលនេះ បានឈ្នះមេដាយមាសលើផ្នែកដំណោះស្រាយឌីជីថលក្នុងការផ្តល់សេវាសាធារណៈល្អបំផុតរបស់អាស៊ាន ឆ្នាំ២០២៤ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ។ នេះជាលើក ទីមួយ ដែលកម្ពុជាបានឈ្នះមេដាយមាសលើផ្នែកដំណោះស្រាយ ឌីជីថលក្នុងការផ្តល់សេវាសាធារណៈល្អបំផុតរបស់អាស៊ាន។ អត្ថបទទាក់ទង ថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ verify.gov.kh ឈ្នះពាន ASEAN Digital Awards ឆ្នាំ២០២៤ លោក ជា វ៉ាន់ដេត រដ្ឋមន្រ្តីប្រៃសណីយ៍ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថលបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «សមិទ្ធផលនេះ មានការទទួលស្គាល់មិនត្រឹមតែក្នុងក្របខណ្ឌកម្ពុជាទេ តែជាការទទួលស្គាល់នូវជាដំណោះស្រាយឌីជីថលល្អបំផុតក្នុងកម្រិតអន្តរជាតិ»៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសឡាវសម្រេចយកថ្នាលផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារ Verify.gov.kh ទៅអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់សេវាសាធារណៈដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ការសម្រេចនេះ ត្រូវចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា(MOU) ស្តីពីបរិវត្តកម្មឌីជីថល ដោយលោក ជា វ៉ាន់ដេត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងប្រៃសណីយ៍ ជាមួយលោក Boviengkham VONGDARA រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបច្ចេកវិទ្យា និងទូរគមនាគមន៍ ប្រទេសឡាវ ក្រោមវត្តមាន សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នាព្រឹកថ្ងៃទី១១មីនា។
តំណែងថ្មីនេះ បាននាំលោក ហ៊ុន ម៉ានី ឱ្យក្លាយជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី១១ របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលដឹកនាំដោយអ្នកនយោបាយបន្តវេន។ លោក ហ៊ុន ម៉ានី ធ្លាប់ជាអ្នកតំណាងរាស្ត្ររយៈពេល១០ឆ្នាំមកហើយ ដោយរាប់ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៣ ដល់ឆ្នាំ ២០២៣ (នីតិកាលទី៥ និងទី៦)។ មានអ្នកគាំទ្រជាច្រើន ទាំងមន្ត្រី មិត្តភក្តិ និងជាពិសេសយុវជនដែលធ្លាប់ស្គាល់ និងធ្លាប់បំពេញការងារជាមួយលោក ហ៊ុន ម៉ានី កំពុងផ្ញើសារជូនពរលោក ហ៊ុន ម៉ានី តាមប្រព័ន្ធសារព័ត៌មាន និងបណ្ដាញសង្គម។ គេនៅមិនទាន់លឺការអត្ថាធិប្បាយអ្វីពីលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី អំពីការឡើងតំណែងនេះនៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្គាល់លោក ម៉ានី ច្បាស់នោះ ពិតជានៅចាំពាក្យលោក ម៉ានី ដែលតែងតែនិយាយថា តួនាទីគឺជាកិត្តិយស តែវានាំមកជាមួយនូវការទទួលខុសត្រូវ។ នៅក្នុងអាណត្តិនៃអ្នកដឹកនាំបន្តវេននេះ លោក ហ៊ុន ម៉ានី គឺជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមុខងារសាធារណៈ។ ដោយសារតែ រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៧ដែលដឹកនាំដោយសម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវផ្តោតអាទិភាពលើការពង្រឹងស្ថាប័នរដ្ឋ ឱ្យក្លាយជារដ្ឋបាលសាធារណៈទំនើប និងជាពិសេសការពង្រឹងគុណភាពមន្ត្រីនោះ គេសង្កេតឃើញ លោក ហ៊ុន ម៉ានី បានធ្វើការងារសិ្នទ្ធជាមួយសម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ លោក ហ៊ុន ម៉ានី កំពុងទទួលបន្ទុកកិច្ចការងារស្នូលមួយប្រចាំអាណត្តិទី៧នេះ។ កំណែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈ ដែលគ្របដណ្ដប់ដល់ដំណើរការរបស់ស្ថាប័ន និងការគ្រប់គ្រងមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល គឺជាការដ្ឋានការងារមួយដ៏ធំសម្បើម។ ទន្ទឹមគ្នានេះ ការរៀបចំយន្តការជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល ក៏ជាការងារចាំបាច់ និងបន្ទាន់ផងដែរ។ នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងហេតុដែលត្រូវបានជម្រាបជូនរដ្ឋសភាពេញអង្គ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់ថា ការស្នើតែងតាំងបេក្ខជន៣រូប ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងទេសរដ្ឋមន្ត្រីនោះ «គឺជាតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការជំរុញអនុវត្តឱ្យសម្រេចបាននូវប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតនូវកម្មវិធីនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល។»។ នៅក្នុងន័យនេះហើយ ទើបសម្ដេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រីសម្រេចតែងតាំងលោក ហ៊ុន ម៉ានី ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីអាចដឹកនាំអនុវត្តការងាររដ្ឋមួយចំនួនធំទាក់ទងនឹងកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈ ខណៈដែលរដ្ឋមន្ត្រីនៃក្រសួងមួយចំនួន មានតួនាទីជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីរួចហើយនោះ។ លោក ហ៊ុន ម៉ានី ត្រូវបានសាធារណជនសម្គាល់ថា ជាអ្នកនយោបាយដែលដឹកនាំការងារច្រើន ទាំងការងារស្នូលរបស់រដ្ឋ និងទាំងកិច្ចការសង្គម។ ទន្ទឹមនឹងការដឹកនាំចលនាយុវជនដ៏ធំ និងមានឥទ្ធិពល លោក ម៉ានី ក៏កំពុងដឹកនាំគម្រោងជាច្រើនទៀតក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា មនុស្សធម៌ ជាដើម៕	ព្រឹកថ្ងៃទី២១ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៤ បានផ្តល់របត់មួយទៀតនៅក្នុងជីវិតនយោបាយរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ានី។ តំណាងរាស្ត្រវត្តមានចំនួន១២០រូប ដែលរួមមានទាំងសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងទាំងសម្ដេចធិបតីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបោះឆ្នោតជាឯកច្ឆ័ន្ទផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្តតែងតាំងលោក ហ៊ុន ម៉ានី ជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី, លោក ស្រ៊ី ថាមរុង្គ និងលោក ប៉ែន វិបុល ជាទេសរដ្ឋមន្ត្រី។
ឥឡូវជិត២០ឆ្នាំក្រោយមក រឿងរ៉ាវផ្ទាល់ខ្លួននិងបទពិសោធន៍ដ៏ខ្លោចផ្សាររបស់យុវតីខ្មែរម្នាក់នេះ ដែលបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងវ័យកណ្តាល ត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងសៀវភៅបែបគំនូរមួយ ដែលនឹងចេញផ្សាយជាសាធារណៈនាពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ នេះបើយោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Human Rights Watch។ សៀវភៅដែលមានចំណងជើងថា He Promised to Protect Me: A True Story ឬជាភាសាខ្មែរថា «ក្បត់ពាក្យសន្យា៖ រឿងពិត» បង្ហាញពីបទពិសោធន៍របស់អ្នកនាង តាត ម៉ារីណា ដែលជាជនរងគ្រោះម្នាក់ ដោយសារការជះទឹកអាស៊ីដនៅកម្ពុជា។ សៀវភៅនេះត្រូវបាននិពន្ធឡើងដោយលោក Eric Pape ដែលជាអ្នកកាសែត និងអ្នកនិពន្ធបែបរូបភាពជនជាតិអាមេរិកាំងម្នាក់។ លោកបានរៀបរៀងសៀវភៅនេះឡើងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដោយសហការជាមួយនឹងអ្នកគូររូបជនជាតិអាមេរិកាំងឈ្មោះ Vrej Kassouny និងអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch។ សៀវភៅដែលមានកម្រាស់ចំនួន១៣២ទំព័រនេះ ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយជាបីភាសាគឺភាសាអង់គ្លេស ភាសាខ្មែរ និងភាសាថៃ។ បុព្វកថារបស់អ្នកនិពន្ធនៅក្នុងសៀវភៅនេះ ឲ្យដឹងថា តាមរយៈការចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងរឿងរ៉ាវផ្ទាល់ខ្លួននេះ អ្នកនាង តាត ម៉ារីណា សង្ឃឹមថា «ក្មេងស្រីនិងស្ត្រីដទៃទៀត អាចគេចផុតពីទុក្ខភ័យដែលនាងបានស៊ូទ្រាំ» ក្រោយពីសោកនាដកម្មនៃការជះទឹកអាស៊ីដមកលើរូបនាង ក្នុងពេលដែលមានអាយុត្រឹមតែ១៧ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	វ៉ាស៊ីនតោន ៖ កាលពីដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៩ នៅផ្សារអូឡាំពិក រាជធានីភ្នំពេញ យុវតីវ័យក្មេងម្នាក់ ត្រូវបានស្ត្រីម្នាក់និងអង្គរក្សពីរនាក់ ជះទឹកអាស៊ីដចំណុះ៥លីត្រ ស្រោចពេញក្បាល មុខ និងដងខ្លួន។
«សូមកុំប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរហ័សរកវីរុសកូវីដ១៩ (Rapid test) ជាមធ្យោបាយក្នុងការរកវីរុសកូវីដ១៩ ដោយខ្លួនឯងឱ្យសោះ»។ នេះជាការអំពាវនាវរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ដែលបានបន្ថែមថា ប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើតេស្តរហ័សរបស់ឧបករណ៍នេះ នៅមានកម្រិតទាប ដែលធ្វើឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់ទៅវិញទេ (អ្នកដែលមិនមានវីរុសកូវីឌ១៩ បែរជាមានលទ្ធផលវិជ្ជមាន រីឯអ្នកដែលមានវីរុសកូវីដ១៩ បែរជាមានលទ្ធផលមិនមានវីរុសកូវីដ១៩) ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មានការផលិតឧបរកណ៍ធ្វើតេស្តរហ័សច្រើន រកវីរុសCOVID-19 ប៉ុន្តែមិនទាន់មានឧបករណ៍ណាមួយ ដែលមានការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក នូវភាពត្រឹមត្រូវ និងប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើតេស្តនៅឡើយទេ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងសុខាភិបាល ដែលព្រមានចាត់វិធានការចំពោះអ្នកដែលបានផ្សព្វផ្សាយ និងឃោសនាផ្តេសផ្តាសអំពីឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរកជំងឺកូវីដ១៩ នេះ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ដែលចុះហត្ថលេខាដោយលោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសុខាភិបាល បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ក្រសួងសូមអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ ចូលរួមចាត់វិធានការតាមច្បាប់ជាធរមានយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ជាទីបំផុត ចំពោះបុគ្គលឬក្រុមហ៊ុនណា ដែលផ្សព្វផ្សាយឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរហ័សរកវីរុសកូវីដ១៩ ដោយមិនមានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងសុខាភិបាល»។ ត្រង់ចំណុចនេះក្រសួងសុខាភិបាល បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើតេស្តរកវីរុសCOVID-19នេះ គឺមានតែស្ថាប័នពីរប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចផ្ដល់ជំនឿចិត្តដល់ពលរដ្ឋ ក្នុងនោះគឺវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសុខភាពសាធារណៈ និងវិទ្យាស្ថានជាតិប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា ដែលមានបច្ចេកទេស និងគោលការណ៍ប្រតិបត្តិការ តាមស្ដង់ដារអង្គការសុខភាពពិភពលោក ដោយមានការទទួលស្គាល់ត្រឹមត្រូវពីអន្តរជាតិ។ មកដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែមីនានេះ កម្ពុជាមានអ្នកជាសះស្បើយចំនួន២១នាក់ហើយ ខណៈអ្នកជំងឺCOVID-19 មានចំនួន១០៣នាក់។ បច្ចុប្បន្ន មានអ្នកជំងឺCOVID-19 កំពុងសម្រាលព្យាបាល៨២នាក់៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងសុខាភិបាល ហាមពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តប្រភេទ Rapid test រកជំងឺកូវីដ-១៩ ដោយខ្លួនឯង តាមការផ្សព្វផ្សាយពីជនឆបោក។ បើតាមក្រសួងសុខាភិបាល ឧបករណ៍ Rapid testនេះ មិនមានការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោកទេ។
គណៈគម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះទឹកជំនន់ បានបញ្ជាក់ថា អ្នកស្លាប់ទាំង៣៤នាក់ គឺមាន១៨នាក់ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ៦នាក់នៅខេត្តពោធិ៍សាត់, ៥នាក់នៅខេត្តកំពង់ធំ, ២នាក់នៅខេត្តព្រះសីហនុ ,១នាក់នៅខេត្តប៉ៃលិន ,១នាក់នៅកំពង់ឆ្នាំង និង១នាក់នៅស្ទឹងត្រែង។ បើតាមគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ ផ្ទះជាង៨ម៉ឺន៥ពាន់ខ្នង រងការប៉ះពាល់ ក្នុងនោះ មាន៦៣ខ្នង ត្រូវខូចខាត ខណៈសាលារៀន ៥៨៩កន្លែងលិចទឹក។ ចំពោះស្រូវវិញ មានជាង២៤ម៉ឺនហិកតា រួមទាំងដំណាំផ្សេងៗជាង៨ម៉ឺនហិកតា ត្រូវលិចទឹក។ ដោយឡែក ផ្លូវជាតិ ផ្លូវខេត្ត ផ្លូវគ្រួសក្រហម បូកបញ្ចូលគ្នាមានប្រវែងជាង៤០៤គីឡូម៉ែត្រ និងផ្លូវលំនានាតាមជនបទ មានប្រវែងជាង១,៦ពាន់គីឡូម៉ែត្រ ខូចខាត។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ទំនប់ប៉ះពាល់៣៥,៥គីឡូម៉ែត្រ ,ប្រឡាយមេ ប្រឡាយរង និងប្រឡាយស្រោចស្រពសរុបចូលគ្នា ជាង៤០០គីឡូម៉ែត្រ រួមទាំងបាក់ច្រាំងទន្លេ៤១០ម៉ែត្រទៀតផង។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ដដែល។ រាជធានី-ខេត្តចំនួន១៩ ដែលរងការប៉ះពាល់ដោយទឹកជំនន់ រួមមានភ្នំពេញ ពោធិ៍សាត់ ប៉ៃលិន បន្ទាយមានជ័យ បាត់ដំបង ស្វាយរៀង ឧត្តរមានជ័យ សៀមរាប តាកែវ កំពង់ស្ពឺ មណ្ឌលគិរី ព្រះសីហនុ កោះកុង ព្រះវិហារ ស្ទឹងត្រែង កំពង់ចាម កណ្តាល កំពង់ឆ្នាំង និង កំពង់ធំ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ៕	ភ្នំពេញ៖ គិតមកដល់ថ្ងៃទី២១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២០ មានពលរដ្ឋសរុប៣៤នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត ខណៈ ពលរដ្ឋជាង៤១ម៉ឺននាក់ រងការប៉ះពាល់ដោយសារទឹកជំនន់ ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍គណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ។
Premier League កំពុងតែមានការប្រកួតដ៏មរមាញឹក និងភ្ញាក់ផ្អើលនៃការប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ក្រុមស្ថិតក្នុងកំពូលតារាងរហូតដល់ក្រុមចំណាត់ថ្នាក់ទី ៥ មានត្រឹមតែគម្លាត ៦ពិន្ទុពីគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ ស្របពេលគ្នានេះ អ្នកចាត់ការក្រុមនីមួយៗនឹងមានភាពរវល់ខ្លាំងចំពោះផែនការប្រកួតសម្រាប់ពាក់កណ្តាលរដូវកាល ដ្បិតនឹងត្រៀមបាត់បង់កីឡាករដែលកំពុងមានទម្រង់លេងខ្លាំងនៅក្នុងពេលទីផ្សារដោះដូរត្រៀមបើកផងដែរ។ ជាក់ស្តែង Liverpool ក្រុមកំពូលតារាងនាបច្ចុប្បន្ន នឹងត្រូវបាត់បង់កីឡាករ Mohamed Salah ដែលត្រូវទៅប្រកួតឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិអេហ្ស៊ីបនៅក្នុងពានរង្វាន់ AFCON ចំណែកឯក្លិប Tottenham Hotspur ក៏នឹងត្រូវបាត់បង់ប្រធានក្រុម Son Heung-min ដែលត្រូវទៅប្រកួតពានរង្វាន់ Asian Cup ជាមួយនឹងជម្រើសជាតិកូរ៉េខាងត្បូងនៅប្រទេសកាតា។ ដោយឡែក Man City គ្មានការប៉ះពាល់ពីការប្រកួតពានរង្វាន់ទាំងពីរនេះឡើយ ខណៈកីឡាករភាគច្រើនរបស់ក្រុមគឺស្ថិតក្នុងតំបន់អឺរ៉ុប។ ការប្រកួតពានរង្វាន់ AFCON នឹងត្រូវចាប់ផ្តើមការប្រកួតពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ ធ្វើឡើងនៅប្រទេសកូតឌីវ័រ ហើយដែលការប្រកួតពានរង្វាន់ Asian Cup នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា រហូតដល់ថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ដែលធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសកាតា។ Liverpool ជាក្រុមកំពុងនាំមុខកំពូលតារាង មានតម្លាត ៣ពិន្ទុនាំមុខ លើក្រុមចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ របស់ក្រុម Aston Villa មាន ៤២ពិន្ទុ ឈរពីលើក្រុម Manchester City ស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ មាន ៤០ពិន្ទុ ស្មើជាមួយនឹងក្រុម Arsenal ដែលកំពុងនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ ចំណែក Spurs នៅលេខ ៥ មាន ៣៩ពិន្ទុ ដែលជាការប្រដេញគ្នាដ៏ស្វិតស្វាញខ្លាំងបំផុត។ Liverpool ក៏រងគ្រោះពីការបាត់បង់កីឡាករ ដោយក្លិបនឹងបាត់បងកីឡាករសំខាន់ៗដូចជា Salah ក្រៅពីនោះថែមទាំងមានកីឡាករខ្សែបម្រើសញ្ជាតិជប៉ុន Wataru Endo ក៏ត្រូវបានកោះហៅដោយក្រុមជម្រើសជាតិជប៉ុន។ សម្រាប់ Aston Villa កីឡាករដែលត្រូវបំពេញកត្តាកិច្ចដល់ប្រទេសជាតិមានកីឡាករ Bertrand Traore ទៅកាន់ក្រុមបួគីណាហ្វាសូ, ក្រុម Arsenal ត្រៀមបាត់បង់កីឡាករ Mohamed Elneny ទៅកាន់ក្រុមអេហ្ស៊ីប, Thomas Partey ទៅកាន់ហ្គាណា និង Takehiro Tomiyasu ទៅកាន់ក្រុមជប៉ុន ដោយមិនអាចរំពឹងពីពេលវេលាបានអំឡុងពេលពួកគេទៅបំពេញភារកិច្ចសម្រាប់ជម្រើសជាតិ។ ប៉ុន្មានខែចុងក្រោយ Spurs ក៏មានបញ្ហាកីឡាកររបួសច្រើនផងដែរ ហើយបច្ចុប្បន្នក្រុមដែលដឹកនាំដោយលោក Ange Postecoglou ក៏បានចាប់យក Son សញ្ជាតិកូរ៉េជាប្រធានក្រុម ហើយដែលរូបគេបានស៊ុតបាល់ចំនួន ១២គ្រាប់នៅក្នុងក្របខណ្ឌនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ Spurs ត្រៀមបាត់បង់កីឡាករបន្ថែមទៀតដូចជា Yves Bissouma ទៅកាន់ក្រុមម៉ាលី ខណៈដែលកីឡាករ Pape Sarr ក៏នឹងត្រូវទៅកាន់ក្រុមសេណេហ្កាល់។ មិនខុសពីក្រុមស្ថិតនៅចំណោមក្រុមកំពូលទាំង ៥ ក្រុមផ្សេងទៀតដូចជា West Ham United ក៏នឹងត្រូវបាត់កីឡាករសំខាន់ Mohamed Kudus ទៅកាន់ក្រុមហ្គាណា។ ចំណែកក្រុម Manchester United ដែលកំពុងមានបញ្ហាលើកីឡាកររបួស ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Erik ten Hag អាចនឹងត្រូវបានបាត់បង់កីឡាករបន្ថែមទៀតដូចជាកីឡាករ Andre Onana ទៅកាន់ក្រុមកាម៉េរូន, ខ្សែបម្រើ Sofyan Amrabat ទៅកាន់ក្រុមម៉ារ៉ុក និង Amad Diallo ទៅកាន់ក្រុមកូតឌីវ័រ ដែលអាចនឹងធ្វើឱ្យក្រុមជួបបញ្ហាកាន់តែខ្លាំងបន្ថែមទៀត។ ក្រុមដទៃដូចជា Nottingham Forest នឹងបាត់បង់កីឡាករសញ្ជាតិកូតឌីវ័រចំនួន ៣រូបតែម្តង ដោយមាន Serge Aurier, Willy Boly និង Ibrahim Sangare ហើយក្រុម Brentford ត្រៀមបាត់បង់វត្តមានកីឡាករដូចគ្នា ដែលមានកីឡាករ Saman Ghoddos ទៅកាន់ក្រុមអ៊ីរ៉ង់, Frank Onyeka ទៅកាន់ក្រុមនីហ្សេរីយ៉ា និងកីឡាករ Yoane Wissa ទៅកាន់ក្រុមកុងហ្គោ។ Premier League មានពេលខ្លីនៅចុងសប្តាហ៍នេះជាមួយនឹងការប្រកួត FA Cup ជុំទី៣ មានអាទិភាព ហើយក្លិបទាំងអស់មានការប្រកួតចំនួន ២លើក នៅចុងសប្តាហ៍បន្ទាប់ ក្រោយសម្រាក់រដូវរងារដ៏ខ្លីមួយ។ ទោះយ៉ាងណាមានកីឡាករមួយចំនួនក៏អាចនឹងវិលត្រឡប់មកវិញលឿន ប្រសិបបើក្រុមជម្រើសជាតិទាំងនោះបានបញ្ចប់ភារកិច្ចការប្រកួតទាំងនៅ AFCON និង Asian Cup ត្រឹមវគ្គចែកពូល៕	ក្រុមការពារជើងឯក Manchester City អាចនឹងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍នៅក្នុងការប្រកួតក្របខណ្ឌ Premier League សម្រាប់ការប្រជែងពានរង្វាន់នៅក្នុងចន្លោះខែមករា ដល់ខែកុម្ភៈ ដោយសារក្រុមគូប្រជែងនឹងបាត់បង់កីឡាករសំខាន់ៗ ក្នុងភារកិច្ចជួយក្រុមជម្រើសជាតិរៀងៗខ្លួនក្នុងយុទ្ធនាការ African Cup of Nations និង Asian Cup។
វិរៈបុរសបាល់ទាត់វ័យ ៨១ឆ្នាំ បានទទួលការវះកាត់យកដុំសាច់ចេញពីក្នុងពោះវៀនបានដោយជោគជ័យ កាលពីខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០២១ កន្លងទៅ ហើយបានបន្តការតាមដានស្ថានភាពជំងឺរហូតនៅមន្ទីពេទ្យ Albert Einstein រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២២។ Pele ដែលធ្លាប់ជួយប្រេស៊ីលលើកពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក World Cup ៣លើក បានបង្ហោះរូបនៅលើបណ្តាញសង្គម Instagram ហើយភ្ជាប់ជាមួយសារថា ការចូលមន្ទីពេទ្យនេះ ជាទម្លាប់ទៅហើយ។ «មិត្តភក្ក័ទាំងអស់គ្នា ដូចដែលអ្នកគ្រប់បានដឹងរយៈពេលប៉ុន្មានខែកន្លងមកនេះអ៊ីចឹង ខ្ញុំកំពុងតែស្ថិតនៅមន្ទីពេទ្យដើម្បីបន្តព្យាបាលជំងឺបន្ត។ អរគុណសម្រាប់ការផ្ញើសារដោយក្តីស្រលាញ់របស់អ្នកគ្រប់គ្នា។»Pele សរសេរបែបនេះ។ សុខភាពរបស់Pele មានសភាពទ្រុឌទ្រោម នាប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ វីរបុរសប្រេស៊ីលរូបនេះ ក៏ធ្លាប់បានវះកាត់ក្រពេញប្រូស្តាត នៅឆ្នាំ ២០១៥ និងករណីឆ្លងមេរោគទឹកនោមនៅឆ្នាំ ២០១៩។ ជំងឺទាំងនេះបានបណ្តាលឱ្យគាត់ឈឺជាបន្តបន្ទាប់ រហូតពិបាកក្នុងការដើរបាន ដោយត្រូវពឹងឧបករណ៍ជំនួយ៕	វិរៈបុរសបាល់ទាត់ប្រស៊ីល Pele បានវិលត្រលប់ទៅកាន់មន្ទីពេទ្យ ដើម្បីទទួលការព្យាបាល ជំងឺដុំសាច់ក្នុងពោះវៀនលើកចុងក្រោយ នាថ្ងៃទី១៣ខែកុម្ភៈ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ពី Pele។
តាមការបន្ថែមរបស់ លោក ចៅ វាសនា សាស្ត្រចារ្យផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ជាយូរលង់មកហើយ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ពលរដ្ឋខ្មែរ បាននឹងកំពុងតែប្រើ ពាក្យ «កង្កែបបោក» ជាទម្លាប់មាត់ទៅហើយ តែការពិតពាក្យនេះ មិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ហើយខុសពីពាក្យដើមទៀតផង ដែលពាក្យដើមរបស់វាគឺ «កង្កែបបោប»។ មនុស្សភាគតិចណាស់ដែលដឹងពាក្យនេះ៕	កន្លងមកមហាជនភាគច្រើន និយាយ និងសរសេរថា «កង្កែបបោក» សម្រាប់ហៅម្ហូបម្យ៉ាង ដែលគេយកកង្កែបទៅញាត់នឹងគ្រឿង ដើម្បីធ្វើជាម្ហូបអាហារ ឬគ្រឿងក្លែមផ្សេងៗ។ ប៉ុន្តែ ការប្រើពាក្យនេះ ធ្វើឲ្យមហាជនយល់ខុសទាំងស្រុងពីរបៀបប្រើភាសាខ្មែរ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ លោក ចៅ វាសនា សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ។
ការឈឺចាប់ប្រភេទនេះ ជារឿយៗតែងមានប្រភពមកដោយសារ តែការមាននូវវត្តមាននៃវត្ថុចម្លែកចូលទៅក្នុងភ្នែក, ការបង្ករោគនៅក្នុងភ្នែក ឬក៏វត្ថុអ្វីមួយ ដែលបង្កការរំខាន ឬរលាក ទៅដល់ភ្នាសដែលស្រោបនៅស្រទាប់ខាងលើ នៃកែវភ្នែករបស់អ្នក។ អ្នកប្រហែលជាអាចរៀបរាប់ពីអាការនៃការឈឺចាប់ភ្នែក ដែលមានប្រភពមកពីខាងក្នុងគ្រាប់ភ្នែក ជាមួយនឹងអារម្មណ៍នៃការឈឺចាប់ខ្ទោកៗនៅក្នុងភ្នែកអ្នក។ ការឈឺចាប់ភ្នែកប្រភេទនេះ អាចមានទំនាក់ទំនងទៅនឹងស្ថានភាពផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ។ ការឈឺចាប់ភ្នែកក្នុងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសដែលកើតមានរួមមាន ជាមួយនឹងកម្រិតនៃការបាត់បង់សមត្ថភាពនៃការមើលឃើញ នោះវាអាចជាសញ្ញាមួយដែលតម្រូវឱ្យអ្នក ឆាប់ទៅទទួលយកជំនួយ ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រឱ្យបានជាបន្ទាន់។ តើនៅពេលណា ដែលអ្នកត្រូវទៅឱ្យគ្រូពេទ្យពិនិត្យ? អ្នកត្រូវស្វែងរកជំនួយផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ឱ្យបានជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើ៖ សភាពនៃការឈឺចាប់នៅក្នុងភ្នែកអ្នក មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរខុសពីធម្មតា។ មានបម្រែបម្រួលនៃការមើលឃើញ ភ្លាមៗ។ ភ្នែករបស់អ្នកមានការឈឺចាប់ខ្លាំង ដែលមិនអាចប៉ះបាន។ អ្នកកើតមានផងដែរ នូវការឈឺពោះ ឬក្អួត ក្នុងពេលដំណាលគ្នាជាមួយនឹងការឈឺភ្នែកនេះ។ ការឈឺចាប់ភ្នែករបស់អ្នក គឺបណ្តាលមកពីការមានវត្តមាននៃវត្ថុចម្លែក ឬការសាយភាយសារជាតិគីមី ចូលទៅក្នុងភ្នែករបស់អ្នក៕	ការឈឺភ្នែក អាចកើតមាននៅលើស្រទាប់ខាងលើនៃកែវភ្នែករបស់អ្នក ឬនៅខាងក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ ខាងក្នុងរបស់ភ្នែកអ្នក។ ការឈឺភ្នែក ដែលកើតមាននៅលើស្រទាប់ខាងលើនៃភ្នែករបស់អ្នក អាចមានសភាពដូចជា ការរមាស់, ការរលាក ឬឈឺចាប់ឆៀបៗ។
ជាទូទៅ ការដែលចៃគ្រែខាំ អាចនឹងបង្កជាអាការៈដូចខាងក្រោមនេះ៖ ឡើងក្រោម និងនៅផ្នែកកណ្តាលជាំ ស្នាមខាំជាជូរៗ ឬជិតៗគ្នា ជាទូទៅតែឃើញនៅលើមុខ ក ដៃ និងប្រអប់ដៃ រមាស់។ បើសិនជាអ្នកសង្ស័យថា មានចៃគ្រែមែននោះ យកល្អគួរតែបោកស្រោមពូក និងខ្នើយជាទៀងទាត់ ឬប្តូរថ្មី៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ចៃគ្រែ គឺជាពពួកសត្វល្អិតតូចៗដែលរស់បានដោយសារតែការបឺតឈាមមនុស្ស និងសត្វ។ ដោយសារតែការខាំរបស់វាមានលក្ខណៈស្រដៀងៗគ្នា តែការខាំរបស់ចៃគ្រែអាចពិបាកនឹងវិនិច្ឆ័យខ្លាំងណាស់។
ជិត២ខែក្រោយរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន មនុស្សជាង១០លាននាក់ ដែលស្មើនឹងជាងមួយភាគបួននៃចំនួនប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែន បានភៀសខ្លួនចេញពីផ្ទះសម្បែង ខណៈពលរដ្ឋរាប់លាននាក់ទៀតបានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស។ បើតាមទិន្នន័យពីទីភ្នាក់ងារ UN ទទួលបន្ទុកជនភៀសខ្លួន (UNHCR) គិតត្រឹមថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនចំនួន៣,៤៨លាននាក់ បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេស។ ចំនួនជនភៀសខ្លួនបានកើនឡើងជាង១០ម៉ឺននាក់បើធៀបនឹងទិន្នន័យនៅថ្ងៃទី២០ ខែមីនា។ ក្នុងនោះ ជាង៩០ភាគរយនៃអ្នកដែលបានភៀសខ្លួនសុទ្ធសឹងជាស្ត្រី និងកុមារ ព្រោះបុរសអ៊ុយក្រែនដែលមានអាយុពី១៨ឆ្នាំដល់៦០ឆ្នាំ មានភារកិច្ចចូលបម្រើកងទ័ព។ បើតាមអង្គការ UNICEF កុមារជាង១,៥លាននាក់ស្ថិតក្នុងចំណោមពលរដ្ឋដែលបានភៀសខ្លួនទៅក្រៅប្រទេសទាំងនេះ។ «ក្នុងរយៈពេល៤សប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ ពិភពលោកបានឈរមើលរឿងដែលមិនគួរឱ្យជឿ។ ជីវិតរាប់មិនអស់ត្រូវបានបាត់បង់ ខណៈដែលជីវិតមនុស្សរាប់លាននាក់ផ្សេងទៀតកំពុងច្របូកច្របល់»។ ប្រធាន UNHCR លោក Filippo Grandi លើកឡើងបែបនេះនៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា។ លោក Filippo Grandi ក៏បានបន្តថា ខណៈអ៊ុយក្រែនកំពុងជួបបញ្ហា ប្រទេសជិតខាងនានាបានបង្ហាញការអាណិតអាសូរដ៏លើសលប់ និងបានឆ្លើយតបយ៉ាងសមស្របទទួលយកជនភៀសខ្លួន។ លោកបានបន្ថែមថា ប្រជាជនរាប់លាននាក់នៅជុំវិញពិភពលោក ក៏ឆ្លើយតបយ៉ាងត្រឹមត្រូវដែរចំពោះស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលប្រជាជនអ៊ុយក្រែនកំពុងជួបប្រទះនេះ។ បើតាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់ អង្គការអន្តរជាតិសម្រាប់ការធ្វើចំណាកស្រុក (IOM) មនុស្សប្រហែល ៦,៤៨លាននាក់ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន ខណៈជនបរទេសជាង១៨ម៉ឺននាក់ទៀតដែលបានស្នាក់នៅអ៊ុយក្រែនបានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសជិតខាង។ លើសពីនេះ IOM ក៏បានព្រមានថាមនុស្សរាប់លាននាក់ទៀតនឹងរងផលប៉ះពាល់ ប្រសិនបើសង្គ្រាមមិនបញ្ចប់។ មុនពេលរុស្ស៊ីឈ្លានពាន អ៊ុយក្រែន មានប្រជាជនចំនួន៣៧លាននាក់នៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ ចំនួននេះមិនបានរាប់បញ្ចូលប្រជាជនដែលរស់នៅតំបន់គ្រីមៀ និងតំបន់បំបែកខ្លួនដែលគាំទ្ររុស្ស៊ីនៅភាគខាងកើតប្រទេសឡើយ៕	អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ថ្ងៃទី២១ ខែមីនា អះអាងថា ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនជិត៣,៥លាននាក់បានភៀសខ្លួនចេញពីប្រទេសបន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីចូលអ៊ុយក្រែន។ UN ក៏បានកោតសរសើរដល់ប្រទេសជិតខាងអ៊ុយក្រែនដែលបង្ហាញក្តីមេត្តាទទួលយកជនភៀសខ្លួនពីអ៊ុយក្រែនទាំងនេះ។
អនុក្រឹត្យ បានបញ្ជាក់ថា ការបង្កើតតំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិ«ភ្នំប្រាំពីរ»នេះឡើង គឺដើម្បីការពារតួនាទីផ្នែកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសម្រាប់ជាប្រយោជន៍របស់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ការពារសោភ័ណភាព ទេសភាពធម្មជាតិ និងតម្លៃធម្មជាតិនៃតំបន់សម្រាប់បម្រើដល់ការកម្សាន្ត ការទស្សនា ការអប់រំ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ ជំនឿ ដោយធានាថាគ្រប់សកម្មភាពទាំងនេះ មិនបង្កការគំរាមកំហែងដល់បរិស្ថាន ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ក្នុងមូលដ្ឋានឡើយ។ ពិសេសរក្សាកម្រិតដល់ការប្រើប្រាស់ធនធានជីវៈចម្រុះធនធានធម្មជាតិ ធនធានវប្បធម៌ និងមុខងារនៃតំបន់នេះ។ លើសពីនេះ ការបង្កើតតំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិថ្មីនេះ នឹងផ្តល់សេវាកម្មធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ដោយនិរន្តភាព ជាមួយនឹងការលើកកម្ពស់ការចូលរួមពីសំណាក់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ក៏ដូចជាសាធារណជនក្នុងការរួមចំណែកដល់ការគ្រប់គ្រង ការការពារ និងការអភិរក្សជីវៈចម្រុះធនធានធម្មជាតិ និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងតំបន់។ ជាមួយគ្នានេះ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បញ្ជាឱ្យក្រសួងបរិស្ថានមានសមត្ថកិច្ចរៀបចំ និងគ្រប់គ្រងតំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិ «ភ្នំប្រាំពីរ» ដោយសហការជាមួយក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា នៃរដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង ដើម្បីធានាដល់កិច្ចគាំពារបរិស្ថាន ការអភិរក្សជីវៈចម្រុះ និងការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិ ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ស្រមតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃច្បាប់ជាធរមាន។ នៅខេត្តបាត់ដំបង មានតំបន់ និងរមណីដ្ឋានទេសចរណ៍ធម្មជាតិ វប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនតិចជាង២០កន្លែងទេ។ ក្នុងនោះមានរមណីដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ធម្មជាតិប្រាសាទបាណន់, រមណីដ្ឋានទេសចរណ៍វប្បធម៌ប្រាសាទឯកភ្នំ, រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិថ្វាកស្រុករតនមណ្ឌល, រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រទំនប់អាងបាសាក់, រមណីយដ្ឋានភ្នំព្រះ, រមណីយដ្ឋានធម្មជាតិភ្នំកាច់ផ្កា, កសិ- ទេសចរណ៍ភូមិ៣ ( ភូមិវត្តគរ ភូមិកំពង់សីមារ ភូមិឈើទាល ), ផ្ទះបុរាណ និងរមណីដ្ឋានទេសចរណ៍អាងកំពីងពួយ...៕	ភ្នំពេញ៖ រាជរដ្ឋាភិបាលសម្រេចបង្កើតតំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិឈ្មោះ«ភ្នំប្រាំពីរ» នៅឃុំបួរ ស្រុកភ្នំព្រឹក ខេត្តបាត់ដំបង។ តំបន់បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិថ្មីនេះ ផ្ទៃដីសរុប៣៥៣,៩ហិកតា។ នេះបើយោងតាមអនុក្រឹត្យ កាលពីថ្ងៃ២៥ឧសភា ឆ្នាំ២០២០។
Casemiro បានអវត្តមានសម្រាប់ការហ្វឹតហាត់ ក្រោយជួយក្រុមជម្រើសជាតិរួចមក។ ខ្សែបម្រើវ័យ ៣១ឆ្នាំ បានលេងឱ្យក្រុមប្រេស៊ីល នៅក្នុងការប្រកួតជម្រុះពានរង្វាន់ World Cup 2026 តំបន់ទ្វីបអាមេរិកខាងត្បូង ក្នុងការប្រកួតស្មើ ១-១ ទល់ នឹងក្រុមវ៉េណេស៊ុយអេឡា ។ ការប្រកួតនោះ រូបគេលេងបានត្រឹមតែ ៧៩នាទីប៉ុណ្ណោះ។ ការប្រកួតទីពីរប្រេស៊ីលចាញ់អ៊ុយរូហ្កាយលទ្ធផល ២-០។ «Casemiro នៅតែស្ថិតនៅក្នុងប្រេស៊ីល ហើយស្ថិតតាមយោបល់របស់ក្លិប រូបគេត្រូវសម្រាកដើម្បីវិលត្រឡប់មកវិញឱ្យបានលឿន តាមដែលអាចធ្វើទៅបានពីបញ្ហាតូចមួយ ដែលបានលើកឡើងនៅពេលគេលេងឱ្យប្រទេសរបស់គេ។»។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្លិប Man United។ ខ្សែបម្រើការពារសញ្ជាតិប្រេស៊ីលត្រូវបានរំពឹងថា នឹងវិលត្រឡប់មកកាន់ទីលានហ្វឹកហាត់ Carrington នៅដើមសប្តាហ៍ក្រោយ ដើម្បីបន្តហ្វឹកហាត់ជាមួយក្រុមឡើងវិញ។ យ៉ាងណា Casemiro ក៏នឹងខកខានបង្ហាញខ្លួនសម្រាប់ជំនួបទល់នឹងក្រុម Copenhagen នៅក្នុងជំនួប UEFA Champions League នៅថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា បន្ទាប់ពីទទួលបានកាតក្រហមនៅក្នុងការប្រកួតចាញ់លទ្ធផល ៣-២ ក្រោមថ្វីជើងក្រុម Galatasaray កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែតុលា៕	ខ្សែបម្រើ Casemiro របស់ក្រុម Manchester United នឹងខកខានបង្ហាញវត្តមានសម្រាប់ជំនួប Premier League ទល់នឹងក្រុម Sheffield United បន្ទាប់ពីរូបគេបានរងរបួស អំឡុងពេលបំពេញបេសកកម្ម ជាមួយនឹងក្រុមជម្រើសជាតិប្រេស៊ីល។ នេះបើតាមក្លិបបិសាចក្រហមប្រកាសនាថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា។
ស្របពេលនៃព្រឹត្តិការបើកសម្ពោធនោះ ក្រុមហ៊ុន សាមសុង អេឡិចត្រូនិកប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ក៏បានអញ្ជើញអ្នកសារព័ត៌មានល្បីៗ និងអ្នកថតរូបអាជីពជាច្រើន ឱ្យចូលរួមទស្សនានៃការផ្សាយផ្ទាល់ (Live) ឃើញផ្ទាល់ និងបានប៉ះផ្ទាល់ផងដែរ ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងនៅ HighGround Skybar ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ចាប់ពីម៉ោង 10:00 យប់ រហូតដល់ ម៉ោង 11:30 យប់ ផងដែរ។ លោក ខ្លូត ពិសិដ្ឋ ប្រធានគ្រប់គ្រងផ្នែកផលិតផលទូរស័ព្ទដៃ នៃក្រុមហ៊ុន សាមសុង អេឡិចត្រូនិក ប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា៖ «សម្រាប់សករាជថ្មី 2022 នេះក្រុមហ៊ុន សាមសុង ពិតជាបានធ្វើឱ្យពិភពលោកទាំងមូលកក្រើក កោតសរសើរ និងស្ញប់ស្ញែងបំផុតម្តងទៀតហើយ ចំពោះ Galaxy S22 Series នេះជាមួយនឹងការបំពាក់នូវកំពូលបច្ចេកវិទ្យា ដ៏ល្អឯកពិសេសៗ ជាច្រើន ដូចជា៖ កាមេរ៉ាជំនាញដូចអ្នកអាជីព ដែលអាចថតភ្លឺច្បាស់ខ្លាំង ដាច់ល្អនៅពេលយប់,កំពូលថាមពលថ្មអាចប្រើបានទៅដល់2 ថ្ងៃ និងអ្វីដែលកាន់តែពិសេសបំផុតនោះ គឺ Galaxy S22 ស៊េរី មកលើកនេះគឺត្រូវបានបំពាក់មកជាមួយប៊ិកវេទមន្ត S-Pen ជំនាន់ចុងក្រោយបំផុតមកស្រាប់ផងដែរ»។ ចំណុចដ៏អស្ចារ្យទាំងអស់នេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យយើងពិតជាមានភាពជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា អតិថិជនទាំងអស់ កំពុងទន្ទឹងរង់ចាំការចាប់កាន់ប្រើផ្ទាល់ ដើម្បីទទួលបាននូវ បទពិសោធន៍ថ្មី ជាមួយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបចុងក្រោយ ក៏ដូចជារចនាបទថ្មី ផ្នត់គំនិតថ្មី និងកំណត់ត្រាថ្មី នៃកំពូលស្មាតហ្វូនដ៏ល្អឯកនេះផងដែរ។ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់អតិថិជន និងដើម្បីឱ្យអតិថិជនរបស់ខ្លួនទាំងអស់ ទទួលបាននូវ បទពិសោធន៍ថ្មីភាពអស្ចារ្យថ្មីនៃកំពូលបច្ចេកវិទ្យាជំនាន់ចុងក្រោយ (Break the rules of Innovation) ក្រុមហ៊ុន ក៏នឹងដាក់ឱ្យអតិថិជនទូទាំងប្រទេស កម្ម៉ង់ទុកមុន (Pre-order) ចាប់ពីថ្ងៃទី 10 ដល់ 22 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 2022 នៅតាមហាង ឬដេប៉ូចែកចាយផលិតផល សាមសុង ផ្លូវការដែលមានស្លាកសញ្ញា Pre-order ទូទាំងប្រទេស ជាមួយនឹងកម្មវិធីប្រូម៉ូសិន ថែមជូនដ៏អស្ចារ្យដូចជា៖ * កម្ម៉ង់ទិញទុកមុន Galaxy S22 Ultra នឹងទទួលបាន - ថេប្លេត Tab A7 Lite Wi-Fi + Book Cover - ស្រោមទូរស័ព្ទ Silicone Cover with Strap - Lucky Box (White Strap) - ស៊ីមស្មាតលេខពិសេសតម្លៃ 129 ដុល្លារ ជាមួយគម្រោងអ៊ីនធឺណិតធំហ្ម៎ងចំនួន 52 សប្តាហ៍! * កម្ម៉ង់ទិញទុកមុន Galaxy S22+ និង Galaxy S22 នឹងទទួលបាន - Galaxy Buds Pro - ស្រោមទូរស័ព្ទ Silicone Cover with Strap - Lucky Box (White Strap) - ស៊ីមស្មាតលេខពិសេសតម្លៃ 129 ដុល្លារ ជាមួយគម្រោងអ៊ីនធឺណិតធំហ្ម៎ងចំនួន 52 សប្តាហ៍! សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែម សូមអញ្ជើញមកទស្សនាផលិតផលដោយផ្ទាល់ តាមហាងទំនើបចែកចាយផលិតផល សាមសុង ទាំងអស់ ដែលនៅជិតលោកអ្នកបំផុតទូទាំងប្រទេស ឬក៏អាចទំនាក់ទំនង ទៅកាន់ផ្នែកសេវាបម្រើអតិថិជន 24/7 ឥតគិតថ្លៃ តាមរយៈទូរស័ព្ទលេខ៖ 1800-20 32 32 ! * លក្ខខណ្ឌផ្សេងៗត្រូវបានអនុវត្ត (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	(ភ្នំពេញ) ថ្ងៃទី ១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២២៖ កំពូលស្មាតហ្វូនដ៏ល្អឯក ប្រចាំឆ្នាំ 2022 របស់ក្រុមហ៊ុន សាមសុង Galaxy S22 ស៊េរី ដែលធ្វើឱ្យកក្រើកពិភពលោក និងធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន ទប់ចិត្តមិនបានផ្អើលភ្លូកទឹកភ្លូកដី នៅទីបំផុតបានបង្ហាញរូបរាងពិតជាផ្លូវការហើយ ជាមួួនឹងការប្រកាសជាផ្លូវការ បើកឱ្យអតិថិជនកម្ម៉ង់ទុកមុន (Pre-order) ជាមួយនឹងកាដូថែមជូនដ៏រំភើបអស្ចារ្យផងដែរ!
លោក វ៉ាត់ ចំរើន អនុប្រធានទី១នៃសហព័ន្ធកីឡាគុនល្បុក្កតោកម្ពុជាបាននិយាយថា អង្គការ UNESCO បានបើកកញ្ចប់ឯកសារសុំចុះបញ្ជីកីឡាគុនល្បុក្កតោជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបិយនៃមនុស្សជាតិនៃអង្គការ UNESCO កាលពីដើមខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨។ លោកបានបន្តថា អង្គការជំនាញមួយនេះ បាននិងកំពុងត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃឯកសារទាំងនេះ ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះដែលត្រូវបំពេញបន្ថែមឲ្យគ្រប់លក្ខខណ្ឌ។ ក្នុងពិធីបិទវគ្គបណ្តុះបណ្តាលអាជ្ញាកណ្តាល ចៅក្រម និងគ្រូបង្វឹកថ្នាក់ជាតិគុនល្បុក្កតោកាលពីថ្ងៃទី២៩ មីនា លោក វ៉ាត់ ចំរើន បានបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ក្រោមការតាមដាន និងទាក់ទងផ្ទាល់រវាងក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈជាមួយអង្គការ UNESCO អន្តរជាតិ គឺនៅដើមខែមីនានេះ គេទើបតែបើកកញ្ចប់ឯកសារយើងដែលបានដាក់ទៅតែប៉ុណ្ណោះ។ ខណៈពេលនេះពួកគេបាននិងកំពុងត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃរកចំណុចខ្វះខាត ដើម្បីឲ្យយើងបំពេញបន្ថែម»។ លទ្ធផលនៃការពិនិត្យខាងលើនឹងប្រកាសឲ្យដឹងជាផ្លូវការនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។ ប៉ុន្តែបើពុំឃើញមានចំណុចខ្វះខាតអ្វីទេនោះ ឯកសារទាំងនេះ នឹងបញ្ជូនបន្តទៅកាន់គណៈកម្មការជំនាញចុងក្រោយ ដើម្បីវាយតម្លៃជាចុងក្រោយនៅខែមិថុនា តែម្តង។ ក្នុងករណីឯកសារទាំងនេះ នៅមានចំណុចខ្វះខាត គណៈកម្មការជំនាញចុងក្រោយនៃអង្គការ UNESCO នឹងផ្តល់ដំណឹងមកកម្ពុជានៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩។ តែបើគ្មានការខ្វះខាតអ្វីទេនោះ អង្គការ UNESCO នឹងប្រកាសលទ្ធផលផ្លូវការពីជោគជ័យ ឬមិនជោគជ័យនៃការចុះបញ្ជីនេះតែម្តងនាអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩។ អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជារូបនេះ បានចាត់ទុកការបើកកញ្ចប់ឯកសាររបស់អង្គការ UNESCO ពេលនេះថា ជាដំណឹងដ៏ល្អមួយ ដែលប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាបានទន្ទឹងរង់ចាំអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ហើយវាក៏ជាសញ្ញាណល្អក្នុងដំណើរការនៃការចុះជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកអរូបិយនៃមនុស្សជាតិរបស់គុនល្បុក្កតោផងដែរ។ តាមពិតការបើកកញ្ចប់ឯកសាររបស់កីឡាគុនល្បុក្កតោត្រូវធ្វើឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០១៧ មកម្ល៉េះ។ ការយឺតយ៉ាវនេះ ដោយសារក្នុងឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជាបានស្នើសុំចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកចំនួនពីរ គឺល្ខោនខោលនិងល្បុក្កតោ។ បើតាមច្បាប់នៃការចុះបញ្ជីនេះ អង្គការ UNESCO អនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសមួយអាចដាក់សម្បត្តិរបស់ខ្លួនបានតែមួយប៉ុណ្ណោះក្នុង១ឆ្នាំ៕	ក្រោយទន្ទឹងរង់ចាំអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ កញ្ចប់ឯកសារសុំចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក របស់កីឡាគុនល្បុក្កតោត្រូវបានអង្គការ UNESCO បើកកាលពីដើមខែមីនា។ ការបើកនេះ គឺដើម្បីត្រួតពិនិត្យនិងវាយតម្លៃរកចំណុចវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានមុនបញ្ជូនទៅគណៈកម្មការជំនាញចុងក្រោយនៃអង្គការ UNESCO។ លទ្ធផលជោគជ័យ ឬមិនជោគជ័យនៃការចុះបញ្ជីនេះ នឹងប្រកាសជាផ្លូវការនាអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ ខាងមុននេះ។
លោក ស៊ុន ចាន់ថុល រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូនបានមានប្រសាសន៍ថា កត្តាសន្តិភាពបានធ្វើឲ្យភាពសង្ឃឹមរស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកើនឡើង១៤ឆ្នាំក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំ។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោកបានពន្យល់ថា៖«នៅឆ្នាំ១៩៩៨ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរសង្ឃឹមរស់តែ៥៦.៧ឆ្នាំ។ តែឆ្នាំ២០១៨ ប្រជារាស្ត្រខ្មែរយើងសង្ឃឹមរស់រហូតដល់៧០.៦ឆ្នាំ។ ដូច្នេះក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំប្រជារាស្ត្រខ្មែរយើងសង្ឃឹមរស់កើនឡើង១៤ឆ្នាំ»។ ថ្នាក់ដឹកនាំ មន្ត្រីរាជការ ពាណិជ្ជករ និងបុគ្គលិកវិស័យឯកជនជាង៥០០នាក់ បានចូលរួមជិះកង់ ដើម្បីអបអរការសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ស្តូបវិមានឈ្នះឈ្នះ និងខួបលើកទី២០នៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះរបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ ការជិះកង់បែបកម្សាន្តនេះ លើចម្ងាយផ្លូវ២៥គីឡូម៉ែត្រ ដោយចេញដំណើរពីពហុកីឡដ្ឋានជាតិឆ្ពោះទៅកាន់វិមានឈ្នះឈ្នះ ដែលស្ថិតនៅភូមិដំណាក់តាសេក សង្កាត់ព្រែកព្នៅ ខណ្ឌជ្រោងចង្វារ រាជធានីភ្នំពេញ។ ក្នុងឱកាសនោះលោក ស៊ុន ចាន់ថុល រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការនិងដឹកជញ្ជូន បានបង្ហាញអារម្មណ៍រំភើបសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការចូលរួមជិះកង់កម្សាន្ត ដើម្បីអបអរការសម្ពោធវិមានឈ្នះឈ្នះ និងខួបលើកទី២០នៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន។ លោក បានចាត់ទុកភាពសប្បាយរីករាយខាងលើ និងសមិទ្ធផលដែលកំពុងរីកចម្រើននៅកម្ពុជា គឺកើតពីកត្តាសន្តិភាព។ «ចង់អ្នកណាថាអីថាទៅ ប៉ុន្តែនេះជាការពិត ព្រោះគ្មានអ្នកណាអាចបំភ្លៃការពិតនូវសមិទ្ធផលគ្រប់យ៉ាងក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន បានទេ។ ជាក់ស្តែងយើងមានកីឡដ្ឋាន(មរតកតេជោ)នៅក្រោយខ្នងកំពុងសាងសង់ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន និងគ្រប់បែបយ៉ាង នេះបានពីកត្តាសន្តិភាព។ យើងត្រូវនាំគ្នាអមដំណើរជាមួយសម្តេច ហ៊ុន សែន ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រទេសកម្ពុជា»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ស៊ុន ចាន់ថុល។ ពិធីសម្ពោធវិមានឈ្នះឈ្នះ និងអបអរខួប២០ឆ្នាំនៃនយោបាយឈ្នះឈ្នះរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រព្រឹត្តទៅចន្លោះពីថ្ងៃទី២៩-៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ ក្នុងរយៈពេល៣ថ្ងៃនេះ មានការប្រកួតនិងសម្តែងកីឡា សិល្បៈ និងការប្រគំតន្ត្រី។ ហើយក៏មានការតាំងស្តង់ពិព័រណ៍សមិទ្ធផល សម្ភារប្រើប្រាស់របស់ក្រសួងមួយចំនួន និងផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលសរុបជិត៨០០ស្តង់ផងដែរ៕	រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការនិងដឹកជញ្ជូនលោក ស៊ុន ចាន់ថុល ឲ្យតម្លៃខ្ពស់លើសន្តិភាព ព្រោះវាជាកត្តាជួយឲ្យកម្ពុជាមានការអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យទាំងកសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងកីឡា។ ហើយកត្តាសន្តិភាពនេះ ធ្វើឲ្យភាពសង្ឃឹមរស់របស់ពលរដ្ឋខ្មែរកើនឡើង១៤ឆ្នាំក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ។ លោក ជំរុញឲ្យពលរដ្ឋកម្ពុជា ត្រូវអមដំណើរជាមួយសម្តេច ហ៊ុន សែន ដើម្បីរក្សាសន្តិភាព។ ការលើកឡើងទាំងនេះ ក្នុងឱកាស លោក ចូលរួមជិះកង់កម្សាន្តឆ្ពោះទៅកាន់វិមានឈ្នះឈ្នះ ដែលមានអ្នកចូលរួមជាង៥០០នាក់។
ស្នងការខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានបញ្ជាក់លើទំព័រហ្វេសប៊ុកថា មូលហេតុ ដែលបណ្តាលឲ្យកម្មករ-កម្មការិនីទាំងនោះ ដួលសន្លប់ គឺដោយសារតែពួកគេ មានអារម្មណ៍ភិតភ័យយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីឮកម្មការិនីម្នាក់ ដែលទើបនឹងចូលធ្វើការ និងមានជំងឺប្រចាំកាយ បានស្រែកឡូឡាក្នុងរោងច្រក។ ស្នងការខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានអះអាងបែបនេះថា៖«ពេលកម្មការិនីនោះ ស្រែកឡូឡា អ្នកខ្លះក៏បានរត់ចេញមកក្រៅរោងចក្រ ហើយអ្នកខ្លះ មានអាការៈស្ទើរខ្យល់ ស្ទើរវិលមុខ ក៏បានទន់ដៃ ទន់ជើង ដួលសន្លប់ងងឹតមុខ»។ ព័ត៌មានលើទំព័រហ្វេសប៊ុកនោះ បានឲ្យដឹងទៀតថា កម្មករ-កម្មការិនីខាងលើ ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះបឋមពីក្រុមការងារសន្ដិសុខដែលយាមនៅក្រុមហ៊ុន កងកម្លាំងនគរបាល និងមន្ដ្រីអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធជាច្រើន។ បន្ទាប់មក ពួកគេ ក៏ត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់គ្លីនិកឯកជន ដោយអ្នកខ្លះទៀត ត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកស្រុកគងពិសី។ ប្រភពដដែល បានបញ្ជាក់ចុងក្រោយយ៉ាងដូច្នេះថា៖«បច្ចុប្បន្នកម្មករ-កម្មការិនីទាំងអស់ មានអាការៈធូស្រាលវិញហើយ មិនបង្កឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតនោះទេ»៕	កម្មករ-កម្មការិនីដល់ទៅជិត១០០នាក់ ដែលបម្រើការងារនៅរោងចក្រផលិតស្បែកជើងមួយឈ្មោះ វីងស្តារស៊ូរ ក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានដួលសន្លប់តៗគ្នា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨នេះ។ នេះបើតាមព័ត៌មានដែលបង្ហោះនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ស្នងការនគរបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
ដើម្បីឧទ្ទិសកុសល្យដល់អ្នកដែលបានស្លាប់ ក្នុងឧប្បត្តិហេតុរត់ជាន់គ្នានៅកោះពេជ្រកាលពីឆ្នាំ២០១០សាលារាជធានីភ្នំពេញ បានធ្វើពិធីរាប់បាត្រ បង្សុកូលដោយមានព្រះសង្ឃសំនួន១០៨អង្គនៅព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកានេះ នៅស្ដូបជិតស្ពានភ្លោះកោះពេជ្រ ក្រោមការចូលរួមពីលោកម៉ប់ សារិនប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសាលារាជធានីភ្នំពេញ។ នៅក្នុងពិធីនេះលោកម៉ប់ សារិន ក៏បានបញ្ជាក់ថាសាលារាជធានីនឹងធ្វើពិធីបង្សុកូលនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំជាមួយគ្រួសារនៃសព្វ នៅស្តូបជិតស្ពានភ្លោះកោះពេជ្រ។ នៅក្នុងពិធីបង្សុកូលនេះ សាលារាជធានីភ្នំពេញក៏បានផ្ដល់ថវិកាដល់គ្រួសារសពដោយក្នុងម្នាក់ទទួលបាន២០ម៉ឺនរៀល។ សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីយប់ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០ ជារាត្រីទី៣ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក នៅស្ពាននាគ ជាប្រភេទស្ពានយោល ដែលទើបសាងសង់ថ្មីនៅកោះពេជ្របានកើយឧប្បតិ្តហេតុផ្អើលរត់ជាន់គ្នារហូតដល់ស្លាប់មនុស្សចំនួន៣៥៣នាក់។ ករណីនេះមិនត្រូវបានស្វែងរកមូលហេតុពិតប្រាកដណាមួយ នៅពីក្រោយការផ្អើលរត់ជាន់គ្នានេះឡើយ ហើយបន្ទាប់ពីមានមនុស្សស្លាប់ជាច្រើននាក់ ស្ពាននាគ ឬស្ពានយោលនោះក៏ត្រូវវាយកម្ទេចចោលផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ សាលារាជធានីភ្នំពេញបានធ្វើពិធីរាប់បាត្រ បង្សុកូល ដោយមានព្រះសង្ឃចំនួន១០៨អង្គ ដើម្បីឧទ្ទិសកុសល្យដល់អ្នកដែលបានស្លាប់ចំនួន៣៥៣នៅក្នុងឧប្បត្តិហេតុរត់ជាន់គ្នានៅស្ពាននាគកោះពេជ្រ កាលពីយប់ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០ ដែលចំថ្ងៃទី៣ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក។
ក្នុងលិខិតខាងលើនេះ សាលារាជធានីបានថ្លែងអំណរគុណដល់ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់រថយន្តប្រកបអាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរមួយចំនួន ដែលកន្លងមកបានរក្សាតម្លៃដឹកជញ្ជូនឲ្យនៅដដែលក្នុងឱកាសបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌតាមការអំពាវនាវ តែម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន និងរថយន្តមួយចំនួនផ្សេងទៀតបានដំឡើងថ្លៃឈ្នួល។ អត្ថបទទាក់ទង ភ្ជុំបិណ្ឌ៖សាលាក្រុងត្រៀមរថយន្ត១២០គ្រឿង សម្រាប់ដឹកអ្នកដំណើរពីភ្នំពេញ ទៅតាមខេត្ត រដ្ឋបាលក្រុងភ្នំពេញ សូមម្ចាស់អាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរទាំងនោះ រក្សាតម្លៃសេវារបស់នៅដដែលក្នុងឱកាសភ្ជុំបិណ្ឌនេះ។ ជាមួយគ្នានេះអាជ្ញាធរសុំឲ្យម្ចាស់រថយន្តដឹកជញ្ជូនទាំងនោះ ណែនាំដល់អ្នកបើកបររបស់ខ្លួនកុំផ្ទុកអ្នកដំណើរលើសចំណុះ និងត្រូវបើកបរគោរពច្បាប់។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ អាជ្ញាធរអំពាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ កម្មករ កុំជិះប្រជ្រៀតគ្នា លើសចំណុះ ឬជិះលើដំបូលរថយន្តឈ្នួល ដើម្បីចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ជាយថាហេតុ។ «រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ សង្ឃឹមជឿជាក់ថា ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន និងម្ចាស់រថយន្តដែលប្រកបអាជីវកម្មដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរចូលរួមអនុវត្តតាមខ្លឹមសារខាងលើនេះប្រកបដោយស្មារតីយោគយល់អធ្យាស្រ័យ»។ សេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់សាលាក្រុងគូសបញ្ជាក់ដូចនេះ។ គួរបញ្ជាក់ថា ក្រៅពីការអំពាវនាវសុំកុំដំឡើងថ្លៃឈ្នួលរថយន្តដូចខាងលើនេះ អាជ្ញាធរក៏បានត្រៀមរថយន្តក្រុងចំនួន ១២០គ្រឿង សម្រាប់ដឹកប្រជាពលរដ្ឋទៅមកភ្នំពេញនិងបណ្ដាខេត្តមួយចំនួន ដោយឥតគិតថ្លៃ៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ស្នើសុំឲ្យរក្សាតម្លៃដដែលចំពោះការដឹកជញ្ជូនអ្នកដំណើរទៅមកភ្នំពេញនិងបណ្ដាខេត្ត ក្នុងឱកាសបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ។ នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ចុះថ្ងៃទី២៣ខែកញ្ញានេះ។
លោកស្រី Paetontarn កូនស្រីរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា និងជាបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រីមួយរូបក្នុងបញ្ជីរបស់បក្សភឿថៃបាននិយាយថា បក្សភឿថៃនឹងគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងដល់លោក Pita ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ប្រសិនបើសភាបដិសេធលោក Pita នោះបក្សភឿថៃនឹងតែងតាំងលោក Srettha Thavisin ។ លោកស្រីបញ្ជាក់ថា ៖ «បក្សភឿថៃនឹងតែងតាំងលោក Srettha Thavisin នេះច្បាស់ណាស់»។ លោក Pita បានបរាជ័យក្នុងការទទួលបានសំឡេងភាគច្រើនដើម្បីក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ពីសម័យប្រជុំពេញអង្គនៃរដ្ឋសភា និងព្រឹទ្ធសភានៅថ្ងៃទី ១៣ ខែកក្កដា។ សម្ព័ន្ធភាពចម្រុះទាំងប្រាំបីបានសម្រេចចិត្តកាលពីថ្ងៃ១៧ ខែកក្កដាថា ពួកគេនឹងតែងតាំង លោក Pita ធ្វើជាបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្រ្តីនៅជុំទីពីរបន្ទាប់ បើទោះបីជាឥស្សរជនសំខាន់ៗមួយចំនួនរបស់បក្សភឿថៃបាននិយាយថា លោក Pita នឹងអស់ឱកាសធ្វើនាយករដ្ឋមន្រ្តីជារៀងរហូតក៏ដោយ។ លោកស្រី Paetongtarn បានរៀបរាប់ថា ការដែលគាំទ្រលោក Srettha Thavisin ដោយសារតែលោកមានចំណេះដឹងផ្នែកជំនួញ និងសេដ្ឋកិច្ច។ លោក Srettha Thavisin ជាអតីតប្រធានអាណាចក្រអចលនទ្រព្យ Sansiri ។ «ការផ្តោតសំខាន់ គឺនៅពេលដែលយើងអាចបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីបាន វាស្ថិតលើផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ព្រោះប្រទេសជាតិត្រូវដើរទៅមុខ... ការផ្តោតទៅលើអ្វីដែលយើងអាចធ្វើដើម្បីអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ កសាងទំនុកចិត្តរបស់អ្នកវិនិយោគអន្តរជាតិ និងទាក់ទាញពួកគេកាន់តែច្រើន»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra ។ នៅពេលដែលអ្នកយកព័ត៌មានបានសួរអំពីការសន្យារបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាម្នាក់ ក្នុងការគាំទ្រគណបក្សភឿថៃ ប្រសិនបើបក្សឆ្ពោះទៅមុខដកចេញពីសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួន។ លោកស្រី Paetongtarn បានឆ្លើយតបថា បក្សចម្រុះទាំងប្រាំបីនឹងពិភាក្សាអំពីបញ្ហានេះ។ លោកស្រីបានថ្លែងថា៖ «សូមឲ្យប្រធានបក្សនីមួយៗមានការពិភាក្សាគ្នា។ បញ្ហានេះមានលក្ខណៈរសើបខ្លាំងណាស់»។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅជុំបន្ទាប់នឹងត្រូវធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១៩ សម្រាប់ជុំទីពីរ និងជុំទីបីនៅថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា។៕	នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែកក្កដា លោកស្រី Paetongtarn Shinawatra ដែលជាកូនអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ និយាយថា បក្សភឿថៃនឹងស្នើលោក Srettha Thavisin ជាបេក្ខភាពនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រសិនបើសម័យប្រជុំពេញអង្គបោះឆ្នោតជ្រើសនាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្តបដិសេធមេដឹកនាំបក្សឆ្ពោះទៅមុខ Pita Limjaroenrat នៅជុំទីពីរ។
លោក Nuno Espirito Santo អ្នកចាត់ការទូទៅ Wolves នឹងយក Semedo ទៅជំនួសកន្លែង Matt Doherty ដែលបានផ្លាស់ទៅលេងឲ្យ Tottenham Hotspur ក្លិបក្នុងក្របខណ្ឌ Premier League ជាមួយគ្នា កាលពីខែសីហា។ ក្រោយយកបានកីឡាករដ៏មានទេពកោសល្យមករួមក្រុម លោក Jeff Shi ដែលជានាយកប្រតិបត្តិក្លិបរហស្សនាមចចកខ្មៅបានលើកឡើងថានេះជាឱកាសដ៏កម្រ និងតិចតួចបំផុត ដែលក្រុមលោកអាចទិញយកកីឡាករលំដាប់ពិភពលោកពីក្លិបលំដាប់ពិភពលោកបែបនេះ។ អាយុ ២៦ឆ្នាំ Semedo ខ្សែការពាររូបនេះ ធ្លាប់បានបង្ហាញខ្លួនឲ្យក្រុមយក្សអេស្ប៉ាញ ១២៤លើក និងលេងឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិព័រទុយហ្គាល់ចំនួន ១៣ ប្រកួតផងដែរ។ ជុំវិញការផ្ទេរ Semedo ក្រុមរហ្សនាមអ្នកមានបុណ្យបានបង្ហាញតម្លៃទិញដូរ ៣៥លានដុល្លារ និងបូកបន្ថែម ១២លានដុល្លារទៀត។ Semedo ដែលយល់ព្រមចុះកិច្ចសន្យាជាមួយ Wolves ដល់ឆ្នាំ ២០២៣ ជាកីឡាករទី៣ បន្ទាប់ពីលោក Santo ទិញបាន Fabio Silva ពី FC Porto និង Ki-Jana Hoever មកពី Liverpool។ អតីតសមាជិក្រុម Benfica រូបនេះ ក៏បានក្លាយជាកីឡាករសញ្ជាតិព័រទុយហ្គាល់ទី១០ និងជាកីឡាករថ្លៃបំផុតរបស់ Wolves ខណៈ Fabio Silva ដែលទិញពី Porto តម្លៃ៤៥លានដុល្លារ ឈរលេខពីរ។ មុនទិញចូលកីឡាករទាំង៣ Wolves បានលក់កីឡាករមួយចំនួនដូចជាខ្សែប្រយុទ្ធ Diogo Jota ទៅឲ្យ Liverpool ក្នុងតម្លៃ ៥២លានដុល្លារ និង Doherty ទៅ Spurs ជាដើម៕	Wolverhampton Wanderers បានចំណាយប្រាក់ជាកំណត់ត្រា ដើម្បីទិញយកខ្សែការពារ Nelson Semedo ពី Barcelona ក្នុងតម្លៃ ៣៧ លានផោន (៤៧លានដុល្លារអាមេរិក)។ បើតាមការផ្សាយរបស់ BBC កីឡាករអន្តរជាតិព័រទុយហ្គាល់រូបនេះ នឹងចុះកិច្ចសន្យារយៈពេល៣ឆ្នាំ។
ពាក្យទាំងនោះមានដូចជា រសិកផល ផ្លែឈើមានរស ។ រសិកភោជន ភោជនឆ្ងាញ់ ។ រសិកាហារ ( រសិក + អាហារ ) អាហារឆ្ងាញ់ពិសា ។ ល ។	រសិក [អានថា «រៈសិ-កៈ ឬ រៈសិក] ពីភាសាសំសង្ក្រឹត-បាលី មានន័យថា «ដែលមានរស»។ បើតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត គេនិយមប្រើពាក្យនេះជាបទសមាសភ្ជាប់ពីខាងដើមនាមដទៃ។
ពាក្យសន្យាជុំវិញការមិនធ្វើយោធូបនីយកម្មសមុទ្រចិនខាងត្បូង ត្រូវធ្វើឡើងរវាងអតីតប្រធានាធិបតី បារ៉ាក់ អូបាម៉ា និងប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជិនភីង ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ឧត្តមសេនីយ៍ ចូសេហ្វ ដាន់ហ្វត នាយសេនាធិការចម្រុះកងទ័ពអាមេរិក។ ប៉ុន្តែមេដឹកនាំចិន មិនបានអនុវត្តតាមពាក្យសម្ដីរបស់ខ្លួនឡើយ។ ថ្លែងក្នុងកម្មវិធីមួយនៅវិទ្យាស្ថាន Brooking ប្រមុខកងទ័ពអាមេរិករូបនេះបានរំឭកថា កាលពីឆ្នាំ២០១៦ លោក ស៊ី បានសន្យាចំពោះមុខលោក អូបាម៉ា ថា ចិននឹងមិនធ្វើយោធូបនីយកម្មនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងឡើយ។ តែបើកងាកមកមើលស្ថានភាពសព្វថ្ងៃ ចិនសាងសង់ផ្លូវរត់សម្រាប់យន្តហោះយោធាតូចធំ ឃ្លាំងផ្ទុកអាវុធ ការចល័តមីស៊ីលយ៉ាងទៀងទាត់ និងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវអាកាសជាច្រើនទៀត។ លោក ដាន់ហ្វត ចាត់ទុកសកម្មភាពបែបនេះ ជាការបំពានកិច្ចសន្យាច្បាស់ក្រឡែត។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP មេទ័ពអាមេរិករូបនេះ ក៏បានស្នើឲ្យមានតែការឆ្លើយតបទៅនឹងការមិនគោរពពាក្យសម្ដីបែបនេះ ប៉ុន្តែមិនមែនជាការឆ្លើយតបបែបយោធាឡើយ។ លោកចង់ឃើញការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា ព្រោះបើមិនអាចរកច្រកចេញតាមផ្លូវច្បាប់ទេនោះ វាប្រៀបដូចជាការបង្កើតស្តង់ដាថ្មីមួយទៀត។ ដូចនេះ ដំណោះស្រាយ គឺការធ្វើសកម្មភាពរួមគ្នាប្រឆាំងអ្នកបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីជាការកំញើញអ្នកផ្សេង។ តាមពិតទៅ ស្ថានភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ពិតជាស្ថិតក្រោមស្រមោលឥទ្ធិពលយោធាចិនមែន។ ចិនទាមទារចំណែកស្ទើរទាំងស្រុងនៃដែនទឹកដែលជាច្រកដឹកទំនិញមមាញឹកបំផុតលើពិភពលោក ខណៈរដ្ឋទាមទារផ្សេងទៀត ហាក់កោតក្រែងចិនយ៉ាងខ្លាំង ដោយមិនហ៊ានប្រឈមមុខផ្ទាល់ជាមួយចិនប៉ុន្មានឡើយ ពិសេសផ្នែកយោធា។ ចិនបានពង្រឹងមូលដ្ឋានយ៉ាងរឹងមាំនៅតាមបណ្ដាកោះនានាដោយអះអាងថា ជាទឹកដីរបស់ខ្លួន។ អាមេរិកឯណេះវិញ បានត្រឹមយកសេរីភាពនាវាចរណ៍អន្តរជាតិដើម្បីបញ្ជូននាវារបស់ខ្លួនទៅកាន់ដែនសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដើម្បីសង្កត់ចិនកុំឲ្យអុងអាត់ពេក ប៉ុន្តែមិនអាចរារាំងចិនបានឡើយ។ ជុំវិញការធ្វើយោធូបនីយកម្មនេះ លោកឧត្តមសេនីយ៍ ដាន់ហ្វត លើកឡើងថា សកម្មភាពចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងហាក់ថមថយ ដែលនេះទំនងបណ្ដាលពីការសាងសង់ជំរំបន្ទាយនានា ឈានដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយដែលអាចប្រើប្រាស់តាមគោលដៅរបស់ខ្លួន៕	ប្រមុខកងទ័ពអាមេរិក ចូសេហ្វ ដាន់ហ្វត នៅថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា បាននិយាយថា ប្រធានាធិបតីចិន ស៊ី ជិនភីង បានក្បត់សម្ដីរបស់ខ្លួនទាក់ទងសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ បើតាមលោក ដាន់ហ្វត លោក ស៊ី ធ្លាប់អះអាងថា នឹងមិនធ្វើសកម្មភាពយោធូបនីកម្មនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងឡើយ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ យោធាចិនបែរជាសាងសង់មូលដ្ឋានទ័ព បន្ទាយទាហានពាសពេញសមុទ្រនេះទៅហើយ។ លោក ដាន់ហ្វត ចង់ឲ្យមានការចាត់វិធានការដើម្បីឲ្យប៉េកាំងទទួលខុសត្រូវ។
ខាងក្រោមនេះយើង នឹងបង្ហាញឲ្យដឹងពីលំហាត់ប្រាណងាយៗចំនួន ៥ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពជួយលើកកម្ពស់អារម្មណ៍ល្អប្រសើរ ៖ ១. យូហ្កា យូហ្កា គឺជាជម្រើសនៃលំហាត់ប្រាណដ៏ប្រសើរបំផុតមួយដើម្បីទប់ទល់នឹងភាពស្ត្រេសដោយវាមិនត្រឹមតែជួយពង្រឹង ឬបង្កើនភាពបត់បែននៃរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែយូហ្កាក៏ទាមទារឲ្យចេះប្រើការដកដង្ហើមបានត្រឹមត្រូវដើម្បីកាត់បន្ថយកម្រិតនៃភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ផងដែរ។ ដូច្នេះអត្រានៃចង្វាក់បេះដូងរបស់អ្នកនឹងត្រឡប់មកលោតក្នុងកម្រិតប្រក្រតីវិញ។ ២. ការរត់ ការរត់ក៏ជាជម្រើសដ៏ល្អមួយផងដែរ ប្រសិនបើអ្នកចង់កាត់បន្ថយស្ត្រេស ព្រមជាមួយទម្ងន់ដែលលើស។ នោះក៏ព្រោះតែការរត់បង្កើនអត្រាចង្វាក់បេះដូងនិងការដុតរំលាយអាហារក្នុងពេលតែមួយ។ ៣. លំហាត់ប្រាណបែប Pilates លំហាត់ប្រាណមួយប្រភេទទៀតដែលជួយកាត់បន្ថយស្ត្រេសនិងធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ល្អប្រសើរយ៉ាងឆាប់រហ័សនោះ គឺ Pilates។ លំហាត់ប្រាណប្រភេទនេះតម្រូវឲ្យអ្នកធ្វើការសន្ធឹងរាងកាយពន្លាតសាច់ដុំ។ លំហាត់ប្រាណបែប Pilates មិនត្រឹមតែសម្រួលដល់ការដកដង្ហើមគ្រប់គ្រងភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជួយរក្សាថាមពលក្នុងរាងកាយផងដែរ។ ៤. ការថែសួន តើអ្នកធ្លាប់ដឹងទេថាគ្រាន់តែការធ្វើសកម្មភាពតិចតួចក្នុងសួនដូចជាបោចស្មៅ ឬដាំកូនឈើសោះក៏អាចកាត់បន្ថយស្ត្រេសបានដែរ? នោះក៏ព្រោះតែការ ប៉ះពាល់ផ្ទាល់ទៅនឹងធម្មជាតិ ព្រមជាមួយការស្រូបយកខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធជួយធ្វើឲ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយឆាប់រហ័ស។ ៥. លំហាត់ប្រាណបែបប្រដាល់ លំហាត់ប្រាណបែបប្រដាល់តម្រូវឲ្យអ្នកបញ្ចេញសកម្មភាពទាត់ធាក់ និងដាល់ច្រើន។ ដូច្នេះអ្នកអាចបញ្ចេញអារម្មណ៍មិនល្អបានយ៉ាងងាយតាមរយៈលំហាត់ប្រាណនេះ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	នៅក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃមានការងារនិងរឿងមួយចំនួនដែលយើងមិនអាចជៀសផុត ហើយទាមទារឱ្យត្រូវតែប្រឈមមុខដោះស្រាយ ដូច្នេះភាពស្មុគស្មាញ ស្ត្រេស និងធុញថប់ប្រាកដជាកើតមានឡើងដែរ។ ប៉ុន្តែថាតើយើងត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាស្ត្រេស ឬអារម្មណ៍មិនល្អតាមរបៀបណាទៅ? កុំបារម្ភ!
ក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលបណ្តេញចេញ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ (NDI) ដែលជ្រោមជ្រែងដោយអាមេរិក បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដើម្បីស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិចារណាឡើងវិញ។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ លោក កេនេត វ៉ូលេក (Kenneth Wollack) ជាអ្នកស្នើឡើង នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍។ ប្រធានវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យរូបនេះ បានលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ពួកយើង ពិតជាភ្ញាក់ផ្អើល និងសោកស្តាយមែនទែន ដែលមានរឿងកើតឡើងបែបនេះ។ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ បានដំណើរការនៅកម្ពុជា អស់រយៈពេល២៥ឆ្នាំមកហើយ ដោយបានធ្វើការងារជាមួយគណបក្សនយោបាយជាច្រើន រួមទាំងគណបក្សកាន់អំណាច ផងដែរ។ ពួកយើង មានតម្លាភាពក្នុងការបំពេញការងារ ហើយតែងតែមានឆន្ទៈ ក្នុងការគោរពច្បាប់។ ដូច្នេះ ពួកយើងសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងពិចារណាឡើងវិញ ចំពោះការសម្រេចចិត្តបណ្តេញវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ»។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នះ ក្រៅពីសុំឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពិចារណាឡើងវិញ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ក៏បានបកស្រាយពីភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួនផងដែរ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ បានបញ្ជាក់ថា វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ បានបំពេញកាតព្វកិច្ចផ្នែកច្បាប់រួចហើយ សម្រាប់ការសុំចុះបញ្ជីនៅក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានទទួលយកសំណើសុំចុះបញ្ជីរបស់វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២0១៦។ ប៉ុន្តែ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា នៅមិនទាន់ឆ្លើយតបនោះទេ ចំពោះសំណើសុំចុះបញ្ជីនេះ។ មាត្រា ១៤ នៃច្បាប់ស្តីពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល របស់ប្រទេសកម្ពុជា តម្រូវឲ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស សម្រេចចិត្តលើសំណើសុំចុះបញ្ជី ក្នុងរយៈពេល ៤៥ ថ្ងៃ (ថ្ងៃធ្វើការ) ។ ទាំងអស់នេះ គឺជាការលើកឡើងរបស់វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដើម្បីបង្ហាញថា ខ្លួនមិនបានធ្វើសកម្មភាព និងដំណើរដោយខុសច្បាប់ ដូចការអះអាងរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជានោះទេ។ លើសពីនេះ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ក៏បានរៀបរាប់ជាច្រើនពីគុណសម្បត្តិរបស់ខ្លួន ថែមទៀត។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ បានឲ្យដឹងថា ដោយមានការធានាពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ បានធ្វើការជាមួយគណបក្ស ក្រុមសង្គមស៊ីវិល និងប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីគាំទ្រឲ្យមានអភិបាលកិច្ចល្អ និងការចូលរួមក្នុងវិស័យនយោបាយ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ បន្តថា វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ថែមទាំងបានធ្វើកិច្ចការជាច្រើន ជាមួយគណៈកម្មាធិជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត។ «ការប្រឹងប្រឹងរបស់វិទ្យាស្ថាជាតិប្រជាធិតេយ្យ គឺដើម្បីពង្រឹងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងស្ថាប័ននានា»។ នេះជាគុណសម្បត្តិចម្បងមួយ ដែលប្រធានវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ បានលើកឡើងនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ មិនអាចទាក់ទងលោក ជុំ សុន្ទរី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ NDI បានទេ ព្រោះលោកមិនលើកទូរសព្ទ។ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា អ្វីដែលកម្ពុជា បានសម្រេចរួចហើយ ត្រូវតែអនុវត្ត ពោលគឺ NDI ត្រូវចេញពីកម្ពុជា។«វាមិនមែនជាការពិចារណាទេ តែវាជាការអនុវត្តច្បាប់។ រដ្ឋាភិបាល បានសម្រេចរួចហើយ (សម្រេចបណ្តេញចេញ)។ ដូច្នេះ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ត្រូវតែអនុវត្ត។ គាត់ត្រូវតែចេញ (ពីកម្ពុជា)»។ លោក ស៊ីផាន បញ្ជាក់ដូច្នេះ ក៏បន្តយ៉ាងនេះទៀតថា៖«តែ NDI នៅតែអាចស្នើសុំដំណើរនៅកម្ពុជាលើកក្រោយម្តងទៀត(ក្រោយចាកចេញ) បើគាត់(NDI) ចង់។ ប៉ុន្តែត្រង់ថា យល់ព្រម ឬមិនយល់ព្រម គឺលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ជាអ្នកសម្រេច»។ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ បានដាក់ការិយាល័យរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២មក។ បច្ចុប្បន្ន វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ មានការិយាល័យនៅតាមបណ្តាប្រទេសជាង៦០លើពិភពលោក។ កាលពីនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ស្តីពីការបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ។ ការធ្វើខុសនឹងច្បាប់ស្តីពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ គឺជាហេតុផល ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចបិទវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ។ ជាមួយគ្នានេះ តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេស រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏បានព្រមានបិទអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀតដែរ ប្រសិនបើធ្វើខុសច្បាប់។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន បញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ពេលសេចក្តីសម្រេចនេះ កំពុងអនុវត្តលើអង្គការ NDI អាជ្ញាធរ ក៏បានត្រៀមលក្ខណៈរួចជាស្រេចដែរ ដើម្បីចាត់វិធានការបែបនេះ ចំពោះសមាគម ឬអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលណា ដែលមិនគោរពច្បាប់នៅកម្ពុជា»៕	ភ្នំពេញ៖ វិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ ព្យាយាមបកស្រាយពីភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួន ដោយអមជាមួយការលើកឡើងពីគុណសម្បត្តិផ្សេងៗ ដែលបានកសាងនៅលើទឹកដីកម្ពុជា អស់រយៈពេល ២៥ឆ្នាំ កន្លងមក។ ផ្អែកលើចំណុចទាំងពីរខាងលើ ស្ថាប័នបរទេសមួយនេះ សង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាល នឹងពិចារណាសាជាថ្មី ចំពោះការបណ្តេញខ្លួន ចេញពីប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ឆ្លើយតបថា ការសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាល វិទ្យាស្ថាននេះ ត្រូវតែអនុវត្តតាម។
ក្នុងសេចក្ដីបំភ្លឺរបស់និយ័តករទូរគមនាគមន៍ ចុះថ្ងៃទី២៤ខែមករានេះ លេខទូរសព្ទអនាមិកមួយចំនួន ដែលមានដូចជាលេខ +6857215458, +6857320014, +6867330021 +6857215411 គឺជាលេខទូរសព្ទស៊ីញ៉ូហៅពីប្រទេសសាម័រ(Samoa) ចូលមកកាន់លេខទូរសព្ទចល័តគ្រប់ប្រព័ន្ធរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទូរសព្ទនៅកម្ពុជា។ ការហៅចូលរបស់លេខទាំងនេះមិនប៉ះពាល់អ្វីនោះទេ។ «ពាក់ព័ន្ធការបង្ហោះសារខាងលើនេះ(គណនីហ្វេសប៊ុកមួយចំនួន) ពិតជាការអះអាងមិនត្រឹមត្រូវ និងមានលក្ខណៈបំភ័ន្ធ និងបំភ័យទាំងស្រុង។ ធាតុពិតនៃផលប៉ះពាល់ជាបច្ចេកទេស និងហានិភ័យពីការស៊ីញ៉ូនេះ មិនឲ្យខាតបង់អ្វី ដូចអត្ថន័យនៃសារបង្ហោះរបស់អ្នកកាន់ទំព័រ និងគណនីបណ្ដាញសង្គមទាំងនោះឡើយ»។ ក្រុមហ៊ុនទូរសព្ទចល័ត បកស្រាយថា អនាមិកទាំងនោះ មិនធ្វើឲ្យបាត់បង់ទិន្នន័យដែលផ្ទុកនៅក្នុងទូរសព្ទ ឬថវិកាក្នុងគណនីសេវាទូរសព្ទ ឬថវិកាក្នុងគណនីធនាគារនោះឡើយ។ តែបើអ្នកប្រើប្រាស់ទូរសព្ទ ហៅត្រឡប់ទៅកាន់លេខអនាមិកនោះវិញ គឺត្រូវចំណាយថ្លៃសេវាក្នុងការសន្ទនានោះ តាមតម្លៃហៅទៅក្រៅក្រៅប្រទេស។ នេះបើតាមសេចក្ដីបំភ្លឺខាងលើនេះ៕	ភ្នំពេញ៖ ប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ មានគណនីហ្វេសប៊ុកមួយចំនួនបានបង្ហោះ និងចែករំលែកតគ្នាដែលមានសារថា«សូមប្រយ័ត្ន! សាហាវណាស់ គ្រាន់តែលើកលេខនេះភ្លាម លុយក្នុងកុងកាត់អស់រលីង ពិតជាសាហាវកំពូល»។ និយ័តករទូរគមនាគមន៍កម្ពុជា បានអះអាងថា នេះជាការបំភ័ន្ត និងបំភ័យសាធារណជន។
ក្នុងពិធីសំណេះសំណាលជាមួយពលរដ្ឋក្នុងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍រុនតាឯក ស្រុកបន្ទាយស្រី នៅព្រឹកថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ សម្ដេចហ៊ុន ម៉ាណែត បានគូសបញ្ជាក់ថា កន្លងមកធ្លាប់មានអ្នករកស៊ីផ្នែកអចលនទ្រព្យ ដែលរិះគន់រដ្ឋាភិបាល ដែលហាមមិនឱ្យមានសាងសង់សំណង់ធំៗនៅតំបន់អង្គរ។ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានបញ្ជាក់ថា តំបន់អង្គរខុសពីតំបន់ដទៃ មិនមែនចេះតែអភិវឌ្ឍន៍ ឬសាងសង់នោះឡើយ ហើយសម្ដេចក៏មិនខ្វល់ថា តម្លៃដីធ្លី ឬអចលនទ្រព្យខ្ពស់ឬថ្លៃកម្រិតណាក៏ដោយ ក៏វាមិនអាចប្រៀបនឹងតម្លៃរបស់អង្គរ តម្លៃរបស់វប្បធម៌ជាតិបានដែរ។ «នៅតំបន់អង្គរយើងកន្លងទៅធ្លាប់មានបងប្អូនអ្នកវិនិយោគអចលនទ្រព្យគាត់គិតថា ស្ដាយថ្លៃដី ចាំបាច់ដាក់តំបន់ហាមឃាត់ធ្វើអី មិនឱ្យធ្វើអាគារខ្ពស់ៗធ្វើអីទៅ ដើម្បីឱ្យដីឡើងថ្លៃ អភិវឌ្ឍន៍ធ្វើស្អីៗជុំវិញ យើងគិតថា តើតម្លៃនៃអាគារ តម្លៃនៃចំណូលក្នុងសតវត្សទី២១,២២,២៣ វាស្មើនឹងតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌ និងកេរដំណែលវប្បធម៌ដែលមួយពាន់ឆ្នាំមុនយើងបានកសាង អត់ស្មើទេ យើងមិនអាចកាត់ថ្លៃបានទេ។ កន្លែងច្រើនណាស់ដែលយើងអាចអភិវឌ្ឍន៍ មិនហាមឃាត់ទេ តែនេះតំបន់ដែលត្រូវការពារ។ ដើម្បីអី? ដើម្បីជាតិខ្មែរយើង»។ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានអរគុណដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភាគីពាក់ព័ន្ធដែលប្រឹងប្រែងរៀបចំការងារនេះ សម្រេចទទួលបានលទ្ធផលជាទីគាប់ចិត្ត និងបានទប់ស្កាត់កំណើនសំណង់របស់ប្រជាជននៅតំបន់អង្គរ ការពារពីការប្រឈមពីការដកអង្គរចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌរបស់មនុស្សជាតិ របស់អង្គការយូណេស្គូ។ សម្ដេចបន្តថា៖« យើងត្រូវរួមគ្នាធ្វើ តែមិនធ្វើទេ ហានិភ័យនៃកំណើនប្រជាជននឹងប៉ះពាល់តំបន់អង្គរ ដែលត្រូវដកចេញពីបញ្ជីបេតិកភណ្ឌ»។ ជាមួយគ្នានេះដែរ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ក៏បានកោតសរសើរចំពោះការអភិវឌ្ឍតំបន់រុនតាឯក ដែលក្នុងរយៈពេល៤០០ថ្ងៃមកនេះ មានភាពរីកចម្រើនច្រើន ខុសពីមុនដែលគ្រាន់តែជាដីព្រៃ ដីទទេ។ សម្ដេចបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នហេរដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួនធំដូចជា សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព ផ្សារជាដើម បានសាងសង់រួច ចំណែកផ្លូវកសាងបាន១៦៥គីឡូម៉ែត្រ ស្មើនឹងជិត៣០០ខ្សែ និងបន្តកសាងបន្ថែមទៀត។ ដោយសារជាគម្រោងធំ ដូច្នេះការកសាងមិនមែនជារឿងងាយស្រួលប៉ុន្មានទេ ដែលសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្នើសុំឱ្យពលរដ្ឋអត់ធ្មត់ ហើយមិនយូរទេ តំបន់រុនតាឯក នឹងក្លាយជាប៉ូលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ខេត្តសៀមរាប ស្របពេលដែលរាជរដ្ឋាភិបាលបានប្ដេជ្ញាចិត្តអភិវឌ្ឍន៍ និងរៀបចំតំបន់នេះឱ្យបានល្អ ជាការសងគុណដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលស្ម័គ្រចិត្តចេញពីតំបន់អង្គរ មករស់នៅតំបន់ថ្មីនេះ៕	សៀមរាប៖ នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែការពារពីគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់រុនតាឯក សម្រាប់ពលរដ្ឋដែលមានលំនៅមិនស្របច្បាប់នៅតំបន់អង្គរ។ សម្ដេចបញ្ជាក់ថា ការរៀបចំនេះគឺដើម្បីរក្សាតម្លៃអង្គរមិនឱ្យប្រឈមពីការដកចេញពីបញ្ជីសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌរបស់ពិភពលោក។
ក្នុងជំនួបលើកដំបូងជាមួយសមភាគីកូរ៉េខាងត្បូងផាក ជីន ដែលកំពុងធ្វើទស្សនកិច្ចរយៈពេល ៤ថ្ងៃ នៅអាម៉េរិក លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន បានបញ្ជាក់ថ្មីជំហររបស់អាម៉េរិកក្នុងការចរចាជាមួយកូរ៉េខាងជើង។ ដោយមើលឃើញពីការបាញ់មីស៊ីលញឹកញាប់ពីសំណាក់ក្រុងព្យុងយ៉ាង លោក ប្លីងខិន អះអាងថា លក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នៅតែបន្តស្វះស្វែងរកការរំសាយកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងឧបទ្វីបកូរ៉េ ខណៈទ្វារសម្រាប់ចរចា នៅតែបន្តបើកចំហ។ «អាម៉េរិក ពិតជាគ្មានបំណងបង្កភាពជាសត្រូវជាមួយកូរ៉េខាងជើងឡើយ»។ ប្រមុខការទូតអាម៉េរិកបានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមជាមួយសមភាគីកូរ៉េខាងត្បូង នាក្រសួងការបរទេសអាម៉េរិក ដោយបន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលអាម៉េរិក បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ក្នុងការជួយកូរ៉េខាងជើង ដែលកំពុងរងគ្រោះដោយសារជំងឺឆ្លងកូវីដ-១៩ និងបញ្ហាលំបាកផ្សេងៗ នៅក្នុងប្រទេស។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសអាម៉េរិកចេញនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោកប្លីងខិន បានបញ្ជាក់ថា គោលបំណងរបស់អាម៉េរិក គ្រាន់តែចង់រក្សាសន្តិភាព រួមទាំងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់អាម៉េរិករូបនេះ បានព្រមានថា បើរដ្ឋាភិបាលក្រុងព្យុងយ៉ាង មិនផ្លាស់ប្តូរកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ រួមទាំងមីស៊ីលរបស់ខ្លួនទេ អាម៉េរិកនៅតែបន្តដាក់សម្ពាធ។ កន្លងមក អាម៉េរិក បានដាក់សម្ពាធលើកូរ៉េខាងជើងដោយផ្ទាល់ តាមរយៈទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់ និងសេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានដដែលនោះ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកូរ៉េខាងត្បូង បានអះអាងថា កូរ៉េខាងជើងនឹងរងការឆ្លើយតបយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីសម្ព័ន្ធមិត្ត និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រសិនបើហ៊ានសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរលើកទី៧ ដែលត្រូវបានរំពឹងថា អាចធ្វើឡើងនៅក្រោមដី។ បើតាមលោក ផាក ក្រុងសេអ៊ូល និងក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ក៏បានពិភាក្សាពីចន្លោះប្រហោងរបស់ទណ្ឌកម្មលើក្រុងព្យុងយ៉ាងដែរ ដើម្បីធ្វើឱ្យសម្ពាធទាំងនោះ កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ទន្ទឹមនេះ ប្រមុខការទូតកូរ៉េខាងត្បូង ក៏បានជំរុញឱ្យក្រុងព្យុងយ៉ាងបញ្ឈប់សកម្មភាពមួយចំនួន ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ និងវិលត្រលប់មកកាន់តុចរចា។	ប្រមុខការទូតអាម៉េរិក លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា មានជំនួបជាមួយសមភាគីកូរ៉េខាងត្បូង លោក ផាក ជីន នាក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ លោកប្លីងខិន បានលើកឡើងថា អាម៉េរិក ពិតជាគ្មានបំណងបង្កអរិភាពជាមួយកូរ៉េខាងជើងឡើយ ហើយត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីចូលតុចរចាជាថ្មី ជុំវិញការរំសាយកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ។
របាយការណ៍ដែលផ្អែកតាមទិន្នន័យពីក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងធំៗចំនួន៩ បង្ហាញថា Toyota Prius យ៉ាងហោចណាស់ ២២៧គ្រឿងក្នុងចំណោមរថយន្តសរុបជាង១ម៉ឺនគ្រឿង ត្រូវបានចោរលួចនៅទូទាំងប្រទេសបារាំង នារយៈពេល១២ខែពេញ អំឡុងឆ្នាំ២០២១ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២០ ម៉ូដែលរបស់ក្រុមហ៊ុនជប៉ុនមួយនេះ មិនមានឈ្មោះក្នុងចំណាត់ថ្នាក់នោះឡើយ។ រថយន្តប្រភេទ SUV របស់ក្រុមហ៊ុនបារាំង គឺ DS7 Crossback ស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ខណៈ Renault Megane RS ជាប់លេខ៣ក្នុងចំណោមរថយន្តដែលត្រូវបានចោរលួចច្រើនជាងគេ ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២០ ម៉ូដែលនេះ ស្ថិតនៅលេខ២។ រថយន្តដែលរងគ្រោះបន្តបន្ទាប់ទៀត រួមមាន Renault Clio 4, Renault Megane 4, Peugeot 3008, Toyota C-HR, DS3 និង Peugeot 208 ជាដើម។ ហេតុអ្វី Toyota Prius ត្រូវបានចោរលួចច្រើនជាងគេ? Auto Plus ពន្យល់ថា មូលហេតុចម្បងនោះ គឺក្រុមចោរ ចង់បានប្រអប់បំប្លែងឧស្ម័ន ឬសំបុកឃ្មុំ (Catalytic Converter) ដែលអាចយកទៅលក់បានក្នុងតម្លៃខ្ពស់នៅលើទីផ្សារ។ សម្រាប់ប្រភេទរថយន្តប្រណីតវិញ ការទុកចតចោលមិនសូវមានបញ្ហាឡើយ ដោយសារតែរថយន្តទាំងនោះមានប្រព័ន្ធការពារអេឡិចត្រូនិកត្រឹមត្រូវ ដែលធ្វើឲ្យចោរពិបាកលួច និងពិបាកបង្វែងដានពីសមត្ថកិច្ច។ Île-de-France ជាតំបន់ដែលរងគ្រោះច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសបារាំងទាំងមូល ដោយមានរថយន្តយ៉ាងហោចណាស់ ៥៥ ០០០គ្រឿងត្រូវបានចោរលួចនៅឆ្នាំ២០២១។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ តួលេខនេះ មានចំនួនតិចជាងកាលពីមុនពេលផ្ទុះកូវីដ-១៩ ជាពិសេសនៅប៉ារីស, Nord, Pas-De-Calais, Gironde ឬ Hérault ជាដើម៕	ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ទស្សនាវដ្តីយានយន្ត Auto Plus បានចេញរបាយការណ៍ស្តីពីចំនួនរថយន្តដែលត្រូវបានចោរលួចច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ ក្នុងចំណោមរថយន្ត និងម៉ូតូជាង១២ម៉ឺនគ្រឿង Toyota Prius ជាប់ចំណាត់លេខ១ក្នុងចំណោមរថយន្តដែលបាត់ច្រើនជាងគេនៅបារាំង កាលពីឆ្នាំ២០២១ កន្លងមក។
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ,ជ.ប) កាលពី២៥មេសា ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនេះ ត្រូវបានបែងចែកដូចតទៅ៖ ចាប់ពីឆ្នាំទី១-៦ឧសភា ពលរដ្ឋត្រូវចុះឈ្មោះនៅតាមសាលាឃុំ-សង្កាត់។ ពីថ្ងៃទី៧-១៧ ឧសភា ពលរដ្ឋចុះតាមភូមិមួយចំនួនក្នុងឃុំ-សង្កាត់។ រីឯនៅថ្ងៃទី១៨-២២ឧសភា ពលរដ្ឋត្រូវត្រឡប់មកចុះឈ្មោះនៅតាមសាលាឃុំ-សង្កាត់វិញ។ គ.ជ.ប បានបញ្ជាក់ថា ការបែកចែកពេលវេលានេះ មិនតម្រូវឱ្យធ្វើគ្រប់នៅតាមឃុំ-សង្កាត់នោះទេ គឺស្ថាននៅលើស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់ គ.ជ.ប សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៩ មានផែនការចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោតថ្មីចំនួន៣៧២,៦២៨នាក់ ជាមួយការិយាល័យបោះឆ្នោតមាន២៣,៣៦៤កន្លែង និងលុបឈ្មោះចេញពីបញ្ជីបោះឆ្នោះវិញចំនួន៨៨, ៦២៦នាក់។ ជាមួយគ្នានេះ គ.ជ.ប បានបង្ហាញ ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រជាពលរដ្ឋាបានឈ្មោះនៅក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតមានចំនួន ៨,៥៤៤,៨៨៥នាក់ ដែលមានការិយាបោះឆ្នោតសរុប២៣,២៩៤កន្លែង៕	ភ្នំពេញ៖ ក្នុងរយៈពេល២២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១-២២ឧសភា ឆ្នាំ២០១៩ ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះឡើងវិញ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតរបស់ពលរដ្ឋ នឹងត្រូវអនុវត្តឡើងនៅគ្រប់ឃុំ-សង្កាត់ទូទាំងប្រទេស។
តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ក្រសួងការបរទេសតៃវ៉ាន់ បានប្រកាសស្វាគមន៍ពីដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់មន្ត្រីអាមេរិក។ យ៉ាងណាមិញ តៃវ៉ាន់ មិនបានបញ្ចេញព័ត៌មានលម្អិតជុំវិញដំណើរទស្សនកិច្ចនេះឡើយ។ «ទស្សនកិច្ចនេះ មិនធ្វើឡើងជាសាធារណៈឡើយ ដោយផ្អែកលើទំនុកចិត្តទៅវិញទៅមករវាងអាមេរិក និងតៃវ៉ាន់»។ តៃវ៉ាន់បានបញ្ជាក់បែបនេះ ដោយមិនមានពន្យល់បន្ថែមទៀតឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ មន្ត្រីតៃវ៉ាន់ដែលស្និទ្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានបញ្ជាក់ថា នេះជាដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ឧត្តមនាវីទោ Michael Studeman ។ ដោយផ្អែកតាមវេបសាយរបស់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក លោក Studeman ជាមេបញ្ជាការកងកម្លាំងចារកិច្ចរបស់យោធាអាមេរិកប្រចាំនៅតំបន់ឥណ្ឌូ-បាស៊ីហ្វិក។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ មន្ទីរបញ្ចកោណអាមេរិក មិនបានបញ្ចេញព័ត៌មានអ្វីឡើយ។ ចំណែកទីក្រុងប៉េកាំង ក៏មិនទាន់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ប្រតិកម្មអ្វីដែរ។ សម្រាប់លោក Douglas Paal អតីតប្រធានការិយាល័យតំណាងអាមេរិកនៅតៃវ៉ាន់ ប្រសិនបើនេះជាទស្សនកិច្ចរបស់លោក Studeman មែននោះ វាជាទស្សនកិច្ចជាន់ខ្ពស់បំផុតរបស់មន្ត្រីយោធាអាមេរិក ដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ព័ត៌មានក្នុងស្រុកតៃវ៉ាន់ United Daily News បានចុះផ្សាយពីរូបភាពយន្តហោះឯកជនមួយ ដែលត្រូវបានវាយតម្លៃបានថា ជាយន្តហោះយោធាអាមេរិក មកដល់អាកាសយានដ្ឋាន Songshan ក្នុងទីក្រុងតៃប៉ិ និងមានមន្ត្រីចាំទទួលនៅច្រកចេញចូល VIP ។ ពីដំបូង មន្ត្រីអាមេរិកនោះ ត្រូវជឿថា ជាប្រធានទីភ្នាក់ងារចារកិច្ចកណ្ដាល CIA ប៉ុន្តែតៃវ៉ាន់បានបដិសេធ។ សូមបញ្ជាក់ថា អាមេរិកនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានបង្កើនការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដល់តៃវ៉ាន់។ កន្លងមក មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាមេរិក ដូចជារដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលអាមេរិក លោក Alex Azar និងអនុរដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានធ្វើទស្សនកិច្ចមកតៃវ៉ាន់ ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ មិនត្រឹមតែទស្សនកិច្ចរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ អាមេរិក ក៏បានផ្តល់ភ្លើងបៃតង ក្នុងការលក់អាវុធដល់តៃវ៉ាន់ ជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ៕	ក្រសួងការបរទេសតៃវ៉ាន់ នៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា បានប្រកាសថា មន្ត្រីអាមេរិកម្នាក់ បានទៅដល់កោះតៃវ៉ាន់ហើយ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតៃប៉ិ បានបដិសេធមិនបញ្ចេញព័ត៌មានលម្អិត នៃដំណើរទស្សនកិច្ចឡើយ ដោយផ្អែកលើទំនុកចិត្តទៅវិញទៅមក។ បើតាមប្រភពមន្ត្រីតៃវ៉ាន់ម្នាក់ នេះជាដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ជើងទឹកទទួលបន្ទុកលើចារកិច្ចយោធាប្រចាំតំបន់អាស៊ី-បាស៊ីហ្វិក។
គេហទំព័រអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាល បញ្ជាក់ទៀតថាថា ពលករចំណាកស្រុកចំនួន ១១ នាក់ បាននាំគ្នាឆ្លងដែនតាមទឹកមកកម្ពុជាវិញ ដោយជិះចានដែក បានរួចផុតចំនួន ៩ នាក់ មកដល់ត្រើយម្ខាងខាងនៃទឹកដីកម្ពុជា ខណៈពលករ ២នាក់ផ្សេងទៀត ត្រូវបានទឹកកួចបណ្តាលឲ្យក្រឡាប់ចានដែក លិចចូលក្នុងទឹក៕	ភ្នំពេញ៖ ពលករខ្មែរ ២នាក់ បានលិចបាត់ទៅក្នុងទឹក ដោយសារតែលិចចានដែក ដែលពួកគេជិះ ឆ្លងទឹកពីប្រទេសថៃ ចូលមកកម្ពុជា។ ហេតុការណ៍នេះ កើតឡើង កាលពីម៉ោងជិត៦ល្ងាច ថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា នៅចំណុចល្បាត១ ខ៣ ក្នុងភូមិអូរឈើក្រំ ឃុំស្ទឹងកាច់ ស្រុកសាលាក្រៅ ខេត្តប៉ៃលិន។ នេះបើតាមគេហទំព័រអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ។
សំដៅទៅលើការផ្ទេរភាពជាម្ចាស់នៃមុខងារ ការទទួលខុសត្រូវ សិទ្ធិអំណាច និងឆន្ទានុសិទ្ធិទាំងអស់ដែលចាំបាច់ ទៅឱ្យរដ្ឋបាលនីមួយៗនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងអនុវត្តមុខងារ។ https://salatraju.com/lexique/	Eng. Assignment of Function
លោក Maksood Khan អាយុ២៨ឆ្នាំ អ្នកបើករថយន្តម្នាក់នៅស្រុក Satna រដ្ឋ Madya Pradesh បានត្អូញត្អែរដាក់គ្រូពេទ្យថា គាត់មានអាការៈ ឈឺពោះយ៉ាងខ្លាំង នា រយៈពេល ៣ខែចុងក្រោយនេះ។ លោកត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ Sanjay Gandhi កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា។ «វាជារឿងដ៏ភ្ញាក់ផ្អើលបំផុតក្នុងអាជីពរបស់យើងដែលឃើញកាក់ និងដែក គោលនៅក្នុងពោះរបស់មនុស្ស»។ លោក Priyank Sharma គ្រូពេទ្យម្នាក់ដែល បានដឹកនាំការវះកាត់លោក Maksood Khan បានសម្តែងការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងដូច្នេះ។ បើតាមការរៀបរាប់លម្អិតរបស់គ្រូពេទ្យ អ្នកជំងឺផ្ទុកកាក់ចំនួន២៦៣ដុំ ដែកគោល១០០ និងដុំដែកផ្សេងទៀតនៅក្នុងពោះរបស់គាត់ ដោយមានទម្ងន់សរុបប្រមាណ៧គីឡូក្រាម។ បើតាមសាច់ញាតិ និងការអះអាងរបស់គ្រោះពេទ្យ អ្នកជំងឺវ័យជិត៣០ឆ្នាំរូបនេះ ជាមនុស្សដែលមានវិបត្តិផ្លូវចិត្តម្នាក។ «រាល់ពេល គាត់បានលេបកាក់ និងដែកផ្សេងទៀត គាត់តែងតែផឹកទឹកជាមួយ»។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់សមាជិកគ្រួសារអ្នកជំងឺ។ វាជាករណីមួយដ៏គ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែក្រុមគ្រូពេទ្យបានអះអាងថា បុរសនោះ ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះទាន់ពេលវេលា ដូច្នេះគាត់មិនទាន់មានគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិតឡើយ៕	ក្រុមគ្រូពេទ្យនៅមន្ទីរពេទ្យនៃរដ្ឋ Madhya Pradesh ប្រទេសឥណ្ឌា បានវះកាត់ពោះបុរសម្នាក់ ដោយប្រទះឃើញលុយកាក់ចំនួន២៦៣សន្លឹក និងដែកគោលប្រមាណ១០០ដើម ដែល មាន ទម្ងន់ សរុប ប្រមាណ៧គីឡូក្រាម។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ CNN។
បណ្តាញទូរទស្សន៍នេះបានជំទាស់បទបញ្ជារបស់ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូនដែលហាមមិនឱ្យផ្សាយរយៈពេលមួយខែ។ លោក Peter Essoka ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌល ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន បាននិយាយថា លោកកំពុងពិចារណាស្នើសុំឱ្យរដ្ឋបាលនិងប៉ូលិសបិទស្ថានីយទូរទស្សន៍នេះ។ «ក្រុមប្រឹក្សាមិនមែនជាប៉ូលិសទេ ហើយក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអនុវត្តដែរ ប៉ុន្តែយើងអាចជំរុញការអនុវត្តដោយពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអាជ្ញាធរដែនដី។ យើងបានសម្រេចចិត្តហើយហើយយើងសង្ឃឹមថា នឹងមានការអនុវត្តឆាប់ៗតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន»។ ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូនបានឲ្យផ្អាកការផ្សាយរបស់ស្ថានីយទូរទស្សន៍ Vision 4 និងអ្នកសារព័ត៌មានពីរនាក់របស់ស្ថានីយនេះរយៈពេលមួយខែម្នាក់ៗ។ លោក Ernest Obama ត្រូវបានបញ្ជាឲ្យផ្អាកការងារដោយសារអ្វីដែល ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន បាននិយាយថា មានការប្រើភាសាបង្កការស្អប់ខ្ពើមដែលអាចបញ្ឆេះជម្លោះរវាងកុលសម្ព័ន្ធនានានៅប្រទេសកាម៉េរូន។ លោកស្រី Nadine Patricia Mengue ត្រូវបានឲ្យផ្អាកការងារដោយការប្រកាសព័ត៌មានខុសអំពីការស្លាប់របស់លោក Ali Bongo Ondimba ប្រធានាធិបតីប្រទេស Gabon ក្នុងអំឡុងពេលកម្មវិធីព័ត៌មានម៉ោងពិសេសកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ប្រទេស Gabon ក៏បានផ្អាកបណ្តាញទូរទស្សន៍ឯកជនមិនឲ្យធ្វើការផ្សាយរយៈពេលប្រាំមួយខែនៅលើទឹកដីរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីបណ្តាញទូរទស្សន៍បានរាយការណ៍ម្តងទៀតអំពីមរណភាពរបស់លោក Ondimba ដែលត្រូវបានគេនិយាយថា គ្រាន់តែចូលសម្រាកនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យនៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតដោយសារហេវអស់កម្លាំង។ អាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងការផ្សព្វផ្សាយរបស់ប្រទេស Gabon បាននិយាយថា របាយការណ៍មិនត្រឹមត្រូវនិងខុសឆ្គងបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សាមគ្គីភាពជាតិរបស់ខ្លួនប៉ះពាល់ដល់សម្ព័ន្ធសង្គមនិងប៉ះពាល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ។ អ្នកស្រី Melvis Kimbi ផ្សាយព័ត៌មានមានទូរទស្សន៍រដ្ឋកាម៉េរូន CRTV និយាយថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មលើស្ថានីយទូរទស្សន៍ Vision 4 គួរតែធ្វើជាយូរមកហើយ។ «ស្ថានីយនេះបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតដែលជាព័ត៌មានដែលមានទំហំធំដែលអាចបង្កឱ្យមានវិបត្តិការទូតរវាងប្រទេសកាម៉េរូននិងប្រទេស Gabon ហើយមានរឿងរ៉ាវជាច្រើនកំពុងបន្តកើតមាននៅស្ថានីយទូរទស្សន៍ Vision 4 ដែលមិនទាន់ត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មនៅឡើយ»។ ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន ក៏បានផ្អាកការងាររបស់លោក Maneh Mirelle នៃស្ថានីយទូរទស្សន៍ Canal 2 International រយៈពេល៦ខែ លោក Joseph Roland Djotie របស់បណ្តាញព័ត៌មាន Le Quotidien de L'Economie រយៈពេល១ខែ និងលោក Zebaze Benjamin រយៈពេលពីរខែ។ លោក Dom Pipelassi Michael Doppas ត្រូវបានបញ្ជាឲ្យផ្អាកការងារអស់រយៈពេលពីរខែដោយសារបានរាយការណ៍ម្តងហើយម្តងទៀតថា តារាបាល់ទាត់កាម៉េរូនឈ្មោះ Samuel Eto'o គឺជាមនុស្សស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។ លោក Etienne Ngalle នៃកាសែត La Nation បាននិយាយថា ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន ធ្វើការល្អដោយផ្អាកបណ្តាញផ្សព្វផ្សាយរបស់បណ្តាញព័ត៌មាន និងអ្នកកាសែតដែលមិនមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ក្នុងការបំពេញការងាររបស់ពួកគេ។ គាត់និយាយថា គាត់កោតសរសើរដល់ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន ចំពោះការផ្អាកការងារអ្នកយកព័ត៌មានឲ្យវិទ្យុ Soleil FM ដែលបានប្រកាសដោយមិនបង្ហាញភស្តុតាងថា តារាបាល់ទាត់កាម៉េរូនឈ្មោះ Samuel Eto'o គឺជាមនុស្សស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា។ គាត់និយាយថា ទោះបីជាអ្នកកាសែតមានសិទ្ធិផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក៏ដោយ ពួកគេគួរតែបញ្ឈប់ការនិយាយបង្កាច់បង្ខូចនិងនិយាយកុហកដើម្បីបង្ខូចឈ្មោះអ្នកមានមុខមាត់សាធារណៈ។ អង្គការអ្នកយកព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន Reporters Without Borders តែងតែចោទប្រកាន់ថា ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍កាម៉េរូនចាត់វិធានការតឹងតែងជាងមុនចំពោះអ្នកកាសែតនិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ប៉ុន្តែទណ្ឌកម្មនាពេលថ្មីៗនេះត្រូវបានអបអរសាទរដោយអ្នកសារព័ត៌មានអាជីពខ្លះ ជាពិសេស អ្នកដែលរងទណ្ឌកម្មត្រូវបានស្នើសុំឱ្យការពារខ្លួននៅចំពោះមុខ ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន។ នៅឆ្នាំ២០១៧ ក្រុមប្រឹក្សាគមនាគមន៍ជាតិកាម៉េរូន បានផ្អាកការងារអ្នកសារព័ត៌មាននិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយចំនួន៣០ ដោយចោទថា ពួកគេមិនគោរពបទដ្ឋានវិជ្ជាជីវៈ និងសីលធម៌។ ប្រទេសកាម៉េរូនមានកាសែតជាង៥០០ និងស្ថានីយវិទ្យុនិងទូរទស្សន៍ចំនួន១០០ ដែលបង្ហាញទស្សនៈផ្សេងៗគ្នាអំពីការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី។ របាយការណ៍វាយតម្លៃសេរីភាពព័ត៌មានពិភពលោកដោយអង្គការអ្នកយកព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន Reporters Without Borders ឆ្នាំ២០១៨បានឲ្យចំណាត់ថ្នាក់ ប្រទេសកាម៉េរូនលេខ១២៩ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន១៨០ក្នុងពិភពលោក៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	យុនដេ ៖ នេះជា Vision 4 ដែលជាស្ថានីយទូរទស្សន៍ឯកជនមួយនៅរដ្ឋធានី Yaounde ប្រទេសកាម៉េរូនដែលផ្សាយកម្មវិធីបុណ្យណូអែលពិសេសមួយ។
នាព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែមីនា នៅទីស្នាក់ការគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា(NOCC) លោក វ៉ាត់ ចំរើន អគ្គលេខាធិការនៃ NOCC បានប្រកាសបង្កើតសហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គកម្ពុជាជាផ្លូវការ។ សហព័ន្ធដែលទើបបង្កើតថ្មីមួយនេះ បានជ្រើសតាំង លោក ឈាវ បូរ៉ា ដែលជាស្តេចកីឡាអុកចត្រង្គប្រចាំព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ២០១៥ ជាអគ្គលេខាធិការ ដើម្បីដឹកនាំ និងអភិវឌ្ឍន៍វិស័យវិស័យកីឡាមួយនេះ។ ក្នុងតំណែងជាអគ្គលេខាធិការ លោក ឈាវ បូរ៉ា ប្តេជ្ញានឹងជួយអភិរក្សកីឡាអុកចត្រង្គឲ្យមានភាពស្ថិតស្ថេរគង់វង្សទៅថ្ងៃអនាគត ជាពិសេសជួយអភិវឌ្ឍន៍ឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន និងមានភាពល្បីល្បាយនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ព្រោះកីឡាបែបប្រពៃណីមួយនេះ នឹងដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៣។ លើសពីនេះ លោក នឹងផ្សព្វផ្សាយឲ្យទូលំទូលាយទូទាំងប្រទេស ដើម្បីទាក់ទាញយុវជនឲ្យចូលរួមលេងកីឡានេះកាន់តែច្រើន។ អគ្គលេខាធិការដែលទើបតែងតាំងថ្មីរូបនេះបានបង្ហាញចក្ខុវិស័យយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ចក្ខុវិស័យរបស់សហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គកម្ពុជា ដំបូងឡើយយើងចង់អភិរក្សកីឡានឹង(អុកចត្រង្គ)ឲ្យកាន់តែរឹងមាំ ដើម្បីកុំឲ្យមានការអន់ថយ ឬបាត់បង់។ ហើយចង់អភិវឌ្ឍន៍កីឡាអុកចត្រង្គឲ្យឈានទៅមុខ ព្រោះវាអាចនឹងដាក់បញ្ចូលក្នុងស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៣។ អ៊ីចឹងហើយ យើងនឹងបង្កើនសមត្ថភាពរបស់កីឡាករ និងបច្ចេកទេសនៃការលេងឲ្យខ្លាំងថែមទៀត»។ ស្តេចអុកចត្រង្គប្រចាំព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ២០១៥រូបនេះមានមហិច្ឆតាថា លោកនឹងរកវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយឲ្យព្រជាពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសដឹងថា កីឡាអុកចត្រង្គមិនមែនជាកីឡាដែលអត់ប្រយោជន៍នោះទេ ពោលគឹមានគុណវិបត្តិ និងគុណសម្បត្តិរបស់វា។ កីឡានេះអាចជួយបង្កើនស្មារតីដល់កុមារ និងយុវជនឲ្យកាន់តែមានភាពវ័យឆ្លាត និងរហ័សរហួនក្នុងការគិតថែមទៀផង។ ជាមួយគ្នានេះ អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា លោក វ៉ាត់ ចំរើន បានចាត់ទុកអគ្គលេខាធិការជាចលករ និងជាអ្នកប្រតិបត្តិក្នុងការដឹកនាំកីឡាឲ្យមានការរីកចម្រើន។ អាស្រ័យហេតុនេះ លោករំពឹងថា តាមរយៈថ្នាក់ដឹកនាំសហព័ន្ធនិងសេ្តចអុក ឈាវ បូរ៉ា ដែលសុទ្ធជាអ្នកចូលចិត្តកីឡាអុកចត្រង្គ នឹងជួយអភិវឌ្ឍន៍កីឡានេះឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន និងល្បីល្បាញនៅលើឆាកអន្តរជាតិទៅថ្ងៃអនាគត។ ការបង្កើតសហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គកម្ពុជាដាច់ដោយឡែកពីកីឡាអុកអន្តរជាតិនេះ លោកអគ្គលេខាធិការ NOCC បានចាត់ទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយសម្រាប់កម្ពុជា និងជាជំហានឈានទៅរកការអភិរក្សកីឡាបែបប្រពៃណីមួយនេះឲ្យកាន់តែមានភាពស្ថិតស្ថេរគង់វង្សយូអង្វែងទៅថ្ងៃអនាគត។ ក្រោយគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជាប្រកាសបង្កើតសហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គជាផ្លូវការ សហព័ន្ធនេះ បានធ្វើមហាសន្និបាតលើកទី១អាណត្តិ(២០១៧-២០២១)នឹងបានបង្ហាញសមាភាពដឹកនាំទាំង៧រូបសម្រាប់អាណត្តិថ្មីនេះផងដែរ។ ក្នុងនោះ លោក គុជ គីមឡុង ជាប្រធាន, លោក សុខ សំបូរ អនុប្រធាន, លោក ហាស់ សុត្ថា អនុប្រធាន, លោក ឈាវ បូរ៉ា អគ្គលេខាធិការ, លោក សេក សុភ័ណ្ឌ អគ្គហេរញ្ញិក, លោក គ្រួច ចន្ថារិទ្ធ និងលោក ហូយ សូណា ជាសមាជិក៕	ម្ចាស់ជើងឯកអុកចត្រង្គប្រចាំព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ២០១៥ លោក ឈាវ បូរ៉ា ត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គកម្ពុជា។ ក្នុងតំណែងជាអគ្គលេខាធិការ លោក ឈាវ បូរ៉ា ប្តេជ្ញាជួយអភិវឌ្ឍន៍ និងពង្រីកវិសាលភាពកីឡាអុកចត្រង្គឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន និងមានភាពល្បីល្បាញនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
រដ្ឋាភិបាល បានចាប់ផ្ដើមកែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈ ដោយណែនាំដល់ក្រសួង ស្ថាប័នឱ្យពិនិត្យឡើងវិញ ការវិភាគមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ដើម្បីធានាការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ការវិភាគមុខងារ ជាវិធានការគន្លឹះមួយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល នីតិកាលទី៧ ក្នុងការកែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈ។ សូមអញ្ជើញទស្សនាវីដេអូខាងក្រោមដូចតទៅ៖ ក្នុងវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល ស្ដីពី«ការពិនិត្យឡើងវិញ ការវិភាគមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធក្រសួងស្ថាប័ន និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួង ស្ថាប័ន» កាលពីថ្ងៃទី៥ មិថុនា លោកស្រី ឈី វិជ្ជរ៉ា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមុខងារសាធារណៈ បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ការវិភាគមុខងារ ត្រឹមឆមាសទី១ ឆ្នាំ២០២៤នេះ។ បើតាមរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមុខងារសាធារណៈរូបនេះ ការវិភាគមុខងារនេះ ត្រូវធ្វើដោយក្រសួង ស្ថាប័ននីមួយៗផ្ទាល់។ ជុំវិញដំណើរការនៃការវិភាគមុខងារនេះ នឹងមានការចូលរួមជួយពីក្រុមការងារបច្ចេកទេសលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពការងារ នៃអនុគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិ របស់ក្រសួងមុខងារសាធារណៈផងដែរ។ ការពិនិត្យឡើងវិញ និងការវិភាគមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធក្រសួង ស្ថាប័នមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ដំណើរការនៃក្រសួង ស្ថាប័នឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងស័ក្តិសិទ្ធិភាព។ ការពិនិត្យឡើងវិញ និងការវិភាគមុខងារនេះ ដើម្បីធានាបានថាមុខងាររបស់ក្រសួង ស្ថាប័នត្រូវបានអនុវត្តដោយត្រឹមត្រូវ និងសមស្របគាំទ្រដល់ការសម្រេចគោលបំណងនៃបេសកកម្មរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន។ លើសពីនេះ ពិនិត្យឡើងវិញតួនាទីនិងការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំងដែនកំណត់នៃសមត្ថកិច្ចរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពក្រោមឱវាទក្រសួង ស្ថាប័នផងដែរ។ លោកស្រី ឈី វិជ្ជរ៉ា ពន្យល់ និងលើកឧទាហរណ៍ដូច្នេះ៖«ក្រសួង ក ជាន់ភារកិច្ចជាមួយក្រសួង ខ មិនអាចដោះស្រាយបាន ដូច្នេះក្រសួងមុខងារសាធារណៈ និងក្រសួងមួយចំនួនទៀត ហៅភាគីទាំងអស់មកជជែកគ្នា តើអាចដោះស្រាយបាន ឬអត់។ បើក្រសួង ក និងខ ឯកភាពគ្នាផ្ទេរមុខងារ វាជារឿងស្រួលទេ តែផ្ទុយមកវិញ ប្រសិនបើមិនមានការឯកភាព យើងអាចស្នើសុំការណែនាំតម្រង់ទិសពីសម្ដេចធិបតី»។ អត្ថបទទាក់ទង លោក ហ៊ុន ម៉ានី៖ការវិភាគមុខងារ នឹងជួយសន្សំថវិកាជាតិ លោក ហ៊ុន ម៉ានី រំឭកដល់ក្រសួង-ស្ថាប័ន ត្រូវពង្រឹងរចនាសម្ព័ន្ធ ជាងការពង្រីកថែម សូមបញ្ជាក់ថា ភាពចាំបាច់នៃការពិនិត្យឡើងវិញ និងការវិភាគមុខងារនិងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន គឺដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដែលក្រសួង ស្ថាប័ន កំពុងជួបប្រទះ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ក្រសួង ស្ថាប័នមួយចំនួន មានភាពមិនច្បាស់លាស់ ឬការត្រួតជាន់គ្នានៃមុខងារ និងការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពក្រោមឱវាទក្រសួង ស្ថាប័ន។ នេះបើតាមសេចក្ដីណែនាំស្ដីពីការពិនិត្យឡើងវិញ ការវិភាគមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធក្រសួងស្ថាប័ន ដែលចុះហត្ថលេខាដោយសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួង ស្ថាប័ន ចំនួន ៣២ នឹងចាប់ផ្ដើមអនុវត្តការវិភាគមុខងារ ក្រោយចូលរួមវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាល ស្ដីពី «ការពិនិត្យឡើងវិញ ការវិភាគមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធក្រសួងស្ថាប័ន និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលក្រសួង ស្ថាប័ន» ដែលរៀបចំដោយក្រសួងមុខងារសាធារណៈ។ ការវិភាគមុខងារនេះ នឹងជួយកាត់បន្ថយការអនុវត្តតួនាទីភារកិច្ចត្រួតគ្នា រវាងក្រសួង និងស្ថាប័ននីមួយៗ ជាពិសេសជួយសន្សំថវិកាជាតិ។
របាយការណ៍ដែលចេញផ្សាយរបស់រដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ចាម បានឲ្យដឹងថា មនុស្សចំនួន៦៥ នាក់ត្រូវបានពស់ចឹក ឬសត្វអាសិរពិសទិច ឬខាំ ដោយចែកចេញជាពីរតំបន់ គឺតំបន់រងគ្រោះទឹកជំនន់មាន២៨ នាក់ និងតំបន់ក្រៅតំបន់រងគ្រោះទឹកជំនន់មាន៣៧នាក់។ ចំពោះ១៨នាក់ទៀត ស្លាប់ដោយសារលង់ទឹក លិចទូក ស្រវឹងស្រាលង់ទឹក និងរអិលជើងធ្លាក់ចូលទឹកលង់ស្លាប់ ។ មូលហេតុ បង្កឲ្យមានករណីទាំងអស់នេះ កើតឡើងដោយសារទទួលរងគ្រោះទឹកជំនន់ទន្លេមេគង្គកាលពីកន្លងទៅនេះ។ តាមរបាយការណ៍ដដែល បានបង្ហាញថា គ្រោះទឹកជំនន់នៅខេត្តកំពង់ចាមនេះ បានធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់លំនៅដ្ឋាន ហេដ្ឋារចនានសម្ព័ន្ធ ដំណាំ ជាច្រើនផងដែរ។ ដំណាំដែលខូចខាតនោះរួមមាន ស្រូវចំនួន ១១២ ហិចតា, ដំណាំពោត ចំនួន៥៩៥ហិចតា, ដំណាំផ្សេងៗ ១.៦៨៦ ហិចតា និងខូចខាចផ្លូវប្រវែង ៤.៤២៥ ម៉ែត្រ។ លិចផ្ទះចំនួន៣៨៥ខ្នង, លិចវត្ត, លិចវិហារអ៊ីស្លាម,សាលារៀន, ស្ពាន, ទំនប់, និងមណ្ឌលសុខភាព។ ប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែជារបាយការណ៍ពីរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ចាមតែប៉ុណ្ណោះ។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ មិនទាន់អាចទាក់ទងគណៈកម្មាធិការជាតិគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ ដើម្បីសុំការអត្ថាធិប្បាយបន្ថែម ពីរបាយការណ៍ នៃចំនួនប្រជាពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះដោយសារទឹកជំនន់ នៅទូទាំងប្រទេសបាននៅឡើយទេ៕	កំពង់ចាម៖ គិតត្រឹមខែកញ្ញានេះ អ្នករងគ្រោះដោយសារពស់ចឹកមាន៦៥នាក់ និងអ្នកលង់ទឹកស្លាប់ មានចំនួន១៨នាក់ នៅក្នុងក្រុង-ស្រុក ចំនួន៩ ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់រដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ចាម នៃគណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយខេត្ត។
ក៏ប៉ុន្តែលោក សុធា រក្សាអារម្មណ៍នឹងនរ ហើយបន្តអង្កេតសកម្មភាពកូនខ្លួនដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ លោកបណ្តោយឲ្យកូនរបស់លោក រៀនធ្វើអ្វីដោយឯករាជ្យខ្លួនឯងនិងតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត។ កូនរបស់លោកសុធាដែលគឺ សុធា វីរៈបុត្រ ត្រូវបានគ្រូពេទ្យជំនាញធ្វើការវិនិច្ឆ័យឃើញថាមានសញ្ញាណនៃអូទីហ្សឹម កាលពីឆ្នាំ ២០១៤ នៅពេលកុមារារូបនេះមានអាយុជិត ៤ឆ្នាំ ទៅហើយ។ «ពេលហ្នឹងវាពិបាកទទួលយកណាស់[ពីព្រោះ] យើងអត់ជឿ។ ហេតុអី?» លោក សុធា បន្តទៀតថា៖ «បុត្រ គាត់ជាក្មេងលូតលាស់លឿនមែនទែន តាមខ្ញុំចាំ នៅចន្លោះពី ១ខែ ទៅ ១ឆ្នាំកន្លះ គឺការលូតលាស់គាត់ល្អខ្លាំងមែនទែន។ [...] Behaviour [អាកប្បកិរិយា] គាត់ គាត់ចេះឈរ ចេះអីរហ័សមែនទែន។ មួយឆ្នាំកន្លះឡើងទៅ ក៏យើងអត់អាច detect [កត់សម្គាល់] បានដែរ ព្រោះកូនវាតូចប៉ុណ្ណឹង យើងអត់ទាន់ចាប់អារម្មណ៍ពីការនិយាយការអីទេ»។ អូទីហ្សឹម ឬជាភាសាបច្ចេកទេសហៅថា Autism Spectrum Disorder (ASD) ត្រូវបានចាត់ជាប្រភេទវិបល្លាសផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទ ដែលធ្វើឲ្យកុមារប្រឈមវិបត្តិលូតលាស់ផ្នែកទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងការគ្រប់គ្រងលើអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួន។ នេះបើយោងតាមនិយមន័យផ្លូវការរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្រ្តផ្សេងៗទៀត។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបង្ហាញទៀតថា នៅក្នុងសាកលលោក យ៉ាងហោចមានមនុស្សម្នាក់នៅក្នុងចំណោម ១៦០នាក់ មានអូទីហ្សឹម។ រីឯនៅកម្ពុជាវិញ មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ២ម៉ឺននាក់ មានអូទីហ្សឹម នៅទូទាំងប្រទេស។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងរបស់ប្រធានបណ្តាញអូទីហ្សឹមកម្ពុជាលោក ចាន់ សារិន។ អូទីហ្សឹមមានច្រើនប្រភេទ និងកម្រិតហើយរោគសញ្ញាដែលអាចឲ្យអ្នកជំនាញវិនិច្ឆ័យដឹងបាន មិនមែនស្ថិតលើសារពាង្គកាយ មើលឃើញពីខាងក្រៅ ឬការពិនិត្យឈាមការពិនិត្យសំណាកនោះទេ។ អ្នកជំនាញកំណត់អំពីអូទីហ្សឹមនេះនៅលើបុគ្គលណាម្នាក់បាន តាមរយៈការវិនិច្ឆ័យលើការវិវវត្តអាកប្បករិយា ទំនាក់ទំនងសង្គម និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងការប្រើប្រាស់ភាសារបស់បុគ្គលនោះ នៅក្នុងមួយរយៈពេលណាមួយ ជាពិសេសនៅក្នុងវ័យកុមារ។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបង្ហាញថា ជាទូទៅការវិនិច្ឆ័យដឹងអំពីអូទីហ្សឹមលើបុគ្គលណាមួយ តែងតែធ្វើឡើងយឺតពេល។ រូបឯកសារ៖ កុមារអូទីហ្សឹមម្នាក់កំពុងរៀនជាមួយគ្រូបង្រៀនជំនាញកម្មវិធីអប់រំពិសេស នៅសាលារៀនមួយក្នុងទីក្រុងប៉ារីស កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៨។ កត់សម្គាល់អាការៈកុមារអូទូហ្សឹម ដូចជាឪពុកម្តាយដទៃទៀតនៅកម្ពុជាដែរដំបូងឡើយ លោក ទេព ច័ន្ទសុធានិង ភរិយាមិនអាចកត់សម្គាល់ថា កូនរបស់ពួកគេមានអូទីហ្សឹមនោះទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែកត់សម្គាល់ថារ បៀបលេង និងសិក្សារបស់ វីរៈបុត្រ មិនដូចកុមារទូទៅ។ លោក សុធា និយាយថា៖ «បីឆ្នាំខ្ញុំដាក់ចូលសាលាធម្មតា។ តែដោយសារយើងមើល level នៃintegration របស់គាត់មិនអាចចូលជាមួយ normal kid ហ្នឹងបាន។ វាអត់ដូចគ្នា។ គាត់ចូលចិត្តលេងម្នាក់ឯង។ បើគាត់ excited សប្បាយគឺសប្បាយអស់ពីចិត្ត។ ប៉ុន្តែនៅ បីឆ្នាំជាងខ្ញុំចាប់ផ្តើមច្បាស់មែនទែនគឺ socialization របស់គាត់។ គាត់អត់ចូលរួមទេក្នុងការលេងជាមួយមិត្តភក្តិដទៃ។ ខ្ញុំលឺ feedback ពីគ្រូមកថា គាត់អត់ចូលរួមជាមួយក្មេងដទៃទេ។ គាត់លេងម្នាក់ឯង។ ហើយវាកាន់តែច្បាស់ឲ្យយើងត្រូវចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង»។ មុនពេលដែលលោក សុធា សម្រេចចិត្តនាំកូនរបស់លោកទៅពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញដើម្បីធ្វើតេស្តវិនិច្ឆ័យអំពីអូទីហ្សឹម លោកបានសង្ស័យចំណុចខ្លះ កាលពីពេលកូនរបស់លោកមានអាយុ ២ឆ្នាំ។ លោក សុធា បានរៀបរាប់ថា វីរៈបុត្រ មានអាការៈដូចជាខ្លាចសំឡេងលាន់ឮខ្លាំង ឧទាហរណ៍សំឡេងបាញ់កាំជ្រួចជាដើម។ ក្រោយមកទៀត លោកបានសម្គាល់ឃើញថា វីរៈបុត្រ មានអាកប្បកិរិយានិងធ្វើសកម្មភាពដដែលៗ។ លោកសុធា បានពន្យល់ថា៖ «ឧទាហរណ៍ ក្មេងផ្សេងៗគេលេងមានបែបបទ បើគេលេងធ្វើនំគេធ្វើនំ។ តែបុត្រគាត់ focus លើតែមួយចំណុចនៃរបស់ហ្នឹង។ ឧទាហរណ៍ ទិញកង់ទិញអី គាត់ផ្ងារមក វិលតែកង់។ គាត់ focus លើតែកង់ វា spinning [វិល] ឲ្យតែមានអីដែល spin [វិល] បានគឺចូលចិត្តចូលចិត្ត spin [បង្វិល] ។ វិលៗៗ កង់អ៊ីចឹងគាត់ផ្តួលបង្វិលតែកង់ទេ»។ អស់រយៈពេលជាង ៧ឆ្នាំហើយ តាំងពីពេលដែលលោក ទេព ច័ន្ទសុធា បាននាំកូនរបស់លោកគឺ សុធា វីរៈបុត្រ ចាកចេញពីខេត្តតាកែវមករស់នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងគោលបំណងចម្បងមួយគឺផ្តល់ឱកាសឲ្យ វីរៈបុត្រ ទទួលបានការអប់រំនិងការគាំទ្រពីអ្នកជំនាញ ក្នុងដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់និងអភិវឌ្ឍរបស់គេ។ លោក សុធា ដែលធ្លាប់ជាបុគ្គលិកអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយ ហើយក្រោយមកជាបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយ បានចាប់ផ្តើមស្រាវជ្រាវបន្ថែមតាមប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណិត និងប្រមូលគំនិតយោបល់ពីមិត្តភក្តិរបស់លោក។ មួយរយៈពេលក្រោយមក លោក សុធា ថា លោកបានស្វែងយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពីការវិវត្តរបស់កុមារអូទីហ្សឹម។ សម្រាប់ឪពុកម្តាយដែលមានកូនមានអូទីហ្សឹម ដូចជាលោក ទេព ច័ន្ទសុធា ដំណាក់កាលដ៏ពិបាកតែសំខាន់ គឺការទទួលស្គាល់ ហើយក្រោយមក គឺការស្វែងរកដំណោះស្រាយ។ លោក សុធា ថា បញ្ហាប្រឈមចម្បងៗរបស់ឪពុកម្តាយ រួមមានការស្វះស្វែងរកសាលារៀនដែលមានកម្មវិធីសិក្សាអប់រំពិសេសដល់កុមារអូទីហ្សឹម ការអប់រំផ្លូវចិត្តរបស់ឪពុកម្តាយក្នុងពេលប្រឈមនឹងការរើសអើងលើកូនរបស់ពួកគេ ព្រមទាំងការបែងចែកតួនាទីនិងពេលវេលា ការចំណាយថវិកាដ៏ច្រើន ប្រសិនបើពួកគេព្យាយាមស្វែងរកគ្រឹះស្ថានអប់រំដែលមានគុណភាពអប់រំល្អ។ លោក សុធា និយាយថា៖ «កាលពី ២០១៤ មក បើនិយាយពីចំណាយថ្លៃអប់រំរបស់គាត់ វាប្រហែល ៣០% នៃចំណូលខ្ញុំ»។ ក៏ប៉ុន្តែនៅកម្ពុជា មិនមែនកុមារអូទីហ្សឹមទាំងអស់អាចមានលទ្ធភាពទទួលបានការគាំទ្រ ដូចកូនរបស់លោក សុធា នោះទេ។ លោក ចាន់ សារិន ប្រធានបណ្តាញអូទីហ្សឹមកម្ពុជា ប្រាប់វីអូអេថា នៅកម្ពុជាមានកុមារអូទីហ្សឹមយ៉ាងហោចណាស់ជាង ២ម៉ឺននាក់។ នេះជាតួលេខប៉ាន់ប្រមាណពីការស្ទង់មតិមួយដែលលោក ចាន់ សារិន បានចងក្រងពីអង្គការពាក់ព័ន្ធបានធ្វើនៅឆ្នាំ ២០១៩។ ការស្ទង់មតិនោះបង្ហាញថា យ៉ាងហោចណាស់ ៧០% ឬ ៨០% នៃកុមារដែលមានសញ្ញាណនៃអូទីហ្សឹម គឺជាក្មេងប្រុស។ អ្នកជំនាញអាចវាយតម្លៃ ឬធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យអូទីហ្សឹម នៅពេលកុមារមានវ័យប្រមាណ ៣ឆ្នាំ ឬក្រោមនេះ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ការលូតលាស់ជាក់ស្តែងរបស់កុមារ ទៅតាមការកំណត់ស្តង់ដាលូតលាស់ ឬអាចដឹងថាកុមារមានអូទីហ្សឹមកម្រិតណា ឬខ្សោយផ្នែកណាខ្លះ ដែលត្រូវការជំនួយពិសេស។ កុមារអូទីហ្សឹមម្នាក់កំពុងរៀនជាមួយគ្រូបង្រៀនជំនាញកម្មវិធីអប់រំពិសេស នៅសាលារៀនមួយក្នុងទីក្រុងប៉ារីស កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៨។ ក្នុងរយៈពេលកុមារមានអាយុក្រោម ៣ឆ្នាំ អ្នកជំនាញអាចមានលទ្ធភាពខ្ពស់និងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជួយឪពុកម្តាយឬអាណាព្យាបាល ឲ្យត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក្នុងការគាំទ្រ និងអប់រំកូនៗ នៅក្នុងដំណាក់កាលដែលសមត្ថភាពផ្នែកខួរក្បាលរបស់កូនៗពួកគេចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍទៅមុខ ពិសេសផ្នែកទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងការវិវត្តអាកប្បកិរិយា និងភាសាជាដើម។ នេះជាការលើកឡើងរបស់កញ្ញា សុខ សុគន្ធមាលា វ័យ ២៤ឆ្នាំ ជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកកម្មវិធីអប់រំពិសេសនៅសាលាអប់រំ ខេភីសុីអេស។ កញ្ញា សុគន្ធមាលា បានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកចិត្តវិទ្យា កាលពីឆ្នាំ ២០១៩។ កញ្ញា សុគន្ធមាលា ថ្លែងថា៖ «យើងដឹងកាន់តែឆាប់កាន់តែល្អ យើងមានឱកាសច្រើនក្នុងការជួយគាត់។ ចឹងបានន័យថា បើឪពុកម្តាយគាត់សង្ស័យ ខ្ញុំអត់ចង់ឲ្យគាត់ពន្យារទេ កុំឲ្យគាត់ចាំមើលសិន។ ព្រោះអីបើសិនជាកុមារកាន់តែធំ យើងត្រូវចំណាយពេលជួយគាត់យូរទៀត។ មាលា បន្ថែមថា៖ «នៅពេលយើងបានព័ត៌មានទាំងអស់ហ្នឹងហើយ យើងជាគ្រូៗត្រូវត្រៀមរៀបផែនការជាមួយគាត់ បានន័យថា ចំណុចណាដែលយើងត្រូវជួយគាត់ដំបូងគេ»។ កម្មវិធីអប់រំពិសេសដល់កុមារអូទីហ្សឹម ត្រូវបានបែងចែកជា ២ វិធីសាស្ត្រ។ ទី ១ គឺការរៀបចំដាក់កុមារដែលមានអូទីហ្សឹមកម្រិតប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៅជាបណ្តុំ សម្រាប់ការបង្រៀនជាក្រុម ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម ដែលជាឧបសគ្គចម្បងរបស់កុមារអូទីហ្សឹម។ ទី២ គឺការកំណត់ម៉ោងដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ការបង្រៀនមួយទល់នឹងមួយរវាងគ្រូជំនាញផ្នែកអប់រំពិសេស និងកុមារអូទីហ្សឹម ដោយផ្តោតសំខាន់លើតម្រូវការពិសេសរបស់កុមាររៀងៗខ្លួន ហើយសង្កេតមើលការលូតលាស់របស់កុមារនោះ ជាអាទ៍មានការលូតលាស់យឺតផ្នែកនិយាយ សរសេរ អាន ឬការអប់រំអាកប្បកិរិយាជាដើម។ កង្វះស្ថាប័នអប់រំបណ្តុះបណ្តាលអ្នកជំនាញ និងគ្រូបង្រៀន នៅកម្ពុជាការយល់ដឹងជាទូទៅអំពីអូទីហ្សឹម នៅក្នុងចំណោមប្រជាជនមានការកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ នេះបើតាមលោក ចាន់ សារិន ប្រធានបណ្តាញអូទីហ្សឹមកម្ពុជា និងជានាយកវិទ្យាល័យអប់រំពិសេសក្រុងតាខ្មៅ ដែលផ្តោតសំខាន់លើការអប់រំដល់កុមារអូទីហ្សឹម និងពិការសតិបញ្ញា។ ក៏ប៉ុន្តែឱកាសទទួលបានការអប់រំពិសេសរបស់កុមារអូទីហ្សឹមនៅមានកម្រិតនៅឡើយ ដោយសារកម្ពុជានៅខ្វះសាលារៀនពិសេស និងធនធានបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កុមារអូទីហ្សឹម។ លោក ចាន់ សារិន ឲ្យដឹងទៀតថា ទោះបីជាកុមារអូទីហ្សឹមនៅកម្ពុជា មានចំនួនតិចនៅឡើយ បើធៀបនឹងកុមារទូទៅ (៣៣% នៃចំនួនពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង ១៦លាននាក់ មានអាយុក្រោម ១៥ឆ្នាំ)កម្ពុជាត្រូវការគ្រូជំនាញអប់រំពិសេសបន្ថែមទៀត ដើម្បីធានាថា កុមារអូទីហ្សឹមមានលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំដែលត្រូវនឹងតម្រូវការលូតលាស់ប្រព័ន្ធប្រសាទរបស់ពួកគេ។ នាយកសាលារូបនេះឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នវិទ្យាល័យអប់រំពិសេសក្រុងតាខ្មៅមានផ្តល់កម្មវិធីអប់រំពិសេសត្រឹមកម្រិតមត្តេយ្យ និងបឋមសិក្សាប៉ុណ្ណោះ។ ហើយសាលារៀននេះមានលទ្ធភាពទទួលសិស្សបានត្រឹមជាង ២០០ នាក់ ក្នុងមួយឆ្នាំតែប៉ុណ្ណោះ។ នៅកម្ពុជា កុមារអូទីហ្សឹមនិងកុមារដែលមានពិការភាពផ្នែកសតិបញ្ញាមានចំនួនតិចជាង ១០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលកំពុងរៀនថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ។ វិទ្យាល័យនេះទើបតែត្រូវបានដាក់បញ្ចូលឲ្យក្លាយជាសាលាអូទីហ្សឹមថ្នាក់ជាតិមុនគេបង្អស់នៅកម្ពុជា នាដើមឆ្នាំ ២០២១ នេះ។ លោក ចាន់ សារិនថា៖ «បញ្ហាអូទីហ្សឹមគឺត្រូវការជួយឲ្យទាន់ពេលវេលា អ៊ីចឹងហើយបានជាមានការយល់ដឹងច្រើន ក៏ឪពុកម្តាយចាប់ផ្តើមចុះឈ្មោះ ហើយមកទល់ពេលនេះ យើងចុះឈ្មោះអត់បានគ្រប់គ្នាទេ។ នាពេលនេះ យើងមានកុមារអូទីហ្សឹមរហូតដល់ជិត ២០០ នាក់រង់ចាំ ហើយមានកុមារពិការសតិបញ្ញារហូតដល់ ៦០០ ជាង ដែលកំពុងរង់ចាំ»។ បើតាមលោក ចាន់ សារិន មូលហេតុដែលរដ្ឋាភិបាលសម្រេចបង្កើតសាលាអូទីហ្សឹមថ្នាក់ជាតិនេះ គឺដោយសារកម្ពុជាបានចូលរួមជាភាគីអនុសញ្ញាថ្នាក់ជាតិស្តីពីសិទ្ធជនពិការ និងគោលនយោបាយអប់រំបរិយាប័នឆ្នាំ ២០១៨ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងសេចក្តីត្រូវការរបស់ជនមានពិការភាពផ្នែកសតិបញ្ញា និងជនដែលមានអូទីហ្សឹម។ លោក ចាន់ សារិន បន្តថា៖ «ហើយកន្លងទៅពេលកុមារ យើងចប់ថ្នាក់បឋមតទៅអនុវិទ្យាល័យយើងរុញទៅសាលារដ្ឋ។ ប៉ុន្តែបរាជ័យ ដោយសារតែនៅសាលារដ្ឋគ្រូលោកអត់ទាន់ មានបទពិសោធន៍ គ្រប់គ្រាន់[ក្នុងការបង្រៀនកុមារអូទីហ្សឹម] ព្រោះលោកអត់ទាន់មានការបណ្តុះបណ្តាលពីខាងខ្ញុំ។ អ៊ីចឹងពេលកុមារទៅដល់ហ្នឹង គឺមានការឈប់រៀនសូត្រដោយសារគាត់រៀនអត់ចេះ។ អ៊ីចឹងបច្ចុប្បន្នយើងប្រឹងបុកខ្លាំងលើថ្នាក់មត្តេយ្យ ព្រោះការមានអន្តរាគមឲ្យទាន់ពេលគឺសំខាន់មែនទែន»។ លោក សារិន រំពឹងថាការបង្កើតសាលាអូទីហ្សឹមថ្នាក់ជាតិនេះ គឺជាជំហានវិជ្ជមានទៅកាន់ការគាំទ្រនិងអប់រំដល់កុមារអូទីហ្សឹមនៅកម្ពុជាដើម្បីឲ្យពួកគេអាចមានអាជីពកសាងសមត្ថភាព និងអភិវឌ្ឍទេព្យកោសលនាពេលអនាគត។ រីឯកញ្ញា សុខ សុគន្ធមាលាគ្រូបង្រៀនផ្នែកកម្មវិធីអប់រំពិសេស បានចងក្រងផលិតសៀវភៅមួយក្បាល ដែលមានចំណងជើងថា «សៀវភៅជំនួយសម្រាប់ឪពុកម្តាយកុមារអូទីហ្សឹម»។ កញ្ញាបានប្រាប់វីអូអេថា ការចងក្រងសៀវភៅនេះកើតឡើង ដោយសារនាងយល់ថាកម្ពុជាមិនទាន់មានឯកសារគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ នៅពេលដែលខ្លួនរៀនពាក់ព័ន្ធនឹងអូទីហ្សឹម។ កញ្ញា សុគន្ធមាលា លើកឡើងថាគ្រូអប់រំកុមារអូទីហ្សឹមតម្រូវឲ្យមានការអត់ធ្មត់ខ្ពស់ចេះបត់បែន និងសម្របខ្លួនក្នុងការជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រថ្មីៗ ដើម្បីបង្រៀនកុមារម្នាក់ទៅតាមភាពជាក់ស្តែង។ បន្ថែមលើនេះ ទំនាក់ទំនង ការសហការ និងភាពសុីសង្វាក់គ្នារវាងគ្រូនិងអាណាព្យាបាលកុមារពិតជាសំខាន់ក្នុងការបំពេញបន្ថែមគ្នា ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍនិងផ្តល់ការលូតលាស់ ដល់កុមារអូទីហ្សឹម ក្នុងការស្វែងរកទេព្យកោសល្យពិសេស ឬអាជីព នៅពេលពួកគេធំដឹងក្តី។ ខុសពីឪពុកម្តាយដទៃដែលគ្មានកូនមានអូទីហ្សឹម ឬពិការភាពផ្នែកសតិបញ្ញា ដែលរំពឹង «ទទួលបានការសងគុណពីកូន» នោះ លោក ទេព ច័ន្ទសុធា ថា លោកមិនអាច ហើយនឹងមិនរំពឹងអ្វីទាល់តែសោះពីកូនរបស់លោក ក្រៅពីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យកូនរបស់លោកអាចរស់នៅចិញ្ចឹមជីវិតបានដោយឯករាជ្យ ហើយអាចចូលរួមនៅក្នុងសង្គម។ ហើយទោះបីកូនរបស់លោកកាន់កាំបិតមិនទាន់នឹង ឬហាន់បន្លែយឺតក្តី លោក សុធា សង្ឃឹមថា ដោយទទួលបានការគាំទ្រនិងការអប់រំត្រឹមត្រូវ កូនប្រុសរបស់លោកដែលមានអូទីហ្សឹម នឹងអាចចាប់យកការចម្អិនម្ហូបដែលខ្លួនចូលចិត្ត ធ្វើជាជំនាញជីវិតនាថ្ងៃខាងមុខ៕ ប្រភព:khmer.voanews.com អ្នកនិពន្ធ:ហ៊ាន សុជាតា, ខាន់ សុគុំមនោ	ភ្នំពេញ នៅគ្រាមួយលោក ទេព ច័ន្ទសុធា វ័យ ៣៧ឆ្នាំ អង្គុយសង្កេតមើលកូនប្រុស អាយុ ១១ឆ្នាំ កំពុងធ្វើម្ហូបលោក សុធា បារម្ភខ្លាំងនៅក្នុងចិត្ត។ លោកបារម្ភខ្លាចកូនរបស់លោកមុតដៃ ដោយសារកុមាររូបនេះកំពុងប្រើកាំបិតចិញ្ច្រាំខ្ទឹម ដើម្បីរៀបចំចៀនពងទាឲ្យលោកបរិភោគ។
មួយរយៈចុងក្រោយនេះ តួលេខ COVID-19 នៅឥណ្ឌូណេស៊ី បានកើនឡើងជាលំដាប់។ គិតត្រឹមរយៈពេលចុងក្រោយនេះ ឥណ្ឌូណេស៊ី មានករណីសរុប ជាង៣០០ករណីឯណោះ ខណះអ្នកស្លាប់កើនឡើងដល់ ២៥ករណី។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដែលកំណត់សមាជិកចូលរួម លោកប្រធានាធិបតី ចូកូ វីដូដូ ទាមទារឲ្យមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមទៀតនៅទូទាំងប្រទេស ដើម្បីទប់ស្កាត់ករណីឆ្លង ខណៈប្រទេទមួយនេះ កំពុងរងគ្រោះដោយសារ COVID-19។ បើតាមលោកប្រធានាធិបតី ឥណ្ឌូណេស៊ីគួរតែប្រើវិធីសាស្ត្រលឿន ជាជាងវិធីសាស្ត្រ polymerase chain reaction។ ក្នុងន័យនេះ លោកប្រធានាធិបតីបាន ពន្យល់ថា វិធីសាស្ត្រលឿន គ្រាន់តែប្រើឈាមយកមកធ្វើតេស្តប៉ុណ្ណោះ នោះមន្ត្រីសុខាភិបាលអាចធ្វើតេស្តរកមើលវីរុសបានហើយ ចំណែកវិធីសាស្ត្រ polymerase chain reaction គឺមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញជាង។ បើតាមវិធីសាស្ត្រលឿន ប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ីជាច្រើននាក់ នឹងអាចត្រូវបានគេធ្វើតេស្ត ដើម្បីរកមើលកូរ៉ូណាវីរុស ក្នុងរយៈពេលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Jakarta Post។ ដើម្បីពន្លឿននីតិវីធីនៃការធ្វើតេស្តនេះ លោកវីដូដូ ចង់បានមន្ទីរពិសោធន៍ និងឧបករណ៍ធ្វើតេស្តបន្ថែមទៀត ចំណែកមន្ទីរពេទ្យ ឥណ្ឌូណេស៊ីមានច្រើនហើយសម្រាប់អ្នកជំងឺ។ សូមបញ្ជាក់ថា ឥណ្ឌូណេស៊ី មានចំនួនអ្នកស្លាប់ច្រើនជាងគេ ដោយសារCOVID-19 នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍រហូតដល់ ២៥ករណី ខណៈឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា នៅតែមានទាន់មានរបាយការណ៍ស្តីពីករណីឆ្លងនៅក្នុងប្រទេស៕	ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី នាថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា បានប្រាប់ទៅមន្ត្រីសុខាភិបាល ឲ្យពន្លឿន ការធ្វើតេស្តរកមើល ជំងឺរលាកសួត ដែលបង្កដោយកូរ៉ូណាវីរុស (COVID-19) លើប្រជាពលរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ីបន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ស្កាត់ករណីឆ្លងនៅក្នុងប្រទេស។
«ព្រះអង្គម្ចាស់ Phillip ជា Duke of Edinburgh បានសម្រេចព្រះទ័យមិនចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសាធារណៈទៀតឡើយ ចាប់ពីរដូវក្ដៅឆ្នាំ២០១៧ តទៅ។ ជាមួយការសម្រេចចិត្តនេះ ព្រះអង្គបានទទួលការគាំទ្រពេញទំហឹងពីព្រះមហេសី Elizabeth II »។ នេះជាការប្រកាសរបស់រាជវាំង Buckingham នៅថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ទាក់ទងនឹងការសម្រេចព្រះទ័យចូលនិវត្តន៍របស់ព្រះម្ចាស់ Phillip ដ៏គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល។ ព្រះអង្គម្ចាស់ Phillip ដែលបានរៀបអភិសេកជាមួយម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Elizabeth II កាលពីឆ្នាំ១៩៤៧ បានបំពេញរាជកិច្ចជាច្រើននារយៈពេល៧០ឆ្នាំមកនេះ។ បើតាមសារព័ត៌មាន BBC គ្រាន់តែក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ព្រះអង្គ បានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសាធារណៈដល់ទៅ១១០ថ្ងៃឯណោះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះអង្គក៏មានតំណែងជាប្រធានកិត្តិយស ប្រធានអង្គការសមាគម និងជាសមាជិកអង្គការច្រើនជាង៧៨០អង្គការ។ យ៉ាងណាក្ដី បើតាមការប្រកាសរបស់រាជវាំងអង់គ្លេស ព្រះម្ចាស់ Phillip នឹងបន្តចូលរួមកម្មវិធីដែលបានអញ្ជើញរួចស្រេច ចាប់ពីពេលនេរហូតដល់ខែសីហា បន្ទាប់ពីនោះ ព្រះអង្គនឹងមិនទទួលយកការអញ្ជើញទៀតឡើយ តែនឹងសម្រេចព្រះទ័យចូលរួមកម្មវិធីណាមួយទៅតាមពេលវេលាជាក់ស្ដែង។ ដោយឡែក ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Elizabeth II ដែលមានព្រះជន្ម៩១វស្សាដែរនោះ នឹងបន្តរាជកិច្ច និងចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនានាដូចធម្មតា។ ជាអតីតទាហានជើងទឹក ព្រះអង្គម្ចាស់ Phillip តែងអមដំណើរមហេសីព្រះអង្គក្នុងការបំពេញរាជកិច្ចទាំងនៅក្នុងស្រុក និងនៅបរទេស។ មកទល់ចប្ចុប្បន្នេះ Duke of Edinburgh បានចូលរួមកម្មវិធីសាធារណៈតែអង្គឯងដល់ទៅ ២២១៩១ដង ទស្សនកិច្ចក្រៅប្រទេសចំនួន ៦៣៧ដង និងនិពន្ធសៀភៅបានចំនួន ១៤ក្បាលថែមទៀត។ តាមពិតទៅ ព្រះអង្គម្ចាស់មានលោហិតជាប់រុស្ស៊ី ដាណឺម៉ា និងអាល្លឺម៉ង់អង្គនេះ ធ្លាប់បង្ហាញព្រះទ័យចូលលាចេញពីជីវិតសាធារណៈនេះជាយូរមកហើយ។ ក្នុងឆ្នាំ២០១១ ជាឆ្នាំគម្រប់ព្រះជន្ម ៩០វស្សា ព្រះអង្គម្ចាស់ Phillip មានបន្ទូលថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំបានធ្វើរឿងជាច្រើនហើយ។ ដូច្នេះខ្ញុំចង់សម្រាកបន្តិច មិនចង់មានការទទួលខុសត្រូវច្រើន ហើយក៏មិនចង់គិតអ្វីច្រើនដែរ។ ការចងចាំក៏កាន់តែយ៉ាប់។ ខ្ញុំមិនអាចចាំឈ្មោះ ឬអ្វីផ្សេងបានទៀតឡើយ។»	ព្រះអង្គម្ចាស់ Phillip ស្វាមីម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Elizabeth II នៃចក្រភពអង់គ្លេស បានសម្រេចព្រះទ័យចូលនិវត្តពីរាជកិច្ចទាំងអស់របស់ទ្រង់ហើយចាប់ពីរដូវក្ដៅខាងមុខ។ មិនមានមូលហេតុច្បាស់លាស់នៃការសម្រេចព្រះទ័យនេះឡើយ ប៉ុន្តែទំនងពាក់ព័ន្ធព្រះរាជសុខភាពផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គមានព្រះជន្មជិត៩៦វស្សាទៅហើយដែរ។ រាជវាំង Buckingham ប្រកាសថា ការសម្រេចព្រះទ័យនេះ ក៏ទទួលបានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Elizabeth II ផងដែរ។
ក្រុមហ៊ុន Jaguar Land Rover Cambodia ចាប់ផ្តើមបើក ទទួលការកក់ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ សម្រាប់អតិថិជន ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ចង់ក្លាយជាម្ចាស់ នៃកំពូលរថយន្ត Land Rover Defender 130 សេរីឆ្នាំ ២០២៣ ដោយលោកអ្នក គ្រាន់តែទាក់ទងផ្ទាល់តាមរយៈភ្នាក់ងារលក់របស់ Jaguar Land Rover Cambodia ឬតាមលេខ 070 999 111 ឬ 085 999 111 ។ រថយន្ត Land Rover Defender 130 សេរីឆ្នាំ ២០២៣ គឺជាកំពូលរថយន្ត ដែលមានភាពរឹងមាំ ធន់នឹងស្ថានភាពលំបាក ស័ក្តិសមជាមួយគ្រប់ស្ថានភាពផ្លូវ។ ក្រៅពីនេះ អ្នកប្រើប្រាស់នឹងទួលបានអារម្មណ៍អស្ចារ្យ ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបចុងក្រោយគេបង្អស់ ដែលជួយសម្រួលដល់ការបើកបរ និងធ្វើឲ្យដំណើរកម្សាន្ត របស់លោកអ្នកកាន់តែប្រសើរ។ គួបញ្ជាក់ថា Jaguar Land Rover Cambodia ស្ថិតនៅក្រោមក្រុមហ៊ុន អ អិម អេ ខេមបូឌា (RMA Cambodia) ដែលជាក្រុមហ៊ុននាំចូល និងចែកចាយ ផ្តាច់មុខនូវរថយន្តម៉ាក Jaguar និង Land Rover ពីចក្រភពអង់គ្លេសដោយផ្ទាល់។ Jaguar Land Rover Cambodia មានទីតាំងស្ថិតនៅ តាមបណ្តោយមហាវិថី សហព័ន្ធរុស្សី សង្កាត់ទឹកថ្លា ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ។ ព័ត៌មានបន្ថែមអំពីរថយន្ត៖ https://www.landrovercambodia.com/vehicles/defender/overview អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម	អតិថិជនទាំងអស់ នឹងទទួលបានរថយន្ត Land Rover Defender 130 សេរីឆ្នាំ ២០២៣ ក្នុងតម្លៃពិសេស ដោយគ្រាន់តែធ្វើការកក់ឥឡូវនេះ ពីក្រុមហ៊ុន Jaguar Land Rover Cambodia។
According to experts, the so-called "Russiagate" probe, believed to be the top issue weighing on Moscow-Washington interactions in 2017, will continue to overshadow bilateral ties in the coming year. ESCALATION OF TENSIONS Investigations started in June 2016 after accusations piled up against Russia over its "influence campaign" and alleged mail hacking aiming to interfere with the 2016 U.S. presidential election. The campaign team of U.S. President Donald Trump was arraigned on its suspected link with Russia for the final win in the election. Trump's inner sanctum members like his eldest son and son-in-law were also interviewed as part of congressional probes. It seemed the turning point came after former Federal Bureau of Investigation (FBI) Director Robert Mueller's appointment in May as special counsel to oversee the investigation into Russian election interference and related matters. In October, Mueller's office charged Trump's former campaign manager Paul Manafort, Manafort's deputy Rick Gates, and campaign adviser George Papadopoulos with lying to the FBI. While Manafort and Gates pleaded innocent, Papadopoulos admitted the charges. On Dec. 1, former U.S. National Security Adviser Michael Flynn pleaded guilty to lying to the FBI regarding improper contacts with Russian officials, becoming the first member of the Trump-led administration to be found guilty in the ongoing probe into alleged collusion between Trump's campaign team and Russia. "Mueller's investigation has certainly unsettled the White House as he has been able to bring charges against several key players - including Paul Manafort and Michael Flynn," said Dan Mahaffee, senior vice president and director of policy at the Center for the Study of Congress and the Presidency, a Washington-based think-tank. "The White House has cooperated with the investigation, yet at the same time President Trump and many in conservative media have sought to delegitimize the investigation. Any action against Mueller would likely trigger a major constitutional and political crisis, so it will be something to continue to watch closely in 2018," Mahaffee told Xinhua. The so-called Russian intervention in U.S. politics also led to the two countries' mutual expulsion of diplomats and banning media organizations. MOUNTING DISTRUST "U.S.-Russia ties remain strained as there has been no reckoning on the issue of Russian interference in the U.S. election as the President (Trump) remains convinced that discussions of Russian influence are insulting to his own election victory," said Mahaffee. "Congress, as well as many in the Trump administration, remain rightly concerned about the Russian threat to the United States and its key allies," Mahaffee added. Besides the Russia probe, experts from both countries suggested the Russian-U.S. relations basically suffer as their interests are irreconcilable. The disagreements between the two countries are "intractable," said a report published in November gathering views of scholars from the Washington-based think tank Center for Strategic and International Studies (CSIS) and the Russian International Affairs Council (RIAC). They also thought Russia and the United States are not likely to emerge as close partners, as the two perceive threats in each other's policies and actions. According to Andrei Suzdaltsev, a Russian expert, Moscow now practically has no "freedom of maneuver" regarding diplomatic interaction with Washington, which offered preconditions that "are certainly unacceptable for Russia, like abandoning Crimea." "The U.S. is still demonstrating such, I would say, 'indulgently colonial' approach, which leaves us without a possibility to maneuver," said Suzdaltsev, deputy dean of the Faculty of World Economy and Politics of Russia's Higher School of Economics Research University. He expressed concern about the fact that almost all communications between the two countries were blocked, except for some "situational contacts." There is also no mutual trust for dialogues to restart, Suzdaltsev added. DIM PROSPECTS The U.S.-Russian relations are also believed to be affected by shifting global power dynamics in a broader context. Besides the four-year-old Ukraine crisis, disagreements over the Syrian crisis and the anti-terrorism war played vital parts in the bitter feud. Although the Russian intervention in Syria and regional anti-terrorism war saw a gradual drawdown in 2017, Moscow kept two military bases in Syria, the Hmeymim airbase and the Tartus naval base, which, according to Russian Defense Ministry, will guarantee Syria's future stability. Russia's investment in Syria paid off in the Middle East, right at a time when the United States chose to change its strategy in the region. Russian President Vladimir Putin paid a whirlwind tour to the Middle East at the beginning of December, amid Muslim nations' rage over Trump's unilateral decision to recognize Jerusalem as the capital of Israel. The Trump Administration has made a series of decisions which have made it more unpopular in the world's probably most vulnerable region, and which have left a great deal of uncertainty in its relations with Russia. Considering the strategic importance of and abundant energy resources in the Middle East, as well as the urgency to prevent terrorism spillover, many worry the outlook for U.S.-Russian ties could be bleaker as the two disagree on vital issues in the region. Mahaffee pointed out that the U.S. Congress is unconvinced that a rapprochement with Russia could solve global and regional issues related to Ukraine or Syria, as well as Iran and the Democratic People's Republic of Korea. The two world powers are "stretching and testing the limits of what is possible in the world," said the CSIS-RIAC report published in November.	BEIJING: Despite the personal chemistry between Russian and U.S. presidents and their pledges to revive bilateral ties, the Russia-U.S. relations have hardly advanced in 2017 thanks to the ongoing probe of Russian interference in the 2016 U.S. presidential election, in combination with other factors.
នៅថ្ងៃទី១ នៃការដឹកជញ្ជូនរបស់រដ្ឋាករស្វយ័តដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុង មានប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៤.២៧០នាក់ បានធ្វើដំណើរតាមរថយន្តក្រុងសាធារណៈទៅតាមបណ្ដាខេត្តនានា។ បើតាមរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើន បានបង្ហាញទឹកមុខរីករាយ ដែលបានធ្វើដំណើទៅស្រុកកំណើត តាមរយៈរថយន្តក្រុងសាធារណៈ ដោយឥតគិតថ្លៃ។ អត្ថបទទាក់ទង ភ្ជុំបិណ្ឌ៖ អាជ្ញាធរបន្ថែមចំនួនរថយន្តក្រុងនៅផ្លូវជាតិលេខ៥ ពលរដ្ឋជាច្រើន ធ្វើដំណើរតាមឡានក្រុងសាធារណៈទៅស្រុកកំណើត សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌនេះ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានរៀបចំរថយន្តក្រុងសាធារណៈចំនួន ១២០គ្រឿង សម្រាប់ដឹកជញ្ជូនប្រជាពលរដ្ឋពីរាជធានីភ្នំពេញ ទៅតាមបណ្ដាខេត្តនានា ដោយឥតគិតថ្លៃ រយៈពេល៥ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី២៦-៣០ ខែកញ្ញា។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក៏អាចជិះរថយន្តក្រុងសាធារណៈ និងកាណូតដោយឥតគិតថ្លៃ រយៈពេល៥ថ្ងៃដូចគ្នា៕	ភ្នំពេញ៖ ប្រជាពលរដ្ឋជាង ៤ពាន់នាក់ បានធ្វើដំណើរតាមរថយន្តក្រុងសាធារណៈទៅតាមបណ្តាខេត្តនានា នៅថ្ងៃដំបូងនៃការដឹកជញ្ជូនរបស់រដ្ឋាករស្វយ័តដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុង។ នេះបើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកញ្ញានេះ។
អត្ថបទទាក់ទង «ណម៉ាតកាហ្វេ» ប្រឹងបង្កើនរសជាតិដើម្បីឲ្យបរទេសស្គាល់ស្លាកសញ្ញារបស់ខ្មែរ តើលោកអ្នកមានការភ្ញាល់ផ្អើលទេ ពេលដឹងពីប្រវត្តិនៃហាងកាហ្វេ ណ ១៩២៨ ទាក់ទងនឹងស្ពានថ្ម ព្រះរាជដំណាក់? ពិតណាស់ វាមិនមែនជារឿងចៃដន្យទេ ដែលនៅសុខៗម្ចាស់ហាងនេះយកឈ្មោះហាងកាហ្វេ ណ ភ្ជាប់ទៅនឹងលេខ ១៩២៨។ តាមពិតទៅ ឆ្នាំ១៩២៨ ជាកាលបរិច្ឆេទនៃឆ្នាំកសាងស្ពានថ្មព្រះរាជដំណាក់ ក្នុងក្រុងសៀមរាប។ លោក ទិត្យ សុធារ៉ា ម្ចាស់ហាងកាហ្វេ ណ បានឱ្យដឹងថា ដោយសារទីតាំងហាងកាហ្វេសាខាទី៣របស់លោក ស្ថិតនៅជិតគល់ស្ពានថ្មព្រះរាជដំណាក់ និងចង់ឱ្យសាធារណជនដឹងពីឆ្នាំនៃការកសាងស្ពានថ្មផងនោះ លោកក៏សម្រេចដាក់ឈ្មោះ ហាងកាហ្វេលោកថា «កាហ្វេ ណ ១៩២៨» ទៅ។ ក្រៅពីមានប្រវត្តិទាក់ទងនឹងឆ្នាំកសាងស្ពានថ្មហើយនោះ ហាងកាហ្វេ ណ នៅមានសម្ភារ និងអាថ៌កំបាំងច្រើនទៀត ដែលអ្នកខ្លះអាចនឹងមិនដឹង។ ដោយសារចង់ឱ្យភ្ញៀវបានដឹងរាល់វត្ថុសិល្បៈដែលខ្លួនបានប្រមែប្រមូលដ៏លំបាកពីទីឆ្ងាយៗមកនោះ ម្ចាស់ហាងកាហ្វេ ណ បានសម្រេចបោះពុម្ពសៀវភៅតូចមួយក្បាល ដែលនិយាយពីប្រវត្តិរាល់សម្ភារសិល្បៈដែលតាំងក្នុងហាង។ សៀវភៅនោះមានចំណងជើងថា «សៀវភៅ ណ ១៩២៨» មានសរសេរពីប្រវត្តិខ្លីៗ អមដោយរូបភាពដ៏ស្រស់ស្អាត និងទាក់ទាញ ដោយមានពីរភាសា គឺភាសាខ្មែរ និងអង់គ្លេស។ មាតិកាក្នុងសៀវភៅរបស់ហាងកាហ្វេ ណ មានចំនួន២០ មានប្រវត្តិឈ្មោះហាង ខ្នោសកោសដូង ដុំផ្សាំគោ ហោជាង ពិដានឈើ ទូដាក់សៀវភៅ ផ្ទាំងគំនូរ ត្បាល់បុក និងអង្រែ នង្គ័ល រនាស់ រទេះការ៉េម ហនុមាន ពិដានទ្វារដែក គម្របអំពូលភ្លើងសំយ៉ុងច្នៃពីកែវដែលប្រើប្រាស់រួច ដុំអំពូលភ្លើង ជញ្ជីងថ្លឹង ធុងលុយធីប ព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងផែនទីប្រទេសកម្ពុជា (សម្រាប់បរទេសដែលអត់ស្គាល់)។ លោក សុធារ៉ា ចាប់អារម្មណ៍ទៀតថា លោកបាននិយាយប្រាប់បរទេសអំពីប្រវត្តិស្ពានថ្ម ដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង។ ដូច្នេះលោកគិតថា ការចងក្រងពីប្រវត្តិសម្ភារចាស់ៗ និងដ៏កម្រ ដែលលោកខំប្រមូលមកទុកនេះ ក៏នឹងមានសារប្រយោជន៍ផងដែរ។ លោករំពឹងថា សៀវភៅដ៏តូចរបស់លោក នឹងទាញចំណាប់អារម្មណ៍ដល់អតិថិជនរបស់លោក និងជារូបភាពមួយដ៏ប្លែកភ្នែក៕	សៀមរាប៖ ដោយស្រឡាញ់ និងផ្តល់តម្លៃដល់គ្រឿងសម្ភារសិល្បៈចាស់ៗ និងកម្រ ម្ចាស់ហាងកាហ្វេមួយកន្លែងក្នុងក្រុងសៀមរាប បានប្រមែប្រមូលសម្ភារទាំងនោះ មកតាំងបង្ហាញនៅក្នុងហាងកាហ្វេរបស់លោក ក្នុងន័យចង់ឱ្យមហាជនបានស្គាល់ និងដឹងពីប្រវត្តិសម្ភារទាំងនោះ។ សម្ភារ និងឧបករណ៍សិល្បៈទាំងនោះ រួមមាន ហោជាង ដែលមានអាយុកាលជាង ៣០ឆ្នាំ ធុងការ៉េមកី នង្គ័ល រនាស់ ដុំផ្សាំគោ និងត្បាល់ជាដើម។ល។
អត្រាកំណើតជាមធ្យមសម្រាប់ស្ត្រីនៅជប៉ុនបានថយចុះពីអត្រា ១,២៦ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ មកនៅកម្រិតទាបបំផុតគឺ ១,២ ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ដែលការធ្លាក់ចុះ ៨ឆ្នាំជាប់គ្នា។ នេះបើតាមក្រសួងសុខាភិបាលជប៉ុនប្រកាសទិន្នន័យនៅថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា។ ចំនួននេះ គឺទាបជាងកម្រិតដែលបានណែនាំក្នុងអត្រា ២,១ ដើម្បីធានាបាននូវចំនួនប្រជាជនដែលមានស្ថិរភាពក្នុងប្រទេសមួយនេះ។ ក្រសួងសុខាភិបាលជប៉ុនចាត់ទុកស្ថានភាពនេះថា មានហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ជាតិ។ បើតាមមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលជប៉ុនប្រាប់សារព័ត៌មាន AFP មានកត្តាជាច្រើនដូចជាអស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច ភាពលំបាកក្នុងការរៀបចំការងារ និងការចិញ្ចឹមកូន ជាហេតុផលដែលធ្វើអោយអត្រាកំណើតបន្តធ្លាក់ចុះ។ ក្នុងចំណោមគំនិតផ្តួចផ្តើមលេចធ្លោ មន្ត្រីតូក្យូកំពុងរៀបចំដាក់ឱ្យដំណើរការ App ណាត់ជួបថ្មីមួយ។ ដើម្បីប្រើប្រាស់សេវាកម្មនេះ អ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវដាក់ឯកសារបញ្ជាក់ពីភាពនៅលីវ និងលិខិតបង្ហាញពីបំណងចង់រៀបការ។ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលក្រុងតូក្យូទទួលបន្ទុកកម្មវិធីថ្មីបាននិយាយថា ៖« យើងបានសិក្សាឃើញថា ៧០ភាគរយនៃមនុស្សដែលចង់រៀបការមិនបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នានា ឬកម្មវិធីដើម្បីស្វែងរកដៃគូឡើយ។ យើងចង់ផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវការជំរុញដ៏ទន់ភ្លន់មួយដើម្បីស្វែងរកដែគូ»។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន The Japan Times។ ជប៉ុន ជាប្រទេសមានប្រជាជនចំណាស់ជាងគេទី២ លើពិភពលោកបន្ទាប់ពីម៉ូណាកូដែលកំពុងព្យាយាមស្វែងរកមធ្យោបាយលើកទឹកចិត្តប្រជាជនឱ្យបង្កើតកូនឲ្យបានច្រើន ដើម្បីជៀសវាងវិបត្តិប្រជាសាស្រ្ត។ អត្ថបទទាក់ទង ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង ចង់បង្កើតក្រសួងមួយដោះស្រាយអត្រាកំណើតទាបd 136753 បន្ទាប់ពីការបញ្ចេញទិន្នន័យថ្មីពីក្រសួងសុខាភិបាល សភាជប៉ុនកាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា បានអនុម័តវិសោធនកម្មច្បាប់ដោយផ្តល់នូវកញ្ចប់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុបន្ថែម បង្កើនអត្ថប្រយោជន៍នៃការឈប់សម្រាកលំហែមាតុភាព និងការកែលម្អលទ្ធភាពទទួលបានសេវាថែទាំកុមារសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ។ នេះជាវិធានការមួយក្នុងចំណោមវិធានការជប៉ុនជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីបង្កើនអត្រាកំណើត ដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊្វូមីអូ គីស៊ីដា បានពិពណ៌នាថាជាគ្រោះថ្នាក់បន្ទាន់សម្រាប់សង្គមជប៉ុន។ ប្រទេសជិតខាងរបស់ជប៉ុន ក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ អត្រាកំណើតនៅក្នុងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងបានធ្លាក់ចុះរយៈពេល ៤ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ដែលឈានដល់កម្រិតទាបបំផុតគឺ ០,៧២ ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ចំណែក ចំនួនប្រជាជនរបស់ចិនក៏បានធ្លាក់ចុះក្នុងរយៈពេល ៦ទស្សវត្សរ៍មកត្រឹម ១,៤០៩ពាន់លាននាក់។ ស្ថានភាពនេះអាចរារាំងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន ដោយសារចំនួនប្រជាជនក្នុងវ័យធ្វើការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ប្រទេសនេះបានអនុវត្តគោលនយោបាយជាច្រើនដើម្បីលើកកម្ពស់ការបង្កើតកូន ដូចជាការកាត់បន្ថយពន្ធ ការបង្កើនអត្ថប្រយោជន៍សម្ភព និងការឧបត្ថម្ភសម្រាប់លំនៅដ្ឋាន ប៉ុន្តែស្ថានភាពមិនបានប្រសើរឡើងនោះទេ៕ អត្ថបទទាក់ទង ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង ចង់បង្កើតក្រសួងមួយដោះស្រាយអត្រាកំណើតទាប	រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតូក្យូនឹងដាក់ដំណើរការ App ណាត់ជួបផ្ទាល់ខ្លួននៅដើមរដូវក្តៅនេះ ដើម្បីជួយដល់អ្នកដែលចង់មានដៃគូរៀបការ។ កម្មវិធីនេះ ជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការជំរុញអត្រាកំណើតជាតិកំពុងធ្លាក់ចុះ។
«ការរៀបចំសាងសង់ស្ពាននេះ មានដំណើរការទៅរលូន ហើយនឹងចុះបឋមសិលាចាប់ផ្ដើមសាងសង់នៅឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខនេះ»។ លោក ផាក ជុងវុក ថ្លែងដូច្នេះ តបនឹងបំណងរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រចាំកម្ពុជា នៅ គ្រាដែលលោកជួបពិភាក្សាការងារ ជាមួយសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធាន ដែលចង់ឃើញស្ពានឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គថ្មីមួយទៀតនេះ ក្នុងពេលឆាប់ៗ។ គម្រោងសាងសង់ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-កូរ៉េ (ផ្សារចាស់-ជ្រោយចង្វារ ជ្រោយចង្វារ-អរិយក្សត្រ) មានតម្លៃជិត ២៥០លានដុល្លារ ដែលគម្រោងនេះ នឹងជួយសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញ និងការធ្វើដំណើររបស់ពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាការតភ្ជាប់រាជធានីភ្នំពេញទៅទីក្រុង អរិយក្សត្រ និងតំបន់ជុំវិញ។ សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា(ស្តាំ) ក្នុងជំនួបពិភាក្សាការងារជាមួយ លោក Park Jung-wook ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋកូរ៉េប្រចាំកម្ពុជា(ឆ្វេង) កាលពីថ្ងៃទី៦ មិថុនា។ (រូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុកសម្តេច ហ៊ុន សែន) ក្រៅពីបង្ហាញពីវឌ្ឍនភាព នៃគម្រោងសាងសង់ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-កូរ៉េ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតផាក ជុងវុក ក៏គូសបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួន ក្នុងការបន្តធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ជាមួយគណៈកម្មាធិការចម្រុះ CKFTA និងក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ដើម្បីពិនិត្យរួមគ្នាលើគម្រោងនានាផ្សេងទៀត ដែលប្រទេសទាំង២ និងឯកភាពគ្នាកន្លងមក ឱ្យមានដំណើរការកាន់តែរលូន។ គួររំឭកដែរថា កម្ពុជា-កូរ៉េ បានឯកភាពដំឡើងកម្រិតទំនាក់ទំនងទៅជា «ភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្រ្ត» នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់កូរ៉េខាងត្បូងនាអំឡុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤កន្លងទៅ។ នៅក្នុងឱកាសនេះ ភាគីទាំង២ ក៏បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង និងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាសំខាន់ៗជាច្រើន ដើម្បីលើកកម្ពស់នូវកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វិនិយោគ ទេសចរណ៍ ទំនាក់ទំនងប្រជាជន និងប្រជាជននិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកម្រិតតំបន់ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត។ សូមបញ្ជាក់ថា ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជា និងកូរ៉េខាងត្បូងមានទំហំប្រមាណ៧៥១លានដុល្លារ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ កម្ពុជានាំចេញទៅកូរ៉េខាងត្បូងមានចំនួន ២៨១លានដុល្លារ និងនាំចូលពីប្រទេសមួយនេះមានទំហំ ៤៧០លានដុល្លារ៕ សម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា(ស្តាំ) ក្នុងជំនួបពិភាក្សាការងារជាមួយ លោក Park Jung-wook ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋកូរ៉េប្រចាំកម្ពុជា(ឆ្វេង) កាលពីថ្ងៃទី៦ មិថុនា។ (រូបភាព៖ ទំព័រហ្វេសប៊ុកសម្តេច ហ៊ុន សែន)	ភ្នំពេញ៖ ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-កូរ៉េ ដែលតភ្ជាប់រាជធានីភ្នំពេញ ទៅតំបន់អរិយក្សត្រ ក្នុងស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល គ្រោងបើកការដ្ឋានសាងសង់នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខាងមុខ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់ របស់ លោក ផាក ជុងវុក (Park Jung-wook) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋកូរ៉េប្រចាំកម្ពុជា នៅ គ្រាដែលលោកជួបពិភាក្សាការងារ ជាមួយសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា កាលពីថ្ងៃទី៦ មិថុនា។
ដូច្នេះហើយទើបទឹកក្រូចអាយស៍ កូឡា (IZE COLA ) ដែលជាភេសជ្ជៈកំពុងពេញនិយមក្នុងស្រទាប់យុវវ័យបានបញ្ចេញឃ្លីបវីដេអូពាណិជ្ចកម្មដ៏គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយនៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ស្ទើរគ្រប់ប៉ុស្តិ៍ ដើម្បីទាក់ទាញគ្រួសារសែស្រឡាយចិនដែលមានបំណងទិញទឹកក្រូចក៏ដូចជាស្រាបៀរទុកជាកាដូអាំងប៉ាវសម្រាប់សាច់ញាតិរបស់ខ្លួន ឬមិនអ៊ីចឹងសម្រាប់ដាក់សែនដូនតារបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមករាខាងមុខនេះ។ មើលវីដេអូឃ្លីបនោះហើយ បើមិនទិញទឹកក្រូចអាយស៍ កូឡាទៀត គឺមានតែអ្នកមិនសែនតែប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះកាយវិការសម្តែងរបស់តួប្រុសភ្នែកតូចៗ ឆក់យកទឹកក្រូចអាយស៍កូឡាក្នុងកែវទឹកកកដ៏ត្រជាក់ស្រឹបមកផឹកនោះធ្វើឲ្យទស្សនិកជនស្រេកទឹកតែម្តង។ បើមើលទៅលើការជួបជុំគ្រួសារ សាច់ញាតិ និង មិត្តភកិ្ត សម្រាប់អាហារមួយពេលក្នុងវីដេអូនោះ ទើបដឹងថាអាហារនារដូវកាលសែនចូលឆ្នាំចិនខាងមុខនេះពិតជាមិនអាចខ្វះទឹកក្រូចអាយស៍កូឡាបានមែន។ អ្វីដែលកាន់តែដិតដាមជាមួយពាណិជ្ជកម្មមួយនេះគឺពាក្យស្លោកចុងក្រោយតែម្តងដែលមានខ្លឹមសារថា «ឆ្នាំថ្មីនាំលាភ! ឆ្នាំជូតនាំសំណាងជាមួយទឹកក្រូចអាយស៍ កូឡា!»។ ដូច្នេះសូមកុំភ្លេចជាវទឹកក្រូចអាយស៍កូឡាសម្រាប់សែនចូលឆ្នាំចិនឆ្នាំនេះ ព្រោះមានការផ្តល់ជូនកាដូពិសេសនៅតាមផ្សារទំនើបផ្សេងៗ និង ផ្សារតាមតំបន់ផងដែរ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ ២០ថ្ងៃជាងទៀតតែប៉ុណ្ណោះ សំឡេងផាវ និង សម្លៀកបំពាក់អាវក្រហមច្រាលនឹងត្រូវពាក់លើខ្លួនបងប្អូនគ្រួសារសែស្រឡាយកាត់ចិនព្រោងព្រាតទៀតហើយ ដើម្បីស្វាគមន៍ចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីចិន។
ដើម្បីទប់ស្កាត់ជំងឺកូវីដ-១៩ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍២៨ វិច្ឆិកា នោះ រដ្ឋាភិបាលបានសម្រេចឲ្យផ្អាកការជួបជុំ និងរៀបចំកម្មវិធីផ្សេងៗ រយៈពេល១៥ថ្ងៃសិន ដើម្បីបញ្ចៀសហានិភ័យនៃការឆ្លងចូលសហគមន៍ធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះអ្នកដែលត្រូវរៀបចំកម្មវិធីមង្គលការ ភ្ជាប់ពាក្យ ខួបកំណើត និងកម្មវិធីផ្សេងទៀត នឹងត្រូវប៉ះពាល់ដោយសារការហាមរៀបចំកម្មវិធីជួបជុំនេះ។ ដោយសារមើលឃើញបញ្ហានេះ ទើបអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឃួង ស្រេង អំពាវនាវដល់ម្ចាស់អគារ ,សំអាងការ ,ចុងភៅ ,អាជីវករលក់ទឹកភេសជ្ជៈ ផ្កា និងសម្ភារ រួមទាំងអ្នកផ្តល់សេវាកម្មរៀបចំកម្មវិធីនានា ដែលបានទទួលលុយកក់ពីម្ចាស់កម្មវិធីហើយ កុំកាត់លុយនៅពេលដែលម្ចាស់កម្មវីធីសុំពន្យារពេលវិញ ក្នុងចន្លោះរយៈពេល១៥ថ្ងៃនេះ។ «សូមមេត្តាយោគយល់អធ្យាស្រ័យ និងសូមកុំកាត់លុយ ឬយកលេសទាមទារសំណង់នៃការខាតបង់ពីម្ចាស់កម្មវិធីដែលបានកក់ប្រាក់ ព្រមទាំងជៀសវាងការយកឱកាសនេះ ដើម្បីកេងចំណេញពីប្រជាពលរដ្ឋដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមក្នុងការបង្ការ និងទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃមេរោគកូវីដ-១៩ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២៨វិច្ឆិកា នៅរាជធានីភ្នំពេញ»។ នេះជាលើកឡើងរបស់លោកអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ។ ដើម្បីចូលរួមទប់ស្កាត់កុំឲ្យជំងឺកូវីដ-១៩ឆ្លងរាលដាលកាន់តែច្រើន សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានអំពាវនាវឲ្យពលរដ្ឋផ្អាករៀនចំអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងគ្រប់ការជួបជុំនានាដែលមានមនុស្សច្រើនរយៈពេល១៥ថ្ងៃសិន។ សម្តេចបញ្ជាក់ថា ការផ្អាកនេះសម្រាប់តែកម្មវិធីនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តសៀមរាបតែប៉ុណ្ណោះ៕ អត្ថបទទាក់ទង នាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រកាសជាថ្មីឲ្យផ្អាករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍និងការជួបជុំពីរសប្តាហ៍ នៅភ្នំពេញនិងសៀមរាប	ភ្នំពេញ៖ លោក ឃួង ស្រេង អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញបានអំពាវនាវដល់ម្ចាស់អាគារ និងអ្នកផ្ដល់សេវាផ្សេងៗនោះ កុំកាត់លុយកក់ពីម្ចាស់កម្មវិធី ដោយសារការពន្យារពេលកម្មវិធី ព្រោះវិបត្តិកូវីដ-១៩។
លោក ឡុង ឌីម៉ង់ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរសព្ទថា ក្រោយបោះឆ្នោតរួច នៅពេលព្រឹកកាលពីម្សិលមិញ ពលរដ្ឋបានសម្រុកទៅខេត្តព្រះសីហនុតាមផ្លូវល្បឿនលឿន ដើម្បីកម្សាន្តតាមរមណីយដ្ឋាននានាក្នុងខេត្ត ។ រីឯ សណ្ឋាគារ ក៏ពេញស្ទើរតែអស់។ លោក ឡុង ឌីម៉ង អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ លោក ឡុង ឌីម៉ង់បានបញ្ជាក់ដូច្នេះ៖ «កាលពីម្សិលមិញ ពេលបោះឆ្នោតរួច គឺចំនួនទេសចរដែលមកលេងក្រោយការបោះឆ្នោតគឺមានប្រមាណចន្លោះពី ៣ម៉ឺនទៅ៤ម៉ឺននាក់។ ឯភ្ញៀវដែលមកភ្លាមៗ សុទ្ធតែភ្ញៀវខ្មែរ ដែលពួកគាត់បោះឆ្នោតហើយ ពួកគាត់អញ្ជើញមក»។ ទោះបីកាលពីម្សិលមិញ ខេត្តព្រះសីហនុ មានភ្លៀងធ្លាក់បន្តិចបន្តួចក្ដី តែទេសចរនៅតែមកលេងតាមតំបន់កម្សាន្តនានាក្នុងខេត្តជាហូរហែ។ នេះបើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ ដែលអះអាងថា ទោះចំនួនទេសចរច្រើន និងមិនសូវមានអ្នកសម្អាតច្រើនដូចថ្ងៃធម្មតាក្ដី ប៉ុន្តែគ្មានបញ្ហារឿងសំរាមឡើយ ដោយសារពលរដ្ឋមានការយល់ដឹង និងទុកដាក់សំរាមដោយខ្លួនឯងបានល្អ៕ រថយន្តរបស់អ្នកធ្វើដំណើរនៅលើផ្លូវល្បឿនលឿន ឆ្ពោះមកខេត្តព្រះសីហនុ។ រូបភាព៖ រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ	ភ្នំពេញ៖ ខេត្តព្រះសីហនុ ទទួលបានទេសចរ ជាង៤ម៉ឺននាក់ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ចំថ្ងៃបោះឆ្នោត ។ នេះបើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ ដែលបន្ថែមថា ក្នុងចំណោមនោះ ទេសចរជាតិ ច្រើនជាងទេសចរអន្តរជាតិ។
ការបំបៅដោះកូនគឺជារបៀបដែលបញ្ជាក់ថា ធ្វើឲ្យទារកមានអារម្មណ៍ថាមានសុវត្ថិភាព ផាសុកភាព និងសេចក្តីស្រឡាញ់។ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានជាទារកចេះតែយំក្រោយពីបៅដោះរួច? រឿងនេះមានន័យថា គេមិនបានបៅដោះគ្រប់គ្រាន់ ឬក៏ទឹកដោះធ្វើឲ្យគេមិនស្រួលខ្លួន? មនុស្សជាច្រើនប្រហែលជាគិតថា នេះអាចដោយសារតែអ្នកមិនមានទឹកដោះគ្រប់គ្រាន់ ឬប្រហែលជាអ្នកត្រូវការប្រើដបទឹកដោះគោបំបៅគេបន្ថែមទៀតក្រោយពីបៅដោះរួច។ បើសិនជាកូនបៅទឹកដោះគ្រប់គ្រាន់ ប៉ុន្តែនៅតែយំទៀត តើមានអ្វីខុសប្រក្រតីទៅ? ទារកនឿយហត់ ឬអស់កម្លាំង ទារកកំពុងតែស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលមួយមានការងឿយឆ្ងល់ ដែលមានន័យថាខួរក្បាលពួកគេកំពុងតែលូតលាស់ច្រើនទៅៗដើម្បីរៀនអ្វីដែលថ្មី មានភាពតានតឹងក្នុងអារម្មណ៍ ធ្មេញគេកំពុងតែលូតលាស់ ឬដុះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យគេយំក្រោយបៅរួច ដោយសារតែគេលឺសម្លេងអ្វីមួយចម្លែក ឬគួរឲ្យខ្លាច ឬអាចដោយសារមានអ្វីមួយបន្លប់ភាពរីករាយរបស់គេក្រោយពីបៅរួច ទារកចង់ភឺ ជាពិសេសនៅពេលគេអាយុបាន ៤ ទៅ៦ខែ លំហូរទឹកដោះដែលគេបៅពីដោះម្តាយមិនបានត្រឹមត្រូវ យឺតពេក ឬលឿនពេក ទារកមិនចង់បៅ ឬឈប់បន្តបៅទៀត ទារកចង់បៅតែដោះម្ខាង មានបញ្ហាដុះច្រាំងក្នុងមាត់ តឹងច្រមុះ អណ្តាតមានបញ្ហា អាឡែហ្ស៊ីនឹងទឹកដោះ ឬអ្វីមួយនៅលើស្បែកម្តាយ បៅច្រើនពេក។ ខណៈពេលដែលមានហេតុផលជាច្រើនដែលធ្វើឲ្យទារកយំក្រោយពីបៅរួចនោះ ចូរចាំថា បញ្ហាទាំងនោះមិនមែនកើតឡើងរហូតនោះទេ។ ចូរលួងគេ និងធ្វើឲ្យគេមានអារម្មណ៍ល្អឡើងវិញតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើទៅបាន។ រឿងនេះអាចនឹងស៊ីពេលខ្លះដែរពី ២០នាទី ទៅមួយម៉ោង ឬពីរបីម៉ោង ប៉ុន្តែអ្នកក៏កុំភ្លេចឲ្យគេបៅដោះបន្ថែមដែរ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ការបំបៅដោះកូនមិនគ្រាន់តែជាវិធីផ្តល់ជីវជាតិដល់ទារកទេ តែវាក៏ជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីបង្កើតជាចំណងទំនាក់ទំនងខាងផ្លូវចិត្តរវាងម្តាយ និងកូនដែរ។ នៅពេលទារកបៅដោះ គេអាចនឹងបៅតាមពីររបៀប នោះគឺបៅបានទឹកដោះ ឬបៅមិនបានទឹកដោះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលកូនបៅដោយប្រើដបទឹកដោះគោ គេពិតជាអាចបៅបានទឹកដោះហើយ។ ប៉ុន្តែបើសិនជាកូនបៅដោះម្តាយ ទឹកដោះនឹងបន្តចេញរហូតទោះបីជាគេមិនចង់បៅបន្ត ក៏នៅតែបៅដែរ។ ទារកចូលចិត្តជញ្ជក់ណាស់ ហើយក៏មានហេតុផលជាច្រើនធ្វើឲ្យគេចង់ជញ្ជក់ដែរទោះបីជាមិនឃ្លានក៏ដោយ។ ទារកអាចនឹងបៅដើម្បីផាសុកភាព ឬនៅពេលអស់កម្លាំង ឬឈឺចាប់។ ការបំបៅដោះកូនក៏ជាមធ្យោបាយមួយផ្តល់ផាសុកភាពដល់គេដែរ។
កោះតៃវ៉ាន់ដែលរងសម្ពាធពីចិនទាំងវិស័យយោធា នយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនឆ្នាំមកហើយប្រារព្ធទិវាជាតិលើកទី១១១ នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា។ ទិវានេះ ជាការរំឭកដល់ការងើបបះបោរប្រឆាំងការដឹកនាំរបស់រាជវង្សឆេង។ បើទោះត្រូវចិនគំរាមបង្រួបបង្រួម និងបង្កើនការគំរាមមិនឱ្យប្រកាសឯករាជ្យដោយធ្វើសមយុទ្ធមិនធ្លាប់មានកាលពីខែសីហា ក៏ដូចជាបញ្ជូនយន្តហោះចូលដែនអាកាស និងឆ្លងដែនពុះខណ្ឌទឹកដីនៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់ជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ Tsai Ing-wen អះអាងថា សង្រ្គាមរវាងតៃវ៉ាន់ និងចិនមិនមែនជាជម្រើសទេ។ «ខ្ញុំចង់បញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ទៅអាជ្ញាធរក្រុងប៉េកាំងថា ការប្រឈមអាវុធដាក់គ្នាប្រាកដណាស់មិនមែនជាជម្រើសសម្រាប់ភាគីយើងទាំងពីរទេ។ មានតែការគោរពការប្តេជ្ញារបស់ប្រជាជនតៃវ៉ាន់ចំពោះអធិបតេយ្យភាព ប្រជាធិបតេយ្យ និងសេរីភាពប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់បន្តទំនាក់ទំនងស្ថាបនាឡើងវិញនៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់»។ មេដឹកនាំតៃវ៉ាន់ថ្លែងបែបនេះនៅក្រៅការិយាល័យប្រធានាធិបតីដោយបញ្ជាក់ថា មិនមានវិធីអ្វីផ្សេងដើម្បីសម្របសម្រួលក្រៅពីនេះទេ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោកស្រី Mao Ning ឆ្លើយតបភ្លាមៗថា តៃវ៉ាន់ជាផ្នែកមួយនៃទឹកដីចិន មិនមែនជារដ្ឋឯករាជ្យ ហើយក៏គ្មានប្រធានាធិបតីដែរ។ ក្រុងប៉េកាំងមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោតរបស់លោកស្រីTsai Ing-wen ឡើយ ហើយចាត់ទុកលោកស្រីជាជនផ្តាច់ខ្លួនទៀតផង។ «មូលហេតុនៃភាពតានតឹងនៅច្រកសមុទ្រតៃវ៉ាន់បច្ចុប្បន្នគឺដោយសារការបះបោរដ៏រឹងចចេសរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿនដែលចង់បានជ័យជម្នះ និងឯករាជ្យតៃវ៉ាន់»។ លោកស្រី Mao លើកឡើងបែបនេះដោយសំដៅលើបក្សកាន់អំណាចតៃវ៉ាន់របស់លោកស្រី Tsai Ing-wen។ បន្ថែមពីលើនេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិនសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្រុងប៉េកាំងនឹងគ្មានថ្ងៃអនុញ្ញាតឱ្យតៃវ៉ាន់ដកខ្លួនស្វែងរកឯករាជ្យឡើយ ហើយនឹងរកឱកាសបង្រួបបង្រួមដោយសន្តិវិធី៕	ថ្លែងនៅទិវាជាតិលើកទី១១១ នាថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ប្រធានាធិបតីតៃវ៉ាន់ Tsai Ing-wen បញ្ជាក់ថាសង្រ្គាមរវាងចិន និងតៃវ៉ាន់មិនមែនជាជម្រើសទេ ហើយលោកស្រីក៏បានលើកឡើងជាថ្មីពីឆន្ទៈចង់ចរចាជាមួយក្រុងប៉េកាំងផងដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្រសួងការបរទេសចិនក៏បានច្រានចោលបំណងរបស់ក្រុងតៃប៉ិភ្លាមៗ ដោយអះអាងថា តៃវ៉ាន់មិនមែនជាប្រទេសឯករាជ្យ ហើយគ្មានប្រធានាធិបតីដឹកនាំឡើយ។
កាលពីថ្ងៃទី ០៥ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៩កន្លងទៅ យុវជនកម្ពុជា ៣រូប បានទទួលជ័យលាភីលេខ១ ជាលើកទី២ ក្នុងការប្រកួតរ៉ូបូតក្រោមទឹកលើកទី៣ «3rd ASEAN MATE Underwater Robot Competition» ។ យុវជនទាំងនោះរួមមាន តេង ទិត្យវិទូ, យុវជន អោក សុភក្ត្រា និងយុវជន ខៃ ម៉េងលី សិស្សវិទ្យាល័យទួលទំពូង។ បើតាមយុវជន តេង ទិត្យវិទូ ការធ្វើរ៉ូបូតសម្រាប់ការប្រកួតនេះ មានផលលំបាក ប៉ុន្តែដោយសារមានការខំប្រឹងប្រែង បានធ្វើឲ្យក្រុមយុវជនវ័យក្មេងកម្ពុជាទទួលបានជ័យជម្នះ។ ការប្រកួតក្នុងតំបន់អាស៊ាននេះ មាន៧ក្រុមចូលរួម ដែល៦ក្រុម ជាយុវជនឥណ្ឌូណេស៊ី និង១ក្រុម ជាយុវជនកម្ពុជា។ ដើម្បីជ្រាបច្បាស់ សូមអញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសរវាងកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកសារព័ត៌មាន ThmeyThmey ជាមួយយុវជន តេង ទិត្យវិទូ ប្រធានក្រុមបង្កើតរ៉ូបូតក្រោមទឹកដូចតទៅ៖ ការប្រកួតរ៉ូបូតនេះ រៀបចំឡើងដើម្បីលើកកម្ពស់ការស្រាវជ្រាវ គំនិតច្នៃប្រឌិត និងនវានុវត្តន៍លើទេពកោសល្យរូបវិទ្យា គណិតវិទ្យា អេឡិកត្រូនិក និងវិស្វកម្ម សម្រាប់យុវសិស្ស ដោយប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងដែលពួកគេទទួលបានពីការរៀននៅក្នុងថ្នាក់ មកជាការដោះស្រាយបញ្ហា (Problem-solving) ដែលទាក់ទងនឹងស្ថានភាពក្រោមទឹក៕	ភ្នំពេញ៖ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ សិស្សថ្នាក់ទី១២ នៃវិទ្យាល័យទួលទំពូង ចំនួន៣នាក់ បានទទួលជ័យលាភីលេខ១ ពីការប្រកួតរ៉ូបូតក្រោមទឹកលើកទី៣ «3rd ASEAN MATE Underwater Robot Competition» នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗយុវជន តេង ទិត្យវិទូ តំណាងក្រុមកម្ពុជាក្នុងការប្រកួតរ៉ូបូតក្រោមទឹកលើកទី៣ លើកឡើងថា រ៉ូបូតក្រោមទឹកនេះ មានសារៈសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា និងរុករក អ្វីដែលកើតឡើងនៅក្នុងទឹក។
ពាក្យទាំង១២ ដែលត្រូវបានអនុម័តជាមួយនឹងសេចក្តីពន្យល់ជាភាសាខ្មែរ រួមមាន បញ្ជា (អង់គ្លេស command, បារាំង commande) ដែលមានន័យថា ការបង្គាប់តាមរយៈភាសាកម្មវិធី ដើម្បីឱ្យកុំព្យូទ័រអនុវត្តតាម។ ជាទូទៅ អ្នកប្រើវាយបញ្ចូលតាមក្តារចុច ឬជ្រើសពីម៉ឺនុយ។ ស្មេរកម្មវិធី (អង់គ្លេស programmer, បារាំង programmeur) សំដៅលើបុគ្គលដែលទទួលភារៈសរសេរកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដោយប្រើភាសាកម្មវិធី។ ពាក្យនេះ ក៏មានន័យថា ជាឧបករណ៍ដែលប្រើសម្រាប់សរសេរកម្មវិធីកុំព្យូទ័រចូលទៅក្នុងឈីប។ សំណេរកម្មវិធី (អង់គ្លេស programming បារាំង programmation) ជាវិធីសាស្ត្រ ឬសកម្មភាពនៃការបង្កើតកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ រួមមាន សំណេរកូដ និងតេស្តកម្មវិធី។ ភាសាកម្មវិធី (អង់គ្លេស programming language, បារាំង langage de programmation) គឺ ភាសាសិប្បនិម្មិតដែលមានវាក្យសម្ព័ន្ធ និងអត្ថន័យច្បាស់លាស់ក្នុងសំណេរកម្មវិធី។ កូដម៉ាស៊ីន/ភាសាម៉ាស៊ីន (អង់គ្លេស machine code/ machine language, បារាំង code machine) ជាភាសាកម្មវិធីដែលកុំព្យូទ័រស្គាល់និងធ្វើប្រតិបត្តិការបាន ដោយ គ្មានអន្តរការីបកប្រែ។ ការីបម្លែង (អង់គ្លេស compiler, បារាំង compilateur) គឺកម្មវិធីសម្រាប់បំប្លែងកូដនៃភាសាកម្មវិធីកម្រិតខ្ពស់ឱ្យទៅកូដ នៃភាសាកម្មវិធីកម្រិតទាប គឺកូដម៉ាស៊ីន។ ការីបកប្រែ (អង់គ្លេស interpreter, បារាំង interpréteur) មានន័យថា កម្មវិធីដែលអានកូដម្ដងមួយបន្ទាត់ៗ រួចបកប្រែជាកូដម៉ាស៊ីន ហើយធ្វើប្រតិបត្តិការភ្លាមៗ។ ការីបរិវត្តន៍ (អង់គ្លេស translator, បារាំង translateur/ traducteur) ជាកម្មវិធីសម្រាប់បំប្លែងកូដនៃភាសាកម្មវិធីមួយ ទៅជាកូដនៃ ភាសាកម្មវិធីមួយទៀត។ Compiler, de-compiler, Interpreter, assembler, disassembler ជា ការីបរិវត្តន៍។ ការីបម្លែងច្រាស (អង់គ្លេស decompiler, បារាំង décompilateur) គឺកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់បំប្លែងកូដម៉ាស៊ីន ឬភាសាកម្មវិធីកម្រិត ទាប ត្រឡប់ទៅជាភាសាកម្មវិធីកម្រិតខ្ពស់វិញ។ ការីកំណែ (អង់គ្លេស debugger, បារាំង débogueur) ជាសុសវែរជំនួយដល់ស្មេរកម្មវិធីក្នុងការចាប់យក(ទិន្នន័យ តម្លៃ លក្ខខណ្ឌ...) ការរាវរកកំហុស ការកំណត់ទីតាំងកំហុស និងការ កែកំហុសក្នុងកម្មវិធីដទៃទៀត។ ការីកែសម្រួល (អង់គ្លេស editor, បារាំង éditeur) ជាសុសវែរដែលសម្របសម្រួលការវាយកូដ ទិន្នន័យ អត្ថបទ រូបភាព វីដេអូ សំឡេង ជាដើម ក្នុងភាសាកម្មវិធី។ អភិវឌ្ឍនករ (អង់គ្លេស developer, បារាំង développeur) សំដៅលើបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនដែលអភិវឌ្ឍឬពង្រីកសមត្ថភាពសុសវែរ។ ឧទាហរណ៍៖ អភិវឌ្ឍនករវីនដូ៕	លោក ហ៊ាន សុខុម ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែមីនា បានបើកកិច្ចប្រជុំដើម្បីពិនិត្យ ពិភាក្សាអនុម័តបច្ចេកសព្ទរបស់គណៈកម្មការបច្ចេកទេសព័ត៌មានវិទ្យា ដែលមាន១២ពាក្យ។
លោក សៅ សុខា បញ្ជាក់ក្នុងផែនការថា គោលបំណងនៃការដាក់ចេញនូវផែនការនេះ គឺដើម្បីទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពលើបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ដូចជា ការកាប់បំផ្លាញ ការដឹកជញ្ជូន និងការនាំចេញព្រៃឈើ, ការបាញ់ និងការនាំចេញសត្វព្រៃ, ការរុកទន្ទ្រាន និងការកាន់កាប់ដីរដ្ឋ, និងការរុករករ៉ែដោយខុសច្បាប់។ ផែនការនេះ ក៏បានកំណត់ផងដែរ ពីវិធានការស្រាវជ្រាវ ស្វែងរក និងតាមចាប់ជនល្មើស និងអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ។ មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស ប្រាប់ទៅមន្ត្រីក្រោមឱវាទយ៉ាងដូច្នេះថា៖«អង្គភាព ដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ត្រូវប្រមូលផ្តុំកម្លាំង មធ្យោបាយ គ្រឿងបំពាក់ និងចាត់គ្រប់វិធានការ ដើម្បីចូលរួមអនុវត្តផែនការនេះ ឲ្យសម្រេចបានជោគជ័យ»។ សមាសភាពដឹកនាំបញ្ជា ដែលកំណត់ក្នុងផែនការនេះ មាន៣ទិស គឺទិសទី១ មានត្បូងឃ្មុំ ក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង មណ្ឌលគិរី និង រតនគិរី ដោយមានឧត្តមសេនីយ៍ឯក ម៉ន សាម៉ុន មេបញ្ជាការរងនៃកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសជាប្រធាន, ទិសទី២ មាន កំពង់ធំ ព្រះវិហារ សៀមរាប និង ឧត្តរមានជ័យ ដោយមានឧត្តមសេនីយ៍ឯក អន សាខុន មេបញ្ជាការរងនៃកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសជាប្រធាន, និងទិសទី៣ មាន ពោធិ៍សាត់ កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ស្ពឺ និង កោះកុង ដោយមានឧត្តមសេនីយ៍ឯក ហុង វិណុល មេបញ្ជាការរងនៃកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេសជាប្រធាន។ កម្លាំងសរុបក្នុងទិសទាំង៣ មាន៦៩០នាក់ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមផែនការនេះ ដើម្បីត្រៀមចេញបង្ក្រាបនិងទប់ស្កាត់បទល្មើសផ្សេងៗពាក់ព័ន្ធនឹងការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ។ សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីអំឡុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៦ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បានបង្កើតក្រុមការងារមួយ ហៅថា «គណៈកម្មការជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់និងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ» ដោយតែងតាំងលោក សៅ សុខា ជាប្រធាន៕	នាយឧត្តមសេនីយ៍ សៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស ហើយក៏មានឋានៈជាអគ្គមេបញ្ជាការរងនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែរនោះ បានចេញផែនការថ្មីមួយ កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៩ ស្តីពីការទប់ស្កាត់និងការបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ បានអបអរសាទរគ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះសមិទ្ធផល ដែលសម្រេចបានកន្លងមក និងនៅតែបន្តអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គម បើទោះបីស្ថិតក្នុងអំឡុងនៃការរាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ក្តី។ មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរ ក៏បានបង្ហាញការជឿជាក់ដែរថា ប្រទេសជាប់របងទាំងពីរនេះ នឹងបន្តទទួលបានសមិទ្ធផលដ៏ធំធេងបន្ថែមទៀត។ បន្ទាប់ពីសរសើរគ្នាទៅវិញមករួចហើយ មេដឹកនាំកំពូលទាំងបីរូប បានឯកភាពថា កម្ពុជា-វៀតណាម ចាំបាច់ត្រូវបន្តធ្វើការជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី ដែលមានស្រាប់ អនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងនានា ដែលបានចុះហត្ថលេខាកន្លងមក លើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីជំរុញការអភិឌ្ឍរួម គាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងវេទិកាតំបន់ និងអន្តរជាតិ៕	សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានជួបសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទដាច់ដោយឡែកពីគ្នាជាមួយលោក ង្វៀន សួនហ៊្វុន ប្រធានាធិបតីវៀតណាម និង លោក ផាម មិញឈិញ នាយករដ្ឋមន្រ្តីវៀតណាម កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ ដើម្បីជូនពរលោកទាំងពីរ ក្នុងការឱកាសនៃពិធីចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីវៀតណាមឆ្នាំ២០២២។ ក្រៅពីការជូនពរ មេដឹកនាំកម្ពុជា និងមេដឹកនាំវៀតណាមទាំងពីរ ក៏បានជជែកគ្នាពីកិច្ចការប្រទេសជាតិផងដែរ។
Martinez អ្នកគាំទ្រក្រុមអាហ្សង់ទីនដំបូងគេបង្អស់រូបនេះ បានទៅដល់ទីក្រុងដូហារ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែឧសភា មកម៉្លេះ ជាមួយនឹងការតែងខ្លួនដែលមានសក់ពណ៍ខៀវ និង ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងលើបណ្តាញអ៊ិនធឺណិត។ អ្នកគាំទ្រវ័យ ៥២ឆ្នាំរូបនេះបានបង្ហាញក្តីរំពឹងរបស់លោកថា តារាបាល់ទាត់ឆ្នើម Messi នឹងអាចលើកពានរង្វាន់លំដាប់ពិភពលោក ដូចក្តីស្រម៉ៃរបស់គេផ្ទាល់។ Messi នឹងបង្ហាញខ្លួនលើកទី៥ របស់គេ និងជាការប្រកួត World Cup ចុងក្រោយផងដែរ។ អាហ្សង់ទីនធ្វើដំណើរទៅកាន់ World Cup ជាមួយកំណត់ត្រាក្រុមមិនស្គាល់បរាជ័យម្តងឡើយ ក្រោយឆ្លងកាត់ ៣៥ប្រកួតរួចមក។ «រឿងរ៉ាវអស្ចារ្យជាច្រើនបានកើតឡើងនៅទីនេះ ពួកគេទាំងអស់នៅទីនេះពិតជាស្រលាញ់ Messi និងអាហ្សង់ទីន។ ខ្ញុំបានស្នាក់នៅក្នុងសណ្ឋាគារង់ចាំពួកគេ ជាមួយទង់ជាតិអាហ្សង់ទីន និងសក់ពណ៍របស់ខ្ញុំ ពេលនោះមានមនុស្សម្នាក់បានដើរមក និងបានសួរខ្ញុំថា កំពុងតែធ្វើអ្វី ខ្ញុំបានឆ្លើយតប រួចហើយគេបានយកលេខទូរស័ព្ទខ្ញុំ ហើយបានស្នើផ្តល់ផ្ទះរបស់គេដល់ខ្ញុំស្នាក់នៅសម្រាប់រយៈពេល ២ ឬ៣ខែអំឡុងពេលព្រឹត្តិការណ៍។»។ លោក Martinez បាននិយាយប្រាប់អ្នកកាសែតបែបនេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ក្លិបក្នុងទីក្រុងដូហារមួយចំនួនបានទាក់ទង់ទៅលោក Martinez ដើម្បីអញ្ជើញលោកទៅទស្សនាការប្រកួតរបស់ពួកគេផងដែរ។ ការប្រកួតរបស់ក្រុមស្ថិតក្នុងប្រទេសកាតាមួយ គឺក្រុម Al-Sailiya លោក Martinez ដែលបានអញ្ជើញទៅទស្សនាការប្រកួត ទទួលបានអាវក្រុមពីកីឡាករ Sergio Javier Vittor ដែលមានសញ្ជាតិអាហ្សង់ទីនដូចគ្នា។ សូមជម្រាបថា អាហ្សង់ទីន នឹងត្រូវចាប់ផ្តើមការប្រកួត World Cup របស់ខ្លួនដោយជំនួបដំបូងត្រូវជួបក្រុមអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា មុនប៉ះម៉ិកស៊ិក នៅ ៥ថ្ងៃបន្ទាប់ និងជួបប៉ូឡូញនៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ៕	លោក Marcelo Martinez អ្នកគាំទ្រក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអាហ្សង់ទីនដំបូងបំផុត បានធ្វើដំណើរទៅដល់ប្រទេសកាតា ៦ខែមុនព្រឹត្តិការណ៍ FIFA World Cup ចាប់ផ្តើម។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters នៅថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា។
ព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៨ គណៈកម្មការចម្រុះចុះអនុវត្តន៍អនុក្រឹត្យលេខ ១៥៨ បានបញ្ឈប់សកម្មភាពការព័ន្ធរបងយកដីរដ្ឋ ដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលឈ្មោះ ហួន សីហា។ សកម្មភាពចុះទប់ស្កាត់នេះ ធ្វើឡើងជាលើកទី២ ក្រោយពីមានការចុះទប់ស្កាត់ និងរុះរើរបងម្តងកាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមករា។ អ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ឡុង កុសល ថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅកន្លែងចុះទប់ស្កាត់ និងរុះរើរបងនោះថា ម្តងជាពីរដង បុគ្គលឈ្មោះ ហួន សីហា មានបំណងរំលោភយកដីរដ្ឋដែលគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។ លោកបន្ថែមថា នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមករា ក្រុមការងារចម្រុះបានចុះដករបងថ្ម ដែលមានរាយលួសបន្លា ដែលរំលោភដីរដ្ឋចេញ និងបានដាំបង្គោលក្បាលក្រហម សម្គាល់ដីកម្មសិទ្ធិរដ្ឋ។ លោកបន្តទៀតថា រំលងមួយថ្ងៃ បុគ្គល ហួន សីហា និងបក្ខពួក ដកករបងព្រំដីអប្សរាចេញ និងបានដាំរបងខ្លួនសាជាថ្មី។ ហើយនៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ត្រូវក្រុមការងារបានចុះទប់ស្កាត់ជាថ្មីទៀត និងបញ្ជូនសណ្តុំរឿងទៅតុលាការ។ កន្លងមក បុគ្គល ហួន សីហា ធ្លាប់បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ដីដែលខ្លួនធ្វើរបងនេះ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន និងមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់លើដីទាំងនោះ។ សកម្មភាពរំលោភដីស្ថិតក្នុង បុរីសណ្ឋាគារ ដែលគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរអប្សរា ចាប់ផ្តើមតាំងពីថ្ងៃទី ៥ ខែមករាមក ហើយកន្លងមក អាជ្ញាធរតែងណែនាំឱ្យបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពទាំងអស់។ យោងតាមខ្លឹមសារអនុក្រឹត្យលេខ១៥៨ ស្តីពីការកាត់ដីបុរីសណ្ឋាគារ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា រាល់ក្បាលដីណា ដែលមិនទាន់ដោះស្រាយគោលនយោបាយរួច ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិឱ្យប្រជាពលរដ្ឋវិញ តែសម្រាប់ក្បាលដែលដោះស្រាយរួច ត្រូវប្រគល់សិទ្ធិគ្រប់គ្រងដល់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា៕	សៀមរាប៖ គណៈកម្មការចម្រុះ ដែលមានរដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងព្រះរាជអាជ្ញារងអមសាលាដំបូងខេត្តសៀមរាប បានចុះបញ្ឈប់សកម្មភាពរំលោភយកដីរដ្ឋជាលើកទី២ ដែលធ្វើឡើងដោយបុគ្គលឈ្មោះ ហួន សីហា នៅតំបន់ភូមិអញ្ចាញ សង្កាត់នគរធំ ក្រុងសៀមរាប។
ប្រទាលកន្ទុយក្រពើប្រហែលជាអាចប្រើជាការព្យាបាលបែបបំប៉នសម្រាប់ជំងឺស្រែងបាន ហើយក៏មិនមានផលរំខានអ្វីទាំងអស់។ ដើម្បីប្រើប្រទាលកន្ទុយក្រពើព្យាបាលជំងឺស្រែង អ្នកត្រូវលាបជែលរបស់ប្រទាលកន្ទុយក្រពើនេះនៅលើកន្លែងដែលមានស្នាមរបកៗស្រែងនេះ។ សម្រាប់អ្នកខ្លះ ការព្យាបាលនេះអាចនឹងធ្វើឲ្យអាការៈជំងឺនេះធូរស្រាលជាងមុនដែរ។ ការប្រើប្រាស់ប្រទាលកន្ទុយក្រពើជាជែលរំអិលស្បែកអាចផ្តល់ជាតិទឹកដល់ស្បែក និងបំបាត់អាការៈដែលកំពុងតែរឹងធ្ងន់ធ្ងរបាន។ បើយោងទៅតាម Mayo Clinic បានឲ្យដឹងថា ដើម្បីឲ្យការព្យាបាលនេះមានប្រសិទ្ធភាព អ្នកត្រូវលាបជែលប្រទាលកន្ទុយក្រពើនេះលើស្បែកបីដងក្នុងមួយថ្ងៃរយៈពេល ៥ថ្ងៃជាប់ ហើយក៏អាចបន្តរហូតដល់ ៤សប្តាហ៍ផងដែរ។ ក្រោយមក ចាំសម្រាកពីការព្យាបាលនេះសិន។ ពេលខ្លះការប្រើជែលនេះលាបស្បែកយូរពេក អាចបណ្តាលឲ្យឡើងក្រហម ឬមិនស្រួលលើស្បែកដែរ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ប្រទាលកន្ទុយក្រពើអាចប្រើជាថ្នាំលាបលើស្បែកសម្រាប់ការព្យាបាលលើអាការៈរលាក ឬស្បែកដែលមានការខូចខាតដោយសារកត្តាបរិដ្ឋានជុំវិញខ្លួន។ ជាតិរំអិលនៅខាងក្នុងរុក្ខជាតិមួយនេះនឹងផ្តល់នូវការបំបាត់ឈឺចាប់ដោយសាររលាក និងអាចថែរក្សាមុខរបួសបានយ៉ាងល្អ ដោយសារតែវាមានមុខងាររក្សារបួស និងសម្លាប់បាក់តេរី។ ហេតុដូច្នេះហើយទើអ្នកស្រាវជ្រាវរកឃើញទៀតថា វាអាចព្យាបាលជំងឺស្រែករ៉ាំរ៉ៃលើស្បែកបាន។
Rhabdomyolysis គឺជាជំងឺដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយដែលមានន័យថា សរសៃសាច់ដុំមានការខូចខាតច្រើន ហើយហូរចូលទៅក្នុងចរន្តឈាមរហូតដល់ធ្វើឲ្យខ្សោយតម្រងនោម និងបញ្ហាសុខភាពផ្សេងៗទៀត។ មូលហេតុញឹកញាប់នៃជំងឺនេះមានដូចជា ការប៉ះទង្គិច ការបង្ករោគ ការញ៉ាំថ្នាំច្រើនជ្រុល គ្រេចសាច់ដុំ និងពស់ ឬសត្វល្អិតដែលមានពឹសខាំ ឬចឹក។ លើសពីនេះទៅទៀត មានសេចក្តីរាយកាយច្រើនណាស់នៃករណីជំងឺ Rhabdomyolysis ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការញ៉ាំជាតិកាហ្វេអ៊ីនច្រើនៗ ទោះបីជារឿងនេះជាករណីដែលកម្រទាក់ទងគ្នាក៏ដោយ។ ជាក់ស្តែកមានករណីមួយបានឲ្យដឹងថា ស្ត្រីម្នាក់បានក្អួត ចង្អោ និងមានទឹកនោមខាប់ក្រោយពីគាត់បានញ៉ាំកាហ្វេមួយលីត្រ ដែលមានជាតិកាហ្វេអ៊ីនប្រមាណ ៥៦៥មីលីក្រាម។ សំណាងដែរ នាងបានធូរស្រាលមកវិញក្រោយពីព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំ និងបង្គ្រប់ជាតិទឹកក្នុងខ្លួន។ អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺថា នេះគឺជាកម្រិតជាតិកាហ្វេអ៊ីនដែលខ្ពស់ដែលត្រូវបានញ៉ាំក្នុងរយៈពេលមួយខ្លី ជាពិសេសបុគ្គលខាងលើនោះមិនធ្លាប់ញ៉ាំបែបនេះពីមុនឡើយ។ ដើម្បីបន្ថយការប្រឈមនឹងជំងឺ Rhabdomyolysis យកល្អគួរតែកាត់បន្ថយការញ៉ាំជាតិកាហ្វេអ៊ីនមកត្រឹម ២៥០មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃបានហើយបើសិនជាអ្នកមិនធ្លាប់ញ៉ាំច្រើនៗពីមុនទេនោះ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	តាមការសិក្សាថ្មីមួយបានបង្ហាញថា ការញ៉ាំជាតិកាហ្វេអ៊ីនពីកម្រិតតិចតួចទៅមធ្យមគឺមានសុវត្ថិភាព ប៉ុន្តែបើសិនជាញ៉ាំច្រើនពេក អាចនឹងផ្តល់ផលរំខានគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពបាន ក្នុងនោះក៏មានការបែកសាច់ដុំ ឬហៅថា Rhabdomyolysis ដែរ។
ស្រុកស្រែអំបិល,កោះកុង៖ យុវតីរស់នៅក្នុងភូមិជីខ ឃុំជីខលើ បង្ហាញពីការព្រួយបារម្ភរបស់ពួកគេ ពេលធ្វើដំណើរចេញពីសាលានាពេលយប់ ដោយសារគ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ ប្រជាការពារ និងឡានធំៗបើកបរ។ ពួកគេព្រួយបារម្ភពីសុវត្ថិភាព ដោយខ្លាចចោរកម្ម និង គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ តបនឹងបញ្ហានេះ លោកមេឃុំជីខលើលើកឡើងថា បញ្ហាខាងលើនេះមិនទាន់ចោទជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ ប៉ុន្តែឃុំនៅតែយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហានេះ។ ប៉ុន្តែលោកបារម្ភជាងគេនៅក្នុងឃុំជីខលើនោះ គឺបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ដោយសារផ្លូវមានឡានធំៗបើកបរ។ ម្យ៉ាងទៀត នៅឃុំនេះក៏ខ្វះកម្លាំងសមត្តកិច្ចផងដែរ ពោលគឺមានប៉ុស្តិ៍នគរបានឃុំតែ៤នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ វេលាម៉ោង៧យប់ ជាពេលវេលាដែលសិស្សានុសិស្សមួយចំនួន នៅវិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន ជីខលើ ក្នុងឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង បញ្ចប់ម៉ោងរៀនគួរ និងចេញពីសាលា។ ក្នុងចំណោមពួកគេក៏មានយុវតីដែរ ដែលត្រូវធ្វើដំណើរចេញពីសាលានាពេលយប់នោះ។ យុវតី ជួន ជីន និង យុវតី ទឹត្យ យ៉ុន ជាសិស្សវិទ្យាល័យ និងជាអ្នកភូមិ ដែលមានលំនៅដ្ឋានជិតខាងគ្នា។ យុវតីទាំង២ តែងចេញពីសាលាមកផ្ទះ នៅវេលាម៉ោងប្រមាណ៧យប់។ នៅតាមផ្លូវពីសាលាមកផ្ទះ ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ៤ ទៅ៥គីឡូម៉ែត្រ ពួកគេត្រូវធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិ ដោយគ្មានឡើយភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ រួមនឹងឡានដឹកជញ្ជូនធំៗធ្វើចរាចរណ៍។ ការណ៍នេះ បានក្លាយជាក្ដីកង្វល់ សម្រាប់សិស្សស្រីទាំងពីររូបនេះ។ កញ្ញា ជួន ជីង មានអាយុ១៥ឆ្នាំ កំពុងសិក្សាថ្នាក់ទី១០ រស់នៅក្នុងឃុំជីខលើ។ កញ្ញារៀបរាប់ពីស្ថានការណ៍ផ្លូវដែលខ្លួនជួបដូច្នេះ៖ «ពេលធ្វើដំណើរម្ដងៗខ្ញុំជួបផលលំបាកដូចជា ខ្វះមធ្យោបាយធ្វើដំណើរ ខ្វះប្រជាការពារយាមល្បាតនៅពេលយប់ និងមិនមានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនាពេលយប់»។ គ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ តាមដងផ្លូវនៅក្នុងឃុំជីខលើនេះ បានក្លាយជាកង្វល់សម្រាប់យុវតី ជួន ជីង។ កញ្ញាយល់ឃើញថា គ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ ធ្វើឱ្យកញ្ញាពិបាកមើលផ្លូវនាពេលយប់ ជាពិសេសផ្លូវបត់កែង បញ្ហាជនពាលដែលអាចបង្កជាករណីរំលោភ ឬចោរកម្ម ជាដើម។ ឯការបើកបររបស់ឡានធំៗនៅលើផ្លូវទៀតសោត ក៏ជាកង្វល់របស់កញ្ញាផងដែរ។ កញ្ញារៀបរាប់ពីអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចរបស់ខ្លួនដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចនៅពេលយប់! ដោយសារមិនសូវមានប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរទេ គឺមានតែឡើងធំរត់(បើកបរ)ច្រើននៅលើផ្លូវ។ ដោយសារអត់មានភ្លើងតាមផ្លូវ ធ្វើឱ្យខ្ញុំខ្លាចជនពាលស្ទាក់នៅផ្លូវ ហើយក៏ខ្លាចធ្លាក់ជង្ហុក»។ មិនសុខពីយុវតី ជួន ជីង ប៉ុន្មានឡើយ យុវតី ទឹត្យ យ៉ុន ក៏បារម្ភពីសុវត្ថិភាពខ្លួន ពេលធ្វើដំណើរនៅពេលយប់ ចេញពីសាលាមកផ្ទះដែរ ដោយបណ្ដាលមកពីគ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនេះ។ យុវតីវ័យ១៥ឆ្នាំរូបនេះ រៀបរាប់ពីម្នេញខ្លួនដូច្នេះ៖ « ខ្ញុំភ័យខ្លាចពេលធ្វើដំណើរនៅពេលយប់ ខ្លាចគេស្ទាក់ផ្លូវ តាមផ្លូវមានភាពងងឹត ហើយឡានបរលឿនៗ ខ្លាចគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ ហើយនៅតាមផ្លូវពេលចេញពីសាលាមានពលរដ្ឋ ២ ឬ៣នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើដំណើរ»។ សម្រាប់យុវតីអ្នកភូមិជីខរូបនេះ ការដែលមិនមានបំបាក់នូវភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនាពេលយប់ដូច្នេះ ក៏អាចបណ្ដាលឱ្យគ្រោះថ្នាក់លើដងផ្លូវផងដែរ។ តួយ៉ាងធ្លាក់ជង្ហុក ដោយសារផ្លូវបច្ចុប្បន្នមានសភាពខូចខាត និង គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដែលកើតមាន នៅចំណុចបត់បែននៃស្ថានភាពផ្លូវ ក្នុងភូមិសាស្ត្រឃុំជីខលើនេះ។ ដោយសារតែខ្លាចពេលធ្វើដំណើរនាពេលយប់ ពីបញ្ហាដែលអាចកើតមានផ្សេងៗពេលធ្វើដំណើរនោះ យុវតី ទឹត្យ យ៉ុន ចង់ឱ្យអាជ្ញាធរបំពាក់ភ្លើងបំភ្លឺតាមផ្លូវ។ ប្រសិនបើអាជ្ញាធរមិនទាន់មានលទ្ធភាព ក្នុងការបំពាក់គ្រប់កន្លែងក្នុងភូមិ យុវតីរូបនេះថា អាជ្ញាធរអាចបំពាក់នៅតាមចំណុចមួយចំនួនដូចជា ផ្លូវបត់បែន ឬមានសភាពស្ងាត់ជាដើម។ កញ្ញា ទឹត្យ យ៉ុន បន្ថែមដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំពិតជាចង់បានសុវត្ថិភាព ពេលធ្វើដំណើរនៅពេលយប់ណាស់។ ខ្ញុំមានសំណូមពរទៅកាន់អាជ្ញាធរភូមិ-ឃុំ ឱ្យដាក់បំភ្លឺផ្លូវនៅពេលយប់ និង មានដាក់អ្នកយាមល្បាតនៅពេលយប់ផងដែរ។ ប្រសិនបើមានភ្លើងបំភ្លឺ និងអ្នកយាមល្បាតនៅពេលយប់ ខ្ញុំសប្បាយចិត្តណាស់ ព្រោះមិនមានភាពភ័យខ្លាចក្នុងការធ្វើដំណើរ»។ តបនឹងបញ្ហាគ្មានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនេះ លោក ស៊ុន ឃៀម មេឃុំជីខលើ ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង លើកឡើងថា អាជ្ញាធរបានមើលឃើញពីបញ្ហាកង្វះខាតភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ សម្រាប់ពលរដ្ឋធ្វើដំណើរនាពេលយប់នេះ។ ប៉ុន្តែខាងឃុំមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការបំពាក់ភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនៅឡើយនោះទេ។ លោកអះអាងបន្ថែមដូច្នេះ៖ «តាមពិតទៅយើងគិតថា ការបំភ្លឺផ្លូវសម្រាប់សិស្សានុសិស្សនោះ យើងគិតថាវាចំបាច់ ប៉ុន្តែវាអាចនៅដំណើរការបាននៅឡើយ ហើយចំពោះសន្តិសុខនៅក្នុងមូលដ្ឋានក៏មិនមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងនោះទេ។ គោលបំណងរបស់យើងពិតជាចង់បានភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវ បើមានជំនួយយើងអាចដាក់កន្លែងដែលចំបាច់ តែយើងកៀរគររកអត់បាន»។ បញ្ហាចោទមួយទៀត សម្រាប់ឃុំជីខលើនេះ គឺឃុំខ្វះកម្លាំងសមត្ថកិច្ច។ ពោលគឺក្នុងឃុំមានតែ៤នាក់ប៉ុណ្ណោះនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោកពន្យល់បន្ថែមទៀតថា៖ «បញ្ហាសន្តិសុខនៅទីនេះ គឺមានកង្វះខាតច្រើន! បច្ចុប្បន្នយើងប្រើតែកម្លាំងប៉ុស្តិ៍ទេ ហើយកម្លាំងប៉ុស្តិ៍នេះទៀតពីមុនមាន៦(នាក់) ឥឡូវសល់តែ៤ទេ»។ លោកបន្ថែមទៀតថា បញ្ហាដែលចោទខ្លាំងបំផុត ជាងបញ្ហាភ្លើងបំភ្លឺផ្លូវនោះ ជាបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ ដោយសារទាំងសាលាបឋមសិក្សា ក៏ដូចជាវិទ្យាល័យ គឺជាប់នឹងថ្នល់ជាតិ ដែលផ្លូវនេះមានភាពមមាញឹកក្នុងការធ្វើចរាចរណ៍របស់រថយន្តតូចធំ និង បើកបរល្បឿនលឿនផងដែរ។ ជុំវិញបញ្ហាចរាចរណ៍នេះ មេឃុំជីខលើ បញ្ជាក់ថា ខាងអាជ្ញាធរឃុំ មានផែនការក្នុងការធ្វើរនាំងសម្រាប់ឱ្យសិស្សឆ្លងកាត់ពេលចេញពីសាលា។ ផែនការដាក់រនាំងតាមសាលារៀននេះ លោក ស៊ុន ឃៀម បន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នបានដំណើរការដាក់មួយសាលារួចហើយ និងបន្តដាក់សាលាចំនួន៣ទៀត ដែលមានក្នុងឃុំ ទៅតាមលទ្ធភាពដែរឃុំ និងសប្បុរសជនជួយ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងដំណោះស្រាយបញ្ហាចរាចរណ៍នេះ មេឃុំជីខលើរូបនេះ អះអាងថា កន្លងមកខាងឃុំ បានជួបពិភាក្សាជាមួយតាមបណ្ដាសាលាឃុំ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីបញ្ហា ដើម្បីបង្កាគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផងដែរ។ លោកក៏មានសំណូមពរ ចង់ឱ្យផ្លាកចរាចរណ៍ បញ្ជាក់ពីទីតាំងដែលមានសាលានៅតាមដងផ្លូវផងដែរ ខណៈបច្ចុប្បន្នមិនទាន់មាននៅឡើយនោះ៕ អានអត្ថបទពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត៖ យុវជនសកម្ម សេវាល្អ (វីដេអូ និងអត្ថបទនេះ គឺជាស្នាដៃរបស់ក្រុមយុវជន និងត្រូវបានរៀបរៀងឡើង ក្រោមជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ របស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែត តាមរយៈអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា និងអង្គការអាក់សិនអេតកម្ពុជា។ រាល់ខ្លឹមសារ នៅក្នុងអត្ថបទ និងវីដេអូនេះ គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ស្មេរ ឬផលិតករ ហើយមិនឆ្លុះបញ្ចាំង អំពីទស្សនៈ របស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតនោះទេ)	ដោយ៖ សួង ប៉ិ
តោះ! មកមើលស្នាមញញឹម របស់ក្រុមយុវជនដែលជាជ័យលាភី ហ្គេម Rule of Survival និងយុវជនឆ្នើមៗដទៃទៀត ដែលបានឈ្នះរង្វាន់យ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ពីការប្រកួតហ្គេមអនឡាញ Rule of Survival ដ៏ស្វិតស្វាញ រដូវកាលទី១នេះ។ ជ័យលាភីលេខ១ បានទៅលើក្រុមយុវជន Mister ដែលបានទទួលប្រាក់រង្វាន់ ២៥.០០០.០០០ រៀល និងទូរស័ព្ទស៊េរីថ្មី OPPO F11 Pro ម្នាក់មួយគ្រឿង។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា OPPO F11 Pro ជាទូរស័ព្ទដែលមានចំណុចពិសេសជាច្រើន ក្នុងការបំពេញទៅតាមក្តីប្រាថ្នារបស់អតិថិជនគ្រប់រូប ដូចជា៖ កម្លាំងផ្ទុក ROM128BG +RAM 6GB កាន់តែងាយស្រួលសម្រាប់ Gamers និងមានកាមេរ៉ាក្រោយភ្លោះទំហំ 48 MP,កាម៉េរាមុខបង្កប់ខ្លួនផុសឡើង នៅចំណុចកណ្តាលទំហំ 16MP +AI beauty 2.1, ថាមពលថ្មទំហំ 4000mAh ,បច្ចេកវិទ្យាសាកថ្មល្បឿនលឿន VOOC ជំនាន់ 3.0 ,មានបច្ចេកវិទ្យាជំនួយល្បឿន Hyper Boost , អេក្រង់បែបលាតពេញទំហំ 6.53 inch ដែលមានកម្រិតបង្ហាញ FHD+ រហូតដល់ទៅ 90.9%)។ លើសពីនេះជ័យលាភី នឹងមានឱកាសចូលរួមការប្រកួតហ្គេមអេឡិចត្រូនិក កីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣០ នៅប្រទេសហ្វីលីពីនផងដែរ។ ចំណែកចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ បានទៅលើក្រុមដែលមានឈ្មោះថា Warrior ដោយទទួលបានប្រាក់រង្វាន់ ២០.០០០.០០០រៀល និងទូរស័ព្ទ F11 ម្នាក់មួយគ្រឿង និងក្រុមលេខ៣បានទៅលើក្រុម UP ទទួលបានប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្ត ១០.០០០.០០០រៀល និងក្រុមកីឡាករឆ្នើម និងក្រុមកីឡាករដែលមានអ្នកគាំទ្រច្រើនបំផុត សុទ្ធតែទទួលបានទូរស័ព្ទដៃទំនើប OPPO ម្នាក់មួយគ្រឿងបន្ថែមទៀតផង។ ទាំងនេះគឺជាឱកាសថ្មីមួយទៀតហើយ ដើម្បីជាការលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនខ្មែរ ដែលនិយមលេងហ្គេមអនឡាញ ដោយមិនចំណាយពេលវេលាឥតប្រយោជន៍ និងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ពីក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងស្រុកថែមទៀតផង។ ប៉ុន្តែទោះជាចូលចិត្តលេងហ្គេម សូមកុំភ្លេចការសិក្សា។ រៀនក៏ពូកែ លេងហ្គេមកាន់តែឆ្លាតទៀត គឺអេមតែម្តង៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	វាជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏កក្រើក និងធំសម្បើមនៃការប្រកួតហ្គេមអនឡាញ Rule of Survival អស់ជាច្រើនសប្តាហ៍ ដែលទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលប់ ពីសំណាក់ក្រុមយុវជនកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃសៅរ៍នេះ នៅផ្សារទំនើប AEON SENSOK។ កម្មវិធីនេះ មានការសហការឧបត្ថម្ភ ដោយក្រុមហ៊ុន Cellcard និងក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទដៃ OPPO ដែលជាក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទតែមួយគត់ ដែលបានឧបត្ថម្ភក្នុងកម្មវិធីនេះ តាំងពីដើមកម្មវិធី រហូតដល់ចប់ ជាមួយនឹងសហព័ន្ធកីឡាអេឡិចត្រូនិកជាតិកម្ពុជា។
វាអាចជាសញញញាមួយនៃអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងចាប់ពី ស្ត្រេសតិចតួច រហូតដល់ជំងឺគ្រោះថ្នាក់ សរសៃឈាមខួរក្បាលដែលគំរាមហែងដល់អាយុជីវិត។ ការសិក្សាដឹងរឿងទាំងអស់អំពីអាការៈនេះ គឺជាជំហ៊ានដំបូងមួយដែលអ្នកអាចស្វែងរកការព្យាបាល និងការបង្ការបាន។ យកល្អគួរតែធ្វើដូចខាងក្រោមនេះ៖ សិក្សាឲ្យបានច្រើនបំផុតតាមតែអាចធ្វើទៅបាន ដូចជាអ្វីដែលធ្វើឲ្យអ្នកឈឺក្បាល និងរបៀបដែលអាចបង្ការបញ្ហានេះបាន ផ្តោតសំខាន់ទៅលើសំណួរដ៏សំខាន់ៗបំផុត និងស្វែងរកចម្លើយណាដែលចាំបាច់ ចូរនិយាយរឿងដែលអ្នកបារម្ភឬភ័យខ្លាចអំពីការឈឺក្បាលនេះប្រាប់គ្រូពេទ្យឲ្យបានដឹងផង បើសិនជាអ្នកមិនយល់អ្វីមួយ ចូរសួរគ្រូពេទ្យ ឬសុំឲ្យគ្រូពេទ្យពន្យល់ទៅ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ការឈឺក្បាលជាទូទៅសម្គាល់ដឹងតាមរយៈការឈឺចាប់ ឬមិនមានផាសុកភាព នៅកន្លែងណាមួយនៃក្បាល ស្បែកក្បាល ឬកញ្ចឹងក។
ការផ្ទេរលើកីឡាករសញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ Havertz មិនត្រូវបានបញ្ជាក់តម្លៃច្បាស់លាស់ឡើយពីក្រុម Arsenal ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេស បានឱ្យដឹងថាក្រុមកាំភ្លើងធំនឹងត្រូវបង់ប្រាក់ប្រមាណ ៦៥លានផោន (៨២,៦៣លានដុល្លារ) ជាមួយនឹងប្រាក់បូកបន្ថែម Add-ons ចំនួន ៥លានផោនបន្ថែម។ បន្ទាប់ពីបានផ្លាស់ទៅកាន់ក្រុម Arsenal ជាក្រុមទទួលបានកៅអី Champions League ខ្សែប្រយុទ្ធវ័យ ២៤ឆ្នាំ សញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ និយាយថារូបគេរីករាយខ្លាំងដែលបានចូលរួមជាក្រុមដ៏អស្ចារ្យដូចជាក្រុមកាំភ្លើងធំ។ «វាពិតជាអារម្មណ៍រីករាយខ្លាំងបំផុតសម្រាប់ខ្ញុំដែលបានចូលរួមជាមួយនឹងក្លិបដ៏អស្ចារ្យ និងជាផ្នែកមួយរបស់ក្រុមគ្រួសារ Arsenal។ នេះគឺជាក្លិបដ៏ធំមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយខ្ញុំរំពឹងថាយើងនឹងអាចទទួលបាននៅសមិទ្ធិផលច្រើនបន្ថែមទៀត។»។ នេះជាការអះអាងរបស់ Havertz។ សម្រាប់លោក Mikel Arteta ដែលជាគ្រូបង្វឹកប្រចាំក្រុមវិញ បានកោតសរសើរអំពីទេពកោសល្យរបស់ Havertz យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបំពេញតួនាទីជាខ្សែប្រយុទ្ធ។ «Kai ជាកីឡាករដែលមានគុណភាពខ្ពស់មួយរូប គេមានភាពប៉ិនប្រសប់ និងជាកីឡាករដ៏ឆ្លាតវៃមួយរូប។ គាត់នឹងនាំមកនូវចំនួនដ៏ច្រើននៃកម្លាំងបន្ថែមដល់ខ្សែបម្រើ និងប្រយុទ្ធរបស់យើង និងភាពខុសគ្នានៃការលេងរបស់យើង។»។ លោក Arteta បាននិយាយប្រាប់គេហទំព័រក្លិបបែបនេះ។ Havertz បានចូលរួមក្រុម Chelsea កាលពីឆ្នាំ ២០២០ ដោយផ្លាស់ពីក្លិប Bayer Leverkusen ដែលជាទីកន្លែងរូបគេបានបង្ហាញទម្រង់លេងយ៉ាងអស្ចារ្យ។ កាលនោះ Chelsea បានចំណាយប្រាក់ប្រមាណ ៧១លានផោន (៨៩,៧លានដុល្លារ) បូករួមជាមួយនឹងតម្លៃបូកបន្ថែម ហើយរូបគេបានក្លាយជាកីឡាករដែលមានតម្លៃខ្លួនថ្ងៃទី២ បន្ថែមពីអ្នកចាំទី Kepa Arrizabalaga ប្រចាំក្លិប Chelsea។ កាលនៅទឹកដី Stamford Bridge កីឡាករសញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់បង្ហាញខ្លួនបានប្រមាណ ១៤០ប្រកួតសម្រាប់ Chelsea ដោយរកបានគ្រាប់បាល់ច្រើនជាង ៣០គ្រាប់ និងបានជួយក្រុមឈ្នះពានរង្វាន់ Champions League ក្នុងរដូវកាល ២០២០-២១ ជារដូវកាលដំបូងរបស់គេផ្ទាល់។ ក្រៅពីនេះ Arsenal ក៏កំពុងតែឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយនឹងក្រុម West Ham United លើការផ្ទេរយកខ្សែបម្រើកណ្តាល Declan Rice ក្នុងតម្លៃប្រមាណជាង ១០៥លានផោន (១៣២លានដុល្លារ) បន្ទាប់ពីក្រុម Manchester City បានដកខ្លួនចេញពីការប្រជែងដេញថ្លៃនាំយកកីឡាករសញ្ជាតិអង់គ្លេសរូបនេះ៕	ក្លិប Arsenal នាថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ប្រកាសទទួលបានខ្សែប្រយុទ្ធ Kai Havertz ពី Chelsea ក្នុងតម្លៃ ៦៥លានផោន (៨២,៦៣លានដុល្លារ)។ កាំភ្លើងធំ ក៏នឹងឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបន្ថែមទៀតជាមួយខ្សែបម្រើ Declan Rice របស់ West Ham United ដោយមានតម្លៃផ្ទេរជាង ១០៥លានផោន (១៣២លានដុល្លារ)។
ជារឿងគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន លោក ស៊ិនហ្សូ អាបេ បានប្រកាសចុះចេញពីតំណែង ដោយសារបញ្ហាសុខភាព។ ប៉ុន្តែនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះ នៅតែបន្តកាន់តំណែងនេះដដែល រហូតតែមានអ្នកស្នងតំណែង។ ពេលនេះ បេក្ខភាពអ្នកស្នងតំណែងនាយករដ្ឋមន្រ្តី គឺមានច្រើន។ ជាការពិត លោកអាបេ មិនមែនទើបតែកើតជំងឺនេះទេ ពោលគឺមានជាយូរមកហើយ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុនវ័យ៦៥ឆ្នាំរូបនេះ បានលាលែងពីតំណែងនេះម្តងហើយ ដោយសារតែជំងឺដំបៅពោះវៀនដដែល។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ទស្សនាវដ្តីជប៉ុន Bungeishunju លោកអាបេ បានកើតជំងឺនេះ តាំងពីអាយុ ១៧ឆ្នាំមកម្លេះ។ កន្លងមកលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី បានអះអាងថា ថ្នាំAsacol ដែលត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់នៅជប៉ុន ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ គឺបានជួយព្យាបាលរោគសញ្ញារបស់លោក។ លក្ខខណ្ឌនៃជំងឺនេះ គឺមានដូចជាការរលាកក្នុងពោះវៀនធំ ការបំផ្លាញស្រទាប់ខាងក្នុងពោះវៀន និងបង្កឲ្យមានការឈឺចាប់នៅក្នុងពោះជាដើម។ សម្រាប់រោគសញ្ញានៃជំងឺនេះ មានដូចជា ឈឺក្នុងពោះ, រាក, បន្ទោបង់ចេញឈាម និងស្រកទម្ងន់ជាដើម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ គេមិនទាន់រកឃើញមូលហេតុ ដែលបង្កឲ្យកើតជំងឺនេះនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែគេជឿថា វាអាចបង្កដោយសារប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនៅក្នុងខ្លួន និងបញ្ហាមួយចំនួនទៀតដូចជា ការកំណត់ចំណីអាហារជាដើម។ អាការៈនៃជំងឺនេះ អាចព្យាបាលបាន ប៉ុន្តែជំងឺនេះ មិនអាចព្យាបាលបានទេ។ បើទោះបីជាជំងឺដំបៅពោះវៀន មិនប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតមែន ប៉ុន្តែវាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃដូចជា អ្នកជំងឺត្រូវចូលក្នុងបន្ទប់ទឹកពីរដងក្នុងមួយថ្ងៃ ធ្វើឲ្យមានភាពតានតឹងខ្លាំង និងបញ្ហាផ្សេងទៀត៕	លោកស៊ិនហ្សូ អាបេ បានសម្រេចលាលែងពីតំណែងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ដោយសារតែជំងឺដំបៅក្រពះ។ ជំងឺពោះវៀននេះ គឺកើតមានលើប្រជាជនជប៉ុនប្រមាណ ២២ម៉ឺននាក់នៅជប៉ុន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Nikkei នៅថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា។
«បន្ទាប់ពីបរាជ័យក្នុងការប្រកួតចម្រុះក្នុងពូលA ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Sea Games ខ្ញុំគោរពនូវការសន្យា ដើម្បីបង្ហាញនូវស្មារតីទទួលខុសត្រូវ ខ្ញុំសូមប្រកាសលាលែងពីតំណែងប្រធានសហពន្ធ័កីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាចាប់ពីរាត្រីថ្ងៃអាទិត្យ ទី០៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ ខ្ញុំសូមប្រគល់ជូនលោក ខៀវ សាម៉េត អនុប្រធានស.ប.ក ជាប្រធានស្តីទីចាប់ពីពេលនេះតទៅ»។ លោក សៅ សុខា បានសរសេរបែបនេះ។ លោក សៅ សុខា ដែលបានដឹកនាំសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មកនោះ បានអរគុណ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំយុវជន និងកីឡា និងពលរដ្ឋដែលបានបញ្ចេញមតិគាំទ្រលោកឱ្យបន្តតំណែងជាប្រធានសហពន្ធ័កីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា។ «សូមអភ័យទោសដែលរូបខ្ញុំបាទពុំអាចនាំកិត្តិយសជូនជាតិបានតាមរយៈការប្រកួតបាល់ទាត់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ» ។ លោកក៏បានអរគុណអនុប្រធាន សមាជិកគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិស.ប.ក និងមន្ត្រីបុគ្គលិកទាំងអស់ដែលបានរួមការងារលើវិស័យកីឡាបាល់ទាត់កន្លងមក ផងដែរ។ U22 កម្ពុជា បានប្រកួតចាញ់មីយ៉ាន់ម៉ា ២-០ នៅក្នុងពូល A ដែលធ្វើឱ្យឱកាសរបស់ពួកគេទៅកាន់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ កាន់តែតែស្តួចស្តែង។ បច្ចុប្បន្ន ឥណ្ឌូណេស៊ី ទទួលបានកៅអីទៅវគ្គខ្វែងដោយស្វ័យប្រវត្តិក្រោយឈ្នះទាំងបីប្រកួតក្នុងពូល ខណៈមីយ៉ាន់ម៉ា ឈរលេខ២ ដោយមាន៦ពិន្ទុ។ កម្ពុជា មាន៤ពិន្ទុ ដោយឈ្នះទីម័រខាងកើត ៤-០, ស្មើហ្វីលីពីន ១-១ និងចាញ់មីយ៉ាន់ម៉ា ២-០។ សម្រាប់ការប្រកួតចុងក្រោយក្នុងពូល កម្ពុជាត្រូវប៉ះឥណ្ឌូណេស៊ី ក្រុមកំពូលតារាង ខណៈមីយ៉ាន់ម៉ា ហ្វីលីពីន។ ឱកាសដែលអាចទៅរួចរបស់កម្ពុជា គឺពួកគេត្រូវយកឈ្នះឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយរំពឹងមីយ៉ាន់ចាញ់ហ្វីលីពីន៕	លោក សៅ សុខា តាមរយៈហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ខ្លួន បានប្រកាសលាលែងពីតំណែងសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ចាប់ពីរាត្រីថ្ងៃអាទិត្យ ទី៧ ខែឧសភា នេះ ក្រោយពេលដែលឈុតបុរសស៊ីហ្គេមកម្ពុជា ចាញ់មីយ៉ាន់ម៉ា ២-០ នាជំនួបជម្រុះក្នុងពូល ដែលធ្វើឱ្យឱកាសឈានទៅកាន់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្ររបស់ពួកគេ ស្ទើរតែបាត់បង់។
បច្ចុប្បន្ន បើទោះបីវៀតណាមរឹតត្បិតលើការនាំចូលស្ករស និងស្វាយចន្ទីពីកម្ពុជា រួមទាំងជួបប្រទះនូវវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈដោយសារជំងកូវីដ-១៩ក្តី ក៏ភាគីកម្ពុជានិងវៀតណាម ប្តេជ្ញាបង្កើនពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នាឱ្យលើសពីទំហំ១០ពាន់ដុល្លារ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២២។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ នៅថ្ងៃទី២២មេសា លោក សុខ សុភ័ក្រ្ត រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានជួបពិភាក្សាការងារជាមួយលោក Tran Quoc Khanh អនុរដ្ឋមន្រ្តីនៃក្រសួងឧស្សាហកម្មនិងពាណិជ្ជកម្មនៃសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាមតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី។ បើតាមក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ភាគីទាំងពីរពិភាក្សាគ្នាដោយផ្តោតលើដំណោះស្រាយនូវវិធានបូកបន្ថែម (Extended Cumulation)នៃដើមកំណើតទំនិញសម្រាប់ផលិតកម្មកង់នាំចេញទៅសហភាពអឺរ៉ុប ការនាំចេញគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនិងស្ករសទៅប្រទេសវៀតណាម និងការរៀបចំក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី សំដៅពង្រីកកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ការពិភាក្សានេះភាគីទាំងពីរបានផ្លាស់ប្តូរយោបល់ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយលើវិធានបូកបន្ថែម (Extended Cumulation) សម្រាប់ផលិតកម្មកង់ដែលកម្ពុជានាំទៅសហភាពអឺរ៉ុប ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម សេរីវៀតណាម-សហភាពអឺរ៉ុប បានចូលជាធរមានកាលពីឆ្នាំ២០២០ ដែលបទប្បញ្ញត្តិលេខ ២០១៥/២៤៤៦ របស់សហភាពអឺរ៉ុប តម្រូវឱ្យភាគីកម្ពុជា-វៀតណាមបំពេញនីតិវិធីចាំបាច់ក្នុងការទទួលបានវិធានបូកបន្ថែមនេះ។ សម្រាប់ការពិភាក្សាលើបញ្ហាការនាំស្វាយចន្ទី និងស្ករសពីកម្ពុជាទៅប្រទេសវៀតណាមដែលមានការរាំងស្ទះផ្នែកបច្ចេកទេសមួយចំនួន ភាគីនៃប្រទេសទាំងពីរបានប្តេជ្ញាចិត្តសហការដោះស្រាយកិច្ចការនេះបន្តទៀត ដោយយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់បំផុត។ ដ្បិតមានបញ្ហាពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួនបានបង្កើតរវាងកម្ពុជា-វៀតណាមក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរបានបង្កើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ជាក់ស្តែងកាលឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា-វៀតណាម សម្រេចទំហំពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នាបានរហូតដល់ជិត៩ពាន់លានដុល្លារ។ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ភាគីទាំងពីរប្តេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មឱ្យកើនដល់១០ពាន់លានដុល្លារ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដដែល៕	ភ្នំពេញ៖ ត្រីមាសទីមួយឆ្នាំ២០២២ កម្ពុជាសម្រេចទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាមួយវៀតណាមបានក្នុងរង្វង់១,៧ពាន់លានដុល្លារ។ ភាគីទាំងពីរបានប្តេជ្ញាជំរុញពាណិជ្ជកម្មរួមគ្នាឱ្យកើនលើស១០ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២២។
ក្រៅពីប្រកាសបិទចោល អាជ្ញាធរ ថែមទាំងប្រកាសស្វែងរកប្រភពដើមនៃការចូលគ្រឿងញៀនក្នុងក្លិបដ៏ល្បីល្បាញក្នុងរាជធានីភ្នំពេញមួយនេះ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន បានសរសេរយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ចំពោះមុខ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ សម្រេចបិទអាជីវកម្មមជ្ឈមណ្ឌលកម្សាន្តរ៉ក់ ហើយផ្តល់លទ្ធភាពជូនអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច និងតុលាការ ដើម្បីបន្តនីតិវិធីស្រាវជ្រាវ ឈានទៅកំណត់ប្រភពនៃការនាំចូលគ្រឿងញៀន និងក្រុមជនល្មើស នាំយកមកផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់»។ ការប្រកាសបិទនេះ គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកម្លាំងសមត្ថកិច្ច ក្រោមការដឹនាំផ្ទាល់របស់លោក ស ថេត ស្នងការរាជធានីភ្នំពេញ សម្រុកចូលទៅបង្ក្រាបនិងចាប់អ្នកជួញដូរនិងសេពគ្រឿងញៀនក្នុងក្លិប Rock កាលពីយប់ថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ។ ក្នុងប្រតិបត្តិដ៏ក្តៅគគុកនិងមានលក្ខណទ្រង់ទ្រាយធំនេះ សមត្ថកិច្ច ចាប់បានអ្នកជួញដូរនិងអ្នកសេពគ្រឿងញៀនជាង៣០០នាក់ ដែលភាគច្រើនសុទ្ធតែជាយុវវ័យ ហើយរឹបអូសគ្រឿងញៀនដល់ទៅជាង៥០គីឡូក្រាមឯណោះ។ លោក ស ថេត ប្រកាសថា សមត្ថកិច្ច នឹងធ្វើសន្និសីទកាសែតពីរឿងនេះ៕ អត្ថបទទាក់ទង មេប៉ូលិស៖ គ្រឿងញៀនដល់ទៅជាង៥០គីឡូក្រាម ដែលចាប់បានក្នុងក្លិប Rock ចាប់អ្នកជួញដូរនិងសេពគ្រឿងញៀនជាង៣០០នាក់ ក្នុងក្លិប Rock	ទីបំផុត អាជ្ញាធរ សម្រេចបិទមជ្ឈមណ្ឌលកម្សាន្ត Rock ចោល។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ដែលចេញនៅព្រលប់ថ្ងៃទី២៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩នេះ។
តទៅនេះសូមលោកអ្នកនាងទស្សនាបទសម្ភាសន៍ដូចខាងក្រោម៖ គួរជម្រាបផងដែរថា យុទ្ធនាការអន្ទាក់សូន្យ នៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិកម្ពុជាដំណាក់កាលទី២ នៅខេត្តសៀមរាប ត្រូវបានរៀបចំ ឡើងនៅថ្ងៃទី២ មិថុនា។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមុនយុទ្ធនាការជាផ្លូវការ លោក នេត្រ ភក្រ្តា បានសង្កត់ធ្ងន់ពីមហន្តរាយនៃអន្ទាក់ ដែលលោកហៅថា ជាឃាតករលាក់មុខដែលបានសម្លាប់សត្វព្រៃរៀងរាល់ថ្ងៃដោយស្ងៀមស្ងាត់បំផុត។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២១-២០២២ មានអន្ទាក់ប្រមាណជាង ១០ម៉ឺនអន្ទាក់ត្រូវបានដោះចេញពីតំបន់ការពារធម្មជាតិ ហើយសត្វជាច្រើនត្រូវបានដោះលែង និងខ្លះរងរបួស៕	សៀមរាប៖ ហាងសួនមេអំបៅ (butterflies garden restaurant) និងហាងផ្ទះខ្មែរព្រះដាក់ ជាហាងពីរក្នុងចំណោមភោជនីយដ្ឋានចំនួន១០នៅក្រុងសៀមរាប បានប្រកាសមិនលក់ម្ហូបធ្វើពីសត្វព្រៃ ដើម្បីចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការអន្ទាក់សូន្យ និងការការពារធនធានសត្វព្រៃកម្ពុជា។ មិនត្រឹមតែប្ដេជ្ញាមិនលក់ដូរសាច់សត្វព្រៃ ម្ចាស់ហាងទាំង២ខាងលើនេះ ក៏ចង់ឃើញអាជីវករ និងម្ចាស់ហាងឯទៀត ចូលរួមមិនលក់ម្ហូបធ្វើពីសាច់សត្វព្រៃផងដែរ។
ពួកគេបានធ្វើការសិក្សាមួយដែលមានក្មេងចូលរួមប្រមាន២១៦នាក់ ដើម្បីចង់ដឹងថា ការគេងថ្ងៃរបស់ពួកគេមានអ្វីជះឥទ្ធិពលទៅលើការចងចាំរបស់ពួកគេទៅលើសកម្មភាពថ្មីៗដែរឬអត់។ ដំបូងឡើយទារកទាំងនោះបានមើលនូវការសំដែងរបស់តុក្តតាដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកស្រាវជ្រាវ ដូចជា ការអុករលាក និងលើកដៃឡើងចុះ ហើយក៏បានដាក់វាទៅទុកកន្លែងដើមវិញ។ ក្មេងទាំងនោះមានពាក់កណ្តាលបានគេងថ្ងៃរយៈពេលខ្លី និងពាក់កណ្តាលទៀតមិនបានគេងឡើយ។ ក្មេងដែលគេងថ្ងៃគឺអាចចងចងាំសកម្មភាពកាន់តែច្រើននៅពេលពួកគេលេងជាមួយតុក្កតានៅរយៈពេលបួនម៉ោងក្រោយ។ រឿងនេះកើតឡើងពិតនៅពេលទារកត្រូវបានធ្វើតេស្ត ២៤ម៉ោងក្រោយពីបានមើលការសំដែងរបស់តុក្កតា។ រឿងនេះប្រហែលជាអាចឲ្យដឹងថា ការគេងថ្ងៃរយៈពេលខ្លីក្រោយពីសកម្មភាព ឬព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីមួយ អាចជួយជម្រុញដល់ការចងចាំដ៏ល្អរបស់ពួកគេបាន។ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប៉ាន់ស្មានថា ការគេងប្រហែលជាជួយពង្រឹងដល់ឥទ្ធិពលនៃការចងចាំថ្មីៗព្រោះវាត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុងតំបន់ Hippocampus ជាកន្លែងមួយរបស់ខួរក្បាលដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការចងចាំរយៈពេលវែង។ ការសិក្សាបានណែនាំថា ការគេងថ្ងៃគឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់ការចងចាំរបស់ទារក។ ខណៈពេលដែលការគេងគឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់ការចងចាំរបស់មនុស្សធំដែឬ តែការសិក្សានេះគ្រាន់តែផ្តោតសំខាន់លើទារកទើបនឹងកើតប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះអ្នកមិនអាចប្រើប្រាស់រឿងនេះដើម្បីយកឡេះគេងថ្ងៃនៅកន្លែងធ្វើការឡើយ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	យោងទៅតាមសេចក្តីរាយការណ៍ពី BBC News បានឲ្យដឹងថា គន្លឹះដើម្បីរៀនសូត្រ និងការចងចាំតាំងពីនៅក្មេងគឺជាការគេងថ្ងៃ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានចាប់អារម្មណ៍ទៅលើសមត្ថភាពរបស់ក្មេងក្នុងការចងចាំ និងរាលព្រឹត្តិការណ៍នានា។
ភ្នំពេញ៖ ការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍របស់ចិន ដូចជា ចិ អ៊ី ហ៊ា ជាដើម នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ មានតាំងពីអតីតកាលមកម្ល៉េះ។ វត្តមានរបស់ជនជាតិចិននៅកម្ពុជានាអតីតកាល ក៏បានពង្រីក និងបន្តនូវឥទ្ធិពលជំនឿ វប្បធម៌ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរដែរ ក្នុងនោះក៏មានដែរ ការប្រើប្រាស់ភាសានៅក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ឥទ្ធិពលការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍របស់ជនជាតិចិន របស់ពលរដ្ឋខ្មែរសែស្រឡាយចិន និងទាំងពលរដ្ឋខ្មែរ ហាក់កាន់តែពេញនិយមឡើង ដែលធ្វើឱ្យមានក្តីបារម្ភខ្លះដែរ។ ក្តីបារម្ភនោះ គឺថាកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ បែរជានិយមប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍របស់ខ្មែរ ដែលមានយ៉ាងសម្បូរបែប ដូចជា បង ប្អូន ពូ មា មីង ជាដើមនោះ។ លោក ជ័យ ចាប និងសមាជិក សមាជិកា នៃសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់ សូមលោកអ្នកនាងទស្សនាបទសម្ភាសន៍រវាងកញ្ញា សុង សុធាវី អ្នកសារព័ត៌មាន នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ និង លោក ជ័យ ចាប ដូចតទៅ៖ លោក ជ័យ ចាប សាស្រ្តាចារ្យផ្នែករចនាបទវិទ្យា មានបទពិសោធន៍ជិត៣០ឆ្នាំ ក្នុងការបង្រៀននិស្សិតនៅតាមបណ្តាសាកលវិទ្យាល័យក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ បានគូសបញ្ជាក់ថា ឥទ្ធិពលពាក្យចិនដូចជា ចិ អ៊ី និងហ៊ា មកលើពាក្យសម្បូរបែបរបស់ខ្មែរ គឺមានតាំងពីបុរាណកាលមកម្លេះ។ ដ្បិតទទួលស្គាល់ថា ពាក្យទាំងនោះ ពេញនិយមខ្លាំងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែ សាស្ត្រាចារ្យ វ័យ ៥៧ឆ្នាំរូបនេះ អះអាងថា ការនិយមនោះ គឺអាស្រ័យទៅតាមតំបន់ និងនៅតាមក្រុមគ្រួសារ ដែលជាប់សែស្រឡាយចិនប៉ុណ្ណោះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក ជ័យ ចាប់ ក៏មិនចង់ការប្រើប្រាស់ភាសាជាតិសាសន៍ដទៃ កាន់តែមានឥទ្ធិពលខ្លាំងឡើង នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាឡើយ។ តាមរយៈបទសម្ភាសន៍ជាមួយកម្មវិធី«គំនិតថ្មី» នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ សាស្ត្រាចារ្យរូបនេះ លើកឡើងថា ការបណ្តែតបណ្តោយឱ្យឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់ភាសាជាតិដទៃក្នុងសង្គម អាចធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវគុណតម្លៃនៃពាក្យខ្មែរដូចជា កញ្ញា អ្នកនាង អ្នកស្រី លោកស្រី បង ប្អូន ពូ មីង មា ជាដើមនៅអនាគត។ លោក ជ័យ ចាប ក្នុងបទសម្ភាសន៍ ជាមួយ សារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក ជ័យ ចាប លើកទឹកចិត្តឱ្យយុវជនខ្មែរ ខិតខំឆ្លៀតអានសៀវភៅឱ្យបានច្រើន ដើម្បីទទួលបានពាក្យពេចន៍ខ្មែរសម្បូរបែប ហើយយកពាក្យពេចន៍ទាំងនោះមកប្រើប្រាស់។ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែររូបនេះ ក៏ជំរុញឱ្យ អ្នកនិពន្ធ ព្យាយាមបញ្ចូលនូវពាក្យពេចន៍ដែលខ្មែរប្រើប្រាស់ក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ទៅក្នុងស្នាដៃរបស់ខ្លួន តាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីផ្តល់ជាមូលដ្ឋានចំណេះដឹងបន្ថែមដល់អ្នកអាន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ជ័យ ចាប ជំរុញឱ្យក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ រួមមានក្រសួងអប់រំ ក្រសួងវប្បធម៌ និងក្រសួងព័ត៌មានជាដើម សហការគ្នា នៅក្នុងការរៀបចំ គ្រប់គ្រង និងផ្សព្វផ្សាយពីការប្រើប្រាស់ភាសាជាតិ ឱ្យបានកាន់តែទូលំទូលាយ ដើម្បីទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលមិនល្អនៃការប្រើប្រាស់ពាក្យជាតិសាសសន៍ដទៃ មកលើគុណតម្លៃនៃភាសាជាតិខ្មែរ ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន និងទៅអនាគត៕	ដោយ៖ សុង សុធាវី
ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនៅកិច្ចប្រជុំប្រចាំឆ្នាំរបស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីនៅទីក្រុង Incheon ប្រធាននាយកដ្ឋានអាស៊ី និងប៉ាស៊ីហ្វិករបស់ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) លោក Krishna Srinivasan បានចង្អុលបង្ហាញពីហានិភ័យជុំវិញ ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាស៊ី រួមទាំងពីការចុះខ្សោយនៃការនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន។ ការថយចុះផលិតភាពនៅចិន និង ការបែកបាក់នៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកក៏ជាបញ្ហាចោទផងដែរ។ «(វា) មានភាពមិនច្បាស់លាស់ជុំវិញទិសដៅនៃគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុនៅជប៉ុន ចំពេល មានការកើនឡើងនៃអតិផរណា»។ លោក Srinivasan ថ្លែងបែបនេះ រួចបន្តថា ការផ្លាស់ប្តូរ គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ជប៉ុនដែលនាំឱ្យមានការកើនឡើងបន្ថែមទៀតនៃបំណុល របស់រដ្ឋាភិបាលអាចមានការរីករាលដាលបញ្ហាជាសកលតាមរយៈអ្នកវិនិយោគជប៉ុនធំៗ ដែលមានសកម្មភាពនៅក្រៅប្រទេស។ លោកបានបន្ថែមថា ការធ្វើសមតុល្យផលប័ត្រឡើងវិញនៃវិនិយោគិនទាំងនេះ អាចបង្កឱ្យមានការកើនឡើងនៃទិន្នផលសកលដែលបណ្តាលឱ្យមានលំហូរចេញផលប័ត្រសម្រាប់ប្រទេសមួយចំនួន។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ IMF រំពឹងថាសេដ្ឋកិច្ចចិននឹងជួបប្រទះនឹងការធ្លាក់ចុះនៃផលិតភាព និងការវិនិយោគដែលនឹងកាត់បន្ថយកំណើនទាបជាង ៤ ភាគរយនៅឆ្នាំ ២០២៨ ។ លោក Srinivasan បាននិយាយថា ការងើបឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ចិនបន្ទាប់ពីការ បើកប្រទេសឡើងវិញពីការទប់ស្កាត់ជំងឺរាតត្បាតទំនងជានឹងធ្វើឱ្យការនាំចេញឡើងវិញនៅ ក្នុងប្រទេសអាស៊ីមួយចំនួនរួមទាំងកូរ៉េខាងត្បូងផងដែរ។ ខណៈពេលដែលអតិផរណាកំពុង មានកម្រិតមធ្យមនៅកូរ៉េខាងត្បូងលើតម្លៃថាមពល អតិផរណាស្នូលដែលមិនរាប់បញ្ចូល ថ្លៃម្ហូបអាហារ និងថាមពលមិនទាន់ធ្លាក់ចុះខ្លាំងនោះឡើយ។ IMF ក៏បញ្ជាក់ថា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកបំបែកចូលទៅក្នុងប្លុកពាណិជ្ជកម្មនីមួយៗបង្កើត ជាហានិភ័យដែលអាចប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីដែលពឹងផ្អែកលើការនាំចេញ៕	មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) នៅថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា បានព្រមានពីភាពមិនប្រាកដប្រជាជុំវិញ ទិសដៅនៃគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ជប៉ុន ដោយនិយាយថាការផ្លាស់ប្តូរដែលអាចកើតមានពីអត្រាការប្រាក់ទាបបំផុតអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់លើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក។
សម្រាប់ក្មេងក្អកមាន់ គេអាចកាត់ស្លឹកប្រវែង១៥សង់ទីម៉ែត្រ ស្ងោរលាយស្កររហូតក្នុង១ថ្ងៃ។ លើសពីនេះទៅទៀត គេអាចយកស្លឹកស្រស់មកបំពោកលើដំបៅ រលាកភ្លើងសម្រាប់ផ្សះ ជំនួយស្បែក និងព្យាបាលបញ្ហាសើស្បែកផ្សេងទៀត។ ប្រទាលកន្ទុយក្រពើ ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានដើមទាបដុះរាប និងមានឬសខ្ចី ហើយមានឬសតូចៗដុះតាមដើម។ ស្លឹករបស់វាមានលក្ខណៈក្រាស់ឃ្មឹក គ្មានទង រាងដូចផ្លែលំពែង និងមានបន្លែច្រើនតាមគែមស្លឹក។ ភាគច្រើនរុក្ខជាតិនេះ ត្រូវបានគេដាំដុះជាគ្រឿងលម្អ ឬក្នុងចម្ការជាទ្រង់ទ្រាយធំតាមបែបឧស្សាហកម្មទៀតផង៕ (សារព័ត៌មាន ថ្មីៗ២៥ រាជធានី-ខេត្ត ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅរុក្ខជាតិឱសថរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល)	ភ្នំពេញ៖ ប្រទាលកន្ទុយក្រពើ ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនចំពោះសុខភាព និងសម្រស់។ វាអាចប្រើជាថ្នាំសម្រាប់បញ្ចុះជាតិខ្លាញ់ក្នុងឈាម មិនរំលាយលាមក ទល់លាមក រដូវមិនទៀងទាត់ បញ្ហាសើស្បែក ជំងឺភ្នែកនិងត្រចៀក ឈឺក្បាល វិលមុខ កើតពុលកុក ក្អកមាន់។ ការប្រើប្រាស់គឺ យកស្លឹក(ស្លឹកស្រស់) ប្រមាណពី ២០-៣០ក្រាមនៅក្នុងមួយថ្ងៃ ស្ងោរហូប ឬ អាចយកជាជ័រកករបស់វាចន្លោះ ១ ទៅ ២ក្រាម ប្រើជាម្សៅ ឬ គ្រាប់លេបនៅក្នុងមួយថ្ងៃ។ នេះបើតាម សៀវភៅរុក្ខជាតិឱសថកម្ពុជារបស់ក្រសួងសុខាភិបាល។
Adam ខ្សែប្រយុទ្ធក្រុមជម្រើសជាតិហុងគ្រី ទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ និងចំអកពីអ្នកគាំទ្រក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ជើងឯកអឺរ៉ុបនៅអាល្លឺម៉ង់ នៅពេលរូបគេបង្ហាញខ្លួនក្នុងការប្រកួតទល់ស៊្វីស ជាមួយនឹងរូបរាងធាត់ និងដុះក្បាលពោះធំ។ បង្ហាញខ្លួនលើទីលាន អ្នកគាំទ្រជាច្រើនបានស្រែកចំអកឱ្យ ខ្សែប្រយុទ្ធវ័យ២៩ឆ្នាំ ដែលមានកម្ពស់ ១៩១សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់ជិត៩០គីឡូក្រមរូបនេះ ជាកីឡាករលើសទម្ងន់។ នៅក្រោយបញ្ចប់ការប្រកួត មានអ្នកគាំទ្រម្នាក់ បញ្ចេញមតិថា Adam ទំនងជាកីឡាករចូលចិត្តផឹកស្រាច្រើនទើបមានរូបរាងធាត់បែបនេះ។ អ្នកខ្លះទៀតចំអកថា កាយសម្បទារបស់ Adam ស័ក្តិសមជាកីឡាករចំបាប់ ឬបាល់ឱប ជាងបាល់ទាត់។ បើទោះ Adam សមាជិកក្រុម Ulsan Huyndai នៃលីគកំពូលកូរ៉េខាងត្បូង មិនខ្វល់ ចំពោះការចំអក និងការបញ្ចេញមតិបែបអវិជ្ជមានលើបណ្តាញសង្គមយ៉ាងច្រើនចំពោះខ្លួនក្តី ប៉ុន្តែគ្រូបង្វឹកហុងគ្រីលោក Rossi យល់ឃើញថាសកម្មភាព និងទង្វើបែបនេះ មិនសមកើតឡើង និងមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ គ្រូបង្វឹកសញ្ញាតិអ៊ីតាលីរៀបរាប់ក្នុងសន្និសីទកាសែតមុនជំនួបអាល្លឺម៉ង់ និងហុងគ្រីថា៖ «រូបភាព និងការបញ្ចេចមតិមិនសមជាច្រើនលើ Adam ក្នុងអ៊ីនធឺណិត។ ពួកគធ្វើឱ្យកីឡាករអន់ចិត្ត និងមិនអាចទទួលយកបាន។ នោះជាការមិនគោរពរបស់អ្នកគាំទ្រ។ រាងកាយរបស់គាត់ធំ និងធាត់ គឺកើតឡើងតាំងពីកំណើត។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា គាត់នឹងស៊ុតបញ្ចូលទីនៅជើងឯកទ្វីបអឺរ៉ុបនេះ ដើម្បីបិទមាត់អ្នកចំអក»។ លោក Rossi នឹងត្រូវដឹកនាំហុងគ្រី តទល់ម្ចាស់ផ្ទះអាល្លឺម៉ង់ សម្រាប់ជំនួបទី២ ក្នុងពូល A នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា វេលាម៉ោង ១១យប់ [ម៉ោងនៅកម្ពុជា]។ ជំនួបដំបូង ហុងគ្រីចាញ់ ស្វ៊ីស ៣-១ ស្របពេលអាល្លឺម៉ង់ ឈ្នះស្កុតឡែន ៥-១៕ អត្ថបទទាក់ទង Euro 2024៖ ខ្សែប្រយុទ្ធហុងគ្រី Adam រងការចំអក ព្រោះធាត់ និងដុះក្បាលពោះ	លោក Marco Rossi គ្រូបង្វឹកក្រុមហុងគ្រី រំពឹង Martin Adam នឹងរកបានគ្រាប់ស៊ុតបញ្ចូលទីក្នុងការប្រកួតជើងឯកអឺរ៉ុប UEFA Euro 2024 ដើម្បីឆ្លើយតបទៅកាន់អ្នកចំអកថារូបគេមិនសមជាកីឡាករបាល់ទាត់ ដោយសាររូបរាងធាត់ និងដុះក្បាលពោះ។
បច្ចុប្បន្នកីឡាការិនីដែលកំពុងតែប្រកបអាជីព រួមមាន បាល់ទាត់, កីឡាអូឡាំពិក, កីឡាវាយកូនបាល់ កីឡាចំបាប់ ឬក៏កីឡាប្រយុទ្ធដូចជា UFC ជាដើម ភាគច្រើនសម្បូរទៅដោយកីឡាការិនីរូបសម្រស់ស្រស់ស្អាតជាច្រើន។ ជាមួយភាពស្រស់ស្អាតរបស់ពួកគេ ព្រមទាំងភាពទាក់ទាញទាំងនេះ បានជួយឱ្យអត្តពលិកស្ត្រីទាំងនេះ អាចរកបានប្រាក់ចំណូលច្រើនទៀតផង ក្រៅពីការប្រកួតកីឡា ខណៈពួកគេមានអ្នកគាំទ្រច្រើន នៅបណ្តាញសង្គមអ៊ិនធឺណិត ។ ខាងក្រោមនេះជាកីឡាករទាំង ១០រូបដែលមានរូបសម្រស់ស្រស់ស្អាត ត្រូវបានចុះផ្សាយលើកាសែត Totalsportal.com ៖ ១. Emma Raducanu Emma បានធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាភ្ញាក់ផ្អើលជាមួយការបង្ហាញការប្រកួតដ៏ល្អខ្លាំងក្នុងកម្មវិធីវាយកូនបាល់ US Open 2021 ដោយនាងបានឈ្នះពានរង្វាន់ Grand Slam លើកដំបូងត្រឹមវ័យ ១៨ឆ្នាំ។ មកដល់ពេលនេះកីឡាការិនីវាយកូនបាល់ វ័យ ២០ឆ្នាំ ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមអត្តពលិក ដែលមានរូបសម្រស់ដ៏ស្រស់ស្អាត និងទាក់ទាញបំផុតក្នុងកីឡាវាយកូនបាល់។ ២. Ana Maria Markovic Ana មានវ័យ ២៣ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្នជាកីឡាការិនីបាល់ទាត់ដែលប្រកបអាជីពនៅក្លិប Grasshopper Club Zurich នៃលីគកំពូលស្វីស។ នាងក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាកីឡាការិនី មានរូបស្រស់ស្អាតផងដែរ។ ៣. Alysha Newman Alysha ជាកីឡាការិនីផ្នែករត់ចម្ងាយនៃប្រភេទកីឡាអត្តពលិកម្ម (Truck and Field) ។ កីឡាការិនីកាណាដា វ័យ ២៨ឆ្នាំរូបនេះ ធ្លាប់ឈ្នះមេដាយមាសកាលពីឆ្នាំ ២០១៨ នៃព្រឹត្តិការណ៍កីឡាពិភពលោក។ កីឡាការនីរូបនេះក៏មានអ្នកគាំទ្រនៅលើបណ្តាញសង្គមច្រើនផងដែរ។ ៤. Paige Spiranac Paige ជាកីឡាការិនីវាយកូនហ្គោលដែលមានភាពទាក់ទាញនិងស្រស់ស្អាតខ្លាំងមួយរូប ។ កីឡាការិនីវ័យ ៣០ឆ្នាំរូបនេះ កំពុងប្រកបអាជីពលើកីឡាដ៏ល្បីមួយនេះ នៅក្នុងប្រទេសអាម៉េរិក។ នាងក៏មានឆាណែល Youtube ផ្ទាល់ខ្លួនដែរ ដែលមានអ្នកតាមដានដោយការចុច Subscribes ជាង ៣សែននាក់។ ៥. Ivona Dadic Ivona សញ្ជាតិអូទ្រីស ជាកីឡាការិនីផ្នែកកីឡា Heptathlon អំឡុងការប្រកួតអូឡាំពិកទីក្រុងតូក្យូឆ្នាំ ២០២១ ។ នាងបានបញ្ចប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៨លើប្រភេទវិញ្ញាសារមួយនេះ។ Heptathlon ជាកីឡាមួយដែលរួមមានវិញ្ញាកីឡា ៧ប្រភេទចូលគ្នា ដោយមាន រត់ ១០០ម៉ែត្រ, លោតកម្ពស់, ចោលដំដែក, រត់ ២០០ម៉ែត្រ, លោតរបារ, ចោលដំបង និងរត់ ៨០០ម៉ែត្រ។ ៦. Lucy Robson Lucy មានវ័យ ២៧ឆ្នាំ ជាកីឡាការិនីផ្នែកវាយកូនហ្គោល ។ នាងធ្លាប់បានចូលរួមការប្រកួត LPGA Tours លំដាប់ពិភពលោក ។ នាងក៏មានអ្នកគាំទ្រច្រើននៅលើបណ្តាញសង្គម ជាមួយរូបសម្រស់ដ៏ស្រស់ស្អាត ពេលនាងថតរូបម្តងៗ។ ៧. Stephanie Gilmore Stephanie ជាកីឡាការិនីអាជីពផ្នែកជិះស្គីក្តាបន្ទះលើទឹករលក (Surfing)។ កីឡាការិនីសញ្ជាតិអូស្តា្រលីរូបនេះ ក៏ជាជើងឯកពិភពលោក Womens WSL World Tour ២សម័យផងដែរ។ ៨. Allison Stokke Allison ជាកីឡាការិនីផ្នែកកីឡាអត្តពលកម្ម រត់ចម្ងាយ និងលោតកម្ពស់ (Track & Field) ។ Allison បានក្លាយជាកីឡាការិនីម្នាក់ ដែលត្រូវបានគេស្វែងរកច្រើននៅលើអ៊ិនធឺណិត ចំណោមអត្តពលិកស្រីដទៃទៀត ព្រោះតែរូបសម្រស់របស់នាង។ ៩. Lily Muni he Lily សញ្ជាតិចិន មានវ័យ ២៤ឆ្នាំ ជាកីឡាការិនីវាយកូនបាល់លំដាប់ថ្នាក់ពិភពលោក។ Lily ក៏កំពុងតែមានវត្តមានចូលរួមប្រកួតក្នុងកម្មវិធី LPGA Tour នៅប្រទេសអាម៉េរិកផងដែរនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ១០. Ronda Rouse Ronda ធ្លាប់ជាកីឡាការិនីផ្នែកកីឡាប្រយុទ្ធប្រដាល់ UFC ហើយសព្វថ្ងៃនាងក៏កំពុងតែប្រកបអាជីពឱ្យស្ថាប័នកំសាន្តបែបកីឡាចំបាប់ WWE ផងដែរ។ ប្រាក់ចំណូលពីការបង្ហាញខ្លួននៅស្ថាប័នកីឡាទាំង ២នេះ Ronda រកបានប្រាក់ចំណូលជាង ១០លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ៕	កីឡាមានភាពទាក់ទាញខ្លាំង។ មិនត្រឹមតែមានការប្រកួតប្រជែងដ៏ខ្លាំងពីសំណាក់ផ្នែកបុរសនោះទេ ការប្រកួតផ្នែកកីឡាការិនី ក៏បានទាក់ទាញក្រស៊ែរភ្នែកអ្នកគាំទ្រ ក្នុងវិស័យកីឡាដែរ។ ជាពិសេសកីឡាការិនីដែលមានរូបសម្រស់ស្រស់ស្អាត ។
ការចំណាយដើមទុនច្រើន ពួកគាត់អាចចំណេញច្រើនផងដែរ អាស្រ័យលើផ្កាដែលល្អ។ អ្នកស្រី វ៉ិត អាជីវករលក់ដើមផ្កាអង្គាសីល មកពីខេត្តពោធិ៍សាត់ បានចំណាយដើមទុនប្រមាណ ៤ពាន់ដុល្លារ លើរបរលក់ដើមផ្កាអង្គាសីលនេះ ហើយឆ្នាំទៅ អ្នកស្រីចំណាយត្រឹម ៣ពាន់ដុល្លារ ដែលចំណេញប្រមាណ ១ពាន់ដុល្លារ។ ចំណែកអ្នកស្រី សៀង និងអ្នកស្រី សុខឡន ក៏ចំណាយដើមទុនមិនតិចពី ៣ពាន់ដុល្លារដែរ។ សូមអញ្ជើញទស្សនាបទសម្ភាសរវាងកញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកសារព័ត៌មាន ThmeyThmey ជាមួយអាជីវករលក់ដើមផ្កាអង្គាសីលដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ ក្នុងរដូវបុណ្យចូលឆ្នាំចិន និងវៀតណាមនេះ អាជីវករលក់ដើមផ្កាអង្គាសីលម្នាក់ៗបានចំណាយដើមទុនរាប់ពាន់ដុល្លារ អ្នកខ្លះ១ពាន់ និងអ្នកខ្លះទៀត ៣ទៅ៤ពាន់ដុល្លារក៏មាន។ ដើមផ្កាអង្គាសីល ដែលអាជីវករដាក់លក់ មានតម្លៃចាប់ពី ១០ដុល្លារ ដល់រាប់រយដុល្លារក្នុង១ដើម។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ ក្រុមអាជីវករលក់ផ្កាអង្គាសីលនៅម្ដុំផ្សារដីហ៊ុយ បានប្រាប់ពីដើមទុន ដែលពួកគាត់ចំណាយលើដើមផ្កាអង្គាសីលនេះ។
លោកបណ្ឌិត ឆេង គីមឡុង នាយកមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ ផ្នែកអភិបាលកិច្ច និងប្រជាធិបតេយ្យរបស់វិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី បានលើកឡើងថា បន្លែ ត្រី សាច់ ឬអាហារឆ្អិនស្រាប់ ដោយផ្ដល់សេវាវេចខ្ចប់ ឬលក់តាមអនឡាញ ជាអាជីវកម្មខ្នាតតូច ដែលសមស្របដល់ប្រជាជនទូទៅចាប់យក ដើម្បីស្ដារជីវភាពគ្រួសារឡើងវិញ ព្រោះជាតម្រូវការចាំបាច់ប្រចាំថ្ងៃ។ ចំណែកខាងខ្សែច្រវ៉ាក់ផលិតកម្មផ្សេងៗ គួរតែសាកល្បងប្រើបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ដោយប្រើគ្រឿងចក្រដែលអាចកាត់បន្ថយកម្លាំងមនុស្ស ក្នុងគោលដៅទប់ស្កាត់ការរីការាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ ហើយអាជីវកម្មនៅតែដំណើរការ រួមទាំងអាចកាត់បន្ថយការចំណាយ។ សូមស្ដាប់បទសម្ភាសរវាងកញ្ញា ប៉ូ សាគុន នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ ជាមួយនឹងលោកបណ្ឌិត ឆេង គីមឡុង នាយកមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ ផ្នែកអភិបាលកិច្ច និងប្រជាធិបតេយ្យរបស់វិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី នឹងផ្ដល់ដំណោះស្រាយលម្អិត ក្នុងការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ ក្នុងដំណាក់កាលកូវីដ-១៩នេះ ៖ បន្ថែមលើយន្តការជាច្រើន ដែលរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើរួចមកហើយ និងកំពុងតែអនុវត្តន៍ផង លោក ឆេង គីមឡុង ក៏បានមើលឃើញច្រកមួយទៀត ដែលរដ្ឋាភិបាល អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងវិស័យឯកជន អាចជួយសម្រួលដល់ជីវភាពប្រជាជនដែលខ្វះខាតខ្លាំង ដូចជាការជួយជាស្បៀងអាហារ ឬហិរញ្ញវត្ថុក្នុងកម្រិតណាមួយក្នុងដំណាក់កាលវិបត្តិចំពោះមុខនេះ។ លោកបណ្ឌិត ឆេង គីមឡុង ថានេះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល ឬអង្គការ ក៏ដូចជាវិស័យឯកជនឡើយ ប៉ុន្តែគឺជាអ្វីដែលលោកយល់ឃើញថា ទំនងជាអាចជួយដល់ប្រជាជនដែលខ្វះខាតបានខ្លះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកបណ្ឌិត ឆេង គីមឡុង ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ដើម្បីអាចឱ្យជីវភាពគ្រួសារបានត្រឡប់ទៅប្រក្រតីវិញ លុះត្រាណាប្រជាជនទូទៅ ចូលរួមសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩៕	ភ្នំពេញ៖ ការសម្លឹងមើលទៅចរន្តតម្រូវការចាំបាច់ប្រចាំថ្ងៃ របស់ប្រជាជនទូទៅ ក្នុងដំណាក់ការកូវីដ-១៩ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនេះ គឺជារឿងសំខាន់បំផុត ដែលមនុស្សគួរចាប់អារម្មណ៍បង្កើតអាជីវកម្ម ដើម្បីស្ដារសេដ្ឋកិច្ចក្នុងគ្រួសារឡើងវិញ។ ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាល ឬអង្គការសង្គមស៊ីវិល ក៏ដូចជាស្ថាប័នឯកជន អាចផ្ដល់ជាស្បៀងអាហារ ឬហិរញ្ញវត្ថុក្នុងកម្រិតតូចណាមួយ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ប្រជាជនកំពុងខ្វះខាតខ្លាំង ក្នុងដំណាក់កាលនេះ។ ទាំងនេះគឺជាការលើកឡើងរបស់លោកបណ្ឌិត ឆេង គីមឡុង នាយកមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ ផ្នែកអភិបាលកិច្ច និងប្រជាធិបតេយ្យរបស់វិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី។
បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានអ្នកអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ សរុប ៩៥ ៨២៨នាក់ ក្នុងនោះករណីនាំចូល ១៥ ៩៨១នាក់។ ចំណែកអ្នកជាសះស្បើយមាន ៩១ ១៣១នាក់ និងអ្នកស្លាប់ ១ ៩៧០នាក់៕ អត្ថបទទាក់ទង ចូលចិត្តជួយគេ សង្គ្រោះគេ! មរណភាពរបស់ ស្រីនិ ត្រឹមវ័យ២៨ឆ្នាំ បន្សល់នូវការសោកស្តាយដ៏ធំធេង អ្នកឆ្លង Delta នៅកម្ពុជាឡើងដល់២៦៤៧នាក់ ដោយភ្នំពេញមានជាង៩០០នាក់	មនុស្សចំនួន ៥២៨នាក់ទៀតបានឆ្លងកូវីដ-១៩ ក្នុងនោះ១៨៨នាក់ ជារកណីនាំចូល។ អ្នកជាសះស្បើយ ៤៤៧នាក់បន្ថែម និងអ្នកស្លាប់១៣នាក់ទៀត។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលនៅថ្ងៃទី៦ ខែកញ្ញានេះ។
នេះជាលើកទី៦សម្រាប់ម៉ាឡេស៊ី ដែលក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដ៏ធំប្រចាំតំបន់អាស៊ីអាគេ្នយ៍ ដោយលើកចុងក្រោយប្រព្រឹត្តិការណ៍ពីឆ្នាំ២០០១ នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ដូចគ្នា។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី Najib Razak បានធ្វើជាអធិបតីនៃពិធីបើកនេះ។ ទោះបីជាមុនពេលចាប់ផ្តើមពិធីផ្លូវការ មានការរំខានដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែម្ចាស់ផ្ទះម៉ាឡេស៊ី បានប្រារព្ធពិធីទៅយ៉ាងរលូន តាមរយៈការបង្ហាញស្នាដៃអតីតអត្តពលិក និងអត្តពលិក ដែលសម្រេចបានសមិទ្ធផលនានាជូនជាតិ រួមទាំងទស្សនីយភាពដ៏ទាក់ទាញជាច្រើនទៀត។ ព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេមលើកទី២៩នេះ មានអត្តពលិកសរុបជិត៥០០០នាក់ មកពី១១ប្រទេស ដោយពួកគេចូលប្រកួតលើវិញ្ញាសាជាង៤០០ នៃប្រភេទកីឡាចំនួន៣៨ ដែលបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា៕ Opening ceremony the 29th #SEAGames2017 pic.twitter.com/iO6o97nx7g Thmey Thmey (@thmeythmey) August 19, 2017 ប្រភពរូបថត៖ NOCC/NagaWorld	ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី២៩ ត្រូវបានប្រកាសបើកជាផ្លូវការនាល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៩ ខែសីហា ដោយព្រះចៅស៊ុលតង់ Muhammad ទី៥ នៃរដ្ឋ Kelantan ដោយមានអ្នកទស្សនាផ្ទាល់ប្រមាណ៨ម៉ឺននាក់ នៅកីឡដ្ឋាន Bukit Jalil។
ស្រុកស្ទឹងសែន, កំពង់ធំ៖ លោក សោម ធី ចៅសង្កាត់ស្រយ៉ូវ នៃក្រុងស្ទឹងសែន បានឱ្យដឹងថា ការផ្ដល់សេវាសាធារណៈនៅក្នុងសង្កាត់ស្រយ៉ូវ ភាគច្រើនពលរដ្ឋទៅទទួលសេវាលើការធ្វើអត្រានុកូលដ្ឋាន ដែលក្នុងនោះមាន ចុះសំបុត្រកំណើត ធ្វើសំបុត្រអាពាហ៌ពិពាហ៌និងលិខិតមរណភាព។ ចៅសង្កាត់រូបនេះ បានរៀបរាប់ថា ការធ្វើអត្រានុកូលដ្ឋាន គឺធ្វើជាផ្នែក ដោយតម្រូវឱ្យឪពុកម្ដាយដែលទៅធ្វើទាំង ២នាក់ ប្រសិនបើពួកគេគ្មានសំបុត្រអាពាហ៌ពិពាហ៌ តែបើមានសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺអាព្យាបាលកូនអាចទៅធ្វើតែឪពុក ឬម្ដាយក៏បាន។ លោក សោម ធី បានបញ្ជាក់ថា៖« រយៈពេលធ្វើអត្រានុកូលដ្ឋាន ៣ថ្ងៃ ប៉ុន្តែបើឯកសាររបស់ពួកគេគ្រប់គ្រាន់ពេលមកធ្វើ គឺពួកគាត់ស្នើភ្លាមបានភ្លាម! ខ្ញុំត្រូវពន្លឿនធ្វើឱ្យពួកគេតាមលទ្ធភាពដែលអាចធ្វើបាន»។ លោកចៅសង្កាត់ បន្ថែមថា ការផ្ដល់សេវាធ្វើអត្រានុកូលដ្ឋាន ធ្វើសំបុត្រមរណភាព ធ្វើឯកសារឱ្យកម្មករកម្មការិនីរោងចក្រ សុទ្ធសឹងតែតែជាឯកសារចាំបាច់។ ដូច្នេះអាជ្ញាធរឃុំត្រូវតែធ្វើឯកសារពន្លឿនឱ្យពួកគេ ដើម្បីយកទៅឱ្យតាមតម្រូវការក្រុមហ៊ុន។ ក្រៅពីការធ្វើអត្រានុកូលដ្ឋាន នៅក្នុងសង្កាត់ស្រយ៉ូវ ក៏មានផ្ដល់សេវាផ្សេងៗទៀតនោះដែរ រួមមានការផ្ដល់សេវាជូនស្រ្តី កុមារ ចាស់ជរា និងជនមានពិការភាព។ ការផ្ដល់សេវាឱ្យពួកគេគឺ មិនតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់នោះទេ។ សម្រាប់សេវាដែលត្រូវបង់កម្រៃមានដូចជា លិខិតខ្ចីប្រាក់ លិខិតទិញ-លក់សត្វពាហនៈ និងលិខិបញ្ជាក់ប្រភេទដីជាដើម។ល។ «ក្នុងករណី(ប្រញាប់) ឯកសារ ខ្ញុំអនុវត្តដូចគ្នា។ ពាក់ព័ន្ធនឹងសេវាណាដែលត្រូវយកកម្រៃ គឺយកដូចគ្នា។ ហើយពាក់ព័ន្ធសេវាមិនយកកម្រៃ ក៏ដូចគ្នា។ មិនថា ពន្លឿនឯកសារ គឺមិនយកកម្រៃលើសពីការកំណត់របស់សង្កាត់ទេ»។ លោក សោម ធី បញ្ជាក់យ៉ាងរួចបន្តថា ចំពោះកម្រៃសេវានៅក្នុងសង្កាត់បានកំណត់នៅលើក្ដារខៀន ដែលមានតម្លៃរាយទៅតាមប្រភេទឯកសារ ដែលត្រូវធ្វើ បើទោះបីត្រូវពន្លឿនឯកសារ ឬយ៉ាងណាក្ដី។ លោក សោម ធី ចៅសង្កាត់ស្រយ៉ូវ សប្បាយចិត្ត និងមានឆន្ទៈដើម្បីផ្ដល់សេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ដល់ថ្ងៃអាទិត្យ ហើយលោកបានស្នើឱ្យពលរដ្ឋទៅទទួលសេវានៅសង្កាត់ឱ្យបានគ្រប់គ្នា៕ អានអត្ថបទពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត៖ យុវជនសកម្ម សេវាល្អ (អត្ថបទនេះ គឺជាស្នាដៃរបស់ក្រុមយុវជន និងត្រូវបានរៀបរៀងឡើង ក្រោមជំនួយហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតតាមរយៈអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា និងអង្គការអាក់សិនអេតកម្ពុជា។ រាល់ខ្លឹមសារនៅក្នុងអត្ថបទនេះ គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ស្មេរ ឬផលិតករ ហើយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទស្សនៈរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតនោះទេ)	ដោយ៖ ឃិន សុផល(យុវជនសង្កាត់ស្រយ៉ូវ)
នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនៅទីក្រុងឡុងដ៍ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការធ្វើដំណើរក្នុងសប្តាហ៍នេះទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិកលោក អាន់តូនី ប្លិងខិន បាននិយាយថា លោកបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ទៅកាន់សមភាគីចិនពីការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងរបស់អាម៉េរិកពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើ ចារកម្មឬសកម្មភាពយោធាចិននៅក្នុងប្រទេសគុយបា។ «នេះគឺជាអ្វីដែលយើងនឹងត្រួតពិនិត្យយ៉ាងហ្មត់ចត់បំផុត ហើយយើងនឹងការពារមាតុភូមិរបស់យើង យើងនឹងការពារផលប្រយោជន៍របស់យើង»។ លោក ប្លិងខិន បានបន្ថែមបែបនេះក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានដដែល។ បើតាមការស្រង់សម្តីមន្ត្រីអាម៉េរិករបស់ កាសែត Wall Street Journal ចិន និងគុយបាកំពុងចរចាដើម្បីបង្កើតកន្លែងហ្វឹកហ្វឺនយោធារួមគ្នាលើទឹកដីគុយបាផ្ទាល់ ដែលអាចនឹងឈានដល់ការឈរជើងរបស់កងទ័ពចិនលើទឹកដីដែលបានចង្ងាយប្រមាណ ១៦០ គីឡូម៉ែតពីទឹកដីអាម៉េរិក។ កាសែតដដែលក៏បាន រាយការណ៍ថាការពិភាក្សាលើគម្រោងនេះរវាងចិននឹងគុយបា បានឈានដល់ដំណាក់កាលលើប្រសើរមួយប៉ុន្តែមិនទាន់បានបញ្ចប់នៅឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ រដ្ឋបាលរបស់ប្រធានាធិបតីអាម៉េរិកលោក ចូ បៃឌិន បានទាក់ទងមន្ត្រីគុយបាដើម្បីព្យាយាម បញ្ឈប់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះផងដែរ។ គួររំលឹកថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកាលពីសប្តាហ៍មុន បាននិយាយថា ខ្លួនបានជូនដំណឹងដល់គុយបាពីការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើ ចារកម្មរបស់ចិន។ រដ្ឋាភិបាលអាម៉េរិកបានសង្ស័យជាយូរមកហើយថា ចិនអាចនឹងបើកប្រតិបត្តិការប្រមូលព័ត៌មានសម្ងាត់មួយនៅក្បែរទីក្រុងហាវ៉ាណា ខាងជើងគុយបា។ យ៉ាងណាមិញ ចិនបាន បដិសេធថាខ្លួនមិនបានគុយបាជាមូលដ្ឋានចារកម្មឡើយ។ ចំណែកគុយបាវិញក៏បានអះអាងថា យោធាតែមួយគត់ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន គឺជាមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Guantanamo Bay ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់អាម៉េរិកប៉ុណ្ណោះ៕	រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាម៉េរិកលោក អាន់តូនី ប្លិងខិន នៅថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា បានលើកឡើងថា អាម៉េរិកមានការ ព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីសកម្មភាពយោធារបស់ចិននៅក្នុងប្រទេសគុយបា បន្ទាប់ពីកាសែត Wall Street Journal ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអាម៉េរិកបានចុះផ្សាយថា ទីក្រុងប៉េកាំងកំពុងរៀបចំផែនការកន្លែងហ្វឹកហ្វឺនថ្មីមួយនៅគុយបា។
លោកសាស្ត្រាចារ្យវេជ្ជបណ្ឌិត កុយ វ៉ាន់នី ឯកទេសផ្នែកក្រពេញអ័រម៉ូន និងជាប្រធានសមាគមគ្រូពេទ្យទឹកនោមផ្អែម និងក្រពេញកម្ពុជា បានថ្លែងក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាថា នៅទូទាំងពិភពលោក មានអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមមានប្រមាណ ៤២៥ លាននាក់ ដែលមានន័យថា មនុស្សម្នាក់ ក្នុងចំនោម ១១នាក់ មានជំងឺទឹកនោមផ្អែម។ តាមលោក វេជ្ជបណ្ឌិត កុយ វ៉ាន់នីដដែល នៅប្រទេសកម្ពុជា អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមមានរហូតដល់ ២៤៦ ០០០នាក់ (អត្រាប្រេវ៉ាឡង់ ២.៦ ភាគរយ ធៀបទៅនឹងចំនួនមនុស្សពេញវ័យ)។ លោកសាស្ត្រាចារ្យវេជ្ជបណ្ឌិត បន្តទៀតថា៖«កត្តានេះបានផ្តល់ ផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង ដល់សេដ្ជកិច្ចសុខភាពក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងបណ្តាលប្រទេសជុំវិញពិភពលោក»។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ថិល សុភា ឯកទេសផ្នែកក្រពេញអ័រម៉ូន នៅមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត ក៏បានចូលរួម និងចែករំលែកចំណេះដឹង និងដំបូន្មានរបស់គាត់ លើប្រធានបទ«ការបង្ការផលលំបាកនៃជំងឺទឹកនោមផ្អែមទៅលើ ភ្នែក តំរងនោម និងដំបៅជើង»។ ក្នុងឱកាសនេះ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ថិល សុភា លើកឡើងថាជំងឺទឹកនោមផ្អែម គឺជាជំងឺកាចសាហាវដែលអាចផ្តល់ផលវិបាកដូចជា ខូចភ្នែក ខូចតំរងនោម អសមត្ថភាពផ្លូវភេទ និងដំបៅជើង ដែលមិនអាចព្យាបាលបាន។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ថិល សុភា បញ្ជាក់ទៀតថា៖«ដើម្បីទប់ស្កាត់ផលវិបាកទាំងនេះ អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមចាំបាច់ត្រូវគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករ និងសម្ពាធឈាមឲ្យបានជាប់លាប់ រួមជាមួយរបបអាហារត្រឹមត្រូវ ធ្វើលំហាត់ប្រាណជាប្រចាំ និងលេបថ្នាំតាមវេជ្ជបញ្ជា»។ អាហារ និងអាហារូបត្ថម្ភបន្ថែម មានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្រិតជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោកសាស្ត្រចារ្យ ទូច ឃុន នាយករងសមាគមគ្រូពេទ្យទឹកនោមផ្អែម និងក្រពេញកម្ពុជា និងជាប្រធានផ្នែកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងនាយករងមន្ទីរពេទ្យព្រះកុសុមៈ ក្នុងពេលធ្វើបទបង្ហាញលើប្រធានបទ«អត្ថប្រយោជន៍អាហារូបត្ថម្ភចំពោះអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី២»ក្នុងសិក្ខាសាលានេះ។ លោកសាស្ត្រចារ្យ ទូច ឃុន បញ្ជាក់បន្តថា៖«អ្នកជំងឺត្រូវប្រាកដថា គាត់បានបរិភោគគ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់តម្រូវការរាងកាយ ប៉ុន្តែមិនឲ្យច្រើនហួស ដែលអាចបណ្តាលឲ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមរបស់គាត់កើនឡើង។ ជាមួយគ្នានោះអាហារូបត្ថម្ភសម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម ដែលមានគ្រប់សារធាតុចិញ្ចឹម និងមានតុល្យភាព គឺជាជម្រើសដ៏ល្អ ដើម្បីជួយស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់គាត់ ឲ្យបានប្រសើរឡើង និងជួយដល់ការគ្រប់គ្រងជាតិស្ករ និងជំងឺទឹកនោមផ្អែមបានល្អ»។ Glucerna Triple Care របស់ក្រុមហ៊ុនអាហារូបត្ថម្ភ Abbott ជាប្រភេទអាហារូបត្ថម្ភពេញលេញ និងមានតុល្យភាព ហើយត្រូវបានផ្សំឡើងតាមបែបវេជ្ជសាស្ត្រ ជាពិសេសសម្រាប់ អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងអ្នកប្រឈមនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម ជួយលើកកម្ពស់ស្ថានភាពអាហារូបត្ថម្ភរបស់អ្នកជំងឺ ក៏ដូចជាជួយឲ្យការគ្រប់គ្រងជាតិស្ករក្នុងឈាមកាន់តែប្រសើរ ជួយឲ្យស្រកទម្ងន់ និងទំហំចង្កេះ ជួយដល់សុខភាពបេះដូង និងជួយសម្រួលដល់ការព្យាបាលឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ នៅពេលបញ្ចប់នៃសិក្ខាសាលា អ្នកចូលរួមមានភាពវិជ្ជមានច្រើន ដោយពួកគាត់បានរៀនយល់ដឹងច្រើនពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម ពីការការពារពីជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជួយអ្នកជំងឺដែលកំពុងរស់នៅជាមួយនឹងទឹកនោមផ្អែម យល់ដឹងការរស់នៅកាន់តែប្រសើរ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨កន្លងទៅ ក្រុមហ៊ុន DKSH បានសហការមួយក្រុមហ៊ុនអាហារូបត្ថម្ភ Abbott រៀបចំសិក្ខាសាលាដ៏សំខាន់មួយ ស្តីពីជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោកសម្រាប់ឆ្នាំនេះ ដើម្បីគាំទ្រទិវាជំងឺទឹកនោមផ្អែមពិភពលោក សិក្ខាសាលានេះ ក៏មានការចូលរួមសហការពីមន្ទីរពេទ្យព្រះកុសុមៈ និងសមាគមទឹកនោមផ្អែម និងក្រពេញកម្ពុជា(CSDE)។ សិក្ខាសាលានេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងបំណង លើកកម្ពស់ការយល់ដឹង របស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ទៅលើវិធីសាស្ត្របង្ការជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងជួយអ្នកជំងឺដែលកំពុងរស់នៅជាមួយនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម មានភាពកាន់តែល្អប្រសើរ។ ក្នុងសិក្ខាសាលានោះដែរ មានអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងអ្នកដែលប្រឈមនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម ចូលរួមសរុបប្រមាណ ៣៥០នាក់ ។
អ្នកលេងគុនចម្រុះសញ្ជាតិនីហ្សេរីយ៉ា Emmanuel Onyedikachi ដែលឈ្នះ ៣ ដងជាប់គ្នាមិនទាន់ត្រូវបានគេផ្គូផ្គងឲ្យឡើងសង្វៀន ONE ជាថ្មីក្រោយខកខានតាំងពីចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៩ បន្ទាប់ពីចាញ់កីឡាករអាមេរិកក្នុងជំនួបចុងកោរយ។ Onyedikachi តែងតែត្រៀមខ្លួនបានល្អជានិច្ច ដោយហ្វឹកហាត់យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនជាមួយគ្រូបង្វឹក ចាន់ រតនា ម្ចាស់ក្លិបសិល្បៈ។ មួយវិញទៀត រូបគេជាមនុស្សស្នូលម្នាក់ក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងអង្គការ Biafran ឬ Biafran Organization នៅកម្ពុជា និង ជួយអង្គការកុមារកំព្រា។ គ្រូបង្វឹក ចាន់ រតនា នៅតែដើរតួសំខាន់ក្នុងបង្ហាត់រូបនេះគេក្លិប «សិល្បៈ» ជារៀងរាល់ថ្ងៃដើម្បីត្រៀមខ្លួននៅសង្វៀនអន្តរជាតិ ONE នាពេលខាងមុខ។ កីឡាករសញ្ជាតិនីហ្សេរីយ៉ា បញ្ជាក់បែបនេះ ៖« ចាន់ រតនា នៅជាគ្រូល្អរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំតែងតែត្រៀមខ្លួន ១០០% ជាមួយគាត់។ ក្រៅពីការងារហ្វឹកហាត់ត្រៀមប្រកួតខ្ញុំ ស្រលាញ់ការងារជួយក្មេងកំព្រា និង សហគមន៍របស់ខ្ញុំនៅកម្ពុជា ពីព្រោះខ្ញុំកើតចេញពីក្មេងដែលលំបាក និង ខ្ញុំបានចំណាយពេលរស់នៅ ៨ ឆ្នាំនៅកម្ពុជាតាមដងផ្លូវ។ នៅទីនេះបានបង្រៀនខ្ញុំច្រើនអំពីការរស់នៅដោយគ្មានឳពុកម្ដាយ ឬ សាច់ញាតិ»។ ដោយសារធ្វើការងារពាក់ព័ន្ធ និង ជួយជ្រោមជ្រែងជនជាតិនីហ្សេរីយ៉ា នៅកម្ពុជា ទើបកីឡាករវ័យ ៣២ ឆ្នាំរូបនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា «Biafran Warrior»។ អ្នកលេងគុនចម្រុះរូបនេះជួយ Biafran Organization ទាំងកម្លាំងកាយចិត្ត និង ចូលរួមវិភាគទានមួយចំនួនក្នុងនាមមនុស្សធម៌តាមតែអាចធ្វើទៅបាន និង ជួយផ្សព្វផ្សាយដល់ក្រុមជនជាតិ នីហ្សេរីយ៉ា នៅកម្ពុជាទៀតផង។ Onyedikachi រំលឹកថា ចន្លោះពីឆ្នាំ ១៩៦៧ ដល់ ១៩៧០ មានជនជាតិនីហ្សេរីយ៉ា ជាង ៦ លាននាក់រួមបញ្ចូលទាំង ស្ត្រី និង ក្មេងៗផងត្រូវបានសម្លាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលនីហ្សេរីយ៉ា និង សម្ព័ន្ធមិត្ត។ នេះជារឿងដែលកម្ពុជាស្រដៀងទៅកម្ពុជាដូចកាលរបបខ្មែរក្រហមអីចឹង។ តារាប្រចាំសង្វៀន ONE បញ្ជាក់ថា៖«យើងនៅទីនេះដើម្បីអប់រំ ក្រុម Biafran របស់យើង យើងមានតម្រូវការ ផ្សេងៗ ឬ សេរីភាពក្នុងការរស់នៅ ប៉ុន្តែយើងគោរពច្បាប់នៅកម្ពុជាដែលមិនមានភាពរើសអើងជាតិសាសន៍។ ហើយយើងបានយល់អំពីការឈឺចាប់របស់កម្ពុជាក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ដូចយើងដែរ។ ដូច្នេះយើងត្រូវតែស្វែងរក និង ពុះពារការរស់នៅ និង សេរីភាព»។ មេដឹកនាំ Biafran (ក្រុមសញ្ជាតិភាគតិចនីហ្សេរីយ៉ា) មានឈ្មោះ Mazi Nnamdi Kanu ប្រចាំនៅកម្ពុជា ហើយ អង្គការរបស់លោក I.P.O.B Worldwide តែងតែយកថ្ងៃទី ៣០ ខែ ឧសភា ដើម្បីរំលឹកដល់ការសម្លាប់រង្គាលក្រុម Biafran នៅឆ្នាំ ១៩៦៧។ បុរសសញ្ជាតិនីហ្សេរីយ៉ាដែលរៀបការប្រកួតខ្មែរបាន ៤ ឆ្នាំនិងទើបផ្ដល់កំណើតឲ្យកូនស្រី ឈ្មោះ Daughter Luna នាពេលថ្មីៗ បានតាំងចិត្តបន្តជួយអង្គការកុមារកំព្រា និង ក្រុម Biafran នៅកម្ពុជាតាមរយៈការប្រកួតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ONE និងការប្រកួតលើសង្វៀននានានៅកម្ពុជា។ គួរដឹងថា Emmanuel Onyedikachi ឬ «The Biafran Warrior» កីឡាករដែលឡើងសង្វៀន ONE បានចំនួន ៤ ដងក្នុងនោះឈ្នះ ៣ លើកជាប់គ្នា នៅឆ្នាំ ២០១៨ មុនចាញ់អ្នកលេងគុនចម្រុះ សញ្ជាតិអាមេរិក Devon Morris កាលចុងខែ កុម្ភៈ នៅប្រទេសសិង្ហបុរី។ ជ័យជម្នះ ៣ លើកជាប់គ្នា នៅឆ្នាំ ២០១៨ គឺ ប្រកួតលើកទី១ ឈ្នះកីឡាករថៃ Nat Natchayangkul នៅទឹកទី៣ កាលខែ មីនា , ឈ្នះកីឡាករជនជាតិឥណ្ឌា Sandeep Kumar Dahiya នៅទឹកទី១ កាល ខែ កក្កដា និង ឈ្នះ កីឡាករចិន Xiaoxiang Xie ក្នុងទឹកទី៣ កាលខែ តុលាឆ្នាំ ២០១៨៕	អត្ថបទ៖ ស៊ីធី
ភ្នំពេញ៖ បើតាមក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់១៣ ខែមេសានេះ កម្ពុជា ទទួលរងឥទ្ធិពលពីជ្រលង នៃសម្ពោធទាបឥណ្ឌា និងខ្យល់អាគ្នេយ៍បក់មកពីសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ស្ថានភាពបែបនេះ នឹងធ្វើឱ្យតំបន់មួយចំនួន មានភ្លៀង ផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្រ្តាក់ ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា បណ្ដាខេត្ត នៅតំបន់វាលទំនាបកណ្ដាល នឹងមានភ្លៀង ពីកម្រិត មធ្យមទៅបង្គួរ និងផ្នែកខ្លះអាចមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន។ ចំពោះបណ្ដាខេត្ត ជាប់ជួរភ្នំដងរែក អាចមានភ្លៀងពីកម្រិតខ្សោយទៅ មធ្យម។ សីតុណ្ហភាពអប្បរមា ចាប់ពី ២៤អង្សាសេ ដល់ ២៦អង្សាសេ រីឯសីតុណ្ហភាព អតិបរមា ចាប់ពី ៣៣អង្សាសេ ដល់ ៣៥ ទៅ ៣៦ អង្សាសេ។ នេះបើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម។ ដោយឡែកនៅតំបន់មាត់សមុទ្រ ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា នឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ពីមធ្យមទៅច្រើន។ សីតុណ្ហភាព អប្បរមា ចាប់ពី២៤ អង្សាសេ ដល់ ២៦អង្សាសេ និងសីតុណ្ហភាព អតិបរមា ចាប់ពី ៣២សង្សាសេ ដល់ ៣៤ អង្សាសេ។ ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម អំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋ យកចិត្តទុកដាក់ប្រុងប្រយ័ត្ន នូវបាតុភូត ផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ ដែលអាចនឹងកើតមាន ជាពិសេសនៅតាមបណ្ដាខេត្តនៅភាគពាយ័ព្យ៕	ដោយ៖ ប៉ូ សុភា
យោងតាមទូរទស្សន៍ឥណ្ឌា NDTV មនុស្សយន្ត Iris ជាគ្រូបង្រៀន AI ដំបូងគេនៅក្នុងរដ្ឋ Kerala ហើយអាចដាក់ដំណើរការទូទាំងប្រទេសនាពេលអនាគតដ៏ខ្លី។ Iris ជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់មូលនិធិសប្បុរសធម៌ Kaduvayil Thangal បង្កើតឡើងក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាអប់រំ Makerlabs Edutech ។ គ្រូបង្រៀន AI នេះអាចឆ្លើយសំណួរស្មុគ្រស្មាញលើប្រធានបទជាច្រើន ព្រមទាំងចេះនិយាយបីភាសា។ មនុស្សយន្តនេះ បច្ចុប្បន្ននិយាយបានភាសាអង់គ្លេស ហិណ្ឌូ និងម៉ាឡាយ៉ាឡា ហើយគ្រោងនឹងអភិវឌ្ឍពង្រីកវាដល់ជាង ២០ភាសា។ លើសពីនេះ Iris ក៏មានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ខ្លឹមសារមិនសមរម្យដូចជាគ្រឿងញៀន និងអំពើហិង្សាជាដើម។ តាមពិត Iris បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងដល់សិស្សានុសិស្សកាលពីខែមុន ហើយមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងនៅឥណ្ឌា។ វីដេអូចែករំលែកដោយ Makerlabs Edutech នៅលើបណ្តាញសង្គម Instagram បង្ហាញថា Iris ត្រូវបានបំពាក់ដោយកង់ដើម្បីបង្កើនភាពចល័តរបស់ខ្លួន។ បើតាម NDTV ការដាក់គ្រូបង្រៀន AI ជារបត់មួយនៅក្នុងការងារអប់រំរបស់រដ្ឋ Kerala ។ Iris មានសមត្ថភាពក្នុងការកំណត់ការរៀនសូត្រផ្ទាល់ខ្លួន សម្របសម្រួលវិធីសាស្រ្តសិក្សាផ្សេងៗគ្នា និងធ្វើឱ្យការសិក្សាកាន់តែទាក់ទាញសម្រាប់សិស្ស៕	អនុវិទ្យាល័យមួយក្នុងរដ្ឋ Kerala របស់ឥណ្ឌាបានដាក់ពង្រាយគ្រូបង្រៀនមនុស្សយន្តបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជាលើកដំបូងគេដែលមានឈ្មោះថា Iris ។ មនុស្សយន្ត AI នេះ មានរូបរាងជាស្រ្តី ព្រមទាំងចេះនិយាយបាន ៣ភាសា។
ការដាក់បណ្តឹងសាទុក្ខ ទៅកាន់តុលាការកំពូល គឺដើម្បីសុំជំទាស់នឹងសាលាឧទ្ធរណ៍ ដែលយល់ស្របជាមួយសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងការពន្យារពេលឃុំលោក កឹម សុខា អតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រយៈពេល៦ខែតទៅមុខទៀត។ ការសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ គឺធ្វើឡើងក្រោយពីបញ្ចប់សវនាការ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២0១៨។ មេធាវី យល់ថា ការបន្តឃុំលោក កឹម សុខា លើសពី៦ខែបែបនេះ គឺជាការរំលោភសិទ្ធិ។ ក្រុមមេធាវី ចង់ឲ្យតុលាការ ដោះលែងលោក កឹម សុខា ជាបណ្តោះអាសន្ន។ លោក កឹម សុខា ត្រូវបានចាប់ខ្លួន តាំងពីដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំ២0១៧មក ក្រោមការសង្ស័យរបស់តុលាការថា បានឃុបឃិតជាមួយបរទេស ដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ តាមនីតិវិធី ជនត្រូវចោទ អាចត្រូវបានឃុំខ្លួនយ៉ាងយូរតែ៦ខែប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងអំឡុង៦ខែនេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរ ត្រូវសម្រេចថា បញ្ជូនជនត្រូវចោទទៅជំនុំជម្រះ ឬក៏ដោះលែងជាបណ្តោះអាសន្ន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ចៅក្រមស៊ើបសួរ នៅតែអាចបន្តឃុំជនត្រូវចោទលើសពី៦ខែ ប្រសិនបើយល់ថា សំណុំរឿង ត្រូវការការស៊ើបអង្កេត និងការប្រមូលភស្តុតាងបន្ថែម។ ក្នុងករណីនេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរ នឹងសម្រេចជាលើកទី២ ដោយឲ្យជនត្រូវចោទ ជាប់ឃុំរយៈពេល៦ខែ តទៅមុខទៀត៕	ប្រសិនបើរៀបចំទាន់ពេលវេលា ក្រុមមេធាវីរបស់លោក កឹម សុខា នឹងដាក់បណ្តឹងសាទុក្ខ ទៅកាន់តុលាការកំពូល នៅថ្ងៃស្អែកតែម្តង (ថ្ងៃទី៣0 ខែមីនា ឆ្នាំ២0១៨)។ នេះជាការអះអាងរបស់លោក សំ សុគង់ មេធាវីមួយរូបរបស់លោក កឹម សុខា ដែលបានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរសព្ទ នៅព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។
ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង មូន ចេអ៊ីន និងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន នៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ នៅក្រោយជំនួបកំពូលនៅទីក្រុងព្យុងយ៉ាង។ ជំនួបចរចាលើកនេះ ទទួលបានផ្លែផ្កាគួរឲ្យកត់សម្គាល់ទាក់ទងការរំសាយនុយក្លេអ៊ែរនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ហើយជាលើកដំបូង មេដឹកនាំកូរ៉េទាំងពីរបានជជែកពីសកម្មភាពជាក់ស្ដែងដើម្បីឈានដល់ការលុបបំបាត់នុយក្លេអ៊ែរទៀតផង។ នាសន្និសីទសារព័ត៌មានបន្ទាប់ពីជំនួបទល់មុខជាមួយលោក គីម នៅផ្ទះសំណាក់រដ្ឋ Paekhwawon លោក មូន ប្រកាសថា កូរ៉េខាងជើងយល់ព្រមបិទទីតាំងបាញ់មីស៊ីល Dongchang-ri និងជើងទម្រសម្រាប់បាញ់មីស៊ីល ហើយកូរ៉េខាងជើងនឹងអញ្ជើញអ្នកជំនាញពីប្រទេសពាក់ព័ន្ធឲ្យធ្វើជាសាក្សីផង។ ការបិទទីតាំងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើងបានកម្ទេចទីតាំងសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរដ៏ធំរបស់ខ្លួននៅ Punggye-ri រួចមក។ ក្រៅពីសុខចិត្តបិទកន្លែងបាញ់មីស៊ីលនេះ កូរ៉េខាងជើងក៏ចង់បន្តអនុវត្តជំហានផ្សេងដើម្បីសម្រេចឲ្យបានការរំសាយនុយក្លេអ៊ែរ ប៉ុន្តែអាមេរិកក៏ត្រូវឆ្លើយតបនឹងទង្វើរបស់ខ្លួនសិនដែរ។ ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលចុះហត្ថលេខាដោយលោក មូន និងលោក គីម ក្រុងព្យុងយ៉ាងអាចបិទទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរ Yongbyon ជាអចិន្ត្រៃយ៍ បើក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនចាត់វិធានការតបវិញក្រោមស្មារតីកិច្ចព្រមព្រៀងថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា នៅសិង្ហបុរី។ តាមពិតទៅ លក្ខខណ្ឌខាងលើរបស់កូរ៉េខាងជើង ជាមូលហេតុដែលនាំឲ្យការចរចារវាងអាមរិក និងកូរ៉េខាងជើងនាពេលកន្លងមកជាប់គាំង។ នេះក៏ព្រោះតែអាមេរិកចង់ឲ្យកូរ៉េខាងជើងធ្វើសកម្មភាពច្រើនជាងនេះទៀត មុននឹងខ្លួនអាចផ្ដល់រង្វាន់ឲ្យវិញតាមរយៈការព្យួរទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចក៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នោះ។ ប៉ុន្តែគេរំពឹងថា ការចរចានេះនឹងមានលទ្ធផលល្អច្រើន ព្រោះកូរ៉េខាងជើងសុខចិត្តបិទទីតាំងបាញ់មីស៊ីលមួយទៀតដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌទៅហើយ។ ក្រៅពីសំណុំរឿងនុយក្លេអ៊ែរ មេដឹកនាំកូរ៉េទាំងពីរក៏បានជជែកពីបញ្ហាទំនាក់ទំនងអន្តរកូរ៉េផងដែរ។ អ្វីគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ លោក គីម ក៏បានយល់ទៅទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងសេអ៊ូលនៅពេលខ្លីខាងមុខដែរ។ បើកើតឡើងមែននោះ វានឹងក្លាយជាជំនួបទល់លើកទី៤ រវាងលោក មូន និងលោក គីម ហើយលោក គីម ក៏ក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលកូរ៉េខាងជើងដំបូងគេដែធ្វើដំណើរទៅកាន់រដ្ឋធានីកូរ៉េខាងត្បូង ខណៈកាលពីខែមេសា លោកបានជាន់ទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូងម្ដងដែរនៅតំបន់គ្មានកងទ័ព។ អំឡុងពេលប្រកាសលទ្ធផលជំនួបពីរថ្ងៃ លោក គីម និយាយថា លោក និងលោក មូន បានឯកភាពគ្នាលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងការគំរាមកំហែងទាំងអស់ចេញពីឧបទ្វីបកូរ៉េ។ ប្រមុខដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងរូបនេះចាត់ទុកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ជាការបង្កើនទំនាក់ទំនងល្អប្រសើរថែមទៀតរវាងកូរ៉េទាំងពីរ និងការខិតជិតទៅរកសករាជនៃសន្តិភាព និងវិបុលភាពផងដែរ៕	នៅក្រោយជំនួបមេដឹកនាំអន្តរកូរ៉េថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា កូរ៉េខាងជើងបានយល់ព្រមចាត់វិធានការបន្ថែមទៀតដើម្បីធ្វើឲ្យឧបទ្វីបគ្មានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងគ្មានការគំរាមដោយជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។ ការប្រកាសរបស់កូរ៉េខាងជើង អាចសញ្ញាវិជ្ជមានដើម្បីចាប់ផ្ដើមការចរចាស្ដីពីការរំសាយនុយក្លេអ៊ែរជាមួយអាមេរិកឡើងវិញ។ យ៉ាងណាមិញ កូរ៉េខាងជើងក៏បានដាក់លក្ខខណ្ឌដែរ មុននឹងខ្លួនចាត់វិធានការថ្មីទៀត គឺការឆ្លើយតបរបស់អាមេរិកចំពោះអ្វីដែលខ្លួនបានធ្វើកន្លងមក។
ក្នុងសន្និសីទព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសចិន លោក Geng Shuang បានអះអាងថា ចិនគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងជ្រើសរើសផ្លូវដើម្បីអភិវឌ្ឍរបស់ខ្លួន។ លោក Geng Shuang បញ្ជាក់បែបនេះ ជាចម្លើយទៅនឹងសំណួរជុំវិញជំហររបស់ចិនពាក់ព័ន្ធការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាបក្សប្រឆាំងដ៏ធំនៅកម្ពុជា។ ការលើកឡើងបែបនេះ ហាក់ផ្ទុយគ្នាពីជំហររបស់ប្រទេសមួយចំនួនមានអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងសហភាពអឺរ៉ុបជាដើមដែលបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះស្ថានភាពនយោបាយនៅកម្ពុជា។ ជុំវិញបញ្ហានេះ ក្រុងវ៉ាស៊ិនតោនបានប្រកាសថា ខ្លួនចាត់វិធានការប្រឆាំងកម្ពុជា ខណៈដែលក្រុងព្រុចសែល បានលើកឡើងពីការអនុគ្រោះពន្ធសម្រាប់កម្ពុជាដែរ៕	រដ្ឋាភិបាលចិន នៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា បានប្រកាសថា ខ្លួនគាំទ្រការអភិវឌ្ឍរបស់កម្ពុជាដែលស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ។
អ្នកអាចទិញផ្ទះថ្មី! ឡានថ្មី! សម្លៀកបំពាក់ថ្មីៗ! អាហារឆ្ងាញ់ៗដែលអ្នកចូលចិត្ត និងសាលារៀនល្អៗ សម្រាប់កូនជាទីស្រលាញ់របស់អ្នកផងដែរ។ ជីវិតពោរពេញដោយសំណាង អ្នកអាចស្វែងរកសំណាងរបស់អ្នក ក្នុងកម្មវិធីឈ្នះលុយសុទ្ធ 10,000 ដុល្លារ រៀងរាល់ថ្ងៃពីសែលកាត! អ្នកឈ្នះបន្ទាប់អាចជាអ្នក! តោះ នៅចាំអីទៀត? ផ្ញើសារ ឬតេទៅលេខ 8888 រួច - ចុចលេខ 1 ដើម្បីចូលរួមលេងរាល់ថ្ងៃ - ចុចលេខ 2 ដើម្បីចូលរួមលេងថ្ងៃនេះ តោះ! ចាប់យកសំណាងរបស់អ្នកឥឡូវនេះ! តាមដានការចាប់រង្វាន់ ផ្សាយផ្ទាល់លើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ CTN និងហ្វេសប៊ុក CTN TV វេលាម៉ោង ៧យប់ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ មានការចាក់ផ្សាយឡើងវិញ នៅលើ YouTube Channel របស់ Cellcard៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ក្តីសុបិនកាន់តែធំ ឈ្នះកាន់តែច្រើន! អ្នកឈ្នះបន្ទាប់អាចជាអ្នក ជាមួយរង្វាន់លុយសុទ្ធ 90,000 ដុល្លារ នៅថ្ងៃសុក្រ ទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១នេះ។
បច្ចុប្បន្ន គោលនយោបាយស្នូលរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគឺ បន្តកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ រក្សាស្ថិរភាព សន្តិភាព និងធានាឲ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដោយចីរភាពផង។ ដរាបណា អភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនេះនៅជាចំណុចអាទិភាពនៃគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានោះ មហាអំណាចចិននៅតែជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយដ៏ល្អរបស់កម្ពុជា។ ចិនជាដៃគូសហការផង ជាអ្នកផ្តល់ជំនួយផង និងជាប្រភពទុនវិនិយោគដ៏ធំផង។ កម្ពុជាមិនគួរមានក្តីបារម្ភខ្លាំងពេកទេ ជុំវិញកំណើនអ្នកវិយោគចិន និងជនជាតិចិននៅកម្ពុជា។ ជំនួសឲ្យក្តីបារម្ភ កម្ពុជាត្រូវចោទសួរខ្លួនឯងថា តើយើងត្រូវត្រៀមខ្លួនកម្រិតណាដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍ពីការវិនិយោគរបស់ចិន និងត្រូវពង្រឹងចំណាត់ការបែបណាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម និងឆ្លើយតបក្តីបារម្ភរបស់ប្រជាពលពលរដ្ឋនោះ។ ទោះចង់មិនចង់ ក្នុងបរិបទសាកលភាវូបនីយកម្ម គេមិនអាចកម្រិត ឬហាមឃាត់ប្រទេសដទៃចូលមកដាក់ទុនរកស៊ីក្នុងប្រទេសខ្លួនឯងបានឡើយ។ ព្រោះវាមានតែការបើកចំហទ្វារសេដ្ឋកិច្ច និងទទួលវិនិយោគបរទេសបណ្ណោះ ដែលជាគន្លឹះនៃការរីកលូតលាស់ និងអភិវឌ្ឍនៃប្រទេសនីមួយៗរួមទាំងកម្ពុជាផង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្នុងកម្រិតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ បើទោះលើវិស័យនយោបាយក្តី ឬ ពាណិជ្ជកម្មក្តី វាសុទ្ធតែមានផលចំណេញទាំងអស់។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ «ភាពឆ្លាតវៃ និង សមត្ថភាព ជាគន្លឹះដែលកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងបន្ថែម។ ដល់ត្រឹមនេះខ្ញុំសូមទាញការចាប់អារម្មណ៍មិត្តអ្នកអានឲ្យបានយល់ច្បាស់ពីប្រយោជន៍ដែលកម្ពុជាទទួលបានពីទំនាក់ទំនងល្អរវាងចិន និងកម្ពុជាទាំងពេលបច្ចប្បន្ន និងអនាគត។ ក្រឡេកទៅមើលវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ចិនបន្តវិនិយោគលើវិស័យជាច្រើនរួមមានទាំងវិស័យវាយនភណ្ឌ កាត់ដេរ ស្បែកជើង ទូរគមនាគមន៍ ធនាគារ ហិរញ្ញវត្ថុ កសិឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម អចលនវត្ថុ និងសំណង់ជាដើមផង។ ទំហំវិនិយោគរបស់ចិននៅកម្ពុជាកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ទុនវិនិយោគចិននេះមានទំហំប្រហែល ១,៣ ពាន់ដុល្លារស្មើ ២៧ នៃទុនវិនិយោគសរុបនៅកម្ពុជា។ នេះបើយោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ នាពេលអនាគត កម្ពុជានឹងអាចបន្តពឹងផ្អែក ក៏ដូចជារៀនសូត្រពីការរីកចម្រើន និងលូតលាស់រហ័សនៃសេដ្ឋកិច្ចចិនបានដែរ ព្រោះចិននឹងក្លាយជាមហាយក្សសេដ្ឋកិច្ចធំផុតលេខនៅត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០ ខាងមុខ ។ លើសពីពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី កម្ពុជាមានលទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទាញប្រយោជន៍ផ្សេងទៀតតាមរយៈការចូលរួមជាសមាជិកគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់ចិន ជាពិសេស «ខ្សែក្រវាត់មួយវិថីមួយ», ធ្វើជាស្ថាបនិកធនាគារវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាស៊ី (AIIB) និងជាសមាជិកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាង (MLC) ថែមទៀត។ អ្វីដែលកម្ពុជាទទួលបាននោះជាប្រយោជន៍យូរអង្វែង ដែលវាមានដូចជាការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធរូបវ័ន្តដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងបង្កើនសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មដែលទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិផងដែរ។ កម្ពុជាក៏ត្រូវព្យាយាមធ្វើយ៉ាងណាផ្លាស់ប្តូរកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលមានស្រាប់នេះឲ្យទៅជាលទ្ធភាព និងឱកាសសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋថ្នាក់មូលដ្ឋានដើម្បីពួកគេអាចទាញយកប្រយោជន៍បានច្រើនផង។ ងាកទៅមើលជំនួយ ដែលចិនផ្តល់ឲ្យកម្ពុជាកន្លងមកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រទេសវិញម្តង។ កម្ពុជាស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងដប់ដែលទទួលជំនួយអភិវឌ្ឍរបស់ចិនច្រើនជាងគេរហូតដល់ បីពាន់លានដុល្លាររាប់ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ឆ្នាំ ២០១៤មក។ គេមិនភ្លេចទេថា ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រមុខរដ្ឋចិនលោក ស៊ី ជិនភីង មកកម្ពុជាក្នុងខែតុលាឆ្នាំ ២០១៦ នោះបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូតរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ទស្សនកិច្ចនោះក៏បាននាំមកនូវផលប្រយោជន៍ច្រើនសម្រាប់កម្ពុជាដែរ។ កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីចំនួន ៣១ ត្រូវបានចុះហត្ថខារួមគ្នា ហើយក្នុងនោះមានទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងផ្តល់កម្ចីទន់ដែលមានទំហំប្រមាណ ២៣៧ លានដុល្លារផងដែរ។ អ្វីដែលសំខាន់នោះ ប្រមុខរដ្ឋចិនបានសម្រេចលុបចោលបំណុលដែលមានទំហំ ៨៩លានដុល្លារអាមេរិកដែលកម្ពុជាជំពាក់ថែមទៀតផង។ ទស្សនកិច្ចកាលពីខែមករារបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលចិនលោក លី ខឹឈាំង ក៏បាននាំមកនូវប្រយោជន៍ច្រើនផងដែរ និងលើកស្ទួយទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរឲ្យកាន់តែរីកចម្រើនថែមទៀត។ កិច្ចព្រមព្រៀង ១៩ ដែលមានទំហំច្រើនពាន់លានដុល្លារត្រូវបានចុះរួមគ្នា ដោយគ្រប់ដណ្តប់លើវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កសិកម្ម និងសុខភិបាលផងដែរ។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនោះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីចិន បានប្រកាសបន្តកសាងស្ពានមិត្តភាព និងផ្លូវនៃការអភិវឌ្ឍរួមគ្នាដែរ។ ចំណែក ផលប្រយោជន៍ទេសចរណ៍វិញនោះក៏បានជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកម្ពុជាច្រើនដែរ។ គេអាចរំពឹងបានថា អ្នកទេសចរចិនរាប់លាននាក់នឹងបន្តមកទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ គ្រាន់តែឆ្នាំ ២០១៧ អ្នកទេសចរណ៍ចិនកើនដល់ មួយលាននាក់ឯណោះដែលបានមកកម្សាន្តនៅកម្ពុជា និងនាំមកនូវចំណូលសរុបដល់កម្ពុជាប្រហែល ៧០០លានដុល្លារអាមេរិកឯណោះ។ អ្វីដែលមិនអាចប្រកែកបានកម្ពុជានឹងបន្តទទួលបានប្រយោជន៍ពីកំណើនអ្នកទេសចរចិនកាន់តែច្រើនថែមទៀតនៅពេលខាងមុខ បើទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងចិននិងកម្ពុជាកាន់តែប្រសើរឡើងនោះ។ ចំណុចសំខាន់មួយ ចិនចាត់ទុកកម្ពុជាជាមិត្ត និងដៃគូរកស៊ី (ស្មើភាព)។ ដោយធ្លាប់ជាប្រទេសស្ថិតក្រោមអាណានិគម មហាអំណាចចិនអាចយល់ច្បាស់ពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍច្រើនជាងមហាអំណាចផ្សេងទៀត។ ចិននៅតែប្រកាន់គោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងប្រទេសដទៃយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ហើយមិនដាក់គំនិតខ្លួនឲ្យគេអនុវត្តតាម។ ក្នុងបញ្ហាកម្ពុជាក្តី ចិនបន្តរក្សាជំហរអព្យាក្រឹត្យរបស់ខ្លួន និងគោរពការសម្រេចចិត្ត និងផ្លូវដែលកម្ពុជាដើរ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍដោយជោគជ័យ។ យ៉ាងណាក្តី គេត្រូវចាំថា គ្មានមហាអំណាចណាមួយមានចិត្តធម៌ជួយហើយមិនរកប្រយោជន៍ទៅវិញឡើយ។ រាល់ជំនួយមានចំណង ហើយរាល់ការវិនិយោគ គេសុទ្ធតែសំឡឹងឃើញផលចំណេញរៀងៗខ្លួនដែរ គ្រាន់តែតិច ឬក៏ច្រើនប៉ុណ្ណោះ។ សូម្បីតែអាមេរិកផ្តល់ជំនួយឲ្យប្រទេសដទៃក៏ព្រោះចង់ឃើញ លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យបែបបស្ចិមលោករបស់ខ្លួនរីកលូតលាស់ដែរដើម្បីងាយស្រួលសហការគ្នា។ រីឯចិនវិញ ក៏រំពឹងចង់ឃើញប្រទេសដែលខ្លួនជួយរីកចម្រើនដូចគ្នាដើម្បីងាយស្រួលរកស៊ី និងស្វែងរកប្រយោជន៍យូរអង្វែងជាមួយគ្នាដែរ។ ដូចបាននិយាយខាងដើមស្រាប់ ជំនួសឲ្យការព្រួយបារម្ភចំពោះវត្តមានអ្នកជំនួញ និងកំណើនវិនិយោគទុនចិនច្រើន កម្ពុជាក៏ត្រូវត្រៀមខ្លួនរកដំណោះស្រាយឆ្លើយតបនឹងកង្វល់របស់ប្រជាជនខ្លួនដែរ ក្រៅពីព្យាយាមទាញយកប្រយោជន៍នោះ។ តាមពិតទៅ បញ្ហាធំៗពីរយ៉ាងដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនកម្ពុជាតាមមូលដ្ឋានជាពិសេសខេត្តព្រះសីហនុមិនសប្បាយចិត្ត និងបារម្ភខ្លាំង។ ក្នុងនោះមានឥរិយាបថរបស់ប្រជាជនចិនដែលចូលមកធ្វើការនៅកម្ពុជា និង ការអនុវត្តតាមច្បាប់និងបទបញ្ញត្តិកម្ពុជារបស់ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគចិនផង។ ទាក់ទិននឹងប្រជាជនចិន គេឃើញមានការផ្សព្វផ្សាយជាហូរហែរ ពីករណីប្រជាជនចិនប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ឆបោកលុយកាក់តាមទូរសព្ទ បង្កអសន្តិសុខ និងប្រព្រឹត្តអំពើមិនគប្បីផ្សេងទៀតផង។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង គ្រាន់តែក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ជនជាតិចិន និងតៃវ៉ាន់យ៉ាងហោចណាស់ ៣៤២នាក់ត្រូវបានអាជ្ញាធរកម្ពុជាបណ្តេញចេញពីកម្ពុជាដោយសារពួកគេពាក់ព័ន្ធការឆបោកលុយតាមទូរសព្ទផងដែរ។ ចំណែកក្រុមហ៊ុនចិនមួយចំនួនក៏ដូចគ្នាដែរ។ ករណីនេះ គេឃើញក្រុមហ៊ុនចិនខ្លះបានរងការចោទប្រកាន់ថា បានបំពានច្បាប់កម្ពុជា និងធ្វើសកម្មភាពនានាដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនតាមមូលដ្ឋានក្តៅក្រហាយផង។ ក្នុងនោះមានការរំលោភបំពាន ឬប៉ះពាល់ដល់ដីធ្លីប្រជាជន បូម ឬទាញយកធនធានរ៉ែ និងបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានជាដើម។ ដូច្នេះហើយ រាល់ការបញ្ចេញមតិយោបល់ ឬបង្ហាញក្តីបារម្ភរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា អាចជាការដាស់តឿនដល់អាជ្ញាកម្ពុជាឲ្យពង្រឹងការគ្រប់គ្រង និងការអនុវត្តច្បាប់បន្ថែម សំដៅធ្វើយ៉ាងណាដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមឲ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពដែរ។ បញ្ហាកើតឡើងមិនមែនកំហុសចិនទាំងស្រុងឡើយ ប៉ុន្តែវាជាកំហុសមួយផ្នែករបស់កម្ពុជា ដែលមិនព្រមពង្រឹងចំណាត់ការគ្រប់គ្រងការវិនិយោគ និងអនុវត្តច្បាប់ ក៏ដូចជាបទបញ្ញត្តិនានាឲ្យបានត្រឹមត្រូវនោះ។ រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវពិនិត្យ និងដោះស្រាយរាល់ចំណុចឆកល្វែងដូចជា អភិបាលកិច្ចទន់ខ្សោយ ការអនុវត្តច្បាប់មិនចំគោលដៅ និងគ្មានប្រសិទ្ធភាព រួមទាំងបញ្ហាពុករលួយផង ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត រដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវមានគម្រោង ឬផែនការអភិវឌ្ឍច្បាស់លាស់ និងមានតម្លាភាពដែរ។ ក្នុងន័យនេះ កម្ពុជាត្រូវគ្រប់គ្រងទំហំវិនិយោគរបស់ចិនឲ្យបានម៉ត់ចត់ ដើម្បីអាចកំណត់បានថា ការវិនិយោគនោះចូលមកកម្រិតប៉ុណ្ណា និងផ្តោតលើវិស័យអ្វីខ្លះ? ហើយប្រជាជនចិនប៉ុន្មានចូលមកកម្ពុជាជាដើម។ យើងដឹងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពិតជាមានគោលដៅប្រែក្លាយខេត្តព្រះសីហនុឲ្យទៅជាតំបន់ទេសចរណ៍បន្ទាប់ពីខេត្តសៀមរាបដើម្បីទាក់ទាញអ្នកទេសចរបរទេសពីគ្រប់ទិសទីមែន ប៉ុន្តែភាពសម្បូរហូរហៀរដោយកាស៊ីណូដែលជាកន្លែងលេងល្បែងស៊ីសងនោះ ក៏វាមិនមែនជារឿងដែលប្រជាជននៅក្នុងតំបន់សប្បាយចិត្ត និងប្រាថ្នាចង់ឃើញដែរ។ បើគ្មានការគ្រប់គ្រងតឹងរ៉ឹង ប្រាកដណាស់ថា បញ្ហាជួញដូរផ្លូវភេទ លាងលុយ និងឧក្រិដ្ឋកម្មនឹងអាចកើតឡើងជាក់ជាមិនខាន។ ប៉ុន្តែក្រោយមានការបកស្រាយ សញ្ញាវិជ្ជមាននោះគឺ តំណាងរដ្ឋាភិបាលចិនប្រកាសពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយកម្ពុជាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអសកម្មបង្កដោយជនជាតិចិន ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯណោះវិញក៏បានប្រកាសជំរុញការកសាងធនធានមនុស្សកម្ពុជាឲ្យបានស្របតាមតម្រូវការការងារ និងដើម្បីជំនួសឲ្យជនបរទេសផង។ សរុបមកវិញ កាលណាបើអភិបាលកិច្ចរឹងមាំ និងមានប្រសិទ្ធភាព បូករួមជាមួយភាពស្អាតស្អំគ្មានអំពើពុករលួយ និងតម្លាភាពផង វានឹងរួមចំណែកសំខាន់ក្នុងការធានាប្រយោជន៍ជាតិយូរអង្វែង។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏អាចធានាបានថា ប្រជាជននៅតាមមូលដ្ឋានមើលឃើញប្រយោជន៍ និងអាចមានលទ្ធភាពពេញលេញដើម្បីទាញបានប្រយោជន៍ទៀត។ ក្នុងនោះមាន ការទទួលបានការងារ ទទួលបានជំនាញ ក៏ដូចជាការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតមូលដ្ឋានឲ្យលូតលាស់ដែរ។ ពេលនោះហើយ ប្រជាជនពលរដ្ឋកម្ពុជាក៏លែងបារម្ភ ឬមានកង្វល់រឿងកំណើនវិនិយោគចិនទៀតដែរ៕	កំណើនអ្នកវិនិយោគ និងប្រជាជនចិននៅកម្ពុជាជាពិសេសនៅខេត្តព្រះសីហនុ បានធ្វើឲ្យប្រជាជនកម្ពុជាព្រួយបារម្ភខ្លាំង។ មានព័ត៌មានខ្លះអះអាងថា ប្រជាជនចិនបានប្រព្រឹត្តអំពើខុសច្បាប់ និងបង្កបញ្ហារញ៉េរញ៉ៃ និង អសន្តិសុខជាដើមផង។ បញ្ហានេះបាន បង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងតំណាងរដ្ឋាភិបាលចិនប្រចាំនៅកម្ពុជា ចេញមុខបកស្រាយដើម្បីឲ្យសាធារណជននៅកម្ពុជាបានជ្រាបច្បាស់ និងអស់ក្តីបារម្ភផង។
និស្សិតដែលនឹងបញ្ចប់ការសិក្សានាពេលខាងមុខនេះ ពួកគាត់មានសាវតាខុសៗគ្នារួមមាន៖ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ពាណិជ្ជករ បុគ្គលិកអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងមេធាវីជាដើម។ ពួកគាត់ ត្រូវបានបង្រៀនដោយសាស្ត្រាចារ្យដែលមាន សមត្ថភាពខ្ពស់ ព្រមទាំងមកពីបរទេសដើម្បីមកបង្រៀននៅប្រទេសកម្ពុជា ជាមួយនឹងកម្មវិធីដែលតែងតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជា រៀងរាល់ឆ្នាំ។ អតីតនិស្សិតម្នាក់ដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាកាលពីឆ្នាំមុនពីកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលនេះបានលើកឡើងថា« សាស្ត្រាចារ្យមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់នៅក្នុងអាជីពពួកគាត់ ហើយពួកគាត់បានផ្តល់មុខវិជ្ជាដែលពាក់ព័ន្ធសំខាន់បំផុតសម្រាប់ទី ផ្សារការងារបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ខ្ញុំតែងតែផ្ញើអ៊ីមែលទៅអតីតសាស្ត្រាចារ្យរបស់ខ្ញុំដើម្បីស្វែងរកគំនិត និងការ ណែនាំផ្សេងៗ។ ខ្ញុំតែងតែទទួលបានការឆ្លើយតប និងការជំរុញទឹកចិត្តដែលមានន័យបំផុតសម្រាប់ខ្ញុំ...»។ បន្ថែមពីនេះទៀត និស្សិតក៏ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ផងដែរពីការធ្វើបាថកថាសាធារណៈរបស់ភ្ញៀវកិត្តិយស ដែលជាឱកាសដ៏ល្អមួយ ទៀតសម្រាប់ពួកគាត់ដើម្បីជួបសំណេះសំណាល និងរៀនជំនាញជាក់ស្តែង ព្រមទាំងចំណេះដឹងដែលអាចប្រើបានពី អ្នកជំនាញអន្តរជាតិទាំងនោះ។ ដោយបានចោទសួរទៅកាន់និស្សិតម្នាក់ ដើម្បីផ្តល់នូវសេចក្តីសន្និដ្ឋានអំពីការសិក្សាររយៈពេល២ឆ្នាំ ក្នុងថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ជាន់ខ្ពស់នេះ លោក ណែន ចាន់សាមុត ដែលសព្វថ្ងៃនេះ កំពុងបំរើការងារជាអនុប្រធានអ្នកសម្របសម្រួល និងជាអ្នក គ្រប់គ្រងនៅមជ្ឈមណ្ឌល Sai នៅកម្ពុជាបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ នេះគឺជាកំណប់នៃជំនាញ របស់យើង រួមជាមួយនឹងការផ្តល់មូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏មាំដល់អាជីពការងាររបស់ខ្ញុំ។ ការទទួលបានបរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ នេះវា ពិតជាផ្តល់នូវការជឿទុកចិត្តពីថ្នាក់គ្រប់គ្រង និងមិត្តរួមការងាររបស់ខ្ញុំនៅកន្លែងធ្វើការរបស់ខ្ញុំ។ ឥឡូវនេះខ្ញុំអាចទទួល ខុសត្រូវយ៉ាងពេញលេញក្នុងការងាររបស់ខ្ញុំ ហើយខ្ញុំមានអារម្មណ៍ជឿជាក់ជាងមុននៅពេលធ្វើការជាពិសេសការបង្ហាញ ឬផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ និងគំនិតជាមួយមិត្តរួមការងារ។ ខ្ញុំអាចប្រើប្រាស់នូវចំណេះដឹងដែលខ្ញុំទទួលបានពីការសិក្សាដើម្បី យកទៅអនុវត្តពិតប្រាកដប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងជីវិតពិតជាក់ស្តែង។» បើទោះបីជាមានមតិវិជ្ជមានជុំវិញការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នេះក៏ដោយ និស្សិតភាគច្រើនសារភាពថាសម្រាប់ ការសិក្សារយៈពេលពីរឆ្នាំថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ដែលមានកំរិតស្តង់ដារអឺរ៉ុបនេះគឺតម្រូវអោយមានភាពម៉ត់ចត់ កិច្ចខិត ខំប្រឹងប្រែងខ្លាំង លះបង់ពេលវេលា និងត្រូវឈរលើការឧស្សាហ៍ព្យាយាមផងដែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោក ណែន ចាន់សាមុត បានរំឭកយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំនៅចាំបានសម្តីសាស្ត្រាចារ្យម្នាក់លើកឡើងថា ការងារច្បាប់មិនងាយស្រួលនោះទេ។ ការសរសេរនិក្ខេបបទ វារឹតតែពិបាកទៅទៀត។ វាចាំបាច់ណាស់ក្នុងការមានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង និងការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការអាន និងផ្តោតលើប្រធានបទដែល យើងកំពុងធ្វើការលើវា ។ សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា ២០១៨-២០១៩ មាននិស្សិតប្រមាណ៣៥% បានបោះបង់ការសិក្សាក្នុង កំឡុងឆ្នាំសិក្សានោះដោយសារពួកគេមិនអាចទប់ទល់នឹងការទាមទារលើការងារលើមុខវិជ្ជាសិក្សា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកនីតិសាស្ត្ររយៈពេល២ឆ្នាំ(សិក្សាភាសាអង់គ្លេស) មានលក្ខណៈទាន់សម័យ និងក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយដើម្បីផ្តល់ឱ្យនិស្សិតនូវចំណេះដឹង និងជំនាញដ៏ចាំបាច់ផ្សេងៗដើម្បីជាការតម្រង់ទិសទៅរក ទីផ្សារពិភពលោក៖ «ភាពរីករាយបំផុតក្នុងថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នេះគឺថា នៅពេលដែលអ្នកបញ្ចប់សេចក្តីព្រាង លើកទី ១ ទី ២ និងទី ៣ នៃនិក្ខេបបទរបស់យើងហើយដាក់ជូនទៅអ្នកត្រួតពិនិត្យរបស់អ្នកដើម្បីពិនិត្យ។ អ្នកត្រួត ពិនិត្យរបស់ខ្ញុំពិតជាជួយគាំទ្រនិងជួយជ្រោមជ្រែងខ្លាំងណាស់ ទោះបីជាគាត់រវល់ ខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយគាត់បានធានា ថាខ្ញុំដើរលើផ្លូវត្រូវ។ ខ្ញុំយល់ថារាល់មតិយោបល់របស់គាត់គឺធានាថាការសរសេររបស់ខ្ញុំនឹងត្រឹមត្រូវនិងបញ្ចប់ទៅ ដោយ មានតម្លៃដែលវាអាចផ្តល់ផលវិជ្ជមានដល់សង្គម។ សរុបមក ការសិក្សាកម្មវិធីថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នេះ មិនត្រឹមតែ បានបង្រៀនយើងទាំងអស់គ្នាឲ្យចេះតម្រង់ទិសដល់ខ្លួនឯងនោះទេ វាក៏បានបង្រៀនយើងផងដែរ ពីវិធីសាស្ត្រគិតិយុត្ត ក្នុងការសរសេរ និងការវិភាគបែបគិតិយុត្តិ ព្រមទាំងគំនិតផ្សេងៗជាភាសាអង់គ្លេសផងដែរ»។ ដើម្បីធានាបាននូវចំណេះដឹងពេញលេញអំពីច្បាប់អន្តរជាតិ (ទាំងច្បាប់សាធារណៈ និងឯកជន) និស្សិតត្រូវបំពេញនូវ កម្មវិធីសិក្សាសំខាន់ៗដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៥ ក្នុងភាពជាដៃគូ៖ សាកលវិទ្យាល័យ RULE សាកលវិទ្យាល័យប្រ៊ុចសែល (យូអិលប៊ី) សាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស Fribourg និងម៉ុងត្រេអាល់។ ចំពោះលក្ខខណ្ឌចូល រៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នេះ គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតទាំងនិស្សិត ដែលបញ្ចប់ការ សិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងមិនមែនផ្នែកច្បាប់ ព្រមទាំងនិស្សិតដែលត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកច្បាប់សម្រាប់តួនាទីរបស់ពួកគេ។ ចំពោះនិស្សិតដែលអាចនិយាយបានថានឹងបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នេះដោយជោគជ័យនោះ នឹងអាច ដឹងបាននៅដើមខែតុលានេះ ពីព្រោះថា នាយកកម្មវិធីនៅពី ULB លោកសាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត Erik Van den Haute នឹង អញ្ជើញមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីចូលរួមការការពារនិក្ខេបបទ ហើយនឹងប្រកាសលទ្ធផលក្នុងអំឡុងពេលពិធីបញ្ចប់ ការសិក្សាដែលបានគ្រោងធ្វើនៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩។ សូមស្វែងរកព័ត៌មានបន្ថែមទាក់ទងនឹងកម្មវិធីសិក្សានេះនៅលើគេហទំព័រ RULE: https://im-rule.com និងព័ត៌មានទាក់ទងនឹងដំណើរការដាក់ពាក្យ ទម្រង់ពាក្យសុំក៏ដូចជាលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗនិងថ្លៃសិក្សាអាចរក បាននៅទីនេះ៖ https://im-rule.com/category/prospective-students/ http://www.im-rule.com/enroll-now/ ថ្ងៃផុតកំណត់៖ ខែកញ្ញាឆ្នាំ ២០១៩ ។ +៨៥៥ (០) ៦៩ ៩៩០ ១៩៧ / [email protected] ។	និស្សិតកម្ពុជាចំនួន២៥រូបនឹងត្រូវបញ្ចប់ការសិក្សានៅចុងរដូវក្តៅខាងមុខនេះ ជាមួយនឹងការទទួលបានសញ្ញាបត្រទ្វេរ ពោលគឺពីសាលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចនៅប្រទេសកម្ពុជា និង និស្សិតចំនួន១៥នាក់នឹង ទទួលបានសញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ផ្នែកនីតិធុរកិច្ចអន្តរជាតិពីសាលកវិទ្យាល័យ ULB (ប្រទេសប៊ែលហ្សិក) ហើយនិស្សិត១០នាក់ផ្សេងទៀតនឹងទទួលបានសញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់នីតិសាធារណៈ ឯកទេសនីតិអន្តរជាតិ និងសហគមអឺរ៉ុបពីសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស៨ (ប្រទេសបារាំង)។
កញ្ញា ឱក សុចិន្ដា ជាស្ថាបនិក Zerow បានរស់នៅដោយគ្មានសំណល់ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិក។ យុវតីវ័យ២៣ឆ្នាំរូបនេះ បានបង្កើតមាតិកាទាក់ទងនឹងបរិស្ថាននៅក្នុងបណ្ដាញសង្គម ហ្វេសប៊ុក យូធូប និងអ៊ីនស្ដាក្រាម មានឈ្មោះថាZerow នាចុងឆ្នាំ២០១៨។ ជាយុវតីខ្នះខ្នែងថែរក្សាបញ្ហាបរិស្ថាន សុចិន្ដា ចង់ឃើញពលរដ្ឋ ពិសេសយុវជនកាន់តែច្រើនចាប់ផ្ដើមកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិក ដើម្បីឱ្យកម្ពុជា និងផែនដីស្អាត។ សម្រាប់ កញ្ញា សុចិន្ដា ជឿជាក់ថា សកម្មភាពតិចតួចក្នុងការកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិករបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ជាការរួមចំណែកដ៏សំខាន់ និងបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់កម្ពុជា និងពិភពលោកទាំងមូល។ « ពិភពលោកអត់ត្រូវការមនុស្សម្នាក់ដែលរស់នៅដោយគ្មានសំណល់ល្អឥតខ្ចោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការមនុស្សច្រើនរួមគ្នា មកធ្វើវា។ ព្រោះបើសិនមានតែម្នាក់ ធ្វើល្អក៏មិនសូវប្រែប្រួលដែរ តែបើមនុស្សច្រើននាក់ ធ្វើម្នាក់បន្តិចៗ វាជះឥទ្ធិពលច្រើនដល់ពិភពលោក»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ កញ្ញា ឱក សុចិន្ដាប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗនាពេលកន្លងមក ដោយលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកដែលស្រលាញ់បរិស្ថាន និងយុវជន ត្រូវចាប់ផ្ដើមធ្វើសកម្មភាព ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅកម្ពុជានិងផែនដី ហើយធ្វើជាគំរូដល់អ្នកជំនន់ក្រោយ។ កញ្ញា ឱក សុចិន្ដា ស្ថាបនិក Zerow។ កញ្ញា អាត សុធាវី ជាអ្នកបង្កើតយុទ្ធនាការ Think Plastic កាលពីអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ បន្ទាប់ពីនាងបានឃើញរូបភាពសំរាម ជាពិសេសសំរាមប្លាស្ទិកច្រើនពេក និងមានស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់ទេសចរណ៍។ ក្នុងយុទ្ធនាការនេះ កញ្ញា អាត សុធាវី បានផលិតជាវីដេអូអប់រំខ្លីៗពីផលប៉ះពាល់របស់បា្លស្ទិក ការទុកដាក់សំរាម និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលអាចចូលរួមកាត់បន្ថយប្លាស្ទិកជាដើម។ អ្នកខេត្តត្បូងឃ្មុំ រូបនេះ រំពឹងថាយុទ្ធនាការ នឹងជួយបង្កើនចំណេះដឹងអំពីប្លាស្ទិកទៅដលពលរដ្ឋកម្ពុជា ហើយគោលដៅរបស់កញ្ញា គឺចង់ឃើញប្រទេសកម្ពុជាស្អាត គ្មានសំរាមប្លាស្ទិកនៅពាលវាលពាសកាលនៅក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នាំទៀត។ កញ្ញា អាត សុធាវី ថ្លែងថា៖ «អ្វីដែលយើងតែងតែឮប្រជាជនខ្មែរយើងនិយាយ គឺថាស្រុកខ្មែរអត់សូវស្អាតទេ កន្លែងណាក៏សម្បូរសំរាមដែរ។ ហើយអ្នកដែលធ្លាប់បានទៅស្រុកគេ គេថា ប្រទេសគេស្អាតណាស់! សិង្ហបុរីស្អាត! តៃវ៉ាន់ស្អាតណាស់! ប្រទេសនេះស្អាត! អ៊ីចឹងខ្ញុំចង់ឲ្យពាក្យហ្នឹងគេនិយាយដូចគ្នាដែរ។ ២០ឆ្នាំក្រោយ ១០ឆ្នាំក្រោយ ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ ឬអ្នកគេមកលេងស្រុកខ្មែរ គេនិយាយថា ស្រុកខ្មែរស្អាតណាស់ គ្មានសំរាម»។ កញ្ញា អាត សុធាវី ស្ថាបនិក Think Plastic។ លោក អ៊ុក វណ្ណដេ ស្ថាបនិកសាលាដូង ដែលមានទីតាំងតំបន់រមណីយដ្ឋានគិ បានច្នៃប្លាស្ទិកជាច្រើន យកទៅរៀចំជាសាលារៀន សួនច្បារ រួមទាំងឲ្យសិស្សប្រមូលសំរាមដើម្បីដោះដូរការសិក្សាទៀតផង។ ការធ្វើបែបនេះ គឺដើម្បីកាត់បន្ថយប្លាស្ទិក និងឲ្យពលរដ្ឋចេះច្នៃសំរាមឡើងវិញក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ លើសពីនេះ លោកក៏បានជជែកពីបញ្ហាសំរាមជាច្រើន ទៅកាន់ភ្ញៀវទេសចរនៅតំបន់នោះ។ កន្លងមកលោកប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា៖ «ភ្ញៀវគួរឈប់គិតថា ការប្រមូលសំរាមជាការទទួលខុសត្រូវរបស់មនុស្សក្នុងតំបន់ទៅ ព្រោះវាជាការសហការគ្នា»។ លោក អ៊ុក វណ្ណដេ នៅសាលាដូងឈរនិយាយជាមួយពលរដ្ឋ(ពាក់អាវខ្មៅ)។ រូបពី ទំព័ហ្វេសប៊ុករបស់លោក វណ្ណដេ លោក សាំង គឹមឡេង ជាអ្នកថតរូបនៅតំបន់អង្គរ ខេត្តសៀមរាប បានសម្រេចផ្អាកការងារទេសចរណ៍របស់ខ្លួនមួយរយៈ នាអំឡុងពេលកូវីដ-១៩ ហើយងាកមកបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសដល់ក្មេងៗជិត៤០នាក់។ ការបង្រៀនរបស់លោក គឹធ្វើឡើងដោយមិនគិតប្រាក់ តែយកសំរាមប្លាស្ទិកមកដូរ។ ក្មេងៗមកពីភូមិចំនួន៣ ភូមិសណ្ដាន ភូមិប្រីយ និងភូមិទឹកថ្លា ក្នុងសង្កាត់ទឹកវិល ក្រុងសៀមរាប បានមករៀនភាសាអង់គ្លេសជាមួយលោក គឹមឡេង ប្រមាណ១ឆ្នាំហើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា៖ «សំរាមប្លាស្ទិកដូចជា ថង់ ដបជ័រ កំប៉ុង ដាក់បញ្ចូលគ្នាបាន១គីឡូកន្លះ ជាថ្លៃបង់ការសិក្សាសម្រាប់សិស្សម្នាក់ រយៈពេល១ខែ»។ ក្រៅពីទទួលសំរាមពីសិស្សដែលមកសិក្សាហើយនោះ លោក គឹមឡេង ក៏មានយុទ្ធនាការរើសសំរាមមួយថ្ងៃក្នុងមួយសប្ដាហ៍ជាមួយសិស្សដែលមិនបានបង់ថ្លៃសិក្សាផងដែរ។ លោក គឹមឡេង(អង្គុយ) និងសិស្ស។ អ្នកស្រី សុ ថារី ជាម្ចាស់សិប្បកម្មធុងសំរាមបរិស្ថាន បានច្នៃសំបកកង់ឡានទៅជាធុងសំរាម។ អ្នកស្រីបង្កើតសិប្បកម្មនេះឡើង ដោយសារស្រឡាញ់និងចង់ចូលរួមថែរក្សាបរិស្ថាន។ ម្យ៉ាងទៀត ក៏ចង់បង្កើតឲ្យមានផលិតផលដែលជាស្នាដៃខ្មែរ កាន់តែច្រើននៅលើទីផ្សារផងដែរ។ សិប្បកម្មនេះ មានទីតាំងផលិតនៅក្នុងភូមិចំបក់ ឃុំបារាយណ៍ ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម និងឃ្លាំងស្តុកទំនិញនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ «ខ្ញុំមើលឃើញថា កង់ឡានដែលជាកាកសំណល់ត្រូវគេបោះវាចោល ទុកវាយូររាប់ឆ្នាំក៏វាអត់រលាយទៅណាដែរ។ ហើយមិនសូវឃើញមានអាជីវកម្មណា យកកែច្នៃឡើងវិញឡើយ ទើបខ្ញុំយកមកច្នៃជាធុងសំរាម»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ អ្នកស្រី សុថារី ដោយបន្ថែមថា ខ្លួនបានតស៊ូបង្កើតសិប្បកម្មនេះប្រមាណ១០ឆ្នាំមកហើយ។ អ្នកស្រី សុ ថារី ជាម្ចាស់សិប្បកម្មធុងសំរាមបរិស្ថាន។ កញ្ញា ហុក សុវណ្ណវត្តី បានងាកមកប្រើប្រាស់សំឡីអនាម័យកំណាត់ដែលច្នៃពី កប្បាសមិនប្រើប្លាស្ទិក រយៈពេល៣ឆ្នាំមកហើយ ដោយសារតែនាងមានប្រតិកម្មនៅពេលប្រើសំឡីអនាម័យប្លាស្ទិក ដែលលក់តាមទីផ្សារ។ មិនត្រឹមតែច្នៃសម្រាប់ប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ សុវណ្ណវត្តី ក៏បានផលិតវាសម្រាប់លក់ផងដែរ ក្រោមស្លាក Green lady Cambodia។ កញ្ញាថ្លែងថា៖ «សម្រាប់អតិថិជន មានអ្នកខ្លះនិយាយថា វាអាចផ្លាស់ប្តូរជីវិតគាត់ ធ្វើឲ្យគាត់មានអារម្មណ៍ថា ស្រស់ស្រាយ សប្បាយចិត្ត និងមានសេរីភាពជាងមុន។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលខ្ញុំនិយាយហ្នឹង វាអត់មានការស្រាវជ្រាវជាវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីបញ្ជាក់ថា អាហ្នឹងជាការពិតនោះទេ។ វាគ្រាន់តែជាបទពិសោធន៍របស់ស្ត្រីដែលប្រើប្រាស់តែប៉ុណ្ណោះ»។ មិនត្រឹមតែចង់ឲ្យស្ត្រី បានប្រើប្រាស់សំឡីអនាម័យកំណាត់ដែលមានគុណភាពល្អទេ កញ្ញា សុវណ្ណវត្តី ក៏ជាមនុស្សម្នាក់ដែលគិតគូរពីបញ្ហាបរិស្ថាន និងឆ្លៀតពេលតិចតួចបង្ហាត់បង្រៀនដល់កុមារី និងស្ត្រីនៅតាមសាលារៀននៅបណ្តាខេត្តនានាផងដែរ អំពីវិធីធ្វើ និងដេរកំណាត់ជាសំឡីអនាម័យស្ត្រីនេះ។ កញ្ញា ហុក សុវណ្ណវត្តី សា្ថបនិក Green Lady។ លោក ឃុន ស៊ីវ បានយកសំរាមប្លាស្ទិក៦ប្រភេទ ច្នៃធ្វើជាប្រេងម៉ាស៊ូត ដើម្បីរួមចំណែកកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន។ លោក ស៊ីវ បានឲ្យដឹងថា៖ «ការស្រាវជ្រាវច្នៃប្រេងម៉ាស៊ូតពីសំរាមប្លាស្ទិកនេះ អាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ដោយការផ្ទុះអំឡុងពេលកំពុងចម្រាញ់»។ ជាជំនួយការប្រធានអង្គការ OBT នៅសហគមន៍ជីរោទិ៍ នៃខេត្តត្បូងឃ្មុំ លោក ឃុន ស៊ីវ បានចំណាយពេលជាង១ឆ្នាំ ទើបអាចស្រាវជ្រាវការច្នៃប្រេម៉ាស៊ូតពីសំរាមប្លាស្ទិកនេះជោគជ័យ។ បច្ចុប្បន្ន សំរាមប្លាស្ទិកដែលចម្រាញ់បានជាប្រេងម៉ាស៊ូតនោះ យកទៅប្រើប្រាស់នៅក្នុងអង្គការ OBT និងលក់ឲ្យសហគមន៍ជីរោទិ៍ក្នុងតម្លៃមួយ ដែលអាចជួយកាត់បន្ថយចំណាយរបស់សហគមន៍។ កាន់តែពិសេស សំណល់ប្លាស្ទិកដែលសល់ពីការចម្រាញ់ជាប្រេង លោក ស៊ីវ ក៏មានគម្រោងយកទៅច្នៃធ្វើឥដ្ឋបរិស្ថានទៀតផង។ លោក ឃុន ស៊ីវ បានយកសំរាមប្លាស្ទិក៦ប្រភេទ ច្នៃធ្វើជាប្រេងម៉ាស៊ូត។ ស្ត្រីខ្មែរ-អ៊ិស្លាម កញ្ញា ម៉ាន អ៊ីរ៉ាហ្វាស៊ីរ៉ា បានកែច្នៃថង់ប្លាស្ទិកដែលប្រើប្រាស់រួច ឱ្យទៅជាសម្ភារៈ ប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ ការកែច្នៃនេះ មិនត្រឹមចូលរួមសម្អាតបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងផ្តល់ការងារដល់ស្រ្តីមួយចំនួនដែលរស់នៅក្នុងមូលដ្ឋានទៀតផង។ សម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដែលកញ្ញា អ៊ីរ៉ាហ្វាស៊ីរ៉ា បានកែច្នៃពីថង់បា្លស្ទិកនោះ រួមមាន កន្រ្តក កាបូបយួរ ទ្រនាប់កែវ និង កាបូបដាក់សម្ភារៈផ្សេងៗ។ កញ្ញា ម៉ាន អ៊ីរ៉ាហ្វាស៊ីរ៉ា ជាស្ថាបនិក Ladies Circles រូបនេះ បាននិយាយថា៖«បញ្ហាបរិស្ថាននៅកម្ពុជាយើង ចំនួននៃការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកជារៀងរាល់ថ្ងៃនេះច្រើនខ្លាំងមែនទែន ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃអ៊ីចឹង បានខ្ញុំចាប់ផ្ដើមពីចំណុចតូចមួយគឺប្លាស្ទិកដែលសល់ហ្នឹង យើងយកទៅច្នៃជាផលិតផលថ្មីផ្សេងទៀត»។ កញ្ញា ម៉ាន អ៊ីរ៉ាហ្វាស៊ីរ៉ា យកថង់ប្លាស្ទិកទៅច្នៃ ជារបស់ប្រើប្រាស់ ប្រចាំថ្ងៃឡើងវិញ។ លោក នាង ច័ន្ទថារ៉ា ប្រមូលទិញថង់ប្លាស្ទិកជាង៦០តោន ជាប្រចាំខែ ពីក្រុមអ្នករើសអេតចាយក្នុងខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តសៀមរាប ដើម្បីយកទៅកែច្នៃជាថង់ប្លាស្ទិកសម្រាប់ប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ សិប្បកម្មកែច្នៃថង់ខ្នាតតូច នៅឃុំតាពូង ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង ចាប់ផ្ដើមផលិតថង់ប្លាស្ទិកនៅដើមឆ្នាំ២០២០ ដល់បច្ចុប្បន្ន។ លោក នាង ច័ន្ទថារ៉ា មានប្រសាសន៍ថា៖«ដោយមើលឃើញមុខរបរមួយនេះ ជួយដល់សង្គម [និង] បរិស្ថានច្រើន ហើយគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកំពុងជំរុញលើទីក្រុងស្អាត យើងនាំគ្នាធ្វើ ទោះដឹងថាចំណេញតិចក៏ដោយ»។ លោក ច័ន្ទថារ៉ា សិប្បកម្មកែច្នៃថង់ខ្នាតតូច នៅឃុំតាពូង ស្រុកថ្មគោល ខេត្តបាត់ដំបង។ អ្នកស្រី ស្រ៊ុន សុខ លីម បើកភោជនីយដ្ឋាន កណ្តាល រាជធានី ដោយផ្សារភ្ជាប់បរិយាកាសបៃតង។ អ្នកស្រីជា ម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋាន Eleven One Kitchen ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាភោជនីយដ្ឋានដែល មិនប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក។ ស្ត្រីវ័យ៣៨ឆ្នាំរូបនេះ មានគំនិតបើកអាជីវកម្ម ដោយខ្លនឯងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ ទុយោដែលធ្វើពីឫស្សី ថង់ធ្វើពីដំឡូងមី កែវទឹក និងប្រអប់ដែលធ្វើពីកាកអំពៅ គឺជារបស់របរសម្រាប់បម្រើភ្ញៀវក្នុងហាងរបស់អ្នកស្រីរយៈពេលជិត២ឆ្នាំមកហើយ។ ភ្ញៀវដំបូងដែលបានមកដល់ហាងរបស់អ្នកស្រី ពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលខ្លាំងចំពោះផលិតផល ដែលមិនមែនជាប្លាស្ទិក។ អ្នកស្រី សុខលីម មិនត្រឹមអនុវត្តសកម្មភាពនៅក្នុងហាងរបស់អ្នកស្រីនោះទេ សូម្បីតែការរស់នៅរបស់លោកស្រីក៏នៅឆ្ងាយពីបា្លស្ទិកផងដែរ។ អ្នកស្រី មានទស្សនៈថា៖«ការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក គឺផ្តើមចេញពីយើងទាំងអស់គ្នា សម្រាប់ជាគំរូដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយឲ្យជៀសឆ្ងាយពីប្លាស្ទិក»។ អ្នកស្រី ស្រ៊ុន សុខ លីម ម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋាន Eleven One Kitchen។ អត្ថបទទាក់ទង លោក ច័ន្ទថារ៉ា ទិញថង់ជាង៦០តោនក្នុង១ខែ យកទៅច្នៃជាថង់ប្លាស្ទិកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ កញ្ញា ឱក សុចិន្ដា ជំរុញឱ្យយុវជនចាប់ផ្ដើមបង្កើតទម្លាប់កាត់បន្ថយប្លាស្ទិក ដើម្បីកម្ពុជាស្អាត កញ្ញា សុធាវី៖ នាំគ្នាថាតៃវ៉ាន់ស្អាត សិង្ហបុរីស្អាត យើងក៏ត្រូវរួមគ្នាឲ្យគេសរសើរថា ខ្មែរស្អាតដែរ	ភ្នំពេញ៖ បុគ្គល១០រូប តែងតែបណ្ដុះគំនិតនិងច្នៃប្លាស្ទិកទៅសម្ភារៈផ្សេងៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិក។ សកម្មភាពរបស់ពួកគេ ចូលរួមចំណែកយ៉ាងសកម្មក្នុងសង្គម ពិសេសដើម្បីបរិស្ថាន និងជាគំរូដល់អ្នកដទៃ។
ទំនាស់ដីធ្លីខាងលើនេះកើតឡើងនៅក្នុង ភូមិតានី ភូមិជីខ ភូមិឈូក ឃុំជីខលើ និងភូមិចំបក់ ឃុំជីខក្រោម ស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង។ ក្រសួងបានសរសេរថា តាមការពិនិត្យឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយកន្លងមកឃើញថា នៅលើទីតាំងដី ដែលប្រជាពលរដ្ឋ ១៩៧គ្រួសារ កំពុងទាមទារនោះ ជាទីតាំងដីដែលធ្លាប់មានវិវាទរវាងក្រុមហ៊ុន ហេង ហ៊ុយ អេហ្គ្រីខ័លឈ័រគ្រុប ជាមួយក្រុមប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ-អ៊ិស្លាមចំនួន៦៩គ្រួសារ, ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ២៦ គ្រួសារ, ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ១៥គ្រួសារ, ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ ៩គ្រួសារ, ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ ២គ្រួសារ និងឈ្មោះ សុខ ហុង ហើយត្រូវបានដោះស្រាយរួចរាល់ទាំងស្រុង ដោយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ក្រសួងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងតុលាការគ្រប់ថ្នាក់។ ផ្អែកលើការដោះស្រាយនេះនៅឆ្នាំ២០១១ ក្រុមហ៊ុន ហេង ហ៊ុយ អេហ្គ្រីខ័លឈ័រគ្រុប បានទទួលគ្រប់គ្រងដីនេះជាកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់រហូតមក។ ក្រសួងដែនដីបានបញ្ជាក់ជំហរដូច្នេះថា៖«មិនទទួលដោះស្រាយការទាមទាររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ១៩៧ គ្រួសានោះទេ»។ ក្នុងញត្តិដែលប្រជាពលរដ្ឋទាំង១៩៧គ្រួសារបានដាក់ទៅក្រសួងកាលពីដើមខែកក្កដា បានឲ្យដឹងថា ពួកគេមានជម្លោះដីធ្លីជាមួយក្រុមហ៊ុន ហេង ហ៊ុយ អេគ្រីខាល់ឈ័រគ្រុប ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧មក។ ហើយបានស្នើសុំដីទំហំ៤២១ហិកតា ប្រគល់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋវិញ និងសំណងចំនួន៧ពាន់ដុល្លារ ក្នុងមួយគ្រួសារ។ លោក ហួរ អ៊ីន មន្ត្រីនៃអង្គការលីកាដូប្រចាំខេត្តកោះកុង បាននិយាយថា ប្រជាពលរដ្ឋ១៩៧ គ្រួសារពិតជាមានជម្លោះជាមួយនឹងឧកញ៉ា ហេង ហ៊ុយ ដែលទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាលយកទៅដាំ និងផលិតស្ករអំពៅមែន។ ហើយមកដល់ពេលនេះមិនទាន់ទទួលបានសំណងនោះទេ។ លោក ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលចុះស៊ើបអង្កេតបន្តែមលើករណីនេះឲ្យបានច្បាស់លាស់ជាមុនសិន មុននឹងច្រានចោលលើបណ្ដឹងរបស់ពលរដ្ឋរងគ្រោះ៕	ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ បានសម្រេចមិនដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទដីធ្លីរវាងពលរដ្ឋ១៩៧គ្រួសារ និង ក្រុមហ៊ុន ហេង ហ៊ុយ អេហ្គ្រីខ័លឈ័រគ្រុប នោះទេ។ ក្រសួងបានអះអាងថា ទំនាស់ដីធ្លីខាងលើ អាជ្ញាធរបានដោះស្រាយរួចរាល់ហើយ។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួង ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩។
កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមេសា Thiago Teixeira បានគ្រងដំណែងខ្សែក្រវាត់ WMO (World Of Muaythai Organization) បន្ទាប់ពីផ្តួលគូប្រកួតកីឡាករអង់គ្លេស Joe Craven ឱ្យសន្លប់ទឹក២ ក្នុងការកម្មវិធី APEX Fight Series នៅសង្វៀន LKH Arena ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ នាពេលនោះ Thiago ដែលមាន លោក សេន ប៊ុនថេន ជាគ្រូបង្វឹករត់កាន់ និងលើកទង់ជាតិខ្មែរនៅលើសង្វៀន។ ជោគជ័យរបស់ Thiago បានធ្វើឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័ន WMO ខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ដោយបានលើកឡើងថា អាកប្បកិរិយាអ្នកប្រដាល់រូបនេះ ធ្វើឱ្យមួយថៃអាប់ឱន។ លោក Chinawut Sirisampan បានលើកឡើងពីសវតារបស់ Thiago ដែលបានហ្វឹកហាត់មួយថៃជាច្រើនឆ្នាំ ដោយរស់នៅកោះសាមុយ និងចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កំពូលៗជាច្រើន។ «ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពេលនេះ គេបានប្រកាសថា មិនមែនជាអ្នកប្រដាល់មួយថៃទៀតឡើយ និងប្តូរទៅធ្វើជាតំណាងគុនខ្មែរវិញ»។ ទាំងនេះហើយដែលជាទឡ្ហីករណ៍នាំឱ្យមេ WMO សម្រេចដកហូតខ្សែក្រវាត់ និងបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពនាពេលអនាគតរបស់ Thiago ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ WMO។ បច្ចុប្បន្ន កីឡាករប្រេស៊ីល Thiago ស្ថិតនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ហើយកំពុងត្រៀមបើកក្លិបប្រដាល់គុនខ្មែរ ក្រោមការជួយជ្រោមជ្រែងពីឧកញ្ញាដ៏ល្បីឈ្មោះមួយរូប៕	ប្រធានស្ថាប័នមួយថៃពិភពលោក (WMO) លោក Chinawut Sirisampan តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការមួយនាថ្ងៃទី៦ ខែមេសា នេះ បានប្រកាសពីការដកហូតខ្សែក្រវាត់ WMO ដែល Thiago Teixeira ទើបឈ្នះពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដោយសារតែកីឡាករប្រេស៊ីលរូបនេះ ប្រកួតតំណាងឱ្យកម្ពុជា។ ជាមួយនេះ Thiago ក៏ត្រូវបានហាមឃាត់រាល់ការប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ WMO នាពេលអនាគត។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.