text stringlengths 411 202k |
|---|
Тăрсан-тăрсан истори ума интереслӗ пулăмсене кăларса тăратать. «Тихий Дон» авторӗпе Михаил Шолоховпа чăваш çынни туслă пулнине нумай пулмасть çеç пӗлтӗмӗр. Вӗсем вăрçă вăхăтӗнче паллашса аслă çыравçă мӗн виличчен çыхăну тытса тăнă иккен. Василий Петрович Вареев Çарăмсан районӗнчи Йăвашкелӗнче 1907 çулта çуралнă. Вăл 10 тултарсан çемйи Çӗпӗре тухса каять. Анчах ашшӗ...
❮
❯
Тăрсан-тăрсан истори ума интереслӗ пулăмсене кăларса тăратать. «Тихий Дон» авторӗпе Михаил Шолоховпа чăваш çынни туслă пулнине нумай пулмасть çеç пӗлтӗмӗр. Вӗсем вăрçă вăхăтӗнче паллашса аслă çыравçă мӗн виличчен çыхăну тытса тăнă иккен. Василий Петрович Вареев Çарăмсан районӗнчи Йăвашкелӗнче 1907 çулта çуралнă.
Вăл 10 тултарсан çемйи Çӗпӗре тухса каять. Анчах ашшӗ çул çинче вилсе кайнипе тăлăха юлнă Василий детдома лекет. Тӗнче касса нумай çӳреме тивет унăн. 1967 çулта тин тăван ялне таврăнать. Фронтра вăл журналист пулнă, каярах та хаçат ӗçӗче нумай тăрăшнă. Шолоховпа юлташлă пулнăран Вареев çыравçă ăсталăхне те палăртма тытăннă. 91 çулччен пурăннă Василий Петрович.
Йăвашкелсем ентешне хисеплесе шкулта унăн асăну хăмине чаплă лару-тăрура уçрӗç. Каярах вырăнти Культура керменӗнче уяв концерчӗ пулчӗ. |
«Пăва - ман ӗмӗтри хула!» çапла ят панă Пăвари 1-мӗш номерлӗ ача-пăча искусство шкулӗ пуçарнă ачасен пултарулăх конкурсне. Хулапа районти ачасем тăван хулана мӗнле юратнине хăйсен ӳкерчӗкӗсенче, композицийӗсенче кăтартма тăрăшнă. Тӗрӗссипе, ку конкурс çамрăк-ха, ăна пӗлтӗр хула 250 çул тултарнине халалласа пуçласа ирттернӗ пулнă. Пуçараканӗ вара Кипекасси чăвашӗ, хулари ача-пăча...
❮
❯
«Пăва - ман ӗмӗтри хула!» çапла ят панă Пăвари 1-мӗш номерлӗ ача-пăча искусство шкулӗ пуçарнă ачасен пултарулăх конкурсне. Хулапа районти ачасем тăван хулана мӗнле юратнине хăйсен ӳкерчӗкӗсенче, композицийӗсенче кăтартма тăрăшнă. Тӗрӗссипе, ку конкурс çамрăк-ха, ăна пӗлтӗр хула 250 çул тултарнине халалласа пуçласа ирттернӗ пулнă. Пуçараканӗ вара Кипекасси чăвашӗ, хулари ача-пăча искусство шкулӗнче ачасене ӳкерме, тăмран тӗрлӗ кӳлепесем тума вӗрентекен Павел Ярхунов художник.
Конкурсри чи лайăх ӗçсен куравне иртнӗ эрнере, декабрӗн 9-мӗшӗнче, хаваслă лару-тăрура уçрӗç. Хӗрлӗ хăйăва касма вара искусство шкулӗн ӳнер класне çӳрекен чи пултаруллă ачасене (ӳнер конкурсӗсенче çӗнтерсе пысăк çитӗнӳсем тунăшăн тин кăна Крымри Артекран канса таврăннă) Сабина Хайруллинана, Нурия Ахметована, Даша Андреевана тата Данил Долгова шанчӗç.
- Район администрацийӗн пуçлăхӗн хӳттипе иртекен çак конкурс питӗ килӗшнипе чи лайăх ӳкерчӗксенчен календарь хатӗрлерӗмӗр пӗлтӗр. Календарь халь районти кашни предприяти-организаци ертӳçисен пӳлӗмӗнче пур. Ачасене хăйсене те конкурса хутшăнма килӗшнипе ăна кăçал та ирттерес терӗмӗр. Çавăнпа малашне конкурс ырă йăлана çаврăнӗ, - пӗлтерчӗ районти культура уйрăмӗн ертӳçи М.Гайфуллин конкурс пирки.
Павел Ярхунов сăмахӗсемпе, ачасем кăçал питӗ хастар хутшăннă ку конкурса. Пурӗ 200 ытла ӗç килнӗ. Паллах, куравра вӗсене пурне те вырнаçтарайман, мӗншӗн тесен искусство шкулӗн курав залӗнче вырăн сахалрах, çавăнпа темиçе ӳкерчӗке мольбертсем çине те вырнаçтарма тивнӗ.
- Кăçал хулари ача сачӗсем те питӗ активлă хутшăнчӗç. Çапла пирӗн конкурсантсенчен чи пӗчӗкки 3-ре, чи асли 15-ре пулчӗ. Ялти шкул ачисем те хутшăнаççӗ. Тӗслӗхрен, Атав шкулӗнчен кăçал та питӗ интереслӗ композицисем пулчӗç. Педагогӗ вăйли сисӗнет, - терӗ П.Ярхунов çӗкленӳллӗ кăмăлпа.
Кăçалхи конкурса та пӗлтӗрхи пекех виçӗ номинаципе «Графика», «Живопись» тата «Пысăк композици» хакларӗç. Çӗнтерӳçӗсене палăртма жюрие çăмăлах пулман-тăр, мӗншӗн тесен ӗçсем чăнах та тивӗçлӗ, кашни конкурсант хулана мӗнле юратнине хăйне евӗр, хăй куçӗпе курнă пек сăнланă. Ачан фантазийӗ вара аслисеннинчен чылай пуянрах, çавăнпа ӳкерчӗксенчи хула сăнӗсем те интереслӗрех пулса тухнă.
Çав кун искусство шкулне килнӗ кашни çын, аслă-и вăл, пӗчӗк-и, курав уçăласса чăтăмсăр кӗтрӗ. Тен, çавăнпах пуль йӗркелӳçӗсем çӗнтерӳçӗсене хӗрлӗ хăйăва касиччен чысларӗç. Вӗсене дипломсемсӗр пуçне искусство шкулӗнче ачасем ăсталанă «медальсем» пачӗç. Кунта пуçтарăннă ашшӗ-амăшӗсемшӗн, ман шутпа, Диплом мар, ачин ӗçӗ курава тивӗçни хаклăрах пулчӗ-тӗр, çавăнпа вӗсем нумайччен стенасем çинчи ӳкерчӗксене, сӗтел çине вырнаçтарнă тӗрлӗ композицисене пăхса савăнчӗç.
Йӗркелӳçӗсен планӗсем пысăк, вӗсем ку конкурса ытти район ачисене те хутшăнтарасшăн. Чăн та, кăçал Çӗпрел районӗнчи çамрăк художниксене йыхрав янă-ха вӗсем, анчах те конкурс ячӗ Пăвапа кăна çыхăннипе-и пӗр ӗç те килмен. Конкурсăн шайне ӳстерсе районсене явăçтарас тесен, тен, ун ятне кăшт анлăлатмалла? Ун чух конкурс тата çивӗчрех, интереслӗ ӗçсем нумайрах та тӗрлӗ енлӗ пулӗç. |
Республикăра банксенчен шар курнă çынсене пулăшма закон проектне йышăннă. ТР Патшалăх Канашӗн депутачӗсем республикăн Çӗр кодексне улшăнусем кӗртнӗ-мӗн. Шăп çав улшăнусем банксен кризисне пула шар курнă çынсемпе улталаннă дольщиксене пулăшас тӗллевпе çӗр пайӗсене усă курма ирӗк параççӗ. Закона йышăнсан социаллă проектсене пурнăçа кӗртекен ятарлă организацисене çӗр пайӗ уйăрса пама пултарӗç,...
❮
❯
Республикăра банксенчен шар курнă çынсене пулăшма закон проектне йышăннă. ТР Патшалăх Канашӗн депутачӗсем республикăн Çӗр кодексне улшăнусем кӗртнӗ-мӗн. Шăп çав улшăнусем банксен кризисне пула шар курнă çынсемпе улталаннă дольщиксене пулăшас тӗллевпе çӗр пайӗсене усă курма ирӗк параççӗ.
Закона йышăнсан социаллă проектсене пурнăçа кӗртекен ятарлă организацисене çӗр пайӗ уйăрса пама пултарӗç, тесе палăртнă ТР çӗр тата пурлăх хутшăнăвӗсен министрӗ Азат Хамаев.
Депутатсем ТР Çӗр кодексне виçӗ вулавра тӳрлетӳсем кӗртнӗ. Патшалăх Канашӗн спикерӗ Фарид Мухаметшин правительствăна законпа çыхăннă актсене кӗске вăхăтра хатӗрлеме ыйтнă.
Аса илтеретпӗр, ТР Президенчӗ Рустам Минниханов Раççей Президенчӗпе Владимир Путинпа тӗл пулнă чух республикăра ятарлă фонд йӗркелени çинчен пӗлтернӗ. Çав фонд хăйне уйăрса панă çӗрпе усă курса «çунса кайнă» банксемпе улталаннă дольщиксем валли укçа ӗçлесе илме тытăнӗ. |
Пӗкӗлмере пурăнакан Красновсен çемйи ТР Президенчӗпе видеоконференци мелӗпе çыхăнса çемье ыйтăвне сӳтсе явнине хыпарлать район сайчӗ. Аса илтеретпӗр, ТР Президенчӗ районсемпе видеоконференци мелӗпе çыхăнса республика гражданӗсене харпăр ыйтупа та йышăнать. Красновсен çемйинче хальхи вăхăтра 14 ача çитӗнет, вӗсенчен 10-шне воспитание, 2-шне усрава илни, тепӗр иккӗшӗ хăйсем çуратни. Ку çемьене республикăра...
❮
❯
Пӗкӗлмере пурăнакан Красновсен çемйи ТР Президенчӗпе видеоконференци мелӗпе çыхăнса çемье ыйтăвне сӳтсе явнине хыпарлать район сайчӗ. Аса илтеретпӗр, ТР Президенчӗ районсемпе видеоконференци мелӗпе çыхăнса республика гражданӗсене харпăр ыйтупа та йышăнать.
Красновсен çемйинче хальхи вăхăтра 14 ача çитӗнет, вӗсенчен 10-шне воспитание, 2-шне усрава илни, тепӗр иккӗшӗ хăйсем çуратни. Ку çемьене республикăра лайăх пӗлеççӗ. Çак йышлă çемьен амăшӗ 2016 çулта «Çулталăк хӗрарăмӗ» республика конкурсӗнче «Хӗрарăм-анне» номинацире çӗнтернӗччӗ. Кăçал апрельте «Благотворитель» мероприятире президент вӗсен 8 ачине Крымри Казакевич ячӗллӗ ача-пăча лагерӗнче канма путевка та панăччӗ.
Хальхинче Красновсем республика ертӳçинчен çемье валли тухса çӳреме транспорт туянма пулăшма ыйтнă. Рустам Минниханов çемье пуçӗнчен водитель прави пуррипе çуккине ыйтнă. Телее, Краснов-аслин кирлӗ категориллӗ водитель прави кăна мар, пысăк опыт та пур-мӗн.
«Эсир хăвăрăн тата усрава илнӗ ачасене воспитани парса ырă ӗç тăватăр. Пысăк çемье вăл пысăк яваплăх. Эпир сирпе пулăшатпăр», - тенӗ Рустам Нургалиевич. Красновсене «Форд-транзит» пек микроавтобуспа тивӗçтерме шантарнă. |
Республикăра тырçи хӗрсе пырать. Паянхи кун тӗлне 1077,6 пин тонна тырпул пухса кӗртнӗ. Пӗр гектара тивекен вăтам тухăç 38 центнер. Хальхи вăхăтра тырçире Заинск, Нурлат, Апас, районӗсем малта. Çаплах Аксу, Азнакай, Кайпăçпа Элмет районӗсенче те темпсем пысăк. Юлашки даннăйсем тăрăх, комбайнерсенчен Нурлат районӗнчи Владимир Никитин («Сулейманов ячӗллӗ» хуçалăх) малта. Вăл...
Республикăра тырçи хӗрсе пырать. Паянхи кун тӗлне 1077,6 пин тонна тырпул пухса кӗртнӗ. Пӗр гектара тивекен вăтам тухăç 38 центнер.
Хальхи вăхăтра тырçире Заинск, Нурлат, Апас, районӗсем малта. Çаплах Аксу, Азнакай, Кайпăçпа Элмет районӗсенче те темпсем пысăк.
Юлашки даннăйсем тăрăх, комбайнерсенчен Нурлат районӗнчи Владимир Никитин («Сулейманов ячӗллӗ» хуçалăх) малта. Вăл хăйӗн «Нью Холланд 8080» комбайнӗпе 12 кунра 2033 тонна тырă çапнă.
Аса илтеретпӗр, ТР Президенчӗн Рустам Миннихановăн йышăнăвӗпе, республикăри чи лайăх 200 комбайнера 100-шер пин тенкӗ преми пама йышăннă. |
Кивĕ Сименкке ялĕнчи шкулта музыка тата чăваш чăлхипе литература вĕрентекенĕсен «Педагогика çитĕнĕвĕ: теори мелĕсем тата вĕсене пурнăçа кĕртесси. Вĕрентекенсемпе вĕренекенсем хăйсем тĕллĕн аталанма вĕрентÿ уçлăхне йĕркелесси» темăпа Пелепей районĕнчи методика пĕрлешĕвĕн ларăвĕ иртрĕ.
Семинарăн тĕп тĕллевĕ - наци культури урлă çитĕнекен ăрура кăмăл-сипет пуянлăхне никĕслес енĕпе çулсем шырасси. Ачасене хамăр халăхăн культурине хутшăнтарни харпăр хăйĕн ăнланăвне аталанма тата тăван кĕтеспе çĕршыв тĕнче культуринче мĕнле вырăн йышăннине пĕлме пулăшать. Пухăннисем «Пушкăрт автономине - 100 çул» темăна та манса хăварман.
Мероприятие «Янрав» фольклор ушкăнĕ концерт номерĕпе уçрĕ‚ малалла тĕлпулусем тĕрлĕ вырăнта пычĕç. Е.Н.Григорьева музыка вĕрентекенĕ йĕркеленĕ мастер-класс семинара хутшăнакансене чăваш наци культурин пуян тĕнчипе паллаштарчĕ. Кĕске вăхăт хушшинче Пушкăртстанра пурăнакан халăхсен пултарулăх фестивальне те йĕркелерĕç.
Чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен С.В. Игнатьева квест вăййи формипе ирттернĕ чăваш чĕлхи урокĕ те питĕ интереслĕ пулчĕ. Квест вăхăтĕнче ачасем тăван кĕтесĕн историпе культурине пĕлнине кăтартса пачĕç.
Çамрăк ăрăва наци культурине явăçтарас ыйтăва форсайт-сессинче те сÿтсе явнă.
Семинара хутшăнакансене мероприяти кăмăла кайнă‚ вĕсем çак ĕçе йĕркелекенсен тăрăшулăхне пысăк хак пачĕç.
Светлана ИГНАТЬЕВА,
чăваш чĕлхипе литература вĕрентекенĕ.
Пелепей районӗ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
(Зоя Яковлева. Автор сăнӳкерчӗкӗ). Чӳк уйăхĕн 9-мĕшĕнче конгресăн Х Аслă Пухăвĕнче суйланă Мăн Канаш çирĕплетнĕ президиум тулли йышпа пĕрремĕш ларăва пуçтарăнчĕ. Кун йĕркинче Аслă Пуху ĕçне пĕтĕмлетесси, конгресăн комитечĕсене çĕнĕрен йĕркелесси, «Раççей чăваш пики-2017» конкурса хатĕрленесси тата ытти ыйтусем пулчĕç. Ларăва Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Николай Угаслов йĕркелесе пычĕ. Малтанах...
❮
❯
(Зоя Яковлева. Автор сăнӳкерчӗкӗ). Чӳк уйăхĕн 9-мĕшĕнче конгресăн Х Аслă Пухăвĕнче суйланă Мăн Канаш çирĕплетнĕ президиум тулли йышпа пĕрремĕш ларăва пуçтарăнчĕ.
Кун йĕркинче Аслă Пуху ĕçне пĕтĕмлетесси, конгресăн комитечĕсене çĕнĕрен йĕркелесси, «Раççей чăваш пики-2017» конкурса хатĕрленесси тата ытти ыйтусем пулчĕç.
Ларăва Чăваш наци конгресĕн президенчĕ Николай Угаслов йĕркелесе пычĕ.
Малтанах вăл президиум пайташĕсене яваплă Аслă Пухăва çӳллĕ шайра ирттерсе яма тăрăшса вăй хунăшăн тав турӗ. Валерий Клементьев президента регионсемпе ĕçлеме пулăшса пырĕ, Петр Ивантаев - йĕркелӳ енĕпе, Олег Мустаев - массăлла информаци хатĕрĕсемпе ĕçлекен, Владимир Тяпкин - экономикăпа тата ентешлĕхсемпе ĕçлекен, Анатолий Ухтияров вара право тата саккун енĕпе яваплă пулăшуçи пулĕç.
Николай Федорович сĕннипе президиум пайташĕсем пурĕ 14 комитет çирĕплетрĕç. Малтан 12 комитет пулнă пулсан, халĕ Экологипе çунçанталăка сыхлас енĕпе ĕçлекен тата Наука комитетне уйрăммăн туса хучĕç (унччен Вĕренӳпе наука комитечĕ пулнă). Ларура президиум пайташĕсенчен комитетсен ертӳçисене суйларĕç, кунтах сĕннĕ комитетсен пайташĕсен кандидатурисене кашнине уйрăммăн тишкерсе пăхса тухрĕç.
Виталий Иванов ăсчах ЧНК комитечĕсен çапах та конгресс тĕп тĕллевне, унăн идеине манмалла маррине, министерствăсен ĕçне кĕрсе каймалла маррине аса илтерчĕ. Кашни çĕрте чăвашлăх сĕмĕ пулмаллине каларĕ.
Николай Угаслов президент сывă наци тата физкультурăпа спорт комитечĕсен ĕçĕсене вăйлатма, ку енĕпе республикăра иртекен мероприятисене хастар хутшăнма сĕнчĕ.
Вĕренӳ комитечĕн председателĕ Геронтий Никифоров çĕнĕрен суйланнă комитет ертӳçисене çитес çулхи ĕç планĕнче пирĕн Аслă вĕрентекен И.Я.Яковлев çуралнăранпа 170 çул çитнине шута илмеллине аса илтерчĕ.
Олег Мустаев вице-президент регионсенчи наципе культура автономийĕсен ĕç планĕсене ЧНК ĕç-хĕлĕпе килĕшӳллĕн хатĕрлемеллине, мероприятисем пĕр вăхăтра иртни унта хутшăнма чăрмантарни пирки каларĕ.
Пĕрремĕш вице-президент Валерий Клементьев ĕç планĕсене раштавăн 1-мĕшĕччен ярса пама, 15-мĕшĕччен çирĕплетме чĕнсе каларĕ. Вăлах иккĕмĕш ыйтăва - «Раççей чăваш пики» конкурса хатĕрленес ĕç мĕнле пынине уçăмлатрĕ.
- Кăçал ку конкурс Шупашкарти культурăпа ӳнер институтĕнче иртет. Регионсемпе районсене конкурс йĕркине ярса панă, чылай наципе культура автономийĕ хутшăнас кăмăллине пĕлтерчĕç, - терĕ Валерий Леонидович. Йĕркелӳ комитечĕ ку ĕçпе хастар ĕçленине палăртрĕ вăл. |
«Шаранские просторы» хаçат пĕлтернĕ тăрăх, Пушкăртстанра «Агростартап» программăпа килĕшÿллĕн грант илме тивĕçнĕ фермер ĕçне пуçăнакан 115 çын шутĕнче çак районти Хурамал ялĕнчи Александр Наумов та пур.
Укçа-тенке патшалăх хыснинчен регионти фермерсемпе ял хуçалăх кооперативĕсене пулăшас тĕллевпе йышăннă проектпа килĕшÿллĕн уйăрнă. Пушкăртстан Республикинче асăннă программа «Пĕчĕк тата вăтам предпринимательство, уйрăм предприниматель пуçарулăхне пулăшасси» наци проекчĕ тăрăх пурнăçа кĕрет.
Тăрăшуллă та пуçаруллă Александр Наумов çамрăк пулин те (вăл 26 çулта) хăйĕн малашлăхне çĕр ĕçĕпе çыхăнтарнă. Маларах Октябрьски хулинчи нефть колледжĕнче ятарлă пĕлÿ илнĕ, РФ Хĕç-пăшаллă çарĕнче, Самара облаçĕнчи Рощинский хулинчи çар чаçĕнче, разведчиксен ротинче служба иртнĕ. Салтакран таврăнсан вахта мелĕпе Тутарстанри Лениногорск хулинчи строительство компанийĕнче водитель, Октябрьски хулинчи «Ойл-сервис» ОООра бурильщикăн пулăшаканĕ пулса ĕçленĕ. Çак вăхăт хушшинче Хурамал ялĕнче пурăнакан ашшĕпе амăшне пулăшнă. Вăхăт иртнĕçемĕн, тăван ялта тĕпленсе пурăнас ĕмĕт аталанса пынă. Александр фермер пулса тăван ялĕнче, Хурамалта, уйрăм ĕç пуçарса яма шутланă.
Патшалăх пулăшнипе фермер ĕçне пуçăнакан МТЗ-82.1 трактор тата 22 пуç хура-шурă ăратлă пушмак пăру туяннă. Мăйракаллă шултра выльăха усрама Хурамал ялĕнчи склада çĕнетнĕ, унсăр пуçне 450 гектар çĕре арендăна илнĕ. Унта урпа, илепер (донник), люцерна, клевер тата хуратул акса çитĕнтернĕ.
- Анасен лаптăкне анлăлатма, мăйракаллă шултра выльăх шутне ÿстерме, çĕнĕ ĕç вырăнĕсем уçма палăртатăп, - çитес çулхи ĕмĕчĕсемпе паллаштарать çамрăк фермер.
Александрăн ĕмĕчĕсем пурнăçа кĕрессе иккĕленместпĕр. Мĕншĕн тесен унăн шухăшне тăванĕсемпе çывăх çыннисем те, вырăнти власть ырласа йышăнаççĕ. Вăл хăй те ырми-канми ĕçлеме хатĕр.
Маргарита АХМЕТОВА.
Шаран районĕ, Хурамал ялĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Иртнӗ канмалли кунсенче Хусан çыннисенчен никам та килте чăтса лараймарӗ пуль. Виçӗ кун Казанка çийӗн Red Bull Air Race сывлăшри гонкăпа тӗнче чемпионачӗ иртрӗ. Çак кунсенче ăна пурӗ 90 пин çын килсе курнине хыпарлать Спорт тата социаллă проектсен дирекцийӗ. Аслисемшӗн кăна мар, чи пӗчӗккисемшӗн те лайăх кану парни пулчӗ вăл....
❮
❯
Иртнӗ канмалли кунсенче Хусан çыннисенчен никам та килте чăтса лараймарӗ пуль. Виçӗ кун Казанка çийӗн Red Bull Air Race сывлăшри гонкăпа тӗнче чемпионачӗ иртрӗ. Çак кунсенче ăна пурӗ 90 пин çын килсе курнине хыпарлать Спорт тата социаллă проектсен дирекцийӗ. Аслисемшӗн кăна мар, чи пӗчӗккисемшӗн те лайăх кану парни пулчӗ вăл. Вырсарникун та акă, çумăрлă çанталăка пăхмасăр Казанка акваторийӗн çыранӗсенче ура пусма та вырăн çукчӗ. Хусан пысăк мероприятисем ирттерме вӗренсе çитрӗ ӗнтӗ, çавăнпа хальхинче те мӗнпур хăрушсăрлăх мерисене йышăннăччӗ. Набережная урама та, «Казан» çемье центрӗ патне те куракансене тӗрӗслесе кăна кӗртрӗç. Нумайăшӗ Кремль стени çумӗнче те вырăн йышăннăччӗ.
Асăнса хăвармалла, авиагонка чемпионачӗ пирӗн хулара кăна мар, Раççейӗпе те пӗрремӗш хут иртрӗ. Çапла вара виçӗ кун пилотсем пысăк хăвăртлăхпа 25 метр çӳллӗш юпасене иртсе, сывлăшра пысăк ункăсем туса вӗçнине сăнарăмăр.
20 пилот хăйӗн ăсталăхне кăтартрӗ. Çапах та Кирби Чемблисса (Америка) çитекенни пулмарӗ. Вăл Хусантан черетлӗ тӗнче чемпионӗ пулса килне кайрӗ. Иккӗмӗш вырăна Пит Маклауд (Канада), виççӗмӗшне Майкл Гулиан (Америка) йышăнчӗç. Кенни Чан (Китай) вара Challenger кубокне çӗнсе илчӗ. |
Алă вăйĕпе тумалли ĕç чакса пыни, ăс-тăнпа ĕçлесси ÿсни çын хусканăвне палăрмаллах чакарчĕ. Пуçпа ĕçлемелли професси гипертони, хырăмлăх суранĕ, инфаркт, невроз, депресси чирĕсемпе çыхăннă, çын вара вăй парса тăрăшакан пекех ывăнать. Çак чирсенчен хăтăлма, вĕсемпе кĕрешме пулăшаççĕ те ĕнтĕ тĕрлĕрен производство гимнастики, килте кашни ир тумалли физкультура упражненийĕсем тата эрнере 2-3 хут шывра ишни, волейбол выляни тата ытти хусканусем туни.
Наука палăртнă тăрăх, этем 8-12 сехетсенче чи пысăк активлăх кăтартать, 12-16 сехетсенче унăн хастарлăхĕ чакать, 16-20 сехетсенче каллех ÿсет. Ĕлĕкхи çынсем алăпа тырă вырнă вăхăтра çакна шута илсе ир-ирех ĕçе кÿленнĕ. Кăнтăрлахи апат хыççăн /ку активлăх чакнă тапхăра лекет/ выртса каннă. Ахальтен çÿремест пулĕ çав халăхра: «Начар улпут та кăнтăрлахи апат хыççăн выртса каннă», – тени. Унтан каллех çĕнĕ вăйпа çанă тавăрса вăй хунă. Мĕн хĕвел аничченех хирте вăй хунă ял çынни. Çакă паянхи çамрăксемшĕн кулăшла та туйăнать пулĕ. Ĕç кунне çакăн пек йĕркелени организмшăн сиенлĕ пулман. Çакă пур вăйпа пĕлсе усă курма çеç май панă. Халĕ çак йĕркесене пăхăнасси пирки эпир шухăшлама та пăрахрăмăр пулмалла. Куллен таçта васкатпăр. Пурне те хăвăртран та хăвăрт тăвасшăн.
Эпир нумай чухне çут çанталăкри пулăмсене шута та илместпĕр. Сывлăх пирĕн пуянлăх тетпĕр пулсан, ăна çирĕплетессишĕн куллен тăрăшмалла. Ĕçпе канăва килĕшÿллĕн йĕркелени организма питех те усăллă. Ларса ĕçлекенсемшĕн вăхăтран вăхăта гимнастика хăнăхăвĕсем туни çав тери кирлĕ. Çавăн пекех çывăрас умĕн çур сехет те пулин уçă сывлăшра пулни вырăнлă. Ывăннине ирттерсе яракан упражненисем, пăнчă массажĕ тума пĕлмелле. Интернета кĕрсен кирлине те вĕренме пулать. Эрнере пĕр хутран кая мар мунча кĕни /милĕкпе çапăнни/, шыва кĕрсе уçăлни ÿт-пĕве тасатать, ывăннине сирсе ярать.
Хальхи вăхăтра Пишпÿлекре «Парус» физкультурăпа спорт комплексĕ пурри халăхшăн епле лайăххине калама та кирлĕ мар пулĕ. Унччентерех район халăхĕ бассейнра шыва кĕресси пирки шухăшлама та пултарайман вĕт. Халĕ, акă, тархасшăн, хĕл кунĕнче те шăмпăлтатма пулать. Кашни çыннах кирлĕ çакă. Шывра ишни нумай чиртен сыхлать. Çыннăн сывлăхĕ 51 проценчĕ хăйĕнчен килет, 7-8 проценчĕ анчах сывлăх хуралçисенчен!
Çуркунне çитнĕ май организма куллен витаминсем кирлĕ. Анчах тĕрлĕрен курăксенчен, пахча çимĕçрен илнĕ витаминсене нимĕнпе те танлаштараймăн. Акă, юр ирĕлсе пынă май хĕвел лекекен лаптăксенче çамрăк вĕлтĕрен, симĕс сухан, ыхра çулçисем тухма пуçлаççĕ. Вĕсенчен тунă салат уйрăмах усăллă. Чăваш халăхĕ ăслă. «Çимĕкчен çичĕ тĕрлĕ курăк тутанса пăхмалла», – тесе ахальтен каламанах.
Сывлăха çирĕплетес тесе тĕрлĕ меслетсемпе виçесĕр усă курни сиенлĕ пулнине те асра тытмалла. Çавăнпа та кунта врачсемпе канашлани кирлĕ. Тĕнчипе паллă психотерапевт В.Леви çапла каланă: «Талăкра пĕр хутчен çеç пĕтĕм ÿт-тире, пуçран пуçласа ура тупанĕ таранчченех, хускатса илĕр. Çакă вăл пĕтĕм нерв тытăмне хускатать, юн тымарĕсен ĕçне лайăхлатать. Кам ĕçлемест – çав пурăнмасть». Ÿт-тире кашни ирхине тата каçхине тарлаттармалла. Çакă капиллярсене тасатма пулăшать. Пурнăç – яланах кĕрешÿ. Канлĕх тĕлĕкре çеç.
Пур чиртен те сыватакан «ылтăн» таблетка çук. Кашни çыннăн хăйĕн сывлăхне çирĕплетессишĕн куллен тăрăшмалла.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Чăваш Республикин Наци библиотекин сайтĕнче вырнаçнă „Литературная палитра Чувашии: 100 книг для прочтения” электронлă коллекцине чăваш литературин ылтăн фондне кĕнĕ классик çыравçăсен хайлавĕсене кĕртнĕ. Кăмăл тăвакан кашни çын ниçта тухса çÿремесĕрех унпа интернетра паллашма пултарать.
Филологи наукисен докторĕ Виталий Родионов профессор ертсе пыракан экспертсен ушкăнĕ интернет-сасăлав итогĕсем тăрăх çĕр кĕнекерен тăракан список тунă. Наци библиотекин сотрудникĕсем çирĕплетнĕ списока кĕнĕ кĕнекесене цифрăна куçарас енĕпе питĕ пысăк ĕç туса ирттернĕ. 32 пине яхăн страницăна сканерланă тата хут-хут тĕплĕн тĕрĕсленĕ. Художествăлла хайлавсене çаплах вырăсла та куçарнă. Суйласа илнĕ литература жанрĕсем тĕрлĕрен тата унта XVIII варринчен пуçласа XXI ĕмĕр пуçламăшĕчченхи тапхăра кĕртнĕ.
Çак каçăпа иртсе вулама пулать: http://www.nbchr.ru/virt_books/index.html
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Хăй тĕллĕн пĕтĕçленсе ÿсекен тĕрлĕ сорт пур: Янка, Хотвей, Импала, Тандер, Лопез, Кампай... Куршакри «пахчара» хĕлĕн-çăвĕн хаяр пăрăç пуçтарма май пур. Тата вĕсем питĕ илемлĕ – хăшпĕр сортăн çимĕçĕсем темиçе тĕслĕ пулаççĕ. Çулталăк пуçламăшĕнче аксан тепĕр Çĕнĕ çул тĕлне сарă-кĕрен «теттеллĕ» пĕчĕк симĕс «чăрăш» чÿречене илем кÿрĕ.
Малтан вăрлăха пĕчĕк пластик стакана акса калча çитĕнтермелле. Пăрăç валли хатĕрленĕ тăпрана стакана тултармалла, пĕр савăта 4-5 вăрă пăрахмалла та çиелтен 0,3 см тăпрапа хупламалла. Ăшă, тĕттĕмрех вырăна куçармалла.
Калча шăтса тухсан 2 эрнерен сайратмалла. Чи вăйлă икĕ туна хăвармалла. Пĕр уйăхран куçарма юрать.
Çамрăк пăрăç валли 1 литрлă куршак çителĕклĕ. 2 пай пахча тăпри, 1 пай тислĕк, 1 пай хăйăр, 1 пай торф илсе тăпра хатĕрлемелле. Куршак тĕпне шыв сăрхăнма вĕтĕ чул сармалла, унта калчана тăприпех, тымара сиенлемесĕр, куçарса лартмалла, вăрăран тухнă çулçăсем таран тăпрапа хупламалла.
Пăрăçа çулталăкне 2-3 хутчен кĕл шывĕпе шăвармалла. Килти ÿсентăран валли хатĕрленĕ удобренипе уйăхне 1 хут апатлантармалла. Пăрăç - кĕске кунра пулакан ÿсентăран. Кĕркунне енне вăл лайăх аталанса çитет, лайăхрах тухăç парать. Çимĕçсем те кĕркунне нумайрах тĕвĕленме тытăнаççĕ, пиçеççĕ. Çулталăк иртсен ăна 2 литрлă куршака куçарма юрать.
Массăллă информаци хатĕрĕсен материалĕсенчен.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Представляем Вашему вниманию художественные произведения, недавно поступившие в отдел национальной литературы и библиографии Чувашии.
Руставели, Шота. Тигăр тирĕпе витĕннĕ паттăр / Шота Руставели ; Юхма Мишшипе Чĕкеç Люççи куçарнă. – Шупашкар, 2008. – 275 с. – На чуваш. яз.
Тăван халăхăн авалхи историйĕ питĕ пуян. Пăлхар чăвашĕсем грузи халăхĕпе ĕлĕкренех питĕ туслă пурăннă иккен. Юрий ашшĕ, Владимир-Суздаль Руçĕн аслă кнеçĕ, вĕри те хĕрÿ çын пулнă. Вăл хăйĕн юратнă арăмĕн ашшĕне пăлхарсемпе нихăçан та вăрçă вăрçмастăп тесе тупа тунă. Анчах та сăмахне тытман – кÿршисемпе вăрçă пуçласа янă. Унăн арăмĕ, пăлхар патшин хĕрĕ, упăшкине хирĕç тăнă, Андрей Боголюбские вĕлерттернĕ. Анчах унăн ывăлĕ Юрий ашшĕ вырăнне ларайман, унăн ирĕксĕрех тарма тивнĕ. Вăл вара грузи халăхĕ патĕнче хÿтлĕх тупнă.
"Тигăр тирĕпе витĕннĕ паттăр" поэма вăтам ĕмĕрте çырнă грузинсен чи чаплă хайлавĕ. Çак халăхăн вилĕмсĕр поэмине çыраканĕ Шота Руставели. Пĕрремĕш хут ăна 1712 çулта Вахтанг VI патша пуçарăвĕпе пичетлесе кăларнă пулнă. Поэмăна çак тарана çитиччен 40 ытла чĕлхене куçарнă.
Çак поэмăна халĕ чăвашла та вулама май пур. Чăвашла куçарас тата пичетлесе кăларас ĕçĕн ертÿçи Лаша Нугзарович Кирия, Чăваш енре чылай çул хушши пурăнакан грузи çынни. Куçараканĕсем – Юхма Мишшипе Чĕкеç Люççи çыравçăсем. Кĕнекене вĕсем Н. Заболоцкий вырăсла куçарнă кăларăмран хатĕрленĕ.
Кăларăм ÿкерчĕксемпе питĕ пуян. Їна шкул ачисене, студентсене тата ыттисене те вулама сĕнетпĕр.
Асамат кĕперĕ. – Шупашкар : Рухил, 2008. – 212 с.
"Асамат кĕперĕ" - сăвăсемпе очерксен тата калавсен пуххи. Кĕнеке паян тата ыран вуламалли япала мар. Вăл пуласлăхра та кивелмест. Çак кĕнекере тĕрлĕ ÿсĕмри, профессиллĕ, кăмăл-шухăшлă, чĕлхене хаклакан тата чунтан юратакан Нурлат трхнче уралса сн авторсен сăввисемпе калавĕсем кун çути курнă. Хĕветĕр Савгачев, Валентин Бурайкин, Андриян Григорьев, Маргарита Литта, Ирина Сафандеева тата ытти çыравçăсен кĕске библиографи справочникĕпе тата ĕçĕсемпе паллашма пулать.
Нурлат çĕрĕ – аслă Раççейĕн пĕчĕк пайĕ. Вăл хăйĕн ырă йăлисемпе, пысăк ĕçĕсемпе, çĕр айĕнчи пуянлăхĕпе, тухăçлă тыр-пул ÿстернипе, илемлĕ вырăнĕсемпе чапа тухнă. Çапах та унăн тĕп илемĕ – çынсенче. Вĕсем йывăрлăхсене хăюллă тÿссе ирттернĕ, яланах малалла ăнтăлма хевте çитернĕ. Нурлатра 18 наци çынни пурăнать. Хулапа районти халăхăн 27 ытла проценчĕ чăвашсем шутланаççĕ. Вĕсем хăйсен мăн аслашшĕсен чи сумлă еткерлĕхне – йăли-йĕркисене, халăх пултарулăхне, культурине, юрă-ташшине сыхласа хăварма пултарнă.
Тенюшев, И. Я. Вĕсем виççĕн çеç юлчĕç : роман / И. Я. Тенюшев. – Шупашкар : Чăваш кĕнеке изд-ви, 2008. – 591 с.
Вăхăт шăвать, çулсем иртеççĕ… Анчах Тăван çĕршывăн аслă вăрçи асран тухмасть, вăл пире кăсăклантарсах тăрать. Ун чухнехи салтаксен паттарлăхĕн пĕлтерĕшĕ паянхи тата малашнехи пурнăçшăн ÿснĕçемĕн ÿссе пырать.
"Вĕсем виççĕн çеç юлчĕç" романăн пĕрремĕш кĕнеки 1994 çулта пичетленсе тухнăччĕ. Çĕнĕ кĕнекере романăн пĕрремĕшпе иккĕмĕш пайĕ пичетленнĕ.
Произведенире аслă вăрçă умĕнхи пурнăçа, чăваш халăх ывăлĕсем ытти халăх çыннисемпе пĕрле тăшмана хирĕç паттăрла çапăçнине çырса кăтартнă. Романăн тĕп шухăшĕ - çуралса ÿснĕ çĕршывран хакли çук. Çак шухăш романра тарăн йĕр хăварнă.
Романăн пĕрремĕш кĕнекинче ăристансен взводĕнчи пулăмсене çутатнă, иккĕмĕш кĕнекере вара ĕç-пуç штрафниксен батальонĕнче малалла аталанать.
Роман авторĕ - Иван Яковлевич Тенюшев – фронтовик, орденсен кавалерĕ, отставкăри капитан, истори ăслăлăхĕсен кандидачĕ - унти лару тăрăвăн уйрăмлăхĕсене уçăмлăн кăтартма пултарнă.
Фадеев, А. Савнă ялăм ман Шураç / А. Фадеев, Р. Арти. – Шупашкар : Л. А. Наумов изд-ви, 2008. – 123 с.
"Савнă ялăм ман Шураç" ятлă кĕнекере Элĕк районĕнчи Шураç ялĕн, уйсемпе çырмасен, варсен, вăрмансен ячĕсен историйĕ, паллă çыннисем, ал ăстисем çинчен çырса кăтартнă.
Кĕнекере пичетленнĕ материалсене истори пулăмĕсемпе, факчĕсемпе çирĕплетмен. 100-140 çул каялла çуралнă-пурăннă ватăсен аса илĕвĕсемпе, халапĕсемпе усă курнă. Вĕсем вара хăйсен маçаккăшĕ-мамаккăшĕ каласа кăтартнисене пĕлтернĕ.
Кĕнеке пуçламăшĕнче Элĕк районĕнчи Шураç ялĕ (вырăсла Шурась тесе палăртнă) пирки Чăваш Республикин историйĕн патшалăх архивĕ панă справка пур. Сăн ÿкерчĕксем кĕнекене тата та пуянлатаççĕ. |
ПР Правительствин оперативлă канашлăвĕнче ПР наука тата вĕрентÿ министрĕ Айбулат Хажин республикăра дистанциллĕ вĕренÿ мĕнле пыни çинчен каласа панă.
- Республикăра ачасен 86,3 проценчĕ онлайн-уроксене хутшăнать, ыттисем электронлă кейссемпе урок тăваççĕ. Ку эрнере пуçламăш сыпăкăн – 1-4 классен - вĕренÿ çулĕ вĕçленет. Çитес эрнере 5-11 классем тата пилĕк кун вĕренĕç. Майăн 29-мĕшĕнче дистанциллĕ мелпе юлашки шăнкăравсем иртĕç.
ЕГЭпе вунпĕрмĕш класра вĕренекенсемпе онлайн-консультацисем малалла пыраççĕ. Тăххăрмĕш класра вĕренекенсемшĕн ОГЭ ирттермĕç.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Çветке - ача-пăчасен чи юратнă вăхăчӗ. Ӗлӗкрех хӗллехи чи кăмăлланă вăйăсенчен пӗрне ялсенче питӗ хаваслă, анлă ирттерсе янă. Урамсем ачасен сассипе янраса тăнă. Кил хуçисем те вӗсене хапăл туса кӗтсе тăнă. Вӗсем киле кӗрсе юрлани ырлăхпа тулăх пурнăç илсе килессе шаннă. Паян, паллах, çветке ытларах фольклор шайӗнче пурăнать. Çапах хăш-пӗр...
❮
❯
Çветке - ача-пăчасен чи юратнă вăхăчӗ. Ӗлӗкрех хӗллехи чи кăмăлланă вăйăсенчен пӗрне ялсенче питӗ хаваслă, анлă ирттерсе янă. Урамсем ачасен сассипе янраса тăнă. Кил хуçисем те вӗсене хапăл туса кӗтсе тăнă. Вӗсем киле кӗрсе юрлани ырлăхпа тулăх пурнăç илсе килессе шаннă. Паян, паллах, çветке ытларах фольклор шайӗнче пурăнать. Çапах хăш-пӗр çӗрте ăна чăнласах ирттереççӗ. Нумай пулмасть редакцие Павлă районӗнчи Васькино-Туйраллă ялӗнче пурăнакан Владимир Будин шăнкăравларӗ. Вăл çак ялти Культура çуртӗнче илемлӗ пултарулăх ертӳçи пулса ӗçлет. Ун сăмахӗсенчен ялта ачасем валли хатӗрленӗ «Коляда килчӗ» кану вăййисене ирттернине пӗлтӗмӗр. Владимир Будин каланă тăрăх, çветкене вӗсем иккӗмӗш çул ирттереççӗ. Тӗплӗнрех кун пирки Культура çурчӗн заведующийӗ Татьяна Михайлова каласа пачӗ. Сăмах май, вăл Владимир Будин амăшӗ.
Васькино-Туйраллăра коляда йăлана кӗнӗ йӗркепе ачасемшӗн асамлăн пуçланнă. Вӗсем капăрланса килӗрен киле çӳреме пуçланă. Кил хуçисене Раштав юррисене юрласа панă, юмăç пăхнă, выляса савăннă. Лешсем вара хутаçсене тутлă çимӗçсемпе тултарнă.
- Çак уявпа пурте кăмăллă юлчӗç. Мероприяти шутланă пекех хавас иртрӗ. Ачасем çветкене хапăл тусах хутшăнчӗç. Паянхи ачасене те тăрăшсан интереслентерме пулать, вӗсене йăлт кăсăк пулчӗ. Еплерех савăнса юрларӗç тата. Ял халăхӗ те чăвашсен авалхи йăлисене чӗртнӗшӗн пире тав турӗ. Пӗлтӗр ачасене эпир урăхларах костюмсем тăхăнтартнăччӗ. Пӗчӗк ачасем вӗсене курсан хăраса йӗнипе кăçал тумсене илемлӗрех тума тăрăшрăмăр. Хамăр ялти «Мерчен» ансамблӗн гардеробӗнчен илтӗмӗр хăш-пӗрне. Кашни килте пире ырă кăмăлпа кӗтсе илчӗç. Сӗтел çинче мӗн пуррипе хăналама тăрăшрӗç, хамăрпа та парса ячӗç. Çитес çул та çветке вăййисене ирттерме кăмăл пур, - терӗ Татьяна Васильевна.
Тӗрӗсех калать Татьяна Васильевна, кун пек мероприятисем ялта кирлӗ. Вăл çынсене ырăрах пулма, пӗр-пӗринпе туслă пурăнма, ачасене тăван йăла-йӗркесемпе интереслентерме пулăшать. Общество тимлӗхне ырри енне çавăрать. Тӗнчери кирлӗ-кирлӗ мар, хумхануллă та пăшăрхантаракан хыпарсенчен ывăнса çитнӗ çынсене вăл питӗ кирлӗ. Пӗр сăмахпа каласан, чун уççи. |
РФ Президенчĕ Жак Ширак Раççей тата Франци хушшинчи ĕçлĕ çыхăнăва аталантарма пысăк ĕлĕш хывнине палăртса хăварнă.
Владимир Путин Бернадет Ширака унăн упăшки, Францин экс-президенчĕ Жак Ширак вилнĕ пирки хурланнине пĕлтерекен телеграмма янă, çакăн çинчен Кремль пресс-служби пĕлтерет. Раççей Пуçлăхĕ Жак Ширак ячĕпе Францин ку чухнехи историйĕн пĕр ĕмĕрĕ çыхăннине палăртса хăварнă.
«Раççейре пирĕн патшалăхсем хушшинче пĕр-пĕриншĕн тупăшлă çыхăнăва аталантарма Жак Ширак пысăк ĕлĕш хывнине манмаççĕ», — çырнă телеграммăра.
#Владимир Путин.
Уçă çăлкуçсенчен илнĕ сăнÿкерчĕк.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Районта" Всё сбудется " социаллă акции иртет. Акцин тĕллевĕ - социаллă приюта лекнĕ ачасем валли ăшă япаласем пуçтарасси. Акцине кашни хутшăнма пултарать.
Михайловкăра ялти библиотекарь Н.Х. Прокопьева шарфсем тата ăшă тапочкисем çыхма вĕрентекен мастер-класс ирттернĕ.
Н.Х. Прокопьева тата В.А. Иванова çыхнă ăшă япаласене çамрăксен "Вектор" центрне панă. Хĕллехи сивĕсенче вĕсем ачасене шăнма памĕç.
Людмила РОДИОНОВАН сăнÿкерчĕкĕсем.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Регион пуçлăхĕ Пушкăртстан сывлăх сыхлав министрне Максим Забелина правительствăн премьер-министрĕн должноçне çирĕплетнĕ. Çак кадрсен çĕнĕлĕхĕ пирки Радий Хабиров кашни эрнере иртекен оперативлă канашлура, март уйăхăн 1-мĕшĕнче пĕлтернĕ.
Регион пуçлăхĕ Пушкăртстан сывлăх сыхлав министрне Максим Забелина правительствăн премьер-министрĕн должноçне çирĕплетнĕ. Çак кадрсен çĕнĕлĕхĕ пирки Радий Хабиров кашни эрнере иртекен оперативлă канашлура, март уйăхăн 1-мĕшĕнче пĕлтернĕ.
Максим Забелин демографи, сывлăх сыхлав, халăха медицина пулăшăвĕпе тивĕçтерес, патшалăх çемье тата социаллă политика, ĕç тата халăха ĕçпе тивĕçтерекен ыйтусене мĕнле пурнăçланине тимлĕ.
Малтанхи вице-премьер Ленара Иванова вырăнне Максим Забелина лартас йышăнăва республика пуçлăхĕ халăх вилнипе кĕрешессипе çыхăнтарнă.
- Икĕ эрне тăршшĕ эпĕ халăх вилессипе кĕрешмелли программăна ыйтатăп. Кăçалхи икĕ уйăх хыçа юлчĕ ĕнтĕ. Иртнĕ çул 10 пин çынна çухатрăмăр. Çитес тунти кун сиртен халăх вилĕмне чакарассипе кĕрешмелли доклад кĕтетĕп, - тенĕ Радий Хабиров.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Суд наркоушкăнри Ĕпхÿ тата Çтерлĕ хулисенче пурăнакан 18 çынна 5 çултан пуçласа 17 çула çити çирĕп режимлă колонине ăсатма йышăннă. Республикăри прокуратура пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх, Пушкăртстанри 29 çултан пуçласа 50 çула çитнĕ çынсем закона пăсса пысăк виçепе наркотиксем сутнă. Ĕпхÿ хулинчи Советски район сучĕ приговора виçĕ кун вулани паллă.
Суд наркоушкăнри Ĕпхÿ тата Çтерлĕ хулисенче пурăнакан 18 çынна 5 çултан пуçласа 17 çула çити çирĕп режимлă колонине ăсатма йышăннă. Республикăри прокуратура пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх, Пушкăртстанри 29 çултан пуçласа 50 çула çитнĕ çынсем закона пăсса пысăк виçепе наркотиксем сутнă. Ĕпхÿ хулинчи Советски район сучĕ приговора виçĕ кун вулани паллă.
Следстви вăхăтĕнче Çтерлĕре пурăнакан 44 çулхи арçын 2017 çулта Салаватри икĕ çынна преступлениллĕ ĕçе явăçтарни çиеле тухнă. Ун хыççăн ушкăна Ĕпхÿ тата Çтерлĕ хулисенчи пысăк укçана хапсăнакан çынсем хутшăннă.
«Ушкăна пысăк виçепе наркотик салатакан курьерсем кĕнĕ. Вĕсем наркăмăша (гашишпа каннабис) туяннă хыççăн хваттерсене илсе килнĕ, виçсе пĕчĕк пайсем çине пайланă. Йĕрке хуралçисем айăплакансенчен 10 килограмм наркотик туртса илнĕ. Çавăн пекех виçсе хутаçсене тултармалли хатĕрсем тупнă»,- пĕлтернĕ ведомствăра.
Наркоушкăнри закона пăсакансенчен пĕри те хăйсен айăпне йышăнман. Судпа айăпланисем 10 кун хушшинче суд йышăнăвĕ пирки жалоба пама пултараççĕ.
Юрий СНЕГОПАД.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Сирĕн умра кăçалхи "Тăван Атăл" журналăн 4-мĕш номерĕ. Мĕнпе илĕртме пултарĕ-ши вăл вулакана? Палăртнăччĕ ĕнтĕ, журнал калăпăшĕ енчен хулăнланнă, малашне икĕ çурма пайран тухса тăрĕ. 1-мĕш пайра ытларах илемлĕ хайлавсене тупма пулать, 2-мĕшĕнче вара – обществăпа политика материалĕсем, публицистика, критика тĕпчевĕсемпе тишкерĕвĕсем вырăн йышăннă.
Ака уйăхĕн 25-мĕшĕ – Чăваш чĕлхин кунĕ. Чăваш литературинче тăван чĕлхене халалланă сăвăсем чылай. Вĕсенчен пĕри – Митта Ваçлейĕ çырнă "Тăван чĕлхем! Таса чĕлхем" сăвă. Унпа эсир "Тăван Атăл" журналăн малтанхи страницинчех паллашма пултаратăр.
Журналăн малалли страницисенче Валерий Муравьев çырнă "Çылăхлă арçын" романăн çĕнĕ сыпăкĕпе паллашма пулать. Унăн пуçламăшĕ 2007 çулхи 5-6, пĕлтĕрхи 7-8 номерĕсенче пичетленнĕччĕ. Хайлаври геройсем ахаль çынсем, ĕçпе пиçĕхнĕ ял ĕçченĕсем. Вăрçă хыççăнхи çулсенче колхозсене çĕнетес, çĕршыва малалла çĕклес, аталантарас, çĕнĕ пурнăç тăвас ыйтусем малта тăнă. Вăрманкас ялĕнче вырма вăхăчĕ пуçланнă ĕнтĕ, патшалăха тырă чылай ăсатмалла. Ялта тырă пуçтармалли техника çитмест. Çавăнпа та ял халăхĕ, ватти-вĕтти, пурте, уй-хирте ырми-канми тăрăшаççĕ.
Хайлавра çыннăн кăмăл-туйăм, чун ыйтăвĕсене хускатнă. Автор кашни сăнарăн психологине курăмлă майпа кăтартса парать. Тĕпре – юрату виçкĕтеслĕхĕ. Кунта Яша тунă çылăхсем çинчен сăмах пырать. Мĕнпе айăплă-ха вăл? Çак ыйту çине хурав тупас тесен тата романри ĕç-пуç малалла еплерех аталанса пынипе паллашас кăмăл пулсан хайлава вуласа тухма сĕнетпĕр. Романăн çĕнĕ сыпăкĕсем çитес номерте пичетленсе тухĕç.
Çак номертех Михаил Сениэлĕн "Юнăмра капланнă хăват" ятлă çĕнĕ сăвăсен ярăмĕпе паллашма пулать. Сăвăсене вуланă май автора мĕн пăшăрхантарни, тыткăнлани курăнать. Ытларах вăл пурнăç, унăн асапĕ пирки шухăшлать:
"Пурнăç пĕр пĕтĕм ахлату-ши
пулчĕ е пĕр пĕтĕм кăшкăру?
Эп хама вырнаçаймарăм, туршăн:
ырату, вĕрилĕх, калăн, – вут…"
Căвăсенче автор çыннăн шалти кăмăл-сипетне уçса панă. Хальхи вăхăтра çакă питĕ пĕлтерĕшлĕ. Поэзи, пултарулăх çинчен те шухăшлать сăвăç. Кунтах чăваш поэчĕсене халалланă сăвăсемпе те паллашма май пур.
Нумаях пулмасть Тăван çĕршывăн Аслă вăрçи пĕтнĕренпе 65 çул çитрĕ. Пирĕн паттăр асаттесем пĕтĕм вăйпа Çĕнтерÿшĕн, мирлĕ пурнăçшăн çапăçнă. Миллионшар салтак вăрçă хирĕнче выртса юлнă. Хаяр вăрçă çинчен эпир чылай кинофильмсенчен, тĕрлĕ хайлавсенчен, калаçусенчен пĕлетпĕр. Геннадий Эсекел "Канăçсăр каç" калавĕнче пире вăрçă вăхăтĕнче чăн пулса иртнĕ ĕçсемпе паллаштарать. Ашшĕ салтакран тин çеç таврăннă ывăлне хăйĕн çамрăклăхĕ çинчен, Аслă вăрçăра çапăçни, мĕн тÿссе ирттерни çинчен каласа парать. Вăрçă арçынна тĕрлĕ вырăна илсе çитерет. Вăл хаяр çапăçусене лексе аманать, нимĕç фашисчĕсем патне тыткăна лекет. Темиçе хут та пурнăçпа вилĕм хушшинче пулать, çапах та малаллах талпăнать. Хайлавра геройăн чăн-чăн паттăрлăхĕ курăнать. Калава вуланă май вăрçă саманчĕсем куç умне тухса тăраççĕ.
Георгий Федоров литературовед "Сăнарлă сăмах пултаруçи" статйинче Леонид Агаков писателĕн пултарулăхне тишкерет. Номерте çавăн пекех Леонид Агаковăн "Чемпион" калавĕ пичетленнĕ, унта утмăл çулхи Сахар мучи çинчен сăмах пырать. Сахар мучине ялта пурте хисеплеççĕ. Старик хурт-хăмăр ăсти. Çамрăк чухнех йывăр ĕçе хăнăхнă, тараса пуканĕсене çĕклеме, хытă чупма пултарнă. Анчах та вăл нихăçан та спорт ăмăртăвĕсене хутшăнса курман. Пĕррехинче унăн, кĕтмен çĕртен, чемпион ятне илме тÿр килет. Кун çинчен тĕплĕнрех калава вуласа тухсан пĕлме пултаратăр.
Журналăн кашни номерĕнчех "Чăваш поэзийĕн антологийĕ" пайĕ тухса тăрать. Поэзине кăмăллакансем кунта чăваш поэчĕсен çĕнĕ сăввисемпе паллашĕç.
Чи малтанах Гурий Чаржов поэт пурнăçĕпе пултарулăхĕ çинче чарăнса тăрар. Г. Чаржов СССР Писателĕсен союзĕн членĕ, унăн сăввисемпе чăваш композиторĕсем сахал мар юрă хывнă. Поэтăн паллăрах ĕçĕсем: "Вĕçев" (1974), "Тымар" (1976), "Вăхăт шăнкăравĕ" (1987). Сăвăçăн "Учитель", "Тырă сăрчĕ", "Хурт уйăрни", "Ачалăхри хурсем", "Малта ялан", "Пĕчĕкçĕ хĕвел" сăввисене вуланă май куç умне ачалăх вăхăчĕсем тухса тăраççĕ. Сăвăсем çутçанталăка юратма, аслисене хисеплеме вĕрентеççĕ, вуланасса та çăмăллăн вуланаççĕ. Çавăн пекех кунта Чаржовăн "Сивлетпĕр вăрçа", "Юман", "Хунав", "Колхоз сачĕ" сăввисем те вырăн тупнă.
Тепĕр поэт – Порфирий Васильевич Афанасьев пире "Шур акăш хÿхлевĕллĕ ахрăм" поэма-реквиемĕпе паллаштарать. Мĕн пăшăрханарать-ши унăн чуне? Пĕчченлĕх, юратнă çын ку тĕнчерен уйрăлса кайни, уншăн тунсăхлани. Поэт хăйĕн юратăвне, ăшă туйăмĕсене çутçанталăк витĕр кăтартса парать. Тĕслĕхшĕн поэмăн пĕр сыпăкĕпе паллашар:
"Утатăп эс утнă çулпа –
Пуплетĕп çавра çулçăпа,
Тăрап вăрмана итлесе,
Сассу илтĕнмест-ши тесе.
Утатăп эс утнă хирпе
Туллин сывлăм сыпнă ирпе,
Йĕрÿ сан юлман-ши тесе
Пăхап çул çине тимлесе.
Уй-хирĕ çилпе хумханать,
Çут сывлăм çĕре тăкăнать
Йĕрÿ çул çине тĕрленмен –
Эп юлтăм иккен пĕр-пĕччен…"
Пурнăç, тĕнче илемĕ, çывăх çынсем, тус-тăван çинчен шухăшлать поэт "Юратăр тĕнчене" ятлă тепĕр сăввинче. Çынсене пĕр-пĕрне хисеплеме, ыр сунма, телейлĕ пулма, юратма чĕнсе калать. Вулакансем кăларăмра П. Афанасьевăн "Кăмăл сăвви", "Тымар сĕткенĕ", "Çунать çурта", "Çĕнтерÿ кунĕ", "Çынна ырă ту", "Август" сăввисемпе те паллашма пултарĕç.
Николай Исмуков поэзийĕ ытларах философиллĕ туртăмпа палăрса тăрать. Поэтăн çĕнĕ сăввисем кашни вулакана шухăша ярĕç. Сăвăç пурнăçра мĕн курни, мĕн тÿссе ирттерни пĕтĕмпех сăвă йĕркисене хывăннă. Н. Исмуков пире, вулакансене, вăхăт, пĕчченлĕх, пурнăç пирки шухăшлаттарать.
"Атăл урлă кĕпер хывнă иккен,
Эпир каçаймасăр юлнă иккен,
Çамрăк ĕмĕр иртсе кайнă иккен,
Эпир сисеймесĕр юлнă иккен", – тесе палăртать сăвăç "Атăл урлă кĕпер хывнă иккен" сăвăра.
Асăннă поэтсен хайлавĕсемсĕр пуçне журналта Николай Карайпа (Николай Дмитриевич Дмитриев) Фёдор Муратов поэтсен сăввисем те пичетленнĕ. Вулакансем вĕсен пурнăçĕпе пултарулăхĕ çинчен те вуласа пĕлме пултараççĕ.
Чăваш халăх çыравçи тата драматургĕ Николай Терентьев çуралнăранпа 85 çул çитет. Çавна май "Сунтал" журналăн хуплашки çинче унăн сăн ÿкерчĕкне вырнаçтарнă. Çыравçă пире хăйĕн пурнăçĕ çинчен аса илсе каласа парать. Николай Терентьев 40 ытла пьеса çырнă, вĕсене тĕрлĕ театрта 15 чĕлхепе лартнă. Паллăрах пьесисем: "Çăлтăрсем сÿнмеççĕ", "Мĕн-ши вăл телей?", "Куккук çаплах авăтать", "Кайри мала хуркайăксем", "Чĕре çуннăран", "Хумсем çырана çапаççĕ", "Çиçĕм хыççăн аслати" т. ыт. те. Çак хайлавсене паян та халăх юратса вулать.
"Ĕмĕр сакки" ярăмра Арсений Тарасовăн "Пилĕк ывăл – пилĕк çунат" статйине тупма пулать. Хайлавра Куславкка тăрăхĕнчи Чăршкассинчи Любовь Павловна Гаврилова çинчен каласа панă. Çăмăл пулман унăн пурнăç çулĕ. Мăшăрĕ çĕре кĕрсен пилĕк ачапа тăрса юлнă. Çак маттур хĕрарăм пурнăçĕпе çывăхрах паллашас тесен хайлава вуласа тухма сĕнетпĕр.
Вулакансем номерте Светлана Гордеева çырнă "Ту тăрринче" калавĕпе, Николай Терентьевăн "Куккук çаплах авăтать" трагедийĕпе те паллашма пултараççĕ.
Чăваш ен паллă тухтăрсемпе пуян. Вĕсенчен пĕри – Петр Ермолаевич Ермолаев. Вăл çав тери пултаруллă врач, хирург тата онколог пулнă. Чăваш Енĕн çак маттур арĕпе, "турă пил панă врачпа, асамçă хирургпа" Н. Григорьевăн "Чăваш енĕн пĕрремĕш онкологĕ" очеркне вуласа паллашма пулать.
Шел пулин те, хамăр халăх историне лайăхах пĕлсех каймастпăр эпир. Чăвашсем ăçтан пуçланса кайни çинчен тĕпчевçĕсем халĕ те калаçаççĕ, тĕрлĕ теорисем сĕнеççĕ. Владимир Алмантай та "Камсем эпир? Хăш йăхран?" статйинче чăваш халăхĕн историне тĕпчесе шĕкĕлчет.
Нумаях пулмасть Чăваш халăх артисчĕ Иван Христофоров 75 çул тултарчĕ. Паян Чăваш Республикинче унăн юррисене илтмен çын çук та ĕнтĕ. Концертсенче зал яланах туп-тулли. Чунтан тухакан юррисем куракансен чĕрисене тыткăна илеççĕ.
Журналăн хуплашки çинче И. Христофоров репертуарĕнчи "Тусăм тухмĕ чĕререн" юррине пичетленĕ. А. Сенин юрăç пултарулăхĕпе паллаштарать. |
Вăрçă ачисем... Паянхи кун вĕсенчен чи çамрăкки 75 çулта. Çак ăрун мĕн пĕчĕкрен пурнăç тути-масине пĕлсе ÿсме тивнĕ. Вĕсем вăрçă хăрушлăхне‚ выçлăхпа шартлама сивве тÿссе ирттернĕ. Хаяр вăрçă сахал мар çын пурнăçне татнă, çавăнпа çак ачасем хушшинче çурма тата хăр тăлăх ÿснисем те пулнă.
Йывăрлăхсене пăхмасăр вĕсем çирĕп те ĕçчен çынсем пулса çитĕннĕ. Хаяр вăрçă пĕтсен те вăрçă ачисем халăх хуçалăхне ура çине тăратас ĕçре пысăк тÿпе хывнă: заводсемпе фабрикăсенче‚ колхоз уй-хирĕсемпе фермисенче тар тăкнă. Вĕсенчен пĕри Пелепей районĕнчи Этĕл ялĕнче пурăнать.
Валентина Борисова асăннă районти Кивĕ Сименкке ялĕнче 1940 çулхи май уйăхĕн 11-мĕшĕнче çут тĕнчене килнĕ. 1941 çулхи май уйăхĕнче унăн ашшĕне çуллахи лагерьсенче çулсерен иртекен çар вĕрентĕвне чĕнсе илнĕ. Июнь уйăхĕнче Тăван çĕршывăн аслă вăрçи пуçланнă. Василий Константинович çамрăк мăшăрĕпе тата çулталăкри хĕрĕпе сывпуллашмасăрах фронта тухса кайнă. Вăл Нева юхан шывĕ хĕрринче вырнаçнă Ленин хулине хÿтĕлекенсен шутне лекнĕ, разведкăра хĕсметре тăнă. Темиçе хутчен йывăр лару-тăрăва лекнĕ‚ çапах та вĕсенчен çĕнтерÿçĕ пулса тухнă. Çапăçусенче хăюлăхпа паттăрлăх кăтартнăшăн Василий Константиновича «Хастарлăхшăн»‚ «Çапăçура палăрнăшăн»‚ «Ленинград хулине хÿтĕленĕшĕн»‚ «Германие çĕнтернĕшĕн» медальсемпе тата Тăван çĕршывăн аслă вăрçин 1 степень орденĕпе чысланă. Ленинград çывăхĕнчи çапăçусенчен пĕринче ăна амантнă. Суранĕ йывăр пулнипе вăл вилме те пултарнă. Совет салтакне фронт медсестри тивĕçлĕ пулăшу панă‚ госпитальте вăл Василий Константиновича ура çине тăратнă. Сывалнă салтакра унăн пурнăçне çăлса хăварнăшăн тав туйăмĕ çуралнисĕр пуçне‚ юрату туйăмĕ те вăраннă. Хĕрÿ туйăма парăннă çамрăксен хĕр çуралнă. 1947 çулта фронтовикăн служби вĕçленнĕ, анчах совет салтакĕ хăй ирĕке кăларнă хулара пурăнма юлнă. Мĕн тивĕçлĕ канăва тухиччен поезд машинисчĕ пулса ĕçленĕ.
Ĕнерхи салтак çĕнĕ çемьепе пурăннă пулсан та‚ пĕрремĕш арăмĕпе ачи çинчен манман. Вĕсемпе тачă çыхăну тытнă. Май пур таран укçа-тенкĕ енчен те пулăшнă. Вĕсен патне килсе те çÿренĕ. Валя та ашшĕ патĕнче темиçе хутчен хăнара пулнă. Василий Константинович 2001 çулхи май уйăхĕн 13-мĕшĕнче ĕмĕрлĕхех куçне хупнă. Ашшĕне юлашки çула ăсатма хĕрĕ каяйман. Мĕншĕн тесен çула тухма укçи-тенки хĕсĕкрех пулнă. Унсăр пуçне ватă амăшне те пĕччен хăварайман.
Валя 4 класс пĕтерсен‚ Фекла Дмитриевна хăйĕн хĕрĕпе тăван ялне‚ Этĕле куçса килнĕ. Унта хĕрарăм колхозра ĕçленĕ. Çав вăхăтра председатель тивĕçĕсене унăн пиччĕшĕ Иван Дмитриевич Трофимов пурнăçланă. Вăл та фронтовик пулнă. Валя сакăр çулхи шкулта ăс пухнă хыççăн колхозăн тĕрлĕ ĕçĕсене пурнăçланă. Вăхăт малалла шунă. Валентина ÿссе çитĕннĕ. Чипер хĕре каччăсем куç хыва пуçланă. Вĕсенчен пĕри Анатолий Иванов шофер пулнă. Пĕр-пĕрне килĕштерекен хĕрпе каччă çемье çавăрнă. Çамрăк мăшăрăн ывăлпа икĕ хĕр çуралнă. Фекла Дмитриевна тивĕçлĕ канăва тухсан‚ ăна хĕрĕ хăйĕн патне пурăнма илсе кайнă. Кинемей мăнукĕсене пăхса пурăннă‚ хуçалăхра пулăшу пама та вăй çитернĕ. Валентина фермăна ĕне сума куçнă.
Кирек хăш ĕçе те Валентина Васильевна яваплăха туйса, чунтан тăрăшса пурнăçланă. Тăван колхозра 45 çул хушши вăй хунă. Вĕсенчен 27 çулне килĕнчен виçĕ çухрăмра вырнаçнă сĕт-çу фермине халалланă. Тăрăшуллă хĕрарăм 10 çул заведующи ĕçне те илсе пынă. Темиçе теçетке ĕçченĕн ĕçĕшĕн тата çĕршер выльăх пурнăçĕшĕн яваплăх тытасси ун çине тиеннĕ. Уяв вăхăтĕнче ĕне сăвакансемпе выльăх пăхакансен вырăнне юлса ĕçлеме те тÿр килнĕ. Сĕт суса илессипе çулсерен малтисен шутĕнче пулнăран 1977 çулта Валентина Васильевнăна ГДРа кайма турист путевки парса хавхалантарнă. 1978 çулта вăл колхозăн чи лайăх ĕне сăваканĕ ята тивĕçнĕ. 1982 çулта ферма заведующийĕсем валли Ĕпхÿ хулинче квалификаци ÿстермелли курс иртнĕ. Çавăн чухне вĕренекенсене Мускава‚ ВДНХна илсе кайнă. Вĕсен шутĕнче чăваш хĕрарăмĕ те пулнă. Унăн пухмачĕнче тĕрлĕ наградăсем: колхоз ертÿçи саламланă темиçе теçетке Хисеп хучĕсемпе ЦК КПССĕн Ленин ячĕллĕ‚ СССР Министрсен Канашĕн‚ ВЦСПС тата ЦК ВЛКСМ Хисеп хучĕсем‚ «1976‚ 1977‚ 1978‚ 1980 çулсенчи социализмла ăмăртусен çĕнтерÿçи» хисеп паллисем‚ «Вуннăмĕш пилĕк çуллăхăн ударникĕ»‚ «В.И. Ленин çуралнăранпа 100 çул. Хастар ĕçленĕшĕн» тата «Ĕçре палăрнăшăн» медальсем‚ «Ĕç ветеранĕпе» «Коммунизмла ĕç ударникĕ» ятсем. Унсăр пуçне шкул дирекцийĕ те Ивановсене ачисене тивĕçлĕ воспитани парса çитĕнтернĕшĕн çулсерен Мухтав хучĕсемпе чысланă. Валентинăпа Анатолий пурнăçĕ ачисемшĕн чăн-чăн тĕслĕх вырăнне пулнă. Тен‚ çавăнпа вĕсем шкулта тăрăшса вĕреннĕ‚ спортра çитĕнÿсем тунă‚ общество пурнăçне хастар хутшăннă. Çавăн пекех Валентина Васильевна Пелепей район Канашĕн депутатне 6 хут‚ 2 созыв Ярмулай ял Канашĕн депутатне суйланнă.
Сакăр вуннăри кинемей хăйĕн ачисем çинчен ăшшăн каласа парать. Сергей Анатольевич кăçал 60 çул тултарть. Вăл Мурманск хулинчи Тинĕс çар флотĕнче хĕсметре тăнă. Демобилизаци хыççăн асăннă хулари пулă тытакан флотра ĕçлеме тăрса юлнă. Мăнукĕ кукашшĕ мĕн виличчен Ленинград хулине кайса çÿренĕ. Аслă хĕрĕ‚ Елена‚ Ĕпхÿри механизаци учечĕн техникумĕнче тата Новосибирскри патшалăх техника университетĕнче пĕлÿ илнĕ хыççăн‚ Нефтеюганск хулинчи «ВБРР банк» АО филиалĕнче ĕçлет. Алина вара кĕçĕн классен учителĕн профессине суйласа илнĕ. Вăл Пелепейри педагогика училищинче‚ Пушкăрт патшалăх университетĕнче вĕреннĕ. Хĕрарăм алла илнĕ специальноçпа темиçе çул Нефтеюганскра ĕçлесе пурăннă. Паянхи кун вăл хăйĕн çемйипе Ĕпхÿ районĕнчи Михайловка ялĕнче пурăнать. Унта та вăл кĕçĕн клас ачисене пĕлÿ парать. Вĕсен ывăлĕсем - Валентина Васильевна мăнукĕсем - Раççей Çарĕнче хĕсметре тăнă. Алексей Тюменьти Çул-йĕр институтĕнче тата Нефть университетĕнче пĕлÿ пухнă. Паян вăл «РН-ЮГН» ООО бурени управленийĕн тĕп специалистчĕ. Борис Ханты-Мансийск хулинчи юрă-кĕвĕ училищине пĕтернĕ хыççăн Челябинскри культура институтĕнче вĕренет. Вăл – опера театрĕн артист-вокалисчĕ. Пирĕн геройăн икĕ кĕçĕн мăнукĕ те пур. Вĕсем пурте юратнă кукамăшне çитĕнĕвĕсемпе савăнтараççĕ‚ ăна пурăнма вăй-хал параççĕ. Валентина Васильевна ялти клуб хупăниччен унăн пултарулăх ĕçне хастар хутшăнатчĕ. Вăл хăй вăхăтĕнче «Этĕл» фольклор ансамблĕн пайташĕ‚ библиотекăн яланхи вулаканĕ пулнă. Хăйĕн ачисемпе мăнукĕсен‚ кĕçĕн мăнукĕсен çитĕнĕвсемшĕн Анатолий Никитович та савăнĕччĕ. Шел‚ вăл мăшăрĕпе тăватă теçетке çул ытла пурăннă хыççăн çут тĕнчерен уйрăлса кайнă. Валентина Васильевна 20 çул ытла мăшăрĕсĕр кун кунлать.
Валентина амăшĕ 2011 çулта, 93 çула çитсен, пĕртен-пĕр тата юратнă хĕрĕн аллинче вилнĕ. Паянхи кун В.В. Иванова хăйĕн пысăк çуртĕнче пурăнать. Унти условисем хуларинчен пĕрре те кая мар. Ачисемпе мăнукĕсем юратнă çыннин сывлăхне тимлесе тăраççĕ‚ отпускпа каникул вăхăтĕнче ашшĕ-амăшĕн çуртне пухăнаççĕ. Валя аппана тăванĕсемпе ĕнерхи ĕçтешĕсем те манмаççĕ‚ ун патне килсех çÿреççĕ. Питĕ шел‚ кăшăлвирус инфекцине пула кăçал юбиляра‚ ĕç ветеранне дистанциллĕ майпа саламлама тÿр килчĕ. Эпир ăна çирĕп сывлăх‚ вăй-хăват‚ телейлĕ те вăрăм ĕмĕр сунатпăр.
Михаил СИДОРОВ‚
Ярмулай ял Канашĕнчи ветерансен канашĕн председателĕ.
Пелепей районĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
5535Тӗнче тытӑмӗ 1273Чӗрӗ япала — Чӗрӗ мар япала 823Вӑхӑт — Талккӑш 761Ырӑ — Усал 568Сӑмах — Чӗнменлӗх 560Ирӗклӗх — Кирлӗлӗх 515Пулӑм — Ӑнтлӑх 437Телей — Асап 310Тытӑм — Хапа 171Ку тӗнче — леш тӗнче 117Юрату — Курайманлӑх
3244Ҫын, халӑх 410Чӑвашсем — Ытти халӑхсем 404Хӑвӑн — Ҫыннӑн 305Пуянлӑх — Чуханлӑх 267Ӑс — Ухмахлӑх 207Ырӑ енсем — Ҫитменлӗхсем 204Сывлӑх — Чир-чӗр 166Пӗлӳ — Пӗлменлӗх 133Тӗн — Тӗшмӗш 129Илемлӗх — Нӗрсӗрлӗх 114Пӗчченли — Ушкӑнли 112Чеелӗх — Айванлӑх 107Хуҫа — Тарҫӑ 82Тӳрӗлӗх — Вӑрӑ 74Чӑнлӑх — Суялӑх 71Килӗшӳ — Харкашу 69Мухтанчӑклӑх — Сӑпайлӑх 57Тӗрӗслӗх — Йӑнӑш 56Чыслӑх — Чыссӑрлӑх 53Хӑюлӑх — Хӑравҫӑлӑх 52Сӑваплӑх — Ҫылӑх 51Туслӑх — Тӑшманлӑх 35Айӑплӑх — Айӑпсӑрлӑх 28Салтак — Таркӑн 27Вӑй — Вӑйсӑрлӑх 22Шанчӑк — Шанчӑксӑрлӑх 9Ӗненӳ — Иккеленӳ
2536Кил-йыш 481Арҫын — Хӗрарӑм 438Тутӑ — Выҫӑ 432Атте-анне — Ача-пӑча 389Тӑван ҫӗр — Ют ҫӗр 327Ҫамрӑклӑх — Ватӑлӑх 243Каччӑ — Хӗр 123Авланасси — Качча каясси 103Йӑла-йӗрке
1431Ӗҫ-хӗл 713Ӗҫченлӗх — Кахаллӑх 449Паракан — Илекен 59Килен — Каян 52Ӗҫлекен — Ҫиекен 44Выртан — Ҫӳрен 35Куран — Курман 28Ӗҫ тӗллевӗсем — Ӗҫ хатӗрӗсем 28Шыракан — Тупакан 23Аптраман — Аптракан
1030Пулӑмсен ҫыхӑнӑвӗ 191Сӑлтав — Сӑлтав хыҫҫӑнхи 123Йӗркелӗх — Ӑнсӑртлӑх 102Пуҫӗ — Вӗҫӗ 83Пысӑк — Пӗчӗк 76Лайӑх — Начар 60Пӗр — Темиҫе 54Ҫӗнни — Кивви 51Май килни — Чӑн пурри 49Инҫет — Ҫывӑх 36Ансат — Кӑткӑс 36Сахал — Нумай 32Пӗр — Терлӗ 30Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулни — Пӗр япаласӑр тепӗр япала пулманни 27Пӗри — Тепри 26Кирлӗ — Кирлӗ мар 20Пӗр — Пӗтӗм 20Пӗр япалапа тепӗр япала килӗшсе тӑни — Пӗр ялалапа тепӗр япала килӗшсе тӑманни 14Анаталла — Тӑвалла |
Ватăлса çитнĕ качакине сутса ярсан пирĕн ялти сатур Варук аппан качака путекки тăлăха юлчĕ. Аван ӳсрĕ çамрăк така, çитĕнсе çитрĕ, яланах кил хуçи хыççăн явăнса çӳрерĕ.
«Кĕрхи праçниксем çитнĕ çĕре пусмалла пулать çак такана» тесе ĕмĕтленетчĕ кил хуçи. Вара пусса паракана хăналама тесе эрех хатĕрлеме шутларĕ. Ара, пĕр «сăпаççипă» сăмахшăн кам чăрманса çӳретĕр хальхи саманара? Вĕсен умне эрех кăлармалла, çыртмаллине лартмалла, ыр кăмăллă пулмалла... Çапла шутларĕ те Варук аппа вĕтĕ тураса кăмакара пĕçернĕ сахăр кăшманне йӳçме çенĕке кăларса лартрĕ. Качака таки çакна яр уçă алăкран тимлĕ сăнаса тăчĕ. Мĕн пăтти, кам валли хатĕрлет кил хуçи - йăлтах пĕлес килчĕ унăн.
Пĕррехинче, хĕвел анăçалла сулăнсан, Варук аппа калаçса ларма кӳршĕсем патне кайрĕ. Çак самантпа усă курса качака таки çенĕкре йӳçсе ларакан пăтта тĕрĕслесе пăхма шутларĕ те ĕçе пуçăнчĕ. Мăйракисемпе хирсе çенĕк алăкне уçса ячĕ, йӳçекен савăтăн виткĕçне тĕксе ӳкерчĕ, унти пăтранчăка шăрăшласа пăхрĕ, пĕр çăвар сыпса илчĕ, хаяр пулнипе çӳçенсе кайрĕ. Куçне мăч-мач хупкаларĕ - ним те ăнланмарĕ. Çак пăтранчăка тата ĕçсе пăхрĕ, çӳхе тутисене хĕп-хĕрлĕ чĕлхипе çуларĕ. Хăйĕн пĕчĕк пуçне пăркала-пăркала каяша татах ĕçрĕ, унтан тата, тата...
Качака такин урисем вăйсăрланма, пуçĕ усăнма, куçĕсем хупăнма пуçларĕç. Каяш савăтне витмесĕрех, çенĕк алăкне хупмасăрах вăл картишне тухрĕ. Пĕтĕм вăйне пухса тайкалана-тайкалана витери чăх кашти айне сулхăна кĕрсе выртрĕ. Тул çутăличченех канлĕ çывăрчĕ.
Тепĕр кун ирех, чăх тислĕкĕпе варланса пĕтнĕскер, картише йăпшăнса тухрĕ, хур-кăвакалсем валли ярса хунă шыва ĕçрĕ-ĕçрĕ те кил хуçин куçĕ умне курăнас мар тесе урамалла тухса шăвăнчĕ.
Пирĕн ял халăхĕ хăй тĕллĕнех ялти урамсене тĕрлĕ-тĕрлĕ ят парса пĕтернĕ: Çĕнĕ кас, Тури кас, Анат кас, Хыçал кас, Чăхă касси, Чĕлĕм кукри, Урлă урам, Аслă урам...
Аслă урам - вăрăм, такăр, тикĕс, сарлака... Унта лавккасем, клуб, шкул, больница, ача сачĕ, почта, кантур вырнаçнă. Çак урамăн пĕр тăкăрлăкĕнче кивĕ пура пур.
Тухăçри гороскоп кăтартнă тăрăх, иртнĕ çул - Сысна çулĕ. Çак çулăн январь тата февраль уйăхĕсем ĕç пуçлама ăнăçлă. Августпа сентябрь уйăхĕсенче вара темех тума хушман. Çакна тĕпе хурса кăтра Пуркка, лутра Юркка, самăр Шуркка тăкăрлăкри пура патне пырса ларнă: вĕсем мухмăр-сухмăр кăна чĕртмен, виççĕшĕ те «кăрккаланма» пуçланă. Апла пулсан та вĕсемпе юнашар, çерем çинче, ял вĕçĕнче пĕр пĕччен пурăнакан çемçе кăмăллă Крахаран кивçен илнĕ «чӳпĕк пăкăлли» выртать.
Тус-тантăшсем сăмах-юмах çапса ларнă вăхăтра вĕсем патне çăмĕсем арпашнă, чăх тислĕкĕпе вараланнă, мĕскĕн, шывлă куçлă çамрăк качака таки пычĕ те:
- Ме-ке-кек, - терĕ йăвашшăн.
- Ме-кек,- хуравларĕ самăр Шуркка.
- Привет, шĕвĕр сухал, - терĕ те кăтра Пуркка качака такине ярса тытрĕ, пĕç хушшине хĕстерсе хурса: - Мĕнле пурăнатăн, ачамккă? Мухмăр мар-и? - тесе кăсăкланчĕ.
- Ме-ке-ке-кек, - сасă пачĕ качака таки.
- Ох-о-о! - пирĕн кăна мар, качакан та мухмăр! - терĕ те лутра Юркка çерем çинче выртакан эрех кĕленчине ярса тытрĕ, пăккине уçрĕ, пĕр черкке тултарчĕ те лăпкă ларакан качака такин çăварне пушатрĕ. Качака таки чыхăнса кайрĕ, чăх-чах тукаларĕ те лăпланчĕ, çăварĕнчен эрех яракана куçĕнчен ăшшăн пăхса илчĕ.
Краха кивçен парса янă «чӳпĕк пăкăлли» качака таки пулăшнипе часах пушанчĕ. Икĕ кĕленче эрех ĕçсе, пĕр пачка сигарет туртса пĕтернĕ хыççăн юлташсенчен пĕри карттус ăшĕнчен çĕр тенкĕлĕх укçа туртса кăларса:
- Гуляем, братцы! - терĕ те ура çине çĕкленчĕ. Ун хыççăн ыттисем тăрса пурте лавкка еннелле сулăнчĕç.
Качака таки те хăйĕн икĕ ураллă юлташĕсенчен утăм юлмасăр хупах еннелле лĕпсĕртетрĕ.
Валентин ЕФРЕМОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Антон Бабиков çĕршывăн суйласа пухнă командин составĕнче Швейцаринче иртнĕ IBU Кубокĕн улттăмĕш тапхăрĕнче çĕнтернĕ.
Пушкăртстан биатлонисчĕ Антон Бабиков çĕршывăн суйласа пухнă командин составĕнче IBU Кубокĕн улттăмĕш тапхăрĕн хутăш эстафетинче çĕнтернĕ. Эстафета Швейцарири Ленцерхайдра ĕнер иртнĕ.
Россия спортсменĕсем Антон Бабиков, Алексей Слепов, Валерия Васнецова тата Виктория Сливко 2х7,5 км + 2х6 км дистанцине 1 сехет те 16 минут та 24,1 секундра иртсе тухнă, çавăн чухне тĕл пемелли сакăр чикĕре çичĕ хушма патронпа усăланнă. Иккĕмĕш вырăна Германин суйласа пухнă команди, виççĕмĕшне Норвегин команди йышăннă.
Пĕр кун маларах пушкăрт биатлон шкулĕн представителĕ йĕлтĕрпе ăмăртура виççĕмĕш результат кăтартнă.
Массăллă информаци хатĕрĕсен материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Аургазă хыпарçи" Администраци çырулла килĕшÿ парсан çеç сайтри информацин копине тума юрать |
Çăкăрпа çеç тутă пулаймăн, теççĕ халăхра. Район çыннисен пушă вăхăтне усăллă та интереслĕ ирттерме пулăшас, канăвне хаваслăрах йĕркелес тесе культура ĕçченĕсем пысăк ĕç тăваççĕ. Мартăн 23-мĕшĕнче районти культура ĕçченĕсем професси кунне районти культура çуртĕнче паллă турĕç. Вĕсене уяв ячĕпе район администрацийĕн пуçлăхĕн социаллă ыйтусемпе ĕçлекен çумĕ, вĕренӳ пайĕн начальникĕн ĕçĕсене пурнăçлакан Юрий Митюков саламларĕ. Ĕçре хастар тăрăшакансене Хисеп грамотисем, Тав хучĕсем парса чысларĕ.
Уява пуçтарăннă ĕçченсем иртнĕ çула пĕтĕмлетсе, кăçал пурнăçламалли ĕç планĕсене те палăртса хăварчĕç. Районти тĕп библиотека директорĕ Инна Ядрова вулавăшри, районти культура çурчĕн методисчĕ Валентина Курицына культура тытăмĕнчи ĕç-хĕлпе паллаштарчĕç.
Кашни ял тăрăхĕнчи культура çурчĕ- семпе клубсенче, вулавăшсенче тăрăшакансем тĕрлĕ паллă кунсене халалласа мероприятисем йĕркелеççĕ. Вырăнти кружоксемпе халăх пултарулăх ушкăнĕсене ялсенчи пултаруллă çынсене явăçтарма тăрăшаççĕ. Халăх йăли-йĕркине аталантарас, ламран лама пыракан ăсталăха пулас ăру валли сыхласа хăварас тĕлĕшпе те чылай ĕç пурнăçлаççĕ. Акă иртнĕ çул районта тĕрлĕ формăллă 320 кружок ĕçленĕ, унта 4081 çын çӳренĕ. Иртнĕ çул Сăр тата Хусан хӳтĕлев чиккисене тăвакансен çулталăкĕ пулнă май чылай мероприятие вĕсене халалланă.
Районти централизациленĕ библиотекăна пăхăнса тăракан район центрĕнчи тĕп тата ача-пăча библитекисĕр пуçне 16 вулавăш халăха кĕнекесемпе туслашма пулăшас енĕпе тăрăшнă. 16248 çын вулав çурчĕсене çитсе кĕнекесем илнĕ, хаçат-журналпа паллашнă.
«Çĕр тата çынсем» халăх музейĕ тăван тăрăх историне çырас, çитĕнекен ăрăва патриотизмла воспитани парас тĕлĕшпе пĕлтерĕшлĕ ĕç пурнăçлать.
Районти культура «вучахĕсем» çумĕнчи пултаруллăх ушкăнĕсем, уйрăм юрăçсем республика шайĕнче çеç мар Раççей пĕлтерĕшлĕ конкурссемпе фестивальсене те хутшăнаççĕ, çĕнтерӳçĕ ята çĕнсе илеççĕ.
Патшалăх пулăшăвĕсемпе усă курса районта культура объекчĕсене юсаса çĕнетес енĕпе те чылай ĕç тăваççĕ. Иртнĕ çул акă, Кĕçĕн Каçал культура çурчĕн çивиттине улăштарма 2 миллион тенкĕпе усă курнă. «Культура малой Родины» федераллă проектпа Çĕнĕ Шăхран ял клубне валли 450 пин ытла тенкĕлĕх оборудовани туяннă.
Кăçал Тукай ялĕнче 100 вырăнлă культура çуртне тума республика бюджетĕнче 22,78 миллион, Киров поселокĕнчи клуб-музея тĕпрен юсама 5,2 миллион тенкĕ пăхса хăварнă. Çавăн пекех 2022 çулта Урмаел, Элпуç, Анат Тимĕрчкасси, Виçпӳрт, Дубовка, Хырхĕрри культура çурчĕсене, Тутар-Шурут ял клубне тĕпрен юсама палăртнă.
Малашне те районти культура ĕçченĕсем яланах халăхпа пулма тăрăшĕç. Вĕсене савăнăç, хаваслăх парнелĕç, ĕçлеме, пурăнма хавхалантарса пырĕç. |
Пĕрремĕш каналпа пыракан «Голос» шоу 9-мĕш сезонĕн çĕнтерÿçи Яна Габбасова Пушкăртстан Республикин тава тивĕçлĕ артистки пулса тăнă.
Пĕрремĕш каналпа пыракан «Голос» шоу 9-мĕш сезонĕн çĕнтерÿçи Яна Габбасова Пушкăртстан Республикин тава тивĕçлĕ артистки пулса тăнă. Асăннă савăнăçлă хыпара çамрăк артистка Инстаграмри хăйĕн страницинче пĕлтернĕ.
Юрăçăна çак хисеплĕ ята Радий Хабиров панă. «Çакă маншăн пысăк чыс!» республика пуçлăхне тав туса çырнă хĕр социаллă сетьсенче.
Яна Габбасова Нефтекамск хулинче çуралнă. Вун çичĕ çулхи хĕр çĕршыври тĕп вокал проектăн юлашки тапхăрне иртнĕ. Çамрăк юрăçă сăмахĕсем тăрăх‚ вăл «Голос» шоу хыççăн хăй юрă çырма‚ çынсене вĕсемпе савăнтарма палăртать.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Пĕр талăк хушшинче Пушкăртстанра 16 çын çул-йĕр аварийĕнче инкек курнă. Пĕрин пурнăçĕ вăхăтсăр татăлнă.
Пĕр талăк хушшинче Пушкăртстанра 16 çын çул-йĕр аварийĕнче инкек курнă. Пĕрин пурнăçĕ вăхăтсăр татăлнă.
ПР ГИБДД пресс-служби пĕлтернĕ тăрăх‚ вилĕмлĕ тĕслĕхе Туймазă районĕнче регистрациленĕ. Агиртамак ялĕнчен инçе мар 19 çулхи каччă ВАЗ-2114 рульне йĕркеллĕ тытса пырайманнипе автомобиль çул айккине чăмнă. Çăмăл машина электричество юпине пырса тăрăннă.
Телее‚ водитель сывă тăрса юлнă. Анчах 20 çулхи пассажир вырăнтах пурнăçран вăхăтсăр уйрăлнă.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Ахаль пакшасем çулталăкне икĕ хутчен çăм улăштараççĕ, анчах та хÿри çинчи çăмĕ çулталăкне пĕр хутчен кăна тăкăнать.
Пакша хÿрипе парашют вырăнне усă курать.
Ытларах чухне пакшасем пĕчченшер пурăнма кăмăллаççĕ, анчах шартлама сивĕсенче вĕсем пĕр йăвара 3-6 таранччен пухăнса хĕл каçма пултараççĕ.
Кашни кĕркунне чĕрчунсем хĕллене запас хатĕрлеççĕ: тĕрлĕ вырăнсене мăйăр, шишкăсем, йĕкĕлсем, кăмпасем, тĕрлĕ тымарсем пытарса тултараççĕ.
Пакшан шăлĕсем, ытти кăшлакан чĕрчунсенни пекех, ĕмĕрĕ тăршшĕпе ÿсеççĕ.
Пакшан чи лайăх аталаннă туйăм вăл - питĕ лайăх илтни.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Раççей Президенчĕ Владимир Путин Байкалта шкулсемпе больницăсем тăвассине ансатлатни çинчен закона алă пуснă, документа право информацийĕн официалă порталĕнче пичетленĕ.
Закон Байкал çутçанталăк территорийĕнче туса лартма тата реконструкцилеме палăртнă социаллă объектсен проект документацине федералĕ шайра патшалăх экологи экспертизинчен хăтарать, анчах кỹлĕ тулашĕнчи уйрăм сыхланакан территорисенче çеç.
Çакă экологи хăрушсăрлахĕн требованийĕсене пăхăнса Байкал çутçанталăк территорийĕнче пурăнакан çынсене питĕ кирлĕ социаллă объектсем туса лартма тата реконструкцилеме ирĕк парĕ.
РИА Новости материалĕсем тăрăх.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Вăрман — çутçанталăкăн чи хаклă пуянлăхĕ, анчах та ăна тимлĕ те шанчăклă пулăшакансем кирлĕ. Авăн уйăхĕн 15-мĕшĕнче вăрмана сыхлассипе тата нумайлатассипе çăмăл мар тивĕçе пурнăçлакансем хăйсен професси уявне палăртаççĕ.
Районта вăрмансем 25000 гектар лаптăк йышăнаççĕ, вĕсене Пелепей лесничествин Михайловка, Демский тата Пишпÿлек участок лесничествин ĕçченĕсем пăхса тăраççĕ. Вĕсенчен кашниех хăйĕн ĕçне чунтан парăннă.
Виктор Яковлев Ермолкинта çуралса ÿснĕ, халĕ те кунтах пурăнать. Вăл вăрман çинчен, унта пурăнакан чĕрчунсем çинчен тата кашни йывăç-курăк çинчен пĕтĕмпе пĕлсе тăрать. 15 çул ĕнтĕ Виктор Николаевич Михайловка участок лесничествинче тăрăшать.
— Эпе яли колхозра механизатор пулса ĕçлеттĕмччĕ, — каласа парать Виктор Николаевич. — Вăрман хуçалăхĕнче ĕçлекен Ринат Миргалиев Михайловка участок лесничествинне ĕçлеме чĕнчĕ, эпе килĕшрĕм. Çавăнтанпа кунта ĕçлетĕп те. Кашни кĕркунне МТЗ трактора 10—12 гектар çĕр алса хатĕрлетпĕр, çуркунне вара 80 пине яхăн çамрăк хунав лартатпăр, çапла майпа вăрмансене çĕнететпĕр.
Вăрман хуçалăхĕн ĕçченĕсем вăрманта пурăнаççĕ тени те йăнăш пулмасть. Вармансене сыхлас тата ĕрчетес ĕç çăмăл мар, çавăнпа та вĕсем çуркуннерен пуçласа кĕркуннеччен вăрманта. Кашни ĕçе вăхăтлă туса пымалла. Вăрман хуçалăхĕнче Виктор Николаевич пек ĕçне чунтан парăннă çынсем тăрăшсан, вăрмансен пусаслăхĕшĕн пăшăрханмалли çук.
Ирина Фомина.
Автор ĕçĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Сена — Сен-Дени (франц. Essonne) — Францин тĕп облаçĕн çурçĕр енче вырнаçнă, Иль-де-Франс регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 93. Администрациĕ Эври хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 1,134 млн (1999) çын.
ГеографиПравить
Департамент лаптăкĕ 1 804 км² танлашать. Департамент Парижран хĕвелтухăçнелле тата çурçĕр-хĕвелтухăçнелле вырнаçнă.
Департамент шутне 3 округ, 42 кантон тата 196 коммуна кĕреççĕ.
ИсториПравить
Сена — Сен-Дени департаментне 1968 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕнче Сенăпа Сена тата Уазăн пĕр пайĕнчен йĕркеленĕ. |
Администраци центрĕ, Администрациллĕ тĕп — территори пайĕн (районăн, облаçĕн, çĕршывăн т. ур.). администрацийĕ (влаç тытăмĕн органĕсем) вырнаçнă тата территори пайĕн тĕпĕ шутланакан пурăнан вырăн.
Раççей ФедерацинчеПравить
Раççей Федерацинче «ОБ ОБЩИХ ПРИНЦИПАХ ОРГАНИЗАЦИИ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ» Федераци саккунĕн 2-мĕш Статьинче çапла çирĕплетнĕ: Тĕп терминсемпе ăнлавсем:
« ял тăрăхĕн, муниципаллă районăн администрациллĕ тĕпĕ — вырăнти йăла-йĕркепе тата пулса çитнĕ социаллă инфраструктурăпа килĕшӳллĕ тата Раççей Федераци субъекчĕн саккунĕпе йышăнса палăртнă, муниципаллă йĕркелĕвĕн патшалăх тытăмĕнчи элчĕллĕ ĕçлĕ пурăнан вырăн»[1]
АсăрхавсемПравить
^ ФЕДЕРАЛЬНЫЙ ЗАКОН «ОБ ОБЩИХ ПРИНЦИПАХ ОРГАНИЗАЦИИ МЕСТНОГО САМОУПРАВЛЕНИЯ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ»
Ку географи терминологипе вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |
Лидер шутӗнче Çӗпрел районӗ, тӗрӗсрех каласан, Цильна ял хуçалăхӗ. Кунта гектартан 50 (!) центнер пуçтарса илнӗ
❮
❯
Тутарстан кăçал вырмана 10 кун каярах пуçланă пулин те паянхи куна 60 процент лаптăкран (880 пин гектар) тухăç пухса кӗртнӗ. Çумăрлă кунсенче, паллă ӗнтӗ, ӗç пӗтӗмпех чарăнса ларать. ТР ял хуçалăхпа апат-çимӗç министрӗ Марат Ахметов палăртнă тăрăх, вырма ӗçӗсем чарăнса тăнипе çухатусем пулаççех. Ним тума та çук, пулса çитнӗ тӗш-тырă тăкăнма тытăнать. Ăна вара пуçтарса илме çук. Çавăнпа кӗрхи ӗçсем хӗрсе пынă вăхăтра çумăрлă кунсем питӗ чăрмантараççӗ.
Кун пирки министр ТР Правительство Çуртӗнче августăн 27-мӗшӗнче иртнӗ брифингра пӗлтерчӗ.
Кăтартусем çапларах: республика хирӗсенчен вăтамран пӗр гектартан 30,5 центнер тӗш-тырă пуçтарса илеççӗ. Вунă районта кăтарту 40,1 центнерпа танлашнă. Лидер шутӗнче Çӗпрел районӗ, тӗрӗсрех каласан, Цильна ял хуçалăхӗ. Кунта гектартан 50 (!) центнер пуçтарса илнӗ. Вырма ӗçӗсене те республикăра вӗсем чи малтан вӗçленӗ.
Министр сăмахӗсемпе, Тутарстан çураки вăхăтӗнче кӗрхи культурăсене 200 пин гектар çинче 1,5 миллиард тенкӗлӗх çухату тӳснӗшӗн компенсаци илме шанса тăрать. Унăн калăпăшӗ хальлӗхе паллă мар, ку РФ Правительствинчен килет. Çухатусемпе çыхăннă хутсене РФ Ял хуçалăх министерствипе Раççей МЧСне ярса панă. Çакăн пекех документсем Пушкăртстан, Мордови республикисенчен, Оренбургпа Самар облаçӗсенчен çитнӗ.
Марат Ахметов пӗлтернӗ тăрăх, кăçал республикăра 5 миллион тонна тӗш-тырă пухса кӗртме палăртнă. Анчах çанталăк йӗпе-сапаллă пулсан, ку прогноз пурнăçланмасса та пултарать. «Вырма пуçламăшӗнчех çанталăк аван тăнă пулсан, çухату тӳсместӗмӗр. Хăш-пӗр районсенче талăкра нӳрӗк 80 мм танлашрӗ. Хирсене техника кӗрейменнипе вăхăта çухатрăмăр. Халӗ эпӗ прогнозсемпе пурăнмастăп ӗнтӗ. Кăтарту 4,5 – 5 миллион тонна хушшинче пулма пултарать», – терӗ министр.
Паяна 2,7 миллион тонна пуçтарса кӗртнӗ. Вырма ӗçӗсене сентябрӗн иккӗмӗш çурринче вӗçлеме палăртнă. Хирсенче халӗ 3,5 пин комбайн ӗçлет, талăкне кашни 100, 150 тонна тӗш-тырă çапать. |
Пушкăртстанăн тĕп хулинче 590 çамрăк çынна шыраççĕ. Вĕсем пурте çар службинчен пăрăнса юлнă. Ĕпхÿ администрацийĕн гражданла общество институчĕпе хутшăнăва кĕрекен управлени начальникĕ Артур Гафаров каланă тăрăх‚ пĕтĕмĕшле хула кĕрхи призыв планне пурнăçлать. Аутсайдерсен йышне Киров районĕ кĕнĕ.
- Палăртнă 130 çынран район служба иртме 70 çамрăк çын çеç тăратрĕ‚ – тенĕ А. Гафаров. - Ноябрь уйăхĕн 16-мĕшĕ тĕлне Ĕпхÿ пухăну пунктне 282 çын ячĕ.
Çакна палăртса хăвармалла‚ çар службинчен пăрăнса юлакансене 200 пин тенкĕ таран штраф параççĕ‚ ултă уйăха арестлеççĕ е икĕ çулччен тĕрмене хупаççĕ.
Хăш-пĕр Ĕпхÿ çыннисем призыв комиссиĕн йышăнăвĕ пирки суда жалоба параççĕ. Паянхи кун тĕлне Фемидăна парăнса ĕçлекенсем çакăн йышши 30 материал пăхса тухаççĕ.
Ирида НОВИКОВА.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
( К.Малышев сăнӳкерчӗкӗ). Паян 15 сехетрен пуçласа 16 сехетчен Хусанта тăван чӗлхене хӳтӗлесе пӗтӗм тӗнчери шăплăх сехечӗ иртет. Тутар çамрăкӗсем çакăн пек акци ирттерес пуçарупа тухнă. Вӗсем тӗнчери пӗтсе пыракан мӗнпур халăха чӗнсе: - Чăвашсем, пушкăртсем, якутсем, удмуртсем, тутарсем! Сирӗн пӗр-пӗринчен уйрăлса тăмалли пӗр наци уйрăмлăхӗ кăна юлнă, вăл -...
❮
❯
( К.Малышев сăнӳкерчӗкӗ). Паян 15 сехетрен пуçласа 16 сехетчен Хусанта тăван чӗлхене хӳтӗлесе пӗтӗм тӗнчери шăплăх сехечӗ иртет. Тутар çамрăкӗсем çакăн пек акци ирттерес пуçарупа тухнă. Вӗсем тӗнчери пӗтсе пыракан мӗнпур халăха чӗнсе:
- Чăвашсем, пушкăртсем, якутсем, удмуртсем, тутарсем! Сирӗн пӗр-пӗринчен уйрăлса тăмалли пӗр наци уйрăмлăхӗ кăна юлнă, вăл - чӗлхе. Тăван чӗлхесӗр тӗнче мӗнле вăл? Хутшăнăр, унсăрăн ыран халăхăр шăпланать. Тăван чӗлхене упраса хăварăр! - тенӗ.
Акцие хутшăнакансем çакна тăван-пӗлӗшӗсене ăнлантарса килте, ӗçре шăппăн ларма пултараççӗ. Шăплăх сехетне мӗнле ирттернине #тынлыксэгате, #частишины хештегсемпе мӗнпур социаллă сетьра вырнаçтармалла. |
Уйăх пуçламăшĕнче районти çар комиссариачĕн личнăй составне 2019 çулхи мобилизаци хатĕрлĕхĕнчи ăнăçусемшĕн Хисеп грамотипе палăртнă.
— Эпир республикăри ял муниципалитечĕсенчи çар комиссариачĕсем хушшинче иккĕмĕш вырăн йышăнтăмăр, — каласа парать районти çар комиссарĕ Валерий Шарифуллин. — Пире уявла лару-тăрура хисепле вымпел та пачĕç.
Владимир СМОЛОВ.
Сăнÿкерчĕкĕ: Владимир СМОЛОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Па-де-Кале (франц. Pas-de-Calais) — Францин çурçĕр енче вырнаçнă, Çурçĕр — Па-де-Кале регионне кĕрекен департамент. Департамент номерĕ 62. Администрациĕ Аррас хулинче вырнаçнă. Халăх йышĕ 1,442 млн (1999) çын.
ГеографиПравить
Департамент лаптăкĕ 6 671 км² танлашать. Анăç енче çыранĕсем Па-де-Кале проливĕ енне тухаçĕ. Çав проливранах департамент ячĕ пулнă. Департамент урлă Отье, Отье, Канш, Темуаз, Лиан, Сансе юханшывсем юхаççĕ.
Департамент шутне 7 округ, 77 кантон тата 894 коммуна кĕреççĕ.
ИсториПравить
Па-де-Кале — 1790 çулхи пуш уйăхĕнче пулса иртнĕ Францин Аслă революциĕ вăхăтĕнче йĕркеленĕ чи пĕрремеш департаментсем шутне кĕрет. Булонне, Понтьё тата Артуа провинцисен çĕрĕсем çинче йĕркеленнĕ. |
(Вера Александрова).Аслă çулти çынсенчен нумайăшӗ пенси çулне çитсе пынă май хăвăртрах тивӗçлӗ канăва тухма ӗмӗтленет пулсан, теприсем ку вăхăтра аслă шкула кăна вӗренме кӗреççӗ-ха. Шанмастăр-и? Эппин паллашар-ха ун пек çынпа: Петр Корняков, ак ӗнтӗ хӗрӗх çул ытла Шупашкарта пурăнать вăл. Çуралма вара Çӗпрел районӗнчи Çӗнӗ Шăхаль ялӗнче çуралса ӳснӗ. Хамăр...
❮
❯
(Вера Александрова).Аслă çулти çынсенчен нумайăшӗ пенси çулне çитсе пынă май хăвăртрах тивӗçлӗ канăва тухма ӗмӗтленет пулсан, теприсем ку вăхăтра аслă шкула кăна вӗренме кӗреççӗ-ха. Шанмастăр-и? Эппин паллашар-ха ун пек çынпа: Петр Корняков, ак ӗнтӗ хӗрӗх çул ытла Шупашкарта пурăнать вăл. Çуралма вара Çӗпрел районӗнчи Çӗнӗ Шăхаль ялӗнче çуралса ӳснӗ. Хамăр çын, Тутарстан чăвашӗсем тӗлӗнтерме пăрахмаççӗ. Петр Васильевич çитес уйăхра 59 çул тултарать. Вăл - И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чăваш патшалăх педагогика университечӗн истори факультечӗн студенчӗ. Халӗ 3-мӗш курсра вӗренет ентешӗмӗр. Мӗн хистенӗ-ха 56 çулти Çӗнӗ Шăхаль чăвашне виçӗ çул каялла студентсен ретне тăма?
- Историпе эпӗ тахçанах интересленетӗп-ха. Архивсенче ларса хамăр йăхăн несӗл йывăççине тума пултартăм, вунă сыпăк таранах тупса палăртма мехел çитертӗм. Çав вăхăтрах хам çуралса ӳснӗ тăрăхăн историйӗпе те кăсăкланма тытăнтăм. Ытларах та ытларах пӗлес килчӗ. Каласа хăварас пулать, юлашки çулсенче ывăлăмăр Олег пулăшнипе тӗнчен тӗрлӗ кӗтесне çитсе куртăмăр. Черетлӗ çулçӳреве Стамбула кайсан Çветтуй София соборӗнче пулса курма май пулчӗ. Унта Владимир кнеçе 988 çулта шыва кӗртнӗ-мӗн. Шăпах çакăнта эп хам историе питӗ япăх пӗлнине ăнланса илтӗм. Хамăн шухăшсене сасăпах каларăм. Ывăл çакна илтрӗ те: «Атте, мӗн чăрмантарать вара сана вӗренме? Тыт та вӗренме кӗр», - терӗ. Ун сăмахӗсене илтсен хавхаланса кайрăм, эп нумай шухăшласа тăракан çын мар, çулçӳреврен таврăнсан тытрăм та документсене йышăну комиссине кайса патăм, - каласа парать Петр Васильевич.
Экзаменсем пуçланиччен пӗр уйăх юлнă пулнă. Паллах, студент пулма çирӗп тӗллев лартнă ентешӗмӗр пăшăрханман мар ӗнтӗ: ара, тем тесен те шкул пӗтернӗренпе 40 çул иртнӗ-çке, шкулта вӗренни нумайăшӗ манăçнă та. Çапах та библиотекăра кунсерен сехечӗ-сехечӗпе ларни, интернетра историпе çыхăннă статьясем вулани, тестсем иртни харама кайман: П.Корняков вырăс чӗлхипе, историпе тата обществознанипе экзаменсене ăнăçлă тытса 160 балл пухса истори факультечӗн куçăн мар уйрăмӗн студенчӗ пулса тăнă. Ак ӗнтӗ, студентсем калашле, вӗренӗвӗн «экваторӗ» те хыçра, урăхла каласан вӗренӗвӗн çур пайӗ урлă иртнӗ.
Университета вӗренме кӗнӗренпе Петр Корняковăн хăйӗн çак утăмӗ пирки тем те илтме тивнӗ иккен. Пӗрисем çав çула çитсен мӗн тума вӗренмелле тесе питленӗ, теприсем пачах тепӗр майлă, ырланă, хавхалантарнă.
- Мăшăрăм та малтан ман утăм çине шанмасăртарах пăхрӗ, анчах та хирӗçлемерӗ. Студентсен ретне тăма хавхалантараканни ывăл пулчӗ, халӗ те ун тӗревне кашни самантрах туйса тăратăп. Пӗрле вӗренекенсемпе преподавательсем малтанхи вăхăтра ман çине нумай тимлӗх уйăратчӗç. Ара, тем тесен те аслă шкула вӗренме кӗрекенсен хушшинче ман çулти çынсем сайра-çке. Кайран пурте хăнăхса çитрӗç, - аса илет виçӗ çул каяллахине ентешӗмӗр. - Вӗренӳ мана çамрăклатса ячӗ темелле: эпӗ ытларах çулçӳревсене кайма пуçларăм, нумай вулатăп, компьютера та çамрăксенчен кая мар алла илтӗм халь, рефератсемпе тӗрӗслев, курс ӗçӗсене те хăвăрт çырма вӗренсе çитрӗм. Вӗсенчен юлас килмест. «Пӗлместӗп, пултараймастăп» тесе лараймастăн-çке, преподавательсем эп ыттисенчен самай аслине кура çăмăллăх памаççӗ мана, «вӗренме кӗнӗ-тӗк, ыттисем пекех тăрăш, вӗрен» теççӗ.
Петр Васильевич ялти шкула пӗтерсен Çӗнӗ Шупашкарти 15-мӗш номерлӗ профессиллӗ училищӗре вӗренсе вентиляци системисен монтажникӗн специальноçне алла илнӗ. Ӗмӗр тăршшӗпех хăйӗн специальноçӗпе тăрăшнă вăл. Мăшăрӗпе Альбина Аркадьевнăпа пӗрле ывăл çуратса ӳстернӗ. Халӗ Олег хăй те тахçанах çемьеллӗ ӗнтӗ, виçӗ хӗрпӗрчи ашшӗ. Аслашшӗпе асламăшӗ мăнукӗсене пăхма нумай пулăшаççӗ çамрăк çемьене.
«Ӳркенмесен, тăрăшсан тем те тума пулать», - текен каларăш Петр Васильевичăн девизӗ теме те пулать. Вăл питӗ пултаруллă çын. Çуллансан вӗренме кӗнипе кăна та мар. Кулленхи пурнăçра та питӗ хастар. П.Корняков пурнăçăн кашни самантне усăллă ирттерме тăрăшать. Теприсем пек эрех-сăра ӗçсе çӳремест, йӳççин шăршине те чăтма пултараймасть вăл. Сывă пурнăç йӗрки тытса пырать. Пушă вăхăтра йогăпа, медитаципе аппаланать, бассейна çӳрет, сăвăсем те çырать. Çăва тухсан вара велосипед çинчен анмасть. Хăй каланă тăрăх, велосипедпа çӳренин километрӗ хăш-пӗр уйăхсенче 1 пине те çитет-мӗн. Пӗрре Шупашкартан тăван ялне - Çӗнӗ Шăхале - велосипедпа кайса килме те ӳркенмен П.Корняков. Çулӗ вара çывăх теме çук. Пӗр енне сахалтан 170 километр. 12 сехет хушши педаль çавăрттарма тӳр килнӗ, çапах та тӗрӗс-тӗкелех çитнӗ тăван тăрăха. Петр Васильевич пуçланă ӗçе çурма çулта пăрахма хăнăхман, умне тӗллев лартать-тӗк - пурнăçлатех.
Хальхи вăхăтра ентешӗмӗр Чăваш Енри чи аслă студент шутланать. 2016 çулхи сентябрӗн 1-мӗшӗнче «Пӗрремӗш каналпа» «Доброе утро» программăра Раççейри чи аслă студентсем пирки сюжет кăтартнă пулнă. Петр Васильевич пирки те каласа панă унта, вăл вӗсен хушшинче çул ӳсӗмӗпе тăваттăмӗш пулнă-мӗн.
Хальхи вăхăтра П.Корняков йăхри çынсем пирки тарăн тӗпчевсем туса ирттерет, Хусанти, Ульяновскри архивсенче час-час пулать. Хăйӗн несӗлӗсене тупнипе кăна мар, çынсене те пулăшать ку тӗлӗшпе.
- Чи кирли, хăв миçе çулта пирки шутламалла мар. Яланах хăюллă утăмсемпе малалла утмалла. Ваттисем калашле, ӗмӗр пурăн, ӗмӗр вӗрен. Ман шутпа, вӗренме миçе çула çитсен те кая юлман-ха, - тет И.Я.Яковлев ячӗллӗ ЧППУ студенчӗ. |
Елчĕк çĕрĕ паллă та мухтавлă, пултаруллă çынсемпе пуян. Кӑҫал Чӑваш енре мухтавлӑ ҫынсен ҫулталӑкӗ пулнӑ май ҫакӑ татах та курӑмлӑ. Чӑннипех те маттур елчӗксем. Мухтава тивӗҫлӗ ҫынсем ҫинчен каласа пӗтерме те ҫук. Мӗн чухлӗ паллӑ ҫыравҫӑсем? Афалек Энтепе, Борис Борлен, Владимир Алмантай, Василий Эктел, Елен Нарпи тата ыт. Вырӑнти ҫыравҫӑсем Николай Малышкин, Анатолий Тимофеев-Сӑрнай, Иван Иноходов, Петрпа Алексей Смирновсем, Николай Алексеев – пурне те каласа та пӗтерме ҫук. Ҫак ентешсен ҫумне халӗ тепӗр ҫӗнӗ ятсем хутшӑнаҫҫӗ.
Егоров Сергей Алексеевич — 1968 ҫулта Елчӗк районӗнчи Элекҫей Тимеш ялӗнче ҫуралнӑ. 1994 ҫулта И.Н.Ульянов ячӗллӗ чӑваш патшалӑх университетӗн истори факультетне, 2005 ҫулта Чулхулари Раҫҫей Федерацин МВД академин Шупашкарти филиалӗнчен вӗренсе тухнӑ. Оставкӑри милици подполковникӗ. 1987-1988 ҫулсенче Афганистан, 2005-2009 ҫулсенче Чечен вӑрҫине хутшӑннӑ.
2017 ҫулта унӑн мӑшӑрӗпе Ольга Николаевна Егоровапа Элекҫей Тимеш ял историйӗ ҫинчен «Возвращение к истокам» ятпа кӗнеке пичетленсе тухнӑ.
Ольга Николаевна 1971 ҫулта ҫуралнӑ. 1995 ҫулта И.Н.Ульянов ячӗллӗ чӑваш патшалӑх университечӗн филологи факультетне, ун хыҫҫӑн 2005 ҫулта Атӑл тӑрӑхҫин патшалӑх академине пӗтернӗ. Чӑваш патшалӑх культура институтчӗн гуманитарипе социаллӑ экономика дисциплина кафедрин аслӑ преподавателӗнче вӑй хурать.
Нумаях пулмасть Егоровсен «Память сильнее времени» ятпа тепӗр кӗнеке кун ҫути курчӗ. Районти тӗп библиотекӑра ҫак кӗнеке хаклавӗ иртрӗ. Кӗнекене хаклама авторсем — Сергейпа Ольга Егоровсем, кӗнекери тӗп сӑнарӑн, Яков Андреевич Андреевӑн мӑнукӗ — Маргарита Павловна Антипова, районти тӗпчевҫӗсем, библиотекарьсем тата вулакансем хутшӑнчӗҫ.
Кӗнеке Шупашкарта Чӑваш республикин культура министерствин ученӑйсен совечӗн килӗшӗвӗпе пичетленсе тухнӑ. Кӗнекене авторсем хамӑр ентеше Элекҫей Тимеш ялӗнче ҫуралса ӳснӗ, 20-мӗш ӗмӗрти 20-30-мӗш ҫулсенчи политика деятельне, 1932-1937 ҫулсенче Чӑваш Обкомӗн ВКП(б) иккӗмӗш секретарӗ пулнӑ Яков Андреевич Андреев кун-ҫулне ҫырса панӑ. Кӗнеке хуплашки ҫинче унӑн сӑнне курма пулать. Тӗшшинче архив докуменчӗсемпе, ҫемье архивӗн докуменчӗсемпе усӑ курса, Маргарита Павловна Антипова мӑнукӗн аса илӗвӗсем, сӑн ӳкерчӗксем тӗп вырӑн йышӑнаҫҫӗ.
Яков Андреевич Андреев 1888 ҫулхи юпа уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Хусан губернин Тетюши уезчӗн Алькеевски вулӑсне кӗрекен (халӗ Елчӗк районӗ) Элекҫей Тимеш ялӗнче ҫуралнӑ.
Яков Андреевичсем – ултӑ пӗр тӑван пулнӑ. Яков ҫемьере чи асли. Ашшӗ Андрей Николаев – чӑваш, амӑшӗ – Евдокия Максимова вырӑс пулнӑ.
Яков Андреевич пӗрремӗш тӗнче, граждан вӑрҫине хутшӑннӑ. Елчӗк районӗшӗн нумай тӑрӑшнӑ, нумай ӗҫ тунӑ. Вӗсем ҫинчен питех те лайӑх ҫырса панӑ кӗнекере.
Тӗпчевҫӗсем кӗнеке мӗнле кун ҫути курни ҫинчен тӗплӗн каласа пачӗҫ. Яков Андреевич хӑйӗн пурнӑҫӗ пирки кӗнеке ҫырас ӗмӗчӗ пулнине. Ентешӗмӗрӗн ӗмӗтне Сергейпа Ольга Егоровсем пурнӑҫлани ҫинчен сӳтсе яврӗҫ.
Мероприятинче Маргарита Павловна каласа пани, унӑн аса илӗвӗсем питех те пӗлтерӗшлӗ пулчӗҫ. Кӗнекене районти тӗпчевҫӗсем пысӑк хак парса тухса калаҫрӗҫ.
Юлашкинчен районти тӗп библиотека ертӳҫи Алина Петрова тав сӑмахӗпе пӗрле ҫакӑн пек пултаруллӑ ҫынсем пирӗн хушӑмӑрта пулнишӗн, районти паллӑ ҫынна тупса, тӗпчесе кӗнеке кӑларма пултарни питӗ паха ен пулнине палӑртса хӑварчӗ.
Навигация по записям
Паллӑ ентешсен ҫулталӑкӗ: «Ăс-тăн вăхăтран вăйлăрах» кĕнеке хаклавĕ
Вся вселенная в алфавитном порядке.
Библиотека
Похожие записи
Литературно-музыкальное знакомство «Елчĕк енĕн пултаруллă ҫыннисем: А.А.Тимофеев»
Праздник чувашского языка «Анне чĕлхи – тăван чĕлхе»
Год выдающихся земляков: «Андриян Николаев: Путь к звездам»
Добавить комментарий Отменить ответ
Добавляя комментарий, Вы принимате условия Политики конфиденциальности и даете своё согласие МАУК “ЦБС Яльчикского района” на обработку своей персональной информации. Обязательные поля помечены * |
Паян Пушкăртстан Пуçлăхĕ Радий Хабиров Бирск районĕнчи ĕçлĕ çулçÿреве вĕçленĕ май Таса-Троицк хĕрарăмсен мăнастирĕнчи Михаил Архангел чиркĕвне çитсе курнă. Ăна 1783 çулта Галкин тăвĕ çинче туса лартнă. Йывăçран тунă Турă çурчĕ 1842 çулччен упранса тăнă. 1845 çулта Никита Серебряковпа Даниил Балаев купцасен укçи-тенкипе çак вырăнтах чултан çĕнĕ чиркÿ хăпартнă.
Паян Пушкăртстан Пуçлăхĕ Радий Хабиров Бирск районĕнчи ĕçлĕ çулçÿреве вĕçленĕ май Таса-Троицк хĕрарăмсен мăнастирĕнчи Михаил Архангел чиркĕвне çитсе курнă. Ăна 1783 çулта Галкин тăвĕ çинче туса лартнă. Йывăçран тунă Турă çурчĕ 1842 çулччен упранса тăнă. 1845 çулта Никита Серебряковпа Даниил Балаев купцасен укçи-тенкипе çак вырăнтах чултан çĕнĕ чиркÿ хăпартнă.
1936 çулта чиркĕве хупнă, ăна склад вырăнне усă курнă. Вăрçă хыççăнхи Сталин вăхăтĕнчи лăпкăрах саманара Ĕпхÿ епархинчи 40 чиркÿ тата кĕл тумалли çуртсен шутĕнче чиркĕве тепĕр хут уçнă. Çур ĕмĕр вăл Бирск районĕнче пурăнакансемшĕн ĕçлекен пĕртен-пĕр тĕп чиркÿсенчен пĕри пулса тăнă.
2013 çулта Преосвященнейший Амвросий Нефтекамск тата Бирск епископĕ сĕннĕ хыççăн Вырăс Православи чиркĕвĕн Синочĕ йышăннипе Таса-Троицк мăнастирне хута янă. Хальхи вăхăтра Михаил Архангел чиркĕвне юсаса çĕнетнĕ, хăрарăмсен мăнастирĕ валли çурт туса лартнă, ун йĕри-таврари территорине тирпей-илем кĕртнĕ.
2016 çулта кунта Святейший Кирилл Патриарх пулнă, молебен ирттернĕ. 1953-1954 çулсенче чиркÿре Святейший Кирилл Патриархăн аслашшĕ Василий Степанович Гундяев диакон пулса ĕçленĕ.
Юрий МИХАЙЛОВ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Урал сасси" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Наци библиотекинче Чăваш Ен Президенчĕн "Çĕр ĕçченĕн çулталăкĕ çинчен" Указне халалланă канашлу иртрĕ. Республикăри районсемпе хуласен администрацийĕсен культура тата социаллă аталану пайĕсене ертсе пыракансем, культурен муниципаллă учрежденийĕсен пуçлăхĕсем çĕр ĕçченĕн ятне-сумне хăпартмалли, ял пурнăçĕн хăй евĕрлĕхне тата культурине сыхласа хăвармалли майсене сÿтсе яврĕç.
"Министрсен Кабинечĕ çирĕплетнĕ Çĕр ĕçченĕн çулталăкĕнче ирттермелли мероприятисен плане 5 пайран, 74 пунктран тăрать. Вĕсем пурте ял пурнăçĕн пахалăхне, пулас ăрусемшĕн пысăк пĕлтерĕшлĕ йăла-йĕркене, культурăна упраса хăварассипе тата малалла аталантарассипе, инновациллĕ аталану никĕсĕ çинче агропромышленность комплексен тупă-шулăхне ÿстерессипе, ял хуçалăх производствине тытса пымалли çĕнĕ технологисене анлăн пропагандăлассипе çыхăннă. Çак пысăк ĕçсене пурнăçа кĕртме, эпир те, культура ĕçченĕсем, пысăк тÿпе хывма пултаратпăр. Çапла пулмалла та. Эппин, çак тĕллевсене пурнăçламалли майсене тĕплĕн тишкерер те çанăсене тавăрса ĕçе пушшех те вăйлатар", – терĕ канашлăва уçса ЧР культура, национальноçсен ĕçĕсен, информаци политикин тата архивĕçĕн министрĕн çумĕ Т.В. Казакова.
"Ял хуçалăхĕ – экономика кăна мар, вал пурнăçăн йăлана кĕнĕ йĕркин сайра хаклăхĕсене упраса хăварни, апла пулсан пурнăç йĕркине, наци культурине тата сывлăхне, эппин, нацие хăйне те сыхласа хăварни. Ял пурнăçĕн хăйне майлă культури çине тимлĕн пăхма тытăнмасан эпир йăх тымарне çухатнă çынсене çаврăнма пултаратпăр. Хамăр тымарсене пĕлмесĕр, историе тишкермесĕр хальхи пурнăçа тытса пыма тата пуласлăха тишкерме май çук", – тенĕччĕ Чăваш Ен пуçлăхĕ Чăваш Республикин Патшалăх Канашне янă Çырăвĕнче. Çак шухăшсене тĕпе хурса палăртрĕç канашлăва хутшăннисем тĕллевĕсене.
Халĕ ялсене çут çанталăк газĕпе тивĕçтерни çынсен пурнăçне çăмăллатрĕ, пуша вăхăт нумайланчĕ. Аслă çулсемпе çыхăнтарни инçетри пĕчĕк ялсенче те тел пулусем ирттерме, концерт-спектакль кăтартма лайăх майсем туса паче. Культура ĕçченĕсене паян тĕрлĕ техника пысăк пулăшу кÿрет. Эппин, кирек мĕнле уява та асра юлмалла кăсăклă, хаваслă йĕркелеме май пур. Ялсен социаллă инфратытăмĕ вĕсенче пурăнакансен шухăш-кăмăлне те çĕнетрĕ. Ку савăнтарать. Çавăнпа та, тыр-пул ăстисен кăмăлне тивĕçтерме çĕнĕлĕхсем шырамалла. Шел те, çак ĕçре профессиллĕ режиссерсемпе сценаристсем çукки хытă чăрмантарать. Çапах та, халăх калашле, "выртан каска мăкланать, çÿрен каска якалать". Çĕр ĕçĕн ахах-мерченне сине тăрса шырамалла, пĕрчĕн-пĕрчĕн пухмалла, çĕр чунне ăнланакансемпе, хаклакансемпе ытларах канашламалла. Çакна министр çумĕ питĕ ăнланмалла пĕтĕмлетрĕ.
Республика халăх пултарулăх çурчĕн директоре Л. Чернова та паянхи ялăн кану культурине ÿстересси пирки тĕплĕн калаçрĕ. Наци библиотекин наукăпа тĕпчев тата методика уйрăмĕн пуçлăхĕ Р. Глухова халăх йăлисене, сăмахлăхне, пултарулăхне сыхласа хăварас, ял халăхне право тата экономика енĕпе çутта кăларас ĕçре библиотекăсен тÿпи чăннипех те пысăккине палăртрĕ. Çакнах Республикăри ачасемпе çамрăксен библиотекин директоре Т. Григорьева та хăшпĕр тĕслĕхпе танлаштарса çирĕплетрĕ. Вал ачасене çĕр ĕçне сăвапа хума, çут çанталăка, çĕре хаклама пĕчĕкрен хăнăхтармаллине тепĕр хут астутарчĕ. "Чăваш ачин пĕр ури сăпкара, тепĕр ури акара", – тесе ахальтен каламан ĕнтĕ халăх. Çакна асра тытсах несĕлĕмĕрсем хĕр ача çуралсан çумне çурла, арçын ача пулсан пуртă хунă.
Музейсем çĕр ĕçĕн нумай докуменчĕсене, хатĕрĕсене, еткерлĕхне упраççĕ, историпе паянхи куна çыхăнтараççĕ. Вĕсенче халиччен çĕр хут илтнине куçпа курма, тытса пăхса ăнланма пулать. Музейсем Президент Указне пурнăçласа мĕн тума пултарни çинчен канашлура Республика наци музейĕн директоре И. Меньшикова чылай чарăнса тăчĕ.
Çĕр ĕçченĕн çулталăкне чыслăн палăртмалли мероприятисен йышĕ пысăк, тĕллевĕсем аслă. Вĕсене пурнăçламалли вăйсем те шанăç куреççĕ. Республикăра 500 тĕслĕх библиотека ытла, 1917 культура ĕçченĕ, весен 32 проценчĕ аслă пĕлÿллĕ. "Халăх коллективе" ята илме тивĕçлĕ пулнă ушкăнсем те 200 ытла пирĕн, музейсемпе куравсем те савăнмалăх пур. Чăннипех те пысăк çар. Эппин, Çĕр ĕçченĕн çулталăкĕ хăйĕн ятне тÿрре кăларĕ. |
Ноябрӗн 26-мӗшӗнче Шупашкарта Чăваш наци библиотекин залӗнче Чăваш халăх ăс-хакăлӗпе ӳнер академийӗн отчетпа суйлав пухăвӗ иртрӗ. Академие çӗнӗ пайташсем суйланипе пуçланчӗ вăл. Ун хыççăн отчетлă тапхăрти ӗçпе академи президенчӗ Евгений Ерагин паллаштарчӗ. Академиксен отчетлă тапхăрта пурнăçланă ӗçӗсемпе паллаштарнă май Евгений Ерагин Тутарстан таврапӗлӳçисен ӗçӗ çинче те тӗплӗн чарăнса тăчӗ. Сахалах...
❮
❯
Ноябрӗн 26-мӗшӗнче Шупашкарта Чăваш наци библиотекин залӗнче Чăваш халăх ăс-хакăлӗпе ӳнер академийӗн отчетпа суйлав пухăвӗ иртрӗ. Академие çӗнӗ пайташсем суйланипе пуçланчӗ вăл. Ун хыççăн отчетлă тапхăрти ӗçпе академи президенчӗ Евгений Ерагин паллаштарчӗ.
Академиксен отчетлă тапхăрта пурнăçланă ӗçӗсемпе паллаштарнă май Евгений Ерагин Тутарстан таврапӗлӳçисен ӗçӗ çинче те тӗплӗн чарăнса тăчӗ. Сахалах мар вӗсем. Тутарстанри чăваш таврапӗлӳçисемпе халăх академикӗсем ТР ЧНКА правленийӗпе пӗрле делегатсене Крыма, Пӗтӗм Раççейри чăваш Акатуйне, илсе каяссине йӗркеленӗ. Аксу районӗнчи Акатуя хутшăннă. Вăрçăра хыпарсăр çухалнă Василий Сидорович Федоров капитан-лейтенантăн вилтăприне 70 çул иртсен Киров облаçӗнче тупса çуралнă ялӗнче тăванӗсемпе пӗрле палăк лартма пулăшнă, çуралнăранпа 100 çул çитнине халалласа тӗлпулу йӗркеленӗ. Крешӗн тутарсен диаспорипе юбилейлă тӗлпулăва хутшăннă.
Ял, район экономикине аталантарма, халăх культурине пуянлатма хастар хутшăннăшăн тата 70 çул тултарнă ятпа Алексеевски районӗнчи ЧНКЦ пуçлăхне Николай Николаевич Сторожева Чăваш халăх академийӗн орденӗпе наградăланă.
Тутарстан таврапӗлӳçисен ертӳçи Александр Семенов Атăлçи Пăлхар историйӗпе Аксу районӗнчи Саврăш тăрăхӗн йăли-йӗркисене тӗпчени çинчен докладпа Хусанта, Шупашкарта иртнӗ конференцисене хутшăннă, студентсем умӗнче тухса каланă.
Июльте Чăваш халăх академийӗн пайташӗсен 18 çынран тăракан пысăк ушкăнӗ Атăлçи Пăлхар çӗрӗ тăрăх çулçӳревре пулнă вăхăтра Александр Семенов чӗннипе Аксу районӗнчи авалхи Саврăш тăрăхне çитсе курнă. Хăнасене районти музей тата библиотека ӗçченӗсем, Савгачевăпа Саврăшпуç çыннисем ăшшăн кӗтсе илнӗ, хăйсен ӗçӗсемпе, куравсемпе паллаштарнă, концерт кăтартнă. Наталия Сергеевна Леонтьева авалтан пыракан йăла-йӗркесем çинчен каласа панă. Хăнасене авалхи паллă «Улăп çӗрӗ», «Улăп тăпри», «Чул палăк сăрчӗ» тата авалхи хулаш вырăнӗсемпе паллаштарнă. Ибн Фадлан асăннă «Джавшыр» çӗре кăтартнă. Улăп тăпри çинчен Пӳлер сăрчӗ курăннине хăйсем курса ӗненнӗ. Çакăнта башня лартас шухăш та çуралнă. Саврăш çӗрне малалла тата тӗпчеме кирлине палăртнă вӗсем.
Сăмах май, халăх академикӗсем çав çулçӳревре Хусанти Ар масарӗнче, чăвашсемшӗн пысăк ӗç тунă Н.Ашмарин профессор вилтăпри çинче пулса курнă. Евгений Ерагин доклад тунă вăхăтра палăк тивӗçлӗ шайра маррине палăртса хăварчӗ. Пуху паллă профессор палăкне çӗнетме йышăнчӗ, ку ӗçе тума Н.Кондрашкин скульптор килӗшрӗ.
Аксу районӗнчи Саврăш тăрăхӗнчи библиотека ӗçченӗсем ыйтнипе кунти чăваш ачисем валли август уйăхӗн вӗçӗнче Чăваш халăх академийӗнчен, Чăваш наци библиотекинчен, ЧР Писательсен союзӗнчен, ытти çӗртен пуçтарнă 800 ытла кӗнекене халăх академикӗсем Э.Патмар тата А.Семенов Саврăш тăрăхне кӳрсе панă. Ку кӗнекесемпе чи малтан Саврăшпуç, Саврăш ялӗсенчи библиотекăсемпе шкулсене тивӗçтернӗ. Çак ӗç малалла пырать.
«Сувар» хаçат редакцийӗпе пӗрле Тутарстанри чăваш ялӗсен историне тӗпчеççӗ. Чăваш халăх академийӗн Тутарстанри уйрăмӗн палăртнă ӗçӗсем тата та нумай, анчах укçа-тенкӗ çитменрен вăраха тăсăлаççӗ.
Тутарстанра наци этнокультурине тӗпчес, çавăн пекех этнокультурăна аталантарас тӗлӗшпе хастар ӗçленӗшӗн А.Семеновпа В.Болгарские «Чăваш халăх ăс-хакăлӗн тава тивӗçлӗ ăсти» хисеплӗ ята пачӗç.
Пухура Чăваш наци конгресӗн президенчӗ Н.Угаслов, Чăваш Республикин культура, национальноçсен тата архив ӗçӗсен министрӗн çумӗ В.Оринов, ЧНАНИ вице-президенчӗ Л.Ефимов, ЧНАНИ президиумӗн членӗсем Э.Патмар, С.Отрыванов, В.Федотов, Р. Альтина, Н.Адер (Чăваш Ен, Çӗмӗрле районӗ), А.Семенов (Хусан), Н.Кондрашкин (Ульяновск), В.Токмаков (Санкт-Петербург), А.Руссаков (Ӗпхӳ) тухса каларӗç, тивӗçлӗ сӗнӳсем пачӗç.
Пухура академи президенчӗ пулма Евгений Евстафьевич Ерагинах çирӗплетрӗç, ытти чылай ыйтусене те пăхса тухрӗç. |
Паян Мускав хулинче Евгений Евтушенкăпа сывпуллашаççӗ. Церемони хулари литераторсен çуртӗнче иртет. Поэт тупăкне Пысăк зал сценин варрине вырнаçтарнă, - тесе пӗлтерет ТАСС. Аса илтеретпӗр, Евтушенко апрелӗн 1-мӗшӗнче 84 çулта Америкăра вилсе кайнă. Ывăлӗ Евгений Евтушенко-кӗçӗннин сăмахӗсем тăрăх, ашшӗ юлашки çулсенче рак чирӗпе асапланнă. Граждан панихиди 11 сехетре пуçланнă. Ертсе пыраканӗ...
❮
❯
Паян Мускав хулинче Евгений Евтушенкăпа сывпуллашаççӗ. Церемони хулари литераторсен çуртӗнче иртет. Поэт тупăкне Пысăк зал сценин варрине вырнаçтарнă, - тесе пӗлтерет ТАСС. Аса илтеретпӗр, Евтушенко апрелӗн 1-мӗшӗнче 84 çулта Америкăра вилсе кайнă. Ывăлӗ Евгений Евтушенко-кӗçӗннин сăмахӗсем тăрăх, ашшӗ юлашки çулсенче рак чирӗпе асапланнă.
Граждан панихиди 11 сехетре пуçланнă. Ертсе пыраканӗ Совет тата Раççей литература критикӗ, А.М.Горький ячӗллӗ Литература институчӗн профессорӗ Евгений Сидоров. |
«Татфондбанк» вкладчикӗсен укçисене парас ӗçе хăвăртлатас шутпа «Ак Барс» банкăн ертӳçисем праçниксенче банкăн ӗç графикне улăштарма йышăннă. «Ак Барс» банк вкладчиксене пӗтӗмпе 2,5 миллион тенкӗ ытла укçа памалла. Декабрӗн 26-мӗшӗнче 649 вкладчик 320 миллион тенкӗ илнӗ. «Ак Барс» банк ПАО правлени председателӗн çумӗ Т.Жаркова каланă тăрăх, праçниксенче май пур таран...
❮
❯
«Татфондбанк» вкладчикӗсен укçисене парас ӗçе хăвăртлатас шутпа «Ак Барс» банкăн ертӳçисем праçниксенче банкăн ӗç графикне улăштарма йышăннă.
«Ак Барс» банк вкладчиксене пӗтӗмпе 2,5 миллион тенкӗ ытла укçа памалла. Декабрӗн 26-мӗшӗнче 649 вкладчик 320 миллион тенкӗ илнӗ. «Ак Барс» банк ПАО правлени председателӗн çумӗ Т.Жаркова каланă тăрăх, праçниксенче май пур таран нумайрах вкладчика укçа парас тӗллевпе банк ӗç графикне улăштарать. Праçниксенче мӗнле ӗçлессине декабрӗн 30-мӗшӗччен пӗлтерӗç. «Татфондбанкăн» владчикӗсенчен нумайăшӗ « АК Барс» банкра юлаççӗ-мӗн.
Асăннă банкра укçа илес тесен вкладчикăн хăйпе пӗрле паспорт, страхлакан тӳлев пама ыйтса çырнă заявлени (ăна вырăнтах тултарма е сайтран илме пулать) пулмалла. «Татфондбанк» вкладчикӗсем хăйсен укçине декабрӗн 26-мӗшӗнчен пуçласа виçӗ уйăх илме пултараççӗ. |
Литературăпа çыхăннă вырăнсем çын кăмăлĕнче мăнаçлăх тата тăванлăх туйăмĕ çуратаççĕ. Вĕсем çыравçăн кун-çулне, унăн пултарулăх çăлкуçĕ ăçтан тапса тухнине тарăнрах туйса илме пулăшаççĕ. Çавăн пек хаклă вырăнсенчен пĕри – Пишпÿлек районĕнчи Йăлпăлак ялĕ. Шăпах çак ялтан Ираида Петрова, Прохор Федоров-Минюк, Марина Яковлева, Владимир Аптраман паллă сăвăçсем тухнă.
Кăçалхи май уйăхĕн 13-мĕшĕнче Владимир Дмитриев (Аптраман) 85 çул тултарнă пулĕччĕ. Юбилейне паллă тума пуçтарăннă хăнасене хăйĕн çĕнĕ сăввисене вуласа парĕччĕ. Шел пулин те, çак куна курма Турă пÿрмен çав ăна. Анчах та ентешĕсем хăйсен пултаруллă çыннине манмаççĕ. Акă Пишпÿлекри Тĕп библиотекăн чăваш халăхĕпе ĕçлекен секторĕ (ертÿçи Н.П. Тарасова) Чăваш чĕлхи кунĕнче «Йĕр» ятлă асăну каçĕ йĕркелесе ирттерчĕ. Унта поэтăн тăванĕсемпе çывăх çыннисем, вăрах вăхăт хушши пĕрле ĕçленĕ районти «Çутă çул» хаçат ĕçченĕсем пуçтарăнчĕç. Пултарулăх каçĕ калаçу мелĕпе иртрĕ. Тăванĕсен аса илĕвĕсем поэтăн сăввисене илемлĕн вуланипе ылмашăнса пычĕç. Пишпÿлекри 1№ тата 2№ шкул ачисем В. Аптраманăн çут çанталăк çинчен çырнă сăввисене вуларĕç. Хăнасем Ольга тата Аня Даниловасем, Людмила Романова шăрантарнă юрăсене киленсе итлерĕç. Каç енне ал çырăвĕсемпе, поэтăн сăввисен пуххипе, В. Аптраманăн пурнăçĕпе пултарулăхне уçса паракан буклетпа тата «Йĕр» видеороликпа паллашрĕç.
Мĕншĕн çак мероприятие шăпах Чăваш чĕлхи кунĕнче ирттерме палăртнă-ха? Мĕншĕн тесен вăл - чăн-чăн чăваш, чăваш чĕлхине, халăха юратса сăвăсем çырнă. Хăй сăввисене Владимир Аптраман чун-чĕре витĕр сăрхăнтарса кăларнă. Вĕсене вуланă май çут çанталăкпа этемĕн шухăш-кăмăлĕ курăнман çипсемпе çыхăнса тăни сисĕнет. Поэтăн шалти тĕнчи те, чĕлхи те пуян. Сăвăсене вуланă май ăна мĕнле кăмăлпа çырнине пĕлме пулать. Тăван ял, тăван тавралăх, çут çанталăк, этемлĕх, чунлăх, юрату , ача-пăча, тăван халăх çинчен шăрçаланă сăввисенче хăйне канăç паман шухăш-туйăмне уçса парать. Вулакан автора хумхантарнă ыйтусене çĕнерен те çĕнĕрен хускатса хăй витĕр кăларать. Ахальтен мар ĕнтĕ Анатолий Никитин унăн чылай сăввисене юрра хывнă.
Наталья ТАРАСОВА,
ПР чăваш халăхĕпе ĕçлекен сектор ертÿçи.
Пишпÿлек ялĕ.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
19-мӗшӗ - Панулми Сăпасӗ. Кӗркуннене кӗтсе илмелле. Çанталăк типӗ-тӗк, кӗркунне типӗ пулать, хӗвеллӗ-тӗк - хӗлле шартлама сивве. Панулми Сăпасӗ мӗнле, Пукрав (октябрӗн 14-мӗшӗ) çапла килет тенӗ. Пӗрремӗш панулмисене пуçтармалла. Çак кунран тăрнасем кăнтăра вӗçсе кайма тытăнаççӗ. 20-мӗшӗ - пылак çырласене йӳççисем ылмаштараççӗ. Кӗтмел, шăлан çырли ӗлкӗрет, пилеш хӗрелет. Вăрман йывăçӗсем...
❮
❯
19-мӗшӗ - Панулми Сăпасӗ. Кӗркуннене кӗтсе илмелле. Çанталăк типӗ-тӗк, кӗркунне типӗ пулать, хӗвеллӗ-тӗк - хӗлле шартлама сивве. Панулми Сăпасӗ мӗнле, Пукрав (октябрӗн 14-мӗшӗ) çапла килет тенӗ. Пӗрремӗш панулмисене пуçтармалла. Çак кунран тăрнасем кăнтăра вӗçсе кайма тытăнаççӗ.
20-мӗшӗ - пылак çырласене йӳççисем ылмаштараççӗ. Кӗтмел, шăлан çырли ӗлкӗрет, пилеш хӗрелет. Вăрман йывăçӗсем симӗс тума майпен сарă-хӗрлӗ тӗспе улăштарма пуçлаççӗ.
21-мӗшӗ - халăх календарӗпе Мирон. Çак кун январь уйăхӗ мӗнле пулассине кăтартать.
22-мӗшӗ - халăх календарӗпе Матфей. Ăшă çумăрсем пӗтеççӗ, малалла сиввисем çума пуçлаççӗ.
23-мӗшӗ - халăх календарӗпе Лаврентий. Çак кун кăнтăрла шыв-шура сăнамалла. Шыв лăпкă-тăк, хӗлле вăйлă çил-тăмансăр пулать. Енчен те шăрăх е вăйлă çумăрлă пулсан кӗркунне те çаплах килет.
24-мӗшӗ - ӗлӗк çак кун масар тата шурлăхсем çийӗн çутăсем курăннă, вӗсем вилнӗ çынсен чунӗсем тенӗ. Çавăнпа çак кун пӗр тумлам та эрех ӗçме юраман, мӗншӗн тесен вилнӗ çынсем ӗçекенсене айăплама пултараççӗ. Сурăх çăмне иртмелли юлашки кун, каярах юлсан сивӗсем пуçланиччен çăмӗ ӳссе ӗлкӗреймест. |
Çуллен кӗркуннерен пуçласа çуркуннеччен уйăхра пӗрре Элмет район чăвашӗсен Элмет хулинчи Çамрăксен центрӗнче Чăваш культурин кунне ирттересси йăлара. Чăваш артисчӗсен концертне ирттернипе кăна çырлахмаççӗ вӗсем. Тӗлпулăва сумлă чăвашсене те чӗнеççӗ. Валери Туркай, Анатолий Кипеч, Раиса Сарпи, Николай Сорокин тата ыттисем килнӗ. Паллă культура ӗçченӗсемпе, çыравçăсемпе тӗлпулусем яланах халăхпа ыйту-хурав формачӗпе...
❮
❯
Çуллен кӗркуннерен пуçласа çуркуннеччен уйăхра пӗрре Элмет район чăвашӗсен Элмет хулинчи Çамрăксен центрӗнче Чăваш культурин кунне ирттересси йăлара. Чăваш артисчӗсен концертне ирттернипе кăна çырлахмаççӗ вӗсем. Тӗлпулăва сумлă чăвашсене те чӗнеççӗ. Валери Туркай, Анатолий Кипеч, Раиса Сарпи, Николай Сорокин тата ыттисем килнӗ. Паллă культура ӗçченӗсемпе, çыравçăсемпе тӗлпулусем яланах халăхпа ыйту-хурав формачӗпе иртеççӗ иккен. Ку вара тăван культурăпа тата çывăхрах паллашма пулăшать.
Район администраци пуçлăхӗ чăвашсене культурăллă аталанма çулталăкне икӗ хутчен залпа тӳлевсӗр усă курма ирӗк парать иккен. Элмет чăвашӗсем тепӗр Чăваш культура кунне ноябрӗн 18-мӗшӗнче ирттерме планланă. Вӗсем патне тӗлпулăва Чăваш халăх артистки, ЧР культура тава тивӗçлӗ ӗçченӗ Елена Иовлева килет. Паллах, концерт кăна мар, малтан унпа тӗлпулу пулать. Элмет чăвашӗсемшӗн ку тӗлпулу та хаваслă та усăллă иртетех. Мӗншӗн тесен халăха концерт кăтартнисӗр пуçне Елена Иовлева чăваш театрӗ çинчен каласа парӗ.
Кăмăллипе усăллине пӗрлештерес ăсталăх пуртан элметсем марттур та. Вӗсем ырă йăласене ачасене мӗн пӗчӗкрен хăнăхтарса ӳстереççӗ. Çавăнпа кунта чӗлхи те, тӗнӗ те манăçмасть, мӗншӗн тесен манăçма памаççӗ. |
Икĕ уйăх каярах «Чӑваш чӗлхи лабораторийӗ» чӑвашла-вырӑсла пуплевӗш (предложени) мӑшӑрӗсен йышӗ 150 пинрен иртнĕ пулнă.
Ак халь тепӗр ҫитӗнӳ те пур — пуплевӗш мӑшӑрӗсен йышӗ 200 пинрен иртрӗ. Хыпар ҫырнӑ вӑхӑтра ҫак кӑтарту 200514 куҫарнӑ пуплевӗшпе танлашатчӗ.
Чӑваш чӗлхи лабораторийӗ хӑйӗн ӗҫне ака уйӑхӗнче пуҫланă. Тӗп ӗҫ — шӑп та лӑп чӑвашла-вырӑсла пуплевӗш мӑшӑрӗсене пухасси. Маларах ӗҫ ытла хӑвӑртах пыман пулсан та хальхи вӑхӑтра лаборатори уйӑхсерен 30 пин ытла мӑшӑр хатӗрлет. Тепӗр май каласан, кунне корпус 1 пин ытла мӑшӑрпа пуянланать.
Корпуса хатӗрлекенсем: Николай Плотников (ертӳҫӗ, корпус сайтне йӗркелесе пыракан); Александр Антонов (машшин куҫарӑвӗ тӗлӗшпе ӑстаҫӑ); Светлана Трофимова, Эрбина Портнова, Алина Иванова (текстпа ӗҫлекенсем). Унсӑр пуҫне ытти ҫынсене те асӑнса хӑварма пулать — вӗсем тӗрлӗ енчен пулӑшу кӳнӗ. Лаборатори ӗҫӗ харпӑр ҫынсен укҫи-тенкипе йӗркеленсе пырать.
Ҫитес вӑхӑтра чӑвашла-вырӑсла тата вырӑсла-чӑвашла машшин куҫарӑвӗн сайтне ӗҫлеттерсе ярас шухӑшлӑ. Вӑл альфа-верси шайӗнче ӗҫлӗ.
#сайтсем, #чӑваш чӗлхи, #ЧЧЛ
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
272 - Консулсем: Луций Папирий Курсор (2-мĕш хутчен) (патриций) тата Спурий Карвилий Максим (плебей). Цензорсем: Луций Папирий Претекстат (патриций) тата Маний Курий Дентат (плебей).
272 - Римлянсем Таренте хупăрланă. Гаваньре карфагенсен флочĕ курăннă. Терент гарнизонĕ рим консулне парăннă. Тарентсен мĕнпур карапне Остие илсе кайнă.
272 - Арей гортинсене вăрçăра пулăшмашкăн Крита кайнă. Пирра, 20 пин салтаклă çарпа, Лаконикине Клеоним чĕннĕ. Пирр, хăйĕн Птолемей ывăлĕпе пĕрле Спартăна штурмланă, анчах та спартансем, Арей ывăлĕ Акротат ертсе пынипе, вĕсене сирсе янă. Тепĕр кунне Спартăна пулăшма Арей 2000 çарпа тата Антигона Аминий çарпуçĕ çитнĕ. Пирр чакнă. Антигон каллех македон хулисене пăхăнтарнă.
272 - Аргосра Аристейпе Аристипп хирĕçнĕ. Аристей вара Пиррпа ынăн Гелен ывăлне пулăшмав чĕннĕ. Арей ун хыççăн пĕр пин крит çыннипе тата спартансемпе пынă. Çĕрле Аристей Пирр умĕнче хапхана уçнă. Антигон çарĕ, Алкионей ывăлĕпе Арей ертсе пынипе Пирр çине тылран тапăннă. Çĕрлехи çапăçура Аргос урамĕнче Пирр пуçне хунă. Унăн çарĕ Антигон енне каçнă. Македони Эпир лăпкăлăх туса хунă. Пелопоннесре пурăнакансем Антигон влаçне йышăннă.
272-255 - Эпир патши Александр II, Пиррпа Ланасса ывăлĕ.
270-мĕш çулсен вĕçĕ - Римлянсем лукансене, бреттисене пăхăнтарнă.
270-мĕш çулсен вĕçĕ - Икĕпат Кĕçĕн Азири кăнтăр çырана, Карири тата Ионири хуласене, Финикие тата Кăнтăр Сирие (Келесирие) тытса тăрать. Ун сĕмĕнче Утравçăсен лиги. |
Ноябрӗн 26-мӗшӗнче иртнӗ «Раççей Чăваш пики-2016» конкурс тӗнчери чи паллă «Мисс Мира», «Мисс Вселенная» илемлӗх конкурсӗсене те таçта кая хăварчӗ - вăхăчӗпе. Кăнтăрла иртсен 15 сехетре пуçланса каçхине 10 сехетченех пырсан та пуçтарăннă халăх саланса пӗтмерӗ. Тӗрӗссипе, вăхăт иртни сисӗнмерӗ те, çӗршер мăшăр куç сцена çинче пыракан ӗçе тимлӗн сăнарӗ....
❮
❯
Ноябрӗн 26-мӗшӗнче иртнӗ «Раççей Чăваш пики-2016» конкурс тӗнчери чи паллă «Мисс Мира», «Мисс Вселенная» илемлӗх конкурсӗсене те таçта кая хăварчӗ - вăхăчӗпе. Кăнтăрла иртсен 15 сехетре пуçланса каçхине 10 сехетченех пырсан та пуçтарăннă халăх саланса пӗтмерӗ. Тӗрӗссипе, вăхăт иртни сисӗнмерӗ те, çӗршер мăшăр куç сцена çинче пыракан ӗçе тимлӗн сăнарӗ. Куракансенчен ытларахăшӗ хăйсен ялӗнчен е хулинчен хутшăннă пикене тӗрев пама килнӗ. Кăçалхи конкурса 30 пике хутшăнчӗ, хăш-пӗри инçе çула та пăхса тăман. Ханты-Мансийскпа Ямало-Ненецк автономилле тăрăхсенчен, Мурманскран, Самара, Ульяновск, Тюмень облаçӗсенчен, Тутарстан, Пушкăртстан, Крым тата, паллах Чăваш Ен республикисен чи хӳхӗм те пултаруллă хӗрӗсем пуçтарăнчӗç çак кун Шупашкар хулинчи Чăваш патшалăх филармонийӗнче.
Пӗтӗм Раççейри «Чăваш пики» конкурс Чăваш наци конгресӗ йӗркеленипе тата ЧР Культура министерствин пулăшăвӗпе иртрӗ. Мероприятие уçнă çӗре ЧР культура, национальноçсен тата архив ӗçӗн министрӗ Константин Яковлев, Чăваш наци конгресӗн президенчӗ Николай Угаслов, ЧР вӗрентӳпе çамрăксен политикин министрӗ Юрий Исаев хутшăнчӗç.
«Раççей чăваш пики» илемлӗх конкурсӗ талантлă та пултаруллă çамрăксене палăртас, вӗсене пулăшас, чăваш халăх культурине аталантарас, йăла-йӗркесене упрас тата, паллах, Раççей регионӗсенче пурăнакан çамрăксен хушшинче социаллă тата культурăллă çыхăнусем йӗркелес, туслăха çирӗплетес тӗллевпе иртет. Йышăннă йӗркесем тăрăх, конкурса чăваш чӗлхине пӗлекен 16-26 çулсенчи хӗрсем хутшăнчӗç. Творчествăлла тата сцена пултарулăхне пикесем хăйсемпе паллаштарасси (визитка), ăс-хакăл, пултарулăх, чăваш апат-çимӗçне хатӗрлесси тата чăваш тумӗн илемне кăтартасси конкурссенче кăтартрӗç. Пӗринчен тепри маттуртарах, хăшӗсем актер пултарулăхне кăтартрӗç, теприсем юрларӗç, виççӗмӗшсем ташласа савăнтарчӗç. Тутарстан пикисем - Ксения Романовăпа Марина Кудряшова питӗ тивӗçлӗ курăнчӗç. Марина юмах лартса акапелла юрларӗ - самай профессионаллă. Ксения хут чечек ăсталассипе мастер-класс кăтартрӗ, номер ыттисеннинчен çӗнӗлӗхпе уйрăлса тăчӗ, сцена çинче вăл хăйне ытарлă та илемлӗ тытрӗ. Пирӗн хӗрсен визиткисем те ыттисенчен уйрăлсарах тăчӗç. Сюжетсене тӗплӗн шутласа ӳкернӗ, унта Хусан сулмаклăхӗпе шайне, çамрăксен хальхи пурнăçне, вӗсен ӳсӗмне лайăх, анлă уçса панă. Кунта тав сăмахӗсем «Тутарстан Чăваш пики» конкурс ертӳçине Сильвия Чаркинăна калас килет. Пӗр вăхăт «Мисс Татарстан» организацире ӗçлесе вăл пысăк опыт пухнă, хӗрсене миллиметр таранччен тӗплӗ хатӗрленме пулăшнă. Сăмаха ӳстермесӗр калатăп, пирӗн хӗрсем хăйнеевӗр, çӗнӗлле курăнчӗç.
Жюрие 30 конкурсанткăран чи илемлине, чи пултаруллине суйласа илме, паллах, çăмăл мар пулчӗ. Пӗр сехет ытла та канашларӗç вӗсем. Куракансем вара çак вăхăтра чăваш эстрадин çăлтăрӗсен концертне курса вăхăта кӗскетрӗç. Чăтăм пӗтсе çитни те палăра пуçларӗ, сцена çине пикесне чӗнсе кăларма кăшкăркалакансем те пулчӗç. Кӗтнӗ хумхануллă вăхăт та çитрӗ. Çӗнтерӳçӗсене палăртма сцена çине ЧНК президенчӗ Николай Угасловпа, ЧНК вице-президенчӗ Владимир Клементьев тухрӗç. Николай Федорович конкурсанткăсене саламласа «Раççей Чăваш пики-2016» конкурса хутшăннă хӗрсем тăван чӗлхене, историе тарăн пӗлнине, хăйсене тивӗçлӗ те сăпайлă, чăн-чăн чăваш хӗрӗ пек тыткаланине палăртрӗ. Малтанласа йӗркелӳçӗсенчен Дипломпа Хисеп хучӗсем тивӗçнисен ячӗсене пӗлтерчӗç. Пирӗн пăшăрхану çеккунтсерен ӳсрӗ темелле. Часах номинацисенче çӗнтернисен ячӗсене пӗлтерме пуçларӗç: «Ăс пике» - Дарья Степанова (Пушкăртстан, Октябрьски), «Куракансем кăмăлланă пике» - Мила Яковлева (Чăваш Ен, Канаш районӗ), «Чи хӳхӗм пике» - Ксения Сергеева (Крым Республики), «Чăваш Ен тулашӗнчи чи пултаруллă пике» - Ангелина Адамовапа (Ульяновск облаçӗ) Екатерина Сафронова (Ямалпа Ненец округӗ, Муравленко хули), «Çепӗç пике» - Нелли Львова (Чăваш Ен, Элӗк районӗ) пулчӗç. Чи хумхануллă самант - пӗлтермен икӗ ят кăна юлнă, вӗсен хушшинче Тутарстанри Çӗпрел районӗнчи Хулаçырминче çуралса ӳснӗ Ксения Романова ячӗ те пур. Конкурс ертӳçисем вăхăта юриех тăснăн туйăнчӗ. Чӗре пырта тапнăн тăпăртатрӗ. Иккӗмӗш вырăна Пушкăртстан пики Елена Садыкова çӗнсе илнине пӗлтерсен иккӗленӳ юлмарӗ - пирӗн пике çӗнтерӳçӗ.
- «Раççей Чăваш Пики-2016» - Ксения Романова! - тесе зала янраттарнă хыççăн залра ларакан тутарстансем пӗр çеккунтлăха шăплăннă хыççăн сывлăша чӗтрентерсе савăнса кăшкăрма пуçларӗç, пӗр-пӗрне ыталаса саламларӗç. Ксения чăннипех те тивӗçлӗ çӗнтерӳçӗ. Вăл хăйне пур енчен те лайăх кăтартрӗ. Кайран та çухалса каймарӗ. «Паллах, мана çӗнтерӳ питӗ савăнтарать. Çакăншăн эпӗ чи малтан Сильвия Чаркинăна тав тăватăп, вăл пирӗнпе ӗçлемен, хатӗрленме пулăшман пулсан ку çӗнтерӳ пулаймастчӗ. Тата, паллах, аттепе аннене тав тăватăп. Вӗсем мана çуратса ӳстернӗ, ырă пулма вӗрентнӗ. Ку ман çӗнтерӳ кăна мар, вăл Тутарстан командин çӗнтерӗвӗ», - терӗ Ксения.
Пирӗн тепӗр конкурсантка Марина Кудряшова та хăйне пур енчен те лайăх кăтартрӗ, ман шутпа, вăл пӗр-пӗр номинаци çӗнтерӳçи пулмаллаччех. Жюри ахăртнех урăхла шутланă, Тутарстанăн икӗ пикине те çӗнтерӳçӗсен шутне кӗртни, тен, ытлашши туйăннă.
Чăваш наци конгресӗпе спонсорсем конкурса хутшăннă пикесене пӗрне те парнесӗр хăвармарӗç, Дипломсемпе Хисеп хучӗсене тивӗçнисене, номинаци çӗнтерӳçисене пылак çимӗç карçынккисем, тӗрлӗ сертификатсем пачӗç. Иккӗмӗш вырăншăн канма кайма 20 пин тенкӗлӗх, пӗрремӗш вырăншăн - 30 пин тенкӗлӗх сертификат парнелерӗç. |
Пушкăртстан Республикин Первенствин V ушкăнĕн сезонĕн 2-мĕш турĕнче пирĕн районăн ачасен хоккей команди Альшей командине 8:0 шутпа, Чишма командине 8:2 шутпа çĕнтернĕ.
Çитес вайăсем Пишпÿлекре декабрĕн 28-мĕшĕнче иртĕç. Хоккей курма тата пирĕн командана хавхалантарма килсемĕр.
Çамрăксен «Вектор» центрĕн ВК страницинчен.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
Бельман Карл Микаэль (шв. Carl Michael Bellmann), — паллă швед сăвăçи тата юрăçи. Вăл ĕçленĕ тĕп жанр — эпистола.
Бельман
Чăвашра «Бельман» пĕрлешĕвĕ пур. Юрий Айташпа Айхи Геннадий Николаевич ăна чăвашла куçарнă. Хайлавĕсем «Сывлăха, тăвансемĕр» ятпа Шупашкарта кĕнекен пичетленсе тухнă.
КаçăсемПравить
«Чăваш Ене»(ĕçлемен каçă) — 2005 çулхи Шупашкарта иртнĕ Тĕнчери Поэзи фестивалĕ çинчен статья. Хыпарта пичетленсе тухнă Иосиф Трер швед чĕлхинчен куçарнă статья.
C.M. Bellmans samlade skrifter. — Göteborg, 1836Шаблон:Ref-sv
Ку Швеци пайăр çыннин биографийĕ пирки вĕçлемен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе тата хушса проекта пулăшма пултаратăр. |
Эпир пурте Раççей çĕршывĕнче пурăнатпăр. Раççей вăл - тĕрлĕ чĕлхепе калаçакан‚ тĕрлĕ тĕне ĕненекен, тĕрлĕ ÿсĕмри çынсен тăван килĕ. Çакна шăпăрлансен шайĕнче те асăрхама пулать. Кашни ача сачĕ тĕрлĕ чĕлхепе калаçакансен пысăк çемйи шутланать. Ачасен хушшинче вырăссем‚ пушкăртсем‚ чăвашсем‚ эрменсем‚ украинсем‚ корейсем‚ узбексем...пур. Мĕнле наци халăхĕ пулнине пăхмасăр пирĕн пĕр-пĕрин чĕлхине‚ тĕнне‚ йăли-йĕркисене хисеплемелле.
Эпир, воспитательсем, тĕп тивĕçе пурнăçласа ача садĕнчи шăпăрлансене Пушкăртстанра пурăнакан тĕрлĕ халăхсен культурипе паллаштаратпăр.Сăмахран, харпăр хăй шайне ÿстерекен план тăрăх, эпĕ «Шкул çулне çитмен ачасене фольклор тата вăйăсем урлă чăваш культурипе паллаштарасси» темăпа ĕçлетĕп.
Январь уйăхĕн вĕçĕнче «Илемпи патĕнче хăнара» ятлă мероприяти иртрĕ. Унта эпир ачасемпе чăвашла паллашма тата сывпуллашма вĕрентĕмĕр: «Здравствуйте! - Сывлăх сунатăп! Аван!»‚ «Доброе утро! - Ырă ир пултăр!»‚ «Привет - Салам!»‚ «Пока - Чипер!»‚ «До свидания! - Тепре куриччен!».
Ачасем хаваспах «Тупмалли юмахсем» конкурса хутшăнчĕç. «Чăваш Республики» ятлă презентаци тăрăх чăваш ялавĕпе‚ гербĕпе‚ наци апат-çимĕçĕпе паллашрăмăр‚ «Анне» ятлă юрă итлерĕмĕр тата «Чăваш ташши» видеора ачасем ташланине пăхса килентĕмĕр.
Улттăмĕш ушкăна çÿрекен Яна Яковлева «Пукане» сăвă урлă хăй пушă вăхăтра мĕн тума юратни çинчен каласа пачĕ: пуканепе пĕрле тĕлĕнтермĕш паттăр çинчен кĕнекесем вуланине‚ иккĕшĕ юрăсем юрланине‚ пĕр-пĕрне питĕ юратнине‚ тепĕр чух тунсăхланине пĕлтерчĕ. Хăш чух «эпĕ шкула кайсан ман пукане кампа вылĕ-ши» текен шухăш пуçра çуралнине систерчĕ.
Чăвашсен тумтирĕпе‚ çи-пуçĕпе те паллашрăмăр. Мĕн тери капăр вĕсен тухйисем‚ кĕписем‚ чĕрçиттисем... Ачасен умне чăваш тумне тăхăнса пирĕн педагог-психолог Э.В.Каримова тухрĕ. Çавăнпа та утса çÿренĕ‚ ташланă чух хушпу тенкисене тытса хак пама‚ тухйине тăхăнса пăхма та ĕлкĕртĕмĕр. Чăваш халăхĕ хăйсен тумтирĕсенче ытларах шурă‚ хĕрлĕ‚ сарă тĕссемпе усă курнине палăртмалла. Тĕрĕ-эрешĕсем те вĕсен хăйне евĕрлĕ пулнине‚ унта хĕвел‚ çемье‚ туслăх‚ пурнăç йывăçĕ‚ пурнăç çулĕ‚ ăру аталанăвĕ пулнине пĕлетпĕр.
Ачасем пурте выляса савăнма юратаççĕ. Çавăнпа та вăйăсемсĕр епле-ха? «Çил ачисем»‚ «Сăпсасем»‚ «Ĕçченсем»‚ «Уйăхпа хĕвел» ятлă чăваш вăййисене вылярăмăр. Упа‚ сăпса маскисене тăхăнни вĕсене уйрăмах килĕшрĕ.
Мероприяти вара пĕчĕк чăваш дискотекипе вĕçленчĕ. Аслисем те‚ ачасем те В.Христофоров тата «Янра юрă» ушкăн юрлакан «Çумăр çăвать» чăваш юррисен попуррипе ташларăмăр. Пурте кăмăллă юлчĕç.
Наталья ЯКОВЛЕВА‚
61№ ача сачĕн воспитателĕ‚
Çтерлĕ хули.
Читайте нас в
© 2020 Сайт издания "Сута сул" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации. |
End of preview. Expand in Data Studio
README.md exists but content is empty.
- Downloads last month
- 6