text
string | id
string | dump
string | url
string | date
string | file_path
string | license_abbr
string | license_version
string | license_location
string | license_in_head
bool | license_in_footer
bool | potential_licenses
dict | license_parse_error
bool | license_disagreement
bool | language_script
string | language
string | language_score
float64 | found_in_fw
bool |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tropiese jaar
’n Tropiese jaar (ook bekend as ’n sonjaar) is die tyd wat die Son vat om terug te keer na dieselfde posisie in die siklus van seisoene soos van die Aarde af gesien, byvoorbeeld van lentenagewening tot lentenagewening of van somersonstilstand tot somersonstilstand. As gevolg van die aksiale presessie van die Aarde stem die seisoensiklus nie meer heeltemal ooreen met die Aarde se wentelbaan met betrekking tot die sterre (die sideriese jaar) nie.
VerwysingsWysig
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
|
<urn:uuid:586bc43d-39c2-475f-aeb4-47bb93a260c4>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Sonjaar
|
2019-07-21T04:22:47Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999996
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:96716f05-8c50-4ea7-ae67-e566fc18ab69>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Ki
|
2019-07-17T11:21:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00127.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
besitlike voornaamwoord
Jump to navigation
Jump to search
Inhoud
Enkelvoud | Meervoud |
---|---|
besitlike voornaamwoord | besitlike voornaamwoorde |
- بِسِتْلِكِی فُوَرْ نامْ ڤُوَرْدْ , meervoud: بِسِتْلِكِی فُوَرْ نامْ ڤُوَرْدِی
- besitlike foornaamwoort, besitlike foornaamwoord; meervoud: besitlike foornaamwoorde
- 'n Voornaamwoord wat besit aandui.
Vertalings: besitlike voornaamwoord | |||
---|---|---|---|
|
<urn:uuid:02294cdf-bf1b-4d7a-8837-ac25c827bbf2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/besitlike_voornaamwoord
|
2019-07-17T10:19:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00151.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.960003
| false
|
Blouvleivalk
Die Blouvleivalk (Circus pygargus) - ook bekend as die Bloupaddavreter - is 'n voël en skaars somer besoeker aan die binneland van Suid-Afrika. Die voël is 40 – 46 cm groot, weeg 230 - 440 g met 'n vlerkspan van 95 - 115 sentimeter. In Engels staan die voël as die Montagu's harrier bekend.
Blouvleivalk | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Circus pygargus (Linnaeus, 1758) | ||||||||||||||||
Lig groen: Broeigebied
Blou: Oorwintering |
Inhoud
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Circus pygargus. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Circus pygargus". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:53fa9ac1-1a34-497a-9ce5-e600eabebbd2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Blouvleivalk
|
2019-07-18T14:58:44Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.992176
| false
|
sy
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
Inhoud
enkelvoud | meervoud | |||
---|---|---|---|---|
onderwerp | voorwerp | onderwerp | voorwerp | |
1e persoon | ek | my | ons | ons |
2e persoon (informeel) |
jy | jou | julle | julle |
2e persoon (formeel) |
u | u | u | u |
3e persoon (mannelijk) |
hy | hom | hulle | hulle |
3e persoon (vrouwelijk) |
sy | haar | ||
3e persoon (onzijdig) |
dit | dit |
- IPA: /səɪ̯/
sy
sy
sy
- sy
stamtijd | ||
---|---|---|
infinitief | verleden tijd |
supinum |
sy |
sydde |
sytt |
volledig |
sy
|
<urn:uuid:840679b8-4a63-4870-89ef-04ea60e34e4b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://nl.wiktionary.org/wiki/sy
|
2019-07-18T15:30:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.969131
| false
|
Brittany Curran
Jump to navigation
Jump to search
Brittany Curran | |
Geboortenaam | Brittany Elizabeth Curran |
---|---|
Geboorte | 2 Junie 1990 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise en vervaardiger |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Brittany Curran (gebore 2 Junie 1990) is 'n Amerikaanse aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente 13 Going on 30 (2004), Dear White People (2014), en Intrepid, en in die televisiereeks Twisted (2013).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2004: 13 Going on 30
- 2008: The Uninvited
- 2008: The Adventures of Food Boy
- 2014: Dear White People
- 2015: Exeter
- 2015: Double Daddy
- 2017: The Man from Earth: Holocene
- 2018: Captured
- Intrepid
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2007: Yay Me! Starring London Tipton
- 2013: Twisted
- 2015: The Magicians
- 2018: FraXtur
Video's[wysig | wysig bron]
- 2007: The Haunting Hour: Don't Think About It
- 2009: Legally Blondes
- 2014: Caught a Ghost: Get Your Life
|
<urn:uuid:506f86e7-8961-479c-9a4c-2d713399a070>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Brittany_Curran
|
2019-07-19T21:37:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526359.16/warc/CC-MAIN-20190719202605-20190719224605-00471.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.97266
| false
|
Original Research
Jan A. du Rand, Nuwe-Testamentikus: ’n Lewenslange akademiese liefdesverhouding met die Johannese Nuwe-Testamentiese geskrifte
Submitted: 27 April 2015 | Published: 11 August 2015
About the author(s)
Fika Janse van Rensburg, Unit for Reformational Theology, North-West University, Potchefstroom Campus, South AfricaAbstract
In hierdie artikel word ’n oorsig van die akademiese bydrae van prof. Jan A. du Rand, emeritus professor in Nuwe Testament aan die Universiteit van Johannesburg en Buitengewone Professor van die Noordwes-Universiteit in Potchefstroom gebied. Ná ’n bondige biografiese oorsig, word Du Rand se akademiese bydrae onder die volgende opskrifte bespreek: Doktorale leiding, Publikasietendense, Griekse taalfase, Johannesevangelie- en -entolēfase, Openbaringfase, Paulusfase en ander publikasies, Hermeneutiese bydrae, Besondere boekpublikasies, Akademiese gemeenskapsbetrokkenheid, Bydrae tot vakverenigings, Bybelvertaling, Informele en kerklike bydraes en Toekennings.
Jan A. du Rand, New Testament scholar: A lifelong love relationship with the Johannine New Testament writings. In this article an overview is presented of the academic contribution of Prof. Jan A. du Rand, emeritus Professor in New Testament Studies at the University of Johannesburg and Extraordinary Professor at the North-West University in Potchefstroom. After a brief biographic overview, his academic contribution is discussed under the following headings: Doctoral supervision, Publication trends, Greek language phase, John’s Gospel and entolēphase, Revelation phase, Pauline phase and other publications, Hermeneutical contributions, Special book publications, Academic community involvement, Contributions to academic societies, Bible translation, Informal and ecclesiastic contributions, and Awards.
Keywords
Metrics
Total abstract views: 2063Total article views: 3879
|
<urn:uuid:9ba01c5e-51c9-4d70-8e50-60086ee74e67>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/article/view/1981
|
2019-07-19T21:28:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526359.16/warc/CC-MAIN-20190719202605-20190719224605-00471.warc.gz
|
by
|
4.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by",
"by"
],
"in_footer": [
true,
false
],
"in_head": [
false,
false
],
"location": [
"a_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"4.0",
"4.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.851259
| false
|
Hulp
Kategorie:Woudenberg
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Woudenberg"
Die volgende 2 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2.
B
Bybelgordel
M
Moorst
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Woudenberg&oldid=1877080
"
Kategorie
:
Munisipaliteite in Utrecht (provinsie)
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
العربية
Deutsch
English
فارسی
Français
Frysk
Italiano
Nederlands
Svenska
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 7 Januarie 2019 om 14:46 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:5a497180-1031-4b1b-aaa2-037882658cd6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Woudenberg
|
2019-07-21T04:34:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998615
| false
|
Verwante veranderings
Jump to navigation
Jump to search
Tik 'n bladsynaam om veranderinge aan bladsye te sien wat daarvan of daarheen skakel. (Om inskrywings van 'n kategorie te sien, tik Kategorie:Naam van kategorie). Veranderinge aan bladsye op u dophoulys word in vetdruk aangedui.
Lys van afkortings:
- N
- Met die wysiging is 'n nuwe bladsy geskep. (sien ook die lys van nuwe bladsye)
- k
- Hierdie is 'n klein wysiging
- b
- Hierdie wysiging is deur 'n bot gemaak
- D
- Wikidata-wysiging
- (±123)
- Bladsy is met die aantal grepe gewysig
16 Julie 2019
- Module:Citation/CS1; 20:38 -23 768 K175 Wysigings deur K175 teruggerol na laaste weergawe deur Fluxbot Etiket: Terugrol k
- Module:Citation/CS1; 20:37 +23 768 K175 Sinchroniseer vanaf en:Module:Citation/CS1
|
<urn:uuid:27a78fc3-e9d4-4ba5-a68e-96043bc48e16>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Ronaldsey
|
2019-07-21T04:45:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999922
| false
|
Beth Fowler
Jump to navigation
Jump to search
Beth Fowler | |
Geboorte | 1 November 1940 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise |
Aktiewe jare | 1970–nou |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Beth Fowler (gebore 1 November 1940) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente Sister Act (1992), Mulan (1998), en Did You Hear About the Morgans? (2009), en in die televisiereeks Orange Is the New Black (2013).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1992: Sister Act
- 1998: Mulan
- 2009: Did You Hear About the Morgans?
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2013: Orange Is the New Black
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1998: Searching for the Great Hopewell Road
|
<urn:uuid:14162965-8f2f-40c7-bb87-bc1193d0668c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Beth_Fowler
|
2019-07-17T11:26:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.98845
| false
|
Bespreking:Messier 79
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Messier 79-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:eae704d8-9bc2-4588-8443-080637c495ef>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Messier_79
|
2019-07-21T04:57:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
PV Telescopii
HD 168476 | ||||
Sterrebeeld | Teleskoop | |||
Spektraaltipe | B5p | |||
Waarnemingsdata (Epog J2000) | ||||
Regte klimming | 18h 23m 14.6635s | |||
Deklinasie | -56° 37′ 44.15″ | |||
Skynmagnitude (m) | 9,25 | |||
Absolute magnitude (M) | 2,25 | |||
Besonderhede | ||||
Massa (M☉) | 0,9 | |||
Radius (R☉) | 19 | |||
Ligsterkte (L☉) | ~6 500 | |||
Temperatuur (K) | 14 000 | |||
Eienskappe | ||||
Veranderlikheid | PV Telescopii-veranderlike | |||
Ander name | ||||
PV Telescopii, HD 168476, HIP 90099[1] | ||||
PV Telescopii (ook bekend as HD 168476) is ’n B-tipe ekstreme waterstofster in die sterrebeeld Teleskoop. Dit is ook die prototipe van die klas veranderlike sterre met die naam PV Telescopii-veranderlikes.
Hulle is moontlik post-AGB-sterre met swak waterstoflyne en sterker helium- en koolstoflyne. Hul periodes wissel van ’n paar uur tot ’n paar jaar. Sommige navorsers glo hierdie onwaarskynlike sterre is dalk die gevolg van die samesmelting van witdwerge.[2]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=HD+168476
- Gourgouliatos, K. N.; Jeffery, C. S. (2006). "On the angular momentum evolution of merged white dwarfs". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 371 (3): 1381. doi:10.1111/j.1365-2966.2006.10780.x
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
|
<urn:uuid:a48b8195-281d-45b6-93b6-23a70583fb18>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/HD_168476
|
2019-07-21T04:51:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99299
| false
|
Boekbronne
Jump to navigation
Jump to search
Biblioteke
Suid-Afrika:
- Soek die boek in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika se katalogus
- Soek die boek in die SEALS Konsortium se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van Suid-Afrika se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van die Witwatersrand se biblioteek
- Soek die boek in die Kaapse Hoër Onderwys Konsortium se biblioteek
Wêreldwyd:
- Soek die boek deur WorldCat in jou plaaslike biblioteek se katalogus
Boekwinkels
Suid-Afrika:
Ander lande:
|
<urn:uuid:dfd10245-688a-4880-b09a-7f649eeba22e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne/9966848959
|
2019-07-21T04:55:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Kategorie:Kultuur volgens kontinente
Lees in 'n ander taal
Hou hierdie bladsy dop
Wysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Culture by continent
.
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 6 subkategorië, uit 'n totaal van 6.
►
Tale volgens kontinente
(5 K)
A
►
Kultuur in Afrika
(7 K, 3 B)
►
Kultuur in die Amerikas
(3 K, 2 B)
►
Kultuur in Asië
(13 K, 1 B)
E
►
Kultuur in Europa
(24 K, 1 B)
O
►
Kultuur in Oseanië
(3 K)
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Kultuur_volgens_kontinente&oldid=1433151
"
|
<urn:uuid:f694ecf4-4360-4d74-b794-dbe8fa13bfc0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kultuur_volgens_kontinente
|
2019-07-22T09:43:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00255.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.977715
| false
|
Bespreking:Kazuya Maekawa
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Kazuya Maekawa-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:6fc8cc66-4660-44ee-a1c6-94ccf75aa944>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Kazuya_Maekawa
|
2019-07-17T11:10:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00199.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999942
| false
|
Queen’s College
Queen's College | |
Leuse | Esse Quam Videri (Te wees, eerder as om te lyk) |
---|---|
Gestig | 1858 |
Tipe | Openbare Seunskool |
Hoof | Brendan Grant (1 Jan 2013) |
Leerlinge | 575 |
Grade | 8 – 12 |
Stad | Queenstown |
Provinsie | Oos-Kaap |
Land | Suid-Afrika |
Kleure | Ou-Goud en Swart |
Jaarboek | The Queen's Quire |
Webblad | www.queenscollege.co.za |
Queen's College is 'n staatskool vir seuns op Queenstown in die Oos-Kaap. Die skool het sy oorsprong met die stigting in 1855 van die eerste skool op Queenstown gehad. Die skool het in 1869 saamgesmelt met 'n privaat skool wat twee jaar vantevore gestig is. Meisies is die eerste keer in 1875 tot die Boy's Public School toegelaat en die naam is in 1880 gewysig tot Queenstown High Skool. In 1887 word die Boy's High School opnuut gestig en die ou skool word terselfdertyd die Girls' High School. Die seunskool se gebou is in Julie 1898 amptelik geopen deur sir Thomas Muir. In 1902 smelt dit saam met die Wesleyaanse skool. Die huidige naam, Queen's College Boys' High School, is eers in 1925 aanvaar.
Bekende alumni[wysig | wysig bron]
- Tony Greig (1946–2012), Engelse krieketspeler
|
<urn:uuid:464898fd-78a4-4763-b377-aa69ce26c2e2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Queen%27s_College
|
2019-07-22T10:07:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00279.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999847
| false
|
Hulp
Brei sjablone uit
Jump to navigation
Jump to search
Brei sjablone uit
Hierdie spesiale bladsy lees die invoerteks en vervang al die sjablone rekursief. Dit vervang ook ontlederfunksies soos {{#language:…}}, en veranderlikes soos {{CURRENTDAY}}— omtrent alles tussen dubbele krulhakkies word vervang. Dit word gedoen deur die relevante funksies in die MediaWiki-ontleder te roep.
Kontekstitel, vir {{FULLPAGENAME}}, ensovoorts:
Invoerteks:
Verwyder kommentaar
Onderdruk <nowiki> etikette in die resultaat
Wys XML-ontledingsboom
Wys rou HTML
OK
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:ExpandTemplates
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Spesiale bladsy
Variante
Weergawes
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:60ac6fc0-25b6-4325-9da2-d605c7e7392e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:ExpandTemplates
|
2019-07-22T10:00:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00279.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999557
| false
|
Breëbekstrandloper
Die Breëbekstrandloper (Limicola falcinellus) is 'n skaars somertrekvoël en word gevind by riviermondings, minder dikwels by vleie en mere. Die voël is 17 cm lank, 30 – 45 g groot met 'n vlerkspan van 38 cm. In Engels staan die voël bekend as die Broad-billed Sandpiper.
Breëbekstrandloper | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Limicola falcinellus (Pontoppidan, 1763) |
Inhoud
FotogaleryWysig
Sien ookWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Limicola falcinellus. |
BronWysig
VerwysingsWysig
- BirdLife International (2012). "Limicola falcinellus". IUCN Rooilys van Bedreigde Spesies. Weergawe 2012.1. Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur. Besoek op 16 Julie 2012.
|
<urn:uuid:2ca8fcb9-91a8-4ce0-b3d5-a81f4e5bdd9f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Bre%C3%ABbekstrandloper
|
2019-07-16T05:54:09Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00063.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.986481
| false
|
Blanke Suid-Afrikaners
Blanke of Wit Suid-Afrikaners verwys na die wit etniese groepe van Suid-Afrika, waaronder die Afrikaners en Anglo-Afrikane die beduidendste is. Die meerderheid blanke Suid-Afrikaners se huistaal is Afrikaans (61%) en daarna Engels (33%).
Blanke Suid-Afrikaners | |
---|---|
'n Blanke familie in Suid-Afrika | |
Totale bevolking: | 4 534 000[1] (Suid-Afrika) 8,3% van Suid-Afrika se bevolking[1] |
Belangrike bevolkings in: | Suid-Afrika Namibië Verenigde Koninkryk Australië Nieu-Seeland Kanada |
Taal: | Afrikaans (61%), Engels (33%), ander (6%) |
Geloofsoortuiging: | Christendom (87%), Ateïsme (9%), Judaïsme (1%), ander (3%) |
Verwante etniese groepe: | Afrikaners, Kleurlinge, Nederlanders, Duitsers, Franse, Portugese, Italianers |
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- ( ) "Mid-year population estimates 2015" (PDF). Statistics South Africa. Besoek op 31 Maart 2016.
Eksterne skakelsWysig
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Blanke Suid-Afrikaners.
- ( ) 2001 Digitala Sensus Atlas
Etniese groepe in Suid-Afrika | |||
---|---|---|---|
|
<urn:uuid:2b2a804b-3c85-4fe2-ae68-8f1b3497477d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Blanke_Suid-Afrikaners
|
2019-07-18T16:00:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995308
| false
|
Kanada
Kanada (Engels: Canada, ['kænədə], en Frans: Canada, [kana'da], ), histories die Dominium Kanada, is die mees noordelike land in Noord-Amerika asook die wêreld, met 'n oppervlakte van 9 984 670 km² en 'n bevolking van byna 37 miljoen (soos in die eerste kwartaal 2018). Dit is 'n gedesentraliseerde federasie van 10 provinsies en 3 gebiede wat as 'n federale parlementêre demokrasie en grondwetlike monargie geregeer word. Die huidige konfederasie het sy oorsprong in die Dominion of Canada wat op 1 Julie 1867 as selfregerende gebied binne die destydse Britse Ryk gestig is.
Nasionale leuse: A Mari Usque Ad Mare[1] (Latyn vir: "Van see tot see") | |||||
Volkslied: O Canada / Ô Canada[2] Koninklike volkslied: God Save the Queen[3] (Frans: "Que Dieu protège la Reine") (Engels vir: "God beskerm die koningin") | |||||
Hoofstad | Ottawa
Grootste stad | Toronto
Amptelike tale | Engels en Frans1 | ||||
Regering | Federale parlementêre grondwetlike monargie[4] Elizabeth II Julie Payette Justin Trudeau | ||||
Onafhanklikheid | van die Verenigde Koninkryk 1 Julie 1867 11 Desember 1931 17 April 1982 | ||||
Oppervlakte - Totaal - Water (%) |
9 984 670 km2 (2de) 3 855 100 myl2 8,92 | ||||
Bevolking - 2018-skatting - 2016-sensus - Digtheid |
36 963 854[5] (38ste) 35 151 728[6] 3,92 / km2 (228ste) 10,2 / myl2 | ||||
BBP (KKP) - Totaal - Per capita |
2018-skatting | ||||
BBP (nominaal) - Totaal - Per capita |
2018-skatting | ||||
MOI (2015) | 0,920[8] (10de) – baie hoog | ||||
Gini (2013) | 34[9](20ste) – medium | ||||
Geldeenheid | Dollar ($) (CAD )
Tydsone - Somertyd |
(UTC-3,5 tot -8) (UTC-2,5 tot -7) | ||||
Internet-TLD | .ca | ||||
Skakelkode | +1 | ||||
1. Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey (Noord- en Suid-) en Tłįchǫ word sedert 2004 as streekstale erken. |
Kanada se hoofstad is Ottawa – dit is die setel van die nasie se parlement, asook die tuiste van die Goewerneur-Generaal en eerste minister. Weens die feit dat dit voorheen 'n Franse en toe Britse kolonie was, is Kanada lid van La Francophonie en die Britse Statebond. Engels en Frans is die amptelike tale (sien ook die artikels Kanadese Engels en Kanadese Frans).
Kanada is 'n moderne en tegnologies gevorderde land, en is grootliks self-ondersteunend as gevolg van groot reserwes fossielbrandstowwe, kernkrag- en hidro-elektriese kragopwekking. Die ekonomie is tradisioneel afhanklik van 'n groot oorvloed natuurlike hulpbronne en handel met die Verenigde State van Amerika. Alhoewel die huidige Kanadese ekonomie wyd uiteenlopend geword het, bly die benutting van natuurlike hulpbronne 'n belangrike dryfkrag van baie plaaslike nywerhede.
Van vóór die Konfederasie af het Kanada onder die beginsels van "vrede, orde en goeie regering" opgetree.[10] Die nasionale identiteit van Kanada fokus sedert die 19de eeu onder meer op die ideaal van 'n Peaceable Kingdom ("Vreedsame of Vredeliewende Koninkryk") wat Kanadese na bewering in Noord-Amerika geskep het.[11]
Inhoud
EtimologieWysig
Die naam Kanada is vermoedelik afgelei van die Irokese woord canada, wat "dorp" of "nedersetting" beteken.[12] 'n Alternatiewe etimologiese verklaring verwys na 'n term in die Cree-taal, Ka-Kanata, wat as "Land wat skoon is" vertaal word.[13]
Plaaslike bewoners het in 1535 vir Jacques Cartier die weg na Stadacona (die voorloper van die huidige Quebecstad) gewys. Cartier gebruik die naam nie net vir die dorp Stadacona nie, maar vir die hele gebied van Donnacona, die stamhoof in Stadacona. Vanaf 1547 begin kaarte om na hierdie en die omliggende gebiede as Kanada te verwys.
GeografieWysig
Kanada beslaan die grootste deel van die noordelike Noord-Amerika. Dit grens in die noordweste aan die Amerikaanse deelstaat Alaska en in die noorde aan die Arktiese Oseaan. Sy suidelike grens met die kontinentale Verenigde State loop van die Atlantiese Oseaan in die ooste tot by die Stille Oseaan in die weste.
Sedert die jaar 1925 maak Kanada ook aanspraak op die Arktiese gebiede tussen die 60ste en 141ste westelike lengtegrade. Kanada (en die wêreld) se mees noordelike menslike nedersetting is Alert, 'n basis van die Kanadese Weermag, op die eiland Ellesmere – net 817 kilometer van die Noordpool af. Kanada is die tweede grootste land na die Russiese Federasie ten opsigte van sy totale oppervlakte en die vierde grootste na die Russiese Federasie, die Volksrepubliek China en die Verenigde State ten opsigte van sy landoppervlakte.
Die bevolkingsdigtheid van 3,4 mense per vierkante kilometer behoort tot die laagstes ter wêreld. Die mees digbevolkte gebied van dié land is die Québec-Stad-Windsor-korridor langs die Groot Mere en die Sint-Laurensrivier in die suidooste. Kanada pronk met die meeste mere van alle lande ter wêreld en beskik ook oor die grootste hoeveelheid varswater.
Die Kanadese SkildWysig
Die Kanadese Skild of Laurentiese Plato is 'n uitgestrekte rotsgebied wat gedurende die laaste Ystydperk deur gletserinvloede skoongeskuur is. Die Skild word begrens deur die Mackenzierivier, Groot Beer-, Groot Slawe-, Athabaska- en Winnipeg-meer in die ooste, die vyf Groot Mere en die Sint-Laurensrivier.
In geologiese opsig is dit die oudste kerngebied van die Noord-Amerikaanse vasteland. Die Skild word gekenmerk deur 'n dun grondlaag, ryk afsettings van minerale soos goud, silwer, koper, sink, nikkel, kobalt en uraan, en 'n groot aantal mere en riviere.
Die name van mynboudorpe soos Port Radium, Uranium City, Asbestos, Cobalt en Coppermine verwys na die belangrikheid van die gebied vir Kanada se mynbousektor. Danksy die geologiese geskiedenis van die gebied kan die meeste minerale in dagboumyne ontgin word.
Die Hudsonbaai lê in die laagste gedeelte van die Kanadese Skild.
Die Binnelandse VlaktesWysig
In die weste van Kanada gaan die Kanadese Skild in die Groot Vlaktes oor. Hierdie binnelandse vlaktes behels die Groot-Mere-gebied en die Groot Vlaktes. Hul afsettingsgesteentes bevat onder meer aardgas- en olievelde wat van die Kanadese prairieprovinsies beduidende gas- en olieprodusente gemaak het.
Die Groot Mere is bekkens wat gedurende die laaste Ystydperk ontstaan het. Vanweë hul gestrekte vorm word hulle ook "vingermere" genoem. Hul groot oppervlakte van sowat 'n kwart miljoen vierkante kilometer maak van hulle 'n klein see in die hart van Noord-Amerika, en met die opening van die Sint-Laurenswaterweg in 1959 het hulle die "vierde kus" van Kanada en die Verenigde State geword.
Dikwels word in geografiese bekrywings na die Groot Vlaktes se monotone landskapskarakter verwys, veral met betrekking tot die uitgestrekte graanvelde in die suide van Saskatchewan en Manitoba. Nogtans varieer die Groot Vlaktes se landskapsvorme van die Sentraal-Kanadese meregebied in die oorgangsgebied tussen die Skild en die Vlaktes – wat van die Winnipeg-meer (24 000 km²) oor die Athabaska-meer (8 000 km²) en die Groot Slawemeer (28 000 km²) tot by die Groot Beremeer (32 000 km²) strek – tot by die heuwelagtige landskappe aan die voet van die Rotsgebergte.
Die RotsgebergteWysig
Die bergkettings in die weste maak deel uit van die hoë Sirkumpasifiese Bergreeks wat vanuit Asië oor die Aleoete-eilande tot by die weste van Noord- en Suid-Amerika strek en oor 'n aantal klein eilande selfs tot by die Antarktiese vasteland loop. In Kanada is die Rotsgebergte en die kusgebergtes beperk tot 'n smal strook. Die hoogste pieke is Mount Logan (5 959 meter) en Mount Saint Elias (5 489 meter).
Die goudvoorkomste van die Klondike-distrik het teen die einde van die 19de eeu 'n groot aantal delwers gelok. Ook oliesand is volop in die Rotsgebergte en word sedert 1967 in Kanada ontgin.
Die noordeWysig
In die uiterste noorde gaan die vasteland oor in 'n groot aantal eilande – 'n gebied van ewige ys en sneeu waar Jacques Cartier en Martin Frobisher reeds in die 16de eeu pogings onderneem het om deur die Noordwestelike Deurvaart te seil en sodoende 'n regstreekste seeroete na Indië te vind.
Baffin Island in die noordooste, wat in die laaste dekades van die 20ste eeu vanweë sy ysterertsreserwes belangstelling gewek het, is die grootste van die noordelike eilande (asook die vyfde grootste eiland ter wêreld) met 'n oppervlakte van sowat 495 000 vierkante kilometer. Noord van hierdie eiland lê 'n uitgestrekte Arktiese eilandgroep wat deel uitmaak van die alewige ysgrond of permafrost. Sommige van die eilande word deur magtige gletsers bedek.
Die vastelandse Kanada strek tot by 83° Noord, sowat 700 kilometer suid van die Noordpool. Min mense het die ysbrug, wat tot by die pool strek, ooit betree. Kanada – en ook die wêreld – se mees noordelike nedersetting, Alert op Ellesmere Island, is in 1950 deur die Kanadese regering as weer- en beheerstasie aangelê.
KlimaatWysig
Alhoewel groot dele van Kanada net soos Sentraal-Europa tussen die 50ste en 60ste breedtegrade geleë is, verskil Kanada se klimaat sterk van dié in Europa. Die groot landmassa koel in die winter sterker af as die oseane, en anders as Europa trek die meeste gebiede in Kanada nie voordeel uit die matigende invloed van die Atlantiese Oseaan nie.
Polêre lug bestem die weer in die grootste deel van die oostelike provinsies: die winters is lank en koud. Die koue Labradorstroom neem ysberge tot by die kus van Nieu-Engeland. Met uitsondering van die oostelike kusstreke daal die temperatuur vier of vyf maande lank benede die vriespunt, met uiterstes van -50 °C (-58 °F). Swaar sneeuval kom gereeld regdeur die winter voor.
Die lente begin skielik in April of Mei wanneer vogtige lugmassas vanaf die suide noordwaarts trek, die grond ontdooi vinnig en temperature styg duidelik. Die gemiddeldes vir Julie is 10° tot 15 °C (50° tot 60 °F) in die noorde en 15° tot 20 °C (59 °F tot 68 °F) in die suide. Die somers word deur droë en warm weerstoestande gekenmerk, en die kwik styg in die suide van Ontario en Quebec dikwels selfs tot meer as 30 °C. Die weer bly gewoonlik lekker warm tot Oktober.
Alhoewel die somers in die Atlantiese provinsies dikwels baie warm is, bly die weer vanweë die oseaniese invloed meestal onbestendig. Veral Newfoundland se somers het net enkele weke met sonskynweer.
Die weskus van die Kanada en die Rotsgebergte staan onder die invloed van warm, vogtige lugstrominge, wat tot verhoogde reënval in die kusgebiede en reën- en sneeuval in die berggebiede lei. Die temperature is gematig en daal gewoonlik ook in Januarie nie benede die vriespunt nie, terwyl die somers warm en vogtig is. Die gemiddelde temperature lê tussen 10° en 20 °C.
Die gebiede oos van die Rotsgebergte word deur droë polêre lug oorheers. Die winters hier is lank en koud, en temperature daal gereeld benede die vriespunt. Die vors hou drie tot vyf maande in die suidelike en ses tot elf maande in die noordelike gebiede aan. Die gebied van die Hudsonbaai staan selfs bekend as "Amerika se vrieskas".
GeskiedenisWysig
Vroeë geskiedenisWysig
Om 12 000 v.C. het die voorsate van die huidige Eerste Nasies (Inuïete en Indiane) oor 'n landbrug tussen Siberië en Alaska na Noord-Amerika geïmmigreer. Die Dorset-beskawing is een van die belangrikste kulture van die Kanadese Steentydperk. Hulle het omtrent 2000 v.C. as jagters en vissers in klein groepe in die kusgebiede van die Kanadese Arktiese gebiede gewoon en reeds eenvoudige erktuie vervaardig.
Europese ontdekkersWysig
Nog voor Christophorus Columbus se amptelike ontdekking van Amerika het Europese ontdekkers in Kanada voet aan wal gesit. Na bewering het die Wiking Bjarni Herjolfsson reeds in 986 die kuslyne van Newfoundland en Labrador ontdek. Omtrent 1000 het die Yslandse Wiking Leifur Eiríksson met 35 mans uit die huidige Noorweë en Denemarke met sy houtbote die Noord-Amerikaanse kus bereik, nadat hy op 'n reis na Groenland deur 'n seestorm hierheen afgedryf was, en het 'n klein nedersetting naby die huidige L'Anse aux Meadows opgerig.
Eiríksson, wat kennis van Herjolfsson se reisberigte gehad het, het na hierdie nedersetting moontlik as Vinland verwys, maar uiteindelik het die Wikings om onbekende redes hier geen permanente kolonie gestig nie. Nogtans is omtrent 1010 tydens een van die latere Wiking-ekspedisies na Vinland Snorri as die eerste blanke kind in die Nuwe Wêreld en seun van Thorfinn Karlsefni en sy vrou Gudrid gebore.[14][15]
Vissers uit Frankryk, die Baskeland, Engeland en Portugal het die ryk visgronde langs die kuslyn van Oos-Kanada, waaronder Grand Banks, reeds omtrent 1400 ontdek, terwyl die Italiaanse seevaarder Giovanni Caboto (John Cabot) in 1497 in opdrag van die Engelse koningshuis langs die Kanadese ooskus geseil het. Ondanks sy verslae oor die ryk visgronde het die opdraggewers teleurgesteld oor die ekspedisie se uitkoms gevoel – hulle het immers die ontdekking van goud verwag.
Historiese dokumente, wat enkele jare ná Columbus se ontdekkingsreis ontstaan het, verwys na nedersettings van Baskiese vissers en walvisvangers in Oos-Kanada. Tenminste nege visserdorpies het in Labrador en Newfoundland ontstaan, waarvan Red Bay met sowat 900 bewoners die grootste was.
Nieu-Frankryk (1604–1763)Wysig
Ná Spanje was Frankryk die tweede Wes-Europese land wat nedersettings in Noord-Amerika gestig het. Die Franse kolonisasie het egter nie dieselfde prioriteit vir die Franse staat geniet soos die Spaanse besittings nie, en daar was selfs geskille tussen die twee belangrikste dryfkragte agter die Franse uitbreiding na die Nuwe Wêreld: die Katolieke en die Hugenote.
Net tien jaar, nadat die Italianer Giovanni da Verrazano in 1524 in Franse opdrag die kusgebiede van die huidige Amerikaanse deelstaat New York verken het, het Jacques Cartier die eerste poging onderneem om 'n permanente Franse nedersetting langs die oewer van die Sint-Laurensrivier te stig. In 1605 het die klein hawedorp Port Royal aan die suidelike kant van die Fundybaai ontstaan, en in 1608 het Samuel de Champlain Quebec gestig.
Die Franse gebied het vinnig uitgebrei namate nuwe roetes oor die Sint-Laurensrivier tot by die Champlainmeer en die Hudsonrivier en vanuit Montreal na die Huronmeer ontdek is. Danksy die vriendskaplike betrekkinge met die Irokese, een van Kanada se Eerste Nasies, die ondersteuning van die Franse minister Jean-Baptiste Colbert en die dinamiese leierskap van die goewerneur Louis de Buade de Frontenac het Nieu-Frankryk teen die einde van die 17de eeu vinnig ontwikkel. Die Franse voyageurs het groot dele van die binnelandse vlaktes verken en uiteindelik die gebied van Louisiana in die suide bereik.
Die toenemende geskille met Engeland, wat sy eie kolonies aan die weskus begin uitbrei het, en die onwilligheid van die Franse kroon om die vooruitstrewende Hugenote-setlaars te ondersteun, het – gepaardgaande met strategiese foute by die verowering van belangrike roetes – tot die agteruitgang van Nieu-Frankryk bygedra, en die Europese moederland het weer op sy Europese belange begin konsentreer. Die Franse heersappy het ná die Sewejarige Oorlog met die Verdrag van Parys van 1763 geëindig. Die eilandgroep van Saint-Pierre en Miquelon vorm die enigste oorblyfsel van die koloniale ryk wat nog steeds 'n Franse besitting is.
Kanada onder Britse heerskappy (1764–1867)Wysig
Die aanwesigheid van 'n groot aantal Franse setlaars in Oos-Kanada het egter die voortbestaan van die Franse taal en kultuur in Noord-Amerika verseker. Onder die indruk van die Amerikaanse Onafhanklikheids-oorlog het die Britte dit noodsaaklik geag om separatistiese neigings met 'n versoenlike beleid teenoor die Franse setlaars te keer. Met die sogenaamde Quebec-wet van 1774 het die Britse owerhede die Franse taal, siviele reg en godsdiens van die Franstalige bevolking erken.
Met die Vrede van Parys het Groot-Brittanje in 1783 die onafhanklikheid van die Verenigde State erken en die grenslyn met die suidelike buurstaat afgebaken. Sowat 60 000 Amerikaanse lojaliste het hulle as gevolg van die Amerikaanse Rewolusie in Kanada gevestig.
Die administratiewe verdeling van 1791, wat 'n Engelstalige Bo-Kanada en 'n Franstalige Neder-Kanada geskep het, het ook die tweetalige karakter van Kanada bevestig. In die Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812 het die Verenigde State poging om Brits-Noord-Amerika (Kanada) te verower, wat 1814 met die "Ewige Vrede" van Gent en die neutraliteit van die gebied van die Groot Mere geëindig het. Ná die onluste van die jaar 1837 het die Britse regering besluit om die twee provinsies in 1841 onder die nuwe naam Verenigde Provinsie van Kanada (United Province of Canada) te verenig, met Kingston (Ontario) as hulle gemeenskaplike hoofstad. Die setel van die regering is nog twee keer verskuif (na Montreal in 1844 en Toronto in 1855), voordat Ottawa deur koningin Victoria as Kanada se hoofstad vasgestel is.
SelfregeringWysig
Die kolonie het geleidelik selfregering ontvang, met die Kanadese poskantoor as een van die eerste nasionale instellings, wat sedert 1851 in Kanadese hande lê. In 1858 het Kanada ook sy eie desimale geldeenheid gekry, en in 1867 het die provinsies van Bo- en Neder-Kanada, Nova Scotia (Nieu-Skotland) en Nieu-Brunswick tot die nuwe Dominion van Kanada verenig, wat selfregering binne die Britse Ryk ontvang het.
Met die goudstormloop van die jaar 1860 het Barkerville in Brits-Columbië tot die grootste Noord-Amerikaanse stad wes van Chicago en noord van San Francisco gegroei. Die Caribou-wapad (Caribou Waggon Trail), wat na die goudvelde gelei het, was die eerste grootpad in die Kanadese weste. 'n Belangrike rol by die vorming van die nuwe nasie het Brits-Columbië se besluit in 1871 gespeel om 'n lidstaat van die Dominion te word, nadat die regering die bou van 'n transkontinale spoorwegverbinding tussen die wes- en ooskus van Kanada goedgekeur het. Dié spoorweglyn is in 1885 voltooi.
Kanada het verder gegroei met die stigting van die eerste prairie-provinsie Manitoba in 1870 en die aansluiting van die Atlantiese Prins-Edward-eiland in 1873. In 1875 het Kanada aanspraak gemaak op die Arktiese gebiede in die noorde. Die grenslyn tussen Quebec en Ontario, wat ná die opsplitsing van die ou provinsie van Kanada gevorm is, is in 1912 afgebaken. Die laaste gebiedsverandering in 1949 was die vereniging met die voorheen selfstandige Dominium van Newfoundland (Frans: Terre-Neuve).
Ná die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Kanada in 1914 sy solidariteit met die Verenigde Koninkryk verklaar en ondanks die Franssprekende bevolking se felle weerstand in 1917 algemene diensplig ingevoer. Meer as 450 000 Kanadese het as soldate op Europese slagvelde geveg. In 1918 het Kanada die Vredesverdrag van Versailles onderteken en by die Volkebond aangesluit.
Op die konferensie van die Britse Gemenebes in 1917 het Sir Robert Laird Borden (1854–1937), die leier van Kanada se Konserwatiewe Party, net soos die Suid-Afrikaanse eerste minister Jan Christian Smuts die dominiums as selfstandige nasies gedefinieer wat ook die reg sou hê om op hul eie buitelandse belange te fokus. Kanada se buitelandse beleid was dus ná die oorlog veral daarop gemik om goeie betrekkinge met sy belangrikste twee handelsvennote, die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk, te handhaaf. Vanweë sy ontoereikende militêre mag was dié land nog steeds genoodsaak om in die geval van politieke krisisse op die Amerikaners en Britte se militêre bystand te steun. Weens sy nou politieke bande met die VSA het Kanada op die Britse Rykskonferensie van 1921 teen 'n nuwe samewerkingsooreenkoms tussen die Verenigde Koninkryk en Japan gestem. Op die konferensie van 1923 het Kanada ook voorstelle tot 'n sentralisering van die Britse Gemenebes afgekeur.
Die ooreenkoms oor die heilbotvissery in die Noordelike Stille Oseaan, wat Kanada in 1923 met die Verenigde State angegaan het, was die eerste stap in die rigting van 'n onafhanklike buitelandse beleid. In die volgende jare was hierdie beleid deur sterk isolasionistiese neigings gekenmerk, en eers met die aggressiewe optrede van fascistiese moondhede soos Italië, wat Abessinië binnegeval het, en die Duitse Ryk het Kanada sy standpunte begin herformuleer.
Met die Statuut van Westminster het Kanada in 1931 'n onafhanklike staat binne die verband van die Britse Gemenebes geword.
Die ekonomiese opswaai ná die Tweede WêreldoorlogWysig
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Kanada 'n vinnige industrialisering ondergaan, en met die groot aanvraag na grondstowwe en landbouprodukte, die ontdekking van ruolievelde, ystererts- en uraanafsettings en 'n toenemende toestroming van immigrante het dié land in die volgende dekades 'n ekonomiese opswaai beleef. Die hoër staatsinkomste is onder meer gebruik om 'n moderne welvaartstelsel te skep.
Kanadese soewereiniteitWysig
Die Liberale Party onder Mackenzie King (1874–1950) en Louis Stephen St. Laurent het hulle ten gunste van 'n desentralisering van die Britse Statebond uitgespreek. Kanadese burgerskap is in 1946 ingevoer, alhoewel die burgers tegelykertyd nog steeds Britse onderdane was. Drie jaar later het ook Newfoundland by die Kanadese Konfederasie aangesluit, en Kanada het in dieselfde jaar 'n lidland van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) geword. 'n Eie nasionale vlag, die Maple Leaf, het die Britse Union Jack in 1965 vervang. Die laaste volmagte van die Britse parlement is deur die Canada Act van die jaar 1982 opgehef, en slegs die Kanadese parlement is sedertdien gemagtig om wysigings by die Kanadese grondwet aan te bring.
Buitelandse beleid ná 1945Wysig
In die federale verkiesing van 1957 het Kanadese kiesers hul misnoeë oor die Liberale se noue samewerking met die Verenigde State uitgespreek, en die Konserwatiewe Party het 'n meerderheid behaal. Die kabinet van die eerste minister John G. Diefenbaker het 'n nuwe beleid van onafhanklikheid en neutraliteit gevolg.
Die Liberale opposisie se steun vir die aanskaffing van kernwapens het in 1963 tot 'n politieke geskil met die VSA gelei. Ná die ontbinding van die parlement het die Liberale Party in April 'n absolute meerderheid stemme in die federale verkiesing op hom verenig. Die nuwe eerste minister Lester Bowles Pearson het Kanada se deelname aan Amerikaanse kernwapenprojekte bevestig, beperkings op regstreekse Amerikaanse beleggings in Kanada geplaas en hom vir die gelykberegtiging van Franko-Kanadese uitgespreek. Tydens die besoek wat koningin Elizabeth II ter geleentheid van die Kanadese dominium se eeufeesvierings in 1964 aan dié land afgelê het, het Franssprekende Kanadese met betogings hulle aanspraak op selfregering bevestig en die nodige grondwethervormings geëis.
Pierre Elliott Trudeau, wat tussen 1968 en 1979 en nog eens in die tydperk tussen 1980 en 1984 die amp van eerste minister beklee het, was 'n personifikasie van die "nuwe Kanada" en het verjonging in die Kanadese politiek teweeg gebring. Met die wêreldtentoonstelling in 1967 (Expo '67) en die Olimpiese Somerspele van 1976, wat albei in Montreal gehou is, het Kanada hom as 'n moderne nasie aan die wêreld bekend gestel. In 1982 is die British North America Act, die grondwetlike basis van Kanada as 'n federale staat, deur die eerste Kanadese grondwet vervang.
QuebecWysig
Franssprekende Kanadese se strewe na selfregering of selfs onafhanklikheid het steeds 'n skadu oor Kanada se binnelandse beleid gewerp. Die konflik tussen Engels- en Franssprekende Kanadese het naas ekonomiese veral geskiedkundige en kulturele oorsake. Baie Québécois voel dat hulle 'n selfstandige volk met sy eie geskiedenis vorm en dat hul provinsie dus 'n besondere status moet geniet.
Daar was hernieude spanning in 1967 toe die Franse staatspresident Charles de Gaulle, wat as gas na die Kanadese eeufeesviering en die wêreldtentoonstelling Expo '67 in Montreal genooi is, sy simpatie vir die Franssprekende bevolking van Quebec met die uitroep "Vive le Québec libre!" ("Lank lewe die vrye Quebec!") betuig het. Volgens politieke waarnemers was de Gaulle ontevrede met die Kanadese regering se besluit om aan Frankryk nie dieselfde voorkeurbehandeling ten opsigte van uraanuitvoere te gee soos die Verenigde Koninkryk destyds geniet het nie.
In sy toespraak het de Gaulle so ver gegaan om die Franko-Kanadese stryd om selfbeskikking met die bevryding van Frankryk in 1945 gelyk te stel – iets wat deur die Kanadese premier Lester B. Pearson as "onaanvaarbaar" bestempel is en 'n regeringskrisis in Ottawa veroorsaak het. In die res van Kanada was daar, net soos in die Verenigde State en selfs in Frankryk, groot ontsteltenis oor die woorde van die Franse staatshoof, wat destyds as 'n aanmoediging vir die Franko-Kanadese separatistebeweging beskou is. De Gaulle se staatsbesoek is weens die skandaal verkort. Kanada se politieke betrekkinge met Frankryk is jare lank vertroebel.
Die Amptelike Taalwet (Official Languages Act) van die jaar 1969 het die tweetalige karakter van Kanada met Engels en Frans as ampstale bevestig. Desondanks het die spannings tussen Engels- en Franssprekende Kanadese in die jare 1969 en 1970 tot gewelddadige onluste en terreuraanslae in Montréal gelei. Die ontvoering van die Britse Kommissaris van Handelsake, James Cross, en die ekstremistiese Front de Libération du Québec (Bevrydingsfront van Quebec) se ontvoering en moord op die provinsiale Minister van Arbeid, Pierre Laporte, in Oktober 1970 het die regering selfs genoodsaak om 'n noodtoestand en met die War Measures Act ook die krygswet in Quebec af te kondig. Die eerste minister Pierre Trudeau het troepe in die provinsie ontplooi.
Met die oorwinning van die separatistiese Parti Québécois in die verkiesing van 1976 het die verfransing van Quebec se administrasie, ekonomie en onderwys begin.
In die vroeë 1990's is daar pogings onderneem om die konflik tussen die twee taalgroepe deur die skepping van 'n nuwe grondwet te besleg. Die konferensie van Lake Meech was 'n vergadering van verteenwoordigers uit alle Kanadese provinsies wat uiteindelik 'n nuwe grondwet saamgestel het, maar uiteindelik is hul ontwerp deur 'n Indiaanse afgevaardigde uit Manitoba geveto wat ook 'n besondere status vir dié land se Eerste Nasies wou verseker.
Die sogenaamde akkoord van Charlottetown, wat twee jaar later deur politici uit alle Kanadese partye bereik is, is in 'n nasionale referendum sowel in die Engelssprekende provinsies asook in Quebec verwerp en het die aanleiding tot die stigting van 'n aantal populistiese bewegings in Wes-Kanada en Quebec gegee. Die nasionalistiese Bloc Québécois het in die nasionale verkiesing van 1993 twee derdes van die uitgebragte stemme in Quebec op hom verenig.
Pogings van Franssprekende separatiste om 'n onafhanklike Franstalige staat in Kanada te stig, is in twee referendums gekeer, alhoewel Quebec as 'n aparte Franstalige gemeenskap in Kanada begin ontwikkel het. Die eerste minister van Kanada, Stephen Harper, het Quebec in November 2006 as 'n "nasie in die boesem van Kanada" (nation au sein de Canada) beskryf, maar tegelykertyd eise vir onafhanklikheid en selfbeskikking van die hand gewys.
Die Eerste NasiesWysig
Met die Bill of Rights het Kanada se Eerste Nasies in 1960 die stemreg op federale vlak gekry. In 1988 het twee volke, die Métis en Dene, 'n skadeloosstelling ter waarde van CDN$ 500 miljoen ontvang, en die Kanadese regering het ook hul landeise in die Noordwesgebiede erken. In April 1999 is 'n selfregerende Inoeïet-gebied, Nunavut (letterlik "Ons Land"), in die oostelike helfte van die Noordwesgebiede en die noorde van Quebec met 'n oppervlakte van 2,2 miljoen vierkante kilometer geskep.
Provinsies en GebiedeWysig
Kanada is verdeel in tien provinsies en drie gebiede. Die provinsies geniet 'n groot mate van outonomie, en ook die gebiede het – tot 'n kleiner mate – selfregerende status. Elkeen het sy eie provinsiale of territoriale simbole.
Die provinsies beheer die meeste van Kanada se sosiale programme (soos mediese dienste, onderwys en welvaart) en beskik saam oor 'n groter belastinginkomste as die federale regering. Kanada se federale struktuur is in hierdie opsig uniek. Die federale regering wag egter daaroor dat alle provinsies oor min of meer dieselfde standaarde ten opsigte van openbare dienste beskik en verleen finansiële steun aan minder gegoede provinsies.
Die provinsies het een-kamer-parlemente met verkose verteenwoordigers en regerings. Die provinsiale eerste ministers word net soos die federale eerste minister verkies. As verteenwoordigers van die Koningin word die provinsiale goewerneurs-generaal volgens 'n aanbeveling van die federale eerste minister benoem, alhoewel die provinsiale regerings in toenemende mate ook geraadpleeg word.
Die drie Kanadese gebiede het minder politieke gesag oor hulle eie sake, aangesien hulle deur wetgewing van die nasionale parlement gevorm is en hulle status nie in die grondwet gedefinieer word nie.
Kanada se tien provinsies en drie gebiede is (in alfabetiese volgorde): Alberta, Brits-Columbië, Manitoba, Newfoundland en Labrador, Noordwestelike gebiede, Nova Scotia, Nieu-Brunswyk, Nunavut, Ontario, Prins-Edward-eiland, Quebec, Saskatchewan en Yukon.
Vlag | Provinsie | Hoofstad | Toelating tot die Kanadese Federasie |
Standaard- Tydsone (UTC) |
Streek |
---|---|---|---|---|---|
Brits-Columbië | Victoria | 20 Julie 1871 | -8 (Stille Oseaan-Tyd), -7 (Rotsgebergte) |
Wes-Kanada, Stille Oseaan | |
Alberta | Edmonton | 1 September 1905 | -7 (Rotsgebergte) | Wes-Kanada, Prairie | |
Saskatchewan | Regina | 1 September 1905 | -7 (Rotsgebergte), -6 (Sentraal) | ||
Manitoba | Winnipeg | 15 Julie 1870 | -6 (Sentraal) | ||
Ontario | Toronto | 1 Julie 1867 | -6 (Sentraal), -5 (Oos) |
Sentraal, Oos | |
Quebec | Quebecstad | 1 Julie 1867 | -5 (Oos) -4 (Magdalene-eilande) | ||
Nieu-Brunswyk | Fredericton | 1 Julie 1867 | -4 (Atlantiese) | Maritieme Provinsies, Atlantiese Kanada | |
Nova Scotia | Halifax | 1 Julie 1867 | |||
Prins-Edward-eiland | Charlottetown | 1 Julie 1873 | |||
Newfoundland en Labrador | St. John's | 31 Maart 1949 | -4 (Atlantiese), -3.5 (Newfoundland en Labrador) |
Atlantiese Kanada | |
Vlag | Gebiede | Hoofstad | Toelating tot die Kanadese Federasie |
Standaard- Tydsone (UTC) |
Streek |
Yukon | Whitehorse | 13 Junie 1898 | -8 (Stille Oseaan) | Noord of Kanadese Noordpoolgebied | |
Noordwestelike gebiede | Yellowknife | 15 Julie 1870 | -7 (Rotsgebergte) | ||
Nunavut | Iqaluit | 1 April 1999 | -7 (Rotsgebergte), -6 (Sentraal), -5 (Oos), |
BevolkingWysig
OorsigWysig
Volgens die sensus van die jaar 2006 het die inwonertal 31 612 897 beloop en teen die jaar 2011 na raming tot sowat 34,6 miljoen gegroei. Dit maak van Kanada een van die ylste bevolkte state in die wêreld met net 3,5 inwoners per vierkante kilometer. 900 000 mense behoort tot die Eerste Nasies (Indiane en Inoeït).
Die grootste deel van die bevolking is gekonsentreer in die provinsies Quebec en Ontario, veral langs die Sint-Laurensrivier en in die metropolitaanse gebiede van Toronto, Montreal, Quebec, London en Hamilton.
Net vyf provinsies het 'n bevolking van meer as een miljoen: Ontario (11,4 miljoen), Quebec (7,6 miljoen), Brits-Columbië (3,9 miljoen), Alberta (3 miljoen) en Saskatchewan (1,1 miljoen). Die gebied van Nunavut het die kleinste bevolking met slegs 27 000.
Kanada se amptelike tale is Engels en Frans, maar met uitsondering van die Franssprekende provinsie Quebec en die tweetalige Nouveau-Brunswick is Kanadese provinsies merendeels anglofoon, alhoewel daar nie-Engelstalige minderheidsgroepe (hoofsaaklik Franstalige Kanadese, die Eerste Nasies en Inoeït) is. Nunavut het Inoektitoet as 'n bykomende amptelike taal, terwyl 'n minderheid van die inwoners van Nova Scotia nog Skots-Gaelies as omgangstaal praat.
Frans in KanadaWysig
Status en verspreidingWysig
Frans is naas Engels die amptelike taal van Kanada. Alhoewel daar in alle provinsies inwoners aangetref word, wat Frans as hul moedertaal praat, is Quebec die enigste provinsie met 'n meerderheid Franssprekendes en Frans as enigste ampstaal. Volgens die sensus van 2011 was Frans die moedertaal van 7 054 975 Kanadese (of 21 persent van die totale bevolking).[16]
6,1 miljoen Franse moedertaalsprekers was in 2011 in Quebec woonagtig, met kleiner minderhede in ander provinsies: 493 295 in Ontario, 233 530 in Nieu-Brunswyk, 38 775 in die drie ander Atlantiese provinsies, en 181 190 in die vier provinsies wes van Ontario. Net in Quebec vorm Franssprekendes die meerderheid van die provinsiale bevolking (78 persent). Franssprekende minderhede in ander provinsies varieer grootliks – 0,49 persent in Newfoundland, 3,42 persent in Nova Scotia, 3,75 persent op Prins-Edward-eiland, 31,56 persent in Nieu-Brunswyk, 3,88 persent in Ontario, 3,53 persent in Manitoba, 1,6 persent in Saskatchewan, 1,9 persent in Alberta en 1,2 persent in Brits-Columbië.
TaalvaardighedeWysig
Taalvaardighede in albei landstale varieer eweneens grootliks. Volgens die sensus van 2011 kan in Quebec 38,2 persent van die inwoners met Frans as moedertaal in Engels kommunikeer, terwyl 67 persent van alle Engelse moedertaalsprekers en 75 persent van Québécois met 'n ander huistaal kennis van Frans het. Weens die ampstaalstatus van Frans is taalvaardighede in dié taal belangriker vir nie-Franssprekendes as omgekeerd kennis van Engels vir Franse moedertaalsprekers.
In alle ander Kanadese provinsies is die gemiddelde aandeel van Engels- en anderssprekendes met Franse taalvaardighede slegs sowat ses persent. Die aanleer van Frans spruit hier eerder voort uit persoonlike belangstelling. Franssprekendes in dié provinsies het daarenteen min keuse as om Engels as tweede taal aan te leer. Die aandeel Franse moedertaalsprekers met Engelse taalvaardighede varieer hier tussen 71 persent in Nieu-Brunswyk en meer as 80 persent in die ander provinsies.
Taalwette in QuebecWysig
Die tydperk tussen die laat 1960's en vroeë 1990's was 'n beslissende keerpunt in die geskiedenis van Franssprekendes in Kanada. Franse moedertaalsprekers in Quebec het in dié tyd beheer geneem oor die toekoms van hul taal met die afkondiging van 'n reeks taalwette op provinsiale grondslag. Met die Charte de la langue française (algemeen bekend as Wet 101) is Frans tot Quebec se enigste ampstaal verklaar. Dit verleen aan Fransprekendes verder die reg om by hul werkplekke gebruik te maak van Frans, veral in ekonomiese bedrywe waarin Engels vroeër die oorheersende taal was. Wet 101 verseker daarnaas ook dat openbare borde slegs Franse kennigewings mag bevat. As hulle wél met Engelse kennisgewings aangevul word, moet die Engelse teks in 'n kleiner skrifgrootte verskyn. Immigrante in Quebec is verplig om hul kinders na Fransmediumskole te stuur.
Die primêre doelwit van dié soort maatreëls was om die integrasie van nie-Franssprekende immigrante in die Franse taalgemeenskap aan te moedig – eerder as om hulle te laat verengels soos in die verlede. So het immigrante in stedelike omgewings met 'n groter persentasie Engelssprekendes soos Montreal dikwels daartoe geneig om Engels as huis- en onderrigtaal te kies. Namate die geboortesyfer van Franssprekendes in Quebec gedurende die 1980's onder die vervangingsvlak gedaal het, is die taalkundige integrasie van immigrante as noodsaaklik geag vir die voortbestaan en potensiële groei van Quebec se Franssprekende bevolking.
Volgens statistieke, wat met die sensus van 2011 opgelewer is, het Quebec se taalwette in die vier dekades ná hul afkondiging genoeg druk op taalminderhede in die provinsie uitgeoefen om verfransing te bevorder. Sowat 'n tiende van nagenoeg 600 000 Engelse moedertaalsprekers het Frans as huistaal gepraat. Vir die eerste keer in die geskiedenis van sensusopnames was daar onder die provinsie se meer as 900 000 anderssprekendes 'n groter persentasie met Frans as huistaal as Engelse huistaalsprekers.
Taalregte vir FranssprekendesWysig
Buite Quebec is daar vanaf die 1960's in 'n aantal jurisdiksies in die nege Engelssprekende provinsies en twee gebiede verskeie stappe onderneem om sekere taalregte vir hul Franssprekende minderhede amptelik te erken, soos die reg op onderwys in Frans, nadat dié reg tevore in baie jurisdiksies afgeskaf is. Die reg op Franse moedertaalonderwys is vervolgens in die nuwe Kanadese grondwet verskans wat in 1982 afgekondig is en in alle provinsies en gebiede van Engelssprekende Kanada geïmplementeer is.
Van alle provinsies het Nieu-Brunswyk die verreikendste wetgewing in verband met taalregte vir Franssprekendes aanvaar. Reeds in 1969 is Frans naas Engels tot dié provinsie se ampstaal verklaar, en twaalf jaar later is Nieu-Brunswyk se Frans- en Engelssprekende gemeenskappe gelykgestel aan mekaar. Franssprekende instellings in dié tweetalige provinsie geniet daarnaas 'n hoë graad van selfbeskikking.
'n Ander belangrike stap was die afkondiging van die Wet op Ampstale op federale vlak in 1969 wat in 1988 nog eens gewysig is. Die wet se doelwit is om vir Engels- en Franssprekende Kanadese diensverskaffing deur die federale regering en verskeie nasionale instellings soos die lugredery Air Canada in sowel Frans asook Engels te verseker. Die toepassing van hierdie wet word deur 'n federale kantoor, die Office of the Commissioner of Official Languages, voortdurend dopgehou. In sy jaarlikse verslae bevind dié kantoor egter gereeld weer dat dienste in Frans, soos verskaf deur die federale openbare diens buite Quebec, nog nie op 'n peil is wat vir Franssprekendes volle toegang tot federale dienste waarborg nie.
ImmigrasieWysig
Kanada se bevolking was oorspronklik oorwegend van Franse, Engelse, Skotse en Ierse afkoms. Eers in die tweede helfte van die 19de eeu het dié land een van die klassieke bestemmings vir groot getalle ander Europese immigrante geword, wat veral uit Duitsland, Italië, Oekraïne, Skandinawië, Pole en die Verenigde State gekom het. Vandag is minder as 40 persent van Angel-Saksiese en sowat 30 persent van Franse afkoms. Van die sowat 12 000 Franse immigrante, wat hulle tussen 1605 en 1763 in Nieu-Frankryk gevestig het, het byna 90 persent oorspronklik uit Normandië en Bretagne gekom.
Die immigrasie na Kanada het nooit dieselfde vlakke bereik soos dié na die Verenigde State nie en eers teen die begin van die 20ste eeu sterk toegeneem. Dit het in 1913 'n historiese hoogtepunt met 410 000 nuwe aankomelinge bereik, van wie 150 000 Britte en 140 000 Amerikaners was. As gevolg van die dalende geboortesyfer speel immigrasie 'n steeds belangriker rol by Kanada se bevolkingsgroei. Deesdae immigreer groot getalle mense uit die Verre Ooste, met name die Volksrepubliek China, Afrika en Latyns-Amerika na Kanada.
Die grootste groep van immigrante uit Afrikalande suid van die Sahara het uit die Republiek van Suid-Afrika gekom. Die getal Suid-Afrikaanse immigrante in Kanada het in 1996 13 950 beloop, waaronder talle Engelssprekendes en Suid-Afrikaners van Joodse afkoms, asook kleiner groepe Afrikaners, Kleurlinge, Indiërs en sommige Swart Suid-Afrikaners. Gekwalifiseerdes soos universiteitsdosente, geneeskundiges, onderwysers, skrywers, kunstenaars en sommige opgeleide ambagsmanne is in alle etniese groepe verteenwoordig. Ook in die volgende dekade het 'n bestendige stroom Suid-Afrikaanse immigrante Kanada toe gekom, en so het die getal inwoners van Suid-Afrikaanse herkoms in 2006 reeds 25 855 beloop. Daarnaas het ook 3 570 blanke Rhodesiërs 'n nuwe tuiste in Kanada gevind.[18] Volgens die sensus van 2011 het 8 770 inwoners Afrikaans as huistaal gepraat.[19]
VerstedelikingWysig
Definisie van stedelike nedersettingsWysig
Terwyl die term city in Kanada na 'n wye verskeidenheid nedersettings kan verwys wat ten opsigte van hul inwonertal, oppervlakte, ekonomiese basis, sosiale strukture en plaaslike regeringsvorm grootliks van mekaar kan verskil, word dit algemeen as 'n sinoniem vir 'n stedelike gebied gebruik. Munisipale regerings val onder die jurisdiksie van Kanada se provinsiale parlemente, en so bepaal die deelstate ook watter voorwaardes 'n nedersetting moet vervul om as 'n stedelike entiteit gekategoriseer te word.
Verstedeliking as demografiese proses het begin lank voordat die Kanadese Konfederasie gestig is en duur steeds voort. Tans woon rofweg vier vyfdes van alle Kanadese in stedelike gebiede wat van miljoenestede soos Toronto en Montreal tot kleiner dorpe en nedersettings sonder formele munisipale status (nie-geïnkorporeerde nedersettings) met 'n bevolking van meer as 1000 of tot die beboude randgebiede van munisipaliteite kan strek.
Ontwikkeling voor 1920Wysig
Die vestiging van Europese nedersettings in Kanada het uit die koloniale beleid van Groot-Brittanje en Frankryk voortgespruit om buiteposte in oorsese gebiede te vestig. Vroeë koloniale nedersettings het 'n verskeidenheid funksies vervul – die ontginning van die kolonie se ekonomiese potensiaal, die oordrag van die leefstyl van Europese metropolitaanse sentra soos Londen en Parys na 'n afgeleë gebied met 'n onbeskaafde inheemse bevolking, asook die militêre beveiliging en administrasie van die nuut verowerde gebied.
Koloniale nedersettings was meestal handelsposte met stoor- en hanteergeriewe vir goedere soos velle en huide, vis, minerale en graan en vervoerspilpunte van waar dié produkte na die Europese metropolitaanse sentra verskeep is. Eers in Europa is die goedere verwerk en na hul finale bestemmings uitgevoer. Die stigting van Franse en Britse koloniale nedersettings het die algemene kolonisasie van 'n streek voorafgegaan en 'n soort stedelike grenspos van die Europese beskawing gevorm. Hul verdere groei en ekonomiese welvaart was onlosmaaklik verbonde aan die ekonomiese potensiaal van hul omgewing.
Koloniale nedersettings was die spilpunt vir die ontwikkeling van hul omgewing en het aanvanklik 'n groot deel van die kolonie se bevolking gehuisves. Gaandeweg het kleiner sekondêre buiteposte ontstaan wat tot demografiese desentralisering bygedra het. Hul afgeleë ligging en die gebrek aan vervoergeriewe en ander fasiliteite het verseker dat hulle 'n sekere outonomie en afsonderlikheid kon handhaaf so lank as wat die primêre buiteposte nie in staat was om 'n oorheersende invloed op 'n groter gebied in hul omgewing uit te oefen nie. Hierdie desentraliseringsproses is eers omgekeer namate koloniale nedersettings soos Quebecstad, Montreal, Toronto en Halifax tot groter stedelike sentra ontwikkel het.
'n Belangrike kenmerk van koloniale nedersettings was hul noue ekonomiese bande met hul oorsese metropole en die gebrek aan 'n infrastruktuur wat hulle met ander koloniale buiteposte sou kon verbind het. Die vestiging van plaaslike vervoer-, handels- en kommunikasienetwerke, waardeur samewerking op plaaslike vlak kon plaasvind, word as die eindfase van die koloniale tydperk en die begin van 'n moderne ekonomiese stelsel beskou waarin groter nedersettings goedere en dienste nie net vir hulself nie, maar vir 'n groter omgewing verskaf het.
Die eerste stedelike nedersettings in Kanada, Quebec (gestig in 1608) en Montreal (gestig in 1642), was aanvanklik hoofsaaklik pelshandelsposte wat min stedelike geriewe en dienste vir hul landelike omgewing verskaf het. Eers in die 19de eeu het vinnige bevolkingsaanwas, die bou van spoorweë en die gepaardgaande industrialisering Kanada se stedelike nedersettings tot ekonomiese sentra laat groei wat 'n verskeidenheid funksies begin vervul het.
Moderne vorme van verstedelikingWysig
Tans strek die tipes stedelike nedersettings oor 'n wye spektrum. Kleiner nedersettings met 'n bevolking van enkele honderd wat beperkte funksies vir die landelike gebiede in hul omgewing vervul kontrasteer met multifunksionele metropole soos Toronto, Montreal en Vancouver. Stedelike strukture in Kanada weerspieël sowel Amerikaanse asook Europese invloede. In teenstelling met talle groot stede in die Verenigde State het sakekerne en middestede danksy 'n verskeidenheid geriewe aantreklik vir hul bewoners gebly. Maatskaplike teenstellings speel in vergelyking met die VSA net 'n ondergeskikte rol sodat negatiewe verskynsels soos krotbuurte en ghetto's nouliks aangetref word.
Net soos in die VSA het enkelgesinshuise met tuine 'n ideaal vir groot dele van die bevolking geword en die groei van uitgestrekte voorstede bevorder. Woonstelblokke in binnestedelike sones of stadshuise speel nogtans 'n beduidende rol in stede soos Vancouver en Montreal.
Tans is daar meer as twintig groot stedelike bevolkingskonsentrasies of metropolitaanse gebiede wat 'n verskeidenheid ekonomiese, dienste- en dikwels ook administratiewe funksies op byvoorbeeld provinsiale vlak vervul.
PolitiekWysig
Kanada is 'n konstitusionele monargie. Die koningin of koning van die Verenigde Koninkryk tree ook as koningin of koning van Kanada op en is volgens die grondwet die staatshoof. Die daaglikse pligte van koningin Elizabeth II word deur die goewerneur-generaal waargeneem, wat gewoonlik 'n afgetrede Kanadese politikus of ander bekende persoon is. Die goewerneur-generaal word na beraadslaging met die eerste minister van Kanada formeel deur die koningin benoem. Sy of hy bly onpartydig ten opsigte van die binnelandse beleid en tree veral tydens nasionale plegtighede as 'n simboliese figuur op.
Uitvoerende gesagWysig
Die eerste minister van Kanada beskik as regeringshoof oor verreikende uitvoerende bevoegdhede. Hy word formeel deur die goewerneur-generaal benoem, maar moet nogtans die goedkeuring van die parlement geniet. Die leier van die grootste party beklee gevolglik meestal ook die amp van eerste minister.
Die Kanadese regering beheer Kanada se buitelandse beleid, verdediging, handel, geldstelsel, vervoer, poswese en die administrasie van die federale gebiede in die noorde: Yukon, die Noordwestelike gebiede en Nunavut.
Wetgewende gesagWysig
Kanada se tweekamerparlement bestaan uit die demokraties verkose Laerhuis en die Senaat of Hoërhuis. Alle Kanadese provinsies word op 'n proporsionele grondslag in die Senaat verteenwoordig, en die afgevaardigdes word volgens 'n voorstel van die Kanadese eerste minister benoem.
Die parlement se wetgewede periode is vyf jaar. Op versoek van die eerste minister moet die goewerneur-generaal die Laerhuis ontbind selfs al het sy termyn nog nie verstryk nie, en 'n nuwe federale verkiesing uitroep.
Regsprekende gesagWysig
Kanada se regstelsel pronk met 'n lang tradisie. Die Gemenereg, wat in alle provinsies met uitsondering van Québec toegepas word, berus op beginsels wat reeds in die Middeleeuse Engeland ontwikkel is. Quebec se Droit Civil gaan selfs terug op die tydperk van die Romeinse Ryk en weerspieël daarnaas ook baie beginsels van die Franse reg. Albei regstelsels is gaandeweg by die Kanadese toestande aangepas en Kanadese howe neem by die uitleg van wette ook die veranderende maatskaplike konteks in ag. Die Kanadese grondwet dien orals in Kanada as die grondslag van die regstelsel.
Huidige regeringWysig
Sedert November 2014 word Kanada deur die Liberale Party onder leiding van eerste minister Justin Trudeau geregeer. Sy meerderheidsregering het in die Kanadese federale verkiesing van 2015 'n groot persentasie stemme op hom verenig en beskik tans oor 184 van die 338 setels in die Kanadese Laerhuis.
Die Konserwatiewe Party, wat Kanada tot en met 2015 nege jaar lank onder eerste minister Stephen Harper geregeer het, het 99 setels, die Nuwe Demokratiese Party 44 en die Bloc Québécois, wie se kandidate uitsluitlik in die provinsie Quebec staan en die politieke selfstandigheid van dié provinsie voorstaan, beskik oor 10 setels in die federale parlement. Daar is nog een afgevaardigde van die Groen Party.
Grondwet en burgerregteWysig
Met die Britse Noord-Amerika-Wet van 1867, wat nog steeds as Kanada se grondwet dien, word dié land 'n parlementêre monargie met skeiding van wetgewende, uitvoerende en juridiese mag. In 1917 kry vroue vir ie eerste keer stemreg in die federale verkiesing.
Na Spanje, Nederland en België is Kanada in Julie 2005 die vierde land ter wêreld wat gay en lesbiese pare volle burgerregte toestaan, insluitende die reg om te trou en kinders aan te neem. Die sogenaamde Wetsontwerp C-38 van die liberale Kanadese regering word in die Senaat van Kanada met 47 Ja- teen 21 Nee-stemme goedgekeur.
Nadat die rol wat Kanada jare lank as 'n toevlugsoord vir internasionale kriminele gespeel het, 'n nadelige beeld van dié land uitgedra het, het die regering van eerste minister Stephen Harper in 2007 eerste stappe gedoen om sy reputasie in hierdie verband te verbeter. Twee voormalige Nazi-samesweerders het hulle Kanadese burgerskap in Junie 2007 verloor en word volgens die minister van justisie, Rob Nicholson, moontlik na Duitsland gedeporteer. Nicholson het beklemtoon dat Kanada geen veilige toevlugsoord sal wees vir oorlogsmisdadigers of mense wat skuldig is aan volksmoord of misdaad teen die mensdom.[21] Die vroeëre anti-apartheid-aktivis Winnie Madikizela-Mandela, wat in die tagtigerjare 'n voorstander van gru-halssnoermoorde[22] en as stigter van die sogenaamde Mandela Football Club ook mede-verantwoordelik vir die moord op die veertienjarige Stompie Seipei was, is in Junie 2007 toegang tot dié land geweier.[23]
Volkslied en koninklike liedWysig
Kanada se volkslied is "O Canada". Alhoewel dit reeds op 24 Junie 1880 vir die eerste keer opgevoer is by 'n Saint Jean-Baptistedag-onthaal in Quebecstad, het dit eers op 1 Julie 1980 Kanada se amptelike volkslied geword. Oor die voorafgaande 70 jaar het "O Canada", "God Save the Queen" en "The Maple Leaf Forever" saamgeding as nie-amptelike volksliede, maar teen die 1960's het "O Canada" as die voorkeurkeuse uitgestaan. Toe dit die amptelike volkslied gemaak is, was die meeste Kanadese verbaas dat dit nog nie reeds sulke status geniet het nie.
"God Save the Queen" is nou Kanada se koninklike lied. Dit word amptelik gespeel in die teenwoordigheid van die Koningin of ander lede van die koninklike familie. Die eerste ses mate is ook gebruik as deel van die Onder-Koninklike Saluut, wat in die teenwoordigheid van die Goewerneur-Generaal gespeel word. Uit tradisie word "God Save the Queen" gesing aan die einde van uiters formele staatsaangeleenthede (byvoorbeeld 'n staatsbegrafnis of Remembrance Day-diens). Dit word ook gespeel (maar nie gesing nie) by baie militêre aangeleenthede, en sommige Universiteite sluit hulle konvokasies daarmee af. Tot die 1980's was dit ook algemeen vir laerskole in baie streke om hulle byeenkomste af te sluit met "God Save the Queen", maar dit is nie meer die geval nie. Soos met Brittanje verander die lied na "God Save the King" wanneer toestande op die troon dit noodsaak.
Buitelandse beleidWysig
In die algemeen het Kanada se buiteland beleid dieselfde beginsels gevolg soos dié van die Verenigde State en Europa sodat die regering in Ottawa op internasionale terrein lojaal by sy westerse bondgenote gestaan het. Kanadese soldate het in albei wêreldoorloë aan geallieerde kant geveg en later 'n aktiewe rol binne die Verenigde Nasies en NAVO gespeel, terwyl Kanada deur militêre, diplomatieke en finansiële bydraes stabiliteit en geregtigheid help verseker het in 'n wêreld wat bedreigings deur terrorisme en skurkstate in die gesig gestaar het.[24]
Die liberale regering onder die eerste minister Trudeau, wat in November 2015 ingesweer is, strewe in sy buitelandse beleid daarna om na "tradisioneel Kanadese waardes" terug te keer. As 'n middelgroot land fokus Kanada op multilaterale samewerking binne internasionale organisasies soos die Groep van Sewe, die Groep van 20 en die Verenigde Nasies.
EkonomieWysig
KenmerkeWysig
Die Kanadese ekonomie steun hoofsaaklik op sy hoogs ontwikkelde nywerheidsektor, natuurlike hulpbronne en landbou. Geografiese en klimatiese besonderhede oefen groot invloed op die ekonomiese ontwikkeling uit. Alhoewel Kanada volgens sy oppervlakte die tweede grootste land ter wêreld is, is die ekonomiese kerngebiede ruimtelik verdeel. Die meeste vervaardigingsbedrywe is in 'n landstrook met 'n maksimale wydte van 350 km langs die grens met die Verenigde State saamgetrek, terwyl die meeste natuurlike hulpbronne soos minerale en ruolie in afgeleë landsdele in die noorde en weste ontgin word. Die belangrikste landbougebiede is in die suide van die sentrale provinsies en in Ontario geleë.
Kanada is een van die welvarendste lande ter wêreld en 'n lidstaat van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) en die Groep van Agt (G8). Sy vryemarkekonomie word deur 'n hoër peil van regeringsinmenging gekenmerk as dié van die Verenigde State, en sy welvaart is meer eweredig onder die bevolking versprei. Desondanks stem Kanada ten opsigte van die markgerigtheid van sy ekonomiese stelsel, die produksiepatrone en hoë lewensstandaard grootliks met die VSA ooreen. Die BBP per capita is nogtans iets laer as dié van die VSA.
Oor die afgelope eeu het die indrukwekkende groei van die nywerhede, die mynbou en die dienstesektor die oorspronklik meer plattelandse en agrariese basis van die Kanadese ekonomie omgevorm tot 'n stedelike en industriële. Net soos in ander ontwikkelde lande word die ekonomie deur die tersiêre sektor oorheers, wat driekwart van Kanada se werksgeleenthede verskaf. Die grootste deel van Kanadese nywerhede is in die suide van Ontario en Quebec en in die metropolitaanse gebied van Vancouver saamgetrek. Die motorbedryf is tans die belangrikste van alle industriële sektore.
Kanada se nywerheidsektor is toekomsgerig en spits hom ook op opkomende tegnologieë toe. Die vernaamste verwerkende nywerhede naas die motorbedryf is die lugvaartbedryf, metaalnywerhede, voedselverwerking, die hout- en papierbedryf, chemiese nywerhede asook inligtings- en kommunikasietegnologie. Opkomende en innovatiewe sektore soos inligting, telekommunikasie, energetiek, bio- en nanotegnologie word deur die staat doelgerig bevorder.
Die primêre sektorWysig
Kanada verskil van ander Eerste-Wêreldlande deur die groot belangrikheid van die primêre sektor, waarby die hout- en oliebedryf die grootste rol speel. Dié land is een van die belangrikste uitvoerders van agrariese produkte, hout en minerale. Die Kanadese prairie is een van die grootste landbougebiede vir koring en ander grane. Dié land is ook die grootste produsent van sink en uraan en een van die grootste verskaffers van goud, nikkel, aluminium en lood. Mynbou en die houtbedryf is die ekonomiese basis van baie stede en dorpe in die noorde van Kanada, wat minder geskik is vir landbou. Teen die begin van die 21ste eeu het hout en houtprodukte nog steeds byna 'n vyfde van Kanadese uitvoere beloop.
Kanada se uitgestrekte bosse maak van dié land die grootste uitvoerder van hout ter wêreld. Sowat 46 persent van die totale oppervlakte is bebos – dit beteken dat 'n tiende van alle bosgebiede op aarde in Kanada geleë is.
Die Kanadese ruolie-voorrade, insluitende die oliesande in Alberta, is die derde grootste ter wêreld ná Saoedi-Arabië en Venezuela. Kanada is tans die derde grootste aardgas- en die sesde grootste olieprodusent ter wêreld.
Sedert die middel van die 1990's word in gebiede noord van die Poolsirkel (die Noordwesgebiede en Nunavut) diamante ontgin. Kanada is intussen een van die belangrikste verskaffers van diamante op die wêreldmark. Negentig persent van alle diamante word in die Europese Unie uitgevoer en op die Londense en Amsterdamse markte gehandel.
Kanada is ná Kasakstan en nog voor Australië die tweede grootste uraanprodusent en lewer tans 18,2 persent van die wêreldproduksie op. Daarnaas speel ook nie-energetiese minerale soos ystererts, goud, koper, nikkel en seldsame aardes 'n belangrike rol vanweë hul strategesie waarde vir oorsese nywerhede.
EnergieWysig
Kanada behoort tot die min ontwikkelde lande ter wêreld wat netto-uitvoerders van energie is. Dié land beskik oor groot natuurlike hulpbronne soos aardgas aan die ooskus en groot voorkomste van ru-olie en gas in die provinsies Alberta, Brits-Columbië en Sasketchewan. Danksy die teersande van Athabasca beskik dié land oor die tweede grootste ru-olievoorkomste ter wêreld. Waterkrag is 'n ekologiese en goedkoop bron van energie, wat volop beskikbaar is in Quebec, Brits-Columbië, Ontario en Manitoba. In 2003 is 180,9 miljard kubieke meter aardgas en 136 miljoen ton ruolie ontgin; Kanada was in daardie jaar die derde grootste produsent van aardgas en die negende grootste produsent van ruolie.
As gevolg van sy goedkope energiebronne het Kanada tot die wêreld se derde belangrikste produsent van aluminium ná die Volksrepubliek China en die Russiese Federasie ontwikkel; die jaarlikse vervaardiging het in 2003 2,8 miljoen ton beloop. Kanada se energieverbruik was in 2001 met 339,5 miljoen ton steenkooleenhede of 'n per-capita-verbruik van 10 943 kilogram die tweede grootste ter wêreld per inwoner na dié van die Verenigde State met 3 152 miljoen ton of 11 067 kilogram per capita. Die totale bruto-kragopwekking van Kanada se kragsentrales, waaronder 17 kernkragsentrales, het in 2003 570 000 miljoen kilowatt-ure beloop, en Kanada was sodoende die sesde grootste produsent van elektriese energie na die VSA, die Volksrepubliek China, Japan, die Russiese Federasie en Brasilië.[25]
HandelsbetrekkingeWysig
Kanada se ekonomie is afhanklik van internasionale handelsbetrekkinge, onder meer danksy die groot aandeel van die primêre sektor. Die vryhandelsooreenkoms (Engels: Free Trade Agreement met die VSA, wat in 1989 gesluit is, en die Noord-Amerikaanse Vryhandelsooreenkoms (Engels: North American Free Trade Agreement) van 1994, wat ook Meksiko insluit, het tot 'n dramatiese groei in die internasionale handel en die ekonomiese integrasie met die VSA gelei. Sedert 2001 het Kanada daarin geslaag om 'n resessie te vermy, en sy ekonomie vertoon die beste in die G8-groep.
Die ooreenkoms oor ekonomiese, industriële en tegnologiese samewerking wat in 1976 met die Europese Unie aangegaan is, was 'n poging om die ekonomiese afhanklikheid van die Verenigde State te verminder. Maar eers in die 21ste eeu het Kanada se buitelandse handelstrome merkbaar begin verskuif na die Pasifiese gebiede, en vier van dié land se belangrikste handelsvennote is tans Asiatiese state.
Die krimpende vraag op die Amerikaanse mark en die stygende waarde van die Kanadese dollar in die vroeë 21ste eeu het nog eens die noodsaaklikheid van diversifisering van Kanada se handelsbetrekkinge getoon. Die konserwatiewe regering onder die eerste minister Harper stel veral in bilaterale vryehandelsooreenkomste met die Europese Unie, Indië en Suid-Korea belang. Daarnaas toon die Volksrepubliek China groot belang in die ontginning en invoer van Kanadese minerale en ander natuurlike hulpbronne sodat toekomstige handelsbetrekkinge met dié land eweneens 'n sentrale rol vir Kanada se ekonomiese groei sal speel.
Die Verenigde State is desondanks steeds by verre die belangrikste handelsvennoot vir Kanada. Driekwart van alle Kanadese uitvoere is vir die Amerikaanse mark bestem; vir olie- en gasuitvoere beloop dié aandeel selfs 98,5 persent. Laat in 2018 het die Verenigde State, Kanada en Mexiko 'n nuwe vryhandelsooreenkoms onderteken – die sogenaamde VSA-Mexiko-Kanada-ooreenkoms of US Mexico Canada Agreement, kort USMCA – wat ná afsluiting van die nasionale ratifiseringsprosesse in al drie lande na verwagting vroeg in 2019 in werking sal tree. USMCA sal die basis vir handelsbetrekkinge in Noord-Amerika vorm en 'n vroeëre handelsooreenkoms, die Noord-Amerikaanse Vryhandelsooreenkoms of NAFTA, vervang.[26]
Onlangse ekonomiese ontwikkelingWysig
In die afgelope dekade is Kanada se ekonomie – ná 'n moeilike tydperk – deur 'n hoë groeitempo en lae werkloosheidsyfers gekenmerk, terwyl die fiskale jare op nasionale vlak met groot oorskotte afgesluit het. Die werkloosheidsyfer het in 2008 met 5,8 persent sy laagste vlak ooit bereik. Nadat dit as gevolg van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis in die somer van 2009 weer tot 8,9 persent gestyg het, toon dit 'n afwaartse neiging. In Augustus 2012 was 7,3 persent van die ekonomies aktiewe bevolking werkloos.
WynbouWysig
Kanada staan tans nog nie internasionaal as 'n wynbouland bekend nie, maar beskik danksy die milde mikroklimaatsones van Okanagan en die Niagara-streek oor twee belangrike wynbougebiede. Die eerste Kanadese wyn is reeds sowat 200 jaar gelede geproduseer, en tans staan dié land veral vir sy yswyn bekend.
In die omgewing van Niagara-on-the-Lake het wynbouers uit Duitsland en Oostenryk in die 1970's die eerste wynkelders gestig. Die Ontariomeer stoor hier genoeg warmte om plaaslike temperature te verhoog en geskik vir wingerde te maak, terwyl die mikroklimaat ook danksy die hoër lugvogtigheid en neerslae gunstig vir kommersiële wynbou is. Kanadese wyne het intussen al medaljes op internasionale wynskoue verower.
KultuurWysig
Die Verenigde State oefen danksy hulle sterk ekonomiese posisie ook 'n beduidende invloed op kulturele gebied uit. Buitelandse besoekers aan Kanada sal baie kenmerke van die Amerikaanse leefstyl oorkant die grens raaksien, wat van die kommersialisering van die alledaagse lewe tot by die Engelse taal se spelling en uitspraak strek. Driekwart van die Kanadese bevolking maak gebruik van kabeltelevisie, terwyl satellietprogramme meer afgeleë gebiede soos byvoorbeeld die noorde van Kanada dek. Die oorgrote meerderheid Kanadese is gevolglik blootgestel aan Amerikaanse televisieproduksies wat sowat 70 persent van die plaaslik uitgesaaide programme verteenwoordig. Ook 90 persent van alle rolprente en 80 persent van alle boeke wat in Kanada vrygestel word het hulle oorsprong in die VSA. Die Amerikaanse Webster-woordeboek is net soos in die VSA die mees gesaghebbende bron ten opsigte van spelling.
Kanadese het eers vanaf die 1960's begin om hule eie kulturele identiteit te handhaaf en te bewaar. Instellings soos die Canada Council is in die lewe geroep om die inheemse kuns en literatuur met subsidies, beurse en pryse te bevorder en in die binne- en buiteland bekend te maak. Die Kanadese letterkundige Northrop Frye het na die literêre ontwikkeling wat sedert die jaar 1960 plaasgevind het selfs 'n "kolossale verbale ontploffing" genoem.[27] 'n Aantal universiteite het inheemse skrywers uitgenooi om enkele semesters as writers in residence werksaam te wees, terwyl daar ook steeds meer kursusse oor Kanadese literatuur aangebied is.
Die bekendste moderne skrywers sluit Margaret Atwood, Michael Ondaatje, Anne Michaels en Mordecai Richler in. Die geskiedenis en landskap van Kanada oefen 'n sterk invloed op die romans van Atwood, Rudy Wiebe, Margaret Laurence en Annie Proulx. Laasgenoemde skrywer het in 1994 vir haar roman The Shipping News, wat in Newfoundland afspeel, die Pulitzerprys ontvang.
'n Ander indrukwekkende voorbeeld van die Kanadese skilderkuns is die werk van Tom Thomson en die Group of Seven/Groupe des Sept, wat die ongerepte natuurlandskap van die noordelike Kanada in 'n wonderlike kleureprag uitgebeeld het. Hierdie groep van sewe kunstenaars – wat gedurende verskillende tydperke Frank Carmichael, A.J. Casson, L.L. FitzGerald, Lawren S. Harris, Edwin Holgate, A.Y. Jackson, Franz Johnston, Arthur Lismer, J.E.H. MacDonald en Frederick Varley ingesluit het – het hul inspirasie in die noorde van Ontario gekry en hul kuns vir die eerste keer in 1920 in Toronto vertoon. Nogtans het hulle eers 'n aantal jare later in Kanada en in die buiteland erkenning vir hul baanbrekende styl gekry. Terwyl die meeste Kanadese skilders oorspronklik noukeurig die voorbeeld van Europese kunstenaars gevolg het en selfs hul motiewe oorgeneem het, het die Groep van Sewe sy eie patriotiese filosofie ontwikkel wat die skepping van 'n selfstandige Kanadese kunsstyl as die voorvereiste vir 'n onafhanklike Kanadese nasie beskou het.
Een van die opspraakwekkendste voorbeelde van moderne Kanadese boukuns was die argitek Moshe Safdie se utopiese woonstelkompleks Habitat 67 wat ter geleentheid van die wêreldtentoonstelling Expo 1967 in Montréal ontwerp is. Die argitek Eberhard Zeidler het onder meer bekendheid verwerf met sy futuristiese vermaaksentrum Ontario Place in Toronto, wat op kunsmatige eilande opgerig is, en die rewolusionêre konsep van sy winkelsentrum Eaton Centre, wat eweneens in Toronto ontstaan het. Carlos Ott se ontwerp vir die nuwe Operateater in die Franse hoofstad Parys is as die beste van 700 voorstelle gekies. Tans word Arthur Erickson as die beduidendste moderne argitek in Kanada beskou. Sy bekendste bouwerke sluit die Antropologiese Museum van die Universiteit van Brits-Columbië in Vancouver in, wat Indiaanse boukuns met beton en glas kombineer; die Robson Square-kompleks in die middestad van Vancouver, wat met sy estetiese ontwerp bekoor; en die Roy Thomson-konsertgebou in Toronto.
SportWysig
Die wortels van georganiseerde sport in Kanada dateer terug tot die 1770's.[28] Kanada se amptelike nasionale sportsoorte vir die somerseisoen is lacrosse en vir die winterseisoen yshokkie.[29] Gholf, tennis, ski, pluimbal, vlugbal, fietsry, swem, bowling, rugby, kanovaart, ruitersport, muurbal en die bestudering van vegkuns word op die jeug- en amateurvlak wyd geniet.[30] Kanada se sporttradisies verskil grootliks van dié van ander voormalige Britse kolonies en kom egter ooreen met die Verenigde State s'n.
Kanada deel verskeie groot professionele sportligas met die Verenigde State.[31] Kanadese spanne in hierdie ligas sluit sewe franchises in die National Hockey League (NHL), sowel drie Major League Soccer-spanne (MLS) en een span elk in die Major League Baseball (MLB) en die National Basketball Association (NBA). Ander gewilde professionele sportsoorte sluit in Kanadese sokker, wat gespeel word in die Kanadese Football League, lacrosse in die National Lacrosse League en krul.[32]
In Kanada het krieket nooit die aandag ontvang soos in die res van die Britse Ryk nie.[33] Die eerste krieketwedstryd ooit is op 24 September 1844 tussen die Kanadese nasionale krieketspan en die Verenigde State se nasionale krieketspan in New York Stad gehou.[34] Kanada kon tot dusver vir vier krieketwêreldbekers kwalifiseer (1979, 2003, 2011 en 2015), maar kon nooit tot die uitklopfase deurdring nie.
Rugby is in Kanada 'n matig gewilde sportsoort, veral weens die feit dat die gewilde Kanadese voetbal baie ooreenkomste met rugby toon en die Kanadese klimaat 'n uitgebreide rugbyseisoen verhoed. Die Kanadese nasionale rugbyspan is egter suksesvol en het tot dusver by elke Rugbywêreldbeker deelgeneem en tydens die Rugbywêreldbeker 1991 hul beste prestasie opgelewer en die kwarteindrondte bereik. Kanada is tans die Amerikas se vierde sterkste span net ná Argentinië, die Verenigde State en Uruguay.[35]
Kanada het aan bykans elke Olimpiese Spele deelgeneem sedert hul Olimpiese debuut in 1900 en het verskeie internasionale sportbyeenkomste soos Olimpiese Somerspele 1976 in Montreal, Olimpiese Winterspele 1988 in Calgary, Basketbal-Wêreldkampioenskap 1994, FIFA o/20 Sokker-Wêreldbeker, Olimpiese Winterspele 2010 in Vancouver, en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi vir vroue in 2015 aangebied. Sedert 1982 word die Kanadese Grand Prix op die Gilles Villeneuve-renbaan aangebied. In 2018 is Kanada deur FIFA saam met Meksiko en die Verenigde State as gashere vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 aangewys; dit sal die vierde toernooi in Noord-Amerika wees en die die eerste vir Kanada.[36] Vir die eerste keer mag 48 spanne aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelneem en altesaam 80 wedstryde beslis.[37]
Kanada het sedert 1930 by elke Statebondspele deelgeneem en Kanadese stede het dit vier keer gehuisves: Die Britse Rykspele 1930 in Hamilton, die Britse Ryk en Statebondspele van 1954 in Vancouver, die Statebondspele van 1978 in Edmonton en die Statebondspele van 1994 in Victoria.
Internasionale ranglysteWysig
VerwysingsWysig
- Baie van hierdie materiaal is afkomstig vanuit die CIA World Factbook 2000 en die 2003 Verenigde State Staatsdepartement se webwerf.
- ( ) "A Mari usque ad Mare". The Canadian Encyclopedia. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) ""O Canada"". The Canadian Encyclopedia. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( D. Michael Jackson (2013). ) The Crown and Canadian Federalism. Dundurn. p. 199. ISBN 978-1-4597-0989-8.
- ( Hail, M (25 Februarie 2010). “Federalism and Representation in the Theory of the Founding Fathers: A Comparative Study of US and Canadian Constitutional Thought”. Publius: the Journal of Federalism 40 (3): 366–388. ) doi:10.1093/publius/pjq001.
- ( ) "CANSIM – 051-0005 – Estimates of population, Canada, provinces and territories". Statistics Canada. 22 Maart 2018. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( Statistics Canada (8 Februarie 2017). ) "Population size and growth in Canada: Key results from the 2016 Census". Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) Internasionale Monetêre Fonds. "Canada". Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) "GINI index (World Bank estimate)". Wêreldbank. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) vrede, orde en goeie regering
- Scott W. See: The Intellectual Construction of Canada’s “Peaceable Kingdom” Ideal. In: Journal of Canadian Studies | Revue d'études canadiennes, jaargang 52, uitgawe 2, Lente 2028, bl. 510–537
- ( James Stuart Olson; Robert Shadle (1991). ) Historical Dictionary of European Imperialism. Greenwood Publishing Group. p. 109. ISBN 978-0-313-26257-9.
- ( Alfred Pletsch: Kanada. Kohlhammer Kunst- und Reiseführer. Stuttgart: W. Kohlhammer 1986, bl. 11 )
- ( Srenk, Andreas: Kanada – der Osten. München: ADAC Verlag 2006, bl. 116 )
- ( Magnusson, Magnus en Hermann Pálsson: The Vinland Sagas. The Norse Discovery of America: Graenlendinga Saga and Eirik's Saga. Londen: Penguin Books 1965 )
- ( ) The Canadian Encyclopedia: French Language in Canada. Besoek op 2 Mei 2016
- ( ) "2006 Census: The Evolving Linguistic Portrait, 2006 Census: Highlights". Statistics Canada, Dated 2006. Geargiveer vanaf die oorspronklike op April 29, 2011. Besoek op May 11, 2018.
- ( ) The Canadian Encyclopedia – Africans. Besoek op 19 Mei 2015.
- ( ) Statistics Canada: 2011 Census of Canada: Topic-based tabulations. Besoek op 19 Mei 2015.
- ( Peter H. McMurry; Marjorie F. Shepherd; James S. Vickery (2004). ) Particulate Matter Science for Policy Makers: A NARSTO Assessment. Cambridge University Press. p. 391. ISBN 978-0-521-84287-7. Geargiveer vanaf die oorspronklike op April 12, 2016.
- ( ) Kanada: Oase für Kriminelle aus aller Welt. In: Berliner Morgenpost, 3 Junie 2007
- ( ) Joanna Ball: The Ritual of the Necklace
- ( ) CNN.com: Winnie Mandela barred from Canada
- The Canada Guide: Canadian Foreign Policy. Besoek op 4 November 2018
- ( Der Fischer Weltalmanach 2006. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2005, bl. 645–658 )
- Duitse Departement van Buitelandse Sake – Kanada: Wirtschaftsbeziehungen mit den USA. Besoek op 4 November 2018
- ( Klinck, Carl F.: Literary History of Canada: Canadian Literature in English. In: The Modern Language Review, volume 74, nommer 1 (Januarie 1979), bl. 186. Aanlyn beskikbaar: ) JSTOR.org
- ( Henry Roxborough, "The Beginning of Organized Sport in Canada", Canada (1975) 2#3 bl. 30–43 )
- ( ) "National Sports of Canada Act". Regering van Kanada. November 5, 2015. Geargiveer vanaf die oorspronklike op November 24, 2015. Besoek op November 23, 2015.
- ( Canadian Heritage (2013). ) "Canadian sport participation – Most frequently played sports in Canada (2010)" (PDF). Publications.gc.ca. p. 34. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op January 10, 2017. Besoek op January 27, 2017.
- ( Sergiy Butenko; Jaime Gil-Lafuente; Panos M. Pardalos (2010). ) Optimal Strategies in Sports Economics and Management. Springer Science & Business Media. pp. 42–44. ISBN 978-3-642-13205-6. Geargiveer vanaf die oorspronklike op September 20, 2017.
- ( Don Morrow; Kevin B. Wamsley (2016). Sport in Canada: A History. Oxford University Press. pp. xxI – intro. ) ISBN 978-0-19-902157-4.
- ( (1999) “Canadians Declare 'It Isn't Cricket': A Century of Rejection of the Imperial Game, 1860–1960”. Journal of Sport History 26: 51–81. )
- ( Williamson, Martin. ) "The oldest international contest of them all". Cricinfo. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) "Men's World Rankings". Wêreldrugby. Besoek op 11 Mei 2018.
- ( ) "World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote". The New York Times. 13 Junie 2018. Besoek op 13 Junie 2018.
- ( ) "World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament". BBC. 13 Junie 2018. Besoek op 13 Junie 2018.
BronneWysig
- ( Brown, Craig (red.): The Illustrated History of Canada. Vierde uitgawe. Toronto: Key Porter Books 2002 )
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Kanada. |
Sien Kanada in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
Wikiquote has a collection of quotations related to: Canada |
- Amptelike webwerwe
- Ensiklopedieë
- ( ) ( ) Die Kanadese Ensiklopedie
- Geskiedenis, geografie en onderwys
- Kuns
Kanada | ||||
---|---|---|---|---|
|
<urn:uuid:685e7d2b-07ea-4a0d-9964-7c9ebd812823>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kanadese
|
2019-07-21T04:07:56Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00143.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99991
| false
|
NGR Klas K 0-6-0ST
Jump to navigation
Jump to search
NGR Klas K lokomotief no. 15, c. 1880 | |
Tipe en oorsprong | |
---|---|
Kragtipe | Stoom |
Ontwerper | Hunslet Engine Company |
Vervaardiger | Hunslet Engine Company |
Serienommer | 249 |
Vervaardig | 1880 |
Bouspesifikasies | |
Konfigurasie | 0-6-0ST |
Spoorbreedte | Kaapspoor |
Dryfwielomtrek | 914 mm (36 dm) |
Wielbasis | 2,286 m |
Lengte | 6,985 m oor koppelings |
Hoogte | 3,251 m[1] |
Massa op dryfwiele | 19,8 t[2][3][4] |
Lokomotiefmassa | 19,8 t |
Aandrywing | |
Brandstof | Steenkool |
Brandstofkapasiteit | 765 kg |
Waterkapasiteit | 2 040 litre |
Stoomketel | 965 mm buiteomtrek 2299 mm binnelengte |
Stoomketeldruk | 896 kPa |
Vuurroosteroppervlak | 0,650 m2 |
Verhittingsoppervlak | 97 buise met 48 mm omtrek 32,8 m2 |
– Vuurkas | 3,62 m2 |
– Totaal | 36,4 m2 |
Silinders | Twee |
Silindergrootte | 305 mm (12 dm) boor 457 mm (18 dm) slag |
Klepwerk | Stephenson |
Werkverrigting | |
Trekkrag | 31 kN 75% keteldruk |
Diensgeskiedenis | |
Gebruiker | Natalse Regeringspoorweë [1][2][3][4] |
Aantal in klas | 1 |
Vlootnommer(s) | 15 |
Afleweringsdatum | 1880 |
Eerste tog | 1880 [1] |
Verwysings[wysig | wysig bron]
- (Holland, D.F. (1972). Steam Locomotives of the South African Railways, Volume 2: 1910–1955 (1st ed.). Newton Abbott, Devon: David & Charles. p. 126-127. ) ISBN 978-0-7153-5427-8.
- (The Railway Report for year ending 31 Dec. 1880, Natal Government Railways, p. JJ72. )
- (The Railway Report for year ending 31 Dec. 1904, Natal Government Railways, Annexure B, Durban, January 1905. )
- (The Railway Report for year ending 31 Dec. 1908, Natal Government Railways, p. 39, par 14. )
|
<urn:uuid:f18984ee-9f1f-483b-9ea3-952f15b59436>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/NGR_Klas_K_0-6-0ST
|
2019-07-17T10:41:06Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00247.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.857348
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Melbourne" skakel
←
Melbourne
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Melbourne
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Johannesburg
(
← skakels
wysig
)
1956
(
← skakels
wysig
)
1901
(
← skakels
wysig
)
Lys van nedersettings in Australië
(
← skakels
wysig
)
9 Mei
(
← skakels
wysig
)
Sowjetunie
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Voorstelle
(
← skakels
wysig
)
Formule Een
(
← skakels
wysig
)
Australië
(
← skakels
wysig
)
Toronto
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/Mei
(
← skakels
wysig
)
Brisbane
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/9 Mei
(
← skakels
wysig
)
Swem in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Perth
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Kernartikels
(
← skakels
wysig
)
Vlag van Australië
(
← skakels
wysig
)
Cate Blanchett
(
← skakels
wysig
)
All Blacks
(
← skakels
wysig
)
Saaltennis
(
← skakels
wysig
)
Sydney
(
← skakels
wysig
)
Canberra
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Hoofstede van Australië
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Jeandré du Toit/Wêreldwye protes teen die 2003 inval van Irak
(
← skakels
wysig
)
Slawiese mitologie
(
← skakels
wysig
)
Cairns
(
← skakels
wysig
)
Georgios Roubanis
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:BenBezuidenhout/Stede
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese eed
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese vlam
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese Somerspele 2000
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese Somerspele 1996
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese Somerspele
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese Somerspele 1956
(
← skakels
wysig
)
Rugbywêreldbeker 2003
(
← skakels
wysig
)
Ryk Neethling
(
← skakels
wysig
)
Dooflimpiese Spele
(
← skakels
wysig
)
Roland Schoeman
(
← skakels
wysig
)
Olimpiese Winterspele 1956
(
← skakels
wysig
)
Oseanië
(
← skakels
wysig
)
Godfrey Mokoena
(
← skakels
wysig
)
Lisa Gerrard
(
← skakels
wysig
)
Deelstate en gebiede van Australië
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:WikiProjek Afrikaanse CD/Artikels
(
← skakels
wysig
)
BHP Tower
(
← skakels
wysig
)
BHP Billiton
(
← skakels
wysig
)
Darwin
(
← skakels
wysig
)
Rio Tinto
(
← skakels
wysig
)
Tru-osmose
(
← skakels
wysig
)
Marat Safin
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Melbourne
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:48f0adf3-6d62-42ea-9a3b-b5e4ed4f32fd>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Melbourne
|
2019-07-17T11:23:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00247.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999366
| false
|
Takelblok
'n Takelblok is 'n toestel wat gebruik maak van een of meer katrolle met 'n tou of kabel daaroor gespan en word gebruik om swaar laste op te lig of te trek.
Inhoud
Oorsig[wysig | wysig bron]
Meganiese voordeel[wysig | wysig bron]
Die mees algemene opstelling is om 'n vasgestelde aantal katrolle te hê wat almal op 'n enkele as gemonteer word en 'n ander stel wat kan beweeg. Die meganiese voordeel wat deur 'n takelblok verkry word is gelykstaande aan die aantal toue wat tussen die twee blokke gespan is. As 'n takelblok byvoorbeeld bestaan uit drie vaste en drie bewegende katrolle is daar ses kabels/toue wat tussen hulle gespan is, wat 'n meganiese voordeel van 6 lewer. Dit maak dit moontlik om gewigte op te lig wat ses keer swaarder is as wat 'n mens/masjien normaalweg sou kon optel (as wrywingsverliese en die gewig van die bewegende blok as nalaatbaar klein beskou word).
Wrywing[wysig | wysig bron]
Die verhoogde krag wat deur die takelblok geskep word, word teengewerk deur die langer lengte van die tou wat benodig word en die wrywing in die stelsel. Om 'n gewig op te lig met 'n takelblok met 'n meganiese voordeel van 6 oor 'n hoogte van 1 meter, is dit nodig om 6 meter tou deur die blokke te laat beweeg. Wrywingsverliese beteken ook dat daar 'n punt bereik word waar die byvoeging van verdere katrolle nie meer prakties is nie.
Takelwerk tegnieke[wysig | wysig bron]
'n Takelblok kan opgestel word sodat die krag uitgeoefen in dieselfde rigting is as die krag wat deur die las uitgeoefen word of so opgestel dat die krag uitgeoefen in die teenoorgestelde rigting is as die krag wat deur die las uitgeoefen word. Die presiese opstelling van die takelwerk berus gewoonlik op ergonomiese oorwegings.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Rescue Technician: ''Operational Readiness for Rescue Providers'', geredigeer deur Claire Merrick et al., gepubliseer deur Mosby, Inc., St. Louis, Mo., 1998, kopiereg deur die Maryland Fire and Rescue Institute. ISBN 0-8151-8390-9 Sien Hoofstukke 4 en 5, p. 41 en ff.
- M. Oppolzer, T. Wahls: ''I Like To Move It. Flaschenzüge in der Seiltechnik.'' Hamburg 2019, ISBN 978-3-9820618-0-1.
|
<urn:uuid:6a78fd5c-ce32-4113-8f27-361d65879f7b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Takelblok
|
2019-07-17T10:55:35Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00247.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000005
| false
|
Christopher Bernau
Jump to navigation
Jump to search
Christopher Bernau | |
Nasionaliteit | Amerikaans |
---|---|
Beroep(e) | Akteur |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Christopher Bernau (2 Junie 1940 – 14 Junie 1989) was 'n Amerikaanse akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die televisiereekse Guiding Light (1952), Dark Shadows (1966), en Broadway on Showtime (1979).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1952: Guiding Light
- 1966: Dark Shadows
- 1979: Broadway on Showtime
|
<urn:uuid:c04216f7-bf2c-4dec-b361-da3122874867>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Christopher_Bernau
|
2019-07-17T10:48:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00271.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.98867
| false
|
Boekbronne
Jump to navigation
Jump to search
Biblioteke
Suid-Afrika:
- Soek die boek in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika se katalogus
- Soek die boek in die SEALS Konsortium se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van Suid-Afrika se biblioteek
- Soek die boek in die Universiteit van die Witwatersrand se biblioteek
- Soek die boek in die Kaapse Hoër Onderwys Konsortium se biblioteek
Wêreldwyd:
- Soek die boek deur WorldCat in jou plaaslike biblioteek se katalogus
Boekwinkels
Suid-Afrika:
Ander lande:
|
<urn:uuid:bfc0fa54-6660-4b0a-bb1e-f9c66f6e96a3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Boekbronne/0_7016_3648_3
|
2019-07-17T10:58:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00271.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999935
| false
|
Tristan Wilds
Jump to navigation
Jump to search
Tristan Wilds | |
Geboortenaam | Tristan Paul Mack Wilds |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Akteur en vervaardiger |
Aktiewe jare | 2005–nou |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Tristan Wilds is 'n Amerikaanse akteur en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Half Nelson (2006), The Secret Life of Bees (2008), en Red Tails (2012), en in die televisiereeks 90210 (2008).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2006: Half Nelson
- 2008: The Secret Life of Bees
- 2012: Red Tails
- 2015: Covers
- 2016: Grace After Midnight Pain
- 2018: Really Love
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2008: 90210
- 2016: Swerve
- 2017: Shots Fired
- 2017: The Breaks
- 2017: After Hours
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 2016: The Breaks
- 2018: Dinner for Two
Video's[wysig | wysig bron]
- 2008: Alicia Keys: Teenage Love Affair
- 2010: Pretty Girls
- 2015: Adele: Hello
|
<urn:uuid:c89031b1-033c-4417-aa4f-b928e1d463dd>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Tristan_Wilds
|
2019-07-17T10:50:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00271.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.986214
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Ayrton Senna" skakel
←
Ayrton Senna
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Ayrton Senna
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/21 April
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/1 Mei
(
← skakels
wysig
)
1 Mei
(
← skakels
wysig
)
Formule Een
(
← skakels
wysig
)
Michael Schumacher
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/Maart
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/Mei
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/April
(
← skakels
wysig
)
Brasilië
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/21 Maart
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Alias/Voorblad
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Sandput/Tuisblad
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies/71
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Ayrton Senna
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Byeboer/Voorblad01
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:RAM/Artikels
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Interessante brokkies/Week 36
(
← skakels
wysig
)
Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes
(
← skakels
wysig
)
Felipe Massa
(
← skakels
wysig
)
Brasiliaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Wikipedia:Statistiek/2014
(
← skakels
wysig
)
Verenigde State Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Belgiese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Australiese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Italiaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Britse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Portugese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Meksikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Monaco Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Hongaarse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Japannese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Kanadese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Duitse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
San Marino Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Phoenix straatrenbaan
(
← skakels
wysig
)
Europese Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Detroit Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
McLaren
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Inligtingskas renjaer
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Inligtingskas renjaer/doc
(
← skakels
wysig
)
1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Gerhard Berger
(
← skakels
wysig
)
1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Jules Bianchi
(
← skakels
wysig
)
Bruno Senna
(
← skakels
wysig
)
1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix
(
← skakels
wysig
)
Jim Clark
(
← skakels
wysig
)
Detroit Straatbaan
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Ayrton_Senna
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:6a0334ac-523e-4901-a28e-eef255f6c620>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Ayrton_Senna
|
2019-07-16T06:23:23Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00135.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998531
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:e4ecadeb-610a-4120-8777-896d7cc45854>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Pv
|
2019-07-17T10:53:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00295.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
Carolina
Carolina | |
Carolina se ligging in Mpumalanga
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Mpumalanga |
Distrik | Gert Sibande |
Munisipaliteit | Albert Luthuli |
Stigting | 1883 |
Oppervlak[1] | |
- Dorp | 14,66 km² (5,7 vk m) |
Hoogte | 1 710 m (5 610 vt) |
Bevolking (2011)[1] | |
- Dorp | 16 846 |
- Digtheid | 1 149/km² (2 975,9/myl2) |
Rasverdeling (2011)[1] | |
• Blank | 10.4% |
• Indiër/Asiër | 2.0% |
• Kleurling | 0.6% |
• Swart | 86.8% |
• Ander | 0.1% |
Taal (2011)[1] | |
• Zoeloe | 50.6% |
• Swazi | 25.8% |
• Afrikaans | 10.6% |
• Engels | 4.2% |
• Ander | 8.8% |
Poskode (strate) | 1185 |
Poskode (posbusse) | 1185 |
Skakelkode(s) | 017 |
Carolina is 'n dorp in Mpumalanga in Suid-Afrika geleë op die hoofroete (R33 en R38) tussen Johannesburg en eSwatini. Carolina lê op 'n hoogte van 1 710 meter bo seevlak en staan bekend vir sy buitengewoon koue winters. Dit is 'n gemengde boerdery, kleinskaal steenkool- en edelgesteente-myngemeenskap.
Die dorp is deur Cornelius Coetzee na sy vrou, Carolina, vernoem. Coetzee het die dorp gestig as 'n permanente uitspanplek vir waens toe goud in 1883 in Barberton ontdek is. Die dorp is herbou nadat dit in die Tweede Vryheidsoorlog vernietig is. Die Komatirivier, wat deur die Komatikloof vloei, is in die omgewing geleë.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "Hoofplek Carolina". Sensus 2011.
|
<urn:uuid:25f10804-806a-4c4e-bc94-6c431299a2aa>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Carolina
|
2019-07-17T10:50:14Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00319.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998078
| false
|
Bybel
Die Bybel is die heilige boek van die Christelike en Joodse geloof. Die Joodse Bybel of Tenach het 39 dele en vertel die verhaal van God se verhouding met die Joodse mense in antieke tye. Dié 39 dele is ook deel van die Christelike Bybel en word die Ou Testament genoem. Die Christelike Bybel het nog 27 dele, wat die Nuwe Testament genoem word. Daarin word die verhaal van Jesus vertel.[1]
Die woord 'Bybel' stam van die Griekse woord βιβλια biblia (boeke), wat 'n meervoud is van βιβλιον biblion (wat oorspronklik papirus beteken en later gebruik is as aanduiding van papier, geskrif, boek(rol)). Die Bybel bevat drie verskillende versamelings boeke:
- Die Ou Testament, ook die Hebreeuse Bybel genoem. Dit is geskryf gedurende die eeue heen en dit bestaan oorspronklik vir die grootste deel in Hebreeus met enkele Aramese paragrawe. (Die Tanach is anders georden)
- Die Apokriewe boeke, boeke buiten die kanon van Nicea.
- Die Nuwe Testament, geskryf gedurende die tweede helfte van die eerste eeu na Christus, in moderne Grieks (koinè-Grieks).
In breë trekke gaan die Bybel oor hoe God as skepper met die mens in tyd en ruimte omgegaan het, die plek van die mens in verhouding tot die skepping, die skepper en die heelal en inbreek van ewigheid (domein van God) in die tyd (domein van die mens).
Met 'n geraamde verkope van meer as 5 miljard kopieë word die Bybel algemeen as die topverkoper boek van alle tye beskou.[2][3] Na raming word 100 miljoen Bybels jaarliks verkoop.[4][5] Dit is uniek in baie opsigte, waarvan vertaling en skrywers net 'n paar is. Dit het ook 'n groot invloed op letterkunde en die geskiedenis, veral in die Weste, uitgeoefen.[6]
Inhoud
Terme Bybel en Heilige SkrifWysig
Die meervoudsvorm biblia ("boekrolle, boeke") van die Griekse woord biblion is in die antieke tyd as die eenvoudsvorm van 'n Latynse vroulike term een ook as 'n sinoniem van die Griekse term hagia graphae ("Heilige Skrif") geïnterpreteer.
Die Hervormde en Gereformeerde opinie en geloof is steeds dat die Bybel die Heilige Skrif is wat deur die Heilige Gees inspireer is en alle kennis bevat vir die verlossing en saligmaking van die mens.
Vir die Joodse godsdiens is die Torah, en hier veral die verbond, wat God by die berg Sinaï met Israel gesluit het, die "woord van God". Christene beskou Jesus Christus as die sentrale figuur in die Heilige Skrif, wat ook hulle betekenis verlig. Met die kanonisering van die Nuwe Testament het die kerk ook besluit om die Hebreeuse Skrifte as die "woord van God" te erken.
Inhoud van die BybelWysig
Hier volg 'n paar feite oor die struktuur van die Bybel[7]:
Beskrywing | Ou Testament | Nuwe Testament | Totaal |
---|---|---|---|
Boeke | 39 | 27 | 66 |
Hoofstukke | 1189 | 929 | 260 |
Verse | 23 200 | 7 950 | 31 150 |
Woorde | 622 000 | 184 600 | 806 600 |
Letters | - | - | 3 116 480 |
Let wel, die aantal verse, woorde en letters hierbo verskil van verskillende vertalings. Hierdie is om slegs 'n aanduiding te gee van die grootte van die Bybel.
Ou testamentWysig
Apokriewe boekeWysig
- Boek van Tobit (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Judit (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Toevoegings tot die boek van Ester (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Wysheid van Salomo (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Wysheid van Ben Sirag (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Barug (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Brief van Jeremia (Barug 6 in sommige Bybels) (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- Susanna (in die Griekse en Slawiese Bybels, en Daniël 13 in die Rooms-Katolieke Bybel)
- Asarja se gebed en Die Lied van die drie jong manne (in die Griekse en Slawiese Bybels) en tussen Daniël 3:23-24 in die Rooms-Katolieke Bybel)
- Bel en die draak (in die Griekse en Slawiese Bybels, en Daniël 14 in die Rooms-Katolieke Bybel)
- 1 Makkabeërs (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- 2 Makkabeërs (in die Rooms-Katolieke, Griekse en Slawiese Bybels)
- 1 Esdras (in die Griekse Bybel)
- Gebed van Manasse (in die Griekse Bybel)
- Psalm 151 (in die Griekse Bybel)
- 3 Makkabeërs (in die Griekse Bybel)
- 2 Esdras (in die Slawiese Bybel en 'n bylae tot die Latynse Vulgata)
- 4 Makkabeërs (bylae tot die Griekse Bybel)
Nuwe testamentWysig
Afrikaanse vertalingWysig
Die eerste volledige bybelboek in Afrikaans was die Evangelie volgens Markus soos deur C.P. Hoogenhout vertaal. Hierdie vertaling is nooit gepubliseer nie, maar die manuskrip is in die Nasionale Biblioteek van Suid-Afrika in Kaapstad beskikbaar.
Die eerste Afrikaanse vertaling (bekend as die "ou" vertaling) van die Bybel het in 1933 verskyn. Die vertaalwerk is deur prof. J.D. du Toit, prof. E.E. van Rooyen, prof. J.D. Kestell, dr. S.P.E Boshoff, dr. H.C.M. Fourie en prof B.B. Keet behartig. 'n Hersiene uitgawe daarvan het in 1953 verskyn sodat die "ou vertaling" ook bekendstaan as die 1933/'53-vertaling.
Die nuwe vertaling van die Bybel het in 1983 verskyn en word deur die Bybelgenootskap van Suid-Afrika gepubliseer. Die eindredaksie van hierdie vertaling was prof. E.P. Groenewald, J.P. Oberholzer, A.H. Van Zyl, P. A. Verhoef, J.L. Helberg en W. Kempen.
Die eerste Afrikaanse Bybel vir Dowes is in 2008 deur die Bybelgenootskap van Suid-Afrika gepubliseer.[8]
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
- "Best selling book of non-fiction". Guinness World Records. Besoek op 9 Desember 2015.
- Ryken, Leland. "How We Got the Best-Selling Book of All Time". The Wall Street Journal. Besoek op 9 Desember 2015.
- "The battle of the books". The Economist. 22 Desember 2007.
- Ash, Russell (2001). Top 10 of Everything 2002. Dorling Kindersley. ISBN 0-7894-8043-3.
- Die finansiële onderbou van die Bybelgenootskap van Suid-Afrika, Universiteit van Pretoria, besoek op 27 Mei 20017
- Kyk How many chapters, verses, and words are in the Bible?
- Afrikaanse bybelvertaling, besoek op 30 Mei 2010.
|
<urn:uuid:3ae63a7d-704b-43cd-bfbc-2c147115b8d6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Bybel
|
2019-07-18T16:11:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999996
| false
|
Pous Pius X
Die heilige Pous Pius X was die 257ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk vir 11 jaar en 17 dae, van 1903 tot 1914. Hy is bekend weens die instelling van die kindernagmaal en die bestryding van modernistiese dwalinge.
Pous Pius X | |
---|---|
Geboortenaam | Giuseppe Melchiorre Sarto |
Pontifikaat begin | 4 Augustus 1903 |
Pontifikaat eindig | 20 Augustus 1914 |
Voorganger | Leo XIII |
Opvolger | Benedictus XV |
Gebore | 2 Junie 1835 Riese, Lombardye |
Sterf | 20 Augustus 1914 Rome, Italië |
Ander pouse genaamd Pius |
Sint Pous Pius X | |
---|---|
Gebore | 2 Junie 1835, Riese, Lombardye |
Sterfte | 20 Augustus 1914, Rome, Italië |
Vereer in | Rooms-Katolieke Kerk |
Saligverklaring | 3 Junie 1951, Sint Pieterskerk, Vatikaanstad deur Pous Pius XII |
Heiligverklaring | 29 Mei 1954, Sint Pieterskerk, Vatikaanstad deur Pous Pius XII |
Feesdag | 21 Augustus 3 September (Algemene Romeinse Kalender 1955–1969) |
Beskermheilige | Genootskap van Sint Pius X,[1] Aartsbisdom van Atlanta, Georgia; Bisdom van Des Moines, Iowa; Bisdom van Great Falls-Billings, Montana; Aartsbisdom van Kottayam, Indië; Esperantiste; pelgrims; Santa Luċija, Malta; Bisdom van Springfield-Cape Girardeau, Missouri; Aartsbisdom van Zamboanga, Filippyne; emigrante uit Treviso; Patriargie van Venesië; kategete[2] |
Inhoud
BiografieWysig
Pous Pius X[3][4] is gebore as Giuseppe Melchiorre Sarto op 2 Junie 1835 in Riese, Lombardye. Hy was 'n seun van Giovanni Battista Sarto en Margarita Sanson, vermoedelik 'n immigrant uit Pole. Hy het drie broers en ses susters gehad. Hy is gedoop op 3 Junie 1835. Sy familie was baie arm en hy het sy skoolopleiding gesien as 'n groot voorreg. Hy kry 'n beurs vir priesteropleiding en begin sy kerklike loopbaan as priester in Tombolo. Uiteindelik word hy kardinaal-patriarg van Venesië. Op 4 Augustus 1903 volg hy Pous Leo XIII en word gekroon op 9 Augustus 1903 deur kardinaal Luigi Macchi. Hy regeer tot sy dood op 20 Augustus 1914 en word opgevolg deur Pous Benedictus XV. Die naam ‘Pius’ beteken 'die vrome'.
Kerklike loopbaanWysig
Sarto word op 18 September 1858 tot priester gewy en kry Tombolo as sy eerste gemeente. Hy studeer verder terwyl hy werk en konsentreer op die teologie van Thomas van Aquino en kerklike reg. In 1867 word hy aartspriester van die katedraal in Salzano. In die vroeë 1870’s word hy kanunnik van die katedraal in Treviso en rektor van die seminarie in die stad. Op 10 November 1884 word hy aangestel as biskop van Mantua deur Pous Leo XIII. Op 12 Junie 1893 word hy kardinaal met San Bernardo alle Terme as titelkerk. Drie dae na sy benoeming as kardinaal word hy patriarg van Venesië.
LoopbaandatumsWysig
PontifikaatWysig
Na die dood van Pous Leo XIII was die verwagting dat die kardinaal-staatssekretaris kardinaal Mariano Rampolla del Tindaro pous sou word. Sy verkiesing is egter geveto deur keiser Frans Josef I van Oostenryk. Die rede daarvoor was waarskynlik dat Rampolla dat Frankryk, Rusland en Duitsland gesteun het, eerder as Oostenryk en Pole. Giussepi Sarto is toe verkies omdat hy as konserwatief 'n teenstelling tot Rampolla was.
Die eerste daad van Pius X[5] was om die vetomag van staatshoofde af te skaf en te dreig dat enige kardinaal wat sy veto tot voordeel of in opdrag van 'n wêreldlike mag sou uitbring, geëkskommunikeer sou word. Hy tree streng op teen die modernisme veral in Frankryk, Duitsland en die Verenigde Koninkryk. In 1907 publiseer hy die ensikliek “Pascendi Dominici Gregis” wat die kerk probeer suiwer van die moderniste. Die uitwerking daarvan was problematies. Pius se opvolger Pous Benedictus XV het die stryd later verswak en die modernisme het herleef onder latere pouse. Pius X bestry ook die fundamentalisme van die verligting, die liberalisme en die kommunisme. Hy was voorstander van vrywillige liefdadigheid onder leiding van die kerk, eerder as sosialisme deur die staat. Hy tree ook op teen korrupsie en simonie in die kerk. Met sy pouslike brief “Tra le sollecitudini” van 1903 probeer hy die Gregoriaanse kerkmusiek te herstel. Een jaar later gee hy die Benediktynse klooster in Solsesmes opdrag om 'n nuwe “Graduale” (gesangboek) op te stel waarin die Gregoriaanse musiek in al sy glorie herstel is. Op 5 April 1906 ekskommunikeer Pius die Maria-aanbidders (“Mariavite”) Feliksa Kozlowska en Jan Maria Michal Kowalski. Kozlowska was die eerste vrou wat ooit deur 'n pous geëkskommunikeer is. Pius X is veral bekend weens die bevordering van die nagmaalgebruik in die Rooms-Katolieke Kerk. Hy het leeftydsgrens vir nagmaalgebruik van 12 of 14 tot 7 jaar verminder. Die pous sterf 'n paar weke naas die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog.
Die kollege van kardinaleWysig
Pous Pius X het 50 nuwe kardinale aangestel in 7 konsistories. Weens die omvang van die lys word dit hier gehou.
SaligverklaringsWysig
- 1903 – Johannes van Vercelli.
- 9 Desember 1903 – Amadeus van Lausanne.
- 9 Desember 1903 – Arigius van Gap.
- 9 Desember 1903 – Hugh (Hugo) van Bonnevaux.
- 1904 – Eldrad (of Heldrad) van Novalese.
- 1 Januarie 1904 – Cassian Vas Lopez-Neto.
- 29 Augustus 1904 – Gaspare del Bufalo.
- 23 Oktober 1904 – Agathatange Nourry van Vendôme.
- 1905 – Stephanus Pongrácz.
- 8 April 1905 – Jean Baptiste Marie Vianney.
- 13 Mei 1906 – Julie Billart.
- 20 Mei 1906 – Valentine Berrio-Ocha.
- 27 Mei 1906 – Die sestien martelaresse van Compiègne:
- Anne Petras.
- Anne-Marie-Madeleine Thouret.
- Marie Genevieve Meunier.
- Rose Chretien de la Neuville.
- Marie Claude Cyprienne Brard.
- Madeleine-Claudine Ledoine.
- Marie-Anne Brideau.
- Marie-Anne Piedcourt.
- Marie-Antoinette (Anne) Hanisset.
- Marie-Françoise Gabrielle de Croissy.
- Marie-Gabrielle Trézel.
- Angélique Roussel.
- Julie (of Juliette) Vérolot.
- Marie Dufour.
- Catherine Soiron.
- Teresa Soiron.
- 1907 – Magdalen Albrizzi.
- 1907 – Clarus van Vienne.
- 1907 – Zdislava Berka.
- 1907 – Don Giovanni Bosco.
- 1908 – Maria Magdalena Postel.
- 24 Mei 1908 – Madeline Sophie Barat.
- 31 Mei 1908 – Gabriel Marie Possenti.
- 12 Augustus 1908 – Christina van Stommeln (ook Kristina Bruso of Bruzo)
- 1 Desember 1908 – Jan van Ruysbroeck.
- 1909 – Andrew Nam Thung.
- 1909 – Agnes De.
- 11 April 1909 – Johanna van Arkel (Jeanne d’Arc).
- 25 April 1909 – Jean Eudes.
- 1 Mei 1909 – Giuse Nguyen Van Luu.
- 2 Mei 1909 – Agatha Lin.
- 2 Mei 1909 – Hieronimus Lu.
- 25 Augustus 1909 – Otto (of Utto) van Metten.
- 1911 – Giacomo (Jakobus) van Viterbo.
- 1911 – Bonaventure Tornielli
HeiligverklaringsWysig
- 1904 – Karel (Charles) van Blois.
- 11 Desember 1904 – Gerard Majella.
- 11 Desember 1904 – Alessandro Sauli.
- 1907 – Adelheid van Schaerbeek
- 20 Mei 1909 – Clement Mary Hofbauer.
- 20 Mei 1909 – Joseph Oriol.
Bulle, briewe, ensiklieke en dekreteWysig
- 4 Oktober 1903 – E Supremi – Die herstel van alle sake in Christus.
- 22 November 1903 – Tre Le Sollecitudini – Pouslike brief oor kerkmusiek.
- 2 Februarie 1904 – Ad Diem Illum Laetissimum – Die onbevlekte ontvangenis van Maria.
- 12 Maart 1904 – Iucunda Sane – Pous Gregorius I die Grote.
- 12 Desember 1904 – 50ste Herdenking van die dogma van die Onbevlekte Ontvangenis.
- 15 April 1905 – Acerbo Nimis – Die onderrig in die Christelike leer.
- 11 Junie 1905 – Il Fermo Proposito – Die Katolieke Aksie in Italië.
- 11 Februarie 1906 – Vehemter Nos – Skeiding van kerk en staat in Frankryk.
- 5 April 1906 – Tribus Circiter – Mistiek priesterskap in Pole.
- 28 Julie 1906 – Pieni L’animo – Die katolieke geestelikheid in Italië.
- 10 Augustus 1906 – Cravissimo Officii Munere – Die Franse verbond van aanbidding.
- 6 Januarie 1907 – Une Fois Encore – Weer skeiding van kerk en staat.
- 3 Julie 1907 – Lamentabili Sane – Foute van die moderniste.
- 8 September 1907 – Pascendi Dominici Gregis – Modernistiese leerstellings.
- 18 November 1907 – Praestantia Scripturae – Bybelse argumente teen die moderniste.
- 4 Augustus 1908 – Haerent Animo – Oproep aan die priesterdom.
- 21 April 1909 – Communium Rerum – Anselmus van Aosta.
- 4 Oktober 1909 – Septimo Iam – Kontroversies onder die minderbroeders.
- 26 Mei 1910 – Editae Saepe – Carolus Borromeus.
- 8 Augustus 1910 – Quam Singulari – Die heilige kongregasie.
- 15 Augustus 1910 – Notre Charge Apostolique – Die sosialistiese leer van “Le Sillon”.
- 1 September 1910 – Die eed teen die moderniste.
- 24 Mei 1911 – Iamdudum – Skeiding van kerk en staat in Portugal.
- 1 November 1911 – Divino Afflatu – Hervorming van die brevier.
- 7 Junie 1912 – Lacrimabili Statu – Die Indiane van Suid-Amerika.
- 24 September 1912 – Singulari Quadam – Vakbonde.
VereringWysig
Pius X is op 3 Junie 1951 salig verklaar deur Pous Pius XII. Dieselfde pous het Pius X heilig verklaar op 29 Mei 1954 veral as teken teen die modernisme. Sy feesdag is op 21 Augustus maar in die tridentynse liturgie op 3 September.
BibliografieWysig
- Artaud de Montor, Alexis, Chevalier de. (1911) The lives and times of the popes (vertaal vanaf "Les vies des papes") The Catholic publication Society of America, New York. Heruitgee: Kessinger Publishing. http://www.saint-mike.org/library/ papal_library/default.asp
- Duff, Eamon (2001). Saints and Sinners: A History of the Popes, Yale University Press. ISBN 0-300-09165-6.
- Maxwell-Stuart, P. G. (2002). Chronicle of the Popes: The Reign-by-Reign Record of the Papacy from St. Peter to the Present, Thames & Hudson. ISBN 0-500-01798-0.
VerwysingsWysig
- ( ) http://sspx.org/en/news-events/news/why-st-pius-x-societys-patron-4700
- ( ) "Pope joins faithful at altar of St. Pius X". Vatican Insider. 22 Augustus 2015. Besoek op 23 Augustus 2015.
- De Montor, Artaud, Chevalier de. 1911. The Lives and Times of the Popes. The Catholic Publications Society, New York.
- Pius X, Saint. (2008). Encyclopædia Britannica. Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica.
- Benigni, U. (1911). Pope Pius X. In The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. besoek op 13 November 2012 vanaf New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/12137a.htm
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Pius X. |
- CE Inskrywing in die Catholic Encyclopedia (Engels)
- CF Inskrywing in die Catholic Forum (Engels)
- BBKL Inskrywing (met Literatuurverwysings) in die Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (Duits)
- Bulle 'n Databasis van pouslike ensiklieke, dekrete en bulle (in Engels)
- VH Inskrywing in die Vatican History (in Duits).
- CA Inskrywing in die "Cardinals of the Holy Roman Church".
- Inskrywing in die Catholic Hierarchy (Engels)
|
<urn:uuid:717d541a-df39-451e-9ce0-b878c2006c63>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Pous_Pius_X
|
2019-07-18T14:58:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.997339
| false
|
Tswana
- Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Tswanas.
Die taal Tswana (Setswana in Tswana) is een van die elf amptelike landstale van Suid-Afrika en 'n amptelike taal van Zimbabwe. Dit word deur ongeveer 4,1 miljoen mense as moedertaal gepraat (2011-sensus), hoofsaaklik Tswanas. Tswana vorm deel van die Sotho-taalfamilie (saam met Noord-Sotho en Suid-Sotho).
Tswana Setswana | ||
---|---|---|
Gepraat in: | Botswana Suid-Afrika Zimbabwe Namibië | |
Gebied: | Suider-Afrika | |
Totale sprekers: | 4,1 miljoen in Suid-Afrika (moedertaal, 2011) 1,1 miljoen in Botswana (moedertaal, 1993)[1] 7,7 miljoen (tweede taal in Suid-Afrika, 2002)[2] | |
Taalfamilie: | Niger-Kongo Atlanties-Kongo Volta-Kongo Benue-Kongo Bantoïed Suidelike Bantoïed Bantoetale Suidelike Bantoetale Sotho Tswana | |
Skrifstelsel: | Latynse alfabet | |
Amptelike status | ||
Amptelike taal in: | Botswana Suid-Afrika Zimbabwe Namibië (nasionale taal) | |
Gereguleer deur: | Pan-Suid-Afrikaanse Taalraad | |
Taalkodes | ||
ISO 639-1: | tn | |
ISO 639-2: | tsn | |
ISO 639-3: | tsn | |
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. |
Inhoud
WoordeWysig
Algemene woorde en frases:
Afrikaans | Tswana |
---|---|
Welkom | Kamogelo (naamwoord) / Amogela (werkwoord) |
Dankie | Ke a leboga |
Goeiedag / Hallo | Dumela (enkelvoud) / Dumelang (meervoud) |
Totsiens | Sala sentle (bly wel) / Tsamaya sentle (gaan wel) |
Rook verbode | Ga go tsubiwe |
Geen ingang | Ga go tsenwe |
Pasop vir die trap | Tlhokomela fa o gatang teng |
Pasop! | Ela tlhoko |
Veels geluk met jou verjaarsdag | Masego a Letsatsi la Matsalo |
Seisoengroete | Ditumediso tsa setlha |
Geseënde Kersfees | Masego a Keresemose |
Geseënde Kersfees en voorspoedige Nuwejaar | Masego a Keresemose le Boitumelo mo Ngwageng o Mošwa |
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- ( ) "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Tswana". Ethnologue. Besoek op 11 September 2016.
- ( Webb, Vic. 2002. "Language in South Africa: the role of language in national transformation, reconstruction and development." Impact: Studies in language and society, 14:78 )
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Tswana language. |
Sien Tswana in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
TaalhulpmiddelsWysig
- Speltoetser en woordafbreker vir Tswana vir Microsoft Office
- Vry en gratis Tswana-speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird
- Tswana-sleutelbord
Sagteware in TswanaWysig
- Mozilla Firefox – webblaaier
- Mozilla Thunderbird – e-posprogram
- OpenOffice.org – kantoorsuite
- Translate.org.za – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Tswana en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
- Pootle – aanlynvertaling van Tswana-oopbronsagteware
|
<urn:uuid:9e1e3617-64e7-435a-96ba-bf5580f3d43b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Tswana
|
2019-07-18T15:06:12Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525659.27/warc/CC-MAIN-20190718145614-20190718171614-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99396
| false
|
Bladsye wat verwys na "Lists of monuments"
←
Lists of monuments
Spring na:
navigasie
,
soek
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Talk
User
User talk
Wiki Loves Monuments
Wiki Loves Monuments talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Widget
Widget talk
Filters
versteek
insluitings |
versteek
skakels |
versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Lists of monuments
:
Kyk na (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Main Page
(
← skakels
)
Template:/ZA-Monuments
(
← skakels
)
Template:/HTP
(
← skakels
)
How to participate
(
← skakels
)
Template:Get-started
(
← skakels
)
Template:/WLM-2014
(
← skakels
)
Template:/About WLM-2014
(
← skakels
)
About Wiki Loves Monuments 2014
(
← skakels
)
Kyk na (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
http://wikilovesmonuments.co.za/wiki/Special:WhatLinksHere/Lists_of_monuments
"
Persoonlike gereedskap
Teken in
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Bekyk bronteks
Wys geskiedenis
Aksies
Soek
Home
Competition
Scavenger Hunts
How to participate
Lists of Monuments
Rules
Awards
Criteria
Timeline
Upload Marathons
Organisers
Competition Jury
Organizing committee
Letters of Support
Partners
Contact
E-pos
Facebook
Press
Twitter
Gereedskap
Spesiale bladsye
Taal
Afrikaans
English
isiXhosa
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wiki Loves Monuments
Voorbehoud
|
<urn:uuid:edd5c4f1-b9de-42f5-ba61-493dfc3b8048>
|
CC-MAIN-2019-30
|
http://wikilovesmonuments.co.za/index.php?title=Special:WhatLinksHere/Lists_of_monuments&setlang=af
|
2019-07-21T04:41:52Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00239.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.950432
| false
|
die Kaap is Hollands
Vanuit Wiktionary, die vrye woordeboek.
Jump to navigation
Jump to search
Inhoud
1
Afrikaans (af)
1.1
Etimologie
1.2
Tussenwerpsel
1.2.1
Betekenisse
Afrikaans (af)
Tussenwerpsel
die Kaap is Hollands
Etimologie
Na aanleiding van die beëindiging van die Engelse besetting van die Kaap tydens die Napoleontiese oorloë.
Tussenwerpsel
Betekenisse
'n Uitroep van blydskap.
Ontsluit van "
https://af.wiktionary.org/w/index.php?title=die_Kaap_is_Hollands&oldid=195844
"
Kategorieë
:
Woorde in Afrikaans van lengte 20
Woorde in Afrikaans
Tussenwerpsels in Afrikaans
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Onlangse wysigings
Lukrake woord
Lukrake Afr. woord
Woord begin met...
Kategorieë
Inligting
Geselshoekie
Huidige gebeure
Hulp
Skenkings
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Laai lêer
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Haal dié blad aan
Ander tale
Die bladsy is laas op 17 Februarie 2018 om 09:18 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wiktionary
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:3cce0b6d-3678-426b-a596-f7d8e5533a7f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/die_Kaap_is_Hollands
|
2019-07-19T23:18:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00103.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999258
| false
|
Kategorie:Elektronika
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 2 subkategorië, uit 'n totaal van 2.
Bladsye in kategorie "Elektronika"
Die volgende 42 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 42.
Hierdie kategorie bevat die volgende 2 subkategorië, uit 'n totaal van 2.
Die volgende 42 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 42.
|
<urn:uuid:b24a4a43-5d77-4c8c-9b16-47929d09fb33>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Elektronika
|
2019-07-21T04:09:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999736
| false
|
Naudefj
geen wysigingsopsomming nie
06:08
-5
BooysenN
Kategorie:Hindoeïsme bygevoeg (HotCat.js)
16:21
+27
Nuwe bladsy geskep met 'duimnael|Holi-vieringe van 'n prins in sy harem '''Holi''' (Sanskrit: होली) is een van die gr...'
16:20
+2 825
|
<urn:uuid:58f02829-61d8-425b-bc41-cd8d53287d77>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Geskiedenis/Holi
|
2019-07-21T05:11:30Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00263.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99798
| false
|
Kennis
- Vir die ensiklopedie, sien Kennis (ensiklopedie).
Kennis is iemand se bewustheid of begrip van iets soos feite, inligting, ervaring of vaardighede wat verkry word deur ondervinding of deur opvoeding danksy waarneming, ontdekking of die leerproses. Kennis kan teoreties wees (’n kennis ter wille daarvan om te weet) of prakties (om voordeel uit die kennis te trek).
In filosofie word die studie van kennis epistemologie genoem; die filosoof Plato het kennis gedefinieer as "geregverdigde ware geloof". Daar bestaan egter baie definisies van kennis en teorieë om dit te verduidelik.
Verskeie soorte kennis bestaan: van selfkennis tot godskennis, van vakkennis tot wetenskaplike kennis, van landskennis tot taalkennis.
|
<urn:uuid:63e073dd-358b-420b-999a-59ef7ba01b77>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kennis
|
2019-07-22T09:34:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00423.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999946
| false
|
P.J. Philander
Inhoud
Lewe en werkWysig
Herkoms en vroeë leweWysig
Peter John Philander was op 25 November 1921 op Caledon in die Overberg gebore as die tweede oudste seun van John en Suzanna Philander. Hy word op sy geboortedorp groot en woon hier die Nederduitse Gereformeerde Sendingkerkskool by. Na standerd vier studeer hy privaat en matrikuleer op hierdie manier. Van 1936 tot 1939 studeer hy in Kaapstad by die Opleidingskollege Zonnebloem waar hy die Kleurling Primêre Laer Onderwyserskursus voltooi. Na kwalifikasie aanvaar hy in 1940 ’n betrekking as hulponderwyser aan die Engelse Sendingkerkskool in Calvinia. Gedurende hierdie jaar word hy geheg aan die Hantam en die Noordweste en hierdie streek en sy mense speel daarna ’n groot rol in sy gedigte en verhale. In 1941 aanvaar hy ’n betrekking in Plettenbergbaai waar hy privaat verder studeer en in 1942 voltooi hy die Senior Sertifikaat-eksamen. Op Plettenbergbaai ontmoet hy vir Alice Elizabeth Harker, met wie hy later trou. Drie seuns (George, Dennis en Peter) en ’n dogter word uit die huwelik gebore, maar die dogter Elsa is op tweejarige ouderdom oorlede.
LoopbaanWysig
In Julie 1942 keer hy terug na Calvinia en vertoef vyf jaar daar. Gedurende hierdie jare skryf hy al sy kursusse vir die B.A.-graad by die Universiteit van Suid-Afrika af en word hy as hoof van die Engelse Kerk Sendingskool aangestel. Genadendal word sy tuiste vanaf 1948 tot 1951, waar hy onderwyser is aan die Hoërskool Genadendal. In hierdie rustige dorpie, nie ver van sy geboortedorp af nie, skrywe hy sy eerste verse tydens ’n siekbed van drie maande. In 1952 word hy aangestel as hoof van die Schoonspruit Hoërskool op Malmesbury en in 1957 word hy hoof van die Hoërskool Belgravia te Athlone, ’n pos wat hy tot 1969 beklee. In 1961 gaan hy met ’n studiebeurs oorsee na die Verenigde State van Amerika waar hy onder reëling van die Suid-Afrikaanse en Amerikaanse leiersuitruilprogram hoër en middelbare skole besoek. Na voltooiing van hierdie studiereis van drie maande waarin dit vir hom moontlik is om feitlik die hele land te deurreis, gebruik hy die daaropvolgende drie maande van sy verlof om Engeland, Europa en die Heilige Land te besoek. Hy verleng sy verblyf in elk van die klassieke lande Italië en Griekeland. Hierdie tweede helfte van sy reis word vir hom moontlik gemaak deur die Departement van Kleurlingsake en die Drie Eeue-Stigting, wat elk afsonderlike reisbeurse aan hom toeken.
Emigrasie na VSAWysig
In 1969 word hy deur die Groepsgebiedewet gedwing om afstand te doen van sy huis in Rondebosch. Hy emigreer dan na die Verenigde State van Amerika, waar al drie sy seuns hulle ook vestig: George, die oudste, as professor in Oseanografie aan die Universiteit van Princeton in New Jersey; Dennis as ’n psigiater in Minneapolis in Minnesota; en Peter as ’n geneesheer in Las Vegas in Nevada. Hy en sy vrou koop ’n huis in Locust Valley in New York. Philander gee onderwys in hoofsaaklik Engels, maar ook Godsdiens en Aardrykskunde, aan die Kwakerskool se Friends Academy op Long Island, New York tot met sy amptelike aftrede in 1986, waarna hy op deeltydse basis aangaan om taalkonstruksie te doseer. Hy aanvaar Amerikaanse burgerskap in 1978. In Junie 1988 ontval sy vrou hom aan ’n hartkwaal. Om haar gedagtenis te eer stig hy ’n beurs aan die Universiteit van Kaapstad, die Alice Philander Memorial Scholarship, waardeur hy poog om terug te gee aan Suid-Afrika. Philander self het in hierdie tyd probleme met sy gesondheid en ondergaan twee hartomleidingsoperasies, in 1984 en weer in 1986. Hy besoek Suid-Afrika gereeld as toerleier van skoolkinders en om weer Afrikaans te kan praat. In 1996 verhuis hy na ’n woonstel in Las Vegas, waar sy seun Peter woon.
SterfteWysig
Hy is op 7 Februarie 2006 in Las Vegas oorlede aan hartversaking weens rumatiekkoors en ’n hartklepaandoening waaraan hy sedert sy jeug ly.
SkryfwerkWysig
PoësieWysig
Hy publiseer verskeie gedigte in tydskrifte soos Standpunte. In sy eerste digbundel Uurglas[1] dui die titel reeds op die onderliggende motief van die bundel, naamlik die voortdurende gang en voortgang van dinge en die tyd.[2] Hierin word die mens gesien as weerloos en nietig en bewus van sy eensaamheid teenoor die kosmiese magte, terwyl die verganklikheidsmotief wat saamhang met tyd ook aan die bod kom. Daar is vyf gedigte van groter omvang in die bundel, waarin daar ’n poging is om die mens weer te gee in perspektief tot sy plek in die heelal en teenoor die geskiedenis. Oor die algemeen verloor hierdie verse egter ’n hegte samehang, wat afbreuk doen aan die geheel. Die gedig Komeet kan uitgelig word as ’n hoogtepunt, waarin ’n blinde bruin mandjiesvlegter se eensame bestaan en sy lewensreis vergelyk word met ’n komeet se reis nader en weg van die mensdom se planeet. In die gedig word die komeet-tema voortreflik aangewend in die beweging van die hoofkarakter, sodat sy lotgevalle ook kosmiese afmetings aanneem. Soos vorige beskawings vergaan en verslaafdes bevry is, so sal ook sy mense bevry word. Die hand teen die muur se titel verwys na die Bybelse verdoeming van die Babiloniese ryk en gee die vervlietendheid en kenmerke van beskawingsperiodes vanaf die antieke tyd tot die hede. “In Sy naam” is uitbeelding van die Romeinse geloofsvervolging, waar meesteres en slaaf saam die dood tegemoet gaan en die standverskil op aarde tussen hulle so vernietig word. Reliëf gee na aanleiding van die geografiese verskille van verskillende streke van die Kaap ’n uitbeelding van hoe die omgewing die lewenswyse van die mense beïnvloed. In Die slaaf aanvaar die slaaf deemoedig die stryd van die lewe, met die gebed dat die Here almal sal saambind in ’n eenheid. Hierdie gedig verwerk benewens die geskiedenis van ’n slawefamilie in Suid-Afrika ook die verhaal van die opstandeling Abraham Esau van Calvinia. Met ’n allegoriese inslag of aansluiting by die bundelmotief verkry verskeie ander gedigte aansluiting by ’n groter geheel of selfs kosmiese verband. Dit sluit in Voetpaadjies (waar die daaglikse voetpaadjies simbool word van die lewenspad en die bestemming van mens, dier en insek); Aand op Genadendal (met ’n mooi beelding van die nietigheid van die mens teen die uitspansel); Jonas (met sy suggestie van ’n groter taak wat op die werker wag); “Winteraand” (met ’n knap teenstelling tussen die nietigheid van die spreker in sy skuiling teen die natuurmagte buite); en Maaltyd (’n mooi gestalteskets van die moeder wat die gesin altyd na die maaltyd geroep het en na haar dood steeds in die portret voortleef, maar met die verloop van tyd word herinnering aan haar verorber soos gesimboliseer deur die aftakeling van die klokkie). Sonsverduistering is ’n mooi uitbeelding enersyds van hierdie vreemde natuurverskynsel en die impak daarvan op die diere en andersyds as simbool van die mens se weerloosheid en rigtingloosheid in ’n wêreld waar God se pad in skadu gehul en onduidelik is. Die Hotnotsriel se aansteeklike ritme sluit goed aan by die tema van die gedig, terwyl die woordgebruik knap die dansbewegings simuleer. Soortgelyk hieraan is die mooi Plaaspadliedjie. Enkele gedigte gee treffende indrukke van die stad en land (Deur stadstrate, Stad toe oor die Swartlandse vlaktes en Veldblomtuin by Caledon), terwyl Tafelbaai, Winteraand, Lente en Aandgebed mooi stemmingsgedigte is. Hierdie bundel is ’n vroeë hoogtepunt in sy oeuvre.
Vuurklip [3]het as tema hoofsaaklik die geskiedenis van Suidwes-Afrika, wat in ses gedigte weergegee word, voorafgegaan deur ’n Raaisel en afgesluit deur Museum en Epiloog.[4]Die titel van die bundel impliseer dat dit wat lewensloos lyk (die klip),[5] die vermoë het om met lig en krag te ontwaak en die wêreld aan die brand te steek. Die jaar van die wildehonde is uitbeelding van die trek van die Herero’s en vlug voor vyandige magte na die suide in 1830, waarna volg die nomadiese bestaan van Jager Afrikaner wat van Tulbagh oor die Grootrivier trek. Hierna volg die soortgelyke procedé met Die jaar van die huis en Jonker Afrikaner en Die klippe praat en Hendrik Witbooi. So word die mites en heldedom van die bruin mense vir die eerste keer deel van die Afrikaanse poësie na aanleiding van die moorde en skrikbewinde van Jager Afrikaner, Jonker Afrikaner en Hendrik Witbooi in die negentiende eeu. Philander poog om hierdie geskiedenis tot ’n saga met epiese en visioenêre dimensies te verdiep, maar die gedigte mis oor die algemeen diepere besinning oor die betekenis en impak van hierdie mense, ten spyte van mooi beelding in onderdele. Die Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap bekroon in 1961 hierdie bundel as wenner van hulle letterkundige kompetisie.
Die bruin kokon, wat deur die grafiese kunstenaar A.A. Langdown geïllustreer word, bevat kort verse oor die lief en leed van bruin werkers in die Boland wat elke wingerdstok en vrugteboom in hierdie landstreek aangeraak het maar steeds die stiefkind bly. Die kort verse lewer skrynende kommentaar op die lot van die bruin mense, toegespin in sy leed soos ’n “bruin kokon aan die bitterbessieplant”.
Die lang epiese gedig Zimbabwe [6]probeer om ’n grootse visie op die mens en sy lotsbestemming te gee na aanleiding van die trotse afsydigheid van die geskiedkundige Zimbabwe-mense teenoor omringende stamme en die parallel met die blankes en hulle verhouding tot ander rasse in Suid-Afrika. Die lang gedig, bestaande uit 307 kwatryne, is grootliks gebaseer op die teorie dat die Fenisiërs die antieke kompleks gebou het en daar ’n falliese of vrugbaarheidsgodsdiens gevestig het. Hulle ondergang kom dan as gevolg van hierdie seksuele wanpraktyke en die vyandskap met die omringende primitiewe stamme. Die digter sien dan ’n ooreenkoms tussen hierdie “meerderwaardige” ras se opgang en vernietiging en maak dit van toepassing op apartheid Suid-Afrika. As epiese gedig het dit die tekortkoming dat die verhaallyn te ingewikkeld is en die nodige samehang mis.
Konka [7]bevat natuurtekeninge, uitbeeldinge van mense in hulle daaglikse gang en versugtinge van die bruin mense onder apartheid,[8] met die beskrywing van die lyding wat hierdie volk ondergaan.[9] Die sterk eenheid in die bundel is treffend, waar al die gedigte op mekaar ingestem is en wedersyds kommentaar lewer en toelig, met ’n duidelike progressie. Die eerste gedig, Genesis, sien die aanvang van die blanke beskawing aan die Kaap as ’n soort sondeval (met die Eva hier Eva Krotoa, die Khoi-tolk van Jan Van Riebeeck, waarin die Eva van Bybelse tye weerklink), terwyl die laaste gedig, Openbaring, die bloedige einde van hierdie beskawing voorspel. Die motiewe van skemer en dagbreek, lig en donker word herhaaldelik gebruik, asook die motief van vuur wat as simbool van hoop gesien kan word omdat dit vernietig wat waardeloos is. Droë rangskikking is treffend in sy oproep van ’n groter wêreld binne die beperkte ruimte van die gedig. Die gedig Outa lewer sosio-politiese kommentaar, met Squirrel wat onheil vir die land voorspel. Die versetvers Luistervink bevat ook ’n humoristiese element.
Venster [10]getuig van fyn waarnemingsvermoë en bevat naas aktuele verse enkele gedigte oor ’n verbygegane tyd in Suid-Afrika.[11] Die titel verwys na hoe elke ding apart bekyk word deur verskillende vensters, wat dan die fokus en waarneming verdiep, maar suggereer ook ’n soort afstand tussen die kyker en die onderwerp.[12] Die bundel gaan dan ook in ’n groot mate om die verkenning van die mens en sy plek in die wêreld,[13] waarin uitgegryp word na dit wat rondom is. Die kwatryn Alkant selfkant beskryf hoe die digter frases opgetel het by sy mense in die Hantam, maar wanneer hy dit in ’n gedig gebruik hy beskuldig word van beïnvloeding deur Opperman. Aparte geriewe is kommentaar op die apartheidsbeleid waardeur mense selfs in die dood geskei word, met elkeen wat in ’n aparte doodkis rus. Boeretroos maak knap gebruik van die betekenislae van die naam, met die boodskap dat daar in die land slegs vir die Boere troos is, maar nie vir ander nie. Bruin sniphond gee voorkeur aan ’n lewe van ontbering en vryheid teenoor ’n lewe van bevoorregting en verknegting. Hierdie bundel is in 1983 op die kortlys vir die toekenning van die Perskorprys.
Tydens sy Amerikaanse verblyf skryf Philander oor die algemeen sterker verse as in Suid-Afrika, grootliks omdat hy wegswaai van epiese werk na meer liriese werk. Ostrakon bevat verse oor ’n Europese reis en herkomsverse oor jeugherinneringe. Die titel van die bundel verwys na die potskerf waarop die ou Grieke vir die verbanning van ’n persoon gestem het. Ouerhuisprieel en Grafsteen op Caledon is hoogtepunte uit die herinneringsverse, terwyl Herskepping die kontras tussen die Amerikaanse sneeulandskap en die Kaapse hitte mooi uitbeeld. Doring in die horing is ’n politieke versetvers waarin standpunt ingeneem word teen die omstrede dopstelsel op die wynplase. Van die leë wynbottel word eindelik ’n petrolbom gemaak, as treffende kommentaar op die plofbare aard van hierdie stelsel.
Sy laaste digbundel is Trialoog.[14]In hierdie verse tree hy weer op direkte wyse in gesprek met die hedendaagse Suid-Afrika [15]en die titel dui reeds op die drieledige stemme wat in die bundel spreek, naamlik die swart man, die bruin man en die wit man en word drie afdelings dan ook aan hierdie perspektiewe afgestaan.[16] Die afdeling met die perspektief van die bruin man is die mees geslaagde, met veral Genadendal ’n hoogtepunt, waar die plekname simboliese betekenis kry en Sonderendrivier byvoorbeeld kan verwys na die ewigheid. Die bundeltitel verwys ook na die Griekse mitologiese figuur Triptolemus, wat die dubbelganger van die digter word, wie se vrou ook soos die digter s’n dood is en die man en vrou dan ’n derde gespreksgenoot kry, naamlik die dood. Daar is dan ook ’n hele aantal heimweeverse in die bundel. Halfwegstasie met sy verwysings na die verversingstasie aan die Kaap die Goeie Hoop in die ou dae, gee met sy vernuftige aanwending van die letterlike betekenis van bekende plekname ’n wrang kyk op die nietigheid van die mens gemeet teen die geskiedenis en verbygaan van tyd. Verskeie lang epiese verse uit vorige bundels is grondig herskryf en ingekort (en so grootliks verbeter) vir heropname in hierdie bundel. So verskyn Muil uit Konka as Sampie, Onesimus uit Venster as Onesimus en Ostrakon uit Ostrakon as Banneling, laasgenoemde opgedra aan S.V. Petersen. Daar word ook verwys na Petersen se digkuns in Stoksielsaligalleen, waarin daar ook ’n verwysing voorkom na W.E.G. Louw se gedig Ou Flenterkatiera. Ter ere van sy vrou skryf hy na haar dood die ongepubliseerde bundel memoriamverse Altaar.
Daniel Hugo maak in 1996 ’n keur uit sy gedigte wat dan in die bloemlesing [17]P.J. Philander: ’n keur uit sy gedigte[18] gepubliseer word. Hierdie bundel bevat ’n aantal voorheen ongepubliseerde gedigte, waaronder ’n aantal elegiese gedigte vir sy oorlede vrou, met veral Alice wat noemenswaardig is vir sy bondige maar betekenisvolle segging.[19] Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder Groot verseboek, Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte, Digters en digkuns, Uit ons digkuns, Afrikaanse verse, Junior verseboek, Goudaar, Kraaines, Woordpaljas, Verse vir Opperman, My Afrikaanse verseboek, Die goue vreugde, Voorspraak en Nuwe klein verseboek. Sy gedigte word ook vertaal en opgeneem in Engelse en Duitse bloemlesings.
Sy kortverhale word gebundel in[21] Hoefyster vir die hart,[22] waarin die dood die sentrale motief is in die weerspieëling van ’n verbygegane, hoofsaaklik kleindorpse, lewe.[23]Die titel verwys na die bewapening van die hart teen die pyn wat[24] emosie kan bring, en hierdie sentiment vind dan ook uiting in die verhale self.[25] Die pyn word veral veroorsaak deur herinnering. Die verhale beskryf op spontane en bekoorlike wyse die herinnering aan die mense en kontrei wat die skrywer geken het. In meer as een van die verhale kom die temas van sy gedigte na vore, veral die verbittering oor die kleurbeleid. ’n Deurlopende tema is die dood, maar die verhale word so aangebied dat dit tog vol lewe en hoop op oorwinning is. Meeste van die verhale speel af in Suid-Afrika, maar die voortreflike ’n Koeël vir ’n klou het Kenia as agtergrond. In hierdie verhaal beïndruk die ekonomiese gebruik van die taal, waar elke waarneming van die jagter die spanning tussen lewe en dood belig en die verhaal onstuitbaar laat voortstu, tot met die verrassende maar gemotiveerde slot wat by die leser en karakter nuwe insigte skep. ’n Vader met sy hart vol wraak wag in die veld om die leeuwyfie te skiet wat sy seun doodgemaak het, maar die wyfie word eindelik tog gered omdat sy drie welpies het wat aan haar drink. Sommige van die ander verhale mis juis hierdie kompaktheid en ly aan te veel onverwerkte materiaal wat die gang van die verhaal versteur. Enklaves het die rassekwessie as tema, met ’n bruin seun wat in sy skool die atmosfeer van haat en venyn teenoor die wit mense ervaar en daardeur beïnvloed word. Hy raak oortuig daarvan dat sy ma verneder word deurdat sy ’n wit oud-soldaat moet versorg. Moeder is ’n sensitiewe verhaal waarin ’n seuntjie se kanarie deur die kat gevang word op dieselfde dag dat sy ma se baba doodgebore word. Sy eie verlies gee vir die seuntjie begrip vir sy moeder se pyn en die moeder en seun reik uit na mekaar, albei gretig om te troos en vertroos te word. Aan die deur is ’n vertelling waarin die seun nie vir sy vader die blou trui wat hy so begeer, wil gee om te gebruik vir die winter nie. Sy vader is siek en word beter en probeer sy bes om voor te gee dat hy gesond is, goed kan sien en gereed is om met die lewe voort te gaan. Na sy dood kry die seun berou dat hy nie die een ding wat sy vader begeer het, aan hom wou gee nie.
Sy kortverhale Miriam: ’n Kersverhaal, Aan die deur en Nomwa word opgeneem in die versamelbundel Geseënd is julle onder redaksie van W.J. Malan en W.H. Vos; ’n Koeël vir ’n klou in Die Afrikaanse kortverhaalboek saamgestel deur Abraham H. de Vries, Slang in die Hantam word opgeneem in die versamelbundel Son op die land en Aan die deur in Bolder onder redaksie van Hennie Aucamp. Ander versamelbundels waarin sy kortverhale verskyn sluit in Drif, Op Afrikaanse werf en Uit die kontreie vandaan. Hy skryf ook die ongepubliseerde Allegaartjie in ’n Kalumet, wat verwys na ’n Rooi Indiaanse vredespyp.
Die roman Rebunie is deels op persoonlike ervarings gegrond tydens sy tyd as skoolhoof in Calvinia en behandel die menslike vooroordele waaraan verhoudings tussen rassegroepe onderworpe is in die tussentyd net na die Tweede Wêreldoorlog en voordat die Nasionale Party aan bewind kom. Die nuutaangestelde onderwyser, Kallie Carelse, begin sy loopbaan geesdriftig deur tuinbouprojekte van stapel te stuur om die hongerlydendes te voed. Algaande raak hy egter verstrengel in die kleindorpse politiek van die plaaslike kerke en skole. Weens sy uitgesproke verset teen die ongeskrewe politieke reëls van sy tyd word hy erg deur die plaaslike sendelingpredikant aangerand. Hy wen ’n siviele eis teen die predikant, maar dit lei tot ’n aanval deur onbekende aanvallers en later sterf hy in ’n ongeluk. Onderliggend aan die verhaal is ook die geskiedenis van die vroeg twintigste-eeuse Kaapse rebel Abraham Esau. Die titel van die roman is ontleen aan die uitgestorwe vulkaniese krater Rebunie in die Calvinia-omgewing, wat simbolies is van die uitbarsting van opgekropte emosies. Saam met S.V. Petersen skryf P.J. Philander ook skoolhandboeke vir Aardrykskunde en Geskiedenis.
EerbewyseWysig
In 1963 word die erepenning vir Afrikaans deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns aan hom toegeken as erkenning vir sy bydrae tot die Afrikaanse letterkunde. In Desember 1996 saai Radiosondergrense ’n gedenkprogram oor hom uit en die dorp Caledon vereer hom in 1997 met die vryheid van die dorp en vernoem ook ’n straat na hom. By die Caledon-kontreifees van September 2013 word ’n spesiale program aan sy lewe en werk gewy.
PublikasiesWysig
Jaar | Publikasies |
---|---|
1955 | Uurglas |
1960 | Vuurklip |
1965 | Die bruin kokon (saam met A.A. Langdown) |
1968 | Zimbabwe |
1969 | Keurverse (bloemlesing uit gedigte van S.V. Petersen en P.J. Philander) |
1978 | Konka |
1982 | Venster |
1983 | Hoefyster vir die hart |
1986 | Ostrakon |
1996 | P.J. Philander: ’n keur uit sy gedigte (saamgestel deur Daniel Hugo) |
2000 | Rebunie |
2002 | Trialoog |
BronnelysWysig
BoekeWysig
- Antonissen, Rob. Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede. Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk. Elsiesrivier, 1964.
- Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.
- Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.
- Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) Voorspraak. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994.
- Buning, Tj. Uit ons digkuns. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Nuwe omgewerkte druk, 1960.
- Cloete, T.T. (red.) Die Afrikaanse literatuur sedert sestig. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980.
- Dekker, G. Afrikaanse Literatuurgeskiedenis. Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970.
- De Vries, Abraham H. Kortom 2. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 1989.
- Grobler, Hilda. Bolder. Blokboeke 57. Academica. Pretoria en Kaapstad. Eerste uitgawe, 1988.
- Grové, A.P. Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk,1988.
- Hugo, Daniel. Inleiding. tot P.J. Philander: ’n Keur uit sy gedigte. Tafelberg Uitgewers en Perskor- Uitgewery. Eerste uitgawe, 1996.
- Hugo, Daniel. P.J. Philander (1921-) in Van Coller, H.P. (red.) Perspektief en Profiel Deel 3. Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006.
- Kannemeyer, J.C. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1. Academica. Pretoria en Kaapstad. Tweede druk, 1984.
- Kannemeyer, J.C. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, Eerste druk 1983.
- Kannemeyer, J.C. (red.) Kraaines. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1988.
- Kannemeyer, J.C. Verse vir die vraestel. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998.
- Kannemeyer, J.C. Die Afrikaanse literatuur 1652-2004. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.
- Lindenberg, E. (red.) Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde. Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973.
- Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) Digters en digkuns. Perskor-Uitgewers. Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007.
- Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963.
- Nienaber, P.J. et al. Perspektief en Profiel. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969.
- Opperman, D.J. Junior verseboek. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Agste druk, 1960.
- Pheiffer, R.H. Woordpaljas. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde druk, 1993.
- Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. Op Afrikaanse werf. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Tweede uitgawe, 1988.
- Van Coller, H.P. (red.) Perspektief en Profiel Deel 2. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999.
- Van Coller, H.P. (red.) Perspektief en Profiel Deel 3. Van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 2006.
- Willemse, Hein. Aan die ander kant. Protea Boekhuis. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste druk, 2007.
Tydskrifte en koeranteWysig
- Du Randt, W.S.H. ‘Bolder’ saamgestel deur Hennie Aucamp. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989.
- Greeff, Rachelle. Skrywers groet digter; ‘ouwêreldse gentleman’. Rapport, 12 Februarie 2006.
- Hugo, Daniel. Die onmisbare stem. Rapport, 27 September 2015.
- Kloppers, Albert. Perspektiewe op verhale uit ‘Bolder’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 1,Februarie 1989.
- Ons Kantoor. P.J. Philander weer in hospitaal. Die Burger, 21 Oktober 1986.
- Swart, Freek. Dis of mens elke dag wag vir ’n denkbeeldige brief uit S.A. Die Burger, 16 November 1991.
- Van Deventer, Susanne. Vier voorgeskrewe gedigte uit ‘Senior keur’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 32 no. 1, Februarie 1994.
- Van Wyk, Steward. P.J. Philander (1921–2006); ’n huldeblyk. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no.2, Lente 2006.
- Wyngaard, Heindrich. Philander se tuiskoms in eie taal. Beeld, 9 Julie 1997.
- Wyngaard, Heindrich. Jongeheer Philander. Insig, November 1999.
InternetWysig
- Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Philander,_Peter_John
- LitNet ATKV-Skrywersalbum 8. April 2008: www.litnet.co.za
- Milborrow, Selwyn The write side: http://milborrow.blogspot.co.za/2009/09/hulde-aan-digter-pj-philander.html
- NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/6461
- Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Vermaak/Kontreifees-fokus-op-PJ-Philander-20130905?mobile=true
- Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/inmemoriam/pj_philander.asp
ResensiesWysig
- Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 11, April-Mei 1956.
- Antonissen, Rob. Kern en tooi. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.
- Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 38-39, Desember 1961-Februarie 1962.
- Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk. Elsiesrivier. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1966.
- Rykheer, Gloudina. Inset, Oktober 1961.
- Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 86, Desember 1969.
- Brink, André P. Rapport, 25 November 1979.
- Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 19 no. 3, September 1979.
- Van der Merwe, C.N. Beeld, 11 Junie 1979.
- Brink, André P. Rapport, 13 Maart 1983.
- Snyman, Henning. Standpunte. Nuwe reeks 172, Augustus 1984.
- Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983.
- Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 4, Desember 1983.
- Hugo, Daniel. Rapport, 20 April 2003.
- John, Philip. Beeld, 14 April 2003.
- Pieterse, H.J. Insig, Maart 2003.
- Britz, Etienne. Insig, Junie 1997.
- Grové, A.P. Beeld, 11 November 1996.
- Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997.
- Gerwel, Jakes. Insig, Augustus 2000.
- Aucamp, Hennie. Dagblad. HAUM-Literêr Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste Druk, 1987.
- Brink, André P. Rapport, 1 April 1984.
- Smuts, J.P. Die Burger, 28 Julie 1983.
- Smuts, J.P. Burgerband. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1985.
- Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 2, Mei 1984.
|
<urn:uuid:4124b71c-eab9-46a5-b1f8-20b2d2f8697e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/P.J._Philander
|
2019-07-22T09:46:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00447.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000001
| false
|
Bespreking:.kp
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die .kp-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:5042ea0c-7ea4-4096-b30d-d6b5ca6bd18c>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:.kp
|
2019-07-21T05:18:36Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999994
| false
|
Bespreking:Barbara Anderson (aktrise)
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Barbara Anderson (aktrise)-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:2d82352f-2e89-41c3-b649-630b2159d8b0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Barbara_Anderson_(aktrise)
|
2019-07-21T04:29:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999944
| false
|
Bespreking:Todd Edwards (rolprentskrywer)
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Todd Edwards (rolprentskrywer)-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:a88f5642-8d08-4d04-ad8b-7e64408c4e2d>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Todd_Edwards_(rolprentskrywer)
|
2019-07-21T04:58:59Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000003
| false
|
Dawid Apfelbaum
Dawid Moryc Apfelbaum | |
---|---|
Oorlede 28 April 1943 | |
Bynaam(e) | Mieczysław |
Plek van afsterwe | Warskou, Pole |
Lojaliteit | Pole |
Diens/Tak | Żydowski Związek Wojskowy |
Jare in diens | tot 1943 |
Rang | Luitenant Major |
Eenheid | Żydowski Związek Wojskowy |
Veldslae/oorloë | Inval van Pole Opstand in die Warskou-ghetto |
Familie | Paul Frankel Henryk Iwański Mordechai Anielewicz |
Dit was Apfelbaum wat deur die ZZW se sekuriteitsafdeling in 1942 gewaarsku is dat die Duitsers 'n inval beplan. Apfelbaum het die leier van die Judenrat, Czerniakow, ingelig en 'n georganiseerde opstand voorgestel. In Julie, 1942, het Apfelbaum saam met Henryk Iwański 'n verslag oor die situasie gelewer tydens 'n ghetto verenigingsvergadering met Czerniakow en sy plaasvervanger, Lichtenbaum, maar hul voorstel vir 'n opstand was afgekeur.
'n Paar ZZW-lede het naderhand van die ghetto onttrek, maar Apfelbaum het geweier om die ghetto te verlaat. Tydens 'n geveg op Muranowski-plein op die 27ste April is Apfelbaum ernstig gewond en sterf die volgende dag.
|
<urn:uuid:6f9c0d54-4899-4c97-96eb-aeaa6df5eaf6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Dawid_Apfelbaum
|
2019-07-21T04:30:48Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999462
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met BNF-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met BNF-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 13 573.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)U
- Ubuntu (Linux)
- Mitsuko Uchida
- UCI
- Uckermark
- UEFA
- UEFA Europa-beker
- Uganda
- Walter Ulbricht
- Tracey Ullman
- Liv Ullmann
- Skeet Ulrich
- Umberto I van Italië
- Umbrië
- Blair Underwood
- Carrie Underwood
- Unesco
- Billy Unger
- UNICEF
- Unified Modeling Language
- Gabrielle Union
- United States Postal Service
- Universidade Estadual de Feira de Santana
- Universiteit van Al-Qarawiyyin
- Universiteit van Amsterdam
- Universiteit van Cambridge
- Universiteit van Concepción
- Universiteit van Göttingen
- Universiteit van Kalifornië, Berkeley
- Universiteit van Leeds
- Universiteit van Leiden
- Universiteit van Manitoba
- Universiteit van Oxford
- Universiteit van Padua
- Universiteit van Potsdam
- Universiteit van Princeton
- Universiteit van Rennes 1
- Universiteit van Rennes 2
- Universiteit van Southampton
- Universiteit van Suid-Afrika
- Universiteit van Tübingen
- Universiteit van Uppsala
- Universiteit van Vilnius
- Universiteit van Wene
- Université de Montréal
- Unix
- Uns ist ein Kind geboren, BWV 142
- Unser Mund sei voll Lachens, BWV 110
- Uppsala
- Kate Upton
- Uranus
- Yevgeni Urbansky
- Uriah Heep
- Alvaro Uribe
- Robert Urich
- Leon Uris
- Ursula Karven
- Uruguay
- USA Today
- Usher (musikant)
- Peter Ustinov
- Utrecht (provinsie)
- Uttar Pradesh
- Uxmal
- Jamie Uys
- Pieter-Dirk Uys
V
- V.
- Brenda Vaccaro
- Vadodara
- Vaduz
- Vakuumbuis
- Val-d'Oise
- Val-de-Marne
- Valence
- Valencia, Spanje
- Valencia, Venezuela
- Achille Valenciennes
- Valens
- Paul Valentine
- Valentinianus I
- Valladolid
- Ramón del Valle-Inclán
- Rudy Vallée
- Valletta
- Amber Valletta
- Cesare Valletti
- Frankie Valli
- Vampier
- Ludwig van Beethoven
- Marcus Zuerius van Boxhorn
- Martin Van Buren
- Lee Van Cleef
- Martin van Creveld
- Jean-Claude Van Damme
- Henry van de Velde
- Gert van den Bergh
- Laurens van der Post
- James Van Der Beek
- Johannes Theodorus van der Kemp
- Max van der Stoel
- Barry Van Dyke
- Dick Van Dyke
- Shane Van Dyke
- Theo van Gogh
- André van Gyseghem
- Ernst van Heerden
- Etienne van Heerden
- Jan van Helmont
- Brian Van Holt
- Antonie van Leeuwenhoek
- Hans van Manen
- Johannes van Melle
- Hans van Mierlo
- Marlene van Niekerk
- Rik Van Nutter
- Dick Van Patten
- Siener van Rensburg
- Jan van Riebeeck
- Rembrandt van Rijn
- Gus van Sant
- Herman van Veen
- Travis Van Winkle
- Frederik Van Zyl Slabbert
- Vanadium
- Courtney B. Vance
- Vancouver
- Gloria Vanderbilt
- Warren Vanders
- Vangelis
- Vannes
- Shantel VanSanten
- Vanuatu
- Var
- Victor Varconi
- Nia Vardalos
- Vargo
- Pierre Varignon
- Raja Ravi Verma
- Michael Vartan
- Giorgio Vasari
- Liz Vassey
- Sofia Vassilieva
- Vatikaanstad
- Vaucluse
- Alberta Vaughn
- Robert Vaughn
- Vince Vaughn
- Vaupés (departement)
- Bruno VeSota
- Heinrich Vedder
- Veelvoudige ster
- Veer (toestel)
- Alexa Vega
- Conrad Veidt
- Simone Veil
- Veiligheidsgordel
- Jaci Velasquez
- Diego Velázquez
- Lupe Vélez
- Reginald VelJohnson
- Pyotr Velyaminov
- Tomas Venclova
- Venda (taal)
- Vendas
- Vendée
- Venesië
- Venezuela
- Venice, Los Angeles
- Venom (musiekgroep)
- Craig Venter
- Eben Venter
- Milo Ventimiglia
- Vincent Ventresca
- Jesse Ventura
- Venus (mitologie)
- Venus de Milo
- Benay Venuta
- Lawrence Venuti
- Vera Lynn
- Giuseppe Verdi
- Gwen Verdon
- Verdrag van Lissabon
- Verdrag van Versailles
- Verdun
- Vereinigte Zwietracht der wechselnden Saiten, BWV 207
- Verenigde Koninkryk
- Verenigde Nasies
- Verenigde Oos-Indiese Kompanjie
- Verenigde State van Amerika
- Sofía Vergara
- Vergilius
- Vergnügte Ruh, beliebte Seelenlust, BWV 170
- Pieter Verhoef
- Guy Verhofstadt
- Luis Fernando Verissimo
- Verligting
- Johannes Vermeer
- Vermensliking
- Annie Vernay
- Jules Verne
- Glen Vernon
|
<urn:uuid:1a4c747a-2b32-427a-935c-5958d954d304>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_BNF-identifiseerders?from=Ub
|
2019-07-21T04:42:02Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.694485
| false
|
Sandelia
Jump to navigation
Jump to search
Sandelia | ||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
S. capensis vanuit die Breederivier-opvanggebied | ||||||||||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||||||||||
Spesies | ||||||||||||||||||||||||||
Sien teks. |
Spesies[wysig | wysig bron]
Die spesies wat hoort tot die genus en voorkom in Suider-Afrika:
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Alfabetiese lys van visse
- Lys van Suider-Afrikaanse visse volgens wetenskaplike name
- Lys van varswater visfamilies
- Lys van visfamilies
|
<urn:uuid:5ac0ae9b-7299-4967-88d9-02d70e3933a8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sandelia
|
2019-07-21T04:30:00Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00311.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.658033
| false
|
Bespreking:Dogri
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Dogri-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:b3043413-c03b-431b-a9c6-0d646b707339>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Dogri
|
2019-07-23T17:53:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529481.73/warc/CC-MAIN-20190723172209-20190723194209-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999989
| false
|
Ernestine Barrier
Ernestine Barrier | |
Geboorte | 19 Maart 1908 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 13 Februarie 1989 (op 80) |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Ernestine Barrier (19 Maart 1908 – 13 Februarie 1989) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprent Project Moon Base (1953) en in die televisiereekse Alfred Hitchcock Presents (1955), Matinee Theatre (1955), en Charlie's Angels (1976).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1953: Project Moon Base
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1955: Alfred Hitchcock Presents
- 1955: Matinee Theatre
- 1956: Man Against Crime
- 1957: Divorce Court
- 1976: Charlie's Angels
|
<urn:uuid:cdaa3c25-841a-4752-bcd8-1093ca61021a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Ernestine_Barrier
|
2019-07-17T10:57:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00415.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.981417
| false
|
Chamillionaire
Jump to navigation
Jump to search
Chamillionaire | |
Geboortenaam | Hakeem Seriki |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Akteur |
Aktiewe jare | 1997–nou |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Chamillionaire (gebore 28 November 1979) is 'n Amerikaanse akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente Step Up (2006), Littleman (2006), en Never Back Down (2008), en in die televisiereeks The Wire (2002).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 2006: Step Up
- 2006: Littleman
- 2006: Dominos: The Games We Play
- 2006: Pimpalation: Return of the Trill
- 2008: Never Back Down
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 2002: The Wire
- 2010: The Package
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 2007: MTV Goes Gold: New Year's Eve 2007
- 2007: Urban Life and Style
Video's[wysig | wysig bron]
- 2006: Chamillionaire: Ridin' ft. Krayzie Bone
|
<urn:uuid:e7faa6a6-0e3e-4c2f-b96b-437626b00936>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Chamillionaire
|
2019-07-18T18:10:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00015.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.96779
| false
|
Cyrillus en Methodius
Sinte Cyrillus en Methodius | |
---|---|
Gebore | 826 of 827 en 815 |
Oorlede | 14 Februarie 869 en 6 April 885, Rome en Morawië |
Geëer in | Oosters-Ortodokse Kerk Rooms-Katolieke Kerk Anglikaanse Gemeenskap Lutherse Kerk |
Feesdag | 11 Mei (Juliaanse kalender) 24 Mei (Gregoriaanse kalender) |
Kenmerke | Broers saam uitgebeeld; Oosterse biskoppe |
Sinte Cyrillus en Methodius (826/827-869, 815-885; Grieks: Κύριλλος καὶ Μεθόδιος; Ou Kerkslawies: Кѷриллъ и Меѳодїи) was twee broers wat Bisantynse Christelike teoloë en sendelinge was. Deur hul werk het hulle die kulturele ontwikkeling van alle Slawiërs beïnvloed, en daarvoor het hulle die titel "Apostels van die Slawiërs" gekry. Hulle het volgens oorlewering die Glagolitiese alfabet ontwerp, die eerste alfabet waarin Ou Kerkslawies geskryf is.[1]
Ná hul dood het hul studente hul sendingwerk onder die Slawiërs voortgesit. Albei word in die Oosters-Ortodokse Kerk as heiliges vereer met die titel "gelykes van die apostels". In 1880 het Pous Leo XIII hul feesdag in die Rooms-Katolieke Kerk ingestel.
Inhoud
Vroeë loopbaan[wysig | wysig bron]
Vroeë lewe[wysig | wysig bron]
Die twee broers is in Thessaloniki, in die hedendaagse Griekeland, gebore – Cyrillus omstreeks 827-828 en Methodius omstreeks 815-820. Cyrillus was vermoedelik die jongste van sewe broers; sy doopnaam was Konstantyn,[2] maar hy het die naam Cyrillus aangeneem toe hy kort voor sy dood in Rome ’n monnik geword het,[3][4] volgens die Vita Cyrilli ("Die Lewe van Cyrillus"). Methodius se doopnaam was Michael en hy het die naam Methodius aangeneem toe hy in die hedendaagse Uludağ in Noordwes-Turkye ’n monnik geword het.[5]
Die broers het hul pa verloor toe Cyrillus 14 was en Theoktistos, een van die hoofministers van die Romeinse Ryk, het hul beskermheer geword. Hy was saam met die regent Bardas verantwoordelik vir ’n verreikende opvoedingsprogram in die Ryk wat gelei het tot die stigting van die Universiteit van Magnaura, waar Cyrillus sou klas gee. Cyrillus het die een of ander tyd ná sy opvoeding ’n priester geword, terwyl sy broer tot 867/868 ’n diaken was.[9]
Sendings in die Midde-Ooste[wysig | wysig bron]
Cyrillus se kennis van teologie en van beide Arabies en Hebreeus het hom geskik gemaak vir sy eerste staatsending. Hy is na die Abbasidiese Kalifaat gestuur om die beginsels van die Heilige Drie-eenheid met Arabiese teoloë te bespreek en die betrekkinge tussen die kalifaat en die ryk te verbeter.
Die tweede sending (860), wat aangevra is deur die Bisantynse keiser Michael III en die Patriarg van Konstantinopel Photius (’n professor aan Cyrillus se universiteit wat hom vroeër jare leiding gegee het) was ’n sendelingekspedisie na die Chasare om die uitbreiding van Judaïsme daar te keer. Dié sending was onsuksesvol, aangesien die khagan Judaïsme aanvaar het as sy volk se staatsgodsdiens.
Ná sy terugkeer na Konstantinopel het Cyrillus ’n filosofieprofessor aan die universiteit geword. Sy broer was teen dié tyd ’n belangrike man in Bisantynse politiek en administratiewe sake, asook ’n ab van sy klooster.
Sending na die Slawiërs[wysig | wysig bron]
Groot-Morawië[wysig | wysig bron]
Die broers het in 862 begin met die werk wat hulle later beroemd sou maak. In dié jaar het prins Rastislaf van Groot-Morawië keiser Michael III en patriarg Photius versoek om sendelinge te stuur om die evangelie aan sy Slawiese onderdane te verkondig. Sy motief was waarskynlik meer polities as godsdienstig. Rastislaf het koning geword met die hulp van die Frankiese heerser Lodewyk die Duitser, maar wou later onafhanklik van die Franke raak.
Cyrillus en Methodius was nie die eerste mense wat die Christendom in Morawië verkondig het nie; die brief van Rastislaf aan Michael III stel dit duidelik sy volk "het reeds die heidendom verwerp en hulle aan die Christelike wette onderwerp".[10] Rastislaf het na bewering vroeër sendelinge van die Rooms-Katolieke Kerk uit die land gesit en hom na Konstantinopel gewend vir hulp en vermoedelik ’n mate van politieke steun.[11] Die keiser het Cyrillus en sy broer gestuur. Dit was ’n gulde geleentheid vir die uitbreiding van Bisantynse invloed. Die broers moes assistente oplei, en in 863 het hulle die Bybel begin vertaal in wat nou beked is as Ou Kerkslawies. Hulle het na Morawië gereis om dit bekend te stel. Hulle was taamlik suksesvol, maar het met Duitse kerklikes gebots wat teen die idee was van ’n spesifiek Slawiese liturgie.
Vir die doel van hierdie sending het hulle die Glagolitiese alfabet geskep; dit was die eerste alfabet wat vir Slawiese manuskripte gebruik is. Die alfabet is ontwerp om spesifiek aan die vereistes van die Slawiese taal te voldoen. Die alfabet wat dit vervang het, die Cyrilliese alfabet, word vandag nog vir baie tale gebruik.[11]
Die broers het ook die eerste Slawiese burgerlike kode geskryf wat in Groot-Morawië gebruik is. Die taal wat uit Ou Kerkslawies ontstaan het, bekend as Kerkslawies, word steeds as liturgiese taal gebruik deur baie Oosters-Ortodokse kerke en ook in sommige Oosters-Katolieke kerke.
Dit is ook nie bekend watter liturgie, dié van Rome of dié van Konstantinopel, hulle as bron gebruik het nie. Hulle kon die Romeinse teks gebruik het, soos lyk uit liturgiese fragmente met teks wat baie met die Latynse bewoording ooreenstem. Dié mening word ondersteun deur sekere ou Glagolitiese liturgiese fragmente wat waarskynlik die oudste dokument in Slawies is. Die broers sou in elk geval nie permanente sukses behaal het sonder die goedkeuring van Rome nie.
Reis na Rome[wysig | wysig bron]
In 867 het pous Nikolaas I die broers na Rome genooi. Hul evangelisasiewerk in Morawië het teen dié tyd die fokus geword van ’n dispuut met Dietmar I, die aartsbiskop van Salzburg en biskop van Passau, wat aanspraak gemaak het op ekklesiastiese beheer oor dieselfde gebied en wou hê dat slegs die Latynse liturgie gebruik word. Hulle het in 868 in Rome aangekom, waar hulle hartlik ontvang is.
Hul projek in Morawië het die steun geniet van pous Adrianus II, wat die gebruik van die nuwe Slawiese liturgie goedgekeur het. Hy het Methodius daarna self as priester ingewy. Ander priesters en diakens is ook ingewy.[12]
In dié tyd het Cyrillus gevoel hy het nie meer lank oor om te lewe nie en hy het ’n monnik geword. Hy is 50 dae later (op 14 Februarie 869) in Rome oorlede.
Methodius op sy eie[wysig | wysig bron]
Methodius het nou alleen die werk onder die Slawiërs voortgesit, maar eers in Pannonië weens politieke onrus in Groot-Morawië. Dit het nuwe onmin veroorsaak met die biskop van Salzburg, onder wie se jurisdiksie Pannonië 75 jaar geval het. Pous Adrianus het Methodius toe aangestel as aartsbiskop van Sirmium, ’n ouer titel as dié van Salzburg, met jurisdiksie oor Groot-Morawië en Pannonië.
Ná Methodius se dood op 6 April 885[13] het openlike konflik ontstaan. Methodius se opvolger is nie deur pous Stefanus V erken nie en die Slawiese liturgie is verbied.[14] Die pous het die berugte Wiching as Methodius se opvolger aangewys, en dié het die twee broers se dissipels in 885 uit Groot-Morawië verban. Hulle het na Bulgarye gevlug, waar hulle teologiese skole gestig het. Daar het hulle die Cyrilliese skrif ontwerp om die Glagolitiese alfabet te vervang as skrif vir Ou Kerkslawies, en dit het Bulgarye se amptelike taal geword. Later het dit na die Oos-Slawiese grondgebied van Kiëf-Roes versprei, en eindelik deur die grootste deel van die Slawiese wêreld, waar dit die standaardalfabet in die Oos-Ortodokse Slawiese lande geword het.
Methodius is in die hoofkatedraal van Groot-Morawië begrawe, maar omdat dit onbekend is wat die land se hoofstad was, is die plek van sy graf onbekend.[15]
Ontwerp van die Slawiese alfabette[wysig | wysig bron]
Die Glagolitiese en die Cyrilliese alfabet is die oudste bekende Slawiese alfabette en is deur die twee broers en hul studente ontwerp om die Bybel en ander dokumente in Slawies te vertaal.[16] Die vroeë Glagolitiese alfabet is tussen 863 (die aankoms van Cyrillus en Methodius) en 885 (die verbanning van hul studente) in Groot-Morawië gebruik vir regerings- en godsdienstige dokumente en boeke, asook by die Groot-Morawiese Akademie (Veľkomoravské učilište) wat Cyrillus gestig het en waar sy en Methodius se volgelinge opgelei is. Cyrillus was tradisioneel die uitvinder van die alfabet. Dié tradisie is bevestig deur die pouslike brief Industriae tuae (880) waarin die gebruik van Ou Kerkslawies goedgekeur word; daarin word gesê die alfabet "is uitgevind deur Konstantyn die Filosoof". Dit impliseer daar was nie voorheen ’n skrif vir Slawiese tale nie.
Die vroeë Cyrilliese alfabet is in die Eerste Bulgaarse Ryk ontwerp[17] en later in die Ohrid- en die Preslav-skool van tsaar Boris I van Bulgarye gefinaliseer en versprei deur die broers se dissipels[18] as ’n vereenvoudiging van die Glagolitiese alfabet sodat dit meer soos die Griekse alfabet lyk.
Ná Cyrillus se dood het Clemens van Ohrid Methodius van Rome vergesel na Pannonië en Groot-Morawië. Ná Methodius se dood het Clemens die stryd teen die Duitse kerklikes in die land gevoer. Ná ’n tyd in die tronk en sy verbanning uit Groot-Morawië het hy in Bulgarye aangekom. Hy is na die hoofstad, Pliska, gestuur waar hy opdrag van tsaar Boris I gekry het om die toekomstige kerklui van die staat in Slawies en die Glagolitiese alfabet op te lei. Hy het in die volgende sewe jaar sowat 3 500 studente gehad.
Monumente van Cyrillus en Methodius[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Liturgy of the Hours, Vol. III, 14 Februarie.
- Cyril and Methodius, Encyclopædia Britannica 2005
- Vita Constantini slavica, Cap. 18: Denkschriften der kaiserl. Akademie der Wissenschaften 19, Wene 1870, p. 246
- Hoofstuk 18 van die Slawiese Life of Constantine, ’n Engelse vertaling
- http://www.carpatho-rusyn.org/spirit/cyril.htm
-
- Mortimer Chambers, Barbara Hanawalt, Theodore Rabb, Isser Woloch, Raymond Grew. The Western Experience with Powerweb. Eighth Edition. McGraw-Hill Higher Education 2002. University of Michigan. p. 214. ISBN 9780072565447
- Balkan Studies, Volume 22. Hidryma Meletōn Chersonēsou tou Haimou (Thessalonikē, Greece). The Institute, 1981. Original from the University of Michigan. p. 381
- Loring M. Danforth. The Macedonian Conflict: Ethnic Nationalism in a Transnational World. Princeton University Press, 1995. p. 49 ISBN 9780691043562.
- Roland Herbert Bainton. Christianity: An American Heritage Book Series. Houghton Mifflin Harcourt, 2000. p. 156. ISBN 9780618056873
- Johann Heinrich Kurtz, John Macpherson. Church History. Hodder and Stoughton, 1891. University of California. p. 431
-
- Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001–05, s.v. "Cyril and Methodius, Saints" "Greek missionaries, brothers, called Apostles to the Slavs and fathers of Slavonic literature."
- Encyclopedia of World Cultures, David H. Levinson, 1991, p.239, s.v., "Social Science"
- Eric M. Meyers, The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, p.151, 1997
- V.Bogdanovich, History of the ancient Serbian literature, Belgrade, 1980, p.119
- Hastings, Adrian (1997). The construction of nationhood: ethnicity, religion, and nationalism. Cambridge: Cambridge University Press. p. 126. ISBN 0-521-62544-0.
-
- Philip Lief Group. Saintly Support: A Prayer For Every Problem. Andrews McMeel Publishing, 2003. p. 37. ISBN 9780740733369
- UNESCO Features: A Fortnightly Press Service. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization., 1984. University of Michigan
- The Lives of the Ninth-Century Popes (Liber Pontificalis)– Google Knihy. Books.google.cz. 1 Januarie 1995. ISBN 0-85323-479-5. Besoek op 2015-12-24.
- Vizantijskoje missionerstwo, Iwanof S.A., Iaziki slawianskoi koel'toeri, Moskou 2003, p. 147
- Encyclopædia Britannica, Cyril and Methodius, Saints, O.Ed., 2008
- "Sv. Gorazd a spoločníci" [St. Gorazd and his colleagues]. Franciscan Friars of Slovakia (in Slowaaks). Besoek op 27 August 2015.
- Житїе Меөодїя (Die Lewe van Methodius), hoofst. XVIII - available on-line
- Richard P. McBrien, Lives of the Popes, (HarperCollins, 2000), 144.
- Short Life of Cyril & Methodius. Translated by Ján Stanislav: Životy slovanských apoštolov Cyrila a Metoda v legendách a listoch. Turčiansky Sv. Martin: Matica slovenská, 1950, p. 88. (Slovak)
- Encyclopædia Britannica, Major alphabets of the world, Cyrillic and Glagolitic alphabets, 2008, Ou uitg.
- Paul Cubberley (1996) "The Slavic Alphabets"
- Daniels en Bright, reds. The World's Writing Systems. Oxford University Press. ISBN 0-19-507993-0
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Cyrillus en Methodius.
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Indo-Europese tale: Satem-tale: Slawiese tale | ||
---|---|---|
Wes-Slawiese tale: | ||
Kasjoebies | Polabies (†) | Pools | Slowaaks | Silesies | Sorbies (Neder-Sorbies, Opper-Sorbies) | Rusyn (Rusnak) | Tsjeggies | ||
Oos-Slawiese tale: | ||
Oud-Oos-Slawies (†) | Oekraïens | Russies | Rusyn (Roeteens) | Wit-Russies | ||
Suid-Slawiese tale: | ||
Bulgaars | Masedonies | Sloweens | Serwo-Kroaties (Bosnies, Kroaties, Montenegryns, Serwies) | ||
Kunsmatige tale: | ||
Protoslawies | Kerkslawies (Ou Kerkslawies †) |
|
<urn:uuid:05c45ee8-df2d-4d1b-bff6-f1b5cfff3961>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Cyrillus
|
2019-07-18T17:41:07Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00015.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99985
| false
|
Kategorie:Riviere in Noordwes
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Riviere in Noordwes"
Die volgende 12 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 12.
Die volgende 12 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 12.
|
<urn:uuid:da867fe0-9045-4a39-a6a5-ee15929ca469>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Riviere_in_Noordwes
|
2019-07-18T17:55:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00015.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999692
| false
|
Sahoere
Sahoere | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sahura, Sefres | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
’n Standbeeld van Sahoere (Metropolitan-kunsmuseum). | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Farao van die 5de Dinastie | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Periode | 2487–2475 v.C. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Voorganger | Oeserkaf | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Opvolger | Neferirkare Kakai | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Vader | Oeserkaf | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Moeder | Neferhetepes | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Oorlede | 2475 v.C. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Monumente | Piramide by Aboesir | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sahoere in Egiptiese hiërogliewe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Familie[wysig | wysig bron]
Sahoere was die seun van koningin Neferhetepes, soos blyk uit tonele uit Sahoere se piramidekompleks by Aboesir.[2] Sy pa was Oeserkaf. Hy was getroud met koningin Neferetnebty en het verskeie seuns gehad. Ranefer[2] en Netjerirenre kom saam met Sahoere en Nefertnebty op tonele voor en is vermoedelik haar seuns. Horemsaf, Chakare en Nebanchre word in Sahoere se dodetempel uitgebeeld, maar dit is nie bekend wie hul ma was nie.[3] Sahoere is opgevolg deur Neferirkare Kakai, die eerste farao bekend wat aparte name gebruik het. Die Tsjeggiese Egiptoloog Miroslav Verner spekuleer dat Ranefer die troon bestyg het as Neferirkare en dat Netjerirenre dalk later farao Sjepseskare geword het.
Bewind[wysig | wysig bron]
Historiese rekords en Egiptiese kuns wys Sahoere het ’n Antieke Egiptiese vloot op die been gebring en met kulture in die Oos-Mediterreense gebied handel gedryf. In sy piramide word sy vloot uitgebeeld, asook sy militêre loopbaan. Dié het hoofsaaklik bestaan uit veldtogte teen die Libiërs in die westelike woestyn. Hy het waarskynlik die begrafniskompleks by Saqqara begin en het ook ’n diorietgroef net wes van Aboe Simbel gebruik.
Piramide[wysig | wysig bron]
Sy piramidekompleks was die eerste een wat op die nuwe begrafnisterrein by Aboesir, ’n paar kilometer noord van Saqqara, gebou is (hoewel Oeserkaf toe dalk reeds sy sontempel daar gebou het). Dit was die begin van die afname in die gehalte en grootte van die piramides, hoewel die fragmente van die reliëfwerke wat die tempelmure van die 5de-dinastiese konings versier het, van ’n hoë gehalte was.[5]
Die meeste van wat oor Sahoere bekend is, kom uit sy piramide. Die reliëfwerke in sy grafkelder en valleitempel beeld die telling van buitelanders uit by of voor die godin Sesjat en die terugkeer van ’n vloot van Asië, dalk Bublos. Dit kan dui op ’n militêre belangstelling in die Nabye-Ooste, maar die kontak kon ook diplomatiek of kommersieel gewees het.
Toe uitgrawings in die eerste jare van die 20ste eeu gedoen is, is talle reliëfwerke gevind wat van ’n baie beter gehalte was as dié uit die vorige dinastie. Van hulle is meesterwerke en is steeds in die piramidekompleks. Die piramide is op dieselfde manier gebou as ander uit dié dinastie, met ’n kern van rof gekapte klippe in ’n trapkonstruksie wat bymekaargehou is deur modder. ’n Gang is oopgelos na waar die grafkelder apart gebou is, en dié is later bedek met orige klipblokke en ander bouafval.
Vandag is nog net die binnekant oor en dit word bedek met ’n hoop afval wat oorgebly het van die rowwe opvullings en modder. Die binnekant is erg verniel en nie meer toeganklik nie. Dele van die sarkofaag is in die vroeë 19de eeu hier gevind. Die enorme klippeblokke van die dak het volgens ’n raming deur J.S. Perring sowat 220 ton geweeg. Hy het geraam die grootste blokke was 35 x 9 x 12 voet (10,6 x 2,7 x 3,6 meter). Daar was minstens 12 blokke waarvan die kleinste een minder as 100 ton geweeg het.[6] Almal buiten twee is vandag gebreek.
Opvolging[wysig | wysig bron]
Sahoere se opvolger was nie sy oudste seun Netjerirenre nie, maar Neferirkare Kakai, wie se oorsprong onbekend is.[7] Van die reliëfwerke in Sahoere se dodetempel gee die naam Neferirkare aan as een van die mense in die koning se gevolg, asook sy koninklike titels. Dit laat sommige Egiptoloë vermoed Neferirkare en Sahoere was broers.[8] As dit so is, kan dit ’n bewys wees dat Neferirkare die mag oorgeneem het ná Sahoere se dood; Netjerirenre was toe skynbaar nog ’n kind.[8] Dit kan dui op sekere dinastiese en interne politieke probleme met die koninklike opvolging.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Peter Clayton, Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd, 1994. p.61
- Archaeogate Egittologia: Sahure's Causeway
- Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004. ISBN 0-500-05128-3
- Shaw, Ian, red. (2000). The Oxford History of Ancient Egypt. Oxford University Press. p. 480. ISBN 0-19-815034-2.
- Clayton, p.61
- Dr. I.E.S. Edwards, The Pyramids of Egypt 1986/1947 ble. 175-76, 180-81, 275
- Miroslav Verner, The Pyramids, Grove Press. New York, 2001, p.268
- Verner, p.268
|
<urn:uuid:07544cdf-ad9e-4319-9111-81187005b14e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Sahoere
|
2019-07-18T18:14:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00015.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.996577
| false
|
Helen Morgan
Jump to navigation
Jump to search
Helen Morgan | |
Geboorte | 2 Augustus 1900 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 9 Oktober 1941 (op 41) |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Helen Morgan (2 Augustus 1900 – 9 Oktober 1941) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Applause (1929), Show Boat (1929), Marie Galante (1934), en Show Boat (1936).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1929: Applause
- 1929: Show Boat
- 1929: Glorifying the American Girl
- 1930: Roadhouse Nights
- 1934: Marie Galante
- 1934: You Belong to Me
- 1935: Sweet Music
- 1936: Show Boat
- 1936: Frankie and Johnnie
|
<urn:uuid:81bb1819-25c5-4dbf-95c5-6d8086912dac>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Helen_Morgan
|
2019-07-19T23:16:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00175.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.973689
| false
|
Republiek Artsach
Die Republiek Artsach (Armeens: Արցախի Հանրապետություն, Artsakhi Hanrapetut'yun[5]), tussen 1991 en 2017 Republiek Nagorno-Karabach (Armeens: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն, Lernayin Gharabaghi Hanrapetut'yun), is 'n de facto-onafhanklike republiek in die suidelike Kaukasus-streek van Eurasië, wat internasionaal as deel van Azerbeidjan beskou word.[6] Artsach beheer die meeste van die voormalige Outonome Nagorno-Karabach-oblast se gebied en sommige van die omliggende gebied, waarvolgens dit aan Armenië in die weste en Iran in die suide grens. Die hoofstad en grootste stad is Stepanakert.
Volkslied: Ազատ ու Անկախ Արցախ (tr.: Azat u Ankakh Artsakh) (Armeens vir: "Vrye en onafhanklike Artsach") | |||||
Hoofstad | Stepanakert
Grootste stad | Stepanakert | ||||
Amptelike tale | Armeensa | ||||
Regering | Unitêre presidensiële grondwetlike republiek Bako Sahakjan Grigory Martirosjan | ||||
Onafhanklikheid Onafhanklikheid
• Verklaar • Erkenningb |
van die Sowjetunie 2 September 1991[1] 3 nie-VN-lede (Gemeenskap van Nie-erkende State) | ||||
Oppervlakte - Totaal - Water (%) |
11 458,38 km2 4 424,10 myl2 feitlik niks | ||||
Bevolking - 2013-skatting - 2015-sensus - Digtheid |
146 573[2] (–) 150 932[3] / km2 | ||||
BBP (KKP) - Totaal - Per capita |
2018-skatting $2,6 miljard | ||||
Geldeenheid | Armeense dram (de facto)c (AMD )
Tydsone - Somertyd |
MSK (UTC+4[4]) nie toegepas nie (UTC+4) | ||||
Internet-TLD | geene | ||||
Skakelkode | +374 47d | ||||
a. Die Grondwet waarborg "die vrye gebruik van andere tale deur die bevolking". b. net deur Abchasië, Suid-Ossetië en Transnistrië. c. Artsach dram verkoop as aandenkings. d. +374 97 vir selfone. e. .am word dikwels gebruik. |
Inhoud
Bakermat van die Armeense beskawingWysig
Armeniërs beskou Artsach as die bakermat van hul beskawing. Hier is die Armeense alfabet as een van die oudstes ter wêreld ontwikkel en vir die eerste keer in 'n skool gebruik, hier het die eerste gedrukte dokumente en werke in Armeens ontstaan, en hier het die Armeense kultuur en beskawing reeds 'n bloeitydperk beleef toe die huidige hoofstad Jerewan en ander nedersettings in die huidige Republiek Armenië nog onbeduidende plekke was.[7]
Historiese en politieke agtergrondWysig
Die republiek beheer die grootste deel van die vroeëre Outonome Nagorno-Karabach-oblast en 'n aantal Azerbeidjanse distrikte wat aan Armenië in die weste en Iran in die suide grens en 'n landkorridor tussen Artsach en die Republiek Armenië vorm.[8]
Die gebied van Artsach, wat merendeels deur etniese Armeniërs bewoon word, was 'n omstrede streek tussen Armenië en Azerbeidjan toe dié twee lande in 1918 van die Russiese Ryk onafhanklik geword het. Nadat die Sowjetunie in beheer van die gebied was, is in 1923 die Outonome Nagorno-Karabach-oblast gevorm wat in administratiewe opsig deel van die Azerbeidjanse SSR uitgemaak het.
Die etniese konflik tussen Armeniërs en Azerbeidjanners het in die laaste jare van die Sowjetunie weer opgevlam en aanleiding tot die Nagorno-Karabach-oorlog gegee wat tussen 1991 en 1994 gevoer is.
Toe die verbrokkeling van die Sowjetunie reeds aan die gang was, is op 10 Desember 1991 'n referendum in Nagorno-Karabach en die naburige Sjahoemian-streek gehou wat tot die onafhanklikheidsverklaring van die Republiek Nagorno-Karabach gelei het. Die republiek word tans nie deur enige lidstaat van die Verenigde Nasies amptelik erken nie, insluitende Armenië. Dit word egter deur drie nie-lidstate van die VN erken wat hulself eweneens eensydig onafhanklik verklaar het: Transnistrië, Suid-Ossetië en Abchasië.[9]
Sedert die wapenstilstand van 1994 is die grootste deel van Artsach en 'n aantal aangrensende Azerbeidjanse gebiede onder die gemeenskaplike militêre beheer van die Armeense weermag en dié van Artsach. Verteenwoordigers van die Armeense en Azerbeidjanse regerings neem sedertdien aan vredesonderhandelinge deel wat deur die sogenaamde Minsk-groep van die Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa bemiddel word. Armeense onderhandelaars tree hierby ook namens die Republiek Artsach op.
Artsach handhaaf noue ekonomiese en politieke bande met Armenië. Die Armeense dram is die wetlike betaalmiddel in die land, en wette, wat deur die Armeense parlement in Jerewan aanvaar word, word gewoonlik ook in Artsach oorgeneem.[10]
Vroeg in April 2016 het die konflik oor Artsach opnuut opgevlam. Volgens nuusberigte het die hewigste grofgeskutgevegte in dertig jaar gewoed waarin 18 Armeense en twaalf Azerbeidjanse soldate dood is. Een Azerbeidjanse helikopter is neergeskiet. Die Verenigde Nasies, die Verenigde State, Rusland en die Europese Unie het 'n beroep aan die twee konflikpartye gedoen om die gevegte te staak. Azerbeidjan het 'n eensydige skietstilstand afgekondig.[11][12]
EtimologieWysig
Die tradisionele Armeense landsnaam Artsach is afgelei van die Urarteïese provinsie Artechini (of Urtechini). Die gebied van die latere Karabach het in die 8ste eeu v.C. onder Urarteïese heerskappy gestaan.
Latere Armeense benamings vir die gebied is Gardar, Chatsjenk (afgelei van Chatsjen, een van die vyf vorstedomme van Artsach), Klein-Sioenik (afgelei van die Oud-Armeense provinsie Sioenik in Suidoos-Armenië), en Sew Ajgi ("Swart Tuin"). Die laasgenoemde vorm ook die basis vir die Turks-Russiese toponiem Karabach (afgelei van Turks kara "swart" en bachtsje "tuin"; in Armeens uitgespreek as Rarabach) wat egter eers vanaf die 14de eeu geleidelik gebruiklik geword het en as leenvertaling van die Persiese naam Bach-i siah beskou word (in teenstelling tot die "Wit Tuin" of Bach-i safid waarmee na Neder-Karabakh verwys is). Die "Wit Tuin" kom ooreen met die Oud-Armeense grensprovinsie Utik. Nagorno is aan Russies ontleen en beteken "bergagtig".
Karabakh bestaan in geologiese opsig uit 'n vlakte met 'n sagte helling (Armeens Artsachi hartawajr – "Vlakte van Artsach"; Dasjtajin Arzach/Rarabach – "Neder-Karabach") en 'n bergagtige gedeelte (Lernajin Artsach/Rarabach – "Berg-" of "Bo-Karabach").
'n Armeense aardrykskundige werk uit die 7de eeu verwys na die provinsies Artsach en Utik in die uiterste noordooste van die Armeense gebied. Die Koera het destyds as grensrvier gedien, met Aran ('n gebied wat deur 'n Kaukasiese volk bewoon is) aan sy linkeroewer. Die Armeniërs het hierdie gebied Arwank genoem, terwyl die Romeine daarna as Albania verwys het.
Toe die Perse in 428 die hele oostelike Kaukasus oorheers het, het hulle sowat een eeu lank Artsach, Utik en Albania as gemeenskaplike administratiewe eenheid saamgesmelt. In hierdie periode is Artsach-Utik dikwels met Albania verwar.
Die historiese Bo- of Berg-Karabach beslaan ongeveer 12 000 km² en is in teenstelling met ander streke in die Armeense Hoogland ryk aan water. Sy riviervalleie is bebos en het moontlik die aanleiding tot die benaming "Swart Tuin" gegee.
Terwyl die huidige onafhanklike republiek dié naam voer wat sedert die 19de eeu merendeels gebruik is, hou die Armeens-Apostoliese Kerk aan die tradisionele Armeense naam Artsach vas. In 2017 het die republiek egter 'n nuwe grondwet goedgekeur, waarvolgens die naam na Republiek Artsach verander is.[13]
Geografie en klimaatWysig
Die Republiek Artsach is bergagtig met Mrav (3 540 meter bo seevlak) en Kirs (2 725 m) as sy hoogste bergpieke. Groot dele van die land word deur 'n plato met hellings in die ooste en suidooste beslaan. Die gemiddelde hoogte van die land is 1 097 m.
Terter en Chatsjen is die belangrikste riviere. Die meeste riviere vloei na die Artsach-vallei. Die grootste waterliggaam is die Sarsang-dam wat in 1976 hoofsaaklik vir besproeiingsdoeleindes opgerig is.
Artsach het 'n droë en gematigde subtropiese klimaat met 'n jaarlikse gemiddeld van 11 °C. Die koudste maand is Januarie met 'n gemiddeld van -1 °C, terwyl daar in Julie 'n gemiddeld van 22 °C gemeet word. Die hoogste somertemperature word in die laer geleë streke van Martoeni en Martakert gemeet. Jaarlikse neerslae beloop in sommige dele van die land meer as 700 mm per jaar, maar kan in droër streke soos vlaktes ietwat minder as 500 mm wees. Die meeste reën val tussen Mei en Junie. Mis kom op meer as 100 dae per jaar voor. Bergwinde waai orals in die land, terwyl swaar storms gewoonlik net in die lente en somer voorkom.
Meer as 'n derde van Artsach is bebos. Die land is die natuurlike habitat van meer as 2 000 plantspesies, waarby die plantegroei van tipiese halfwoestyn-spesies in die steppegebiede tot Alpynse en toendra-plante bo die boomgrens in die hooglande en berggebiede wissel.
Ekonomie en infrastruktuurWysig
EnergiebedryfWysig
Tans is die Sarsang-waterkragsentrale by die gelyknamige dam met 'n kapasiteit van 50 MW die belangrikste bron van energie in die Republiek Artsach. Hier word jaarliks tussen 90 en 100 miljoen kilowatt-ure krag opgewek. Danksy die voldoende plaaslike watervoorrade kan klein waterkragsentrales in feitlik elke streek van die republiek opgerig word.
'n Program vir die ontwikkeling van toekomstige energiebronne maak voorsiening vir die bou van agttien kleiner waterkragsentrales met 'n totale kapasiteit van sowat 140 MW. Sodra hulle voltooi is, sal Artsach oor 'n maksimale opwekkingsvermoë van 460 miljoen kilowatt-ure beskik en moontlik ook elektrisiteit na die buiteland kan uitvoer.
VerwysingsWysig
- ( Zürcher, Christoph (2007). The Post-Soviet Wars: Rebellion, Ethnic Conflict, and Nationhood in the Caucasus ([Online-Ausgabe] uitg.). New York: New York University Press. p. 168. ) ISBN 978-0-8147-9709-9.
- ( ) "Population of NKR as of 01-01-2013". Republiek Artsach. 1 Januarie 2013. Besoek op 15 Augustus 2014.
- ( ) Nasionale Statistieke Diens van Nagorno-Karabach – Sensus van 2015
- ( ) "Nagorno-Karabakh Rejects Daylight Saving Time". Timeanddate.com. Besoek op 14 Augustus 2014.
- ( ) Constitution of the Nagorno-Karabakh Republic. Chapter 1, article 1.2
- ( Department Of State. The Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. ) "1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh". 2001-2009.state.gov. Besoek op 11 Maart 2019.
- ( ) Der Spiegel 13/1992, 23 Maart 1992: Wir werden euch ausrotten. Kampf um Berg-Karabach und der Völkermord an den Armeniern
- ( ) Amptelike webwerf van die President van Nagorno-Karabach: Algemene Inligting oor Nagorno-Karabach
- ( ) About Abkhazia – Abkhazia.info
- ( ) www.abendblatt.de, 6 Desember 2013: Der eingefrorene Krieg in Berg-Karabach. Besoek op 9 April 2014
- ( ) MSN Nuus, 3 April 2016: Der Konflikt, der den kalten Krieg überdauert hat. Besoek op 3 April 2016
- ( ) www.panorama.am: NKR Defense Ministry publishes first footages of the Azerbaijani offensive. Besoek op 3 April 2016
- ( ) "Artsakh Votes for New Constitution, Officially Renames the Republic". Armenian Weekly. 21 Februarie 2017. Besoek op 11 Maart 2019.
Eksterne skakelsWysig
Wikimedia Commons bevat media in verband met Republiek Artsach. |
- Media
- Amptelike webtuistes
|
<urn:uuid:a9efedfd-8abb-4652-8106-3e5eb19deb8b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Republiek_van_Nagorno-Karabach
|
2019-07-21T04:23:38Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999375
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Wysigings
← Ouer wysiging
Nuwer wysiging →
Guatemala-stad
(wysig)
Wysiging soos op 15:35, 27 September 2012
34 grepe bygevoeg
,
6 jaar gelede
k
r2.7.1) (robot Bygevoeg:
ur:گوئٹے مالا شہر
[[ug:گۋاتېمالا شەھىرى]]
[[uk:Гватемала (місто)]]
[[ur:گوئٹے مالا شہر]]
[[vi:Thành phố Guatemala]]
[[vo:Ciudad de Guatemala]]
ZéroBot
13 374
wysigings
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1021062
"
|
<urn:uuid:3149bf53-4376-4093-ada0-5ea82258bfd1>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1021062
|
2019-07-21T05:13:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.952744
| false
|
Depressie (geografie)
'n Depressie of laagte is versonke land wat, indien dit met water gevul sou word, 'n meer vorm. Bekende depressies is die Danakil depressie (155 m onder seevlak) in Oos-Afrika wat die laagste punt van Afrika is, die Dooie See (414 m onder seevlak en die laagste plek op aarde), Death Valley (86 m onder seevlak) in Amerika en die Qattara depressie (133 m onder seevlak) in die noorde van Egipte.
|
<urn:uuid:29227dc5-4995-4bc9-b7ad-b429dc4b10ea>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Depressie_(geografie)
|
2019-07-21T04:43:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998372
| false
|
Stef Kruger
Stef Kruger | ||
---|---|---|
Beroep(e) | Liedjieskrywer, musikant, skilder | |
Genre(s) | Ligte Afrikaanse musiek | |
Instrument(e) | Stem, kitaar, tromme, dwarsfluit | |
Musiekportaal |
Stef Kruger is 'n Afrikaanse liedjieskrywer, musikant en abstrakte skilder. Hy het al meer as 400 liedjies geskryf, waarvan verskeie treffers is. Van sy bekende liedjies sluit in Pennies op die spoor, Grassade in die wind en Tussen jou en my. Kunstenaars soos Dozi, Koos Kombuis, Bobby van Jaarsveld en Jannie Moolman het al van sy liedjies opgeneem.
Kruger was vir 25 jaar lank verbonde aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens se vermaaklikheidseenheid waar hy tromme gespeel het, maar het ook sy musiekeksamen op die dwarsfluit afgelê.
Hy het verskeie pryse vir sy werk ontvang, waaronder Vonk Musiek se toekenning as beste liedjieskrywer van die jaar asook Die Orde van die Goue Pen, 'n toekenning vir buitengewone bydrae tot die bevordering van Afrikaans in 2012. Verskeie van sy liedjies is ook in die nuwe FAK-sangbundel opgeneem.[1]
Diskografie[wysig | wysig bron]
- Hiervandaan, 2013 VONK MUSIEK
- Skilder jou liefde, 2011 VONK MUSIEK
- Grootverlang, 2007 VONK MUSIEK/RMD/SELECT
- Pelgrimsreisiger, 2004 EMI/GOLDENDREAMS
|
<urn:uuid:d1699912-ae69-4831-ab62-f33abe84f5e2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Stef_Kruger
|
2019-07-21T04:32:05Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00335.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999993
| false
|
Boerekrygsgevangenes
Die Boerekrygsgevangenes was die sowat 27 000 krygers van Transvaal en die Vrystaat asook Kaapse Rebelle en simpatiseerders uit ander lande wat die Britse magte tydens die Tweede Vryheidsoorlog van 1899 tot 1902 gevange geneem en in die Karibiese Streek, die suidelike Atlantiese Oseaan en Asië aangehou het.
Die eerste Boere is met die Slag van Elandslaagte op 21 Oktober 1899, presies 10 dae nadat Transvaal en die Vrystaat oorlog verklaar het, gevange geneem en na ’n kamp in Groenpunt in Kaapstad gestuur. Grootskaalse oorgawes, soos dié deur genl. Piet Cronjé by Paardeberg op 27 Februarie 1900 en genl. Marthinus Prinsloo in die Brandwaterkom op 30 Julie 1900, het meegebring dat die kampe vir krygsgevangenes in die Kaapkolonie en Natal gou te klein geword het. Hierna het Engeland besluit om die krygsgevangenes oorsee te verban, ook omdat hulle bang was vir ’n inval in die Kaapkolonie, om ontsnapping te bemoeilik, om die vegtende Boere en naasbestaandes van die gevangenes te demoraliseer en om nie te veel uiteenlopende soorte kampe in Suid-Afrika te bedryf nie. Hulle was ook bevrees Kolonialiste in die omgewing van die kampe kon in opstand teen die Britse owerheid kom en die aangehoudenes probeer bevry.[1]
Die krygsgevangenes is gevolglik gestuur na Sint Helena, Ceylon (Sri Lanka), die Bermuda-eilande en Indië, waar daar 14 kampe was. Op plekke is hospitaal- of ruskampe ingerig; op ander strafkampe en tronke vir halsstarriges of kampe in streke met ’n ellendige klimaat wat as straf moes dien vir diegene wat nie wou sweer dat hulle nie weer teen Engeland sou veg nie (die onversetlikes of onversoenlikes). Lord Kitchener het self bereken dat 25 000 Boere in al die kampe tesame aangehou is, van wie seuns van net agt jaar en ou manne van oor die 80 jaar. Volgens ander ramings was die getal nader aan 30 000.
Namate die oorlog voortgesleep het, het praatjies van vrede toegeneem. Kort voor lank is gevangenes oral in twee kampe verdeel: diegene wat ná vrede huiswaarts wou keer en die onversetlikes, wat van geen oorgawe of eed van trou aan die Britse vors wou hoor nie. Die gemoedere het in sommige kampe so hoog geloop dat die owerheid die inskiklikes en die onversetlikes moes skei. Ná die Vrede van Vereeniging van 31 Mei 1902 het amper almal die eed van trou aan die Britse kroon afgelê, maar enkeles, die sogenaamde "swearnots", het jare lank in die kampe agtergebly omdat hulle geweier het om dit te doen. Die eerste Boerekrygsgevangenes het einde 1902 na kampe op Simonstad en in Durban teruggekeer en is van daar uitgeplaas onder ’n soort parool. Einde 1904 was daar nog etlike honderde "swearnots" in Indië sodat genl. Koos de la Rey daarheen gestuur is om hulle tot ondertekening te beweeg. Selfs daarna was daar enkeles wat dit nooit gedoen het nie en verhuis het na ander wêrelddele soos die VSA, Duitsland en Java. Die onversetlike Matthys Swart is in 1926 as die heel laaste bittereinder op die Bermuda-eilande oorlede.
Inhoud
Drie kategorieëWysig
Die krygers wat die Engelse gevange geneem en aangehou het, kan in drie kategorieë verdeel word: krygsgevangenes, ongewenstes en geïnterneerdes. Die krygsgevangenes in die ware sin van die woord was uitsluitlik burgers van die Boererepublieke wat gevange geneem is terwyl hulle aan die gewapende stryd teen Groot-Brittanje en sy koloniale magte deelgeneem het.
Ongewenstes was die mans en vroue van die Kaapkolonie wat met die Oranje-Vrystaat en Zuid-Afrikaansche Republiek gesimpatiseer het en in sommige gevalle die wapen opgeneem het teen Brittanje (in dié geval was dit hoogverraad en strafbaar met die dood) en wat dus beskou is as ongewens. Hierdie Kaapse Rebelle het in twee golwe by die Boeremagte aangesluit: Die eerste was sowat 10 000 met die uitbreek van die oorlog en het hoofsaaklik uit die distrikte aangrensend tot die Vrystaat gekom. Toe fronte in Maart 1900 verbrokkel, het heelparty van die Kaapse Rebelle na hul tuiste teruggekeer, maar ander het die kommando's na die republieke vergesel en deel geword van die guerrillastryd. Die tweede, veel kleiner golf van Kaapse Rebelle van sowat 3 000 het by die Boeremagte aangesluit van Desember 1900 af, van wie sommige was tydens genl. Jan Smuts se inval in die Kaapkolonie in September 1901. Buiten die 360 bandiete wat verban is, het 1 012 tronkstraf in Suid-Afrika gekry en is 379 ter dood veroordeel, van wie 44 eindelik tereggestel is, soos die destyds bekende kmdt. Hans Lötter. Ná die oorlog het 10 577 Kaapse Rebelle hul stemreg vir vyf jaar verloor. In Natal is 409 rebelle aan hoogverraad skuldig bevind van wie net een tereggestel is. Ook Natalse rebelle het hul stemreg vir vyf jaar verloor.
Die geïnterneerdes was sowat duisend burgers en van hul gesinslede, sowat 50 vroue en honderd kinders, wat in September 1900 voor die naderende Britse troepe oor die Zuid-Afrikaansche Republiek se grens by Komatipoort na Lourenco Marques (Maputo) in Portugees-Oos-Afrika (Mosambiek) gevlug het en wat eindelik in Portugal aangekom het, waar hulle geïnterneer is.
Die krygsgevangenes is aanvanklik in kampe in Suid-Afrika aangehou: in Kaapstad op Groenpunt se meent asook in die Bellevue-kamp op Simonstad, en sommige in tronke in die Kaapkolonie en Natal. Die Kaapse kampe is streng bewaak, maar die buitelandse kampe het minder geleentheid vir suksesvolle ontsnapping gebied, veral dié op eilande. Die bannelinge wat oorsee gestuur is, is aangehou in ses kampe op die Bermuda-eilandgroep, naamlik op die eilande Darrell, Tucker, Morgan, Burtt en Hawkins; op die eiland Sint Helena is hulle in twee kampe aangehou: Broadbottom en Deadwood, en die onversetlikes in Fort Knoll; in Indië was 10 sulke kampe: Umballa, Amritsar, Sialkot, Bellary, Trichinopoly, Shahjahanpur, Ahmednagar, Kaity-Nilgris, Kakool en Bhim-Tal; en op Ceylon (Sri Lanka) vyf: Diyatalawa-kamp en ’n paar kleiner kampe in Ragama, Hambatota, Urugasmanhandiya en Mt. Lavinia (die hospitaalkamp).
Die geïnterneerdes is in drie kampe in Portugal te Caldas da Rainha, Peniche en Alcobaca aangehou. Die ongewenstes, wat hoofsaaklik uit die distrikte Cradock, Middelburg, Graaff-Reinet, Somerset-Oos, Bedford en Aberdeen gekom het, is gevange gehou op Port Alfred naby Grahamstad aan die Oos-Kaapse kus, maar 360 is ook as bandiete na Bermuda verban.
Die kampleweWysig
OmstandighedeWysig
In Bermuda, op Sint Helena en in Suid-Afrika het die gevangenes se kwartiere merendeels bestaan uit tente en hutte wat saamgeslaan is uit sinkplate en sakke, maar in Indië en Ceylon is hulle merendeels gehuisves in groot skure van sinkplaat, bamboes en riete. Voedselverskaffing was oor die algemeen onvoldoende en van swak gehalte. Op Sint Helena was die voorsiening van varswater boonop ’n probleem. In al die kampe is streng dissipline gehandhaaf, maar die behandeling wat die gevangenes gekry het, is bepaal deur die betrokke kampowerheid se welwillendheid.
TydverdryweWysig
Om nuttig besig te bly was vir die gevangenes ’n groot uitdaging. Die bannelinge, wie se ouderdomme van agt of nege tot oor die 80 jaar gewissel het, het hulle dus op uiteenlopende gebiede besig gehou om die verveling te verdryf, onder meer met kerkbedrywighede, kultuur- en opvoedkundige tydverdrywe, sport, handel en selfs drukwerk. Byna almal het in ’n mindere of meerdere mate handwerk beoefen en aandenkings geskep, wat in sommige gevalle selfs uitgevoer is.
Die bannelinge op Ceylon en Sint Helena was die aktiefste in drukwerk waar heelwat blaadjies ontstaan het waarvan sommige gedruk en ander afgerol is. Met ’n ou Eagle-handpers het hulle die nuusblad De Strever van Saterdag 19 Desember 1901 tot Saterdag 26 Julie 1902 uitgegee as orgaan van die Christelike Strewersverniging. Nog koerante wat hulle gepubliseer het, meestal met behulp van ’n roneo, was De Prikkeldraad, De Krygsgevangene, Diyatalawa Dum-Dum en die Diyatalawa Camp Lyre. Op Sint Helena is ook ’n koerant met die naam De Krygsgevangene uitgegee, naas Kampkrummels. Die advertensies in dié nuusblaaie getuig van die verskeidenheid van die Boere se handelsbedrywighede. Daar was kafees, bakkerye, fynbakkers, kleremakers, skoenmakers, fotograwe, seëlhandelaars, algemene handelaars en handelaars in aandenkings. ’n Advertensie deur R.A.T. van der Merwe, later ’n Volksraadslid, adverteer sy dienste in winkel nr. 12 as kleremaker en houer van al die nodige voorraad. C.T. van Schalkwyk, later ’n kommandant en LUR, adverteer "Kerneels van Schalkwyk” se kafee as die plek waar elke Boer, ryk of arm, sy maag styf teen sy gordel kan laat span.
KerksakeWysig
Wat godsdiens betref, het die Boerekrygsgevangenes hul heel eerste beywer om kerke op te rig. In die meeste kampe was boumateriaal byna onverkrygbaar sodat die kerkgeboutjies aanmekaargelap is van sinkplate, stukke tin, sakke, riete en bamboes. Kansels is gefatsoeneer uit planke, stukke hout, ens. Onder die gevangenes was ’n hele aantal predikante van al drie die Afrikaans-Hollandse Kerke en teologiestudente (van die NG Kerk se Kweekskool op Stellenbosch sowel as die Gereformeerde Kerk se Teologiese Skool Burgersdorp). Met hul hulp en die samewerking van ander wat vir dié doel na die kampe gegaan het, byvoorbeeld Aletta du Plessis, wat spesiaal uit Suid-Afrika na Ceylon gereis het en later getrou het met dr. Jacobus du Plessis, 'n Dopperpredikant en later hoogleraar in die teologie), kon hulle gemeentes stig en kerkrade kies. Hieruit het die Christelike Strewersverenigings, kore, Sondagskoolklasse vir die groot aantal jeugdiges tussen nege en 16, en eindelik katkisasieklasse vir die ouer seuns ontstaan. Menige jong man is aangeneem as lidmaat van sy kerk terwyl hy in die vreemde aangehou is.
Een van die bekendste predikante wat 'n krygsgevangene op Ceylon was, is genl. ds. Paul Hendrik Roux. Sy militêre loopbaan, so belowend, is binne ’n jaar ná die oorlogsverklaring beëindig toe hy deur die vyand krygsgevangene geneem is. Die kommando van genl. Marthinus Prinsloo, onder wie genl. Roux hom ook bevind het, is naby die dorp Fouriesburg deur die vyand vasgekeer, waarop genl. Prinsloo, sonder genl. Roux se medewete, met die vyand onderhandel en sy kommando uitgelewer het aan genl. Hunter. Genl. Roux kon nog ontsnap het, maar het dit sy plig geag om, al was dit bitter teen sy sin, die bevele van sy senior, genl. Prinsloo, te gehoorsaam en die leed van die krygsgevangenes te deel. Tydens sy maande lange ballingskap op Ceylon het hy hom, ondanks groot persoonlike opofferings, onderskei as ’n sielesorger en kampvegter vir die regte van die verdrukte ballinge. Op Ceylon was hy nog tot geruime tyd ná die vrede in ballingskap.[2] Ook ds. Petrus Postma van die Gereformeerde kerk Pretoria het hom op Ceylon bevind. Dis bekend dat die kerkraad van die Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap, op 9 November 1900 'n skrywe van hom behandel het waarin hy Bybels, Psalmboeke en Kortbegrippe vir die krygsgevangenes gevra het.[3]
Selfs die sending het aandag geniet en geld is ingesamel deur middel van konserte, sportbyeenkomste en ander pogings. Baie van die aangehoudenes het in ballingskap gesterf en vir hulle het hul eie kerk ’n begrafnisdiens gereël en later ook toegesien dat die grafte in stand gehou word. In die begraafplaas by Diyatalawa is 131 Boere begrawe en op Sint Helena 146 uit die nagenoeg 5 000 Boere wat daar aangehou is. Ook in Bermuda en Indië rus die oorskat van talle Boerekrygsgevangenes. Die Ceylonese het die begraafplaas in Diyatalawa met die jare mooi in stand gehou. In Bermuda is die oorledenes op Long Island begrawe. Dié grafte is verwaarloos en oorgroei, maar die gedenknaald wat in die begraafplaas opgerig is op aandrang van die terugkerende bannelinge ná die vredesluiting, is dekades lank daarna goed versorg. Die name van dié wat in die begraafplaas begrawe is asook dié wat ter see gesterf het op pad na die eilande, is op al vier kante van die voetstuk gegraveer.
KultuurbedrywighedeWysig
Die Boerekrygsgevangenes het aan uiteenlopende kulturele bedrywighede deelgeneem. Aanvanklik is debatsvereniginge gestig waaruit orkeste, kore en toneelgroepe ontstaan het. Gereeld het hulle toneel-, koor- en ander musiekvertonings gereël en getrou feesdae soos Kersfees, Dingaansdag (16 Desember) en die geboortes van pres. Paul Kruger (10 Oktober), pres. M.T. Steyn (2 Oktober) en koning Wilhelmina (31 Augustus) gevier. Te oordeel na die tallose netjies gedrukte programme moes heelparty van dié vertonings van ’n taamlik hoë standaard gewees het. Die gevangenes wat byvoorbeeld Dingaansdag op 16 Desember 1901 te Ahmednager, Indië, gevier het, het kunstige skrif gebruik om ’n geïllustreerde adres uit te gee waarop die teks gedruk is waarmee hulle Die Gelofte van 1838 herbevestig het. Die strekking van die Nederlandse bewoording was dat die Boere teenoor God bely het dat hulle in gebreke gebly het om Dingaansdag waar te neem in ooreenstemming met die gelofte wat hul voorvaders afgelê het en dat hulle plegtig beloof om voortaan saam met hul huisgesin die Sabbatdag tot eer van God waar te neem. En dat as Hy hul lewe sou spaar en hulle die verlangde uitkoms gee, hulle onderneem om Hom die res van hul lewe te dien. Hierdie gelofte is afgelê ná ’n maand van voorbereiding en ’n week van verootmoediging in hut nr. 7.
Omdat hulle so baie vrye tyd gehad het, kon die aangehoudenes heelwat aandag skenk aan besinning oor die toekoms van die Afrikanervolk en aan die nasionale vraagstukke wat opgelos moes word met hul terugkeer in hul vaderland.
Onderwys en sportWysig
Die Boerekrygsgevangenes was, buiten ’n paar honderd buitelanders wat saam geveg het, amper almal landbouers. Min kon vlot lees en skryf, maar hulle kon hul geleerdheid aanvul deur onderrig te ontvang by makkers wat wel deeglik geletterd was, predikante en onderwysers. So is besondere aandag aan onderwys gegee en oraloor skole opgerig. Bebaarde burgers en kommandante het die skoolbanke gedeel met seuns en jeugdiges. Die vakke waarin hulle deur medebannelinge onderrig is, was gewoonlik boekhouding, rekenkunde, wiskunde en tale. In hierdie skole in die vreemde is die grondslag gelê van menige uitnemende loopbaan in Suid-Afrika, soos dié van ’n latere administrateur van die Oranje-Vrystaat, kmdt. C.T.M. Wilcocks, etlike predikante, dokters en andere wat, nadat hulle na hul vaderland teruggekeer het, groot aansien verwerf en leiersfigure in die kerk, die burgerlike samelewing en die politiek geword het.
In hierdie atmosfeer van godsdiens en kultuur het letterkundige werke ook nie uitgebly nie. Joubert Reitz (1880–1919), tweede seun van pres. F.W. Reitz van die Vrystaat,[4] se gedig The searchlight, wat hy in Bermuda geskryf het, het byvoorbeeld later bekend geword: When the searchlight from the gunboat / Throws its rays upon my tent / Then I think of home and comrades / And the happy days I spent / In the country where I come from / And where all I love are yet. / Then I think of things and places / And of scenes I'll ne'er forget, / Then a face comes up before me / Which will haunt me to the last / And I think of things that have been / And of happy days that's past; / And only then I realise / How much my freedom meant / When the searchlight from the gunboat / Casts its rays upon my tent. Gustav Preller het dit vry vertaal as Die soeklig: As die soeklig van die wagskip / op mij tent skijn in die nag / peins ek droef o’er huis en makkers, / en die speeltijd van weleer – / skyn daar op die tentdoek beelde / wat my denke t’rugvoer ver na / ruiend veld in sonneweelde, / waar eenmal / so mooi gestaan het / die ou haardstee, die ou tuiste ... / en dan breek daar, of ’t ’n hart is, / snikkend deur my sielepyn – / as die soeklig van die wagskip / in die naguur op my tentdoek skyn.[5]
Sportsaamtrekke is gereeld gereël en het gesorg vir groot genot wanneer oud en jonk deelgeneem het op die sportveld, terwyl kragmetings in krieket, rugby, tennis, gimnastiek en boks menige ledige middag of aand help verwyl het. Vir dié saamtrekke en die belangrikste wedstryde is netjies programme gedruk.
OntsnappingspogingsWysig
Verskeie bannelinge het probeer ontsnap. Die bekendste voorval was vyf krygsgevangenes – Lourens Steytler, George Steytler, Willie Steyn, Piet Botha en ’n Duitser genaamd Hausner – wat daarin geslaag het om uit te swem na ’n Russiese skip in die hawe van Colombo (Ceylon). Daarna het hulle na Odessa gegaan en met agterpaadjies deur Rusland, Duitsland, Nederland en weer Duitsland gereis en eindelik aangekom in Walvisbaai, waarna hulle hul in die Noordweste van die Kaapkolonie by die Boeremagte aangesluit het. Oor dié voorval het Johan Barnard die roman Die vyf swemmers geskryf.
Op Sint Helena het ’n gevangene, kmdt. Andries Smorenburg (1872–1939), probeer ontsnap deur weg te kruip in ’n groot krat gemerk "Curios" en gerig aan ’n handelaar in Londen. Van die bemanning het op hom afgekom nadat die boot weggeseil het en hy is vanaf Ascension teruggestuur Sint Helena toe. Daar is hy vanaf 4 Februarie in die militêre tronk by Deadwood aangehou en op 13 Februarie deur 'n krygsraad verhoor. Van toe af is hy in die Fort High Knoll-gevangenis aangehou. Ná die vrede is hy na Suid-Afrika teruggestuur en het later 'n hoë amptenaar van die Stadsraad van Johannesburg geword.
Net twee van die gevangenes in Bermuda het dit reggekry om te ontsnap en Europa te haal aan boord van skepe wat die eilande aangedoen het. J.L. de Villiers het Indiese klere in die hande gekry en sy vel donker gekleur. Toe het hy saam met Indiese klerewassers oop en bloot uit die kamp gestap en vanaf Trichinopoly ontsnap en die Frans-beheerde eiland Pondicherry gehaal. Hiervandaan het hy eindelik met ’n ompad deur Aden, Frankryk en Nederland en ná vele ontberings en avonture Suid-Afrika bereik. Hy het sy ontsnappingsverhaal later te boek gestel.[6]
Van dié wat van Ceylon ontsnap het, het twee broers Van Zyl en ’n Duitser nie na Suid-Afrika teruggekeer nie, maar na Java gegaan en daar ’n florerende boerdery met Frieslandbeeste begin. Van dié wat in Bermuda aangehou is, het sommige ook na die Verenigde State van Amerika ontsnap, waar in sommige deelstate bekende Boerevanne soos Viljoen en Vercueil vandag nog voortleef.
RepatriasieWysig
AgtergrondWysig
Reeds in 1901 het lord Alfred Milner besef wat ’n ontsaglike taak dit sou wees om amper 200 000 wit mense, onder wie 50 000 onbemiddelde uitlanders, 116 000 oorlewendes van die konsentrasiekampe, 21 000 bittereinders wat die wapen binne drie weke ná die ondertekening van die vredesverdrag neergelê het en 5 400 joiners, asook 116 000 swart mense te hervestig wat weens die Driejarige Oorlog losgeskeur geraak het van hul gewone leefwyse en wat óf in krygsgevangene- óf konsentrasiekampe byeengebring is, of versprei is oor die Vrystaat en Transvaal as vlugtelinge of strydendes. Hierdie mense moes teruggebring word na hul verwoeste woonplekke en werk ten einde weer selfversorgend te word. Die totale koste van die repatriasie en hervestiging het eindelik £16,5 miljoen beloop.[7]
Milner se begeerte was dat Britse onderdane wat in Transvaalse myne gewerk het, eerste gerepatrieer sou word. In Februarie 1901 is tot 12 000 reeds hervestig en begin 1902 het amper almal reeds na die Witwatersrand teruggekeer. Om die hervestiging van burgers van die voormalige Boererepublieke aan te help, is spesiale grondrade vroeg in 1902 opgerig in albei die nuwe kolonies. Van hulle is ook verwag om te help met die vestiging van Britse immigrante-boere. Vanaf April 1903 is die repatriasieafdelings van die grondrade in onafhanklike departemente omskep ter voorbereiding op die hervestiging van die Afrikanerbevolking.
Die naoorlogse ontwikkeling van die repatriasieprogram is uitgestippel in dele I, II en X van die Vrede van Vereeniging. Luidens dele I en II sou van alle burgers, Bittereinders sowel as krygsgevangenes, verwag word om ’n eed van trou aan die Britse vors af te lê. Deel X het gelui dat plaaslike repatriasierade in elke distrik opgerig sou word om te help met noodleniging en om die hervestiging uit te voer. Hiervoor die Britse regering £3 miljoen as bystand en lenings voorsien, wat ná drie jaar terugbetaalbaar sou wees teen 3%-rente. Die bewoording "vrije gift", soos die bystand bewoord is, het aanleiding gegee tot ’n ernstige misverstand en die gepaardgaande voorwaarde dat bewyse van oorlogsverliese aan die sentrale regterlike kommissie voorgelê kon word, het die verkeerde indruk gewek dat hierdie bystand bestem was as vergoeding vir die Boere se verliese. Die eindelike Britse interpretasie, dat die bystand bestem was as ’n bydrae tot hul repatriasie, het aanleiding gegee tot groot verbittering. Eindelik het dit geblyk daar was gee sprake van geldelike vergoeding nie, want die gerepatrieerdes is persoonlik aanspreeklik gehou vir al hul uitgawes aangesien die £3 miljoen deel was van ’n leninge van £3,5 miljoen wat die Britse tesourie bewillig het vir die nuwe kolonies.
Die ingewikkelde taak om geld toe te ken aan so 'n groot aantal mense, is bemoeilik deur die feit dat hensoppers en joiners aanspraak kon maak op bystand uit 'n reserwefonds. ’n Verergde Milner het later uitgeroep: "Oor die algemeen was kompensasie ’n vloek eerder as ’n seën. Jy gee ’n man ’n pond, en dan haat hy jou daarvoor, want hy het vir vier gevra en vir twee gehoop, en al sy bure wat niks gekry het nie, haat jou net soveel." Die algemene ontevredenheid oor vergoeding het die verdeeldheid onder die Boere laat vervaag, want nou het hulle weer ’n gemeenskaplike vyand in die Engelse gehad.[8]
Ná die vredeWysig
Nadat die Vredesverdrag onderteken is op 31 Mei 1902, is twee sentrale repatriasierade opgerig, een in Pretoria een in Bloemfontein, die voormalige Republikeinse hoofstede. In Transvaal-kolonie is 38 plaaslike rade in die lewe geroep en in die Oranjerivier-kolonie 23. Die repatriasiedepartemente is omskep in reuse-organisasies wat elke sowat duisend mense in diens geneem het. Die repatriasie is in drie fases verdeel: om die boere terug te kry op hul plase met die minste moontlike vertraging; om hulle van voldoende rantsoene te voorsien tot hul weer hul eie oes kon inbring; en om saad, vee en werktuie te voorsien sodat hulle die grond kon bewerk.
Krygsgevangenes gerepatrieerWysig
Die algemene ontslag van krygsgevangenes in Suid-Afrika het in Junie 1902, skaars ’n maand ná die vrede begin. Talle oorsese gevangenes, veral dié in Indië, was skepties oor die vredesvoorwaardes en het geweier om die eed van trou aan die Britse kroon af te lê. Ondanks die pogings van genl. Koos de la Rey en kmdt. L.W. Ferreira om hulle te oorreed om dit onderteken, kon tussen 500 en 900 onverstelikes of "swearnots" eers in Januarie 1904 oortuig word. Die vier laaste Transvalers is in Julie 1904 in Indië vrygelaat, maar in Mei 1907 was daar nog twee Vrystaters.
Honderd manne per distrik is per skip toegelaat en by hul aankoms in hul vaderland is hulle eers na kampe te Umbilo by Durban (dié uit die Ooste) en Simonstad suid van Kaapstad (dié uit die Weste) gebring waar hulle kos en klere gekry het. Dié wat hulself kon onderhou, is toegelaat om huiswaarts te keer. Deur oordeelkundige keuring – grondbesitters eerste en bywoners volgende – is die repatriasie draaglik vir die owerheid gemaak. Teen middel 1902 het amper al die Bittereinders die wapen neergelê en is hulle toegelaat om terug huis toe te keer, mits hulle vir hulself kon sorg. In ander gevalle is hulle, soos die krygsgevangenes, toegelaat om tydelik in konsentrasiekampe by hul naasbestaandes tuis te gaan tot die repatriasiedepartemente hulle met ’n maand se voorraad gratis rantsoene, beddegoed, tente en kombuisgereedskap huis toe sou stuur.
Teen September 1902 het nog net die verarmde groep in die kampe agtergebly. Mettertyd is noodlenigingsprojekte, soos die bou van spoorweë en besproeiingsprojekte wat die imperiale regering gefinansier het, begin om hulle in diens te neem. Tog het ’n aansienlike aantal vooroorlogse bywoners chroniese armblankes geword. Baie swart mense, wat bederf is deur die lui lewe in die kampe, het geweier om die vlugtelingkampe te verlaat, maar toe hulle rantsoene gestaak is, het hulle kort voor lank na die plase teruggekeer om die arbeidstekort te verlig.
'n Moeilike prosesWysig
Struikelblokke op die pad van repatriasie was volop. Sowat 300 000 geruïneerde mense van alles rasse moes na hul verwoeste woonplek teruggebring word. Voorrade moes duisende kilometers op onbegaanbare paaie en verwaarloosde spoorlyne gekarwei word wat reeds swaar belas is met die Britse leër se demobilisasie en die vervoer van voorrade na die Rand. ’n Weke lange geredekawel het die aankoop deur die militêre owerheid van minderwaardige voedsel en nuttelose diere, waarvan talle gevrek het, teen buitensporige pryse voorafgegaan. Die organisasie was ondoeltreffend en die gesag en pligte van die sentrale en plaaslike repatriasierade is te vaag omskryf, wat gelei het tot onnodige duplisering. Ook het die burgers die hele hervestigingspoging wantrou.
BeoordelingWysig
Teen einde 1902, skaars sewe maande ná die vrede, was die meeste van die eertydse bevolking nietemin op hul grond hervestig. Ongelukkig het die knellende droogte van 1902 tot einde 1903 veroorsaak dat baie van die repatriasiedepots tot in 1904 in bedryf moes bly ten einde die verhongerde bevolking van krediet te voorsien. Vanaf 1904 het die omstandighede geleidelik begin verbeter en in 1905 is die drie jaar lange hervestiging afgehandel nadat dit net so lank soos die oorlog geduur het.
’n Groot deel van die meer as £14 miljoen wat daaraan bestee is, was vir administratiewe uitgawes. Die projek het onder skerp kritiek deurgeloop, veral teen die onbevoegdheid en gebrek aan simpatie van die amptenare, asook teen finansiële wanbestuur. Die Boere was ook ontevrede met die samestelling van die repatriasierade. Maar krediet vir die landbou het die land binnegekom saam met die repatriasiepoging en die weg gebaan vir die latere stelsel van Landbank-lenings en koöperatiewe krediet. Lord Milner het die proses as geslaagde beskou, hoewel hyself toegegee het ’n aansienlike bedrag geld is verkwis. Tog, soos A.P.J. van Rensburg dit stel: “Dit was nogtans nie so ’n volslae mislukking soos wat dit al dikwels bestempel is nie. Milner verdien lof vir sy opregte poging om ’n verarmde en ontwortelde landbou-bevolking te hervestig en ’n hele ekonomie her op te bou. Die prestasies van die hele projek sonder enige ernstige wrywing kan grotendeels toegeskryf word aan die selfbeheersing en liefde vir orde van die eertydse Republikeinse burgers.”[10]
Sien ookWysig
VerwysingsWysig
- ( ) Camps of the Anglo Boer War. URL besoek op 12 Augustus 2016.
- ( ) Smit, ds. A.P. 1945. Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Gemeente Beaufort-Wes (1820–1945). Beaufort-Wes: N.G. Kerkraad.
- ( Van der Vyver, M.D.: "Geskiedenis van die Gereformeerde Kerk Middelburg, K.P. 1860 tot 1904". In: Die Gereformeerde Kerk Middelburg Kaapland Gestig Desember 1860. Gedenkboek by geleentheid van die eeufees 2de, 3de en 4de Desember 1960. Middelburg, K.P.: Eerwaarde Kerkraad van die Gereformeerde Kerk. )
- ( ) Genealogiese besonderhede op geni.com. URL besoek op 12 Augustus 2016/
- ( ) FAK: Oorweldigende steun vir Afrikaans. URL besoek op 11 Augustus 2016.
- ( ) Alles oor die geskiedenis van 1900-1990. URL besoek op 12 Augustus 2016.
- ( ) Nuwe Geskiedenis. URL besoek op 12 Augustus 2016.
- ( ) Nuwe Geskiedenis. URL besoek op 12 Augustus 2016.
- ( ) Rabie Annale 3. URL besoek op 7 Oktober 2016.
- ( Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ) Standard Encyclopaedia of Southern Africa. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
BronneWysig
- ( ) Albertyn, dr. C.F. 1971. Ensiklopedie van die Wêreld, deel 2. Stellenbosch: C.F. Albertyn (Edms.) Beperk.
- ( Beyers, C.J. 1987. ) Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, deel V. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.
- ( Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ) Standard Encyclopaedia of Southern Africa. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
- ( Pretorius, Fransjohan. 2012. Geskiedenis van Suid-Afrika. Van voortye tot vandag. Kaapstad: ) Tafelberg Uitgewers.
- ( Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. Afrikaanse kultuuralmanak. Aucklandpark: ) Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge.
Eksterne skakelsWysig
- ( ) ( ) 'n Versameling foto's van die krygsgevangenebegraafplaas op Long Island, Bermuda. URL besoek op 11 Augustus 2016.
- ( ) ( ) 'n Versameling foto's van die krygsgevangenebegraafplaas op Sint Helena. URL besoek op 11 Augustus 2016.
|
<urn:uuid:7a638308-112f-459b-980d-e44135e166ae>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Boerekrygsgevangenes
|
2019-07-22T10:11:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00495.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999975
| false
|
اوکتوبر
Jump to navigation
Jump to search
Inhoud
Nie-emfaties | ||||
---|---|---|---|---|
Enkelvoud | Meervoud | |||
اوکتوبر Oktober |
اوکتوبر٢ Oktober-Oktober
Emfaties | ||||
Enkelvoud | Meervoud | |||
اوکتوبرله Oktoberlah |
اوکتوبر-اوکتوبرله Oktober-Oktoberlah
Met onbepaalde lidwoord | ||||
سأوکتوبر seoktober
Met "een of ander" | ||||
سسأوکتوبر seseoktober
Maatwoord | ||||
بولن bulan
Met besitlike voornaamwoorde: اوکتوبر (possessief) |
- IPA:
|
<urn:uuid:12332b38-9442-4a0a-ad8b-42a0b5095ea3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%A8%D8%B1
|
2019-07-16T06:38:39Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00279.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.723072
| false
|
Prodotiscus
Jump to navigation
Jump to search
Prodotiscus | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
'n Skerpbekheuningvoël (Prodotiscus regulus) | ||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||
Spesies | ||||||||||||||
Sien teks. |
Spesies[wysig | wysig bron]
- Prodotiscus insignis
- Prodotiscus regulus - Skerpbekheuningvoël
- Prodotiscus zambesiae - Dunbekheuningvoël
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
- Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
- Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
|
<urn:uuid:d96087a9-2aca-4879-b13a-96579f1eecc6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Prodotiscus
|
2019-07-22T10:35:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195527907.70/warc/CC-MAIN-20190722092824-20190722114824-00519.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.835526
| false
|
Sedert 2002 het volgens 'n besluit van die Seimas, die Litause parlement, 'n nuwe paleisgebou op die oorspronklike perseel ontstaan. Die gedeeltelik voltooide paleis is op 6 Julie 2009 ingewy. Hierdie heropening was een van die belangrikste gebeurtenisse tydens die Litause Millenniumfeesvierings ter herdenking van die eerste verwysing na Litaue in die Quedlinburgse Annale in die jaar 1009. Daarnaas was dit een van die hoogtepunte van die jaar waarin Vilnius naas Linz in Oostenryk as Europese Kultuurhoofstad gefungeer het.
Die paleis van die Litause grootvorste versinnebeeld die lang tradisie van Litaue as 'n onafhanklike staat en word as 'n simbool van nasionale trots beskou. Die gebou sal daarnaas as 'n nasionale kultuurerfenis vir opvoedkundige doeleindes gebruik word - onder meer om Litauers bewus te maak van die geskiedenis van hul land.
|
<urn:uuid:e2ce8351-222b-431f-9733-387c0280728f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.advisor.travel/poi/Grootvorstepaleis-van-Litaue-12658
|
2019-07-23T18:30:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529481.73/warc/CC-MAIN-20190723172209-20190723194209-00119.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
true
],
"in_head": [
false
],
"location": [
"a_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99999
| true
|
Bergwagter
Die bergwagter (Oenanthe monticola) is 'n algemens standvoël wat amper-endemies is aan Suider-Afrika. Dit is 'n plaaslike nomade en leef in klipperige heuwelhange, erosieslote, paddeurgrawings, ou delwerye en ander gebroke grond. In Engels staan die voël bekend as die Mountain Wheatear.
Bergwagter | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Oenanthe monticola | ||||||||||||||||
Bewaringstatus | ||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||
Binomiale naam | ||||||||||||||||
Oenanthe monticola Vieillot, 1818 |
VoorkomsWysig
Die voël is 19 cm lank en weeg 32 tot 45gram. Hulle kom aan die Weskus van Suid-Afrika en Namibië voor asook die binneland van Suid-Afrika. Die mannetjie is polimorfies. Die swart morf is meer algemeen; dit swart met wit skouers, fondament, kruis en buitestert. Sommige swart morfe het 'n wit mus en in die weste het hulle 'n wit pens. Die grys morf se lyf is bleekgrys; die kruis, buitestert is wit en daar is soms wit skouervlekke en 'n wit mus teenwoordig. Die wyfie is effens donker roetbruin met 'n wit kruis en buitestertvere. Die jong voëltjies lyk soos die wyfies en kry eers na drie maande volwasse vere.
Hulle leef in pare of familiegroepies saam.
|
<urn:uuid:3fcdf7d1-78d4-4b2f-818f-3c33901d1ae8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Bergwagter
|
2019-07-16T06:37:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00303.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99964
| false
|
[[Lêer:Earth and Moon from Mars PIA04531.jpg|thumb|regs|250px|Die Aarde en die Maan, soos vanaf Mars gesien.]]
Met die bestaan van verskeie wenteltuie, landingstuie en swerwers, is dit nou moontlik om sterrekunde vanaf Mars te studeer. Die Aarde en sy Maan is beide maklik sigbaar, terwyl Mars se een maan, Phobos, omtrent 'n derde die deursnee blyk te hê as wat die Maan van die Aarde af het. Deimos vertoon steragtig, bietjie helderder as wat Venus van die Aarde af vertoon.<ref>[http://web.archive.org/web/20060507050759/http://www.planetary.org/explore/topics/mars/deimos.html Deimos], deel van ''Planetary Societies's Explore the Cosmos''. Verkry op 2006-06-13.</ref>
Daar is ook verskeie verskynsels wat bekend is op Aarde en nou ook op Mars waargeneem is, soos meteore en aurora.<ref name="aurora"/> Die Aarde sal tussen Mars en die Son beweeg op 10 November 2084, maar dit sal te klein vertoon om as 'n sonsverduistering te kwalifiseer.
|
<urn:uuid:cf0ec8c0-2bdf-436f-8a1e-a83020e6c541>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/1283439
|
2019-07-16T06:18:50Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00303.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999758
| false
|
Frankryk
Nasionale leuse: Liberté, égalité, fraternité (Frans vir: "Vryheid, Gelykheid, Broederskap") | |||||
Volkslied: Marseillaise | |||||
Hoofstad | Parys
Grootste stad | Parys | ||||
Amptelike tale | Frans | ||||
Regering | Unitêre semi-presidensiële grondwetlike republiek Emmanuel Macron Édouard Philippe | ||||
Onafhanklikheid | 486 10 Augustus 843 22 September 1792 4 Oktober 1958 | ||||
Oppervlakte - Totaal - Water (%) |
643 801[1] km2 (41de) 248 600 myl2 0,26 | ||||
Bevolking - 2016-skatting - 2012-sensus - Digtheid |
66 991 000[2] (21ste) 64 880 000[3] 116 / km2 (89ste) 300,4 / myl2 | ||||
BBP (KKP) - Totaal - Per capita |
2017-skatting | ||||
BBP (nominaal) - Totaal - Per capita |
2017-skatting | ||||
MOI (2015) | 0,0897[5] (21ste) – baie hoog | ||||
Gini (2013) | 30,1[6] – medium | ||||
Geldeenheid | Euro (€) (EUR )
Tydsone - Somertyd |
MET (UTC+1) MEST (UTC+2) | ||||
Internet-TLD | .fr | ||||
Skakelkode | +33 |
Frankryk (Frans: France [fʁɑ̃s]), amptelik die Franse Republiek (République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), is 'n sentralistiese, demokratiese republiek in Wes-Europa, begrens deur België, Luxemburg, Duitsland, Switserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra.
Frankryk is 'n stigterslid van die Europese Unie (en tans volgens sy oppervlakte ook die grootste lidland) asook 'n stigterslid van die NAVO en die Verenigde Nasies. In 1999 is die Euro-geldeenheid ingevoer en in 2002 die Euro-banknote en -muntstukke.
Naas die metropolitaanse (Europese) gebied van Frankryk is daar oorsese gebiede in die Karibiese See (onder meer 'n gedeelte van die eiland Saint-Martin), Suid-Amerika (Frans-Guyana), Noord-Amerika (Sint Pierre en Miquelon), in die Indiese Oseaan (Mayotte en Réunion) en in Oseanië (Frans-Polinesië en Wallis en Futuna).
Die naam Frankryk is afgelei van die Franke, 'n Germaanse volk wat die gebied ná die einde van die Romeinse Ryk verower het. Hulle het met Frans 'n Romaanse taal aangeneem en uiteindelik die Franse geword.
Die land, wat meer as dubbel so groot is soos die Verenigde Koninkryk, het ná die Tweede Wêreldoorlog 'n vinnige groei van sy stedelike gebiede beleef. Desondanks is die grootste deel van die land plattelandse gebiede, en die landbousektor speel tradisioneel 'n baie belangrike rol in die binnelandse politiek van Frankryk.
Die land se lang en ryk geskiedenis bly lewendig in sy Romeinse ruïnes, middeleeuse katedrale en stede. Die erfenis van die tydperk voor die Franse Rewolusie van 1789 sluit talle 18de eeuse kastele (châteaux) in. Frankryk was ook in 2018 met 89,4 miljoen besoekers die gewildste toeristebestemming ter wêreld.[7]
Inhoud
- 1 Geografie
- 2 Klimaat
- 3 Geskiedenis
- 4 Politiek
- 5 Ekonomie
- 6 Demografie
- 7 Geloof
- 8 Administratiewe verdeling
- 9 Kultuur
- 10 Allerlei
- 11 Sien ook
- 12 Bronne
- 13 Verwysings
- 14 Eksterne skakels
Geografie[wysig | wysig bron]
Terwyl die grootste deel van Frankryk se staatsgebied in Wes-Europa lê, is daar wyd verspreide Franse gebiede en besittings in Noord-Amerika, die Karibiese See, Suid-Amerika, die westelike en suidelike Indiese Oseaan, die noordelike en suidelike Stille Oseaan en Antarktika.
Wanneer daar na die Europese gebied van Frankryk verwys word (insluitend Korsika), word dikwels die term die metropolitaanse Frankryk gebruik (afgelei van Frans la France métropolitaine, of net la Métropole), in teenstelling met die oorsese départements en gebiede, wat as die oorsese Frankryk (la France d'outre-mer, of kort les DOM-TOM, 'n afkorting van die Franse départements d'outre-mer – territoires d'outre-mer) bekend staan.
Die metropolitaanse Frankryk, wat danksy sy vorm dikwels ook l'Hexagone (die heksagoon) genoem word, het 'n oppervlak van meer as 'n halfmiljoen vierkante kilometer, wat in die noorde en weste deur kusvlaktes en heuwels gekenmerk word. Meer as die helfte van die oppervlakte lê minder as 250 meter bo seevlak. Die res van die land is bergagtig, met die Sentraalmassief (Massif Central) in die suidelike middel van die land, die Pireneë in die suidweste en die Alpe in die suidooste. Frankryk se hoogste berg, Mont Blanc, is tegelykertyd ook die hoogste in Europa met 4 810 meter. Die Bretonse Massief sluit 'n gedeelte van Normandië in en strek in suidwaartse rigting tot by La Rochelle. Ander berggebiede is die Vogese-bergreeks in Elsas en die Franse gedeelte van die Ardenne. Sowat 27 persent van Frankryk se oppervlak word deur bosgebiede beslaan; die land is die bosrykste in die Europese Unie.
Die Sentraalmassief, wat sowat 'n sesde van Frankryk se landoppervlakte tussen die Rhône-Saônevallei en die Akwitaanse bekken beslaan, is deur vulkaniese aktiwiteite sowat tien tot dertig miljoen jare gelede gevorm. Die hoogste bergpieke is Puy de Sancy (1 886 meter) en Plomb du Cantal (1 858 meter). Die oorheersende kalksteen maak die Sentraalmassief minder geskik vir landbouaktiwiteite.
Korsika, die grootste Franse eiland in die Middellandse See met 'n oppervlak van 8 680 vierkante kilometer, word veral deur bergagtige landskapsvorme met gereelde sneeuval in die winter gekenmerk. Meer as veertig bergpieke bereik hoogtes van meer as 2 000 meter. Net sowat 'n kwart van die eiland is geskik om as weivelde vir skape en bokke te dien. Naas die beboste gebiede, wat ook 'n kwart van Korsika se oppervlak beslaan, is daar net sowat twee persent landbougebiede in die valleie, langs die kus en op geterrasseerde berghange.
Frankryk het met uitsondering van die noordooste slegs natuurlike grense, waarvan die helfte deur die Ryn, die Alpe en die Pireneë gevorm word. Die ander helfte van die land se sowat 5 500 kilometer lange grenslyn word deur die kuste van die Engelse Kanaal in die noorde, die Atlantiese Oseaan in die weste en die Middellandse See in die suidooste gevorm.
Danksy die oorsese départements en gebiede, wat wêreldwyd verspreid is, beskik Frankryk oor die tweede grootste Eksklusiewe Ekonomiese Sone (EES) na dié van die Verenigde State, met 'n totale oppervlak van 11 035 000 vierkante kilometer.
Klimaat[wysig | wysig bron]
Danksy vogtige lugmassas, wat vanuit die Atlantiese Oseaan na die binneland beweeg, word die noordweste van Frankryk deur 'n maritiem-gematigde klimaat met reënval dwarsdeur die jaar, relatief klein daaglikse en seisoenale temperatuurskommelinge en dikwels winderige weer gekenmerk. Die suide toon Mediterreense invloede met warm en relatief droë somers en hoë reënval gedurende die najaar. Die Paryse Bekken en Noordoos-Frankryk het 'n meer kontinentale klimaat met groter seisoenale temperatuurskommelinge en laer neerslae. In die berggebiede daal die kwik in die winterseisoen dikwels benede vriespunt, en sneeuvalle kom gereeld voor.
Volgens hierdie hooftrekke kan die metropolitaanse Frankryk rofweg in vier klimaatsones verdeel word:
- Die gebied wes van die lyn Bayonne-Lille het 'n vogtige kusklimaat met dikwels frisse somers.
- In Elsas, in Lotaringe, langs die Rhônevallei en in die bergagtige streke van die land (Alpe, Pireneë en Sentraalmassief) is die klimaat al halfkontinentaal met koue winters en warm somers.
- Die noordelike deel van die land, Parys en sy omgewing en die sentrum van die land is in klimatiese opsig oorgangsgebiede met koue winters en warm somers. Die gebied kry die hele jaar deur reën. Wingerde, wat teen die suidelike hange lê, lewer in hierdie noordelike gebiede wyne van uitstekende kwaliteit op.
- Die suide van die land, wat van die Franse Riviera se vlaktes tot by die Rhône- en Saônevalleie in die noorde en Languedoc en Narbonne in die weste strek, het 'n Mediterreense klimaat met milde winters en baie warm somers. Dit is net soos Suid-Afrika se Kaapland 'n winterreënstreek en danksy die warm temperature en droë weer in die somer uiters geskik vir wynbou.
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die huidige Frankryk kom grootliks met die antieke Keltiese Gallië ooreen wat deur Gaius Julius Caesar verower is, maar sy naam is nogtans van 'n Germaanse volk, die Franke, afgelei. Franke beteken letterlik "vrye mense"; die volk het hom in die laat-antieke tydperk in Romeinse gebiede gevestig. As 'n volk van oorwegend Keltiese en Romeinse afkoms het die Franse sodoende ook 'n Germaanse substraat gekry.
Wes-Frankiese Ryk (843–987)[wysig | wysig bron]
Karel die Kale, die seun van Lodewyk die Vrome en Judith van Beiere, het tussen 843 en 877 as koning van die Wes-Frankiese Ryk geregeer. In 875 is hy deur pous Johannes VIII na Rome genooi en tot keiser gekroon, maar slegs twee jaar later oorlede. Weens die vroeë afsterwe van sy seun Lodewyk die Stamelaar (877–879) en sy twee seuns het die ryk egter geleidelik begin ontbind.
Neder-Boergondië het in 877 onder die heerskappy van Boso van Wene en Hoog-Boergondië (Franche-Comté) in 888 onder Rudolf I (888–912) onafhanklike koninkryke geword. Die seuns van albei heersers is later tot konings van Italië gekroon.
Ná die gedwonge bedanking van koning Karel III is Odo, graaf van Parys (888–898), tot die eerste teenkoning verkies. Die Karolingiese dinastie het vervolgens nog sowat honderd jaar lank aan die bewind gebly, maar die werklike gesag in die koninkryk is deur Odo se nasate, die Robertyne, uitgeoefen.
Middeleeue[wysig | wysig bron]
In die 14de eeu ontwikkel Frankryk met sy twintig miljoen inwoners (in vergelyking met Duitsland se veertien en Engeland se vier miljoen) tot die magtigste nasie in Europa.
Franse Rewolusie[wysig | wysig bron]
Tweede Republiek (1848–1852)[wysig | wysig bron]
Die verbod op 'n sogenaamde hervormingsbanket in Parys het die aanleiding tot die sogenaamde Februarie-rewolusie tussen 22 en 24 Februarie 1848 gegee. Studente, werkers en lede van die Nasionale Garde het straatversperrings opgerig en sodoende die "burgerlike koning" gedwing om afstand van die troon te neem. Ná die proklamasie van die republiek het 'n progressief-sosialistiese regering begin om sosiale wette soos die "reg op arbeid" af te kondig en "nasionale werkwinkels" vir werkloses in die lewe geroep. Die eerste algemene verkiesing van die Franse parlement in April 1848 is egter deur burgerlik-konserwatiewe partye gewen.
In Mei van dieselfde jaar het radikale Sosialiste soos Louis Auguste Blanqui begin om volskaalse betogings teen die nuwe regering te organiseer. Aangesien die nasionale werkwinkels nie lewensvatbaar was nie, is hulle in Junie gesluit. Die Paryse werkers het onmiddellik in opstand teen die regering gekom. Die oorlogsminister Eugène Cavaignac (1802–1857) het onbeperkte volmagte ter beëindiging van die onluste gekry en besluit om die "rooi gevaar" summier dood te skiet. Sowat 20 000 opstandelinge het hul lewens verloor.
Die nuwe Franse grondwet van November 1848 het voorsiening gemaak vir 'n eenkamerparlement en 'n regstreeks verkose staatspresident as regeringshoof. Die Franse burgery, wat besorg was oor die politieke stabiliteit van die land, het met driekwart van die uitgebragte stemme Louis Napoléon, 'n neef van Napoleon I, as prins-president verkies. Sy anti-parlementêre houding en beleid is deur groot dele van die bevolking en die kerk verwelkom, terwyl die Republikeine veral teen Louis se Roomse Ekspedisie in 1849 ter beskerming van die Kerkstaat beswaar aangeteken het. 'n Republikeinse opstand in Junie 1849 is neergeslaan.
Louis Napoléon se voorstel om die grondwet te wysig en sodoende sy herverkiesing moontlik te maak is in 1850 deur die parlement afgekeur. Met die staatsgreep van Desember 1851 het Louis die kamer ontbind, en die Franse kiesers het in 'n referendum ten gunste van 'n nuwe grondwet gestem wat voorsiening vir 'n tienjarige ampstermyn van die president gemaak het. In 'n tweede referendum het kiesers met 97 persent die herinstelling van die monargie ondersteun. In Desember 1852 het Louis as keiser Napoleon III 'n erflike monargie in Frankryk gestig.
Tweede Keiserryk (1852–1870)[wysig | wysig bron]
Napoleon III se regeringsvorm was dié van 'n monargistiese diktatuur waarin die volk deur middel van referendums nog 'n beperkte invloed op die politiek uitgeoefen het. Die regeringstyl van Napoleon, wat homself as die verteenwoordiger van die Franse nasie beskou het, is soms as demokratiese caesarisme beskryf, en sy hoofoogmerk was om die uitwerkings van klasverskille te verminder. Onder die indruk van die Sosialistiese opstande van die verlede het die burgery die nuwe bewind halfhartig gesteun.
Danksy die uitbou van die finansiële en die nywerheidsektor en grootskaalse kapitaaluitvoere het die Franse ekonomie vinnig begin groei. Die sosiale beleid was deur nasionale programme ten opsigte van werkverskaffing en armoedeverligting, maar ook deur 'n verbod op werkersorganisasie en stakings gekenmerk.
Die Paryse wêreldtentoonstellings van die jare 1855 en 1867 en die grootskaalse bouprojekte in Parys tussen 1852 en 1865, wat van die metropool die "wêreld se hoofstad" sou maak was kenmerke van Frankryk se nuwe welvarendheid. Tegelykertyd het Algerië 'n belangrike verskaffer van graan geword en talle Franse setlaars het hulle hier gevestig. Ook in Afrika, Libanon, Sirië, Indië en China het Frankryk as 'n koloniale moondheid opgetree. Tussen 1859 en 1869 het die Suezkanaal in Egipte onder meer danksy Franse steun ontstaan.
Die Franse steun vir nasionalistiese bewegings in Italië, Duitsland en op die Balkanskiereiland was daarop gemik om die Franse invloed ná die nederlaag van 1815 weer te vergroot. Die land het ook 'n belangrike rol in verband met die Krimoorlog (1854–1856) gespeel en as bemiddelaar tussen Rusland en Engeland opgetree.
In 1867 het Napoleon se buitelandse beleid egter 'n aantal teenslae ervaar – Nederland het geweier om Luxemburg aan Frankryk te verkoop, die Verenigde State het die Franse inmenging in Meksiko afgeweer, en weens die voortgesette optrede as militêre bondgenoot van die Kerkstaat het betrekkinge met Italië gespanne gebly.
Die teenstelling tussen die vryheidsbeleid ten opsigte van die buiteland en die diktatoriese binnelandse bewind het uiteindelik tot kritiek gelei; die keiser is genoodsaak om 'n "program van noodsaaklike vryhede" vir individue, die pers en die parlementskamer goed te keur. Die oorwinning van die opposisie in die verkiesing van 1869 het gepaard gegaan met die ontwerp van 'n nuwe grondwet, en in die referendum van 1870 het 83 persent van die kiesers vir 'n liberale monargie gestem.
Frans-Duitse Oorlog (1870–1871)[wysig | wysig bron]
Dit was veral Frankryk se strewe om sy prestige in die internasionale politiek te behou en die dreigende Duits-Pruisiese hegemonie in Europa te beveg wat die land onder die minister van buitelandse sake, Gramont, tot militêre optrede teen Duitsland gedryf het. Die Duits-Franse geskil oor die Spaanse troonopvolging het die aanleiding tot die Franse oorlogsverklaring gegee.
Terwyl die meeste Europese moondhede danksy die bekwame Duitse kanselier Otto von Bismarck se diplomatiese onderhandelinge hul neutraliteit verklaar het, is die Franse troepe ná 'n Duitse offensief en hewige gevegte verslaan. Op 1 September 1870 het 'n Franse leër onder maarskalk MacMahon (1808–1893) naby Metz gekapituleer, en Napoleon III is deur die Duitsers gevange geneem. Gematigde republikeinse politici het op 4 September die Derde Franse Republiek geproklameer en 'n nasionale regering ter verdediging van die land gevorm.
Tydens die beleg van Parys het gewapende burgers, die sogenaamde Franctireurs, teen die Duitse troepe geveg, maar in Januarie 1871 het ook die Franse hoofstad gekapituleer. Die Nasionale Vergadering van Frankryk het in Bordeaux president Thiers tot die hoof van die uitvoerende gesag verkies. In die voorvrede van Versailles het Frankryk Elsas-Lotaringe aan Duitsland afgestaan en toegestem om 'n oorlogskadevergoeding ter waarde van vyf miljard frank aan Duitsland te betaal, terwyl gebiede in Oos-Frankryk onder Duitse besetting gekom het. Op 10 Mei 1871 is die amptelike Vrede van Frankfurt am Main gesluit.
Ná die oorlog het die nuut verenigde state Duitsland en Italië as nuwe moondhede in Europa opgetree. Nadat Frankryk se leidende rol op die vasteland aan die Duitse Keiserryk moes afstaan, het die kloof tussen Duitsers en Franse steeds verder gegroei.
Derde Republiek (1870–1940)[wysig | wysig bron]
Nog voor die vredesluiting met Duitsland het Kommunistiese en Sosialistiese groeperings, die sogenaamde Communards, 'n poging onderneem om die regering omver te werp. Die opstand van die Paryse Commune tussen Maart en Mei 1870 is egter deur maarskalk MacMahon bloedig neergeslaan, en in die sogenaamde "Bloedige Week" het sowat 30 000 opstandelinge gesneuwel.
Ná die betaling van 'n oorlogskadevergoeding het die Duitse besettingstroepe Oos-Frankryk voortydig ontruim, en die konserwatiewe meerderheidspartye het MacMahon tot president verkies. Pogings om die monargiese stelsel te herstel was vergeefs nadat die laaste Bourbonse troonpretendent, die graaf van Chambord, geweier het om Frankryk se nasionale vlag, die Trikolore, te erken. Met 'n meerderheid van slegs 353 teen 352 stemme is in 1875 die Derde Republiek geproklameer.
Die nuwe grondwet het algemene stemreg en 'n Nasionale Vergadering, wat uit die Kamer van Gedeputeerdes en die Senaat bestaan het, ingestel. Die staatspresident, wat die gesag oor die ministers en hul departemente uitgeoefen het, is vir 'n ampstermyn van sewe jaar deur die Nasionale Vergadering verkies. Hy het oor die reg beskik om die grondwet te wysig.
Die meeste partye in die parlement het nie oor 'n spesifieke program beskik nie en is hoofsaaklik deur hul leiers oorheers; die meerderheid in die parlement het gevolglik steeds gewissel, en in die tydperk tot by die jaar 1914 was daar nie minder as 50 verskillende kabinette nie. Nogtans was die nuwe bedeling veral danksy sy moderne administrasie wat steeds onpolities gebly het relatief stabiel; die destydse Franse staat is eerder deur advokate, professore en skrywers oorheers as deur politici, en dit het vanweë sy buitelandse beleid 'n goeie reputasie op die internasionale toneel geniet.
Ná die monargiste se oorwinning in die verkiesing van 1885 is 'n outoritêr-nasionalistiese beweging in die lewe geroep, wat volgens sy leier, die oorlogsminister Georges Boulanger (1837–1891) Boulangisme genoem is en naas monargiste ook konserwatiewe en radikale groeperings verenig het. Die republikeinse oorwinning in die verkiesing van 1889 het egter 'n einde aan Boulanger se diktatoriese aspirasies gemaak. Ná sy vlug uit Frankryk het hy in Brussel selfmoord gepleeg.
Vierde Republiek (1946–1958)[wysig | wysig bron]
Ná die Tweede Wêreldoorlog het generaal Charles de Gaulle op 25 Augustus 1944 die Vierde Republiek as 'n reaksie op die Vichy-bewind en sy oormatige magskonsentrasie geproklameer. Die verkiesings vir 'n grondwetlike vergadering, wat 'n nuwe grondwet sou saamstel, is in Oktober 1945 gehou. Die afgevaardigdes het generaal de Gaulle as regeringsleier verkies, maar in die volgende maande het dit duidelik geword dat sy ambisieuse projek om die Franse staatkundige bedeling te hervorm nie die nodige toestemming sou kry nie. De Gaulle het op 20 Januarie 1946 bedank.
Die nuwe grondwet, wat op 13 Oktober 1946 in 'n referendum aanvaar is, het voorsiening gemaak vir 'n sterk wetgewende gesag. So het die Franse parlement nie net die staatspresident verkies nie, maar ook die belangrike besluite wat deur die eerste minister geneem is (die aanstelling van nuwe ministers en die instelling van nuwe regeringsprogramme) moes vooraf deur die afgevaardigdes goedgekeur word.
In die verkiesings vir die eerste nasionale vergadering van die Vierde Republiek het die Franse kiesers op 10 November 1946 sterk steun vir partye getoon wat gedurende die oorlog aktief by die Franse weerstandsbeweging Résistance betrokke was – die kommunistiese PCF, die gaullistiese MRP en die sosialistiese SFIO wat 'n regeringskoalisie onder leiding van die sosialistiese president Vincent Auriol (1947–1954) gevorm het. Dit was egter vinnig duidelik dat die politieke standpunte van die drie partye aanmerklik van mekaar verskil het, veral met betrekking tot Frankryk se buitelandse beleid.
So was die Moskou-georiënteerde Kommunistiese Party sterk gekant teen Frankryk se politieke toenadering tot die Verenigde State tydens die Koue Oorlog en het derhalwe liewer hul plekke in die opposisiebanke ingeneem. So was die Franse regering in staat om 'n aktiewe rol by die Europese integrasieproses te speel. Die land het tot die OESO en NAVO toegetree en nouer politieke bande met Duitsland gesmee – 'n beleid wat die basis vir 'n Europese versoeningsbeleid sou vorm.
Die onafhanklikheidsbewegings in Frankryk se oorsese kolonies was eweneens hoog op die politieke agenda van die Vierde Republiek. Die oorlog in Indo-China, wat in November 1946 uitgebreek het, sou enkele jare lank die buitelandse beleid van Frankryk oorheers. Ondanks grootskaalse beleggings en militêre steun van Amerikaanse kant het Frankryk uiteindelik 'n militêre nederlaag gely. Nadat die nuut verkose president René Coty (1954–1959) op 7 Mei 1954 'n vredesooreenkoms onderteken het, het Frankryk hom aan dié Asiatiese gebiede onttrek.
In Noord-Afrika het Marokko en Tunisië twee jaar later hul onafhanklikheid van Frankryk verklaar. In Algerië met sy groot aantal Franse setlaars was die politieke situasie ingewikkelder en sou in 1954 tot 'n militêre konflik lei waaroor die Franse publiek jare lank verdeeld sou wees. Om die konflik te besleg, is generaal de Gaulle op 29 Mei 1958 deur Coty as nuwe premier benoem. De Gaulle het vir homself verregaande bevoegdhede vir 'n tydperk van ses maande asook omvattende grondwetwysigings geëis. Die nuwe grondwet, wat ná 'n referendum afgekondig is, sou die begin van die Vyfde Republiek markeer.
Vyfde Republiek (sedert 1958)[wysig | wysig bron]
Die Grondwet van die Vyfde Republiek, wat met medewerking van Charles de Gaulle en Michel Debré geskryf is, is op 4 Oktober 1958 aanvaar. Dit het as die grondslag van 'n nuwe, half-parlementêre staatsbestel gedien wat meer uitvoerende gesag aan die Staatspresident verleen het en sodoende ook 'n einde aan die politieke instabiliteit van die vroeëre parlementêre republieke gemaak het.
Sedert die sestigerjare speel Frankryk danksy die versoening en latere noue samewerking met Duitsland 'n belangrike rol as 'n dryfkrag agter die Europese beweging, wat met die stigting van die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG) 'n groot politieke sukses behaal het. Vandag is Frankryk een van die belangrikste lande van die Europese Gemeenskap en 'n voorstander van die idee dat Europa ook wêreldwyd 'n politieke rol moet speel.
In 1995 het die neo-gaullistiese politikus Jacques Chirac as opvolger van François Mitterrand die presidentsamp oorgeneem. Sy eerste ampstermyn is deur politieke skandale en spanninge met die sosialistiese eerste minister Lionel Jospin oorskadu. By die presidentsverkiesing van 2002 het die verregse kandidaat Jean-Marie Le Pen verrassenderwys daarin geslaag om in die tweede en finale ronde teen Chirac te staan, maar het uiteindelik 'n nederlaag gely. Die regsliberale politikus Jean-Pierre Raffarin is as nuwe eerste minister benoem.
Frankryk se kritiese houding teenoor die Amerikaanse optrede in Irak het in 2002 en 2003 tot politieke spanninge met die Verenigde State gelei, terwyl die binnelandse politieke debat deur geskille oor sosiale hervormings oorheers is. In 2005 het die Franse kiesers die Europese Grondwetsooreenkoms in 'n referendum afgekeur en erge verleentheid vir die Franse regering op Europese politieke terrein veroorsaak. In dieselfde jaar is Dominique de Villepin as nuwe eerste minister benoem.
Sosiale spanninge in die voorstede van Franse metropole het in laat 2005 en 2006 tot gewelddadige onluste gelei. In die presidensiële verkiesing van 2007 het Nicolas Sarkozy as kandidaat van die regeringsparty UMP teen Ségolène Royal gestaan en in die finale ronde 'n oorwinning behaal. Sarkozy is in 2012 opgevolg deur die Sosialistiese Party (PS) se kandidaat, François Hollande. In dieselfde jaar het die PS die meerderheid setels in die Nasionale Vergadering, die Franse parlement, verower. Die ekonomiese ontwikkeling in die land word as die grootste uitdaging vir die Franse regering beskou. In verband met die Eurokrisis het die regering se onvermoë om ekonomiese hervormings in te stel, die hoë staatsskuldlas te verlig en die omvang van Frankryk se openbare sektor te verminder kritiek van ander EU-lidstate uitgelok.[8][9] Hollande is in 2017 opgevolg deur die sosiaalliberale Emmanuel Macron.
Politiek[wysig | wysig bron]
Frankryk is sedert die jaar 1875 'n republiek met 'n parlementêre stelsel. Vandag is die land 'n sentralistiese, demokratiese republiek met 'n semi-presidensiële regeringstelsel. Die grondwet van die Vyfde Republiek van Oktober 1958 verleen meer gesag aan die Staatspresident, wat regstreeks deur die volk vir 'n ampstermyn van vyf jaar verkies word.
Die Franse President het die meeste bevoegdhede van alle staatshoofde in die Europese Unie. Hy benoem die eerste minister en die kabinet, het 'n vetoreg op die besluite van die parlement en die reg om die parlement te ontbind. Hy is die opperbevelvoerder van die Franse Weermag en koördineer die veiligheids- en verdedigingsbeleid en buitelandse beleid van Frankryk. Danksy die Franse kernwapens en die vetoreg in die Verenigde Nasies se Veiligheidsraad oefen hy groot invloed op die internasionale politiek uit. In krisistye het hy selfs onbeperkte bevoegdhede. Die President kan vir 'n onbeperkte aantal ampstermyne herverkies word en het as gevolg van 'n wysiging van die Franse grondwet in Februarie 2007 immuniteit tydens sy ampstermyn. Tans is François Hollande die sesde Staatspresident van die Franse Republiek.
Die regering onder die leiding van die eerste minister, sedert Mei 2017 Édouard Philippe, bepaal die beleid van die nasie.
Die parlement bestaan uit twee kamers, die Nasionale Vergadering (Assemblée nationale) met 577 vyfjaarliks direk verkose afgevaardigdes en die Senaat (Sénat) met 331 lede, wat indirek verkies word. Die parlement kontroleer die regering en beraadslaag en besluit nasionale wette.
Die oorsese gebiede word deur 22 afgevaardigdes in die Nasionale Vergadering en 14 in die Senaat verteenwoordig. 'n Bykomende 12 senatore word deur Franse burgers in die buiteland verkies.
Buitelandse beleid[wysig | wysig bron]
Frankryk is 'n permanente lid van die Verenigde Nasies (VN) se Veiligheidsraad en beskik oor die vetoreg. Die buitelandse beleid van die land konsentreer op die noue bande met Duitsland binne die strukture van die Europese Unie en sy belangrike betrekkinge met voormalige kolonies in Afrika. In baie Afrikalande tree die Franse regering met 'n soort ordende gesag op.
Frankryk staan skepties teenoor die Verenigde State se beleid as die enigste oorblywende supermoondheid en maak steeds eie voorstelle in verband met internasionale vraagstukke. Volgens sy eie internasionale rol-konsep is Frankryk een van die oorblywende groot moondhede vanweë sy vetoreg in die Veiligheidsraad, sy kernwapenarsenaal en sy vermoë om wêreldwyd as 'n militêre mag op te tree.
Die land probeer steeds op internasionale vlak as onafhanklike moondheid optree en sodoende by internasionale aktiwiteite en vraagstukke betrokke te raak. Die land se buitelandse beleid kan dus naas "aktiwisme" met sleutelwoorde soos grandeur, rang en gloire ("grootheid", "rang" en "glorie"), maar ook trots, prestige en waardigheid opgesom word.
Verdediging[wysig | wysig bron]
Die land was in 1949 een van die stigterslede van die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) en is op militêre gebied deur die Verenigde State beskerm. Met die presidentskap van generaal de Gaulle in 1958 het die betrekkinge met die Verenigde State en die Amerikaans-oorheerste NAVO egter begin verander. Frankryk het die militêre afdeling van die NAVO in 1968 verlaat, maar gaan steeds voort om 'n aktiewe rol by die politiese aktiwiteite van die organisasie speel.
Onder die leiding van de Gaulle het Frankryk vanaf 1960 sy eie kernwapens ontwikkel. As 'n kernmoondheid het die land vanaf 1965 met sy Force de Frappe op vyftig vliegtuie met kernwapens gesteun, en in 1968 het die Franse weermag reeds oor agttien lanseerplatforms vir middelafstandmissiele beskik, wat in die jare 1970 en 1971 met kernmissiele toegerus is.
In die sewentigerjare is die Force de Frappe versterk deur duikbote met sestien middelafstandmissiele.
Diensplig is sedert die Algeriese Oorlog geleidelik afgeskaal en uiteindelik in 2001 deur Jacques Chirac opgeskort. Frankryk beskik tans oor 'n beroepsweermag van sowat 359 000 soldate. Die land se militêre begroting beloop sowat 2,6 persent van sy bruto geografiese produk, effens meer as die Verenigde Koninkryk met 2,4 persent, en is die hoogste in die Europese Unie waar lidstate gewoonlik slegs 'n gemiddelde van minder as 1,5 persent aan verdediging bestee. Dit beteken dat die Franse en Britse begroting sowat 40 persent van die EU se totale militêre uitgawes beloop. Frankryk belê sowat tien persent van sy militêre begroting in sy force de frappe (kernwapens). Die militêre uitrusting word oorwegend plaaslik vervaardig.
Ekonomie[wysig | wysig bron]
Hoofkenmerke[wysig | wysig bron]
Ekonomie van Frankryk | |
Frankryk is 'n lid van die G8-groep van leidende nywerheidslande en is tans die vyfde grootste ekonomie ter wêreld, na die Verenigde State, Japan, Duitsland en die Verenigde Koninkryk, asook die tweede grootste nywerheidsland in Europa na Duitsland. Frankryk het by nog 11 ander EU-lede aangesluit om die Euro as nuwe gemeenskaplike geldeenheid te gebruik vanaf 1 Januarie 1999. Die Euromunte en -banknote het die Franse Franc totaal vervang in 2002.
Die Franse ekonomie steun sowel op die private entrepreneurskap (met meer as 2,5 miljoen geregistreerde ondernemings) asook staatsbeheerde bedrywe. Alhoewel die invloed van die staat nou geleidelik verminder word, beheer publieke ondernemings nog 'n groot deel van die Franse infrastruktuur, met name die spoorweë (SNCF), elektrisiteit, lugvaart en telekommunikasie. Die regering is tans besig om sy aandele aan Air France, France Télécom, versekerings-, bank- en krygstuigbedrywe te verkoop. Ekonomiese patriotisme, dirigisme, sentralisering en hiërargiese strukture bly egter tipiese kenmerke van die Franse ekonomie.
Desondanks die patriotiese tendense van die land se ekonomiese beleid is 46 persent van aandele in ondernemings, wat in die CAC 40 gelys word, in buitelandse besit. Maar sedert die Sosialistiese oorwinning in die verkiesing van die jaar 1981 het Frankryk se ekonomiese beleid duidelik in 'n ander rigting beweeg as dié van byvoorbeeld die Verenigde Koninkryk of Duitsland. Die Franse regering het in die verlede aktief opgetree teen vyandige oornames van Franse ondernemings en meer aandag aan sosiale vraagstukke gegee as aan die stabiliteit van sy geldeenheid.
Buitelandse handel en beleggings[wysig | wysig bron]
Die hoofsaalike uitvoergoedere is motors, vliegtuie, farmaseutiese produkte, elektroniese toerusting en wyn. Volgens die OESO was Frankryk in 2004 die vyfde grootste uitvoerder van vervaardigde produkte, ná die Verenigde State, Duitsland, Japan en die Volksrepubliek China. Tegelykertyd is dit die vierde grootste invoerder van vervaardigde goedere (ná die Verenigde State, Duitsland en die Volksrepubliek China).
In 2005 het Frankryk se uitvoere €355 miljard beloop. Uitvoere na die Verenigde State het met nege en uitvoere na Asiatiese lande selfs met sestien persent gegroei. Nogtans voer die land minder goedere en dienste uit as ander vergelykbare nywerheidslande.
Die statistieke van die OESO toon in 2003 dat Frankryk die lidstaat met die meeste direkte buitelandse beleggings is (met die uitsondering van Luxemburg, waar buitelandse beleggings grotendeels in die vorm van geldtransaksies van internasionale banke met 'n setel in Luxemburg gemaak word). Met buitelandse beleggings ter waarde van 47 miljard VSA-dollar oortref Frankryk selfs die Verenigde State met 39,9 miljard VSA-dollar, Duitsland (12,9 miljard VSA-dollar) en Japan (6,3 miljard VSA-dollar).
Ekonomiese sektore[wysig | wysig bron]
Die vernaamste sektore van die Franse ekonomie is die motornywerheid, ruimte- en lugvaartnywerheid, masjienbou, chemiese nywerheid en die inligtings- en kommunikasietegnologie. Die metropolitaanse gebied van Parys is die grootste nywerheids- en handelsentrum. Ander belangrike sentrums is Lyon, Marseille, Lille, Toulouse, Bordeaux, Straatsburg, Nantes, Nice en Rennes.
Landbou en toerisme is eweneens hoogs ontwikkel. Sedert 1969 het die landbousektor 'n positiewe handelbalans, en Frankryk het tot die tweede grootste uitvoerder van landbouprodukte op die wêreldmark ontwikkel, met wyn, dranke, graan, suiwelprodukte en suiker as sy vernaamste uitvoergoedere. Die land produseer jaarliks 55 miljoen hektoliter wyn en is met meer as 75 miljoen buitelandse besoekers in 2003 die belangrikste toeristebestemming ter wêreld, nog voor Spanje (52,5 miljoen toeriste) en die Verenigde State (40,4 miljoen toeriste). Frankryk lok met sy kulturele erfenis in historiese stede soos Parys, lang strande en gesofistikeerde vakansieoorde langs sy kuslyn, ski-oorde in die Sentraalmassief, die Alpe en die Pireneë en landelike gebiede wat met hulle natuurskoon en rustigheid bekoor en gewild is by ekotoeriste.
Die luukse goederebedryf[wysig | wysig bron]
Die Franse luukse goederebedryf het oor die eeue 'n mededingende posisie op internasionale markte gehandhaaf. Sy suksesverhaal berus op die tradisionele samewerking tussen staat, ambagsbedryf en samelewing wat in die afgelope jare met 'n uiters doeltreffende strategie van ondernemings in dié bedryf gepaard gegaan het. Groot eiendomsmaatskappye en handelsmerke van wêreldfaam verseker dat Frankryk se aandeel op die wêreldmark vir tradisionele luukse goedere meer as 'n derde beloop.[10]
Luukse is oorspronklik verbind met oorvloed, veelvuldigheid en afwisseling, waarby die klemtoon in Frankryk dikwels op sinlike genot en lewensvreugde val. Onafhanklik van al die emosionele en maatskaplike aspekte van luukse het die belangrikheid van luukse goedere in Frankryk sy wortel in suiwer ekonomiese oorwegings. In die 17de eeu, die tydperk van Lodewyk XIV, die Sonkoning, het die Franse minister van finansies, Jean-Baptiste Colbert, die verhoging van uitvoere bepleit om 'n oorskot op die handelsbalans aan te teken en sodoende die staat se skatkis te vul.
Colbert het die stigting en uitbreiding van fabrieke bevorder wat hoogwaardige produkte sou vervaardig om hulle na die buiteland uit te voer, waaronder edele tekstielstowwe en porselein. Die luukse goederebedryf het gaandeweg tot 'n soort nasionale kultuurgoed ontwikkel wat in die Franse bewussyn veranker is. Toe die bedryf in 2009 weens die internasionale finansiële krisis in 'n resessie gedompel is, was die Franse staat dan ook bereid om dit met belastinggeld te subsidieer.
Dit is veral kleding, bybehore, juweliersware, horlosies, parfuums, kosmetiek en meubels waarmee die bedryf sukses op die wêreldmark behaal. Volgens die tydskrif Forbes se ranglys van welvarende persoonlikhede in 2011 was vier verteenwoordigers van die Franse luukse goederebedryf onder die top vyf rykste mense in die land: Bernard Arnault (LVMH-groep), Liliane Bettencourt (dogter van die stigter van L'Oréal), François Pinault (voormalige voorsitter van Pinault-Printemps-Redoute/PPR) en die Gebroeders Wertheimer (eienaars van Chanel). Die enigste nyweraar was Serge Dassault (lug- en ruimtevaart) wat die vierde plek beklee het.
Die sterk uitvoergerigte Franse luukse goederebedryf dra sowat een persent tot die land se bruto geografiese produk by en het 200 000 werknemers in diens. In 2012 het kopers wêreldwyd sowat €200 miljard (ZAR2,7 miljard) aan luukse goedere bestee, waarvan veertig persent aan Frans-vervaardigde produkte. Tien persent van alle luukse goedere word na Japan uitgevoer, terwyl uitvoere na nuut geïndustrialiseerde lande stewig groei. Hier word sekere luukse goedere in tye van ekonomiese onsekerheid of hoë inflasiekoerse as 'n veilige belegging beskou. Vervaardigers en klante heg daarnaas groot waarde aan eksklusiwiteit sodat luukse merke ook tydens 'n ekonomiese insinking nie by uitverkope betrokke raak nie.
Een van die belangrikste bates van die bedryf naas eksklusiwiteit is dan ook die beheer oor die handelsmerk, die prysvlak en die vervaardiging van produkte. Baie Franse vervaardigers van luukse goedere beskik oor hul eie winkelkettings sodat prysvlakke beheer kan word en plaas nie die vervaardiging van hul produkte uit nie (sowat tagtig persent van Franse luukse goedere word deur ondernemings in dié bedryf self vervaardig). Baie ondernemings is steeds in familiebesit, alhoewel die bedryf deur groot beheermaatskappye oorheers word. Die hoofstad Parys word as die wêreldhoofstad van luukse goedere beskou – 'n groot persentasie ondernemings in die bedryf het sy hoofkwartiere in die sogenaamde "Goue Driehoek" (Triangle d'or) tussen die Rue du Faubourg Saint-Honoré, die Avenue Georges-V en die Avenue Montaigne, of in die Rue de la Paix en op die Place Vendôme.
Die luukse goederebedryf word naas die lug- en ruimtevaartbedryf, die farmaseutiese bedryf en die landbousektor by die suksesvolste ekonomiese sektore van die land gereken wat grootskaals na die buiteland uitvoer en 'n stabiele oorskot op die handelsbalans toon – terwyl die nywerheidsektor se bydrae tot die Franse BGP tussen 2000 en 2011 van agttien tot twaalf persent gedaal het.
Infrastruktuur[wysig | wysig bron]
Frankryk het 'n goed ontwikkelde infrastruktuur wat in sy metropolitaanse gebiede en nywerheidsentrums selfs as uitstekend beskryf kan word. Die uitgebreide netwerk van snelweë sluit 'n groot persentasie privaat tolpaaie in. Die land beskik tans ook oor die grootste spoorwegnetwerk vir hoëspoedtreine wat steeds verder uitgebrei word. Nuwe spoorlyne vir Franse TGV- en Duitse ICE-hoëspoedtreine tussen Parys en Saarbrücken, Straatsburg, Frankfurt am Main, Stuttgart en München is in 2007 in bedryf gestel. Tot en met 2020 sal 2 000 kilometer se nuwe hoëspoedspoorlyne gebou word.
Die Franse regering het vir homself daarnaas 'n ambisieuse doelwit gestel om die aantal elektriese motors teen die jaar 2020 tot twee miljoen te verhoog.
Demografie[wysig | wysig bron]
Teen die begin van 2017 is die bevolking van metropolitaanse Frankryk en die oorsese gebiede op 66,9 miljoen beraam. Die bevolkingsdigtheid was 116 inwoners per vierkante kilometer.
Daar is tans 73 stede wat saam met hulle voorstede 'n inwonertal van meer as 100 000 het. Die grootste stedelike gebiede is Parys (12,3 miljoen), Lyon (2,3 miljoen), Marseille (1,7 miljoen), Toulouse (1,3 miljoen), Lille (1,2 miljoen), Bordeaux (1,2 miljoen), Nice (1 miljoen), Nantes (0,9 miljoen), Straatsburg (0,8 miljoen) en Rennes (0,7 miljoen).
Frankryk het naas Duitsland die tweede grootste bevolking in die Europese Unie (EU). Anders as in Duitsland is daar 'n aansienlike natuurlike bevolkingsgroei, met 828 000 geboortes teenoor 542 600 sterfgevalle in 2010. Frankryk toon ná die Republiek Ierland die tweede gunstigste demografiese ontwikkeling in die EU. In 2003 is 280 300 huwelike gesluit.
Op 1 Januarie 2004 is 25,3 persent van die Franse jonger as twintig en 16,2 persent ouer as 65 jaar. Die gemiddelde lewensverwagting van vroue is 83,8 jaar, terwyl dié van mans 76,7 jaar is.
Die amptelike taal in metropolitaanse Frankryk en die oorsese gebiede is Frans, tog praat die grootste deel van die Franse bevolking 'n plaaslike dialek. Naas Frans bestaan daar 'n aantal inheemse tale soos (Baskies, Bretons, Katalaans, Korsikaans, Nederlands (Vlaams), Duits (Elsassiese Duits) en Oksitaans), maar die Franse regering en skoolstelsel het die gebruik van hierdie tale sterk afgeraai tot redelik onlangs.
Buitelandse bevolking[wysig | wysig bron]
Vanweë die stadige bevolkingsgroei was daar reeds teen die middel van die 19de eeu 'n knellende tekort aan mannekrag in Frankryk. So het reeds met die begin van die nywerheidsomwenteling gasarbeiders uit ander Europese lande soos Italië, Pole, Duitsland, Spanje en België na Frankryk gekom om hulle in die metropolitaanse gebied van Parys of in die mynboustreke en swaar nywerheidsgebiede van Nord-Pas-de-Calais en Lotaringe te vestig.
Vanaf 1880 het die buitelandse bevolking sowat een miljoen beloop, en immigrante het tussen sewe en agt persent van die ekonomies aktiewe bevolking verteenwoordig.[11]
Die demografiese fenomeen van massa-emigrasie, wat in hierdie tydperk kenmerkend vir byvoorbeeld Duitsland was, was in Frankryk heeltemaal onbekend. In die tyd van die Eerste Wêreldoorlog was sowat drie persent van die bevolking van buitelands afkoms, en onverdraagsaamheid teenoor vreemdelinge het geleidelik begin toeneem. Die aantal buitelanders het in die volgende jare verder toegeneem en in 1931 6,6 persent van die totale bevolking beloop. Nog tot en met 1974 was Frankryk se immigrasiebeleid relatief liberaal. In 2006 was 5,8 persent van die bevolking van buitelandse afkoms, naas 'n bykomende 4,3 persent wat in die buitelande gebore was en ingeburger is (die sogenaamde Français par acquisition).[12]
Ten opsigte van die herkomslande was daar groot verskuiwings. Terwyl in 1931 meer as 90 persent van die buitelandse bevolking van Europese afkoms was, veral uit Italië en Pole, het hulle aandeel in die 1970's tot sowat 60 persent gedaal. Intussen was Portugese die belangrikste groep immigrante.
In 2010 was 6,7 miljoen inwoners in die buiteland gebore – sowat elf persent van die totale bevolking. Dit maak van Frankryk die sesde belangrikste immigranteland ter wêreld ná die Verenigde State (42,8 miljoen), die Russiese Federasie (12,3 miljoen), Duitsland (9,1 miljoen), Saoedi-Arabië (7,3 miljoen), Kanada (7,2 miljoen), maar nog voor die Verenigde Koninkryk met 6,5 en Spanje met 6,4 miljoen immigrante.
Kinders van immigrante – met een of twee buitelandse ouers – het in 2008 elf persent van die totale bevolking of 6,5 miljoen beloop. By drie miljoen van hulle is albei ouers van buitelandse herkoms. Tans is die meeste immigrante uit die Europese Unie (34 persent, veral Portugese, Italianers en Spanjaarde), die Magreb-lande van Noord-Afrika (Algerië, Marokko en Tunisië, 30 persent), Asië (14 persent, waarvan 'n derde uit Turkye) en Afrika suid van die Sahara (elf persent) afkomstig.
Immigrante in 2004 : 4 930 000 | ||
Genaturaliseerde buitelanders met Franse burgerskap : 1 970 000 |
Buitelanders wat in die buiteland gebore is : 2 960 000 |
Buitelanders wat in Frankryk gebore is : 550 000 |
Buitelanders : 3 510 000 |
Geloof[wysig | wysig bron]
Frankryk is 'n laïsistiese republiek waar staat en godsdienstige gemeenskappe streng van mekaar geskei word volgens die grondwetlike beginsel van sekularisme. Religieuse gemeenskappe beoefen hul geloof volgens die wet van 2 Januarie 1907 oor openbare geloofsbeoefening as verenigings volgens die wet van 1901 oor verenigings en/of die wet van 1905 oor die skeiding van staat en kerk. So is daar geregistreerde religieuse verenigings volgens albei regsvorme. Geen kerk of religieuse vereniging word deur die staat amptelik as sulks erken nie.[13]
Die staat hou geen statistiek oor die geloof van sy burgers nie, en alle gegewens berus op skattings of inligting wat deur die gemeenskappe self verskaf word. Die 2003 CIA World Factbook lys die gelowe van Frankryk as: Katoliek 83–88%, Protestants 2%, Joods 1%, Moslem (Noord-Afrikaanse werkers) 5–10%, ongebonde 4%.
Sedert die Franse Rewolusie en volgens latere wetgewing is alle Rooms-Katolieke kerkgeboue, wat voor 1905 opgerig is, in staatsbesit en word gewoonlik deur plaaslike owerhede beheer. Weens 'n tekort aan fondse het honderde kerkgeboue te duur geword vir dorpe wat dikwels twee of meer sakrale geboue moet onderhou sodat 'n paar burgemeesters in 2007 gedreig het om hulle te laat afbreek. Tans word 2 800 van sowat 15 000 kerkgeboue op die platteland bedreig.[14]
Die Joodse gemeenskap[wysig | wysig bron]
Frankryk se Joodse gemeenskap is die derde grootste ter wêreld naas die Verenigde State en Israel. Hulle verskil egter van ander Joodse gemeenskappe in Europa deur hulle oorwegend Noord-Afrika-Sefardiese herkoms (60 tot 70 persent). Die Joodse bevolking het veral uit die voormalige kolonies Algerië, Marokko en Tunisië na Frankryk gekom. Die sogenaamde Crémieux-dekreet het Algerynse Jode in 1870 tot Franse burgers verklaar en hulle het ná die onafhanklikwording van Algerië in 1962 saam met die Pieds noirs, die Europese setlaars, na Frankryk gevlug.
Administratiewe verdeling[wysig | wysig bron]
Frankryk was vanaf 1956 in administratiewe opsig in 27 administratiewe geweste (Frans: régions) verdeel, wat verder in 100 departemente (Frans: départements) verdeel is. Die departemente is (hoofsaaklik alfabeties) genommer en hierdie nommer word in o.a. poskodes en motor-registrasienommers gebruik. Die getal administratiewe geweste is volgens hervormings wat op 1 Januarie 2016 in werking getree het, verminder tot agttien – dertien in metropolitaanse Frankryk (die Europese kernland met die eiland Korsika) en vyf oorsee, wat verder in 102 departemente verdeel is. Die departemente word verder verdeel in 342 arrondissemente en 2.054 kantons. Daar is 35.416 munisipaliteite.
France métropolitaine (metropolitaanse Frankryk):
France d'outre-mer (Départements d'Outre-Mer – Territoire d'Outre-Mer: DOM-TOM) (Oorsese Frankryk):
Kultuur[wysig | wysig bron]
Sport[wysig | wysig bron]
Sokker is die gewildste sportsoort in Frankryk, en die nasionale span, wat bekend staan as die équipe tricolore of les Bleus, spel ook 'n belangrike rol as 'n identiteitskeppende band tussen die verskillende sosiale en etniese groepe van die land. Die meeste internasionale wedstryde van die nasionale sokkerspan vind in die Stade de France in Saint-Denis naby Parys plaas. Die span van Paris Saint-Germain Football Club is tans die Franse sokkerkampioene. Frankryk het reeds twee keer die FIFA Sokker-Wêreldbeker aangebied, in 1938 en in 1998, en ook twee keer gewen (in 1998 en 2018). Daarbenewens het dié land reeds drie keer die UEFA Europa-beker (1960, 1984 en 2016) aangebied, meer as enige ander Europese land, en die Coupe Henri Delauney twee keer gewen (1984 en 2000).
Voor die Tweede Wêreldoorlog was rugby die gewildste sport in Frankryk wat deur Britte tydens die 19de eeu ingevoer is en onder meer by die mynwerkers van die suide gewild geraak het. Rugby is sedertdien gedeeltelik deur sokker verdring. Dit is egter nog steeds die mees popuêre sport in die suidelike geweste van die land. In 2007 het Frankryk as die gasheerland van die Rugbywêreldbeker opgetree – die eerste keer in 'n Franssprekende land gehou. In 1991 en 1999 het dié land as mede-aanbieder opgetree, saam met Engeland, Ierland, Skotland en Wallis. Die Franse rugbyspan het drie keer die eindwedstryd van die Rugbywêreldbeker (1987, 1999 en 2011) bereik, maar kon dit tot op hede nie wen nie. In 2023 sal Frankryk as gasheer van die tiende Rugbywêreldbeker optree.
Die Tour de France is die bekendste fietswedren ter wêreld. Die Tour vind sedert 1903 gereeld oor drie weke in Julie plaas en is net tydens die Eerste en Tweede Wêreldoorlog gekanselleer. Alhoewel die roete jaarliks gewysig word, lei dit deur heel Frankryk en aangrensende lande.
Ander gewilde sportsoorte is atletiek, Formule 1-motorwedrenne (met die Franse Grand Prix laas in 2008 gehou) en tennis (met die Franse Ope in Parys). Val Thorens en Chamonix is net twee bekendes van 'n groot aantal ski-oorde in die Franse Alpe.
Olimpiese Spele het verskeie kere in Frankryk plaasgevind: Somerspele in 1900 en 1924 in Parys, Winterspele in Chamonix-Mont-Blanc (1924), Grenoble (1968) en Albertville (1992). Met die aanbieding van die Olimpiese Somerspele in 2024 sal Parys naas Londen die tweede stad wees wat vir 'n derde keer as gasheerstad van Olimpiese Somerspele optree.
Televisie[wysig | wysig bron]
Net soos baie ander Europese lande beskik Frankryk oor publiekregtelike en privaatregtelike televisiekanale. Die publiekregtelike uitsaaikorporasie France Télévisions behels die kanale France 2, France 3, France 4, France 5 en France Ô (vroeër RFO).
France Télévisions is ook 'n aandeelhouer van TV5, ARTE en die nuuskanaal EuroNews. TV5 is 'n Franstalige gemeenskaplike kanaal van Frankryk, België en die Franssprekende gebiede van Kanada en Switserland en ná die BBC, CNN en MIV die vierde grootste televisienetwerk ter wêreld. ARTE is 'n Duits-Franse kanaal wat deur ARTE France saam met die Duitse publiekregtelike uitsaaikorporasies ARD en ZDF beheer word.
Die privaatregtelike uitsaaikorporasie TF1 is die grootste televisiekanaal in Frankryk. TF1 was tot by 1987 publiekregtelik. Die korporasie beheer ook die sportkanaal Eurosport.
BFM is 'n onafhanklike privaatregtelike nuuskanaal, wat ook op die internet uitgesaai word – net soos die Frans- en Engelstalige nuuskanaal France24, wat sedert Desember 2006 uitsaai en deur TF1 en France Télévisions beheer word.
Ander kulturele onderwerpe[wysig | wysig bron]
Allerlei[wysig | wysig bron]
Die hoofstad en mees bekende stad Parys is ook die tuiste van die Eiffeltoring, 'n toring van staal opgerig in 1889. Frankryk beskik oor 265 verskeie soorte kaas, 400 skigebiede, 3 430 km kuslyn en die hoogste berg van Europa, Mont Blanc (4 810 m). Daar is ook sowat 11 000 kampeerterreine en 120 000 km wandelpaaie.
Sien ook[wysig | wysig bron]
Bronne[wysig | wysig bron]
Buitelandse beleid en Verdediging[wysig | wysig bron]
- ( Krotz, Ulrich: National Role Conceptions and Foreign Policies: France and Germany Compared. Program for the Study of Germany and Europe – Working Paper 02.1. Cambridge, MA: Minda de Gunzburg Center for European Studies, Harvard University )
Verwysings[wysig | wysig bron]
- ( ) "France". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 30 Junie 2016. Besoek op 20 November 2017.
- ( ) "Bilan démographique 2016 – Insee". INSEE. Besoek op 20 November 2017.
- ( ) "Demography – Population at the beginning of the month – France (including Mayotte since 2014)". INSEE. Besoek op 20 November 2017.
- ( ) "France". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 20 November 2017.
- ( ) "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Besoek op 20 November 2017.
- ( ) "CIA World Factbook". Central Intelligence Agency. Besoek op 20 November 2017.
- Microsoft News / The Independent, 3 Julie 2019: Paris to ban tourist buses from city centre. Besoek op 3 Julie 2019
- ( ) Die Zeit, 16 November 2012: Bon courage! – Unser wichtigster Nachbar könnte Europas schlimmster Patient werden – schuld ist ein unglaublicher Reformstau
- ( ) Berthold Seewald: Fünf Gründe für Frankreichs Reformunfähigkeit. In: Die Welt, 28 November 2013
- ( ) www.bpb.de: Schön, edel, prunkvoll: Die französische Erfolgsgeschichte der Luxusindustrie
- ( Ernst Ulrich Grosse en Heinz-Helmut Lüger: Frankreich verstehen. Eine Einführung mit Vergleichen zu Deutschland. Darmstadt: Primus/Wissenschaftliche Buchgesellschaft 1997, bl. 173 )
- ( ) INSEE: Population selon la nationalité
- Sien die wet van 2 Januarie 1907 oor die openbare beoefening van godsdienste of religie op die webtuiste Legifrance.gouv.fr
- ( ) Telegraph, Demolition of churches faces French resistance, Besoek op 2 Maart 2007
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons bevat media in verband met Frankryk. |
Sien Frankryk in Wiktionary, die vrye woordeboek. |
- ( Toerisme-inligting oor ) Frankryk op Wikivoyage
- ( ) Amptelike toerisme-webwerf
- ( ) Amptelike webwerf van die regering
- ( ) Amptelike webwerf van die parlement
Die administratiewe geweste van Frankryk (Régions de France) | |
---|---|
Metropolitaanse geweste (Régions métropolitaines): | |
Akwitanië | Auvergne | Boergondië | Bretagne | Centre-Val de Loire | Champagne-Ardenne | Elsas | Franche-Comté | Île-de-France | Korsika | Languedoc-Roussillon | Limousin | Lotaringe | Midi-Pyrénées | Nord-Pas-de-Calais | Basse-Normandie | Haute-Normandie | Pays de la Loire | Pikardië | Poitou-Charentes | Provence-Alpes-Côte d'Azur | Rhône-Alpes | |
Metropolitaanse geweste 2016 (Régions métropolitaines): | |
Auvergne-Rhône-Alpes | Boergondië-Franche-Comté | Bretagne | Centre-Val de Loire | Grand Est | Hauts-de-France | Île-de-France | Korsika | Nieu-Akwitanië | Normandië | Oksitanië | Pays de la Loire | Provence-Alpes-Côte d'Azur | |
Oorsese geweste (Régions d’outre-mer): | |
Frans-Guyana | Guadeloupe | Martinique | Mayotte | Réunion |
|
<urn:uuid:0e22b47d-6b17-43f3-9f49-72e25ad39df7>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/France
|
2019-07-18T17:48:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00063.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999951
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:8d799ac0-3f57-4297-907d-9880bca6a5cf>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=Ig
|
2019-07-18T17:31:29Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00063.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
Kategorie:Provinsiehoofstede van Nederland
Jump to navigation
Jump to search
Bladsye in kategorie "Provinsiehoofstede van Nederland"
Die volgende 12 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 12.
|
<urn:uuid:7a0485be-38d4-436f-86d7-a6860fc2b2e3>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Provinsiehoofstede_van_Nederland
|
2019-07-18T18:11:04Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00063.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995462
| false
|
Cliona dissimilis
Cliona dissimilis | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||
Spesie | ||||||||||
Cliona dissimilis |
Cliona dissimilis is 'n sponsspesie in die taksonomiese indeling van die Demospongiae (gewone sponse). Die liggaam van die spons bestaan uit kieselnaalde en sponginevesels en is in staat om baie water op te neem.
Bronne[wysig | wysig bron]
- Van Soest, R. (2011). Cliona dissimilis. In: Van Soest, R.W.M, Boury-Esnault, N., Hooper, J.N.A., Rützler, K, De Voogd, N.J., Alvarez de Glasby, B., Hajdu, E., Pisera, A.B., Manconi, R., Schoenberg, C., Janussen, D., Tabachnick, K.R., Klautau, M., Picton, B., Kelly, M., Vacelet, J. (2011) World Porifera database. Gebaseer op inligting uit die World Register of Marine Species, te vinde op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=170440.
|
<urn:uuid:521827da-c3d9-4989-a760-72857b92aa7a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Cliona_dissimilis
|
2019-07-19T23:22:27Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.825778
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Kokospalm" skakel
←
Kokospalm
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Kokospalm
:
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Filippyne
(
← skakels
wysig
)
Nauru
(
← skakels
wysig
)
Boom
(
← skakels
wysig
)
Maledive
(
← skakels
wysig
)
Biodiesel
(
← skakels
wysig
)
Oseanië
(
← skakels
wysig
)
Kommandowurm
(
← skakels
wysig
)
Gebruiker:Aliwal2012
(
← skakels
wysig
)
Pondopalm
(
← skakels
wysig
)
Klapperboom
(aanstuurblad)
(
← skakels
wysig
)
Hina (godin)
(
← skakels
wysig
)
Sina en die paling
(
← skakels
wysig
)
Tuamotu-argipel
(
← skakels
wysig
)
Manuae (Geselskapseilande)
(
← skakels
wysig
)
Maupihaa
(
← skakels
wysig
)
Hidroponika
(
← skakels
wysig
)
Bespreking:Kokospalm
(
← skakels
wysig
)
Oliegewasse
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 | volgende 50) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kokospalm
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:363448d6-f593-4fce-a35d-6ca5ecb6f157>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Kokospalm
|
2019-07-19T23:20:28Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00223.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999038
| false
|
Maak hoofkeuseskerm oop
Soek
Wysigings
← Ouer wysiging
Nuwer wysiging →
Guatemala-stad
(wysig)
Wysiging soos op 19:59, 30 Julie 2012
28 grepe bygevoeg
,
6 jaar gelede
k
r2.7.3) (robot Bygevoeg:
az:Qvatemala (şəhər)
[[ar:مدينة غواتيمالا]]
[[ay:Watimala marka]]
[[az:Qvatemala (şəhər)]]
[[be:Горад Гватэмала]]
[[be-x-old:Гватэмала (горад)]]
Xqbot
47 517
wysigings
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/996325
"
|
<urn:uuid:d03edf82-9be6-4ec3-8700-dab3ab46c194>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:MobileDiff/996325
|
2019-07-21T04:30:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00383.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.956651
| false
|
Bell
Bell | |
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Oos-Kaap |
Distriksmunisipaliteit | Amathole |
Plaaslike Munisipaliteit | Ngqushwa |
Stigting | 1857 |
Tydsone | SAST (UTC+2) |
Poskode | 5605 |
Geskiedenis[wysig | wysig bron]
Die dorpie is in 1857 gestig vir uitgetrede soldate van die Koning se Duitse Legioen wat hier op plase gevestig is, nadat hulle in die Krimoorlog geveg het. Die nuwe nedersetting (sowel as Bellville) is na Charles Davidson Bell, die destydse landmeter-generaal vernoem.
|
<urn:uuid:8781ac6e-ed33-4c5d-b257-5fa70eb5df51>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bell
|
2019-07-18T18:07:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00087.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999609
| false
|
Kategorie:Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders
Jump to navigation
Jump to search
(vorige bladsy) (volgende bladsy)
Vir meer inligting, sien Wikipedia:Gesagbeheer.
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
Bladsye in kategorie "Wikipedia-artikels met SELIBR-identifiseerders"
Die volgende 200 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2 525.
(vorige bladsy) (volgende bladsy)K
- Alexander Kielland
- Søren Kierkegaard
- Kurt Georg Kiesinger
- Kigali
- Val Kilmer
- Kim Il-sung
- Kim Jong-il
- B.B. King
- Carole King
- Martin Luther King jr.
- Stephen King
- Kingston, Jamaika
- Alfred Kinsey
- Rudyard Kipling
- Groothertog Kirill Wladimirowitsj van Rusland
- Sergei Kirof
- Henry Kissinger
- Herbert Kitchener
- Eartha Kitt
- Klavierconcerto nr. 7 (Mozart)
- Paul Klee
- Stephen Cole Kleene
- Heinrich von Kleist
- Klemens von Metternich
- Otto Klemperer
- Pierre Klossowski
- Knoet die Grote
- Beyoncé Knowles
- John Knox
- Johann Koch
- Robert Koch
- Koeblai Khan
- Koeweit
- Koezma Minin
- Helmut Kohl
- Lawrence Kohlberg
- Alexandre Kojève
- Leszek Kołakowski
- Peter Kolbe
- Käthe Kollwitz
- Kolossense
- Kommunistiese Manifes
- Kommunistiese Party van die Sowjetunie
- Konfusius
- Konstantinos Petrou Kavafis
- Konstantyn die Grote
- Konstantyn I van Griekeland
- Konstantyn IV van Bisantium
- Groothertog Konstantyn Konstantinowitsj van Rusland
- Groothertog Konstantyn Pawlowitsj van Rusland
- Konstantyn VII van Bisantium
- Koran
- Korinthe
- Serge Koussevitsky
- Zygmunt Krasiński
- Lawrence M. Krauss
- Gidon Kremer
- Uys Krige
- Kris Kristofferson
- Kroasië
- Nadezjda Kroepskaja
- Antjie Krog
- Pjotr Kropotkin
- Adam Johann von Krusenstern
- Kuala Lumpur
- Juscelino Kubitschek
- Thomas Kuhn
- Akira Kurosawa
- Tony Kushner
- Thomas Kyd
- Sissel Kyrkjebø
- Kālidāsa
L
- Julien Offray de Lamettrie
- François de La Rochefoucauld
- Jacques Lacan
- Lady Gaga
- Karl Lagerfeld
- Selma Lagerlöf
- Lagos
- Veronica Lake
- Lancashire
- Burt Lancaster
- Elsa Lanchester
- Mario Lanza
- Laozi
- Pierre-Simon Laplace
- Enrique Larreta
- Stieg Larsson
- Emanuel Lasker
- Else Lasker-Schüler
- Orlando di Lasso
- Brunetto Latini
- Charles Laughton
- Lausanne
- Antoine Lavoisier
- T. E. Lawrence
- Le Corbusier
- Ursula K. Le Guin
- Jean-Marie Le Pen
- Francois le Vaillant
- Bruce Lee
- Gypsy Rose Lee
- Harper Lee
- Peggy Lee
- Robert E. Lee
- Spike Lee
- Sheridan Le Fanu
- Johann Georg Christian Lehmann
- Gottfried Wilhelm Leibniz
- Janet Leigh
- Stanisław Lem
- Lemmy
- Wladimir Lenin
- John Lennon
- Jay Leno
- Lotte Lenya
- Leo III die Isauriër
- Leo VI van Bisantium
- Leopold I, Heilige Romeinse Keiser
- Leopold II van België
- Leopold II, Heilige Romeinse Keiser
- Leopold III van België
- Michail Lermontof
- Lesbos
- Doris Lessing
- Paul von Lettow-Vorbeck
- Emmanuel Levinas
- James Levine
- Claude Lévi-Strauss
- C.S. Lewis
- Jerry Lewis
- John Frederic Lewis
- Lhasa
- Li Bai
- Liberace
- Libreville
- Hinrich Lichtenstein
- B. H. Liddell Hart
- Jonas Lie
- Sophus Lie
- Trygve Lie
- Justus von Liebig
- Ligurië
- Lilongwe
- Lin Biao
- Charles Lindbergh
- Viveca Lindfors
- Astrid Lindgren
- Carolus Linnaeus
- Hans Ferdinand Linskens
- Lionel Messi
- Joseph Lister
- Alexander Litvinenko
- David Livingstone
- Lobet Gott in seinen Reichen, BWV 11
- John Locke
- Lodewyk IX van Frankryk
- Lodewyk XIII van Frankryk
- Lodewyk XIV van Frankryk
- Lodewyk die Vrome
- Lodewyk II van Italië
- Lodewyk XVI van Frankryk
- Joeri Loezjkof
- Petrus Lombardus
- Michail Lomonosof
- Jack London
- Adolf Loos
- Mary Loos
- Pilar Lorengar
- Lotarius I
- Louis Andriessen
- Louvre
- Bessie Love
- Courtney Love
- Ada Lovelace
- Linda Lovelace
- Myrna Loy
- Lu Xun
- Cywia Lubetkin
- George Lucas
- Matt Lucas
- Luciano Berio
- Lucius Annaeus Seneca
- Lucretius
- Luiz Inácio Lula da Silva
- Patrice Lumumba
- Lusaka
- Martin Luther
- Albert Luthuli
- Witold Lutosławski
- Luxemburg
- Rosa Luxemburg
- John Lydon
- David Lynch
- Jean-François Lyotard
- Léo Delibes
|
<urn:uuid:ab2fc921-54a5-4a47-8199-3fbd8345617a>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Wikipedia-artikels_met_SELIBR-identifiseerders?from=Ki
|
2019-07-18T18:06:33Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00087.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.812438
| false
|
Hulp
Kategorie:Doebai
in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation
Jump to search
Wikimedia Commons bevat media in verband met
Doebai
.
Bladsye in kategorie "Doebai"
Die volgende 2 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 2.
B
Burj Khalifa
D
Doebai (stad)
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorie:Doebai&oldid=1436749
"
Kategorie
:
Geografie van die Verenigde Arabiese Emirate
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Kategorie
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Ander projekte
Wikimedia Commons
Druk/eksporteer
Skep boek
Laai af as PDF
Drukbare weergawe
Gereedskap
Skakels hierheen
Verwante veranderings
Spesiale bladsye
Permanente skakel
Bladinligting
Wikidata-item
Ander tale
Aragonés
العربية
مصرى
Azərbaycanca
تۆرکجه
Башҡортса
Беларуская
Български
বাংলা
Brezhoneg
Bosanski
Català
کوردی
Čeština
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Føroyskt
Français
Avañe'ẽ
עברית
हिन्दी
Հայերեն
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
ქართული
Қазақша
한국어
Latina
Lietuvių
Latviešu
Македонски
മലയാളം
Монгол
मराठी
Nederlands
Norsk nynorsk
Norsk
Polski
پنجابی
Português
Русский
Scots
Srpskohrvatski / српскохрватски
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Српски / srpski
Svenska
Kiswahili
ไทย
Türkçe
Татарча/tatarça
Українська
اردو
Tiếng Việt
Winaray
中文
粵語
Wysig skakels
Die bladsy is laas op 22 Maart 2016 om 15:44 bygewerk.
Die teks is beskikbaar onder die lisensie
Creative Commons Erkenning-Insgelyks Deel
. Aanvullende voorwaardes kan moontlik ook van toepassing wees. Sien die
Algemene Voorwaardes
vir meer inligting.
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:7fdac519-e04a-463f-83c2-a3d4aa618125>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Doebai
|
2019-07-17T11:04:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00511.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.986992
| false
|
Alfa Romeo Spider
1600 Spider (Duetto) | |
Oorsig | |
---|---|
Vervaardiger | Alfa Romeo |
Produksie | 1966–1993 |
Montering | Grugliasco, Turyn, Italië[1] San Giorgio Canavese, Italië (Pininfarina) |
Ontwerper | Pininfarina[2] |
Bakwerk en onderstel | |
Bakstyl | 2-deur oopkapsportmotor |
Uitleg | Voorenjin, agterwielaangedrewe |
Plek in geskiedenis | |
Voorganger | Alfa Romeo Giulia Spider |
Opvolger | Alfa Romeo Spider (1995) |
Variante | Alfa Romeo Giulia Alfa Romeo 105/115-reeks koepees |
Spider "Osso di seppia" | |
Oorsig | |
---|---|
Produksie | 1966–1969 |
Spesifikasies | |
Enjin | 1.3 L, 1.6 L of 1.8 L Alfa Twin Cam I4 |
Ratkas | 5-gang handrat |
Lengte | 4250 mm |
Breedte | 1630 mm |
Hoogte | 1295 mm |
Massa | 990 kg |
Asafstand | 2250 mm[3] |
Spider Junior 1.6 (1974) "Coda Tronca" | |
Oorsig | |
---|---|
Produksie | 1970–1982 |
Spesifikasies | |
Enjin | 1.3 L en 1.6 L Alfa Twin Cam I4 [4] 1.8 L en 2.0 L Alfa Twin Cam I4 |
Ratkas | 5-gang handrat |
Lengte | 4120 mm |
Breedte | 1630 mm |
Hoogte | 1290 mm |
Massa | 1025 kg |
Asafstand | 2250 mm |
Spider "Aerodinamica" | |
Oorsig | |
---|---|
Produksie | 1983–1989 |
Spesifikasies | |
Enjin | 1.6 L Alfa Twin Cam I4 2.0 L Alfa Twin Cam I4 |
Ratkas | 5-gang handrat |
Lengte | 4267 mm |
Breedte | 1630 mm |
Hoogte | 1290 mm |
Massa | 1040 kg |
Asafstand | 2250 mm |
Spider "Tipe 4" in die skaars "Vinaccia Red". | |
Oorsig | |
---|---|
Produksie | 1990–1993 |
Spesifikasies | |
Enjin | 1.6 L Alfa Twin Cam I4 2.0 L Alfa Twin Cam I4 |
Ratkas | 5-gang handrat 3-gang outomaties |
Lengte | 4257 mm |
Breedte | 1630 mm |
Hoogte | 1262 mm |
Massa | 1110 kg |
Asafstand | 2250 mm |
Die Alfa Romeo Spider (105/115 reeks) is 'n roadster wat deur die Italiaanse vervaardiger Alfa Romeo vervaardig is van 1966-1993—met 'n klein loop van 1994-modelle vir die Noord-Amerikaanse mark.[5] Die Spider het vir byna drie dekades in produksie gebly met slegs geringe estetiese en meganiese veranderings. Die eerste drie reekse is deur Pininfarina in Grugliasco gebou en die vierde reeks in San Giorgio Canavese. Die laaste Spider is in April 1993 geproduseer — die laaste agterwielaandrywing Alfa Romeo voor die Alfa Romeo 8C Competizione van 2007. In Mei 2012 het Fiat aangekondig dat 'n ooreenkoms met Mazda bereik is om 'n nuwe Spider saam te ontwikkel vir 2015, gebaseer op die Mazda MX-5 platform.[6]
Die "Spider"-naam is afkomstig van die Engelse woord "speeder", 'n tweesitplek oop perdekar.
Eksterne skakels[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "Spider 1600 Duetto". hem.passagen.se. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Februarie 2008. Besoek op 2008-01-23.
- "Designer". ajovalo.net. Besoek op 2012-02-08.
- "1966 Alfa Romeo 1600 Spider Duetto". carfolio.com. Besoek op 2007-10-27.
- Willson, Quentin (1995). The Ultimate Classic Car Book. DK Publishing, Inc. ISBN 0-7894-0159-2.
- "Affordable Classic: 1991-94 Alfa Romeo Spider 2000". sportscarmarket.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Junie 2007. Besoek op 2007-06-22.
- "Fiat and Mazda announce co-operation program" (PDF). fiatspa.com. 2012. Besoek op 2012-05-23.
Alfa Romeo | ||
---|---|---|
Wysig hierdie sjabloon |
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
|
<urn:uuid:5d56c131-4f89-4b9f-9e73-e3bd071d8302>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Alfa_Romeo_Spider
|
2019-07-18T18:10:40Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.983713
| false
|
Koningsberg
Koningsberg (Duits amptelik tot en met 1936 Königsberg i. Pr., daarna tot en met 1946 Königsberg (Pr), tans Kaliningrad), gestig in 1255 , het tussen 1457 en 1945 as hoofstad en kulturele en ekonomiese sentrum van die oostelike Pruise gedien. Die stad is in die Samland geleë, naby die Oosseekus en tussen die strandmere Wisla-haf en Koerse Haf.
Die stad het sy naam aan die Duitse Orde te danke wat sy Ordenskasteel aan die Pregelmonding ter ere van die kruisvaartleier koning Ottokar II Přemysl (Ottokar II van Boheme) Königsberg ("Koningsberg") genoem het. Nadat die Orde se maarskalk reeds vanaf 1330 in Koningsberg gesetel was, het sy kasteel ná die val van die Ordenskasteel Marienburg ook as setel van die Orde se hoogmeester gedien.
Ná 1525 het die stad deel uitgemaak van die Hertogdom Pruise. Die eerste koning van Pruise, Frederik I (Friedrich I.), het homself in 1701 in die Koningsbergse kasteel gekroon. Vanaf 1773 was Koningsberg die hoofstad van die provinsie Oos-Pruise. Die befaamde filosoof Immanuel Kant het sy lewe lank in sy geboortestad Koningsberg gebly.
Koningsberg was eeue lank die geestelike en kulturele sentrum van Pruise. Met die bou van die Preußische Ostbahn, 'n spoorwegverbinding wat die ooste van Pruise vanaf die middel van die 19de eeu met ander gebiede verbind het, is Koningsberg uiteindelik deur Berlyn verbygesteek. Die laaste kroningsplegtigheid in Koningsberg het in 1861 plaasgevind.
Ingevolge die bepalings van die Verdrag van Versailles is Oos-Pruise deur die Poolse Korridor van die orige Duitse Ryksgebied afgesny. Tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog was Koningsberg die mees oostelike van Duitsland se groot stede. Vanweë sy afgeleë ligging is Koningsberg tydens die oorlog jare lank nie deur lugaanvalle geraak nie. In laat Augustus 1944, toe die oorlog reeds beslis was, het die Britse Royal Air Force Koningsberg aangeval om sy militêre vermoë te demonstreer. Ná twee nagtelike lugaanvalle het die stad dae lank gebrand. Dit is later in die Slag van Koningsberg tussen 6 en 9 April 1945 volledig vernietig. Die meeste van die meer as 100 000 Duitse bewoners, wat in April 1945 nog aangebly het (veral bejaardes, vroue en kinders), het later van honger, aan siektes en deur geweldpleging van die Rooi Leër gesterf.
Die aantal Duitse inwoners het in Desember 1945 nog 20 000 beloop. In Oktober 1947 het die Sowjetleier Josef Stalin die bevel gegee om hulle te deporteer. In die volgende jaar is hulle na die Sowjet-besettingsone (die latere Duitse Demokratiese Republiek) vervoer.
Koningsberg, wat in Russies tradisioneel Кёнигсберг (Kjonigsberg) genoem is, is in 1946 hernoem tot Kaliningrad.
Wikimedia Commons bevat media in verband met Königsberg. |
|
<urn:uuid:62545a0d-f7ed-4a3f-92b4-82f758a36f5b>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Koningsberg
|
2019-07-18T17:50:13Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999932
| false
|
Mitochondriale Eva
Die naam Mitochondriale Eva verwys in genetika na die matriliniêre laaste gemeenskaplike voorsaat van alle moderne mense wat vandag leef. Sy het sowat 160 000 jaar gelede geleef en was die mees onlangse vrou van wie alle mense vandag deur hul moeder afstam, en deur die moeder van hulle moeder ensovoorts, totdat alle linies na een vrou lei. Omdat mitochondriale DNS (mtDNA) gewoonlik van ’n ma aan haar kinders en weer van haar dogters aan haar kleinkinders oorgedra word, stem alle lewende mense se mtDNA ooreen met dié van die Mitochondriale Eva, en verskil dit net vanweë die mutasies wat oor generasies plaasgevind het sedert die konsepsie van dié "eerste" vrou.
Die Mitochondriale Eva is genoem na mitochondria, waarin mitochondriale DNS voorkom, en die Bybelse Eva.[1] Anders as haar Bybelse naamgenoot was sy egter nie die enigste lewende vrou van haar tyd nie. Haar vroulike tydgenote, behalwe haar ma, kon egter nie ’n direkte, ononderbroke vroulike lyn skep na enige lewende vrou van vandag nie.
Sy het later as Homo heidelbergensis en die verskyning van Homo neanderthalensis geleef, maar vroeër as die menslike migrasie uit Afrika.[3] Die datering van "Eva" was ’n hupstoot vir die teorie dat alle moderne mense uit Afrika stam en dat hulle ander spesies soos die Neanderdallers in ander dele van die wêreld vervang het.
’n Manlike weergawe van Mitochondriale Eva is Y-chromosomale Adam, die lid van Homo sapiens sapiens van wie alle lewende mans deur die patriliniêre lyn afstam, met ander woorde deur hul vader en dié se vader ensovoorts. "Adam" en "Eva" was nie noodwendig tydgenote nie;[4] Y-chromosomale Adam het na raming tussen sowat 180 000 en 581 000 jaar gelede geleef.[5][6][7]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "Jordan: 'Mitochondrial Eve'". weber.ucsd.edu. 2011. Besoek op 7 Januarie 2012.
- 'Your Genetic Journey' – The Genographic Project
- Endicott, P; Ho, SY; Metspalu, M; Stringer, C (September 2009), "Evaluating the mitochondrial timescale of human evolution", Trends Ecol. Evol. (Amst.) 24 (9): 515–21, doi:10.1016/j.tree.2009.04.006, PMID 19682765
- Dawkins, Richard (2004), The Ancestor's Tale, Boston: Houghton Mifflin, ISBN 0-618-00583-8
- Mendez, Fernando; Krahn, Thomas; Schrack, Bonnie; Krahn, Astrid-Maria; Veeramah, Krishna; Woerner, August; Fomine, Forka Leypey Mathew; Bradman, Neil et al. (7 Maart 2013), "An African American paternal lineage adds an extremely ancient root to the human Y chromosome phylogenetic tree", American Journal of Human Genetics 92 (3): 454, doi:10.1016/j.ajhg.2013.02.002, PMID 23453668, PMC 3591855, http://haplogroup-a.com/Ancient-Root-AJHG2013.pdf (primary source)
- Barras, Colin (6 Maart 2013). "The father of all men is 340,000 years old". New Scientist. Besoek op 13 Maart 2013.
- Francalacci P, Morelli L, Angius A, Berutti R, Reinier F, Atzeni R, Pilu R, Busonero F, Maschio A, Zara I, Sanna D, Useli A, Urru MF, Marcelli M, Cusano R, Oppo M, Zoledziewska M, Pitzalis M, Deidda F, Porcu E, Poddie F, Kang HM, Lyons R, Tarrier B, Gresham JB, Li B, Tofanelli S, Alonso S, Dei M, Lai S, Mulas A, Whalen MB, Uzzau S, Jones C, Schlessinger D, Abecasis GR, Sanna S, Sidore C, Cucca F (2013). “Low-pass DNA sequencing of 1200 Sardinians reconstructs European Y-chromosome phylogeny”. Science 341 (6145): 565–569. doi:10.1126/science.1237947.
|
<urn:uuid:385e85cc-7e86-4a95-b79b-d10f414d52d6>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Mitochondriale_Eva
|
2019-07-18T17:39:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.993886
| false
|
Nico Smith
Nico Smith | |
Geboortenaam | Nico Smith |
---|---|
Gebore | 1929 |
Oorlede | 19 Junie 2010 |
Nasionaliteit | Suid-Afrika |
Beroep | Predikant |
Ander poste, ampte | Professor in teologie |
Bekend vir | Teenstander van apartheid |
Religie | Nederduitse Gereformeerde Kerk |
Nico Smith (1929 - 19 Junie 2010) was 'n Suid-Afrikaanse leraar en prominente teenstander van apartheid. Smith was 'n professor in teologie aan die Universiteit van Stellenbosch, 'n lid van die Afrikaner Broederbond, en 'n predikant van die Nederduitse Gereformeerde Kerk. In die 1980's het Smith sy leefstyl verruil om in Mamelodi, 'n verarmde en gesegregeerde swart gemeenskap in Pretoria, te gaan woon, waar hy die swart gemeenskap ondersteun het in hul stryd teen apartheid. Smith het by die NG Kerk in Afrika (NGKA), 'n afsonderlike tak van die NG Kerk vir nie-blankes, aangesluit, as gevolg van die NG Kerk se verbintenis tot apartheid.
Inhoud
Vroeë lewe en loopbaan[wysig | wysig bron]
Smith het grootgeword in die Oranje-Vrystaat, en is grootgemaak met die konvensionele Afrikanerstandpunte oor die minderwaardigheid van bruin- en swartmense in daardie dae.[1][2] Hy het deelgeneem aan die vieringe toe die Nasionale Party die 1948-verkiesing gewen het. Smith het vir sewe jaar aan die Universiteit van Pretoria gestudeer, waar hy ‘n graad in teologie bekom het, en daarna is hy as 'n predikant van die NG Kerk georden.[1] Smith het vir 'n tydperk van 7 jaar sendingwerk in Venda gedoen, waar hy die gaping tussen wit en swart in die Suid-Afrikaanse samelewing gesien het.[1] Daarna het hy vir drie jaar by die hoofkantoor van die NG Kerk in Pretoria gewerk. Terwyl hy in Pretoria gewerk het, ontvang hy 'n uitnodiging om aan te sluit by die gesogte Afrikaner Broederbond, wat baie van die elite Afrikanergemeenskap en regeringsamptenare ingesluit het. Smith het later van sy 10-jarige Broederbondlidmaatskap gesê: "Ek is baie dankbaar dat God aan my 'n geleentheid gegee het om te ontdek wat aangaan in die harte en gedagtes van Afrikaners."[1] Smith het met die hulp van die Broederbond voortgegaan om trappe is sy professionele loopbaan te klim, en is aangestel as professor in teologie aan die Universiteit van Stellenbosch.
Terwyl Smith steeds gehou het by die tipiese wit Suid-Afrikaanse standpunte van die tyd, is die saadjie vir sy latere verandering van posisie reeds in die 1960's en 1970's geplant. Smith het die Switserse teoloog, Karl Barth, gekrediteer vir sy hulp om hom uiteindelik te laat besluit het om apartheid te beveg. In 1963, het Barth hom gevra of hy werklik vry is om die Evangelie in Suid-Afrika te verkondig. Barth het hom die vraag drie keer gevra, en afgesluit met "Sal jy vry wees om die evangelie te verkondig, selfs as die regering in jou land vir jou vertel dat jy teen die hele stelsel preek?"[2] Smith het bevind dat "Ek kon nie regtig die vraag eerlik antwoord nie. Ek het gedink ek is vry, en tog was ek nie seker nie."[1] Smith het later gesê dat hy besef het hy moet besluit "om my teologie te onderrig maar nie toe te pas nie, of om dit toe te pas en die gevolge te dra."[1]
Anti-apartheid aktivisme[wysig | wysig bron]
In 1981, kon Smith nie meer sy lidmaatskap in die Afrikaner Broederbond met 'n goeie gewete hou nie, en hy bedank as lid. Hy het dit vergelyk met sosiale selfmoord - baie van sy "vriende" wou skielik niks met hom te doen gehad het nie.[1] Smith se hoofde was woedend toe hy begin met 'n aggressiewe uitdaging van apartheid in sy klasse. Hulle wou hê dat hy "teorie moes onderrig, en nie gevolgtrekkings nie."[1] Smith het deelgeneem aan openbare proteste teen die omstoot van plakkershutte in Kaapstad, en hy is geroep voor 'n kerkkommissie waar hy homself moes verdedig. Smith het besluit om uit sy professoraat te bedank en verlaat die NG Kerk om by die kerk se nie-blanke tak, die NG Kerk in Afrika, aan te sluit. Smith en sy vrou Ellen het van daardie punt af anti-apartheid-aktiviste geword. Hy begin in 1982 in Mamelodi preek, in 'n voorstad wat in daardie tyd slegs deur nie-blankes bewoon kon word, as gevolg van die Groepsgebiedewet. Smith het uiteindelik in 1985 seldsame toestemming van die Suid-Afrikaanse regering ontvang om daar te woon. Smith en sy vrou was die enigste blankes wat in daardie tyd in die voorstad gewoon het.[2] In Mamelodi, het hy nie net as 'n predikant opgetree nie, maar ook as 'n gemeenskapsorganiseerder en burgerlike beplanner om integrasie en interaksie tussen die aparte gemeenskappe aan te moedig.[1] In 1988 organiseer hy 'n uitruiling waarby 170 blankes by swart gesinne in Mamelodi ingetrek het, terwyl 35 swartmense by wit gesinne in die voorstede van Pretoria gaan woon het. Die uitruiling het vier dae geduur.[2] Smith het verduidelik dat hy die uitruiling gereël het omdat "Wit vrees is een van die groot struikelblokke tot begrip en vordering in hierdie land... maar oor die afgelope twee jaar was daar 'n toenemende bewustheid onder blankes oor die diepte en die graad van swart woede."[3] Die uitruiling was aangeval as "'n poging om Marxisme te bevorder",[4] in die tyd toe byna enige teenstand teen apartheid gesien was as 'n kommunistiese komplot om die land te destabiliseer. Smith het ook gevra vir 'n ondersoek na die verdagte moorde op anti-apartheidsaktiviste.[5]
In 1989 verhuis hy terug na 'n blanke voorstad van Pretoria.[2] Smith se Suid-Afrikaanse model van die tuismaaltyd en storievertel behaal die 1989 Beyond War-toekenning,[6] en inspireer die Jewish-Palestinian Living Room Dialogue Group in die Verenigde State.
Later Jare[wysig | wysig bron]
Na die val van apartheid, het Smith gehelp bou aan 'n veelrassige gemeente in Pretoria.[2] Smith het voortgegaan om 'n kritikus van die NG Kerk wees vir die vermeende traagheid in die integrasie met die Verenigende Gereformeerde Kerk in Suider-Afrika (die opvolger van die anti-apartheid NG Kerk in Afrika)[7] In 2009 skryf hy die boek Die Afrikaner Broederbond: Belewinge van die Binnekant, waarin hy kritiek uitspreek teenoor die Afrikaner Broederbond.[7] In 'n artikel in die Afrikaanse koerant Die Burger, in 2009 waarsku hy Afrikaners dat die demokratiese oorgang van 1994, 'n ramp soos die byna volledige ballingskap van blankes in Algerië, na die Algerynse Onafhanklikheidsoorlog, voorkom het.[5] Daar het Frankryk en sy wit Algerynse minderheid nie die mag vreedsaam opgegee nie, en dit het gelei tot 'n geweldadige oorlog. Dit was Smith se opinie dat te veel nostalgie vir die ou dae van spesiale "kulturele regte" kon afstuur op 'n soortgelyke ramp, en dat blanke Afrikaners nie moet kla oor die swart-gedomineerde regering in terme van ras nie, en ook nie vra vir die be-eindiging van regstellende aksie nie, maar dat hulle eerder lojale burgers van Suid-Afrika moet wees.[8]
Nico Smith is op 19 Junie 2010 oorlede aan 'n hartaanval. Hy was 81 jaar oud. African National Congress woordvoerder Jackson Mthembu het hulde aan hom gebring as 'n "dapper vegter, en [ons] sal die bydrae wat hy gemaak het in die stryd om bevryding en die bou van ons demokrasie, vir ewig koester."[5]
Straatnaam[wysig | wysig bron]
Bronne[wysig | wysig bron]
- Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Otto Friedrich and Peter Hawthorne (27 Junie 1988). "Rev. Nico Smith: White Among Blacks". TIME. Besoek op 21 Maart 2016.
- Hevesi, Dennis (21 Junie 2010). "Nico Smith, White Minister Who Fought Apartheid, Dies at 81". The New York Times. Besoek op 21 Maart 2016.
- "The Rev. Nico Smith dies at 81; white South African pastor who fought apartheid". Los Angeles Times. 21 Junie 2010. Besoek op 21 Maart 2016.
- David Brand and Peter Hawthorne (28 Maart 1988). "South Africa Fellowship Amid Turmoil". TIME. Besoek op 21 Maart 2016.
- "ANC pays tribute to Nico Smith". Mail & Guardian. 21 Junie 2010. Besoek op 21 Maart 2016.
- Beyond War Award Page http://traubman.igc.org/bwaward.htm
- de Villiers, Johannes (21 Junie 2010). "Bekende kerkman en stryder teen apartheid oorlede". Rapport. Besoek op 22 Junie 2010.
- Smith, Nico (11 September 2009). "Wittes, pas aan in SA, of pas op". Beeld. Besoek op 24 Junie 2010.
- "ShowMe: Pretoria's new street names". Besoek op 13 Maart 2016.
|
<urn:uuid:d8e53988-383b-4463-8c70-de7ef82688c0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Nico_Smith
|
2019-07-18T18:21:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00111.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999994
| false
|
Kevin Olusola
Kevin Olusola | ||
---|---|---|
Geboortenaam | Kevin Oluwole Olusola | |
Alias | KO, Meat (die een helfte van "Meat and Potatoes") | |
Geboorte | 5 Oktober 1988 Owensboro, Kentucky, VSA[1] | |
Beroep(e) | Beatboxer Instrumentalis Sanger | |
Genre(s) | Klassiek Pop Rock Jazz A cappella | |
Instrument(e) | Beatboxing Tjello Saksofoon Klavier Stem | |
Aktiewe jare | 2011 tot tans | |
Etikette | Madison Gate, RCA[1] | |
Assosiasies | Pentatonix, Triptyq | |
Musiekportaal |
Kevin Olusola (geb. 5 Oktober 1988) is ’n Amerikaanse musikant, beatboxer, rapper, albumvervaardiger, sanger en liedjieskrywer. Hy is veral bekend as die beatboxer van die sanggroep Pentatonix.[2] Nadat die groep in 2011 NBC se The Sing-Off gewen het, het hulle vyf albums die lig laat sien – almal het in die topvyf van Billboard 200 beland en Pentatonix het meer as 2 miljoen albums verkoop.[3] Met meer as 13 miljoen volgelinge en 2,4 miljard besoeke is die groep se YouTube-kanaal tans een van die gewildste musiekvideokanale.[4]
Olusola beoefen ook wat as "celloboxing" beskou word (die speel van die tjello gekombineer met beatboxing).[5] Sy celloboxing-weergawe van Mark Summer se "Julie-O" het in April 2011 geweldige reaksie ontlok en gelei tot sy verbintenis met Pentatonix. Olusola het al op feeste van klassieke musiek opgetree en is deur Quincy Jones gekies om hom op die Montreux-jazzfees van 2012 te verteenwoordig op dieselfde program as Bobby McFerrin en Chick Corea.[6] Olusola praat vlot Mandaryns.[7]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Copley, Rich (30 November 2011). "Owensboro native relishes victory on 'Sing Off' TV show". Lexington Herald-Leader. Besoek op 27 Maart 2014.
- "Pentatonix, amptelike webtuiste". Ptxofficial.com. 2013-11-03. Besoek op 2014-06-08.
- "Pentatonix Signed to RCA Records". The Hollywood Reporter. Besoek op 13 Mei 2014.
- https://www.youtube.com/user/PTXofficial/about, URL besoek op 12 April 2017
- Tsioulcas, Anastasia (2012-12-03). "Bach, Beatboxed : Deceptive Cadence". NPR. Besoek op 2014-06-08.
- Nebehay, Stephanie (2012-07-02). "Quincy Jones brings jazz prodigies to Montreux stage". Reuters. Besoek op 2014-06-08.
- "Spotlight". Chinafrica.cn. 2011-01-03. Besoek op 2014-06-08.
|
<urn:uuid:1e3837cc-c4ce-4807-8fcc-cea4b637eaa8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kevin_Olusola
|
2019-07-16T06:24:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195524503.7/warc/CC-MAIN-20190716055158-20190716081158-00375.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99562
| false
|
Kategorie:Liedartikels sonder liedskrywers
Hierdie is 'n versteekte kategorie Dit kategoriseer bladsye vir administratiewe doeleindes. Dit vorm nie deel van die ensiklopedie nie. |
This category is for articles about songs where the article is missing the songwriters, because it has not been researched, noted in the relevant article, or available in a reliable source. If the songwriter is never likely to be known (e.g. for historical works), please use Category:Songwriter unknown.
Hierdie kategorie bevat geen bladsye of media nie.
|
<urn:uuid:ac2ac515-cb35-46de-9057-8c6395fe1767>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Liedartikels_sonder_liedskrywers?from=X
|
2019-07-17T10:49:17Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.909397
| false
|
sus
Jump to navigation
Jump to search
Inhoud
Enkelvoud | Meervoud |
---|---|
sus | susse |
- سِوسْ , meervoud: سِوسِی
- Vroulike kind van dieselfde ouers.
|
<urn:uuid:fb1e9d89-985d-45df-966a-f97bd5d41647>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/sus
|
2019-07-17T11:26:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525136.58/warc/CC-MAIN-20190717101524-20190717123524-00535.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.891719
| false
|
The allegorical tale of Ants and Grasshoppers is often used to drive home the inevitable connection between handwork and success, as well as laziness and hardship. Or between talent and riches, indolence and penury. Here is another story that may run contrary to this message.
Onder die godsdienstige tekste van Hindoeïsme, the Bhagavad Gita is the most revered one. Letterlik aangebied as die Woord van God, the Bhagavad Gita enjoys a stature similar to the Bible or the Koran. Soos alle geskrifte, the Bhagavad Gita also can be read, nie net as 'n daad van toewyding, maar as 'n filosofiese diskoers asook. Dit bied 'n filosofiese houding in die begrip van die wêreld, watter vorme (vir diegene uit Indië) die basiese en fundamentele aannames in die hantering van die lewe, en die onkenbare werklikheid rondom hulle. In werklikheid, dit is meer as net aannames en hipoteses; Dit is die basis van gesonde verstand oorgedra van geslag tot geslag. Dit is die grondslag van intellek, watter vorm die instinktiewe en emosionele begrip van die werklikheid wat opgeneem voordat logika en kan nie aangeraak of ontleed met rasionaliteit. Hulle is die mythos wat troef logo's elke keer.
Vir al sy pretensie, Franse kookkuns is redelik amazing. Seker, Ek is geen kenner proe, maar die Franse regtig weet hoe om goed te eet. Dit is geen wonder dat die beste restaurante in die wêreld is meestal Franse. Die mees sentrale aspek van 'n Franse gereg is gewoonlik sy delikate kruie, saam met die keuse snitte, en, natuurlik, geïnspireer aanbieding (AKA groot plate en baie klein porsies). Die sjefs, die kunstenaars in hul lang wit hoede, wys hul talent veral in die subtiliteite van die sous, waarvoor kundige beskermhere gelukkig oorhandig groot bedrae geld in dié instellings, helfte van wat genoem “Cafe de Paris” of die woord “bietjie” in hul name.
Ernstig, sous is koning (Musiek lingo te gebruik) In die Franse kookkuns, so ek het gevind dat dit skokkend toe ek sien hierdie op BBC dat meer en meer Franse sjefs het toevlug tot die fabriek vervaardig souse. Selfs die snye gekookte eiers garnering hul hoë kant slaaie kom in 'n silindriese vorm in plastiek toegedraai. Hoe kan dit wees? Hoe kon hulle gebruik massa-vervaardigde vullis en voorgee om te kan dien tot die beste gastronomiese ervarings?
Seker, ons kan korporatiewe en persoonlike gierigheid te sien ry die beleid om hoeke te sny en gebruik die goedkoopste van bestanddele. Maar daar is 'n klein tegnologie suksesverhaal hier. 'N Paar jaar gelede, Ek lees in die koerant dat hulle gevind vals hoender eiers in sommige Chinese supermarkte. Hulle was “vars” eiers, met doppe, eiergele, blankes en alles. Jy kan selfs omeletten met hulle. Stel jou voor dat — 'n ware hoender eier waarskynlik kos net 'n paar sent te produseer. Maar iemand kan die opstel van 'n produksie-proses wat kon Hughes vals eiers goedkoper as wat. Jy het die vernuf om betrokke te bewonder — tensy, natuurlik, jy het die eiers te eet.
Die probleem met ons tyd is dat dit onsmaaklik vindingrykheid is al die deurdringende. Dit is die norm, nie die uitsondering. Ons sien dit in besmette klere op speelgoed, skadelike afval verwerk tot kitskos (of selfs fyn eetkamer, blykbaar), gif in baba kos, verbeeldingryke fyn druk op finansiële vraestelle en “EULAs”, substandaard komponente en slordige vakmanskap in 'n kritieke masjinerie — op elke faset van ons moderne lewe. Gegewe so 'n agtergrond, Hoe weet ons dat die “organiese” produseer, al betaal ons vier keer so veel vir dit, is 'n verskil van die normale produkte? Dit alles neer te sit op die gesiglose korporatiewe gierigheid, soos die meeste van ons is geneig om te doen, is 'n bietjie simplisties. Gaan 'n stap verder ons eie kollektiewe gierigheid om te sien in die korporatiewe gedrag (as ek met trots gedoen het 'n paar keer) is ook dalk triviale. Wat is maatskappye hierdie dae, Indien nie versamelings van mense soos ek en jy?
Daar is iets dieper en meer verneder in al hierdie. Ek het 'n paar onsamehangende gedagtes, en sal probeer om dit te skryf in 'n deurlopende reeks. Ek vermoed hierdie gedagtes van my gaan klink soortgelyk aan die Luddite kinders un-gewild gemaak deur die berugte Unabomber. Sy idee was dat ons gewone dierlike instink van die jagter-versamelaars soort word gesmoor deur die moderne samelewings het ons ontwikkel in. En, in sy oog, hierdie onwelkome transformasie en die gevolglike spanning en stres kan slegs met 'n anargistiese vernietiging van die voorstanders van ons sogenaamde ontwikkeling — naamlik, universiteite en ander tegnologie kragopwekkers. Vandaar die bombardering van onskuldige professore en sodanige.
Duidelik, Ek stem nie saam met hierdie Luddite ideologie, want as ek gedoen het, Ek sou hê om eerste bom myself! Ek sukkel met 'n veel minder vernietigende lyn van denke. Ons tegnologiese vooruitgang en die onbedoelde backlashes, met toenemende frekwensie en amplitude, herinner my aan iets wat my geeky gedagte gefassineer — die fase-oorgang tussen gestruktureerde (laminêre) en chaotiese (onstuimige) state in fisiese stelsels (toe vloei pryse oor 'n sekere drumpel, byvoorbeeld). Nader ons so 'n drumpel van fase-oorgang in ons sosiale stelsels en maatskaplike strukture? In my buierig Luddite oomblikke, Ek is seker dat ons.
Ons weet dat ons heelal is 'n bietjie onwerklik. Die sterre sien ons in die nag lug, byvoorbeeld, is nie regtig daar. Hulle kan verskuif het of selfs dood teen die tyd wat ons kry om dit te sien. Dit neem die lig keer uit die verre sterre en sterrestelsels te reis om ons te bereik. Ons weet van die vertraging. Die son wat ons nou sien, is reeds agt minute oud teen die tyd dat ons dit sien, wat nie 'n groot deal. As ons wil weet wat aangaan op die son nou, Al wat ons moet doen, is om te wag vir agt minute. Nietemin, ons moet “korrekte” vir die vertraging in ons persepsie as gevolg van die beperkte spoed van lig voordat ons kan vertrou wat ons sien.
Nou, hierdie effek 'n interessante vraag — Wat is die “werklike” ding wat ons sien? As om te sien is om te glo, die dinge wat ons nie sien moet die regte ding wees. Dan weer, Ons weet van die lig reistyd effek. So ons moet regstel wat ons sien voordat glo dat dit. Wat dan doen “sien” beteken? Wanneer ons sê dat ons iets sien, wat werklik bedoel ons?
Sien behels lig, natuurlik. Dit is die beperkte (al is dit baie hoog) spoed van lig invloede en verwring die manier waarop ons dinge sien, soos die vertraging in die sien van voorwerpe soos sterre. Wat is verbasend (en selde uitgelig) is dat wanneer dit kom by sien bewegende voorwerpe, ons kan nie terug-bereken op dieselfde wyse ons neem uit die vertraging in die sien van die son. As ons 'n hemelse liggaam beweeg teen 'n hoë spoed onwaarskynlike, ons kan nie uitvind hoe vinnig en in watter rigting dit “regtig” beweeg sonder om verdere aannames. Een manier om van die hantering van hierdie probleem is die ondergang van ons persepsie toe te skryf aan die fundamentele eienskappe van die arena van fisika — ruimte en tyd. Nog 'n plan van aksie is die skeiding tussen ons persepsie en die onderliggende te aanvaar “werklikheid” en hanteer dit op 'n manier.
Dit verbreek tussen wat ons sien en wat is daar buite is nie onbekend vir baie filosofiese skole van denke. Phenomenalism, byvoorbeeld, is van mening dat ruimte en tyd is nie objektiewe werklikhede. Hulle is bloot die medium van ons persepsie. Al die verskynsels wat in die ruimte en tyd gebeur is bloot bundels van ons persepsie. Met ander woorde, ruimte en tyd is kognitiewe konstrukte wat voortspruit uit persepsie. So, al die fisiese eienskappe wat ons toeskryf aan die ruimte en tyd kan net van toepassing op die fenomenale werklikheid (die werklikheid soos ons voel dit). Die noumenal werklikheid (wat die besit van die fisiese oorsake van ons persepsie), teenstelling, bly buite ons kognitiewe bereik.
Een, byna toevallige, probleme in die herdefiniëring van die gevolge van die beperkte spoed van lig as die eienskappe van ruimte en tyd is dat enige uitwerking wat ons nie verstaan kry onmiddellik verban na die wêreld van optiese illusies. Byvoorbeeld, die agt minute vertraging in die sien van die son, want ons kan maklik verstaan en skei dit van ons persepsie met 'n eenvoudige rekenkundige, beskou word as 'n blote optiese illusie. Egter, die ondergang van ons persepsie van vinnig bewegende voorwerpe, Hoewel oorsprong uit dieselfde bron word beskou as 'n eiendom van ruimte en tyd, want hulle is meer kompleks. Op 'n sekere punt, ons het om vrede te maak met die feit dat wanneer dit kom by die sien van die heelal, Daar is nie so iets soos 'n optiese illusie, wat is waarskynlik wat Goethe uitgewys toe hy gesê, “Optiese illusie is optiese waarheid.”
Die onderskeid (of die gebrek daaraan) tussen optiese illusie en waarheid is een van die oudste debatte in die filosofie. Na alles, dit is oor die onderskeid tussen kennis en die werklikheid. Kennis word beskou as ons siening oor iets wat, in werklikheid, is “werklik die geval is.” Met ander woorde, kennis is 'n weerspieëling, of 'n geestelike beeld van iets eksterne. In hierdie foto, die eksterne werklikheid gaan deur 'n proses van al ons kennis, Dit sluit persepsie, kognitiewe aktiwiteite, en die uitoefening van suiwer rede. Dit is die prentjie wat die fisika het gekom om te aanvaar. Hy erken dat ons persepsie onvolmaakte mag wees, fisika aanvaar dat ons kan kry deur middel van toenemend fyner eksperimentering nader en nader aan die eksterne werklikheid, en, meer belangrik, deur beter teoretisering. Die Spesiale en Algemene Teorieë van Relatiwiteit is voorbeelde van briljante aansoeke van hierdie siening van die werklikheid waar eenvoudige fisiese beginsels meedoënloos agtervolg deur die formidabele masjien van suiwer rede om hul logies onvermydelik gevolgtrekkings.
Maar daar is nog 'n, meeding siening van kennis en werklikheid wat reeds vir 'n lang tyd. Dit is die mening dat met betrekking tot vermeende werklikheid as 'n interne kognitiewe verteenwoordiging van ons sensoriese insette. In hierdie siening, kennis en beskou die werklikheid is beide interne kognitiewe konstrukte, Hoewel ons het gekom om te dink van hulle as afsonderlike. Wat is eksterne is nie die werklikheid soos ons dit sien, maar 'n onkenbare entiteit wat aanleiding gee tot die fisiese oorsake agter sensoriese insette. In hierdie denkrigting, ons bou ons die werklikheid in twee, dikwels oorvleuel, stappe. Die eerste stap behels die proses van waarneming, en die tweede een is dat kognitiewe en logiese redenasie. Ons kan hierdie siening van die werklikheid en kennis tot die wetenskap van toepassing, maar om dit te doen, ons het die aard van die absolute werklikheid te dink, onkenbare soos dit is.
Die gevolge van hierdie twee verskillende filosofiese standpunte hierbo beskryf is geweldige. Aangesien die moderne fisika het omhels 'n nie-phenomenalistic siening van ruimte en tyd, dit bevind hom in stryd met daardie tak van die filosofie. Hierdie kloof tussen filosofie en fisika het gegroei tot so 'n mate dat die Nobelprys wen fisikus, Steven Weinberg, gewonder (in sy boek “Drome van 'n Finale teorie”) waarom die bydrae van filosofie fisika is so verrassend klein. Dit vra ook filosowe stellings soos te maak, “Of 'noumenal werklikheid veroorsaak fenomenale werklikheid’ of 'noumenal werklikheid is onafhanklik van ons sensing dit’ of "ons voel noumenal werklikheid,’ die probleem is dat die konsep van noumenal werklikheid is 'n totaal onnodige konsep vir die ontleding van die wetenskap.”
Vanuit die perspektief van kognitiewe neurowetenskap, alles wat ons sien, sin, voel en dink is die gevolg van die neuronale interkonneksies in ons brein en die klein elektriese seine in hulle. Hierdie siening moet reg wees. Wat anders is daar? Al ons gedagtes en bekommernisse, kennis en oortuigings, ego en die werklikheid, lewe en dood — alles is net neuronale firings in die een-en-half kilogram slissend, grys materiaal wat ons noem ons brein. Daar is niks anders. Niks!
In werklikheid, hierdie siening van die werklikheid in die neuro is 'n presiese eggo van phenomenalism, wat van mening alles wat 'n bondel van persepsie of geestelike konstrukte. Ruimte en tyd is ook kognitiewe konstrukte in ons brein, soos alles. Hulle is geestelike foto's van ons brein bewerk uit die sensoriese insette wat ons sintuie ontvang. Gegenereer uit ons sintuiglike waarneming en vervaardigde deur ons kognitiewe proses, die ruimte-tyd kontinuum is die arena van fisika. Van al ons sintuie, oë is verreweg die oorheersende een. Die sensoriese insette te sien is lig. In 'n ruimte geskep deur die brein uit die lig val op ons retinas (of op die foto sensors van die Hubble-teleskoop), is dit 'n verrassing dat niks vinniger kan reis as die lig?
Hierdie filosofiese standpunt is die basis van my boek, Die onwerklik Heelal, wat ondersoek die algemene drade bindend fisika en filosofie. Sulke filosofiese musings kry gewoonlik 'n slegte rap van ons fisici. Om fisici, filosofie is 'n heeltemal ander gebied, 'n ander silo van kennis, wat die besit van geen relevansie vir hul pogings. Ons moet hierdie geloof te verander en waardeer die oorvleueling tussen die verskillende kennis silo's. Dit is in hierdie oorvleueling wat ons kan verwag groot deurbrake in die menslike denke te vind.
Die kinkel in hierdie storie van die lig en die werklikheid is dat dit lyk asof ons al hierdie het bekend vir 'n lang tyd. Klassieke filosofiese skole lyk gedink het langs lyne baie soortgelyk aan Einstein se gedagtes. Die rol van die lig in die skep van ons werklikheid of heelal is in die hart van die Wes-godsdienstige denke. 'N heelal sonder lig is nie net 'n wêreld waar jy hom het die ligte af. Dit is inderdaad 'n heelal sonder self, 'n heelal wat nie bestaan nie. Dit is in hierdie konteks dat ons die wysheid agter die stelling te verstaan dat “die aarde was woes, en nietig” totdat God veroorsaak lig te wees, deur te sê “Laat daar lig wees.”
Die Koran sê ook, “Allah is die lig van die hemel en die aarde,” wat weerspieël word in een van die ou Hindoe geskrifte: “Lei my uit die duisternis na die lig, lei my uit die onwerklik om die werklike.” Die rol van die lig in die neem van ons van die onwerklik leemte (die niks) 'n werklikheid is inderdaad vir 'n lang verstaan, lang tyd. Is dit moontlik dat die antieke heiliges en profete geweet dinge wat ons nou eers begin te ontbloot met al ons veronderstel vooruitgang in kennis?
Ek weet ek kan gedruis in waar engele vrees om loopvlak, vir wending die Skrif is 'n gevaarlike spel. Sulke uitheemse interpretasies is selde welkom in die teologiese kringe. Maar ek soek skuiling in die feit dat ek is op soek na instemming in die metafisiese menings van geestelike filosofie, sonder benadeling hulle mistieke en teologiese waarde.
Die ooreenkomste tussen die noumenal-fenomenale onderskeid in phenomenalism en die Brahmaan-Maya onderskeiding in Advaita is moeilik om te ignoreer. Hierdie tyd getoets wysheid op die aard van die werklikheid van die repertoire van spiritualiteit is nou herontdek in die moderne neuro, wat behandel werklikheid as 'n kognitiewe verteenwoordiging wat deur die brein. Die brein gebruik die sensoriese insette, geheue, bewussyn, en selfs taal as bestanddele in concocting ons sin van die werklikheid. Hierdie siening van die werklikheid, egter, is iets fisika nog te kom met. Maar tot die mate wat die arena (ruimte en tyd) is 'n deel van die werklikheid, fisika is nie immuun teen die filosofie.
As ons druk op die grense van ons kennis verder, ons is besig om tot nou toe ongekende en dikwels verrassende verbindings tussen die verskillende takke van die menslike pogings om te ontdek. In die finale analise, hoe kan die diverse domeine van ons kennis onafhanklik te wees van mekaar wanneer al ons kennis woon in ons brein? Kennis is 'n kognitiewe verteenwoordiging van ons ervarings. Maar dan, so is die werklikheid; dit is 'n kognitiewe verteenwoordiging van ons sensoriese insette. Dit is 'n dwaling om te dink dat die kennis is ons interne voorstelling van 'n eksterne werklikheid, en dus apart van dit. Kennis en realiteit is beide interne kognitiewe konstrukte, Hoewel ons het gekom om te dink van hulle as afsonderlike.
Erkenning en die gebruik van die interkonneksies tussen die verskillende gebiede van die menslike strewe om dalk die katalisator vir die volgende deurbraak in ons kollektiewe wysheid wat ons wag vir wees.
Ekonome het te veel hande. Aan die een kant, Hulle het dalk iets goed verklaar. Aan die ander kant, hulle sê, “goed, nie so veel nie.” Sommige van hulle kan selfs 'n derde of vierde hand het. My ex-baas, 'n ekonoom homself, een keer opgemerk dat hy wens hy kon afkap sommige van hierdie hande.
In die laaste paar weke, Ek gedompel regs in 'n see van ekonoom hande as ek gaan sit 'n klein om navorsing te doen in hierdie kommerwekkende verskynsel van skerp te styg voedselpryse.
Die eerste “hand” daarop gewys dat die vraag na voedsel (en kommoditeite in die algemeen) het gestyg as gevolg van die toename in die bevolking en die verandering van verbruik patrone in die opkomende reuse van Asië. Die bekende vraag en aanbod paradigma verduidelik die prys oplewing, wil dit voorkom asof. Is dit so eenvoudig soos dit?
Aan die ander kant, meer en meer kos gewasse afgelei in bio-brandstof produksie. Is die bio-brandstof eis die oorsaak? Bio-brandstof is aantreklik as gevolg van die astronomiese ru-olie pryse, wat ry die pryse van alles. Is die onlangse OPEC meevaller ry die prysstygings? Wat van die kos subsidies in ryk nasies wat skeef die mark in hul guns?
Tog sit 'n ander ekonomie hand die blaam vierkantig op die aanbod kant. Dit wys 'n onwrikbare vinger op die swak weer in voedsel produserende lande, en die paniek maatreëls ingestel op die ketting, soos die uitvoer verbod en kleiner skaal skutting, wat ry op die pryse.
Ek is geen ekonoom, en ek sal net een hand hou, EEN mening, dat ek kan reken op. In my onopgeleide oog, Ek vermoed dat die spekulasie in kommoditeite mark kan ry die pryse op. Ek voel geregverdig in my vermoedens toe ek lees 'n onlangse Amerikaanse senaat getuig waar 'n bekende heining fondsbestuurder, Michael Meesters, lig werp op die finansiële labirint van termynkontrakte transaksies en wetlike skuiwergate waardeur enorme winste gegenereer in kommoditeitspryse spekulasie.
Die werklike redes agter die voedsel-krisis is waarskynlik 'n kombinasie van al hierdie faktore te wees. Maar die krisis self is 'n stille tsoenami vee die wêreld, as die UN World Food Program plaas dit.
Toename in die voedselpryse, alhoewel onaangename, is nie so 'n groot deal vir 'n groot aantal van die Singaporeans. Met ons eerste wêreld inkomste, die meeste van ons spandeer ongeveer 20% van ons salaris aan voedsel. Indien dit 30% as gevolg van 'n 50% toename in die pryse, Ons sal beslis nie daarvan hou nie, maar ons sal nie veel ly. Ons kan hê om te sny op die taxi ry, of fyn eetkamer, maar dit is nie die einde van ons wêreld.
As ons in die top 10% van die huishoudings, Ons kan nie eens agterkom die toename. Die impak van die hoë voedselpryse op ons lewenstyl sal minimaal wees — sê, 'n vier-ster vakansie in plaas van 'n vyfster-een.
Dit is 'n ander storie naby die onderkant. As ons minder as verdien $1000 'n maand, en ons word gedwing om te spandeer $750 in plaas van $500 op kos, dit kan 'n keuse tussen 'n MRT rit en beenkap dit beteken. Op daardie vlak, die toename in voedselpryse het ons seermaak as ons woede keuses raak beperk.
Maar daar is mense in hierdie wêreld wat 'n veel strawwer werklikheid in die gesig staar as die pryse skiet met geen einde in sig. Hul keuses is dikwels so verskriklik as Sophie se keuse. Watter kind gaan honger vanaand te slaap? Medisyne vir die siek een of kos vir die res?
Ons is almal magteloos teen die aanval van die mark kragte die skep van die voedsel-krisis. Alhoewel ons kan nie realisties die loop van hierdie stille tsoenami verander, laat ons ten minste probeer om nie die situasie te vererger deur afval. Koop net wat jy sal gebruik, en gebruik net wat jy nodig het om te. Selfs as ons nie kan help nie diegene wat sal altyd honger, laat ons nie beledig hulle deur gooi weg wat hulle sal sterf hunkering na. Honger is 'n verskriklike ding. As jy my nie glo nie, probeer om vas vir 'n dag. Wel, probeer om dit selfs as jy dit doen — want dit kan iemand iewers help.
Dit ongepubliseerde artikel is 'n opvolger van my vroeër papier (ook hier gepos “Is Radio Bronne en gammastraaluitbarstings Luminal gieken?“). Hierdie blog weergawe bevat die abstrakte, inleiding en gevolgtrekkings. Die volledige weergawe van die artikel is beskikbaar as 'n PDF-lêer.
.
Abstrakte
Lig reistyd effekte (LTT) is 'n optiese verskynsel van die beperkte spoed van lig. Hulle kan ook oorweeg word perseptuele beperkings op die kognitiewe prent van ruimte en tyd. Op grond van hierdie interpretasie van LTT effekte, Ons het onlangs 'n nuwe denkbeeldige model vir die tydelike en ruimtelike variasie van die spektrum van gammastraaluitbarstings (GRB) en radio bronne. In hierdie artikel, neem ons die analise verder en wys dat LTT gevolge kan 'n goeie raamwerk verskaf soos kosmologiese eienskappe te beskryf as die rooi verschuiving waarneming van 'n uitdyende heelal, en die kosmiese mikrogolf agtergrondstraling. Die eenwording van hierdie skynbaar duidelike verskynsels op aansienlik verskillende lengte en tydskale, saam met sy konseptuele eenvoud, kan as aanwysers van die vreemde nut van hierdie raamwerk beskou word, Indien nie die geldigheid.
Inleiding
Die beperkte spoed van lig speel 'n belangrike rol in hoe ons waarneem afstand en spoed. Hierdie feit moet skaars kom as 'n verrassing, want ons weet dat dinge nie soos ons dit sien. Die son wat ons sien, byvoorbeeld, is reeds agt minute oud teen die tyd dat ons dit sien. Hierdie vertraging is triviaal; As ons wil weet wat aangaan op die son nou, Al wat ons moet doen, is om te wag vir agt minute. Ons, nietemin, moet “korrekte” vir hierdie verwarring in ons persepsie as gevolg van die beperkte spoed van lig voordat ons kan vertrou wat ons sien.
Wat is verbasend (en selde uitgelig) is dat wanneer dit kom mosie sensing, ons kan nie terug-bereken op dieselfde wyse ons neem uit die vertraging in die sien van die son. As ons 'n hemelse liggaam beweeg teen 'n hoë spoed onwaarskynlike, ons kan nie uitvind hoe vinnig en in watter rigting dit “regtig” beweeg sonder om verdere aannames. Een manier om van die hantering van hierdie probleem is die ondergang van ons persepsie van beweging toe te skryf aan die fundamentele eienskappe van die arena van fisika — ruimte en tyd. Nog 'n plan van aksie is die skeiding tussen ons persepsie en die onderliggende te aanvaar “werklikheid” en hanteer dit op 'n manier.
Verken die tweede opsie, ons aanvaar 'n onderliggende werklikheid wat aanleiding gee tot ons beskou prentjie gee. Ons het verder 'n model van hierdie onderliggende werklikheid as gehoorsaamheid klassieke meganika, uit te werk en ons beskou prentjie deur die apparaat van persepsie. Met ander woorde, ons nie die manifestasies van die beperkte spoed van lig skryf nie aan die eienskappe van die onderliggende werklikheid. In plaas daarvan, Ons werk ons beskou prentjie wat hierdie model voorspel en te verifieer of die eienskappe wat ons nie sien kan ontstaan uit hierdie perseptuele struikelblok.
Ruimte, die voorwerpe in dit, en hul beweging is, deur en groot, die produk van optiese persepsie. Mens is geneig om dit te neem as vanselfsprekend aanvaar dat persepsie ontstaan van die werklikheid as een beskou dit. In hierdie artikel, neem ons die posisie dat dit wat ons sien is 'n onvolledige of verwronge beeld van 'n onderliggende werklikheid. Verder, Ons probeer om uit die klassieke meganika vir die onderliggende werklikheid (vir wat ons gebruik terme soos absolute, noumenal of fisiese werklikheid) wat nie veroorsaak ons persepsie om te sien of dit pas met ons vermeende prentjie (wat ons kan verwys na as Deteksie of fenomenale werklikheid).
Let daarop dat ons nie impliseer dat die manifestasies van persepsie is blote illusies. Hulle is nie; dit is inderdaad deel van ons Deteksie werklikheid omdat die werklikheid is 'n eindresultaat van persepsie. Hierdie insig kan wees agter Goethe se bekende stelling, “Optiese illusie is optiese waarheid.”
Ons het aansoek gedoen om hierdie lyn van denke aan 'n fisika probleem het onlangs. Ons kyk na die spektrale evolusie van 'n GRB en gevind dat dit merkwaardig soortgelyk aan dié in 'n supersoniese knal. Met behulp van hierdie feit, Ons het 'n model vir GRB as ons persepsie van 'n “luminale” boom, met die verstandhouding dat dit is ons beskou prentjie van die werklikheid wat gehoorsaam Lorentz invariansie en ons model vir die onderliggende werklikheid (veroorsaak dat die vermeende prentjie) mag relatiwistiese fisika oortree. Die treffende ooreenkoms tussen die model en die waargenome eienskappe, egter, uitgebrei buite GRBs te simmetriese radio bronne, wat ook as perseptuele gevolge van hipotetiese luminale valbome beskou word.
In hierdie artikel, ons kyk na ander implikasies van die model. Ons begin met die ooreenkomste tussen die lig reistyd (LTT) effekte en die koördineer transformasie in die Spesiale Relatiwiteit (SR). Hierdie ooreenkomste is nie verbasend omdat SR is afgelei deels gebaseer op LTT effekte. Ons het toe stel 'n interpretasie van SR as 'n formalisering van LTT effekte en bestudeer 'n paar waargeneem kosmologiese verskynsels in die lig van hierdie interpretasie.
Ooreenkomste tussen Lig Travel effekte en SR
Spesiale relatiwiteit poog om 'n lineêre transformasie koördineer tussen koördineer stelsels in beweging met betrekking tot mekaar. Ons kan die oorsprong van lineariteit spoor na 'n verborge aanname van die aard van ruimte en tyd gebou in SR, soos deur Einstein: “In die eerste plek is dit duidelik dat die vergelykings moet lineêr word op grond van die eienskappe van homogeniteit wat ons skryf aan ruimte en tyd.” As gevolg van hierdie aanname van lineariteit, die oorspronklike afleiding van die transformasie-vergelykings ignoreer die asimmetrie tussen nader en afneem voorwerpe. Beide nader en afneem voorwerpe kan deur twee beskryf word koördineer stelsels wat altyd afneem van mekaar. Byvoorbeeld, As 'n stelsel beweeg met betrekking tot 'n ander stelsel langs die positiewe X-as van , dan 'n voorwerp in rus in op 'n positiewe word afneem, terwyl 'n ander voorwerp op 'n negatiewe nader 'n waarnemer by die oorsprong van die .
Die koördineer transformasie in Einstein se oorspronklike papier is afgelei, gedeeltelik, 'n manifestasie van die lig reistyd (LTT) gevolge en die gevolg van die instelling van die konstantheid van die spoed van lig in alle traagheid rame. Dit is die mees voor die hand liggend in die eerste gedagte-eksperiment, waar waarnemers beweeg met 'n stok vind hul horlosies nie gesinchroniseer gevolg van die verskil in die lig reis tye langs die lengte van die staaf. Egter, in die huidige interpretasie van SR, die koördineer transformasie beskou word as 'n basiese eienskap van ruimte en tyd.
Een van die probleme wat voortspruit uit die interpretasie van SR is dat die definisie van die relatiewe snelheid tussen die twee traagheid rame word dubbelsinnig. As dit is die snelheid van die bewegende raam soos gemeet deur die waarnemer, dan is die waargeneem superluminal beweging in radio vliegtuie vanaf die kern streek word 'n skending van die SR. As dit is 'n snelheid dat ons te lei deur die oorweging LT-effekte, dan het ons die ekstra ad hoc aanname in diens te neem wat superluminality is verbode. Hierdie probleme dui daarop dat dit dalk beter wees om die lig reistyd gevolge van die res van SR te ontwarren.
In hierdie afdeling, ons ruimte en tyd beskou as 'n deel van die kognitiewe model geskep deur die brein, en argumenteer dat spesiale relatiwiteit van toepassing op die kognitiewe model. Die absolute werklikheid (waarvan die SR-agtige ruimte-tyd is ons persepsie) het nie die beperkings van SR te gehoorsaam. In die besonder, voorwerpe is nie beperk tot subluminal spoed, maar hulle mag vir ons asof hulle beperk tot subluminal spoed in ons persepsie van ruimte en tyd. As ons mekaar te LTT gevolge van die res van SR, Ons kan 'n wye verskeidenheid van verskynsels verstaan, Soos ons in hierdie artikel sal sien.
In teenstelling met SR, oorwegings gebaseer op LTT effekte tot gevolg intrinsiek ander stel van transformasie wette vir voorwerpe nader 'n waarnemer en die afneem van hom. Meer in die algemeen, die transformasie hang af van die hoek tussen die snelheid van die voorwerp en die waarnemer se lyn van sig. Sedert die transformasie-vergelykings gebaseer op LTT effekte paketten nader en afneem voorwerpe asymmetrisch, hulle 'n natuurlike oplossing vir die tweeling paradoks, byvoorbeeld.
Gevolgtrekkings
Omdat ruimte en tyd is 'n deel van 'n werklikheid geskep uit die lig insette tot ons oë, sommige van hul eiendomme is manifestasies van LTT effekte, veral op ons persepsie van beweging. Die absolute, fisiese werklikheid vermoedelik die lig insette te genereer nie die eienskappe wat ons skryf te gehoorsaam ons beskou ruimte en tyd.
Ons het gewys dat LTT effekte is kwalitatief identies aan dié van SR, daarop te let dat SR oorweeg slegs verwysingsraamwerke afneem van mekaar. Hierdie ooreenkoms is nie verbasend nie, want die koördineer transformasie in SR is afgelei deels gebaseer op LTT effekte, en deels op die aanname dat die lig beweeg teen dieselfde spoed met betrekking tot alle traagheid rame. In die behandeling van dit as 'n manifestasie van LTT, ons het nie die primêre motivering van SR aanspreek, Dit is 'n Covariante formulering van Maxwell se vergelykings. Dit kan moontlik wees om die kovariansie van elektrodinamika te ontwarren van die koördineer transformasie, alhoewel dit nie probeer in hierdie artikel.
In teenstelling met SR, LTT effekte is asimmetriese. Dit asimmetrie bied 'n oplossing vir die tweeling paradoks en 'n interpretasie van die veronderstelde oorsaaklikheid oortredings wat verband hou met superluminality. Verder, die persepsie van superluminality gemoduleer deur LTT effekte, en verduidelik straal bars en simmetriese jets. Soos ons het in die artikel, persepsie van superluminal beweging het ook 'n verduideliking vir kosmologiese verskynsels soos die uitbreiding van die heelal en kosmiese mikrogolf agtergrondstraling. LTT effekte moet in ag geneem word as 'n fundamentele beperking in ons persepsie, en gevolglik in fisika, eerder as 'n gerieflike verklaring vir geïsoleerde verskynsel.
Gegewe dat ons persepsie is gefiltreer deur LTT effekte, ons het hulle te deconvolute van ons beskou die werklikheid ten einde die aard van die absolute te verstaan, fisiese werklikheid. Dit Deconvolutie, egter, resultate in verskeie oplossings. So, die absolute, fisiese werklikheid is buite ons begrip, en enige aanvaar eienskappe van die absolute werklikheid kan net bevestig word deur hoe goed die gevolglike waargeneem werklikheid is dit eens met ons waarnemings. In hierdie artikel, Ons aanvaar dat die onderliggende werklikheid gehoorsaam ons intuïtief duidelik klassieke meganika en die vraag gevra hoe so 'n werklikheid sou word beskou as deursyfer lig reistyd effekte. Ons het getoon dat hierdie spesifieke behandeling kan sekere astrofisiese en kosmologiese verskynsels wat ons waarneem verduidelik.
Die koördineer transformasie in SR kan as 'n herdefiniëring van ruimte en tyd beskou word (of, meer in die algemeen, werklikheid) ten einde die ondergang van ons persepsie van beweging te danke aan die lig reistyd effekte te akkommodeer. 'N Mens kan versoek word om te argumenteer dat SR van toepassing op die “werklike” ruimte en tyd, nie ons persepsie. Hierdie argument lei tot die vraag, wat is 'n ware? Werklikheid is net 'n kognitiewe model geskep in ons brein begin van ons sensoriese insette, visuele insette om die belangrikste. Ruimte self is 'n deel van hierdie kognitiewe model. Die eienskappe van die ruimte is 'n afbeelding van die beperkings van ons persepsie.
Die keuse van die aanvaarding van ons persepsie as 'n ware beeld van die werklikheid en die herdefiniëring van ruimte en tyd soos beskryf in spesiale relatiwiteit inderdaad neerkom op 'n filosofiese keuse. Die alternatiewe wat in die artikel is geïnspireer deur die oog in die moderne neuro dat die werklikheid is 'n kognitiewe model in die brein wat gebaseer is op ons sensoriese insette. Die goedkeuring van hierdie alternatiewe verminder om ons te raai die aard van die absolute realiteit en vergelyk sy voorspel projeksie aan ons ware persepsie. Dit kan vereenvoudig en lig 'n paar teorieë in fisika en verduidelik sommige verwarrend verskynsel in ons heelal. Egter, hierdie opsie is nog 'n filosofiese standpunt teen die onkenbare absolute werklikheid.
Hoewel dit mag lyk soos 'n harde kern fisika artikel, dit is in werklikheid 'n aansoek van die filosofiese insig deurdringende hierdie blog en my boek.
Hierdie blog weergawe bevat die abstrakte, inleiding en gevolgtrekkings. Die volledige weergawe van die artikel is beskikbaar as 'n PDF-lêer.
Journal Verwysing: IJMP-D Vol. 16, Doen nie. 6 (2007) pp. 983–1000.
.
Abstrakte
Die versagting van die GRB nagloed dra merkwaardige ooreenkomste met die frekwensie evolusie in 'n supersoniese knal. Aan die voorkant van die sonic boom cone, die frekwensie is oneindig, baie soos 'n Gamma Ray Burst (GRB). Binne-in die keel, die frekwensie vinnig af te infrasoniese reekse en die klank bron verskyn op twee plekke op dieselfde tyd, naboots die dubbel-gelobde radio bronne. Hoewel 'n “luminale” oplewing in stryd met die Lorentz invariansie en is dus verbode, dit is aanloklik om uit te werk om die besonderhede en vergelyk hulle met bestaande data. Hierdie versoeking is verder versterk deur die waargenome superluminality in die hemelse voorwerpe wat verband hou met radio bronne en 'n paar GRBs. In hierdie artikel, Ons bereken die tydelike en ruimtelike variasie van waargenome frekwensies van 'n hipotetiese luminale boom en wys merkwaardige ooreenkoms tussen ons berekeninge en die huidige waarnemings.
Inleiding
'N sonic boom word geskep wanneer 'n voorwerp afgee klank gaan deur die medium vinniger as die spoed van klank in daardie medium. As die voorwerp deurkruis die medium, die klank wat dit uitstraal skep 'n koniese golffront, soos getoon in Figuur 1. Die klank frekwensie op hierdie golffront is oneindig as gevolg van die Doppler-verskuiwing. Die frekwensie agter die koniese golffront daal dramaties en gou bereik die infrasoniese reeks. Hierdie frekwensie evolusie is merkwaardig soortgelyke evolusie van 'n gammastraal bars nagloed (GRB).
Gammastraaluitbarstings is baie kort, maar intense flitse van strale in die lug, duur van 'n paar millisekondes tot 'n paar minute, en is tans geglo voortspruit uit rampspoedige sterre in duie stort. Die kort flitse (die vinnige uitstoot) word gevolg deur 'n nagloed van progressief sagter energie. So, die aanvanklike strale word onmiddellik vervang deur X-strale, lig en selfs radio frekwensie golwe. Dit versagting van die spektrum is bekend vir 'n geruime tyd, en is die eerste keer beskryf deur 'n hipernova (vuurbal) model. In hierdie model, 'n relativistically brei vuurbal produseer die sending, en die spektrum versag as die vuurbal afkoel. Die model word bereken dat die energie wat vrygestel word in die streek — ergs in 'n paar sekondes. Hierdie energie uitset is soortgelyk aan oor 1000 keer die totale energie wat vrygestel is deur die son oor sy hele leeftyd.
Meer onlangs, 'n omgekeerde verval van die piek energie met wisselende tyd konstant is gebruik om empiries pas die waargeneem tyd evolusie van die piek energie gebruik van 'n collapsar model. Volgens hierdie model, GRBs geproduseer word wanneer die energie van hoogs relatiwistiese vloei in die sterre in duie stort is verkwis, met die gevolglike bestraling jets skuins behoorlik met betrekking tot ons lyn van sig. Die collapsar model beraam 'n laer energie-uitset omdat die vrystelling van energie is nie isotropies, maar gekonsentreer op die vliegtuie. Egter, die tempo van die collapsar gebeure het reggemaak word vir die fraksie van die soliede hoek waarbinne die bestraling jets kan voorkom as GRBs. GRBs is ongeveer waargeneem by die tempo van een keer 'n dag. So, die verwagte koers van die rampspoedige gebeure brandstof vir die GRBs is van die orde van — per dag. As gevolg van hierdie omgekeerde verhouding tussen die tempo en die geskatte energie-uitset, die totale energie wat vrygestel word per waargeneem GRB bly dieselfde.
As ons dink aan 'n GRB as 'n effek soortgelyk aan die sonic boom in supersoniese beweging, die veronderstelde rampspoedige energie vereiste raak oorbodig. Nog 'n kenmerk van ons persepsie van supersoniese voorwerp is dat ons luister na die klank bron by twee verskillende plek as dieselfde tyd, soos geïllustreer in figuur 2. Hierdie merkwaardige effek plaasvind omdat die klank golwe uitgestraal by twee verskillende punte in die baan van die supersoniese voorwerp die waarnemer bereik op dieselfde oomblik in tyd. Die eindresultaat van hierdie effek is die persepsie van 'n simmetriese afneem paar goeie bronne, wat, in die luminale wêreld, is 'n goeie beskrywing van simmetriese radio bronne (Double Radio bron gekoppel Galactic Nucleus of DRAGN).
Radio Bronne is tipies simmetriese en lyk wat verband hou met galaktiese kerne, tans oorweeg manifestasies van ruimte-tyd singulariteite of neutronsterre. Verskillende klasse van sulke voorwerpe wat verband hou met Active Galactic kerne (AGN) was gevind in die afgelope vyftig jaar. Figuur 3 toon die radio sterrestelsel Cygnus A, 'n Voorbeeld van so 'n radio-bron en een van die helderste radio voorwerpe. Baie van sy funksies is algemeen vir die meeste buite-radio bronne: die simmetriese dubbel lobbe, 'n aanduiding van 'n kern, 'n verskyning van jets voeding van die lobbe en die brandpunte. Sommige navorsers het berig meer gedetailleerde kinematiese eienskappe, soos die behoorlike beweging van die brandpunte in die lobbe.
Simmetriese radio bronne (galaktiese of buite-) en GRBs mag blyk te wees heeltemal verskillende verskynsels. Egter, hul kern toon 'n soortgelyke tyd evolusie in die piek energie, maar met aansienlik verskillende tydkonstante. Die spektra van GRBs vinnig ontwikkel uit streek met 'n optiese of selfs RF nagloed, soortgelyk aan die spektrale evolusie van die brandpunte van 'n radio bron as hulle beweeg van die kern van die lobbe. Ander ooreenkomste het begin in die afgelope jaar aandag te trek.
Hierdie artikel ondersoek die ooreenkomste tussen 'n denkbeeldige “luminale” boom en hierdie twee astrofisiese verskynsels, Hoewel so 'n luminale boom is verbode by die Lorentz invariansie. Behandeling GRB as 'n manifestasie van 'n hipotetiese luminale boom resultate in 'n model wat verenig hierdie twee verskynsels en maak gedetailleerde voorspellings van hul kinematika.
Gevolgtrekkings
In hierdie artikel, Ons kyk na die tydruimtelike evolusie van 'n supersoniese voorwerp (beide in sy posisie en die klank frekwensie hoor ons). Ons het gewys dat dit nou lyk GRBs en DRAGNs as ons die berekeninge aan die lig te brei, Hoewel 'n luminale boom sou superluminal beweging noodsaak en is dus verbode.
Hierdie probleem ondanks, Ons het 'n verenigde model vir Gamma Ray bars en Jet soos radio bronne gebaseer op grootmaat superluminal beweging. Ons het gewys dat 'n enkele superluminal voorwerp vlieg oor ons veld van visie sal verskyn aan ons as die simmetriese skeiding van twee voorwerpe vanaf 'n vaste kern. Met behulp van hierdie feit as die model vir simmetriese jets en GRBs, ons kwantitatief verduidelik hul kinematiese eienskappe. In die besonder, Ons het gewys dat die hoek van die skeiding van die brandpunte was paraboliese in die tyd, en die rooi verskuiwings van die twee brandpunte was byna identies aan mekaar. Selfs die feit dat die spektrum van die brandpunte in die radio frekwensie gebied word verduidelik deur te aanvaar hyperluminal beweging en die gevolglike rooi verschuiving van die swart liggaam bestraling van 'n tipiese ster. Die tyd evolusie van die swart liggaam bestraling van 'n superluminal voorwerp is heeltemal in ooreenstemming met die versagting van die spektrum waargeneem in GRBs en radio bronne. Daarbenewens, ons model verduidelik waarom daar 'n beduidende blou skof by die kern streke van die radio bronne, Hoekom radio bronne blyk te wees wat verband hou met 'n optiese sterrestelsels en waarom GRBs verskyn na willekeur punte met geen vooraf aanduiding van hul dreigende voorkoms.
Hoewel dit nie die energetika kwessies aanspreek (die oorsprong van superluminality), ons model bied 'n interessante opsie op grond van hoe ons hipotetiese superluminal beweging sien. Ons het 'n stel van voorspellings en hulle in vergelyking met die bestaande data van DRAGNs en GRBs. Die eienskappe soos die blueness van die kern, simmetrie van die lobbe, die verbygaande en X-Ray bars, die gemete evolusie van die spektrum langs die straler al vind natuurlike en eenvoudige verduidelikings in hierdie model as perseptueel-effekte. Bemoedig deur hierdie aanvanklike sukses, Ons kan ons model aanvaar wat gebaseer is op luminale boom as 'n werkende model vir hierdie astrofisiese verskynsels.
Dit moet beklemtoon word dat perseptuele effekte kan voordoen as oënskynlike skending van tradisionele fisika. 'N Voorbeeld van so 'n effek is die oënskynlike superluminal beweging, wat verduidelik is en verwagte binne die konteks van die spesiale relatiwiteitsteorie selfs voordat dit werklik waargeneem. Hoewel die waarneming van superluminal beweging was die beginpunt agter die werk wat in hierdie artikel, Dit is geensins 'n aanduiding van die geldigheid van ons model. Die ooreenkoms tussen 'n sonic boom en 'n hipotetiese luminale oplewing in tydruimtelike en spektrale evolusie word hier aangebied as 'n eienaardige, al is dit waarskynlik ongesonde, grondslag vir ons model.
Mens kan, egter, argumenteer dat die spesiale relatiwiteitsteorie (SR) handel nie met superluminality en, dus, superluminal beweging en luminale valhekke is nie strydig met SR. Soos blyk uit die opening state van Einstein se oorspronklike papier, die primêre motivering vir SR is 'n Covariante formulering van Maxwell se vergelykings, wat 'n koördineer transformasie afgelei gedeeltelik gebaseer op ligte reistyd (LTT) effekte, en deels op die aanname dat die lig beweeg teen dieselfde spoed met betrekking tot alle traagheid rame. Ten spyte van hierdie afhanklikheid van LTT, die LTT effekte tans aanvaar om aansoek te doen op 'n ruimte-tyd dat SR gehoorsaam. SR is 'n herdefiniëring van ruimte en tyd (of, meer in die algemeen, werklikheid) ten einde sy twee basiese postulate te akkommodeer. Dit mag wees dat daar is 'n dieper struktuur ruimte-tyd, waarvan SR is net ons persepsie, gefiltreer deur die LTT effekte. Deur die behandeling van hulle as 'n optiese illusie op 'n ruimte-tyd dat SR gehoorsaam toegepas word, ons dubbele hulle tel kan wees. Ons kan die dubbeltelling te vermy deur Ontrafelen die kovariansie van Maxwell se vergelykings van die koördineer transformasies deel van SR. Die behandeling van die LTT effekte afsonderlik (sonder toegeskryf hul gevolge vir die basiese aard van ruimte en tyd), ons kan superluminality akkommodeer en 'n elegante verduidelikings van die astrofisiese verskynsels in hierdie artikel beskryf. Ons verenigde verduideliking vir GRBs en simmetriese radio bronne, dus, het implikasies so ver gegaan as ons basiese begrip van die aard van ruimte en tyd.
Foto deur NASA Goddard Foto en Video
Hierdie pos is 'n verkorte weergawe aanlyn van my artikel wat verskyn in Galilese Elektrodinamika in November, 2008. [Ref: Galilese Elektrodinamika, Flight. 19, Doen nie. 6, November / Desember 2008, pp: 103–117] ()
Kognitiewe neurowetenskap lekkernye ruimte en tyd soos ons brein se voorstelling van ons sensoriese insette. In hierdie siening, ons perseptuele werklikheid is slegs 'n verre en gerieflike kartering van die fisiese prosesse wat veroorsaak dat die sensoriese insette. Klank is 'n afbeelding van ouditiewe insette, en ruimte is 'n voorstelling van visuele insette. Enige beperking in die ketting van waarneming het 'n spesifieke manifestasie op die kognitiewe verteenwoordiging wat ons werklikheid. Een fisiese beperking van ons visuele waarneming is die beperkte spoed van lig, wat manifesteer as 'n basiese eienskap van ons ruimte-tyd. In hierdie artikel, ons kyk na die gevolge van die beperkte spoed van ons persepsie, naamlik die spoed van lig, en wys dat hulle merkwaardig soortgelyk aan die koördineer transformasie in spesiale relatiwiteit. Uit hierdie waarneming, en geïnspireer deur die idee dat die ruimte is net 'n kognitiewe model geskep uit die lig sein insette, Ons ondersoek die implikasies van die behandeling van die spesiale relatiwiteitsteorie as 'n formalisme vir die beskrywing van die perseptuele effekte as gevolg van die beperkte spoed van lig. Met behulp van hierdie raamwerk, ons wys dat ons kan saamstaan en 'n wye verskeidenheid van oënskynlik onverwante astrofisiese en kosmologiese verskynsels te verduidelik. Sodra ons die manifestasies van die beperkinge in ons persepsie en kognitiewe verteenwoordiging identifiseer, ons die gevolglike beperkings op ons ruimte en tyd kan verstaan, lei tot 'n nuwe begrip van astrofisika en kosmologie.
Sleutel woorde: kognitiewe neurowetenskap; werklikheid; spesiale relatiwiteit; lig reistyd effek; gammastrale bars; kosmiese mikrogolf agtergrondstraling.
1. Inleiding
Ons werklikheid is 'n prentjie wat ons brein skep, vanaf ons sensoriese insette [1]. Alhoewel hierdie kognitiewe kaart word dikwels aanvaar 'n getroue beeld van die fisiese oorsake agter die sensing proses te wees, die oorsake self is heeltemal verskillend van die perseptuele ervaring van waarneming. Die verskil tussen die kognitiewe verteenwoordiging en hul fisiese oorsake is nie onmiddellik duidelik wanneer ons ons primêre sig. Maar, ons kan die verskil deur te kyk na die olfaktoriese en ouditiewe sintuie waardeer, want ons kan ons kognitiewe model wat gebaseer is op die oog gebruik om die werking van die "mindere te verstaan’ sintuie. Reuke, wat mag voorkom 'n eiendom van die lug wat ons inasem te wees, is in werklikheid ons brein se voorstelling van die chemiese handtekeninge wat ons neuse voel. Net, klank is nie 'n intrinsieke eienskap van 'n vibrerende liggaam, maar ons brein se meganisme om die druk golwe in die lug wat ons ore sin te verteenwoordig. Table Ek wys die ketting van die fisiese oorsake van die sensoriese insette tot die finale werklikheid as die brein skep dit. Alhoewel die fisiese oorsake geïdentifiseer kan word vir die reuk en ouditiewe kettings, hulle nie maklik onderskei vir visuele proses. Sedert oë is die mees kragtige sin wat ons besit, Ons is verplig om ons brein se voorstelling van visuele insette as die fundamentele werklikheid te aanvaar.
Terwyl ons visuele werklikheid bied 'n uitstekende raamwerk vir fisiese wetenskappe, Dit is belangrik om te besef dat die werklikheid self is 'n model met potensiële fisiese of fisiologiese beperkings en ondergang. Die noue integrasie tussen die fisiologie van die persepsie en sy verteenwoordiging in die brein is onlangs bewys in 'n slim eksperiment met die tasbare kanaliseer illusie [2]. Hierdie illusie resultate in 'n enkele tasbare sensasie in die brandpunt in die middel van 'n stimulus patroon alhoewel geen stimulasie toegepas word op die webwerf. In die eksperiment, die brein aktivering streek het ooreengestem met die fokuspunt waar die sensasie was beskou, eerder as om die punte waar die stimuli toegepas, bewys dat die brein geregistreer persepsies, nie die fisiese oorsake van die vermeende werklikheid. Met ander woorde, vir die brein, daar is geen verskil tussen die toepassing van die patroon van die stimuli en die toepassing van slegs een stimulus by die sentrum van die patroon. Die brein kaarte die sensoriese insette te streke wat ooreenstem met hul persepsie, eerder as die streke wat fisiologies ooreenstem met die sensoriese stimuli.
Sin modaliteit: | Fisiese oorsaak: | Voel sein: | Brein se model: |
Olfaktoriese | Chemikalieë | Chemiese reaksies | Reuke |
Ouditiewe | Vibrasies | Druk golwe | Klanke |
Visuele | Onbekend | Lig | Ruimte, tyd werklikheid |
Table ek: Die brein se verteenwoordiging van die verskillende sensoriese insette. Reuke is 'n voorstelling van chemiese samestelling en konsentrasie ons neus sintuie. Klanke is 'n afbeelding van die lug druk golwe wat deur 'n vibrerende voorwerp. In sig, ons nie die fisiese werklikheid nie ken nie, ons verteenwoordiging is ruimte, en moontlik tyd.
Die neurologiese lokalisering van verskillende aspekte van die werklikheid is in die neuro gestig deur letsel studies. Die persepsie van beweging (en die gevolglike basis van ons sin van die tyd), byvoorbeeld, so gelokaliseerde dat 'n klein letsel dit heeltemal kan uitwis. Gevalle van pasiënte met sulke spesifieke verlies van 'n deel van die werklikheid [1] illustreer die feit dat ons ervaring van die werklikheid, elke aspek van dit, is inderdaad 'n skepping van die brein. Ruimte en tyd is aspekte van die kognitiewe verteenwoordiging in die brein.
Ruimte is 'n perseptuele ervaring baie soos klank. Vergelykings tussen die ouditiewe en visuele vorme van waarneming kan nuttig wees in die begrip van die beperkings van hul vertoë in die brein. Een beperking is die insette wissel van die sintuie. Ore is sensitief in die frekwensie 20Hz-20kHz, en oë is beperk tot die sigbare spektrum. Nog 'n beperking, wat in spesifieke individue kan bestaan, is 'n onvoldoende voorstelling van die insette. So 'n beperking kan lei tot toon-doof en kleurblindheid, byvoorbeeld. Die spoed van die sin modaliteit stel ook 'n effek, soos die tydsverloop tussen die sien 'n gebeurtenis en die aanhoor van die ooreenstemmende klank. Vir visuele persepsie, 'n gevolg van die beperkte spoed van lig is bekend as 'n Light Reis Tyd (LTT) uitwerking. LLT bied een moontlike interpretasie vir die waargeneem superluminal beweging in sekere hemelse voorwerpe [3,4]: Wanneer 'n voorwerp nader aan die waarnemer op 'n vlak hoek, dit mag voorkom baie vinniger as die werklikheid te beweeg [5] weens LTT.
Ander gevolge van die LTT effekte in ons persepsie is merkwaardig soortgelyk aan die koördineer transformasie van die spesiale relatiwiteitsteorie (SRT). Hierdie gevolge sluit in 'n oënskynlike inkrimping van 'n afneem voorwerp langs die rigting van beweging en 'n tydvertraging effek. Verder, 'n afneem voorwerp kan nooit verskyn moet vinniger gaan as die spoed van lig, selfs as sy werklike spoed is superluminal. Terwyl SRT nie uitdruklik verbied dit, superluminality verstaan om te lei tot die tyd te reis en die gevolglike oortredings van kousaliteit. 'N duidelik skending van oorsaaklikheid is een van die gevolge van LTT, wanneer die superluminal voorwerp nader aan die waarnemer. Al hierdie LTT effekte is merkwaardig soortgelyk aan effekte voorspel deur SRT, en is tans geneem word as 'n bevestiging’ dat die ruimte-time gehoorsaam SRT. Maar in plaas daarvan, ruimte-tyd kan 'n dieper struktuur het wat, wanneer deursyfer LTT effekte, resultate in ons persepsie dat die ruimte-time gehoorsaam SRT.
Sodra ons aanvaar die neuro siening van die werklikheid as 'n voorstelling van ons sensoriese insette, Ons kan so prominent verstaan waarom die spoed van lig figure in ons fisiese teorieë. Die teorieë van fisika is 'n beskrywing van die werklikheid. Werklikheid is geskep uit die lesings van ons sintuie, veral ons oë. Hulle werk teen die spoed van lig. So het die heiligheid verleen aan die spoed van lig is 'n funksie slegs ons werklikheid, nie die absolute, uiteindelike werklikheid wat ons sintuie is die strewe om te sien. Wanneer dit kom by die fisika wat verskynsels beskryf en buite ons sensoriese reekse, ons regtig die rol in ag te neem dat ons persepsie en kognisie speel in hulle sien. Die Heelal soos ons sien dit is net 'n kognitiewe model geskep uit die fotone val op ons retina of op die foto-sensors van die Hubble-teleskoop. As gevolg van die beperkte spoed van die inligting draer (naamlik fotone), ons persepsie is verdraai in so 'n manier te gee vir ons die indruk dat ruimte en tyd gehoorsaam SRT. Hulle doen, maar ruimte en tyd is nie die absolute werklikheid. “Ruimte en tyd is maniere waarop ons dink en nie omstandighede waarin ons leef,” as Einstein self dit sit. Die behandeling van ons beskou die werklikheid as ons brein se verteenwoordiging van ons visuele insette (gefiltreer deur die LTT effek), sal ons sien dat al die vreemde gevolge van die koördineer transformasie in SRT kan verstaan word as die manifestasies van die beperkte spoed van ons sintuie in ons ruimte en tyd.
Verder, ons sal wys dat hierdie lyn van denke lei tot natuurlike verklarings vir twee klasse astrofisiese verskynsels:
Gammastraaluitbarstings, wat baie kort, maar intense flitse van strale, tans geglo voortspruit uit rampspoedige sterre in duie stort, en Radio Bronne, wat tipies simmetriese en lyk wat verband hou met galaktiese kerne, tans oorweeg manifestasies van ruimte-tyd singulariteite of neutronsterre. Hierdie twee astrofisiese verskynsels verskyn duidelike en nie-verwante, maar hulle kan verenig en verduidelik met behulp van LTT effekte. Hierdie artikel bied so 'n verenigde kwantitatiewe model. Dit sal ook wys dat die kognitiewe beperkings aan die werklikheid as gevolg van LTT effekte kwalitatiewe verduidelikings vir sulke kosmologiese eienskappe kan as die oënskynlike uitbreiding van die heelal en die kosmiese mikrogolf-agtergrondstraling (CMBR). Beide hierdie verskynsels kan verstaan word as verwant aan ons persepsie van superluminal voorwerpe. Dit is die eenwording van hierdie skynbaar duidelike verskynsels op aansienlik verskillende lengte en tydskale, saam met sy konseptuele eenvoud, dat ons hou as die aanwysers van geldigheid van hierdie raamwerk.
2. Ooreenkomste tussen LTT Effects & SRT
Die koördineer transformasie afgelei in Einstein se oorspronklike papier [6] is, gedeeltelik, 'n manifestasie van die LTT gevolge en die gevolg van die instelling van die konstantheid van die spoed van lig in alle traagheid rame. Dit is die mees voor die hand liggend in die eerste gedagte-eksperiment, waar waarnemers beweeg met 'n stok vind hul horlosies nie gesinchroniseer gevolg van die verskil in LTT se langs die lengte van die staaf. Egter, in die huidige interpretasie van SRT, die koördineer transformasie beskou word as 'n basiese eienskap van ruimte en tyd. Een van die probleme wat voortspruit uit hierdie formulering is dat die definisie van die relatiewe snelheid tussen die twee traagheid rame word dubbelsinnig. As dit is die snelheid van die bewegende raam soos gemeet deur die waarnemer, dan is die waargeneem superluminal beweging in radio vliegtuie vanaf die kern streek word 'n skending van die SRT. As dit is 'n snelheid dat ons te lei deur die oorweging van LTT effekte, dan het ons die ekstra diens te neem ad hoc- aanname dat superluminality is verbode. Hierdie probleme dui daarop dat dit dalk beter wees om die LTT gevolge van die res van SRT te ontwarren. Alhoewel dit nie probeer in hierdie vraestel, die primêre motivering vir SRT, naamlik die kovariansie van Maxwell se vergelykings, kan bereik word, selfs sonder toegeskryf LTT gevolge van die eienskappe van ruimte en tyd.
In hierdie afdeling, ons ruimte en tyd beskou as 'n deel van die kognitiewe model geskep deur die brein, en illustreer dat SRT van toepassing op die kognitiewe model. Die absolute werklikheid (waarvan die SRT-agtige ruimte-tyd is ons persepsie) het nie die beperkings van SRT te gehoorsaam. In die besonder, voorwerpe is nie beperk tot subluminal spoed, selfs al is hulle mag vir ons asof hulle beperk tot subluminal spoed in ons persepsie van ruimte en tyd. As ons mekaar te LTT gevolge van die res van SRT, Ons kan 'n wye verskeidenheid van verskynsels verstaan, soos in hierdie artikel.
SRT poog om 'n lineêre transformasie koördineer tussen koördineer stelsels in beweging met betrekking tot mekaar. Ons kan die oorsprong van lineariteit spoor na 'n verborge aanname van die aard van ruimte en tyd gebou in SRT, soos deur Einstein [6]: “In die eerste plek is dit duidelik dat die vergelykings moet lineêr word op grond van die eienskappe van homogeniteit wat ons skryf aan ruimte en tyd.” As gevolg van hierdie aanname van lineariteit, die oorspronklike afleiding van die transformasie-vergelykings ignoreer die asimmetrie tussen nader en afneem voorwerpe en konsentreer op die afneem voorwerpe. Beide nader en afneem voorwerpe kan deur twee beskryf word koördineer stelsels wat altyd afneem van mekaar. Byvoorbeeld, As 'n stelsel Die beweeg met betrekking tot 'n ander stelsel te langs die positiewe X-as van te, dan 'n voorwerp in rus in Die op 'n positiewe x nader 'n waarnemer by die oorsprong van die te. Anders SRT, oorwegings gebaseer op LTT effekte tot gevolg intrinsiek ander stel van transformasie wette vir voorwerpe nader 'n waarnemer en die afneem van hom. Meer in die algemeen, die transformasie hang af van die hoek tussen die snelheid van die voorwerp en die waarnemer se lyn van sig. Sedert die transformasie-vergelykings gebaseer op LTT effekte paketten nader en afneem voorwerpe asymmetrisch, hulle 'n natuurlike oplossing vir die tweeling paradoks, byvoorbeeld.
2.1 Eerste Orde Perseptueel-effekte
Vir nader en afneem voorwerpe, die relatiwistiese effekte is tweede orde in spoed , en spoed verskyn gewoonlik as . Die LTT effekte, Aan die ander kant, is die eerste om in spoed. Die eerste orde effekte is in die afgelope vyftig jaar bestudeer in terme van die voorkoms van 'n relativistically beweeg verlengde liggaam [7-15]. Dit is ook voorgestel dat die relatiwistiese Doppler-effek kan beskou word as die meetkundige gemiddelde [16] meer basiese berekeninge. Die huidige oortuiging is dat die eerste orde-effekte is 'n optiese illusie van ons persepsie van die werklikheid geneem word. Sodra hierdie effekte is geneem uit of 'deconvolved’ uit die waarnemings, die "werklike’ ruimte en tyd word aanvaar SRT te gehoorsaam. Let daarop dat hierdie aanname is onmoontlik om te verifieer omdat die Deconvolutie is 'n swak gestel probleem – Daar is verskeie oplossings vir die absolute realiteit dat alle gevolg in dieselfde perseptuele prentjie. Nie al die oplossings gehoorsaam SRT.
Die idee dat dit die absolute werklikheid wat gehoorsaam SRT bodes in 'n dieper filosofiese probleem. Hierdie idee is gelykstaande aan te dring dat ruimte en tyd is in werklikheid 'intuïsies’ buite sintuiglike waarneming eerder as 'n kognitiewe prentjie geskep deur ons brein uit die sensoriese insette wat hulle ontvang. 'N Formele kritiek van die Kantiaanse intuïsies van ruimte en tyd is buite die bestek van hierdie artikel. Hier, neem ons die posisie dat dit ons waargeneem of vermeende werklikheid wat gehoorsaam SRT en verken waar dit ons lei. Met ander woorde, ons aanvaar dat SRT is niks anders as 'n formalisering van die perseptuele effekte. Hierdie effekte is nie die eerste om in spoed wanneer die voorwerp is nie direk te nader (of afneem van) die waarnemer, soos ons later sal sien. Ons sal jou wys in hierdie artikel dat 'n behandeling van SRT as 'n perseptuele effek sal gee ons natuurlike oplossing vir astrofisiese verskynsels soos gammastraaluitbarstings en simmetriese radio jets.
2.2 Persepsie van spoed
Ons eerste kyk hoe die persepsie van beweging is gemoduleerde deur LTT effekte. Soos vroeër opgemerk, die transformasie vergelykings van SRT behandel enigste voorwerpe afneem van die waarnemer. Om hierdie rede, ons eerste oorweeg om 'n afneem voorwerp, vlieg weg van die waarnemer teen 'n spoed van die voorwerp hang af van die werklike spoed b (soos in Bylae A.1):
& Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & nbsp; & Nbsp; & Nbsp; (1)
& Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & nbsp; & Nbsp; & Nbsp; (2)
So, weens LTT effekte, 'n oneindige werklike snelheid kry koppel aan 'n oënskynlike snelheid . Met ander woorde, geen voorwerp kan verskyn vinniger te reis as die spoed van lig, heeltemal in ooreenstemming met die SRT.
Fisies, hierdie skynbare spoedgrens neerkom op 'n kartering van te . Hierdie kartering is die mees voor die hand liggend in die gevolge daarvan. Byvoorbeeld, dit neem 'n oneindige hoeveelheid energie wat 'n voorwerp versnel tot 'n oënskynlike spoed omdat, in werklikheid, ons versnel dit 'n oneindige spoed. Dit oneindige energie vereiste kan ook as die relatiwistiese massa verander met spoed gesien word, bereik op . Einstein verduidelik hierdie kartering as: “Vir snelhede groter as dié van die lig van ons beraadslagings betekenisloos; ons sal, egter, vind in wat volg, dat die snelheid van lig in ons teorie speel die deel, fisies, van 'n oneindig groot snelheid.” So, vir voorwerpe afneem van die waarnemer, die gevolge van die LTT is byna identies aan die gevolge van SRT, in terme van die persepsie van spoed.
2.3 Tydvertraging
Tydvertraging
Figuur 1:. Vergelyking tussen die lig reistyd (LTT) effekte en die voorspellings van die spesiale relatiwiteitsteorie (SR). Die X-as is die oënskynlike spoed en die Y-as toon die relatiewe tydvertraging of lengte inkrimping. |
LTT effekte beïnvloed die manier om tyd by die bewegende voorwerp beskou word. Stel jou voor 'n voorwerp wegbeweeg van die waarnemer teen 'n konstante koers. As dit weg beweeg, die opeenvolgende fotone wat uitgestraal word deur die voorwerp langer neem om die waarnemer te bereik, want hulle is vrygestel op verder en verder weg. Hierdie reis vertraging gee die waarnemer die illusie dat die tyd wat oorloop stadiger vir die bewegende voorwerp. Dit kan maklik aangetoon word (sien aanhangsel A.2) dat die tyd interval waargeneem is verwant aan die werklike tyd interval as:
& Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & nbsp; & Nbsp; & Nbsp;(3)
vir 'n voorwerp wegbeweeg van die waarnemer (). Dit waargeneem tydvertraging is geplot in Fig. 1, waar dit vergelyk word met die tydvertraging voorspel in SR. Let daarop dat die tydvertraging te danke aan LTT het 'n groter omvang as die een wat voorspel in SR. Egter, die variasie is soortgelyk, met beide tyd dilations neig na as die waargeneem spoed is geneig om te .
2.4 Lengte Sametrekking
Die lengte van 'n voorwerp in beweging verskyn ook verskillende weens LTT effekte. Dit kan aangetoon word (sien bylaag A.3) wat waargeneem lengte as:
& Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & Nbsp; & Nbsp;(4)
vir 'n voorwerp wegbeweeg van die waarnemer met 'n oënskynlike spoed van . Hierdie vergelyking is ook geplot in Fig. 1. Let weer daarop dat die LTT effekte is sterker as die mense voorspel in SRT.
Fig. 1 illustreer dat beide tydvertraging en Lorentz inkrimping kan beskou word as LTT effekte. Terwyl die werklike grootte van LTT effekte is groter as wat SRT voorspel, hul kwalitatiewe afhanklikheid van spoed is byna identies. Hierdie ooreenkoms is nie verbasend nie, want die koördineer transformasie in SRT is deels gebaseer op LTT effekte. As LTT effekte is toegepas moet word, as 'n optiese illusie, op die top van die gevolge van SRT as tans geglo, dan is die totale waargeneem lengte inkrimping en tydvertraging sal aansienlik meer as die SRT voorspellings.
2.5 Dopplerverskuiwing
Die res van die artikel (die artikels tot gevolgtrekkings) is verkorte en kan in die PDF weergawe gelees word. () |
5 Gevolgtrekkings
In hierdie artikel, Ons het begin met 'n insig van kognitiewe neurowetenskap oor die aard van die werklikheid. Reality is 'n gerieflike voorstelling wat ons brein skep uit ons sensoriese insette. Hierdie verteenwoordiging, al gerieflik, is 'n ongelooflike verre eksperimentele kartering van die werklike fisiese oorsake wat die insette van ons sintuie. Verder, beperkinge in die ketting van waarneming en persepsie kaart te meetbare en voorspelbare manifestasies aan die werklikheid wat ons waarneem. Een so 'n fundamentele beperking op ons beskou die werklikheid is die spoed van lig, en die ooreenstemmende manifestasies, LTT effekte. Omdat ruimte en tyd is 'n deel van 'n werklikheid geskep uit die lig insette tot ons oë, sommige van hul eiendomme is manifestasies van LTT effekte, veral op ons persepsie van beweging. Die absolute, fisiese werklikheid genereer die lig insette nie die eienskappe wat ons skryf gehoorsaam aan ons beskou ruimte en tyd. Ons het gewys dat LTT effekte is kwalitatief identies aan dié van SRT, daarop te let dat SRT oorweeg slegs verwysingsraamwerke afneem van mekaar. Hierdie ooreenkoms is nie verbasend nie, want die koördineer transformasie in SRT is afgelei deels gebaseer op LTT effekte, en deels op die aanname dat die lig beweeg teen dieselfde spoed met betrekking tot alle traagheid rame. In die behandeling van dit as 'n manifestasie van LTT, ons het nie die primêre motivering van SRT spreek, Dit is 'n Covariante formulering van Maxwell se vergelykings, soos blyk uit die opening state van Einstein se oorspronklike papier [6]. Dit kan moontlik wees om die kovariansie van elektrodinamika te ontwarren van die koördineer transformasie, alhoewel dit nie probeer in hierdie artikel.
Anders SRT, LTT effekte is asimmetriese. Dit asimmetrie bied 'n oplossing vir die tweeling paradoks en 'n interpretasie van die veronderstelde oorsaaklikheid oortredings wat verband hou met superluminality. Verder, die persepsie van superluminality gemoduleer deur LTT effekte, en verduidelik g straal bars en simmetriese jets. Soos ons het in die artikel, persepsie van superluminal beweging het ook 'n verduideliking vir kosmologiese verskynsels soos die uitbreiding van die heelal en kosmiese mikrogolf agtergrondstraling. LTT effekte moet in ag geneem word as 'n fundamentele beperking in ons persepsie, en gevolglik in fisika, eerder as 'n gerieflike verklaring vir geïsoleerde verskynsel. Gegewe dat ons persepsie is gefiltreer deur LTT effekte, ons het hulle te deconvolute van ons beskou die werklikheid ten einde die aard van die absolute te verstaan, fisiese werklikheid. Dit Deconvolutie, egter, resultate in verskeie oplossings. So, die absolute, fisiese werklikheid is buite ons begrip, en enige aanvaar eienskappe van die absolute werklikheid kan net bevestig word deur hoe goed die gevolglike waargeneem werklikheid is dit eens met ons waarnemings. In hierdie artikel, Ons aanvaar dat die absolute werklikheid gehoorsaam ons intuïtief duidelik klassieke meganika en die vraag gevra hoe so 'n werklikheid sou word beskou as deursyfer LTT effekte. Ons het getoon dat hierdie spesifieke behandeling kan sekere astrofisiese en kosmologiese verskynsels wat ons waarneem verduidelik. Die onderskeid tussen die verskillende begrippe van snelheid, insluitend die regte snelheid en die snelheid Einsteinian, was die onderwerp van 'n onlangse uitgawe van die tydskrif [33].
Die koördineer transformasie in SRT moet as 'n herdefiniëring van ruimte en tyd beskou word (of, meer in die algemeen, werklikheid) ten einde die ondergang van ons persepsie van beweging te danke aan LTT effekte te akkommodeer. Die absolute werklikheid agter ons persepsie is nie onderhewig aan beperkings van SRT. 'N Mens kan die versoeking word dat SRT te argumenteer toepassing op die' regte’ ruimte en tyd, nie ons persepsie. Hierdie argument lei tot die vraag, wat is 'n ware? Werklikheid is niks anders as 'n kognitiewe model geskep in ons brein begin van ons sensoriese insette, visuele insette om die belangrikste. Ruimte self is 'n deel van hierdie kognitiewe model. Die eienskappe van die ruimte is 'n afbeelding van die beperkings van ons persepsie. Ons het geen toegang tot 'n werklikheid buite ons persepsie. Die keuse van die aanvaarding van ons persepsie as 'n ware beeld van die werklikheid en die herdefiniëring van ruimte en tyd soos beskryf in SRT inderdaad neerkom op 'n filosofiese keuse. Die alternatiewe wat in die artikel is gevra deur die oog in die moderne neuro dat die werklikheid is 'n kognitiewe model in die brein wat gebaseer is op ons sensoriese insette. Die goedkeuring van hierdie alternatiewe verminder om ons te raai die aard van die absolute realiteit en vergelyk sy voorspel projeksie aan ons ware persepsie. Dit kan vereenvoudig en lig 'n paar teorieë in fisika en verduidelik sommige verwarrend verskynsel in ons heelal. Egter, hierdie opsie is nog 'n filosofiese standpunt teen die onkenbare absolute werklikheid.
Verwysings
[1] V.S. Ramachandran, “Die opkomende Mind: Reith Lesings oor Neuroscience” (BBC, 2003).
[2] L.M. Chen, R.M. Friedman, en 'n. Die. Gemsbok, Wetenskap 302, 881 (2003).
[3] J.A. Bonnet, W.B. Sparks, en F. Macchetto, APJ 520, 621 (1999).
[4] A.J. Sensus, NOU&A 35, 607 (1997).
[5] M. Rees, Aard 211, 468 (1966).
[6] A. Einstein, Annale van fisika 17, 891 (1905).
[7 ] R. Weinstein, Is. J. Phys. 28, 607 (1960).
[8 ] M.L. Boas, Is. J. Phys. 29, 283 (1961).
[9 ] S. Yngström, Argief vir Fisika 23, 367 (1962).
[10] G.D. Scott en M.R. Wines, Is. J. Phys. 33, 534 (1965).
[11] N.C. McGill, Minagting. Phys. 9, 33 (1968).
[12] R.Bhandari, Is. J. Phys 38, 1200 (1970).
[13] G.D. Scott en H.J. van Driel, Is. J. Phys. 38, 971 (1970).
[14] Namiddag. Mathews en M. Lakshmanan, Nuovo Cimento 12, 168 (1972).
[15] J. Terrell, Is. J. Phys. 57, 9 (1989).
[16] T.M. Kalotas en voormiddag. Lee, Is. J. Phys. 58, 187 (1990).
[17] I.F. Mirabel en L.F. Rodriguez, Aard 371, 46 (1994).
[18] I.F. Mirabel en L.F. Rodriguez, NOU&A 37, 409 (1999).
[19] G. GISLER, Aard 371, 18 (1994).
[20] R.P. Fender, S.T. Garrington, D. J. McKay, T. Die. B. Muxlow, G. G. Pooley, R. Dit. Spencer, A. M. Stirling, en E.B. Waltman, MNRAS 304, 865 (1999).
[21] R. A. Perley, J.W. Turner, en J. J. Cowan, APJ 285, Ł35 (1984).
[22] Ek. Owsianik en J.E. Conway, A&A 337, 69 (1998).
[23] A.G. Polatidis, J.E. Conway, en I.Owsianik, in Proc. 6e Europese VLBI Netwerk simposium, geredigeer deur Ros, Neute, Lobanov, Sensus (2002).
[24] M. Thulasidas, Die perseptuele effek (weens LTT) van 'n superluminal voorwerp wat as twee voorwerpe word die beste geïllustreer met behulp van 'n animasie, wat kan gevind word by die skrywer se webwerf: http://www.TheUnrealUniverse.com/anim.html
[25] S. Hofnar, H.J. Roeser, K.Meisenheimer, en R.Perley, A&A 431, 477 (2005), Astro-pH / 0410520.
[26] T. Piran, International Journal van die moderne fisika A 17, 2727 (2002).
[27] E.P. Mazets, S.V. Golenetskii, V.N. Ilyinskii, Y. A. Guryan, en R. Die. Aptekar, AP&SS 82, 261 (1982).
[28] T. Piran, Phys.Rept. 314, 575 (1999).
[29] F. Ryde, APJ 614, 827 (2005).
[30] F. Ryde, , en R. Svensson, APJ 566, 210 (2003).
[31] G. Ghisellini, J.Mod.Phys.A (Proc. 19e Europese Cosmic Ray simposium – Kassa 2004) (2004), Astro-pH / 0411106.
[32] F. Ryde en R. Svensson, APJ 529, L13 (2000).
[33] C. Whitney, Galilese Elektrodinamika, Spesiale uitgawes 3, Redakteur se Essays, Winter 2005.
Ons weet dat ons heelal is 'n bietjie onwerklik. Die sterre sien ons in die nag lug, byvoorbeeld, is nie regtig daar. Hulle kan verskuif het of selfs dood teen die tyd wat ons kry om dit te sien. Hierdie vertraging is te danke aan die tyd wat dit neem vir die lig uit die verre sterre en sterrestelsels om ons te bereik. Ons weet van die vertraging.
Dieselfde vertraging in te sien het 'n minder bekende verskynsel in die manier waarop ons sien bewegende voorwerpe. Dit verwring ons persepsie so iets kom na ons sal lyk asof dit kom in 'n vinniger. Vreemd soos dit mag klink, hierdie effek is in astrofisiese studies waargeneem. Sommige van die hemelse liggame lyk asof hulle beweeg 'n paar keer die spoed van lig, terwyl hul “werklike” spoed is waarskynlik 'n baie laer.
Nou, hierdie effek 'n interessante vraag–Wat is die “werklike” spoed? As sien is glo, die spoed sien ons moet die werklike spoed. Dan weer, Ons weet van die lig reistyd effek. So moet ons die spoed voor ons sien glo dat dit korrek. Wat dan doen “sien” beteken? Wanneer ons sê dat ons iets sien, wat werklik bedoel ons?
Lig in fisika
Sien behels lig, natuurlik. Die beperkte spoed van lig invloede en verdraai die manier waarop ons dinge sien. Hierdie feit moet skaars kom as 'n verrassing, want ons weet dat dinge nie soos ons dit sien. Die son wat ons sien, is reeds agt minute oud teen die tyd dat ons dit sien. Hierdie vertraging is nie 'n groot deal; As ons wil weet wat aangaan op die son nou, Al wat ons moet doen, is om te wag vir agt minute. Ons, nietemin, moet “korrekte” vir die ondergang van ons persepsie as gevolg van die beperkte spoed van lig voordat ons kan vertrou wat ons sien.
Wat is verbasend (en selde uitgelig) is dat wanneer dit kom mosie sensing, ons kan nie terug-bereken op dieselfde wyse ons neem uit die vertraging in die sien van die son. As ons 'n hemelse liggaam beweeg teen 'n hoë spoed onwaarskynlike, ons kan nie uitvind hoe vinnig en in watter rigting dit “regtig” beweeg sonder om verdere aannames. Een manier om van die hantering van hierdie probleem is die ondergang van ons persepsie toe te skryf aan die fundamentele eienskappe van die arena van fisika — ruimte en tyd. Nog 'n plan van aksie is die skeiding tussen ons persepsie en die onderliggende te aanvaar “werklikheid” en hanteer dit op 'n manier.
Einstein het verkies om die eerste roete. In sy baanbrekerswerk papier oor 'n honderd jaar gelede, Hy het die spesiale relatiwiteitsteorie, waarin hy skryf die manifestasies van die beperkte spoed van lig aan die fundamentele eienskappe van ruimte en tyd. Een kern idee in spesiale relatiwiteit (SR) is dat die idee van gelyktydigheid moet herdefinieer word nie, want dit neem tyd vir ligte uit 'n gebeurtenis op 'n afgeleë plek om ons te bereik, en word ons bewus van die geval. Die konsep van “Nou” maak nie veel sin, soos ons gesien het, wanneer ons praat van 'n gebeurtenis gebeur in die son, byvoorbeeld. Gelyktydigheid is relatief.
Einstein gedefinieer gelyktydigheid met behulp van die oomblikke in die tyd wat ons ontdek die geval. Opsporing, as hy dit gedefinieer, behels 'n ronde-reis reis van die lig soortgelyk aan Radar opsporing. Ons stuur lig, en kyk na die besinning. As die weerkaatste lig van twee gebeurtenisse bereik ons op dieselfde oomblik, hulle gelyktydige.
Nog 'n manier te definieer gelyktydigheid is met behulp van waarneming — kan ons twee gebeurtenisse gelyktydige bel as die lig van hulle bereik ons op dieselfde oomblik. Met ander woorde, ons kan die lig wat deur die voorwerpe onder waarneming gebruik eerder as die stuur van die lig vir hulle en kyk na die besinning.
Hierdie verskil kan klink soos 'n muggezifterij tegniese, maar dit maak 'n groot verskil in die voorspellings wat ons kan maak. Einstein se keuse lei tot 'n wiskundige prentjie wat baie wenslik eienskappe, sodoende verdere ontwikkeling elegante.
Die ander moontlikheid is 'n voordeel wanneer dit kom by die beskrywing van voorwerpe in beweging, omdat dit ooreenstem beter met hoe ons meet hulle. Ons Radar gebruik nie die sterre in beweging te sien; ons bloot die lig voel (of ander bestraling) kom van hulle. Maar hierdie keuse van die gebruik van 'n sensoriese paradigma, eerder as Radar-agtige opsporing, die heelal resultate in 'n effens minder mooi wiskundige prentjie te beskryf.
Die wiskundige verskil toegevoeg verskillende filosofiese standpunte, wat op sy beurt deur sien tot die begrip van ons fisiese beeld van die werklikheid. As 'n illustrasie, Kom ons kyk na 'n voorbeeld van astrofisika. Gestel ons neem (deur 'n radio-teleskoop, byvoorbeeld) twee voorwerpe in die lug, ongeveer dieselfde vorm en eienskappe. Die enigste ding wat ons weet vir seker is, is dat die radio golwe van twee verskillende punte in die lug bereik die radioteleskoop op dieselfde oomblik in tyd. Ons kan raai dat die golwe het begin om hul reis 'n geruime tyd gelede.
Vir simmetriese voorwerpe, As ons aanvaar (as ons gereeld doen) dat die golwe begin die reis ongeveer op dieselfde tydstip, ons eindig met 'n foto van twee “werklike” simmetriese lobbe meer of minder die pad sien hulle.
Maar daar is 'n moontlikheid dat die verskillende golwe ontstaan uit dieselfde voorwerp (wat in beweging) op twee verskillende oomblikke in tyd, die bereik van die teleskoop op dieselfde oomblik. Hierdie moontlikheid verduidelik sommige spektrale en temporale eienskappe van sodanige simmetriese radio bronne, dit is wat ek wiskundig beskryf in 'n onlangse fisika artikel. Nou, Watter van hierdie twee foto's moet neem ons as 'n ware? Twee simmetriese voorwerpe as ons sien hulle of een voorwerp beweeg in so 'n manier om ons te gee wat die indruk? Is dit regtig saak watter een is “werklike”? Doen “werklike” iets beteken in hierdie konteks?
Die filosofiese standpunt in geïmpliseer in spesiale relatiwiteit beantwoord hierdie vraag onomwonde. Daar is 'n ondubbelsinnige fisiese werklikheid van wat ons kry die twee simmetriese radio bronne, Hoewel dit 'n bietjie van 'n wiskundige werk te kry om dit te. Die wiskunde reëls uit die moontlikheid van 'n enkele voorwerp wat in so 'n manier as twee voorwerpe na te boots. Wese, wat ons sien is wat daar buite.
Aan die ander kant, As ons gelyktydigheid definieer met behulp van gelyktydige aankoms van die lig, sal ons gedwing word om die presiese teenoorgestelde te erken. Wat ons sien is redelik ver van wat is daar buite. Ons sal bely dat ons nie ondubbelsinnig kan ontkoppel die ondergang te danke aan die beperkings in persepsie (die beperkte spoed van lig om die beperking van belang is hier) van wat ons sien. Daar is verskeie fisiese realiteite wat kan lei tot dieselfde perseptuele prentjie. Die enigste filosofiese standpunt wat sin maak, is die een wat verbreek die Deteksie werklikheid en die oorsake agter dit wat waargeneem.
Dit verbreek is nie ongewoon in filosofiese denkrigtings. Phenomenalism, byvoorbeeld, is van mening dat ruimte en tyd is nie objektiewe werklikhede. Hulle is bloot die medium van ons persepsie. Al die verskynsels wat in die ruimte en tyd gebeur is bloot bundels van ons persepsie. Met ander woorde, ruimte en tyd is kognitiewe konstrukte wat voortspruit uit persepsie. So, al die fisiese eienskappe wat ons toeskryf aan die ruimte en tyd kan net van toepassing op die fenomenale werklikheid (die werklikheid soos ons voel dit). Die noumenal werklikheid (wat die besit van die fisiese oorsake van ons persepsie), teenstelling, bly buite ons kognitiewe bereik.
Die gevolge van die twee verskillende filosofiese standpunte hierbo beskryf is geweldige. Aangesien die moderne fisika lyk na 'n nie-phenomenalistic siening van ruimte en tyd om te omhels, dit bevind hom in stryd met daardie tak van die filosofie. Hierdie kloof tussen filosofie en fisika het gegroei tot so 'n mate dat die Nobelprys wen fisikus, Steven Weinberg, gewonder (in sy boek “Drome van 'n Finale teorie”) waarom die bydrae van filosofie fisika is so verrassend klein. Dit vra ook filosowe stellings soos te maak, “Of 'noumenal werklikheid veroorsaak fenomenale werklikheid’ of 'noumenal werklikheid is onafhanklik van ons sensing dit’ of "ons voel noumenal werklikheid,’ die probleem is dat die konsep van noumenal werklikheid is 'n totaal onnodige konsep vir die ontleding van die wetenskap.”
Een, byna toevallige, probleme in die herdefiniëring van die gevolge van die beperkte spoed van lig as die eienskappe van ruimte en tyd is dat enige uitwerking wat ons nie verstaan kry onmiddellik verban na die wêreld van optiese illusies. Byvoorbeeld, die agt minute vertraging in die sien van die son, omdat ons geredelik verstaan en skei van ons persepsie met behulp van eenvoudige rekenkundige, beskou word as 'n blote optiese illusie. Egter, die ondergang van ons persepsie van vinnig bewegende voorwerpe, Hoewel oorsprong uit dieselfde bron word beskou as 'n eiendom van ruimte en tyd, want hulle is meer kompleks.
Ons het om vrede te maak met die feit dat wanneer dit kom by die sien van die heelal, Daar is nie so iets soos 'n optiese illusie, wat is waarskynlik wat Goethe uitgewys toe hy gesê, “Optiese illusie is optiese waarheid.”
Die onderskeid (of die gebrek daaraan) tussen optiese illusie en waarheid is een van die oudste debatte in die filosofie. Na alles, dit is oor die onderskeid tussen kennis en die werklikheid. Kennis word beskou as ons siening oor iets wat, in werklikheid, is “werklik die geval is.” Met ander woorde, kennis is 'n weerspieëling, of 'n geestelike beeld van iets eksterne, soos getoon in die figuur hieronder.
In hierdie foto, die swart pyl stel die proses van die skep van kennis, Dit sluit persepsie, kognitiewe aktiwiteite, en die uitoefening van suiwer rede. Dit is die prentjie wat die fisika het gekom om te aanvaar.
Hy erken dat ons persepsie onvolmaakte mag wees, fisika aanvaar dat ons kan kry deur middel van toenemend fyner eksperimentering nader en nader aan die eksterne werklikheid, en, meer belangrik, deur beter teoretisering. Die Spesiale en Algemene Teorieë van Relatiwiteit is voorbeelde van briljante aansoeke van hierdie siening van die werklikheid waar eenvoudige fisiese beginsels meedoënloos agtervolg gebruik formidabele masjien van suiwer rede om hul logies onvermydelik gevolgtrekkings.
Maar daar is nog 'n, alternatiewe siening van kennis en werklikheid wat reeds vir 'n lang tyd. Dit is die mening dat met betrekking tot vermeende werklikheid as 'n interne kognitiewe verteenwoordiging van ons sensoriese insette, soos hieronder geïllustreer.
In hierdie siening, kennis en beskou die werklikheid is beide interne kognitiewe konstrukte, Hoewel ons het gekom om te dink van hulle as afsonderlike. Wat is eksterne is nie die werklikheid soos ons dit sien, maar 'n onkenbare entiteit wat aanleiding gee tot die fisiese oorsake agter sensoriese insette. In die illustrasie, die eerste pyl stel die proses van waarneming, en die tweede pyl verteenwoordig die kognitiewe en logiese redenasie stappe. Ten einde hierdie siening van die werklikheid en kennis toe te pas, ons het die aard van die absolute werklikheid te dink, onkenbare soos dit is. Een moontlike kandidaat vir die absolute realiteit is Newton-meganika, Dit gee 'n redelike voorspelling vir ons beskou die werklikheid.
Om op te som, wanneer ons probeer om die ondergang te danke aan persepsie te hanteer, het ons twee opsies, of twee moontlike filosofiese standpunte. Een daarvan is die ondergang as deel van ons tyd en ruimte te aanvaar, as SR doen. Die ander opsie is om te aanvaar dat daar 'n “hoër” werklikheid te onderskei van ons Deteksie werklikheid, wie se eiendom kan ons net vermoede. Met ander woorde, een opsie is met die ondergang te leef, terwyl die ander is opgevoede raaiskote te stel vir die hoër werklikheid. Nie een van hierdie opsies is besonder aantreklik. Maar die raai pad is soortgelyk aan die oog in phenomenalism aanvaar. Dit lei ook natuurlik hoe die werklikheid beskou word in kognitiewe neurowetenskap, wat die studie van die biologiese meganismes agter kognisie.
In my mening, die twee opsies is nie inherent duidelike. Die filosofiese houding van SR kan beskou word as komende van 'n diep begrip dat die ruimte is bloot 'n fenomenale konstruk. As die sin modaliteit stel ondergang in die fenomenale prentjie, Ons kan argumenteer dat een sinvolle manier van hantering is dit die eienskappe van die fenomenale werklikheid te herdefinieer.
Rol van lig in ons Reality
Vanuit die perspektief van kognitiewe neurowetenskap, alles wat ons sien, sin, voel en dink is die gevolg van die neuronale interkonneksies in ons brein en die klein elektriese seine in hulle. Hierdie siening moet reg wees. Wat anders is daar? Al ons gedagtes en bekommernisse, kennis en oortuigings, ego en die werklikheid, lewe en dood — alles is net neuronale firings in die een-en-half kilogram slissend, grys materiaal wat ons noem ons brein. Daar is niks anders. Niks!
In werklikheid, hierdie siening van die werklikheid in die neuro is 'n presiese eggo van phenomenalism, wat van mening alles wat 'n bondel van persepsie of geestelike konstrukte. Ruimte en tyd is ook kognitiewe konstrukte in ons brein, soos alles. Hulle is geestelike foto's van ons brein bewerk uit die sensoriese insette wat ons sintuie ontvang. Gegenereer uit ons sintuiglike waarneming en vervaardigde deur ons kognitiewe proses, die ruimte-tyd kontinuum is die arena van fisika. Van al ons sintuie, oë is verreweg die oorheersende een. Die sensoriese insette te sien is lig. In 'n ruimte geskep deur die brein uit die lig val op ons retinas (of op die foto sensors van die Hubble-teleskoop), is dit 'n verrassing dat niks vinniger kan reis as die lig?
Hierdie filosofiese standpunt is die basis van my boek, Die onwerklik Heelal, wat ondersoek die algemene drade bindend fisika en filosofie. Sulke filosofiese musings kry gewoonlik 'n slegte rap van ons fisici. Om fisici, filosofie is 'n heeltemal ander gebied, 'n ander silo van kennis. Ons moet hierdie geloof te verander en waardeer die oorvleueling tussen die verskillende kennis silo's. Dit is in hierdie oorvleueling wat ons kan verwag deurbrake in die menslike denke te vind.
Hierdie filosofiese grand-staande mag klink arrogant en die bedekte self-vermaning van fisici verstaanbaar onwelkome; maar ek hou van 'n troefkaart. Op grond van hierdie filosofiese houding, Ek het met 'n radikaal nuwe model kom vir twee astrofisiese verskynsels, en dit in 'n artikel getiteld, “Is Radio Bronne en gammastraaluitbarstings Luminal gieken?” in die bekende International Journal van die moderne fisika D in Junie 2007. Hierdie artikel, wat gou is een van die top toeganklik artikels van die tydskrif deur Jan 2008, is 'n direkte toepassing van mening dat die beperkte spoed van lig verwring die manier waarop ons waarneem beweging. As gevolg van hierdie ondergang, die manier waarop ons dinge sien is 'n ver van die manier waarop hulle.
Ons kan in die versoeking wees om te dink dat ons so 'n perseptuele beperkings kan ontsnap deur die gebruik van tegnologiese uitbreidings aan ons sintuie soos radio-teleskope, elektronmikroskope of spektroskopiese spoed metings. Na alles, hierdie instrumente het nie “persepsie” per se en moet vry van menslike swakhede ons ly wees. Maar hierdie siellose instrumente ook ons heelal te meet deur inligting draers beperk tot die spoed van lig. Ons, dus, kan nie die basiese beperkinge van ons persepsie ontsnap, selfs wanneer ons gebruik van moderne instrumente. Met ander woorde, die Hubble-teleskoop kan 'n miljard ligjare verder sien as ons blote oog, maar wat dit sien, is nog steeds 'n miljard jaar ouer as wat ons oë sien.
Ons werklikheid, of tegnologies verbeterde of gebou op direkte sensoriese insette, is die eindresultaat van ons perseptuele proses. Tot die mate dat ons 'n lang reeks persepsie is gebaseer op 'n ligte (en word dus beperk tot sy spoed), Ons kry net 'n verwronge beeld van die heelal.
Lig in die filosofie en Spiritualiteit
Die kinkel in hierdie storie van die lig en die werklikheid is dat dit lyk asof ons al hierdie het bekend vir 'n lang tyd. Klassieke filosofiese skole lyk gedink het langs lyne baie soortgelyk aan Einstein se gedagte-eksperiment.
Sodra ons waardeer die spesiale plek verleen aan die lig in die moderne wetenskap, Ons moet onsself afvra hoe verskillende ons heelal in die afwesigheid van lig sou gewees het. Natuurlik, lig is net 'n etiket wat ons heg aan 'n sensoriese ervaring. Daarom, meer akkuraat te wees, ons het 'n ander vraag te vra: As ons nie enige sintuie wat gereageer het op wat ons die lig noem, sou dit invloed op die vorm van die heelal?
Die onmiddellike antwoord van enige normale (dit is, nie-filosofiese) persoon is wat dit is voor die hand liggend. As almal is blind, almal is blind. Maar die bestaan van die heelal is onafhanklik van die vraag of ons dit kan sien of nie. Is dit al? Wat beteken dit om te sê dat die heelal bestaan as ons nie kan sin is dit? Ag… die eeue-oue raaisel van die val boom in 'n verlate woud. Onthou, die heelal is 'n kognitiewe bou of 'n denkbeeldige voorstelling van die lig insette tot ons oë. Dit is nie “daar,” maar in die neurone van die brein, as alles anders is. In die afwesigheid van lig in ons oë, daar is geen insette verteenwoordig te word, ergo geen heelal.
As ons die heelal modaliteite wat bedryf op ander spoed het gevoel (echo plek, byvoorbeeld), dit is die spoed wat gedink het in die fundamentele eienskappe van ruimte en tyd. Dit is die onafwendbare gevolgtrekking uit phenomenalism.
Die rol van die lig in die skep van ons werklikheid of heelal is in die hart van die Wes-godsdienstige denke. 'N heelal sonder lig is nie net 'n wêreld waar jy hom het die ligte af. Dit is inderdaad 'n heelal sonder self, 'n heelal wat nie bestaan nie. Dit is in hierdie konteks dat ons die wysheid agter die stelling te verstaan dat “die aarde was woes, en nietig” totdat God veroorsaak lig te wees, deur te sê “Laat daar lig wees.”
Die Koran sê ook, “Allah is die lig van die hemel en die aarde,” wat weerspieël word in een van die ou Hindoe geskrifte: “Lei my uit die duisternis na die lig, lei my uit die onwerklik om die werklike.” Die rol van die lig in die neem van ons van die onwerklik leemte (die niks) 'n werklikheid is inderdaad vir 'n lang verstaan, lang tyd. Is dit moontlik dat die antieke heiliges en profete geweet dinge wat ons nou eers begin te ontbloot met al ons veronderstel vooruitgang in kennis?
Ek weet ek kan gedruis in waar engele vrees om loopvlak, vir wending die Skrif is 'n gevaarlike spel. Sulke buitelandse interpretasies is selde welkom in die teologiese kringe. Maar ek soek skuiling in die feit dat ek is op soek na instemming in die metafisiese menings van geestelike filosofie, sonder benadeling van hul mistieke of teologiese waarde.
Die ooreenkomste tussen die noumenal-fenomenale onderskeid in phenomenalism en die Brahmaan-Maya onderskeid in Advaita is moeilik om te ignoreer. Hierdie tyd getoets wysheid op die aard van die werklikheid van die repertoire van spiritualiteit is nou herontdek in die moderne neuro, wat behandel werklikheid as 'n kognitiewe verteenwoordiging wat deur die brein. Die brein gebruik die sensoriese insette, geheue, bewussyn, en selfs taal as bestanddele in concocting ons sin van die werklikheid. Hierdie siening van die werklikheid, egter, is iets fisika nog te kom met. Maar tot die mate wat die arena (ruimte en tyd) is 'n deel van die werklikheid, fisika is nie immuun teen die filosofie.
As ons druk op die grense van ons kennis verder, ons is besig om tot nou toe ongekende en dikwels verrassende verbindings tussen die verskillende takke van die menslike pogings om te ontdek. In die finale analise, hoe kan die diverse domeine van ons kennis onafhanklik te wees van mekaar wanneer al ons kennis woon in ons brein? Kennis is 'n kognitiewe verteenwoordiging van ons ervarings. Maar dan, so is die werklikheid; dit is 'n kognitiewe verteenwoordiging van ons sensoriese insette. Dit is 'n dwaling om te dink dat die kennis is ons interne voorstelling van 'n eksterne werklikheid, en dus apart van dit. Kennis en realiteit is beide interne kognitiewe konstrukte, Hoewel ons het gekom om te dink van hulle as afsonderlike.
Erkenning en gebruik van die interkonneksies tussen die verskillende gebiede van die menslike strewe om dalk die katalisator vir die volgende deurbraak in ons kollektiewe wysheid wat ons wag vir wees.
Ek het onlangs 'n Sony Wêreld Band Radio-ontvanger gekoop. Dit is 'n pragtige masjien met sowat twintig frekwensie bande en alle vorme van slotte en truuks om te grendel op te ver radiostasies. Ek het dit gekoop vir my pa, wat lief is vir die luister na sy radio laat in die nag.
Twee dae nadat ek gekoop het die radio, my pa het 'n ernstige hartversaking. 'N kongestiewe hartversaking (CHF) is nie met 'n hart aanval verwar. Die simptome van 'n CHF is misleidend soortgelyk is aan 'n asma-aanval, wat kan dubbel verraderlike indien die pasiënt reeds respiratoriese probleme, want die vroeë sorg kan gerig te raak aan die longe, terwyl die ontsteld hart kan geïgnoreer word. So het ek gedink ek sou die simptome hier bespreek in die hoop dat dit sal help om diegene met veroudering familielede wat anders kan misidentify 'n potensiële CHF. Veel meer inligting is beskikbaar op die Internet; probeer om Googlen “kongestiewe hartversaking.”
Vir asma-pasiënte, 'n gevaar teken van 'n hartversaking is aanhoudende asemhaling probleme ten spyte van inaseming medikasie. Wees op die uitkyk vir asemhaling probleme wat verhoog toe hulle lê, en bedaar wanneer hulle regop sit. Hulle kan gevolglike slapeloosheid het. As hulle toon dat die simptome van waterretensie (swelsel in laer hink of nek, onverwagte skielike gewigstoename ens), en as hulle het ander risikofaktore (hipertensie, onreëlmatige hartklop), moet asseblief nie wag, jaag na die hospitaal.
Die prognose vir CHF is nie goed nie. Dit is 'n chroniese toestand, progressiewe en terminale. Met ander woorde, dit is nie iets wat ons vang soos die griep en beter gou. Afhangende van die stadium van die pasiënt, ons hoef te bekommer oor die kwaliteit van die lewe, palliatiewe sorg of selfs die einde van die lewe sorg. Sodra 'n hart het begin ingee, dit is moeilik om die vordering van die aanslag te keer. Daar is geen maklike oplossings, geen silwer koeëls. Wat ons kan konsentreer op, regtig, is die kwaliteit van hul lewe. En die genade en waardigheid waarmee hulle dit laat. Vir die meeste van hulle, dit is hulle laaste daad. Kom ons maak dit 'n goeie een.
Deur my pa se bed nou, luister na die Sony, met al hierdie hartseer gedagtes in my kop, Ek onthou my eerste smaak van ware winter in die val van 1987 in Syracuse. Ek was te luister na die weerman van die plaaslike radiostasie (was dit WSYR?). Terwyl besing die temperature gaan Suid-, hy waargeneem, eerder filosofies, “C'mon, ons almal weet daar is net een manier om die temperature kan gaan.” Ja, Ons weet dat daar net een manier om dinge kan van hier af. Maar ons het nog betreur die heengaan van 'n somer vol sonskyn en blou lug.
Die Sony radio speel op, ondeurdringbare aan hierdie droewe musings, met jong gelukkig stemme dishing liedjies en grappe vir die voordeel van 'n nuwe generasie van yuppie pendelaars vol oorgawe en gretigheid 'n wêreld te verower. Min weet hulle — dit is al baie keer oor in die somer van Yester jaar met dieselfde oorgawe en passie verower. Die ou Vanguards stap eenkant gewillig en plek te maak vir die kinders van nuwe somers.
Die nuwe generasie het verskillende smaak. Hulle neurie aan verskillende iTunes op hul iPods. Hierdie pragtige radio-ontvanger, met die meeste van dit sewentien vreemd kort golf bands nou stil, is waarskynlik die laaste van sy soort. Die musiek en grappies van die volgende generasie het verander. Hul hare-doen en style verander. Maar die nuwe veldtog hef in met dieselfde drome van glorie as die kinders voor hulle. Hulle is dieselfde oorgawe. Dieselfde passie.
Miskien niks en niemand werklik gaan op. Ons het almal agter 'n bietjie van onsself, klein eggo's van ons oorwinnings, herinneringe in daardie liewe ons, en minuskule toevoegings tot die mythos wat woon op. Soos teardrops in die reën.
|
<urn:uuid:7ed40342-549c-49ad-ae56-a8c22e323d2f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
http://www.thulasidas.com/category/articles-and-essays/?lang=af
|
2019-07-18T17:24:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00159.warc.gz
|
by
|
2.0
|
a_tag
| false
| true
|
{
"abbr": [
"by"
],
"in_footer": [
true
],
"in_head": [
false
],
"location": [
"a_tag"
],
"version": [
"2.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000002
| false
|
Susan Fleming
Jump to navigation
Jump to search
Susan Fleming | |
Geboorte | 19 Februarie 1908 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 22 Desember 2002 (op 94) |
Kinders | 4 |
Beroep(e) | Aktrise |
Aktiewe jare | 1931–1954 |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Susan Fleming (19 Februarie 1908 – 22 Desember 2002) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente The Range Feud (1931), Million Dollar Legs (1932), He Learned About Women (1933), en Call It Luck (1934).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1931: The Range Feud
- 1931: A Dangerous Affair
- 1932: Million Dollar Legs
- 1933: He Learned About Women
- 1933: Olsen's Big Moment
- 1934: Call It Luck
|
<urn:uuid:21cb4962-e7ee-412f-a6fd-a9f20bc62c01>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Susan_Fleming
|
2019-07-18T17:34:44Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00159.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.963898
| false
|
kwadriljardste
Jump to navigation
Jump to search
- kwa•dril•jard•ste
Telwoord |
---|
kwadriljardste |
- Rangtelwoord van kwadriljard.
Vertalings: kwadriljardste | |||
---|---|---|---|
|
<urn:uuid:a6703695-2800-402b-a76e-25c87851be62>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wiktionary.org/wiki/kwadriljardste
|
2019-07-18T18:01:22Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00159.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.684393
| false
|
Irene Franklin
Jump to navigation
Jump to search
Irene Franklin | |
Geboorte | 1876 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Irene Franklin (1876 – 1941) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente Down to Their Last Yacht (1934), Ladies Crave Excitement (1935), Wanted! Jane Turner (1936), en Blazing Barriers (1937).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1934: Down to Their Last Yacht
- 1934: Registered Nurse
- 1934: A Very Honorable Guy
- 1935: Ladies Crave Excitement
- 1936: Wanted! Jane Turner
- 1937: Blazing Barriers
|
<urn:uuid:1e8bcc83-ee98-4a74-800b-f28be0098cf2>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Irene_Franklin
|
2019-07-19T23:03:03Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00319.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.929284
| false
|
Thelma Leeds
Jump to navigation
Jump to search
Thelma Leeds | |
Geboortenaam | Thelma Goodman |
---|---|
Geboorte | 18 Desember 1910 |
Nasionaliteit | Amerikaans |
Sterfte | 27 Mei 2006 (op 95) |
Kinders | 3, insluitende Albert Brooks en Bob Einstein |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
Thelma Leeds (18 Desember 1910 – 27 Mei 2006) was 'n Amerikaanse aktrise. Sy was bekend vir haar rolle in die rolprente New Faces of 1937 (1937), The Toast of New York (1937), Real Life (1979), en Modern Romance (1981).
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1937: New Faces of 1937
- 1937: The Toast of New York
- 1979: Real Life
- 1981: Modern Romance
|
<urn:uuid:7fc763fc-4a49-4126-898d-04ac6f61f65e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Thelma_Leeds
|
2019-07-19T23:43:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526386.37/warc/CC-MAIN-20190719223744-20190720005744-00319.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.988003
| false
|
Fundraising 2010/Appeal/af
Need help? See the Translation FAQ or Meta:Babylon. All translators should also subscribe to translators-l to be kept up-to-date (and to ask questions).
General Fundraising Translation Guidelines: Fundraising 2010/Translations.
Toe ek 10 jaar terug oor Wikipedia begin praat het, het ek heelwat snaakse kyke van mense gekry.
Kom ons sê maar net dat sommige van die sakelui maar skepties was oor die idee dat vrywilligers van regoor die wêreld kan saamwerk om 'n merkwaardige poel van mensekennis te skep – alles vir die eenvoudige rede om dit te deel.
Geen advertensies. Geen winste. Geen agenda.
'n Dekade later na sy totstandkoming gebruik meer as 360 miljoen mense Wikipedia elke maand – amper 'n derde van die internet-gekoppelde wêreld.
Dit is die 5de gewildste webwerf in die wêreld. Die ander vier is gebou en word in stand gehou met beleggings, enorme korporatiewe personeel, en meedoënlose bemarking van miljarde dollars.
Maar Wikipedia is glad nie soos 'n kommersiële webwerf nie. Dit is 'n gemeenskaplike skepping, geskryf deur vrywilligers, een inskrywing op 'n slag. Jy is deel van ons gemeenskap, en ek skryf vandag om te vra dat jy Wikipedia sal beskerm en steun.
Saam kan ons dit gratis hou en sonder advertensies. Ons kan ons dit oop hou – jy kan die inligting in Wikipedia gebruik net soos jy wil. Ons kan dit help groei – inligting oral te versprei, en deelname van almal te nooi.
Elke jaar hierdie tyd reik ons uit en vra jou en ander regoor die hele Wikipedia-gemeenskap om ons gesamentlike onderneming te help ondersteun met 'n beskeie donasie van R150, R250, R350, of meer.
Indien jy baie waarde aan Wikipedia heg as 'n bron van inligting – en 'n bron van inspirasie – hoop ek dat jy nou sal kies om reg op te tree.
Beste wense,
Jimmy Wales
Stigter, Wikipedia
NS: Wikipedia gaan oor die mag van mense soos ons om merkwaardige dinge te doen. Mense soos ons skryf Wikipedia, een woord op 'n slag. Mense soos ons befonds dit, een donasie op 'n slag. Dit is 'n bewys van ons gesamentlike potensiaal om die wêreld te verander.
|
<urn:uuid:9ae10def-2054-4a54-ac08-b722a0e9e151>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2010/Appeal/af
|
2019-07-21T04:09:18Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00479.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999991
| false
|
Johannesburgse Kunsmuseum
Die hoofingang van die Johannesburgse Kunsmuseum, wat in 1915 saam met die oudste deel van die gebou voltooi is.
Plek | Johannesburg |
---|---|
Land | Suid-Afrika |
Openingsjaar | 1910 |
Tipe museum | Kunsmuseum |
Webtuiste | www.artefacts.co.za |
Die Johannesburgse Kunsmuseum is die stad Johannesburg se munisipale kunsmuseum. Dit is in die sentrale stadsdeel in Joubertpark op die hoek van Klein- en Koning Georgestraat geleë en is die grootste van sy soort in Suider-Afrika, met kunswerke van wêreldfaam en versamelings wat omvangryker is as dié van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum in Kaapstad, so omvangryk dat slegs sowat 'n tiende daarvan tegelykertyd in die galery se 15 vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word.
Naas die geskenk van die Dieretuin-terrein aan die inwoners van die stad, is die Kunsmuseum seker die belangrikste monument van die wyse waarop die welvarende mynmagnate 'n deel van hul rykdom in die stad teruggeploeg het. Tog het Gerard-Mark van der Waal in 1986 geskryf: “ 'n Mens wonder . . . of dit blyke van hul verantwoordelikheidsgevoel en sin vir gemeenskapswaardes was of van hulle gewete wat (hulle) gepla het terwyl hulle die arbeiders (swartes) uitgebuit het.”[1]
Ten spyte van terugslae was die oprigting van hierdie "kultuurmonument" 'n belangrike mylpaal in die kunslewe en kulturele opvoeding van die Johannesburgse publiek. Die museumgebou is deur die befaamde Britse argitek en boumeester van Nieu-Delhi in Indië, Edwin Lutyens, ontwerp. In 1934 is dit beskryf as ". . . one of the finest architectural conceptions south of the equator".
Tans huisves die kunsmuseum meer as 9 000 werke deur onder andere Auguste Rodin, Dante Gabriel Rossetti, Pablo Picasso, Camille Pissarro, Claude Monet, Edgar Degas, Herbert Ward en Henry Moore, en Suid-Afrikaners soos Gerard Sekoto, Walter Battiss, Alexis Preller, Maud Sumner, Sydney Kumalo, Ezrom Legae en Pierneef. Dit huisves ook 'n uitgebreide versameling werke deur hedendaagse kunstenaars.[2]
Inhoud
AgtergrondWysig
Die meeste kunsmuseums wêreldwyd het hul ontstaan te danke aan die ywer en deursettingsvermoë van een persoon. In die geval van die Johannesburgse Kunsmuseum was dit Florence Phillips, wat in 1912 lady Florence geword het toe haar man tot ridder geslaan is. Nadat Florence en Lionel in 1906 van die weelde van Tylney Hall, Hampshire, Engeland, na die “kultuurwoestyn” van Johannesburg teruggekeer het toe hy as plaaslike direkteur van die Central Mining and Investment Corporation aangestel is, het Florence haarself vergoed vir die verhuising deur hul huis, Villa Arcadia in Oxfordweg, weldra in die vergaderplek van Johannesburg se deftige kringe te omskep.
Skilderye versamelWysig
Dit was in haar hoedanigheid as “eerste vrou van die Rand” dat sy hier op die gedagte gekom het om 'n kunsmuseum in Johannesburg in te rig. Haar plan was om eers aansienlike bydraes by al die “Randlords” af te pers, in die vorm van of kontant of skilderye, en dan die stadsraad te oorreed om 'n geskikte museum te bou en in stand te hou. Net die beste was goed genoeg vir Florence Phillips. Sy het dus sir Hugh Lane, die kunskenner en -versamelaar wat destyds besig was om kunswerke vir die Kunsmuseum van Dublin te versamel, aangestel om raad te gee oor aankope vir die Johannesburgse Kunsmuseum in wording. Sy wou 'n versameling ou meesters hê, maar sir Hugh het haar oorreed om haar geld in eietydse kunstenaars te belê wat die “ou meesters” van die toekoms sou wees. Sy het die bal aan die rol gesit deur haar bloudiamantring, 'n geskenk van haar man, op besoek aan Londen te verkoop en drie skilderye van Phillip Wilson Steer aan te koop wat toe pas die aandag van die kunskritici begin trek het. Dit het sy aan die kunsmuseum geskenk, tesame met haar waardevolle versameling antieke kant- en borduurwerk. Daarna het sy die steun van ryk mynmagnate soos Max Michaelis, Otto Beit, Julius Wernher, Hermann Eckstein, Abe Bailey en Sigismund Neumann gewerf.
Haar voorbeeld en volharding het eindelik vrugte afgewerp, en teen 1909 is altesame £20 000 ingesamel. Die kern van die versameling wat deur Lane opgekoop is, het bestaan uit 130 skilderye en beeldhouwerke. Onder hulle was daar werke van verskeie “moderne” skilders soos Monet, Pisarro, Augustus John, Morland Lewis en Pre-Impressioniste soos Boudin en Géricault. 'n Gedeelte van hierdie versameling is hoog deur die koerante van Londen aangeprys toe dit in Mei en Junie in die kunsmuseum van Whitechapel uitgestal is voor dit drie maande later verskeep is.
Gebou opgerigWysig
Daar was toe egter nog geen gebou nie. Die Stadsraad was steeds sku vir die bedrag van £20 000 wat dit sou kos om 'n geskikte gebou op te rig. Die geld was eenvoudig nie beskikbaar nie, en die stadsraad het geweier om so 'n groot lening vir 'n kunsmuseum aan te gaan. Daar moes dus 'n tydelike tuiste gevind word, en die keuse het op die perseel van die Mynbouskool in Eloffstraat geval. Die uitstalling is op 29 November 1910 hier geopen en is tot 1915 daar gehuisves.
Voor 1910 is verskeie persele vir 'n kunsmuseum voorgestel en oorweeg. Onder hulle was vertrekke in die nuwe stadsaal wat gebou sou word. Teen Junie 1910 het die stadsraad minstens ingestem om 'n perseel vir 'n kunsmuseum in Joubertpark beskikbaar te stel, maar argitekte soos M.J. Harris en H.G. Veale het die ligging so naby die spoorlyn gekritiseer en Harris het voorgestel dat die Kunsmuseum eerder op die terrein van die Fort op Hospitaalheuwel opgerig moes word. Daar sou dit die verbeelding van die publiek aangryp ". . . in a manner worthy of a temple of art".
Dit het egter in die argitek, sir Edwin Lutyens, se bedoeling gelê om die spoorlyn te oordek en Joubertpark met die Uniegrond te verbind sodat 'n formele tuin om die Kunsmuseum uitgelê kon word. Die rede vir die spesifieke plasing van die Kunsmuseum is dat Lutyens sy ontwerp in Engeland voorberei het en dus geen kennis van die plaaslike omstandighede kon hê nie.[1]
Daar was egter nog geen geld vir die gebou nie. Eindelik het genl. Jan Smuts, destyds koloniale sekretaris van die Transvaalse regering, tot die redding gekom. Op sy aandrang het die regering ingestem om sy aandeel van die inkomste uit die stad se mark te verbeur op voorwaarde dat die stadsraad 'n groot deel van dié geld vir die kunsmuseum afstaan. Die voorstel is aanvaar en die stadsraad het £20 000 vir 'n geskikte gebou opsygesit.
Intussen het Florence Phillips op haar tipiese lofwaardige manier besluit dat die gebou deur niemand anders as Edwin Lutyens, bekende Britse argitek, ontwerp sou word nie. Hiermee het sy haar die wrewel van die Transvaalse Instituut van Argitekte op die hals gehaal. Hulle het aangevoer dat die opdrag aan 'n plaaslike argitek gegee moes word. Die geskil is eindelik bygelê toe ooreengekom is dat die Suid-Afrikaanse argitek Robert Howden vir Lutyens sou bystaan.
Die ontwerp van die Kunsmuseum lewer blyk van die argitek se buitelandse afkoms. Lutyens het 'n hoë status in Engeland gehad vanweë sy huisontwerpe vir die welgesteldes. Kenmerkend van sy ontwerptrant was 'n abstrakte, stereometriese vormgewing met kaal mure en ingesnyde vensters, skryf Van der Waal. Onder meer vanweë sy noue verbintenis met Herbert Baker, het Lutyens omstreeks 1906 sy styl verander van Neo-Queen Anne na Beaux Arts. Die Johannesburgse Kunsmuseum was moontlik Lutyens se eerste staatsgebou in die Beaux Arts-mode. Volgens die klassisistiese tradisie het dit 'n swaar portico met fronton gehad, voor 'n gerustikeerde liggende kuboïed met borswering.
Aan weerskante en agter die hoofblok het Lutyens egter pawiljoene met skilddakke en hoë skoorsteengroepe beplan, wat die trant van die woonhuisbou aanslaan. Diepgaande meningsverskille tussen lady Florence en Lutyens enersyds en die stadsraad andersyds het die ontwerp ongelukkig skade berokken. Die meningsverskil het gehandel oor die boumateriaal waarin die bouwerk uitgevoer sou word. Aanvanklik het Lutyens en Phillips sandsteen vir die eksterieur voorgestel, maar toe die koste te hoog geblyk het, het hulle 'n gepleisterde baksteenuitvoering aanbeveel. Die Stadsraad het nietemin op die duurder sandsteenuitvoering besluit.
Die hoeksteen van die nuwe kunsmuseum in Joubertpark is op 11 Oktober 1911 gelê deur die burgemeester van Johannesburg, H.J. Hofmeyr, maar die bouwerk kon nie begin nie omdat Lutyens se werktekeninge nog nie klaar was nie. Dit het eers vier maande later uit Londen aangekom en het voorsiening gemaak vir ruim sale om 'n sentrale binneplein. 'n Nuwe storm is kort daarna rondom die gebou ontketen. Lutyens wou bakstene gebruik omdat hy slegs £20 000 vir die hele gebou tot sy beskikking gehad het. Die stadsraad het egter op 'n klipgebou aangedring. Die geld was toe net genoeg vir die hoofgebou wat sonder enige seremonie in November 1915 geopen is.
UitbreidingsWysig
Die eerste aanbouings – die oos- en wesvleuels waarvoor Lutyens se oorspronklike planne voorsiening gemaak het – is 25 jaar later (in Oktober 1940) voltooi, twee maande ná lady Florence se dood. Daarmee was die gebou egter nog nie voltooi nie. Die uitbreidings wat in 1986 ingewy is, sluit twee pawiljoene in en sluit die museum en Joubertpark tot 'n meer harmonieuse geheel saam.
Die vernaamste oogmerk met die oprigting van die kunsmuseum was om keurwerke van eietydse Britse en Europese kunstenaars uit te stal. Dié beleid het nog tot die einde van die ou Suid-Afrika gegeld, maar historiese versamelings uit vroeër periodes, soos werke van 17de-eeuse Nederlandse skilders, is ook uitgebou, asook versamelings van Suid-Afrikaanse en eietydse internasionale kunswerke in 'n verskeidenheid media.
Die vaste versameling is met die jare uitgebrei. Die Vriende van die Johannesburgse Kunsmuseum is in 1971 gestig om openbare belangstelling in die kunsmuseum aan te wakker en geld in te samel om nuwe werke aan te koop. Die kunsmuseum word deur die Stadsraad gefinansier deur 'n spesiale komitee geadviseer. Anglo American Corporation het in 1985 'n trustfonds vir die aankoop van kunswerke gestig. Afgesien van die munisipale kunsmuseum is daar ook 'n dosyn of wat privaat kunsgalerye in Johannesburg. Soos in alle ander Westerse stede, tree hierdie galerye as agente vir plaaslike en oorsese kunstenaars op en reël hulle spesiale uitstallings van tyd tot tyd.
Onlangse verledeWysig
Uitbreidings van meer as R10 miljoen aan die Johannesburgse Kunsmuseum is in 1986 ingewy om die eeufees van die stad te gedenk. Hierdie aanbouings is gesamentlik deur Anglo American en die Stadsraad gefinansier en voltooi die gebou min of meer soos (later sir) Edwin Lutyens dit in 1911 ontwerp het. Die uitstalruimte is aansienlik vergroot, en die uitbreidings sluit 'n bewaringsateljee, tegniese werkswinkels, 'n biblioteek, koffiekamer en binnehowe vir beeldhouwerk in. Die vernaamste versamelings is Brits, Frans en Nederlands. Daar is ook versamelings van Suid-Afrikaanse en eietydse internasionale kunswerke. Die afdrukkabinet bevat meer as 2 000 afdrukke – van die tyd vanaf Dürer en Rembrandt tot vandag.
In Februarie 2017 kondig die Johannesburgse Kunsmuseum aan dat dit gesluit sal wees tot verdere kennisgewing, en dat die kunsversameling na 'n veilige plek verskuif sal word, omdat die gebou nie meer veilig is vir die publiek en vir die kunsversameling nie. Die sluiting word toegeskryf aan slegte vakmanskap van die maatskappy wat aangestel is om die lekkasies aan die dak reg te maak, en koperdiefstal.[3] Die museum heropen weer op 7 Mei 2017.[3]
KuratoreWysig
DiefstalWysig
- 1990s Talion deur Gavin Younge. Hierdie groot gegote bronsbeeld was in 1986 as deel van die museum se eeufeesvieringe gemaak. Die diewe het klein stukkies van die standbeeld afgesny met behulp van hoekslyper en 'n draagbare kragopwekker. Ten spyte van 'n uitbetaling deur die versekering, het die gallery nooit die vermiste dele vervang nie.
- Junie 2002 St Thomas deur El Greco.[6]
- Augustus 2002 Suitcase deur Kendell Geers. Die beeldhouwerk is in 'n beskadigde toestand teruggevind.[7]
- Januarie 2011 General Hoche deur Jules Dalou.[8]
- September 2011 Mourning Woman deur Sydney Kumalo, Peter Pan deur Romano Romanelli en King of the Universe deur Ernest Ullman.[9]
VerwysingsWysig
- Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies
- ( ) Johannesburg Art Gallery op die webtuiste Gauteng.net. URL besoek op 26 April 2016.
- "The Heritage Portal: Johannesburg Art Gallery". Besoek op 8 April 2017.
- "Why I Left JAG – Antoinette Murdoch". Besoek op 8 April 2017.
- "But no one goes there any more, Joburg Art Gallery needs a new lease of life, Gabriel Crouse". Besoek op 8 April 2017.
- "2002's Most Wanted Art". Besoek op 8 April 2017.
- "Gallery guarded after sculpture theft". Besoek op 8 April 2017.
- "Art stolen from JAG". Besoek op 8 April 2017.
- "Three artworks stolen from Jhb gallery". Besoek op 8 April 2017.
BronneWysig
- ( Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. Johannesburg eenhonderd jaar. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies )
- ( Picton-Seymour, Désirée. 1989. Historical buildings in South Africa. Cape Town: Struikhof Publishers )
- ( Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ) Standard Encyclopaedia of Southern Africa. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery
- ( Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies )
Eksterne skakelsWysig
- Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Johannesburgse Kunsmuseum.
- ( ) Die Johannesburgse Kunsmusuem op www.artefacts.co.za
|
<urn:uuid:17b8d2ef-d204-4a77-b700-dad7c9ab3f40>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Johannesburgse_Kunsmuseum
|
2019-07-17T12:17:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999982
| false
|
Oxford
Oxford [ˈɒksfərd] is 'n stad in suidelike Sentraal-Engeland. Dit dien as die administratiewe setel van die seremoniële graafskap Oxfordshire waarin dit 'n distrik vorm. Oxford is een van die snelste groeiende stede in die Verenigde Koninkryk, met 'n etnies uiteenlopende bevolking van 154 600 binne die stadsgrense en 244 000 in die metropolitaanse gebied. Die bewoners van Oxford word in Engels Oxonians genoem.
Oxford | |||
Bynaam: The City of Dreaming Spires | |||
Koördinate: Koördinate: | |||
Land | Verenigde Koninkryk | ||
---|---|---|---|
Land | Engeland | ||
Seremoniële Graafskap | Oxfordshire | ||
Stigting | 8ste eeu | ||
Stadstatus | 1542 | ||
Regering | |||
- Lord Mayor | Cllr Colin Cook | ||
Oppervlak | |||
- Stad | 17,6 vk m (45,59 km²) | ||
Bevolking (2017) | |||
- Stad | 154 600[1] | ||
- Digtheid | 8 784/myl2 (3 391/km²) | ||
- Stedelik | 666 358 | ||
Tydsone | MGT (UTC+00:00) | ||
- Somer (DST) | BST (UTC+01:00) | ||
Poskode | OX | ||
Skakelkode(s) | 01865 | ||
Webwerf: oxford.gov.uk |
Die stad het 'n diverse ekonomiese basis met motorvervaardiging, uitgewerye, opvoedkundige instellings, inligtingstegnologie en ander wetenskapsgebaseerde bedrywe. Oxford staan internasionaal veral bekend as setel van die Universiteit van Oxford, die oudste in die land en die Engelssprekende wêreld.
Oxford se boukuns sluit voorbeelde van elke argitektoniese stylperiode in Engeland sedert die vestiging van die Angel-Sakse, waaronder die ikoniese Radcliffe Camera uit die middel van die 18de eeu. Oxford se kolleges oorheers die middestad met hul verskeidenheid boustyle en kenmerkende binnepleine. Maar dit is veral Gotiese stylelemente soos klein en groot torings met hul spitse waaraan Oxford sy bynaam "stad van dromende toringspitse" (city of dreaming spires) te danke het. Die digter Matthew Arnold het met hierdie term na die harmoniese boustyl van Oxford se universiteitsgeboue verwys.
|
<urn:uuid:87561ed7-e56b-4b4a-92e5-9dbe7b988d0f>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Oxford
|
2019-07-17T13:29:19Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00023.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999708
| false
|
Bathurst, Oos-Kaap
Bathurst | |
Die groot pynappel, net buite die dorp | |
Bathurst se ligging in Oos-Kaap
Koördinate: Koördinate: | |
Land | Suid-Afrika |
---|---|
Provinsie | Oos-Kaap |
Distrik | Sarah Baartman |
Munisipaliteit | Ndlambe |
Stigting | 1820 |
Oppervlak[1] | |
- Dorp | 73,5 km² (28,4 vk m) |
Bevolking (2011) | |
- Dorp | 6 368 |
- Digtheid | 87/km² (225,3/myl2) |
Rasverdeling (2011)[1] | |
• Blank | 7.9% |
• Indiër/Asiër | 0.2% |
• Kleurling | 1.6% |
• Swart | 90.0% |
• Ander | 0.4% |
Taal (2011)[1] | |
• Xhosa | 84.4% |
• Engels | 9.1% |
• Afrikaans | 3.8% |
• Ander | 2.7% |
Poskode (strate) | 6166 |
Poskode (posbusse) | 6166 |
Skakelkode(s) | 046 |
Bathurst, 'n dorp 12 km binneland toe op die R67 pad van Port Alfred na Grahamstad toe, in die provinsie Oos-Kaap, Suid-Afrika. Dit lê in die hart van die gebied waar die 1820-Setlaars hulle gevestig het en vandag 'n belangrike pynappelprodusent is. Vir 'n lang tyd dien dit ook as die godsdienstige sentrum van die immigrante. Die kerk St. John, wat ook as die Setlaarskerk bekend staan, word vanaf 1832 opgerig. Tydens aanvalle van 'n Xhosa-stam dien dit ook as 'n toevlugsoord vir die inwoners van die dorp.
Die Ou wolmeul aan die oewer van die Bathurstrivier dateer uit die jaar 1822. Dit is die eerste van sy soort in Suid-Afrika. Samuel Bradshaw, 'n wewer uit Gloucestershire, rig die meul op om die groot tekort aan komberse en warm klere, wat die setlaars destyds pla, te verlig.
|
<urn:uuid:0d9d9432-1a59-4e87-9fda-30c22b67ef71>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bathurst,_Oos-Kaap
|
2019-07-18T17:30:42Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00183.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.99929
| false
|
N'Djamena
Kaart | Vlag |
Wapen | |
Land | Tsjad |
Streek | N'Djamena |
Koördinate | |
Gestig op | 29 Mei 1900 |
Oppervlakte: | |
- Totaal | 104 vk km |
Hoogte bo seevlak | 298 m |
Bevolking: | |
- Totaal (2009) | 951 418 |
- Bevolkingsdigtheid | 9 148/vk km |
Tydsone | UTC +1 |
Burgemeester | Saleh Abdelaziz Damane |
N'Djamena (Arabies: نجامينا; voorheen: Fort-Lamy) is die hoofstad en grootste stad in Tsjad. In 2009 was die bevolking 951 418. Dit is net oos van die grens tot Kameroen langs die Sharirivier en suid van die Tsjadmeer geleë.
|
<urn:uuid:f62bedcd-9ed8-4b21-aabd-345c3ba31748>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/N%27Djamena
|
2019-07-21T05:06:20Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00503.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.982097
| false
|
J.V. Coetzee
Ds. Jan Viljoen Coetzee (noemnaam ds. JV, distrik Venterstad, Kaapkolonie, 23 Junie 1891 – Potchefstroom, Transvaal, Suid-Afrika, 26 Desember 1952) was tussen 1916 en sy dood predikant in vier gemeentes van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika: Piet Retief 1916–1918, Johannesburg 1918–1925, Frankfort 1925–1930 en laastens Potchefstroom 1930 tot sy dood einde 1952.
Jan Viljoen Coetzee | |
Ds. J.V. Coetzee
Naam | Jan Viljoen Coetzee |
---|---|
Geboorte | 23 Junie 1891 Distrik Venterstad Kaapkolonie |
Sterfte | 26 Desember 1952 Potchefstroom Transvaal Suid-Afrika |
Kerkverband | Gereformeerd |
Gemeente(s) | Piet Retief 1916–1918 Johannesburg 1918–1925 |
Jare aktief | 1916–1952 |
Kweekskool | Potchefstroom |
Inhoud
HerkomsWysig
Volgens die genealogiese webtuiste geni.com was Jan Viljoen Coetzee ’n seun van Jan Viljoen (Lang Jan) Coetzee van die plaas Roosterhoek, distrik Venterstad, gebore op 17 Mei 1827 en oorlede op 8 Mei 1902 op Venterstad, en Magdalena Geertruyda Christina Pelser (13 Oktober 1833 – 7 Augstus 1892), maar dit sou beteken sy moeder was reeds 57 jaar oud toe hy gebore is en in elk geval was hy bekend as "slim Jan van oom Lang Piet Coetzee". Sy oupa (of oupagrootjie) aan vaderskant was ook Jan Viljoen Coetzee, gebore op 23 Februarie 1788 op Colesberg en oorlede op 27 April 1852 op Venterstad, getroud met Johanna Alida Venter. Aan dié kant van die familie was sy oupagrootjie (of oeroupagrootjie) Johannes Coetzee, gebore aan die Kaap op 28 Oktober 1757 en oorlede in 1806 te Renosterberg. Johannes Coetzee was ’n seun van Johannes Jacobus Coetzee (16 November 1827, Drakenstein – 1 April 1806, Colesberg), ’n seun van Johannes Coetzee (1 Desember 1699 – 15 Oktober 1735), wie se vader, Dirk Coetzee (gebore in Kampen omstreeks 1655) dié Coetzees se stamvader in Suid-Afrika was. Die stammoeder was Sara van der Schulp (Kampen, Overijssel, 28 Oktober 1654 – Tafelvallei, 23 Februarie 1728). Die regstreekse afstamming van die stamvader tot by ds. J.V. Coetzee was dus: 1. Dirk Coetzee, 2. Johannes Coetzee, 3. Johannes Jacobus Coetzee, 4. Johannes Coetzee, 5. Jan Viljoen en sy seun, ook 6. Jan Viljoen, die vader (of meer waarskynlik grootvader) van 7. (of 8.) ds. J.V. Coetzee.
OpleidingWysig
Jan Coetzee is in 1891 gebore; 'n Karooseun van die plaas Roosterhoek in die distrik Venterstad. Dit is die plaas waarop die Gereformeerde kerk Burgersdorp, die eerste Gereformeerde kerk in die Kaapkolonie, op 21 Januarie 1860 gestig is. Hy was bekend as "slim Jan van oom Lang Piet Coetzee". As leerling en student het hy uitsonderlik gepresteer in die akademiese en sport. Vir die Potchefstroomse Universiteitskollege (die PUK) se eerstespan, "Theos", het hy rugby gespeel en dié liefde lewenslank behou, iets waaroor talle staaltjies vertel is. Op Potchefstroom het hy saam met talle ander later bekendes in die Gereformeerde Kerk en akademiese kringe studeer, onder andere prof. J. Chris Coetzee, wat in die tydskrif Koers se uitgawe van 1953 ’n intieme, persoonlike skets van sy vriend geskryf het, sowat agt maande ná sy dood. Ook was hy baie goed bevriend met dr. J.D. du Toit (Totius), wat ses maande en ses dae ná hom oorlede is.
JohannesburgWysig
In Junie 1915 het prop. J.V. Coetzee besluit om as hulpprediker na die Gereformeerde kerk Johannesburg te gaan. In die vorige jaar, met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog, het gemoedere in die Goudstad hoog geloop. Die gewapende opstand teen die Unie se inval in Duits-Suidwes-Afrika het ook die Gereformeerde gemeente swaar getref, want lidmate het in tronke en kampe beland en ander moes swaar boetes betaal. (Uit ’n landwye insameling onder Afrikaners om dié boetes te betaal, is die Helpmekaar-beweging gebore, waaraan ook Gereformeerdes ywerig meegedoen het.)
Van die naweë van die opstand het ds. Coetzee in die 1946-uitgawe van die Gereformeerde Kerk se Almanak geskryf: "Ek het besluit om aan die uitnodiging van Johannesburg gehoor te gee en begin Junie 1915 as hulpprediker daar aangekom, net nadat die opgesweepte Johannesburgse gepeupel destyds die Duitse winkels en sake daar geplunder en uitgebrand het en op hulle deurtog gestuit is in die Dardanelle van die duikweg deur 'n piksteel-en-knuppelkommando van boere. Die opgewondenheid onder die gemeentelede het nog hoog geloop toe ek daar aangekom het. Baie van hulle was ook lede van daardie gedugte piksteel-kommando wat die Dardanelle tussen Fordsburg en Vrededorp verdedig het, en hulle het nog druk nabetraging gehou oor die gebeurtenisse."
Van 1916 tot 1918 was ds. Coetzee predikant van Piet Retief, die gemeente se eerste eie leraar nadat hy reeds in 1875 gestig is.
In Desember 1918 is ds. Coetzee, nadat herhaalde beroepe uitgebring is, bevestig as tweede predikant van die Johannesburgse gemeente nadat ds. Martinus Postma reeds van 1909 af in die gemeente gearbei het. Twee predikante vir een gemeente was in die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika onbekend en tog het die eienaardige stadstoestande dit genoodsaak. Uiteraard kon destyds moeilik nog 'n gemeente gestig word omdat die meeste van die olidmate tot die werkersklas behoort het. Hieroor het ds. Coetzee in 1946 gfeskryf : "Sover ek weet, was dit die eerste geval in die geskiedenis van ons kerk dat 'n gemeente twee predikante gehad het, afgesien van die geval van Burgersdorp wat in die eerste jare van die bestaan van die Teol. Skool twee predikante had, van wie een eintlik dosent aan die skool was en vir 'n gedeelte deur die gemeente besoldig (is)."
Met ds. Coetzee se koms het die Gereformeerde Kerk vier predikante aan die Witwatersrand gehad. Gedurende 1919-1923 was ds. J. H. Boneschans predikant van die gemeente Germiston ná die vertrek van ds. J.C. van der Walt na Piet Retief-kombinasie, as ds. Coetzee se opvolger. Die Oos-Rand – Germiston tot by Springs – het die predikant van Germiston se arbeidsveld van Germiston se predikant geword.
Terwyl ds. Coetzee en sy drie Randse kollegas, dr. Postma, D.P. du Plessis en J.H. Boneschans, kerklike arbeid rustig voortgegaan en hulle in samewerking met die kerkrade die fondamente van die kerklike lewe en organisasie vas en stewig gelê het, het die staking einde 1921 uitgebreek. Die jaar daarop was dit oorlog op die Witwatersrand. Soos die Rebllie agt jaar vantevore, het die staking die kerklike lewe swaar getref. Die gemeentelike lewe is op baie plekke ontwrig, veral in Johannes-burg en aan die Oos-Rand. Ds. Coetzee, wat ’n ooggetuie hiervan was, skryf in 1946: "Die wydverbreide industriële moeilikhede met die groot staking aan die einde van 1921 wat in 1922 uitgeloop het op 'n gewapende botsing in die strate van Johannesburg, het die kerklike lewe op die Witwatersrand baie ontwrig. Baie lidmate was maandelik uit die werk. Die kerklike sake het swaar gely in daardie moeilike tyd. Kerklike opbringste het sterk agteruitgegaan en predikantstraktemente het agterstallig geraak. Toe die gewapende botsing ten slotte verby was, het 'n groot deel van die gemeentelede in die tronk of agter die sink-omheining van die Wanderers-terrein as gevangenes gesit. In Fordsburg, Vrededorp en Newlands is bykans alle manspersone in hegtenis geneem ná die skietery verby was en in die Wanderers saamgehok. Dae lank het die uitsorteerdery aangehou om die persone wat aan die skietery deelgeneem het, in die hande te kry. Die kerklike lewe en organisasie op die Sentrale en Oos-Rand het die meeste ontwrigting te verduur gehad."
Germiston se gemeente het veral swaargekry sodat dit ná ds. Derk Rumpff van Heidelberg se vertrek met dié gemeente in kombinasie gegaan het. Van 1924 tot 1927 het dr. P.J.S. de Klerk Germiston bearbei as gevolg van die vertrek van ds. J.H. Boneschans na Venterstad. Terwyl hierdie uitbreiding aan die Oos-Rand aan die gang was, het veral die westelike voorstede van Johannesburg sterk wyke en later sterk gemeentes geword. Gevolglik het die Algemene Vergadering van Transvaal toestemming verleen tot die afstigting van Johannesburg-Oos en -Noord aan die begin van 1924. Hierdie twee gemeentes het in kombinasie gegaan met ds. Coetzee as hul predikant terwyl ds. M. Postma predikant gebly het van die Johannesburgse gemeente.
FrankfortWysig
In Mei 1925 het ds. Coetzee die beroep na Frankfort opgevolg, waar hy sou bly tot 1930. (Intussen is ds. Postma in 1926 oorlede, waarna ds. W.J. de Klerk vir die tweede maal Johannesburg se predikant geword het.) Ds. Coetzee het op die punt gestaan om vir verdere studie na Europa te vertrek toe hy die beroep na Frankfort kry. Dit was die einde van die akademiese loopbaan wat baie van sy vriende vir hom voorspel het. Tog het hy lewenslank student gebly; daar was min teoloë wat die Gereformeerde teologie, dogmatiek, kerkreg en kerkgeskiedenis soos hy geken het, aldus I.L.J. van Vuuren in die gemeente Potchefstroom se gedenkboek van 1988, wat gemeen het ds. Coetzee "sou ongetwyfeld professor (aan die Gereformeerde Kerke se Teologiese Skool op Potchefstroom) geword het as hy verder gestudeer het". Hy het wel deeltyds klas gegee aan die Teologiese Skool terwyl hy Potchefstroom se predikant was.
Wyer betrokkenheidWysig
Vanweë sy betrokkenheid by die Afrikaanse Psalmboek ten opsigte van die berymings en die melodieë, het ds. Coetzee wye bekendheid verwerf. Hy was baie lief vir kerkmusiek en het dikwels self voor 'n orrel ingeskuif. Hy het ook 'n groot aandeel gehad in die vertaling van die Bybel in Afrikaans. I.L.J van Vuuren skryf: "Dit was bekend dat hy snags ure lank gewerk het in sy studeerkamer en dat hy oordag nooit oorhaastig was nie. Hy het graag gesprekke met vriende en gemeentelede aangeknoop." Prof. J. Chris Coetzee het van hom gesê: "Hy was 'n innige herder, alhoewel hy weens 'n sterk emosionele inslag nogal moeilikheid met gereelde huisbesoek gehad het." Wanneer hy wel 'n lidmaat besoek het, het dit nooit oorhaastig gegaan nie en het hy die teerste snare aangeroer.
Ds. Coetzee was ook 'n sterk onderwysman. Vir die Potchefstroom Gimnasium, die PU vir CHO en die Teologiese Skool was hy " 'n rots van sterkte". Prof. Coetzee het vertel dat hy ds. Coetzee intiem geken het; trouens, hy was 19 jaar lank lidmaat in sy kerk. Hy onthou veral sy gawe as prediker, ten spyte van 'n effense spraakgebrek en sy ongemaklike gebare. 'n Mens het dit egter gou gewoond geraak. Van Vuuren skryf: "Vir die oppervlakkige luisteraar was sy preke moontlik ietwat swaartillend, maar hy was 'n uitmuntende eksegeet. Daar was min predikante wat die Heidelbergse Kategismus mooier, dieper en suiwerder kon preek." Van sy preke het heelparty in Die Kerkblad en in preekbundels verskyn.
Ds. Coetzee was een van die eerste persone wat die geskiedenis van die Gereformeerde kerk Potchefstroom opgeteken het. In 1938, by geleentheid van die gemeente se 75-jarige bestaan (want toe is nog aanvaar dis gestig in 1863, pleks van die eintlik 1859 soos later aan die lig sou kom), het hy en prof. J. Chris Coetzee 'n feesbundel geskryf. Ds. Coetzee het die geskiedenis van 1863 tot 1938 opgeteken terwyl prof. Coetzee oor die onderwys en die gemeente se werksaamhede geskryf het. Die bundel het ook 'n aantal historiese foto's bevat.
WaarderingWysig
Volgens prof. Fanus du Toit, Totius se seun, het ds. Coetzee 'n besonderse figuur in die Gereformeerde Kerkverband geword. Hy was 'n krag op menige meerdere vergadering en deputaatskap; hy was jare lank redakteur van Die Kerkblad en die Almanak. I.L.J. van Vuuren skryf in die gemeente Potchefstroom se gedenkboek (1863–1988): "As 'n mens die Jan Lion Cachet-biblioteek van die Teologiese Skool op Potchefstroom besoek, val dit jou dadelik op hoeveel hy geskryf het. Hy het voorwaar 'n vaardige pen gehad. Hy sou 'n uitnemende joernalis gewees het. Hy het bekendheid verwerf as polemikus duisend. Ek verwys na twee boekies Geskiedenisversaking en Neo-Calvinisme.
Van Vuuren meen: "In die lewe van ds. J.V. was daar elemente wat 'n mens byna tragies kan noem. Sy talente is nie altyd ten volle gewaardeer nie, miskien vanweë die feit dat hy 'n strydnatuur gehad het. Hy kon baie reguit wees en het soos in sy rugbydae soms 'n persoon trompop geloop. Maar dan moet 'n mens dadelik byvoeg dat hy tog 'n sagte hart gehad het en nie lank kwaad gebly het nie. Hy het gou vergewe. Diep binne hierdie 'bonkige granietrots' het die bewoë hart van die kind van God geklop. Die skerp ontleedmes van die geskiedenis sal moontlik nog eendag aantoon watter groot figuur J.V. Coetzee in die geskiedenis van die Gereformeerde Kerke was. 'n Mens wil die hoop uitspreek dat 'n student die lewe en werk van ds. J.V. Coetzee tot studieonderwerp sal kies."
GesinsleweWysig
Op 3 April 1916, in die jaar dat hy predikant van die kombinasie Piet Retief geword het, is ds. Coetzee in die huwelik bevestig met Martha Aletta Nienaber (gebore op Burgersdorp, 21 Desember 1890), die derde kind van Andries Gerhardus Nienaber en Alida Johanna Pretorius. Tydens hul tyd in Johannesburg is in 1919 onder ds. en mev. Coetzee se leiding die Dorkasvereniging van Johannesburg-Oos (Jeppe) gestig. Onder mev. Coetzee se voorsitsterskap is die destydse Dorkasvereniging in 1931 in ’n Gereformeerde Sustersvereniging omskep. Haar man en Aletta du Plessis (eggenote van prof. Jacobus du Plessis) het mev. Coetzee gehelp met die opstel van die statute. Sy was ook tesouriere van die voorlopige bestuur van die Algemene Gereformeerde Sustersverenigng wat in 1932 onder prof. Du Plessis se leiding tot stand gekom het. Saam met hul geliefde predikantsvrou het die suster van Potchefstroom in verskeie komitees baie aangenaam saamgewerk.
Ida Bosman skryf in die gedenkboek Die Gereformeerde Vrou 1859–1959 oor mev. Coetzee sy "was ’n ware hulp vir haar man. Met al sy kerklike werk het sy hom voortreflik gehelp, besonderlik met die administratiewe werk. Sy besit ’n uitstekende geheue en ’n sterk deursettingsvermoë. Die pastorie waarin die egpaar drie-en-twintig jaar lank gewoon het, was altyd die middelpunt van die gemeentelewe. Deur haar gasvryheid en vriendelikheid is deur almal bemin." Ná haar man se dood het mev. Coetzee die swaar dae "met groot moed en geloofsvertroue" deurworstel. Nadat haar twee pleegkinders ook die huis verlaat het, het sy alleen op Potchefstroom gewoon, maar volgens Bosman nog baie belanggestel in die kerklike lewe, was sy in die eeufeesjaar (1959) "nog helder van gees en besonder opgewek" – sy was weliswaar net 68 jaar oud.
BronneWysig
- ( ) Krüger, dr. B.R. 1956. Die ontstaan, ontwikkeling en betekenis van die Gereformeerde Kerk op die Witwatersrand. Pretoria: Craft Drukpers.
- ( Die Gereformeerde Vroueblad. 1959. Die Gereformeerde vrou 1859-1959. Potchefstroom: Potchefstroom Herald. )
|
<urn:uuid:8abc8301-3a7f-4e24-95a5-e9224ec801b0>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/J.V._Coetzee
|
2019-07-17T13:16:51Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999995
| false
|
Geslagsdimorfie
Geslagsdimorfie is die verskynsel in die natuur dat onderskeid tussen verskillende geslagte maklik op uiterlike voorkoms getref kan word. Dit kan wees op grond van vorm, grootte, kleur en/of gedrag.
Inhoud
Kleur[wysig | wysig bron]
Die pou is ’n bekende voorbeeld waar mannetjies en wyfies drasties verskil. Die mannetjie gebruik sy helderkleurige vlerke om die wyfie se aandag te trek. Die wyfies self het ’n vaal, bruin kleur. Die dramatiese vlerke van die mannetjie kan egter ook ’n las wees; dit maak hom opvallend vir vyande en kwesbaar omdat dit keer dat hy vinnig kan vlieg. Ook by fisante kan duidelik tussen mannetjies en wyfies onderskei word vanweë hul kleur.
Spesies met groter wyfies as mannetjies[wysig | wysig bron]
In baie spesies van insekte, spinnekopppe en roofvoëls en sommige soogdiere soos die gevlekte hiëna en blouwalvis, is die wyfies baie groter as die mannetjies. (Daar is ook gevalle waar mannetjies groter as wyfies is.[4])
Sommige spesies van die seeduiwel toon ook groot dimorfie. Die wyfies is van middelmatige grootte, terwyl die mannetjies baie klein en onderontwikkel is. Die mannetjie vind ’n wyfie en klou dan soos ’n parasiet aan haar vas; hy is nie veel meer as ’n spermvervaardigende liggaam nie.
By voëls[wysig | wysig bron]
Geslagsdimorfie by voëls kan wissel van groot uiterlike verskille tot geen duidelike uiterlike verskille nie.
Volstruise vertoon groot kleurverskille tussen die verskillende geslagte - die mannetjies swart en die wyfies vaalbruin. Die patroon is normaalweg dat die mannetjie helderder kleure as die wyfies het. Soms keer die patroon om, soos byvoorbeeld by die Kopereend waar die mannetjie valer en minder aantreklik is en die wyfie die helder wit kop vertoon.
By roofvoëls is dit weer algemeen dat die wyfies heelwat groter en swaarder as die mannetjies kan wees. Op grond van liggaamsgrootte en massa kan die verskillende geslagte van mekaar onderskei word.
Kleiner voëls vertoon meestal weinig uiterlike eienskappe waarmee die verskillende geslagte van mekaar onderskei kan word. Daar is sulke klein verskille tussen die mannetjies en wyfies van byvoorbeeld koesters, lewerike, dat 'n mens nie sommer die geslag van die voël op uiterlike kenmerke kan bepaal nie.
By visse[wysig | wysig bron]
Dieselfde kleurverskille kom ook by baie visse voor. Manlike guppies is byvoorbeeld ook kleurryk en die wyfies meestal grys. Wyfies verkies helderkleurige bo valer mannetjies.
By sommige visse is daar ook ’n groot verskil in die grootte van die twee geslagte. ’n Voorbeeld is Lamprologus callipterus, waar die mannetjies tot 60 keer so groot soos die wyfies kan wees. Daar word geglo die mannetjies is so groot omdat hulle die leë skulpe versamel en verdedig waarin die wyfies broei.[7] Die wyfies is klein sodat hulle in die skulpe kan pas.
In visse waar een dominante mannetjie met ’n klomp wyfies paar, speel grootte ook ’n belangrike rol.[8] Wanneer daar ’n gebrek aan ’n dominante mannetjie in die sosiale hiërargie is, kan ’n wyfie in ’n mannetjie verander. Dit is onseker of wyfies skielik groter word wanneer hulle van geslag verander en of wyfies wat groter is, eerder van geslag sal verander as ’n klein wyfie.[9]
By plante[wysig | wysig bron]
Die meeste plante is hermafrodities, maar sowat 6% het manlike en vroulike weergawes.[10] By plante waar saad deur besoekers soos voëls oorgedra word, lyk hulle gewoonlik dieselfde sodat albei besoekers kan lok. Die orgidee Catasetum is ’n uitsondering. Manlike blomme dra hul stuifmeel met geweld oor aan die besoekende bye. Dié bye sal dan ander manlike orgideë vermy en eerder die vroulike blomme besoek, wat anders as die manlike weergawes lyk. So word kruisbestuiwing bevorder.[11]
Sommige plante soos sekere malvaspesies ondergaan ’n reeksdimorfie. Hulle kan hul helmknoppe ná ’n dag of twee afwerp wanneer daar nie meer stuifmeel aan is nie en van kleur verander terwyl die stamper ontwikkel. Diere wat stuifmeel oordra, is daarop ingesteld om te let op die presiese voorkoms en kleur van die blomme wat hulle besoek. Dit bespaar hulle energie en moeite, terwyl die blom ook daarby baat vind. Blomme kan ook wanneer hulle bestuif is, van kleur verander om besoekers weg te hou.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- A. Johnsen, K. Delhey, S. Andersson & B. Kempenaers (2003). “Plumage colour in nestling blue tits: sexual dichromatism, condition dependence and genetic effects” (PDF). Proceedings of the Royal Society B 270 (1521): 1263–1270. doi:10.1098/rspb.2003.2375.
- Bill Branch (1988). Bill Branch's Field Guide to the Snakes and Other Reptiles of Southern Africa. Cape Town: Struik. ISBN 978-0-86977-639-1.
- Andersson 1994
- Fritz Vollrath & Geoff A. Parker (1992). “Sexual dimorphism and distorted sex ratios in spiders”. Nature 360 (6400): 156–159. doi:10.1038/360156a0.
- A. Jonathan Shaw (2000). "Population ecology, population genetics, and microevolution". In A. Jonathan Shaw & Bernard Goffinet. Bryophyte Biology. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 379–380. ISBN 978-0-521-66097-6.
- Schuster, Rudolf M. (1984). "Comparative Anatomy and Morphology of the Hepaticae". New Manual of Bryology. 2. Nichinan, Miyazaki, Japan: The Hattori botanical Laboratory. p. 891.
- Kazutaka Ota, Masanori Kohda & Tetsu Sato (2010). “Unusual allometry for sexual size dimorphism in a cichlid where males are extremely larger than females”. Journal of Biosciences 35 (2): 257–265. doi:10.1007/s12038-010-0030-6.
- Robert R. Warner (1998). “Sex change and the size-advantage model”. Trends in Ecology and Evolution 3 (6): 133–136. doi:10.1016/0169-5347(88)90176-0.
- S. Adams & A. J. Williams (2001). “A preliminary test of the transitional growth spurt hypothesis using the protogynous coral trout Plectropomus maculatus”. Journal of Fish Biology 59 (1): 183–185. doi:10.1111/j.1095-8649.2001.tb02350.x.
- Renner, Susanne; Ricklefs, Robert E. (1995). “Dioecy and its correlates in the flowering plants”. Americal Journal of Botany 82 (5): 596–606.
- Romero, Gustavo; Nelson, Craig E. (1986). “Sexual Dimorphism in Catasetum Orchids: Forcible Pollen Emplacement and Male Flower Competition”. Science 232 (4757): 1538–1540. doi:10.1126/science.232.4757.1538.
|
<urn:uuid:9322cb4b-d4de-4411-9b4c-418eb03c3656>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Geslagsdimorfisme
|
2019-07-17T13:30:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999895
| false
|
Hans Ramberg (geoloog)
Moet nie met Hans Erik Ramberg, die sokkerspeler verwar word nie.
Lewe en Werk[wysig | wysig bron]
Hy het sy Ph.D van die Universiteit van Oslo in 1946 ontvang. Daarna het hy by die Universiteit van Chicago (1948-1961), die Geofisiese Labratorium van die Carnegie Instituut for Wetenskap (1952-1955), die Universidade Federal de Ouro Preto (1960-1961) en vir die res van sy loopbaan by die Universiteit van Uppsala (1961-1982) gewerk. [1] In 1967 is hy verkies tot lid van die Royal Swedish Academy of Sciences, en in 1972 is die Wollaston-medalje aan hom toegeken.
Verwysings[wysig | wysig bron]
- Talbot, Christoper J. (2000). "Introduction: Hans Ramberg and this Volume". In Hemin A. Koyi and Neil S. Mancktelow. Tectonic modeling : a volume in honor of Hans Ramberg. Boulder, Colo.: Geological Society of America. ISBN 978-0-8137-1193-5.
|
<urn:uuid:f4c1f03f-091a-4dc6-817e-dd447a5f6cbd>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Hans_Ramberg_(geoloog)
|
2019-07-17T12:52:34Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.995771
| false
|
June Lockhart
Jump to navigation
Jump to search
June Lockhart | |
Geboorte | 25 Junie 1925 |
---|---|
Nasionaliteit | Amerikaans |
Kinders | 2, insluitende Anne Kathleen Lockhart |
Beroep(e) | Aktrise |
Internet-rolprentdatabasis-profiel |
June Lockhart (gebore 25 Junie 1925) is 'n Amerikaanse aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente She-Wolf of London (1946) en Lost in Space (1998), en in die televisiereekse Lassie (1954) en Lost in Space (1965).
Inhoud
Filmografie[wysig | wysig bron]
Rolprente[wysig | wysig bron]
- 1945: Son of Lassie
- 1946: She-Wolf of London
- 1947: Bury Me Dead
- 1947: It's a Joke, Son!
- 1957: Time Limit
- 1963: Lassie's Great Adventure
- 1963: Lassie: A Christmas Tail
- 1994: Tis the Season
- 1998: Lost in Space
- 2000: The Thundering 8th
- 2016: The Remake
Televisiereekse[wysig | wysig bron]
- 1951: It's News to Me
- 1951: Betty Crocker Star Matinee
- 1953: The Faith of Our Children
- 1953: Quick as a Flash
- 1954: Lassie
- 1954: Justice
- 1961: Keyhole
- 1963: You Don't Say
- 1965: Lost in Space
- 1972: Honeymoon Suite
- 1972: The ABC Afternoon Playbreak
- 1980: People Are Talking
- 2017: Surge of Power: Big City Chronicles
Televisierolprente[wysig | wysig bron]
- 1952: Mistress of the White House
- 1968: Lassie: The Adventures of Neeka
- 1977: Curse of the Black Widow
- 1978: The Gift of Love
- 1981: Peking Encounter
- 1988: Whisper Kill
- 1995: The Fantasy Worlds of Irwin Allen
Video's[wysig | wysig bron]
- 1991: Lost in Space 25th Anniversary Tribute
- 2006: Sergeant York: Of God and Country
|
<urn:uuid:a87f8f18-c6d7-4b4b-88fd-ba0cc8fc6ba8>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/June_Lockhart
|
2019-07-17T12:48:55Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00047.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.855736
| false
|
Swift
Swift is die naam van ’n satelliet vir sterrekundige waarnemings, veral van sogenaamde gammaflitse (Engels: gamma-ray bursts of GRBs). Die volle Engelse naam is die Swift Gamma-Ray Burst Mission; dit is genoem na die vinnige swaaivermoë van die satelliet se instrumente asook na die windswaels, ’n familie voëls wat in Engels swifts genoem word.[1]
Die Swift is op 20 November 2004 gelanseer. Die hoof van die sending is Neil Gehrels van Nasa se Goddard-ruimtevlugsentrum en die projek is deel van ’n samewerkingsooreenkoms tussen Goddard en ’n internasionale konsortium van die VSA, Brittanje en Italië. Die sending word bestuur vanaf die Universiteit van Pennsilvanië.
Oorsig[wysig | wysig bron]
Swift is ’n ruimtesterrewag wat verskeie soorte strale kan waarneem en vir veral die bestudering van gammaflitse gebruik word. Sy drie instrumente werk saam om gammaflitse en ander nagloede in die gammastraal-, X-straal-, ultraviolet- en optiese golflengte te bestudeer.
Een van Swift se monitors skandeer die lug voortdurend en die instrumente swaai dan in die rigting van moontlike gammaflitse. Alles wat Swift ontdek, word na die Aarde gestuur en dié data is beskikbaar aan ander sterrewagte. Tussendeur is Swift beskikbaar vir ander wetenskaplike ondersoeke; wetenskaplikes van universiteite en ander organisasies kan voorstelle vir moontlike waarnemings instuur.
Die sentrum van waar die satelliet beheer word, is by die Universiteit van Pennsilvanië geleë. Die bestuur daarvan word behartig deur die universiteit en subkontrakteurs.
Op 23 April 2009 het Swift ’n gammaflits waargeneem van ’n ster wat ontplof het toe die heelal net 630 miljoen jaar oud was. Die flits (GRB090423), wat net in die X-straal-golflengte waarneembaar was, was toe die verste kosmiese ontploffing wat nog waargeneem is – sowat 13,035 miljard ligjare ver.[2]
Die satelliet het drie instrumente aan boord:
- XRT (X-Ray Telescope)
- BAT (Burst Alert Telescope)
- UVOT (Ultraviolet/Optical Telescope)
Verwysings[wysig | wysig bron]
- J.D. Myers (26 September 2007). "Swift Guest Investigator Program Frequently Asked Questions". NASA/GSFC. Besoek op 2 Mei 2009.
- NASA: New Gamma-Ray Burst Smashes Cosmic Distance Record
|
<urn:uuid:12c6c5e1-bee2-46f7-af98-439aa6eea715>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Swift
|
2019-07-18T17:52:14Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00207.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999886
| false
|
Bespreking:Nuwe Testament
Jump to navigation
Jump to search
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Nuwe Testament-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
|
<urn:uuid:65d1ad8b-2ce4-442f-adcc-597e301d43d5>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Nuwe_Testament
|
2019-07-23T18:21:31Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195529481.73/warc/CC-MAIN-20190723172209-20190723194209-00287.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999993
| false
|
Bespreking:Religie
Hierdie bladsy is 'n besprekingsbladsy waar verbeteringe tot die Religie-artikel bespreek word. Hierdie bladsy is nie 'n forum vir 'n algemene bespreking van die artikel se onderwerp nie. |
Artikelriglyne
Daaglikse bladtrekke | |
Quero saber algumas caracteristicas colturais , religiosas , economicas e sociais da africa
- Dan moet jy kyk by en:South Africa of pt:África do Sul (ens. vir elke Afrika-land.) Anrie (kontak) 13:40, 14 November 2008 (UTC)
Ateisme[wysig bron]
Dit kort nog verwysings na ateistiese religies. Ek noem dit, want tans het gebruik hulle bv ook simbole en skep strukture wat nader aan die tradisionele religies is. --126.96.36.199 09:41, 20 Junie 2016 (UTC)
|
<urn:uuid:e0b3c9ed-8d89-4c8b-a978-5dbde63dfa96>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Bespreking:Religie
|
2019-07-17T13:32:01Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00071.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999568
| false
|
Calidris
Jump to navigation
Jump to search
Calidris | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
'n Knoet (Calidris canutus) | ||||||||||||||||||
Wetenskaplike klassifikasie | ||||||||||||||||||
Spesies | ||||||||||||||||||
sien teks. |
Voëls in die genus is klein tot mediumgrootte trekvoëls met lang vlerke en relatief kort snawels wat in die Arktiese-gebiede broei. Hulle vorm in die winter groot swerms langs riviermondings en kusgebiede.
Spesies[wysig | wysig bron]
- Calidris acuminata
- Calidris alba - Drietoonstrandloper
- Calidris alpina - Bontstrandloper
- Calidris bairdii - Bairdse strandloper
- Calidris canutus - Knoet
- Calidris ferruginea - Krombekstrandloper
- Calidris fuscicollis - Witrugstrandloper
- Calidris himantopus
- Calidris maritima
- Calidris mauri
- Calidris melanotos - Geelpootstrandloper
- Calidris minuta - Kleinstrandloper
- Calidris minutilla
- Calidris ptilocnemis
- Calidris pusilla
- Calidris ruficollis - Rooinekstrandloper
- Calidris subminuta - Langtoonstrandloper
- Calidris temminckii - Temminckse strandloper
- Calidris tenuirostris - Grootknoet
Sien ook[wysig | wysig bron]
- Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls
- Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)
- Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name
|
<urn:uuid:55fcde73-76a0-4d97-9f1d-8e586d7f046e>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Calidris
|
2019-07-18T17:35:32Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00231.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.852037
| false
|
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende subkategorie.
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
|
<urn:uuid:43ebc7d8-23a6-42a6-ad74-628b31341445>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:1768
|
2019-07-18T18:12:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00231.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999992
| false
|
Mense wat in 436 gebore is. Sien ook: Sterftes in 436.
Hierdie kategorie bevat slegs die volgende bladsy.
|
<urn:uuid:b590518a-06db-4881-a7d6-ba21fa218a32>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Geboortes_in_436
|
2019-07-18T18:11:08Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00231.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 1.000008
| false
|
Hulp
Bladsye wat na "Melkbosstrand" skakel
←
Melkbosstrand
Jump to navigation
Jump to search
Skakels hierheen
Bladsy:
Naamruimte:
alle
(Hoof)
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
Module
Module talk
Gadget
Gadget talk
Gadget definition
Gadget definition talk
Omgekeerde seleksie
Filters
Versteek
insluitings |
Versteek
skakels |
Versteek
aansture
Die volgende bladsye skakel na
Melkbosstrand
:
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Kaapstad
(
← skakels
wysig
)
Lys van nedersettings in Suid-Afrika
(
← skakels
wysig
)
Constantia
(
← skakels
wysig
)
Gordonsbaai
(
← skakels
wysig
)
Bellville
(
← skakels
wysig
)
Durbanville
(
← skakels
wysig
)
Steenberg
(
← skakels
wysig
)
Simonstad
(
← skakels
wysig
)
Athlone
(
← skakels
wysig
)
Houtbaai
(
← skakels
wysig
)
Distrik Ses
(
← skakels
wysig
)
Bo-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Slag van Blaauwberg
(
← skakels
wysig
)
Table View
(
← skakels
wysig
)
Parow
(
← skakels
wysig
)
Goodwood
(
← skakels
wysig
)
Hoërskool Jan van Riebeeck
(
← skakels
wysig
)
Somerset-Wes
(
← skakels
wysig
)
Pinelands
(
← skakels
wysig
)
Strand, Wes-Kaap
(
← skakels
wysig
)
Nuweland
(
← skakels
wysig
)
Wynberg
(
← skakels
wysig
)
Rondebosch
(
← skakels
wysig
)
Rosebank, Kaapstad
(
← skakels
wysig
)
Claremont, Kaapstad
(
← skakels
wysig
)
Mowbray
(
← skakels
wysig
)
Rondebosch-Oos
(
← skakels
wysig
)
Vishoek
(
← skakels
wysig
)
SAT-3/WASC
(
← skakels
wysig
)
Kuilsrivier
(
← skakels
wysig
)
Deon Meyer
(
← skakels
wysig
)
Zwaanswyk
(
← skakels
wysig
)
Maitland
(
← skakels
wysig
)
Seepunt
(
← skakels
wysig
)
Drieankerbaai
(
← skakels
wysig
)
Brackenfell
(
← skakels
wysig
)
Observatory
(
← skakels
wysig
)
Soutrivier
(
← skakels
wysig
)
Woodstock
(
← skakels
wysig
)
Phil Olivier
(
← skakels
wysig
)
Plumstead
(
← skakels
wysig
)
Llandudno
(
← skakels
wysig
)
Bergvliet
(
← skakels
wysig
)
Bishopscourt
(
← skakels
wysig
)
Heathfield
(
← skakels
wysig
)
Monte Vista
(
← skakels
wysig
)
Lansdowne
(
← skakels
wysig
)
Bloubergstrand
(
← skakels
wysig
)
Khayelitsha
(
← skakels
wysig
)
Sjabloon:Kaapstadse voorstede
(
← skakels
wysig
)
Wys (vorige 50 |
volgende 50
) (
20
50
100
250
500
).
Ontsluit van "
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Melkbosstrand
"
Navigasie-keuseskerm
Persoonlike gereedskap
Nie ingeteken nie
Bespreking
Bydraes
Skep gebruiker
Meld aan
Naamruimtes
Bladsy
Bespreking
Variante
Weergawes
Lees
Wysig
Wysig bron
Wys geskiedenis
Meer
Soek
Navigasie
Tuisblad
Gebruikersportaal
Geselshoekie
Onlangse wysigings
Lukrake bladsy
Hulp
Sandput
Skenkings
Gereedskap
Spesiale bladsye
Drukbare weergawe
Ander tale
Privaatheidsbeleid
Inligting oor Wikipedia
Vrywaring
Ontwikkelaars
Koekieverklaring
Selfoonweergawe
|
<urn:uuid:955912b3-80aa-4147-8ee9-274c84b06e50>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Melkbosstrand
|
2019-07-21T05:24:46Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195526888.75/warc/CC-MAIN-20190721040545-20190721062545-00551.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999014
| false
|
Kategorie:Menslike gedrag
Subkategorieë
Hierdie kategorie bevat die volgende 7 subkategorië, uit 'n totaal van 7.
Bladsye in kategorie "Menslike gedrag"
Die volgende 23 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 23.
Hierdie kategorie bevat die volgende 7 subkategorië, uit 'n totaal van 7.
Die volgende 23 bladsye is in hierdie kategorie, uit 'n totaal van 23.
|
<urn:uuid:34561f70-d824-4ea1-b071-21877d74c7ed>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.m.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Menslike_gedrag
|
2019-07-17T12:49:45Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525187.9/warc/CC-MAIN-20190717121559-20190717143559-00095.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa",
"by-sa"
],
"in_footer": [
false,
true
],
"in_head": [
true,
false
],
"location": [
"link_tag",
"a_tag"
],
"version": [
"3.0",
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.999938
| false
|
88ste Oscar-toekenningsaand
Datum | 28 Februarie 2016 | |
Plek | Dolby-teater, Hollywood | |
Aanbieder | Chris Rock | |
Pryse & benoemings | ||
Beste rolprent | Spotlight | |
Beste regisseur | Alejandro G. Iñárritu | |
Beste akteur | Leonardo DiCaprio | |
Beste aktrise | Brie Larson | |
Meeste pryse | Mad Max: Fury Road (6) | |
Meeste benoemings | The Revenant (12) |
Die 88ste Oscar-toekenningsaand is op 28 Februarie 2016[1][2] deur die Academy of Motion Picture Arts and Sciences in die Dolby-teater in Hollywood, Los Angeles, gehou om erkenning te gee aan die rolprente van 2015. Chris Rock was vir die tweede keer die aanbieder (die vorige keer was in 2005).[3]
Die prent wat die meeste pryse ingepalm het, was Mad Max: Fury Road (ses) met onder andere Charlize Theron. Een van dié Oscars, vir beste rolprentredigering, is gewen deur die Suid-Afrikaans gebore Margaret Sixel.[4]
The Revenant het drie Oscars gewen nadat dit vir 12 benoem is, onder andere vir beste regisseur en beste akteur. Ander wenners sluit in Spotlight (twee), en A Girl in the River: The Price of Forgiveness, Amy, Bear Story, The Big Short, Bridge of Spies, The Danish Girl, Ex Machina, The Hateful Eight, Inside Out, Room, Son of Saul, Spectre en Stutterer (een elk).
Pryse[wysig | wysig bron]
Hier volg ’n lys van die belangrikste benoemdes.[5] Die wenners word eerste genoem en is in vet druk.
Beste rolprent | Beste regisseur |
---|---|
Beste akteur | Beste aktrise |
Beste manlike byspeler | Beste vroulike byspeler |
Beste oorspronklike draaiboek | Beste verwerkte draaiboek |
Beste animasieprent | Beste buitelandse rolprent |
Beste oorspronklike musiek | Beste oorspronklike liedjie |
Beste produksie-ontwerp | Beste kinematografie |
Beste rolprentredigering | Beste visuele effekte |
Erepryse[wysig | wysig bron]
Jean Hersholt- Humanitêre Prys[wysig | wysig bron]
Verwysings[wysig | wysig bron]
- "88th Academy Awards/Oscars 2016 Live Streaming 28th Feb 2016". ulaska (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2016.
- "When Are The Oscars 2016? Start Time and Date for The 88th Academy Awards!". Jim Donnelly. The Academy. 29 Januarie 2016. Besoek op 1 Februarie 2016.
- Oldham, Stuart (21 Oktober 2015). "Chris Rock Confirmed to host The Oscars". Variety. Penske Media Corporation. Besoek op 1 Oktober 2015.
- Oscars Mad about SA, Cape Argus, 29 February 2016 URL besoek op 29 Februarie 2016
- Hetter, Katia (28 Februarie 2016). "The 2016 Oscars winners list". CNN. Besoek op 28 Februarie 2016.
|
<urn:uuid:bee193d6-3209-41e0-a1a6-97f86e627339>
|
CC-MAIN-2019-30
|
https://af.wikipedia.org/wiki/88ste_Oscar-toekenningsaand
|
2019-07-18T17:47:25Z
|
s3://commoncrawl/crawl-data/CC-MAIN-2019-30/segments/1563195525699.51/warc/CC-MAIN-20190718170249-20190718192249-00255.warc.gz
|
by-sa
|
3.0
|
link_tag
| true
| false
|
{
"abbr": [
"by-sa"
],
"in_footer": [
false
],
"in_head": [
true
],
"location": [
"link_tag"
],
"version": [
"3.0"
]
}
| false
| false
|
Latn
|
afr
| 0.998774
| false
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.