id
stringlengths
12
40
periodico
stringclasses
60 values
lugar
stringclasses
8 values
dominio
stringclasses
11 values
texto
stringlengths
50
1.96M
licencia
stringclasses
10 values
zientziaeus_0012421
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gaur egungo sateliteen iraupenaren muga ia bakarra erregaia da. Sateliteak erregaitarako - Zientzia.eus Sateliteak erregaitarako Gaur egungo sateliteen iraupenaren muga ia bakarra erregaia da. Izan ere, egungo material eta teknologiak satelite eta koheteen erregaiak baino gehiago irauten du. Irtenbideetako bat tangak b...
cc-by-sa
zientziaeus_0012422
zientziaeus
General
articulos cientificos
Dagoeneko etxeko lanak egiteko robotak salgai daude; postaz ere eros daitezke. Dagoeneko etxeko lanak egiteko robotak salgai daude; postaz ere eros daitezke. Etxeko lanak egiteko robota - Zientzia.eus Etxeko lanak egiteko robota Dagoeneko etxeko lanak egiteko robotak salgai daude; postaz ere eros daitezke. Probotics en...
cc-by-sa
zientziaeus_0012423
zientziaeus
General
articulos cientificos
TransOrbital konpainia pribatuak Ilargiko argazkiak egiteko programa jarri du martxan. Uranoren 19. eta 20. sateliteak topatu dituzte Uranok beste bi satelite - Zientzia.eus Uranok beste bi satelite Kamera elektronikoaren bidez eta lau gaueko behaketaren ondoren Uranoren 19. eta 20. sateliteak topatu dituzte astronomoe...
cc-by-sa
zientziaeus_0012424
zientziaeus
General
articulos cientificos
Moda komertzial guztiakbezala, hau ere Ameriketako Estatu Batuetatik datorren moda berria da. 1999/10/01 Waliño, Josu - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Erakargarria ezta? Ba horrelako mezu gehienak bezala, hau ere gezurra da, publizitate hutsa. Zer uste zenuten ordenadoreak oparitzen hasiko nintzela ala? ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012425
zientziaeus
General
articulos cientificos
Erromatarren garaiaz gero izan da ardoa ezinbesteko edari jatorduetan eta bere gabezia zoritxarrarekin lotu izan da. Ardoa mahatsetik eratortzen den edaririk garrantzitsuena da eta mahatsaren muztioan legamiek eragiten duten hartziduraren ondorioz lortzen da. Muztioaren azukrea alkohol eta anhidrido karboniko bilakatze...
cc-by-sa
zientziaeus_0012426
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hewlett Packard enpresako eta Kaliforniako Unibertsitateko ikerlari-talde batek etengailuak bezala funtzionatzeko gai den molekula artifiziala garatu dute, ... Teknologia berri honek, etorkizun oso hurbilean, gaur egungo siliziozko txipak ordezkatuko ditu, eta ordenadoreak gaur egungoak baino milioika aldiz potenteagoa...
cc-by-sa
zientziaeus_0012427
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bill Gates-en enpresak duen monopolioak gero eta arrisku handiagoa du. Bill Gates-en enpresak duen monopolioak gero eta arrisku handiagoa du. Microsoft-en lehia ugaritzen - Zientzia.eus Softwarea Bill Gates-en enpresak duen monopolioak gero eta arrisku handiagoa du. Linux-ak informatika-munduan izandako harrera ona, et...
cc-by-sa
zientziaeus_0012428
zientziaeus
General
articulos cientificos
Lurrikarak iragartzea izango da hainbat lurraldetako biztanle eta agintariren ametsa, zalantzarik gabe. Baita PRENLAB proiektu europarrarena ere. Islandian ari dira lanean eta, orain jakin denez, joan den urriaren 27 eta 29an agintariei lurrikara "handia" izango zela iragarri zieten. Iragarpena azaroaren 10ean errepika...
cc-by-sa
zientziaeus_0012429
zientziaeus
General
articulos cientificos
Illinois-ko Unibertsitateko irrati-astronomoek hodei dentsotan metatuta dagoen azido formikoa topatu dute Azido azetikoa 1996. urtean aurkitu zuten espazioan, baina glizina aurkitzeke dago oraindik. Glizina garrantzi biologikoa duen aminoazido sinpleena izanik eta azido formikoa bere oso antzekoa delarik, aurkikuntza g...
cc-by-sa
zientziaeus_0012430
zientziaeus
General
articulos cientificos
3 dimentsioko irudiak lenterik erabili gabe eratzen dituen kamera eraiki dute. 3 dimentsioko irudiak lenterik erabili gabe eratzen dituen kamera eraiki dute. 3D-ko kamera - Zientzia.eus Patenteak/Asmakizunak Irrati-astronomia eta medikuntza-tomografiako X izpien ezagutzaz baliatuz, 3 dimentsioko irudiak lenterik erabil...
cc-by-sa
zientziaeus_0012431
zientziaeus
General
articulos cientificos
Floridako Unibertsitateko injineruek eguzki-zelula izugarri mehe eta merkeak egiteko metodoa diseinatu dute. Garatu duten teknologia berriarekin CIS izeneko erdieroalezko oso geruza mehea jartzen da aurrez prestatutako euskarrian; kristalean, esaterako. Nahikoa da 2 edo 3 mikrako geruza (giza ilea baino meheagoa). Zelu...
cc-by-sa
zientziaeus_0012432
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bilatzaileek World Wide Web-eko informazioaren eskuragarritasuna areagotzen lagundu duten arren, ... Bilatzaileak gero eta galduago - Zientzia.eus Bilatzaileak gero eta galduago Hazkuntzaren eraginez bilatzaileek eraginkortasuna galdu dute 1997az geroztik eta gaur egun publikoak diren orrialdeen % 16 besterik ez dute i...
cc-by-sa
zientziaeus_0012433
zientziaeus
General
articulos cientificos
Zibilizazioek utzitako eraikuntza arkitektonikoak haien garapen-mailaren adierazle garbiak izan dira beti. Inkak Peru aldean bizi ziren XIV., XV. eta XVI. mendeetan. Haien arkitekturaren ezaugarri nagusia harria erabiltzean datza, inguruko zibilizazioen kasuan ez bezala; itsasaldekoek, esate baterako, buztina baino ez ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012434
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aurrerantzean garuneko jarduera elektrikoa erregulatzen duen sistema bati esker, krisi epileptikoak saihestu ahal izango dira. Ospe handiagoko Parkinson edo Alzheimer gaitzen aurretik, epilepsia nahasketa neurologiko hedatuena da. Gaitza duten pertsonen kopurua 50 milioikoa dela eta herrialde garatuetan populazioaren %...
cc-by-sa
zientziaeus_0012435
zientziaeus
General
articulos cientificos
Itsaso zakarreko egun batean olatuak kostaldearen aurka apar eta bitsetan lehertzen ikustea aski da olatuek energia itzela dutela ohartzeko. 1999/10/01 Mujika, Alfontso - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria 1970eko hamarkadan "petrolioaren krisi" ospetsuaren ondoren herri aurreratuenek bestelako energi iturri...
cc-by-sa
zientziaeus_0012436
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nekazaritza hasiera-hasieratik espezie jakin batzuen hautaketan oinarritu da, eta horietan, bereziki aldeko ezaugarriak dituzten barietateen hautaketan, ... 1999/10/01 Ruiz de Galarreta, Jose Ignacio Iturria: Elhuyar aldizkaria Beste izaki bizidun batzuen jatorrizko informazio genetikoa zehatz eta egonkor txertatzea po...
cc-by-sa
zientziaeus_0012437
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain arte gorbatako korapiloa egiteko jendeak lau era erabili izan ditu, baina eredu matematikoaren bidez bi fisikari britainiarrek beste 81 era ere aurkitu dituzte. Azken modaren arabera janztea eta dotore ibiltzea ia guztiok dugu atsegin, baina denek ez dute horretarako aukerarik edo behar beste denbora erabiltzerik...
cc-by-sa
zientziaeus_0012438
zientziaeus
General
articulos cientificos
Urria da, udazkeneko hego-haizearen garaia eta hego-haizea ero-haizea edo andra-haizea ez ezik uso-haizea ere bada. 1980ean, hainbat ekologista-taldek Organbidexkako lepoa arrandatu zuten, uso-kontaketak egiteko eta usoen bidean lepo bat "askatzeko". Ondorioz, pagausoak garrantzi handia hartu zuen, ordura arte nehor ez...
cc-by-sa
zientziaeus_0012439
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken urte hauetan zehar mundu osoko energia eolikoa gorantz doa etengabe eta noski, Euskal Herria ez da joera horretatik kanpo geratu. Oraintsu arte, energia-mota hau gutxi erabiltzen zen, batez ere sorgailuak potentzia eskasekoak zirelako. Gaur egun ordea, sorgailu horien inguruko ikerkuntza dela eta, parke eolikoen ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012440
zientziaeus
General
articulos cientificos
Harrizko bloke handiak harrobitik erauztea, eta gero, toki batetik bestera eramatea buruzagi baten zuzendaritzapean diziplinaz eta iraunkortasunez egin beharreko lanak ziren. Adibide gisa, hona hemen Garcilaso de la Vega-k, "Inka" izena hartu zuen kronista cholo-ak (mestizoak), XVI. mendean idatziriko "Comentarios Real...
cc-by-sa
zientziaeus_0012441
zientziaeus
General
articulos cientificos
Itsasoaren azalean sortzen dira olatuak haizearen eraginez, hau da, haizeak indarrez eta norabide finkoaz uraren azala jo eta bultza egiten du 1999/10/01 Mujika, Alfontso - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Uhin sinusoidalak izaki, olatuen ezaugarri nagusiak anplitudea, uhin-luzera eta periodoa dira. Anplit...
cc-by-sa
zientziaeus_0012442
zientziaeus
General
articulos cientificos
oan den abuztuan NASAk duen globo handiena (60 oineko eraikinaren altueraren parekoa) aireratu zuten atmosferako goi-geruzak aztertzera. Joan den abuztuan NASAk duen globo handiena (60 oineko eraikinaren altueraren parekoa) aireratu zuten atmosferako goi-geruzak aztertzera. Asmoa: antimateria-partikulak harrapatzea. Ho...
cc-by-sa
zientziaeus_0012443
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nazioarteko astronomo-talde batek hautsezko hodei baten barnean jaiotzen ari den izar baten irudiak lortu ditu lehenengo aldiz Astronomoen arabera, izarrak hautsezko eta gasezko hodei hauetan kondentsatzen dira eta tamaina eta masa kritikoa lortzen dutenean piztu egiten dira, eguzkiaren antzera. Hodei Ilunak orain arte...
cc-by-sa
zientziaeus_0012444
zientziaeus
General
articulos cientificos
Laborategiko arratoiak palanka mekanikoa mugitzeko gai dira pentsatze hutsarekin. Lehenengo arratoiei palankari eragin eta janaria lortzen erakutsi zieten, aldi berean muskuluen mugimendua kontrolatzen duten neuronen jarduera neurtzeko elektrodoak buruan jarrita. Hurrengo urratsa palankaren mugimendua elektrodoei konek...
cc-by-sa
zientziaeus_0012445
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ardoa odolaren zirkulaziorako, eta zehazki bihotzerako ona dela aspaldi entzuna zen, ... Ardo beltzaren ontasunak - Zientzia.eus Ardo beltzaren ontasunak Hori dio behintzat laborategi-arratoiekin egindako ikerketa batek. Arratoi-talde bati ura besterik ez zioten eman edateko, biri jatorri desberdineko ardoa eta laugarr...
cc-by-sa
zientziaeus_0012446
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hori dio Robert Charlson atmosfera-kimikariak 30 urteko azterketaren ondorioz proposatu duen teoriak. Dena den, fenomenoa ez da oso ezaguna eta PICCASO-CENA izeneko misioa antolatu dute horretarako, laser-izpi berezia izango duen satelite bidez, hodeiek eta partikula horiek isolatzen duten eguzki-argia neurtzeko. Edono...
cc-by-sa
zientziaeus_0012447
zientziaeus
General
articulos cientificos
Laserraren teknologiak aurrera darrai, eta gero eta aplikazio gehiago ditu. "Laser-sokak" 1995ean aurkitu zituzten Pultsua luzeegia bada, atmosferan ez dira sokak sortzen, bat-bateko deskarga elektrikoa baizik. Energia baxukoa ere izan behar du. Baldintza horiekin laserrak elektrikoki kargatutako aire-kanala sortzen du...
cc-by-sa
zientziaeus_0012448
zientziaeus
General
articulos cientificos
Massachusetts-eko Unibertsitateko Hariaharasubrahmanian Shrikumar ikasleak orain arteko web-zerbitzarietan txikiena egin du; poxpolu-buruaren tamainakoa. Eta ez hori soilik; dolar bakarra besterik ez zaio kostatu. Diseinuaren oinarria PIC deritzon txip mikrokontrolatzailea da. Bere zeregina Interneti konektatuta egotea...
cc-by-sa
zientziaeus_0012449
zientziaeus
General
articulos cientificos
Motoreetako errekuntzaren eta horiek atmosferarekin duten elkarrekintzaren ondorioz sortutako hodeiak ur-kristaltxoz osatuta daude. Hegazkinek hodei zuri eta luzeak sortzen dituzte. Motoreetako errekuntzaren eta horiek atmosferarekin duten elkarrekintzaren ondorioz sortutako hodeiak ur-kristaltxoz osatuta daude. Horiek...
cc-by-sa
zientziaeus_0012450
zientziaeus
General
articulos cientificos
0 urte barru koral-arrezife asko eta asko hil eta zuritu egingo dira tropikoetako urak berotzen jarraituz gero. 30 urte barru koral-arrezife asko eta asko hil eta zuritu egingo dira tropikoetako urak berotzen jarraituz gero. Uren tenperaturak Australiako CSIROk eta Alemaniako Max Planck institutuak iragarri duten neurr...
cc-by-sa
zientziaeus_0012451
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken hilabeteetan maiz entzun den gaietariko bat elikagai transgenikoena da eta ikusmin, zalantza eta jarrera kontrajarri ugari sortu du. Zer dira, baina, transgenikoak? Beste espezie baten DNA (gene bakar bat edo gutxi batzuk), hots, materia genetikoa duten eta ugalkorrak diren landare edo animaliei deritze transgeni...
cc-by-sa
zientziaeus_0012452
zientziaeus
General
articulos cientificos
Teknologia berriei eta jarrera berriei esker, munduko herrialde garatuetan birziklatzearen arloa gero eta indar handiagoa hartzen ari da. Birziklatzeari buruzko Europako Foroa eztabaidarako topalekua da, birziklatzearen eraginkortasuna hobetzeko bultza daitezkeen ekimenak zeintzuk diren eztabaidatzeko topalekua. Hori g...
cc-by-sa
zientziaeus_0012453
zientziaeus
General
articulos cientificos
Rewas'99, hondakinen birziklatze, tratatze eta minimizazioari buruzko mintegia burutu zen joan den hilean Donostiako Kursaal Jauregian. 1999/10/01 Kortabarria Olabarria, Beñardo - Elhuyar Zientzia Iturria: Elhuyar aldizkaria Datorren urtea amaitutakoan beste mende batera sartuko gara. Ingurugiroari dagokionez, zeintzuk...
cc-by-sa
zientziaeus_0012454
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gure inguruan hainbat bainuetxe daude eta horietako asko urte osoan irekita egoten dira. Gure inguruan hainbat bainuetxe daude (ponpoxoago hitz egitea gustatzen zaienek, estazio termalak direla esaten dute), eta horietako asko urte osoan irekita egoten dira. Bertan ur minero-medizinaletan oinarritutako tratamendurik so...
cc-by-sa
zientziaeus_0012455
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken hogei urteotan sarritan egokitu zait zientzia eta teknologiaren aurrerabideaz hitzez zein idatziz aritzea. Orain urte batzuk, bederen, bakan batzuk baino ez ginen Euskal Herrian zientziaz sarri samar idazten genuen pertsonak. Idazleek eta literatura-kritikoek ez gintuzten kontuan hartzen -hartzen al gaituzteorain...
cc-by-sa
zientziaeus_0012456
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nekazariak behar-beharrezkoa du bere ingururako informazio tekniko kontrastatua eta baliagarria, arrisku berrien aurrean babesa emango dien aseguru-sistema berria, eta bere bezero nagusiaren iritzia, kontsumitzailearena, ondo ezagutzea. Teknologia berrien aurrean, nekazariak behar-beharrezkoa du bere ingururako informa...
cc-by-sa
zientziaeus_0012457
zientziaeus
General
articulos cientificos
Masaru Tanaka Japonianoso urte txarrean jaio zen, 1941ean, japoniarrak bigarren mundu-gerran sartu zirenean. Ingurugiro-ingeniari honek gidatzen duen politikak ingurugiroaren kalitatea du helburu. Horretara iristeko, hainbat arlotan ari da lanean Japoniako Ingurugiro Saila: hondakinak berreskuratzea, birziklapena, tekn...
cc-by-sa
zientziaeus_0012458
zientziaeus
General
articulos cientificos
Adimen naturalak badu adimen artifizialak ez duen aberastasun garrantzitsu bat: eboluzioa. Beraz, Adimen Artifizialaren arloan Eboluzio-Robotika delakoa amets handienetakoa izan da aspaldidanik, "Bizitza Artifiziala" sortzeko beharrezko pauso nagusia. Iragan abuztutik badirudi adimen artifizialaren eboluziorako lehen l...
cc-by-sa
zientziaeus_0012459
zientziaeus
General
articulos cientificos
SOHO sateliteak daraman SWAN instrumentuaren bidez Eguzkiko orbanek izpi ultramoreak igortzen dituztela jakin da. Malcolm Cornwal katedradunak, azken 35 urteak Ingalaterrako Brighton herriko hondartzan dauden harri-koskorrak zenbatzen pasa ditu. Internet bitxikerien topaleku da, baina ez bakarra. Hortik kanpo ere mundu...
cc-by-sa
zientziaeus_0012460
zientziaeus
General
articulos cientificos
Doogie, jaiotzez sagu arrunta zen, besteak bezalakoa. Zientzialari-talde batek beretzat hartu zuenean, ordea, bizitza aldatu egin zitzaion. Lehen begiratuan sagu arrunta dirudi. Kaiolan dagoela, inguruak usaintzen ditu, barroteetan gora egiten du, jartzen diotenari gogoz egiten dio kosk, lo egiten du Laborategira daram...
cc-by-sa
zientziaeus_0012461
zientziaeus
General
articulos cientificos
Floridako Sunrise-ko hiritar batek-, birsalmenta helburu duen web orrialde batean honako iragarki hau jarri zuen: "Giltzurruna salgai. Orrialde hauetan behin baino gehiagotan aipatu da Internet. Oroimenak kale egiten ez badigu, igande batean Internet-en aurki zitezkeen bitxikeriei buruzko artikulua ere argitaratu zen. ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012462
zientziaeus
General
articulos cientificos
Beroarekin azaltzen dira eta hotzarekin ezkutatu. Horra hor eltxoen ezaugarri deigarrienetarikoa. Beste bat? ziztatu egiten dute. Udazkenari toki eginez, udara badoa. Hori gertatzean -teorian beti ere, eguraldi kontuetan ez baitago ezer ziurtatzerik- tenperaturek behera egingo dute poliki-poliki. Urtaroaren aldaketarek...
cc-by-sa
zientziaeus_0012463
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gezurra dirudien arren -eta oso mekanismo sinplea duen arren- energiaren aprobetxamenduari dagokionez, bizikleta gizakiak asmatu duen garraiorik eraginkorrenetarikoa da. Injineruen kamera infragorriak jarri zituzten bizikleta baten inguruan; bizikleta, berriz, ordenadorez kontrolatu zuten. Kamarek egoera desberdinetan ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012464
zientziaeus
General
articulos cientificos
Internet ohiko bilakatu da gaur egungo gizartean. Denborapasarako, lanerako, salerosketetarako, harremanetarako... milioika lagunek erabiltzen dute egunero. Dagoeneko ezaguna denez, Internet bere baitan aukera ugari dituen ordenadore-sareen sarea da: komunikabide boteretsua izan daiteke, denda birtual erraldoia, merkat...
cc-by-sa
zientziaeus_0012465
zientziaeus
General
articulos cientificos
Etorkizunean Eguzkiaren haizeak eramango ditu espazio-ontziak espazioan zehar. Eguzkiaren haizea Eguzkiak koroatik eta norabide jakin barik bidaltzen dituen partikula elektrikoek osatzen dute. NASAren hainbat proiektutan, badira zientzi fikzioa diruditen bakarren batzuk; errealitate dira ordea. Etorkizunean Eguzkiaren ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012466
zientziaeus
General
articulos cientificos
Izenak adierazten duen bezala, ira edo garoa egiten den hilabetea dugu hau eta dagoeneko kolore gorri-gorria du. Belarraren koloreak ere, bere onenak emanda dagoela erakusten du eta mendiari zahartzaroa iritsi zaiola dirudi. Akabo uda (bai motza egin zaigula!). Herrietako festak bukatu, giroa freskatzen hasi eta kandel...
cc-by-sa
zientziaeus_0012467
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ameriketako Estatu Batuetako ipar-mendebaldeko bazter miresgarrien artean, gutxik sortuko dute Oregoneko Crater Lake-k eragindakoa baino inpresio iraunkorragoa. Izan ere, lakuaren ikuspegia ahaztezina da. Laku zoragarri hori Urjauzien mendietan (Cascade Range) kokatuta dago, 1999/09/01 Altonaga, Kepa - EHUko biologia i...
cc-by-sa
zientziaeus_0012468
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela hilabete batzuk Marterantz bidali zen Mars Climate Orbiter zunda hil honetan sartuko da planeta gorriko orbitan. Urrian, berriz, japoniarrek bidalitako zunda ere iritsiko da Martera. Azkenik, abenduan Mars Polar Lander zundak Marteko Hego poloko lur-zorua zapalduko du. Eguzki-eklipsea zela eta, seguru zuetariko a...
cc-by-sa
zientziaeus_0012469
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetan, 1996. urtean 30.862 pertsonek egin zuten bere buruaz beste. Euskal Herriari dagokionez, Gipuzkoan 1996.eko urtarrilaren 1etik, 1997.eko ekainaren 30a bitartean traumatizatu larrietako % 15,5 suizidioak izan ziren. Horrez gain, azken urte hauetan buruaz beste egiteak igo egin dira nabarmen, batez ere ga...
cc-by-sa
zientziaeus_0012470
zientziaeus
General
articulos cientificos
Europan biztanle gutxien duen eta aldi berean hotzenetakoa den herrian, energi iraultza sortzear dago. Hogei urteren buruan Islandiak erregai fosilak utzi eta hidrogenoaren ekonomian abiatuko den lehen estatua izan nahi du. Estrategia hori mundu osoan ezarriko balitz, beroketa globala eragotziko litzateke. "Petrolio-ar...
cc-by-sa
zientziaeus_0012471
zientziaeus
General
articulos cientificos
"Concorde" hegazkinari esker, korrika eta presaka bizi den hainbat pertsonaren ametsa betetzen da. Izan ere, goizeko hamaiketan 1999/09/01 Azkune Mendia, Iñaki - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Paristik abiatu eta goiz horretantxe (baina lehenago, bederatziak laurden gutxitan) New Yorken egon daitezke. Hi...
cc-by-sa
zientziaeus_0012472
zientziaeus
General
articulos cientificos
Edonori "Eser zaitez aulki horretan eta inongo loturarik izan gabe ez zara jaikitzeko gai izango" esango bagenio, ziuraski burutik jota gaudela pentsatuko luke. Hau guztia zergatik gertatzen den ulertu ahal izateko, oro har gorputz guztien eta bereziki gizagorputzaren orekari buruz arduratu beharko dugu. Bertikalki dag...
cc-by-sa
zientziaeus_0012473
zientziaeus
General
articulos cientificos
Energia berriztagarrietan, zenbaitzu nahikoa ezezagun zaizkigu, bai berriak direlako, bai gure lurraldeetatik urrun erabili edo ikertzen direlako. Horietakoa dugu, zalantzarik gabe, orain aztertuko duguna. Ozeanoen energia termikoa (ingelesez Ocean Thermal Energy Coversion, OTEC), hain zuzen ere. Ideia ez da berria, iz...
cc-by-sa
zientziaeus_0012474
zientziaeus
General
articulos cientificos
Lankidetza-kontuak nagusitu diren arte, Marteren eta Lurraren artean dagoen distantzia gainditzea Estatu Batuen eta Sobietar Batasunaren banakako ahaleginen helburua izan da. Abentura bera 1960. urtean hasi zen, sobietarrek Mars Probe izeneko espazio-ontziak bidaltzearekin. 1999/09/01 Kortabarria Olabarria, Beñardo - E...
cc-by-sa
zientziaeus_0012475
zientziaeus
General
articulos cientificos
Martek Lurraren antzeko egitura izan duela, eta beste gauza batzuetan ere badu antzekotasunik: egunak 24 ordu eta 37 minutuko iraupena du, urtaroak ditu, lainoak ditu bere zeruan, ibaien eta glaziarren arrastoak gordetzen ditu, eta abar. Bizitzarik egon ote da Marten? Nahiz eta orain planeta hila izan -oso eremu magnet...
cc-by-sa
zientziaeus_0012476
zientziaeus
General
articulos cientificos
Alzheimer-en gaixotasunaren prebentzioan laster batean urrats garrantzitsuak egin daitezke. Estatu Batuetako Elan Corporation enpresa 1999/09/01 Kortabarria Olabarria, Beñardo - Elhuyar Zientzia Iturria: Elhuyar aldizkaria Alzheimer-en gaixotasunaren prebentzioan laster batean urrats garrantzitsuak egin daitezke. Izan ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012477
zientziaeus
General
articulos cientificos
Psoriasia larruazaleko gaixotasuna da, Espainia osoan ia 800.000 pertsonak jasaten dutena. Baina oraindik ez dakigu gaitzaren azken arrazoiak zein diren. ere ezaugarri nagusia azala ezkatatzea da, eta horren gainean kostra-plaka lodiak sortzen dira. Lesio horien itxuragatik, gaixo asko lotsatu egiten dira, kasu askotan...
cc-by-sa
zientziaeus_0012478
zientziaeus
General
articulos cientificos
Microsoft-en Office 2000ren euskaratzea amaitu berri dugu Elhuyar-en eta hil honetan bertan egongo da euskal erabiltzaileen esku. Oraingoan, Microsoft Word, Excel eta Outlook-en bertsiorik berrienak izango dituzue euskaraz; baita PowerPoint ere, baina azken hau gaztelaniaz. Munduan gehien erabiltzen diren aplikazio ofi...
cc-by-sa
zientziaeus_0012479
zientziaeus
General
articulos cientificos
Joan den ekainaren 26tik uztailaren 2ra Nazioarteko Zientzia Biltzarra egin zuten Budapest-en, Hungarian, Zientzia hogeita batgarren mendean: konpromiso berria izenburupean. Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundeak (UNESCOk) eta Zientziarako Nazioarteko Kontseiluak (ICSUk) sustatutako biltzarrean zie...
cc-by-sa
zientziaeus_0012480
zientziaeus
General
articulos cientificos
Zein itxura zuen izotzetako gizonak? Bere gorpuzkinen azkeneko ikerketek tankera berria eman diote. Ötzik, itxuraz aldatu eta behar bezalako fisonomia lortu du... Elisabeth Daynes dermoplastikariak Ötziren itxura aldatu ondoren, jada ez da gizon bera izango. Kopeta zabala, sudur luzea, masail sakonak eta ezpain meheak:...
cc-by-sa
zientziaeus_0012481
zientziaeus
General
articulos cientificos
Astronomoek eguzki-sistematik kanpoko planeta-kopurua (gaur arte 18) ikusirik, ikerketa estatistikoak egiteari ekin diote. Washingtoneko Unibertsitateko Guillermo Gonzalez-en lan-taldeak planetadun izar gehienek helioa baino pisutsuago diren elementuen kontzentrazioa dutela egiaztatu dute. Elementuon kontzentrazioa, as...
cc-by-sa
zientziaeus_0012482
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ez da nahikoa aplikazioak euskaraz izatea. Hauek erabiltzen ikasteko gidaliburuak ere behar direla jakinda, bi liburu idatzi ditu Elhuyar-eko Informatika-taldeak. 1999/09/01 Waliño, Josu - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Ikasleentzat nahiz erabiltzaile orokorrarentzat egokia da liburu hau. Pantaila ugari ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012483
zientziaeus
General
articulos cientificos
80ko hamarkadan elektroi bakarraren karga neurtzea lortu zenean, hori elektrikoaren oinarrizko unitate txikiena zela uste izan zen. Bere teoriaren arabera elektroiak elkarrekintzarik gabeko alegiazko partikula gisa jokatzen dute, eta euren karga, elektroiaren karga elektrikoaren izendatzaile bakoitiko zatikien (1/3, 1/...
cc-by-sa
zientziaeus_0012484
zientziaeus
General
articulos cientificos
Saft, Alcatel taldeko "bateria"-sailak, 1999ko irailetik aurrera datorren belaunaldiko telefono mugikorrentzat litio-polimerozko bateria berria produzitzen hasiko da. Bateria kargatu ondoren 3 voltekin dabilen 680 mAh-ko ahalmena du. Polythiuma, batez ere, telefono mugikorrentzat egin da, baina ordenagailu eramangarri,...
cc-by-sa
zientziaeus_0012485
zientziaeus
General
articulos cientificos
Giza ezagutzaren eta jardueraren arlo asko eta asko paperean bilduta daude eta altxorra bailiran gordetzen ditugu. Arazo horiei aurre egiteko borrokan beste urrats bat eman berri du mikrobiologoz, plasmarekin ikerketan dabiltzan kimikariz eta zaharberritzailez osatutako Fraunhofer Institute for Interfacial Engineering ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012486
zientziaeus
General
articulos cientificos
Artic Monitoring and Assessment poluitzaileak gizakiengan aztertu dituen lehen ikerketa zirkunpolarra da, eta Artikoko hamar eskualdetako amen odol-laginak aztertu dira. Aztertutako produktu kimikoak oso iraunkorrak dira, gantzetan metatzen dira eta erraz pasa daitezke amengandik umeengana, bai haurdunaldian eta bai ed...
cc-by-sa
zientziaeus_0012487
zientziaeus
General
articulos cientificos
Autoilaren gainetik hegaz egiten duen automobilarekin amets egiten al duzu? Pentsa zure automobilak helikopteroa legez aireratu ondoren, hegazkina bailitzan, horizontalki 600 km/h-ko abiadura hartzen duela. Ehun kilometroko 15 litro (gutxi inola ere) kontsumitzen eta 1.400 kilometroko autonomia duen gailu honek, hegala...
cc-by-sa
zientziaeus_0012488
zientziaeus
General
articulos cientificos
Edozein gaitz simulatzeko edo medikamentu berriak frogatzeko gai izango den gizaki birtuala psikologiako ikertzaile eta farmazia-laborategientzat ametsezko akuria izango da. Edozein gaitz simulatzeko edo medikamentu berri oro frogatzeko gai izango den gizaki birtuala psikologiako ikertzaile eta farmazia-laborategientza...
cc-by-sa
zientziaeus_0012489
zientziaeus
General
articulos cientificos
Xerox konpainia paper elektronikoa errealitate bihurtu nahian dabil. Paper elektronikoa "gyricon" asmakizunean oinarrituta dago Xerox konpainia paper elektronikoa errealitate bihurtu nahian dabil eta dagoeneko aukeratu du 3M bulego-materialetarako konpainia horretan lagun diezaion.Paper elektronikoa "gyricon" asmakizun...
cc-by-sa
zientziaeus_0012490
zientziaeus
General
articulos cientificos
University of Wisconsin-Madison-en energia nuklearra maila mikroskopikoan erabiltzea aztertzen ari dira. MEMSek (egitura mikro-elektromekanikoek) 60 eta 70 mikroi-ko diametroa (giza ileak baino txikiagoa) dute eta, teorian, oso zeregin zehatzak izan ditzakete esparru desberdinetan (medikuntza-tresnetan, ingurugiro-kont...
cc-by-sa
zientziaeus_0012491
zientziaeus
General
articulos cientificos
Lehenengo espermatozoide transgenikoak agertu berri dira Ryuzo Yanagimachi-ren Honoluluko laborategian. Horretarako landare-genea daramaten sagu--gameto arrak erabiltzen dira. Transgeniko bihur daitezen, Hawaii-ko biologoek espermatozoideei mintza kendu eta gero, markatzaile den landare-gene baten aleetan murgiltzen di...
cc-by-sa
zientziaeus_0012492
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hoechst Marion Roussel (HMR) eta Pfizer-ek 25.000 milioi pezeta/985,8 milioi libera/150,25 milioi euro inguruko inbertsioa egin dute Francfurten intsulina ekoizteko munduko handiena izango den planta eraikitzeko. Dagoeneko hasiak dira, baina berezitasuna bertan ekoiztuko duten intsulinan datza. Hau inhalazioz hartzekoa...
cc-by-sa
zientziaeus_0012493
zientziaeus
General
articulos cientificos
Frantziako Osasunerako eta Kontsumorako ministroek PVC bigunarekin egindako jostailuen fabrikazioa, salmenta, esportazioa eta inportazioa debekatu dituzte. Oftalatoak beharrezkoak dira PVCa malgua izatea nahi bada eta animalien gibel eta ugal-aparatuan kalteak eragiten dituela ikusi da."
cc-by-sa
zientziaeus_0012494
zientziaeus
General
articulos cientificos
Fisikaren helburuetatiko bat materiaren propietateen berri eman dezakeen informazio-iturri garrantzitsuenetarikoa materia era ezberdineko partikula kargatu higikorrekin interakzionaraztea izan da. Izan ere, Fisikaren garapenean zeregin handia izan dute. 1999/09/01 Pitarke, Jose M. - CIC nanoGUNEko zuzendaria eta Euskal...
cc-by-sa
zientziaeus_0012495
zientziaeus
General
articulos cientificos
Beste gauza asko bezala, erromatarrek ekarri zituzten lekaleak gure kulturara. Lekaleak fruitua leka barruan daramaten landareak dira; gehienetan, leka horren barruko haziak jateko balio du. Dilistak, garbantzuak, babarrunak, baba lehorrak eta soia dira gure artean gehien jaten direnak. Elikaduran garrantzi handia izan...
cc-by-sa
zientziaeus_0012496
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kirolarien inguruan lanean aritzen diren zientzialariek- dagoeneko aurkitu dute mirarizko produktua, legea hautsi barik gorputzaren errendimendua areagotzen laguntzen duena. Kirolariek -edo kirolarien inguruan lanean aritzen diren zientzialariek- dagoeneko aurkitu dute mirarizko produktua, legea hautsi barik gorputzare...
cc-by-sa
zientziaeus_0012497
zientziaeus
General
articulos cientificos
Sistema hori 70eko hamarkadan sortu zuten eta dagoeneko zaharkituta dago gaur egungo ordenadore indartsuak direla eta. Salerosketa elektronikoetan Data Encryption Standard (DES) enkriptaziorako sistema erabiltzen da datuen segurtasuna gorde nahian. Baina sistema hori 70eko hamarkadan sortu zuten eta dagoeneko zaharkitu...
cc-by-sa
zientziaeus_0012498
zientziaeus
General
articulos cientificos
inork ez daki duela hiru urte arakatze digital batean zehar zeru borealean aurkitutako argia zer den. Argi dago zientziak, oraindik ere ezin duela guztia azaldu, zorionez. Hala ere zaila da astronomoek azalpenik gabeko objektuak aurkitzea espazioan. Are zailagoa astebete baino gehiago irautea zer den definitu gabe. Bai...
cc-by-sa
zientziaeus_0012499
zientziaeus
General
articulos cientificos
Greenpeace talde ekologistaren arabera, zuraren industriaren legez kanpoko jardueraren ondorioz, Amazonian urtero batez beste 1.5 milioi hektarea baso galtzen dira. Amazonia Lurreko ekosistemarik bereziena da. Azken 12.000 urteetan osatu da, Amazonas ibaiaren inguruetan. Ibai erraldoi horren urek jartzen diote erritmoa...
cc-by-sa
zientziaeus_0012500
zientziaeus
General
articulos cientificos
Planetak Jupiter bezainbestekoak badira izar jalea gehiago haziko da eta gero eta distiratsuago bilakatuko da planetaren grabitazio-eremua bereganatu ahala. Washingtongo Zientzia eta Teleskopia Espazialerako Institutuko zientzialariek gure eguzkiaren antzeko izar zaharrek inguruko planeta handiak eta euren inguruko orb...
cc-by-sa
zientziaeus_0012501
zientziaeus
General
articulos cientificos
Robert Moog, Moog sintetizadoreen sortzaileak, eta Keith Emerson, Emerson, Lake and Palmer hirukoteko kideak sintetizadoreen 30. urteurrena ospatu berri dute. Lurrikarei buruz hitz egin izan degu. Zer ziren, nola sortzen ziren, gune arriskutsuak non zeuden,... eta nola ezinezkoa zen iragartzea. Baliteke hemendik aurrer...
cc-by-sa
zientziaeus_0012502
zientziaeus
General
articulos cientificos
Informatikako Segurtasunerako Nazioarteko Elkarteak (ICSA) egindako azken ikerketaren arabera, aurtengo urtarril eta otsailean, 1998ko garai bereko infekzioen bi halako izan dira. Infekzioen gorakada erabiltzaileen % 80k antibirus eguneratuak eduki arren gertatu dira. Kaltetuen % 43k ezin izan dio infekzioari aurre egi...
cc-by-sa
zientziaeus_0012503
zientziaeus
General
articulos cientificos
Espazioko gaien artean Marte dugu nagusietako bat. Azken boladan bertako irudi eta mapa zehatzak ari zaizkigu bidaltzen Global Surveyor zunda ... Martera begira - Zientzia.eus Martera begira Azken finean, martetarrak jada giza-mitologiaren zati direla ere esan genezake, baina eurak hona ez datozenez geuk joan behar Mar...
cc-by-sa
zientziaeus_0012504
zientziaeus
General
articulos cientificos
Teknologia berriak irudikatzen duen ezer badago, hori, duda barik, ordenadorea da. Ergonomiaren zeregina -behintzat ordenadoreekin lan egiteari dagokionez- lana bera, lan--tresnak eta lan--giroa integratzea litzateke, guztia helburu jakin bati begira: eginbeharra modu egokian eta langilearen segurtasunerako eta osasune...
cc-by-sa
zientziaeus_0012505
zientziaeus
General
articulos cientificos
Genetikoki manipulatu dituzten zuhaitzak normalak baino bi bider azkarrago haztea lortu dute. Michiganeko Teknologia Unibertsitateko ikerlariek azaldu dutenez genetikoki manipulatu dituzten zuhaitzak normalak baino bi bider azkarragohaztea lortu dute. Hasiera batean, ikerketaren helburua lignina gutxiagoko zuhaitzak lo...
cc-by-sa
zientziaeus_0012506
zientziaeus
General
articulos cientificos
Europan ikusi ahal izango dugun hurrengo eguzki--eklipsea 2026.eko abuztuaren 12an izango da. Datorren abuztuaren 11n milurteko azken eguzki-eklipsea ikusi ahal izango dugu (eguraldiak laguntzen badu, noski). Gurean eguzkiaren % 80 estaliko da 11:15 inguruan hasita. Edonola ere, kontuan izan eklipseari so egiteko neurr...
cc-by-sa
zientziaeus_0012507
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hazkuntzaren eraginez bilatzaileek eraginkortasuna galdu dute 1997az geroztik, ... Internet-bilatzaileak larri - Zientzia.eus Internet Bilatzaileek Interneteko informazioaren eskuragarritasuna areagotzen lagundu duten arren, ezin izan diote Internetek izan duen garapen izugarriari erantzun. Hazkuntzaren eraginez bilatz...
cc-by-sa
zientziaeus_0012508
zientziaeus
General
articulos cientificos
Greenpeace nazioarteko talde ekologistak bere historiako kanpaina handiena aurkeztu zuen maiatzaren bukaeran Rio de Janeiron.Kanpaina honek mundu osoan zehar Amazonia oihana babestea aldarrikatuko du. Thilo Bode Greenpeaceko zuzendariak dioenez, gelditzen den % 60 hori babesten saiatu behar dugu, eta horretarako Greenp...
cc-by-sa
zientziaeus_0012509
zientziaeus
General
articulos cientificos
Izainen neuronekin egindako ordenadorea dagoeneko martxan da. Oraingoz, sangulator deritzon ordenadoreak batuketa matematikoak besterik ez ditu egiten, baina helburua ordenadore-belaunaldi azkar eta malguak egitea da. "Ohiko ordenadoreek informazio guztiz zehatza behar dute erantzun zuzena eman behar duten bakoitzean. ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012510
zientziaeus
General
articulos cientificos
Guztiok badakigu behaketa astronomiko egokietarako ezinbestekoak direla eguraldi oskarbia eta erabateko iluntasuna. Izan ere, urbanizazio berria behatokia dagoen Hopkins menditik gertu eraiki nahin zuten eta horrek argi-poluzioa asko emendatuko luke, astronomia-behaketak oztopatu edo eragotziz Azkenean borroka irabazi ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012511
zientziaeus
General
articulos cientificos
programa -edozein ordenadoretako geldialdiak Lurretik kanpoko adimen-seinaleen bila erabiltzeko diseinatua- dagoeneko prest dago, nahi duenak Internetetik har dezan. Ordenadoreetan jasoko diren seinaleak Arecibo-ko irrati-teleskopioak hartuko ditu, eta gero aztertu egingo dira. Programa horri esker Internetera sarbidea...
cc-by-sa
zientziaeus_0012512
zientziaeus
General
articulos cientificos
NASAren ametsetako bat espazioan estazio bat eraikitzea da. Bide horretan ISSa eraikitzen hasiak dira, baina askoz interesgarriagoa litzateke ura legokeen leku finkoa topatzea. Azkenean, bere lanaldia amaitzen denean Ilargiko gainazalera bideratuko dute, bertan ura dagoela baieztatzeko. Hala balitz, talkak (bi tonako a...
cc-by-sa
zientziaeus_0012513
zientziaeus
General
articulos cientificos
AEBetako American Heart Association erakundeak bihotzekoaren aurkako tratamendu berriaren berri eman du bere aldizkarian. Tratamendu hau bihotzean dauden odol-koaguluak kentzeko erabiliko litzateke, eta ez du kirurgiarik behar. Bi sendagai besterik ez: alde batetik medikamendu tronbolitiko bat, odoleko koaguluak disolb...
cc-by-sa
zientziaeus_0012514
zientziaeus
General
articulos cientificos
Princeton eta Berkeley Unibertsitateetako fisikari-talde batek Unibertsoan energia-mota arraro eta ikustezin egotea posible litzatekela adierazi du. Energia-mota hipotetiko honi Energia Beltza deitu diote, eta zientzialari-taldearen ustez Unibertsoaren hedapena eragiten du, materiaren elkar-erakarpenari kontra eginez. ...
cc-by-sa
zientziaeus_0012515
zientziaeus
General
articulos cientificos
IKERLAN eta Fagor Industrial-ek garbigailu industrialetarako zentrifugatzeko sistema berria patentatu dute. Horrela zentrifugazio-abiadura bikoiztea lortu dute eta horrek, besteak beste, egungo garbigailuen tamaina eta pisua murriztea baimenduko du. Teknologia berriak, orekatze-sistemaz gain, 2,4 eta 10 kW-eko hiru abi...
cc-by-sa
zientziaeus_0012516
zientziaeus
General
articulos cientificos
Joan den ekainaren 1ean Sir Christopher Cockerell asmatzailea Southampton-en hil zen 88 urte zituela. Erresuma Batuko asmatzaile honek lehen ikerketak elektronikaren inguruan burutu zituen. Ondoren irrati-bidezko nabigaziorako sistemen isilpeko garapenean parte hartu zuen (garrantzi handia izan zuten RAFentzat II. Mund...
cc-by-sa
zientziaeus_0012517
zientziaeus
General
articulos cientificos
Urteak betetzearen ezinbesteko ordain gisa definitu izan den arren (eta egia da horrelako zerbait ere badagoela), osteoporosia gaitza da azken finean, saihets daitekeena. Herrialde garatuetan egindako azken ikerketen arabera, 45 urtetik gorako emakumezkoen erdiak eta gizonezkoen herenak osteoporosiak eragindako haustur...
cc-by-sa
zientziaeus_0012518
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela gutxi, nire lagun Moflo-ren etxera joan nintzen berriro, nire ikastaro praktikoaren bigarren zatia martxan jartzeko asmoz. Gogoratuko zaretenez, etxeko ordenadorearen bidez telefonoa eta faxa erabiltzeko aukera landu nuen berarekin. Oraingoan helburu hobea nuen buruan: irratia, telebista eta musika-katea zaborret...
cc-by-sa
zientziaeus_0012519
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken kapitulu honetan estaldura elektrolitikoen lineak dauzkaten industrietako hondakin-uren tratamenduaren ezaugarri eta aukerak aztertuko dira. Amaieran, hondakin-uren tratamendua ezartzerakoan gogoan eduki beharreko zenbait gomendio ere eskainiko da. Destoxikazio-erreakzio garrantzitsuenak kromo(VI)aren erredukzioa...
cc-by-sa
zientziaeus_0012520
zientziaeus
General
articulos cientificos
Artikulu honetan Adimen Artifiziala, Linguistika Konputazionala eta Psikolinguistikaren arteko lan baten berri emango dugu. Proiektuen izenburua ondokoa dugu: Bigarren hizkuntzaren Ikaste-prozesuaren Ikerketarako Sistema Adimenduna. rtikulu honetan Adimen Artifiziala, Linguistika Konputazionala eta Psikolinguistikaren ...
cc-by-sa