id stringlengths 12 40 | periodico stringclasses 60
values | lugar stringclasses 8
values | dominio stringclasses 11
values | texto stringlengths 50 1.96M | licencia stringclasses 10
values |
|---|---|---|---|---|---|
zientziaeus_0012521 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Entsaladetan eta saltsetan ohikoa bihurtu den barazki hau, Mexikotik Iberiar Penintsulara XVI. mendean iritsi zen. Hala ere, gure mahaietan bidea irekitzea ondotxo kostatu zitzaion, XVIII. mendera arte ez baitzen kontsumorako onartua izan.
ntsaladetan eta saltsetan ohikoa bihurtu den barazki hau, Mexikotik Iberiar Peni... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012522 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Hortxe dabil, Izaba, Garde, Ansó eta Hechoko mendietan barrena, mamu baten antzera, baina bere ibileretan Pirinioetako Jaunak arrasto ugari utzi dizkigu azken bi urteotan.
Ugaztun bikain hauen biziraupena Pirinioetan arras zaila bihurtu da eta Camille izenez ezaguna den hartza, espezie honen azkena izan liteke gure lur... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012523 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Maiatzaren bukaeran Hubble teleskopio espazialak Unibertsoaren adina kalkulatu ahal izan zuen: 12 bilioi urte inguru. Teleskopioak Unibertsoko izar urrunak aztertuz Hubble-ren Konstantea kalkulatu ahal izan du.
Konstante hau kalkulatuz eta gure galaxiak beste galaxiekiko duen urruntze-abiadura kalkulatuz, Unibertsoaren... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012524 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Jariakin Magnetorreologikoak dudarik gabe naturako jariakin bitxienak dira, dituzten ezaugarri magnetikoak eta portaera direla eta. Jariakin hauek "izoztu" egiten dira, hau da, egoera solidora pasatzen dira.
Fenomeno honen arrazoia jariakinen egituran datza; jariakin ez-magnetikoan (adibidez olio mineralean) disolbatur... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012525 | zientziaeus | General | articulos cientificos | American Astronomical Society erakundearen azken bileran jakinarazi denez, 2000. urtean Eguzkiaren aktibitatea bere zikloaren maila altuenera iritsiko da.
Eguzkiaren aktibitateak 11 urteko zikloak jasaten ditu eta hurrengoa 2000. urteko apirila eta ekainaren bitartean gertatuko dela ziurtatu du Mexiko Berriko Air Force... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012526 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Metodo hau ezin da gizakiongan erabili, baina etorkizuneko ikerketak beste norabide batera bultzatuko ditu,Massachussetseko Clifford Woolf Doktorearen ustez.
Massachussets-eko Ospitaleko ikerlari-talde batek animalien kalteturiko bizkarrezur-muinak konpontzeko metodo bat aurkitu du. Metodo honek kalteturiko zonan zehar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012527 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Orainarte Dolly ardia edo Cumulina sagua eta ugaztun klonatu guztiak emeak izan dira. Hawaiiko Unibertsitatean, ordea, Fibro izeneko sagu arra klonatu ahal izan dute saguen zelula helduak erabiliz.
Orain arte animalia gehienak klonatzeko erabili diren zelulak fetutik ateratakoak izan dira, garapen-fasean daudelako asko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012528 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Discovery espazio-ontziko astronautak jadanik Nazioarteko Estazio Espazialera (ISS) sartzeko prest daude, azkeneko sei hilabeteetan lehenengo aldiz.
Bestalde, Zarya moduluan isolamendu akustikoa ezarriko da, zenbait haizagailuk sortzen duten zarata murrizteko. Egokitze-lan hauen ondoren ISS estazio espaziala prest egon... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012529 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Chicagoko Museoak duela bi urte erositako Tyrannosaurus rex-aren eskeletoak espezie honi buruzko informazio gehiago eman digu.
Tiranosauruaren usaimen-organoen aztarnak aurkitzeko garezurra scanner baten bidez aztertu dute ikerlariek. Chicagoko Museoko Chris Brochu paleontologoaren ustetan, tiranosauruek uste dugun bai... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012530 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Nazcako eskualdea, Peruko hego kostaldean dagoena, ospetsua da inguru haietako ordokietan marrazturik dauden pista korapilatsuak geoglifoak deritze. Nazcako lerroak, alegia. Artikulu honetan, lerro horien gainean dugun informazioa bildu nahi izan dugu,
Nazcako lerro-multzoa gizon-emakume guztien kultur ondare izendatu ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012531 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zezenketak direla eta ez direla, Donostiako zezen-plaza eraikitzeko lanak polemikaz jantzita agertu dira; ez, ordea, eraikitze-lanen egokitasunagatik edo desegokitasunagatik, baizik eta zezen-plaza eraikitzeak Donostiara zezenketak itzuli direla esan nahi duelako eta hori da hain zuzen zezen-plazan atentzioa ematen due... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012532 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Apirilaren 15az geroztik Lurraren inguruan 705 km-ko altueran jira-biraka dabil Landsat-7 satelitea, Landsat programaren azken emaitza. Beste urrats bat Lurra behatzeko sateliteen eta teledetekzioaren historia ez luze baina bai mamitsuan.
1972a baino lehen satelite-behaketak meteorologian erabiltzen ziren, arrakastaz e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012533 | zientziaeus | General | articulos cientificos | XX. mendearen bigarren erdiaren hasieran Bizkaian azkar hazi zen industria kimikoa, baina hazkunde hori ingurugiro-arazoei bizkar emanda gertatu zen eta zoritxarreko herentzia utzi zuen, lindanoa.Lindanoa pestizida organokloratua da, hexakloroziklohexanoaren, hau da, laburtzearren HCH esaten zaionaren, isomeroetako bat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012534 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Unai Ugalde ezaguna izan daiteke Elhuyar Zientzia eta Teknika aldizkariaren irakurleentzat. Bera kimikaria da formazioz eta, orain gutxira arte behintzat, lanbidez ere bai. Zientzia Politikarako Zuzendaritza eskaini zitzaion arte Donostiako Kimika Fakultateko dekanoa zen. Kargu berria hartu eta berehala eskatu genion e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012535 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Azkenaldian, errauskailuak direla eta, nahiko maiz entzun dugu "biomasa-energia". Energia hori, biomasa erabiliz eskuratutako energia da. Hori horrela ote den ikusiko dugu, baina nagusiki, biomasa-energia eskuratzeko dauden erak aztertuko ditugu artikuluan.
Biomasa-energia landareek fotosintesi-prozesuan karbono dioxid... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012536 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Eguzki-eklipseak, mundu osoan hainbat izaten dira, baina norbera bizi den lurraldean gertatzea zailagoa da. Datorren abuztuaren 11n, esaterako, milurteko azken eguzki-eklipsea izango da eta Europan eta Asiako hego-ekialdean ikusiko den arren, eklipse osoak gerri estu bat baino ez du estaliko.
Eguzki-eklipseak, mundu os... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012537 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lerroak egiteko erabili zuten metodoari buruzko teoria bat baino gehiago daude. Ikertzaile batzuen ustez, irudiak egiteko aski zen egile-taldeko kide bat edo bi muino batera igotzea eta handik gainerako taldekideei aginduak ematea.
Beste aukera bat, aurrekoa baino errazagoa, soka luze bat erabiltzean datza; mutur bieta... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012538 | zientziaeus | General | articulos cientificos | The American Journal of Psychiatry aldizkarian argitaratutako ikerketa baten emaitzak ez dira nolanahikoak: haurdunaldian zehar tabakoa erretakoen umeek kriminala izateko aukera handiagoa dute.
Finlandian egin eta The American Journal of Psychiatry aldizkarian argitaratutako ikerketa baten emaitzak ez dira nolanahikoak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012539 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Cetus izenarekin bataiatutako galaxia oso txikia baten berri eman dute.
Cetus izenarekin bataiatutako galaxia oso txikia baten berri eman dute. Galaxia berri bat - Zientzia.eus Galaxia berri bat
Txileko, Ingalaterrako eta Estatu Batuetako ikerlari batzuek osatutako talde batek galaxia berri baten aurkikuntzaren berri e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012540 | zientziaeus | General | articulos cientificos | NetPulse enpresak Internet-en nabigatzea eta ariketa fisikoak egitea biltzen dituen zerbitzua atera du.
Apple Computer -ordenadore-etxea- eta Swatch -erloju-etxea- enpresek produktu berria aterako dute urte bukaerarako,... Posta elektronikodun erlojua - Zientzia.eus Posta elektronikodun erlojua | cc-by-sa |
zientziaeus_0012541 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Jende askok eta askok ez du behar beste eta ez behar bezala lo egiten. Asko eta asko dira loak hartu ezinik ibiltzen direnak eta gauean zehar sarritan esnatzen direnak.
Begizuloak, neke-aurpegia, eta lana behar bezala egiteko zailtasunak askotan lo txarraren ondorio izaten dira. Jende askok eta askok ez du behar beste ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012542 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Duda barik, munduko erosketa-gunerik handienerako sarrera etxeko ordenadorean bertan dago.
Ezagutzen dutenek diotenez, Londresko Harrod's saltegira zerbaiten bila joanez gero eta bertan ez badago, aurkitu arte, saltzaileek planeta osoa hankaz gora jartzen dute. Batek daki non eta nola begiratuko duten, baina baliteke I... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012543 | zientziaeus | General | articulos cientificos | kometak Eguzki-sistemako objekturik zaharrenetarikoak dira, eta horiek ikertzeak Eguzki-sistema bera hastapenetan nolakoa zen jakitea ekar dezake, duela 4.600 milioi urte.
Europako Espazio Agentziak ofizialki aurkeztu du Rosetta programa, izen bereko zunda Wirtanen kometaren gainazalera eramatea helburu duen programa h... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012544 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gure itsasoko egoerak txarrera egin du, baina gurea baino okerrago dagoenik ere badago, urrutirago joan gabe Mediterraneoa. Ekainean hasi eta abuztura arte, Mediterraneoan 50/60 atunetarako tretza-ontzi industrial biltzen dira, helburu bakarrarekin: ahalik eta atun gorri gehien harrapatzea.
Atunaren sasoia bete-betean ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012545 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetako musika- eta teknologia-etxeek, Interneteko piratei aurre egiteko, bat egin dute. Bategitearen helburua, pirateatuko diskoak sarean entzuteko aukerarik ez izatea litzateke.
Itsasontzi piratei buruzko hainbat kontu irakur daitezke aurreko orrialdeetan; ondorengo lerroetan, berriz, Interneteko piratak hiz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012546 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Armadaren esanetan ziber piratek ez zuten gune sekretuetarako sarbiderik aurkitu, baina hala ere kezkatuta agertu dira.
Estatu Batuetako armadaren web-gunea ( www.army.mil ) pirata informatikoen helburu izan zen joan den astean. Piratek asteburua aprobetxatu zuten web gunean sartzeko eta web gunea erabat aldatzeko. Pir... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012547 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Duela hilabete batzuk mendiak zituen kolore biziak itzali egin dira eta hegoaldea hori eta arrea ageri da.
Eguerdiko ordu bata da eta itzalean 30 graduko tenperatura dugu. Egun osoa izerdi patsetan daramagu eta etzanda egoteko gogoa besterik ez du ematen. Gauean, gainera, ez du freskatu eta izarak itsatsita bueltaka pa... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012548 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ahaleginak eginagatik haurrik ez dela iristen ikusita, bikoteetan sarri gertatzen da sexologoengana edo sendagileengana laguntza eske joan beharra.
Benetan ugaltzeko arazoak daudela esateko, adituek urtebeteko epea aztertzen dute, eta epe horretan bikoteak -jakina, sexu-harreman ugariak izateaz gain-, ez du ezelako ant... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012549 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetan azken hamarkadan 100 urte bete duten pertsonen kopurua bikoiztu egin da.
Ez da denbora asko 100 urtera iristea izugarrizko meritutzat hartzen zela. Gaur egun, ordea, mende osoa hartzea ez da dagoeneko oso gauza berezia. Estatu Batuetako aditu-talde batek aurkeztu duen lanaren arabera, Estatu Batuetan az... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012550 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Oporrak ate joka datoz. Kanpora ateratzekotan zaudetenek ziur dagoeneko arduratu zaretela gorabehera guztien berri izateaz, Baina osasun-kontuei begiratu al diezue?
Oporrak gozatzeko dira. Hala ere, bidaiatzeak baditu arriskuak; horietako bat -eta ez nolanahikoa- infekzioren bat harrapatzekoa. Gaixotasun exotikoren bat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012551 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Txinako eta Brasilgo espazio-agentziek elkarrekin garatu duten CBERS-2 behatze-satelitearen proiektuaren aurkezpena egin berri dute.
Ariane jaurtigailuek orbitara eraman behar zituzten sateliteak oraindik ez daude prest.
Arianespace enpresak prestatuta zituen hurrengo bi hegaldiak bertan behera geratu dira. Izan ere, A... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012552 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Apolo 11 espazio-ontziaren hegalaldiaren 30. urteurrena denez, NASAko Historia Sailak Interneterako web orrialde berezia prestatu du.
Lunar Prospector zundaren zeregina bukatu eta gero, uztailaren 31n Ilargiarekin tupust egitera zuzenduko dute.
NASAk baieztatu duenez, Lunar Prospector zundaren zeregina bukatu eta gero,... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012553 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Harria ala arroka? Eta haitza, harkaitza eta labarra berdinak al dira? Arroka guztiak harrizkoak al dira? Ez, ba; hitz baikoitzak berezko esanahia baitu!
Bertze hizkuntzetan aspaldi finkaturik dagoen sarrerako aldrebeskeriatxo hau azalduko dugu. Arrokak hiru talde nagusitan banatzen dira: igneo, metamorfiko eta sedimen... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012554 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zigarro-paketeetan bezalaxe, telefono mugikorretan osasunarentzat kaltegarria dela idatzi beharko ote da?
Gaur egun 275 milioi pertsonak erabiltzen du telefono mugikorra eta lau urte barru 530 milioik erabiliko dute. Iazko Gabonetan barra-barra saldu ziren aparatu horiek Europan: 1,45 milioi Frantzian, 1,2 milioi Erres... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012555 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Heriotza Ibarra entzuteaz batera burura datorkigun irudia, westernetan sarri erakutsi dizkiguten horietarikoren bat izaten da: basamortuko harea kiskalduetan erdi ehortzitako behi-kaskezur zurituen parean, zalgurdi galdua nekez doa aurrera.
Itoiz taldekoek "Desolatio" kanta ederra jotzen dutenean, Juan Carlos Perezek B... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012556 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ekainaren 5ean Ingurugiroaren Nazioarteko Eguna ospatuko da. Ospatu diogu, baina, agian, hitz horrek kutsu baikorregia du eta ez da baikortasuna, hain zuzen ere, egun hori izendatzeko arrazoietako bat. Ingurugiroa oro har gauza bakartzat har badaiteke ere, lan egiteko garaian errazago zaigu hari eragiten dioten faktore... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012557 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gernu-traktuko infekzioa osasun publikoko arazo garrantzitsua da populazioan duen eragin handiagatik, emakumeengan gizonezkoengan baino kasu gehiago izaten delarik.
Berez gernu-traktua esterila da, hau da, mikroorganismorik gabekoa; dena den, nohizbehinka mikroorganismoek traktu hau kolonizatu eta infekzioak eragiten d... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012558 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaur egun oraindik gutako askorentzat afaltzeko orduan hainbatetan irtenbide egokia izan den arrautzari buruz egingo dugu berba oraingoan.
Izenburuarekin ongi adierazten dugun bezala, arrautzaren proteinak balio nutritibo oso onak ditu, janari guztien artean hoberenak. Izan ere, gorputzak behar dituen aminoazido guztia... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012559 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zientziaren garapen historikoari dagokionez, zientziaren izaera androzentrikoaren ondorioetariko bat emakumezkoa historiatik eta ezagupenetatik baztertzea izan da, gizartearen bizitza-kalitatea hobetzeari emakumeek egindako ekarpena ezkutatuz edo kontuan ez hartuz.
Horrela, neskak eta emakumeak zientzia-arloan aritu di... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012560 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zientziaren arloan datu gabezia dugu arazo larrienetakoa problema bati aurre egiteko. Daturik ezean eztabaida teorikoak irtenbiderik gabe luzatu egiten dira, kasu askotan mendetan zehar. Astrofisika eta Kosmologiaren eremua aberatsenetakoak dira datu-urritasunak jotako problema horietan.
Errenazimentu-garaia arte Arist... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012561 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Bada garaia ume potxoloa ongi elikatutako umea dela dioen mito zaharra baztertzeko. Esperientziak ondotxo erakusten digu kasurik gehienetan ez dela egia, eta areago esango nuke, zenbait kasutan ume potoloak akats edo hutsuneak ere eduki ditzakeela nutrizioaren ikuspegitik.
Umeak zer ikusi, huraxe ikasi dio euskal esaer... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012562 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lagun baten etxean nengoela jaio zen artikulu hau. Duela gutxi deitu zidan bere arazo bat azaltzeko: etxean egiten du lan, baina lantokia trastez betetzen ari omen zitzaion lanerako behar zituen tresna guztiak zirela eta.
Zorionez, nire lagunak hozkailua sukaldean zeukan. Bestela nire erantzuna ez zen hain biribil geld... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012563 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Paleontologia iraganeko biziaren ikerkuntza da definizioz eta oraingo biziaren azterketa neontologiaren eskuetan uzten du. Baina, oraina ameskari bat baino ez da eta etengabe iragana bihurtzen da. Beraz, paleontologia biziaren azterketa da.
Heriotza, ahalik eta beranduen gertatzen laguntzen du medikuntzak eta beronek e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012564 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Prozesu galvanikoetan estalduraren kalitatea hobetzeko, ekoizpen-kostuak murrizteko eta ingurugiro-legeria betetzeko bi arlotan gutxienez egin behar dira hobekuntzak: garbiketa-tekniketan eta hondakin-uren tratamenduan.
Atal honetan garbiketarako tekniken hobekuntza zertan datzan azalduko da, hondakin-uren tratamendura... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012565 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Energia geotermikoa "lurraren barneko beroaz baliatuta lortzen den energia" da. Lurpeko tenperatura baxu edota ertaina (20 oC-tik 150 oC-ra bitartekoa) zuzenean eraikinak berotzeko erabil daiteke; tenperatura altua (150 oC-tik gorakoa), ordea, energia elektrikoa eskuratzeko erabiltzen da.
Lurrak bere barnean bero-erres... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012566 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Joan den hilean Bruselan bildutako ministroek, Europako Espazio Agentziarentzat, ESArentzat, 1999-2002 eperako 2.103,2 milioi euroko aurrekontua onartu zuten. Dirutza horren erdia baino gehiago -1.460,8 milioi euro- ESAk bere zientzia-egitasmoa garatzeko erabiliko du.
Bestalde zientzia-egitasmoan, bereziki aipatu behar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012567 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Bizkaiko Labein zentro teknologikoa errealitate birtuala erabiltzea bultzatzen ari da Europako proiektuen bitartez. Programa hauek, teknologia berriak erabiltzeko dirulaguntzak eskaintzen dituzte.
Errealitate Birtualaren aplikazio aipagarrienak, Bilboko metroan larrialdi-egoerak simulatzeko programa, sendagileak trebat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012568 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Artista frantses batek gidatutako taldeak Lurraren orbitan denbora-kapsula jarri nahi du, Lurraren inguruan biraka arituko dena.Taldearen nahia kapsularen barnean gaur egungo gizarteari buruzko era guztietako informazioa gordetzea da.
Gainera edozein pertsonak mezua utzi ahal izango du, horretarako Interneten helbide b... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012569 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetako Texas estatuko banketxe batek, dirua eman aurretik, bezeroen begiak ezagutzeko gai den kutxazain automatikoen sistema jarri du abian.
Banketxeko bezeroek eskuineko begiaren argazkia atera behar dute banketxean. Irudia ordenadorean gordetzen da. Bezeroa eragiketak egitera kutxazain automatikoetara hurbi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012570 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Kaliforniako Unibertsitateko ikerlari-talde batek salmonelosia eta beste infekzio batzuen aurkako txertoa garatzen lagun dezakeen prozedura erabili du arratoiekin.
Txertoa hartu zuten arratoiei berriro Salmonella-anduiak sartu zitzaizkien -heriotza eragin dezakeen kontzentrazio altuena baino 10.000 bider gehiago- baina... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012571 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Oiartzungo Adur enpresa eraikuntzan duela 5.000 urte erabiltzen zen material bat erabiltzen hasi da eraikinetako fatxadak estaltzeko.
Fatxadetako adreiluak estaltzeko gaur egun zementua erabili ohi da, baina sarritan estalduretan pitzadurak eta onddoak agertzen dira, hezetasuna dela eta, zementuak ezin baitu zurgatutak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012572 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Tsunamiak mugimendu sismikoen eraginez itsasoan sortzen diren olatu erraldoiak dira. Japoniako kostaldean tsunamiak sarri eta ustekabean izaten dira, hondamendi handiak eraginez.
Arazoari aurre egiteko, zientzialari japoniarrek GPS sistemaren zerbitzua erabili nahi dute. Izan ere, sistema horretako sateliteek oso zehat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012573 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Automobilgintzako PSA taldeak, Peugeot eta Citröen enpresak biltzen dituenak, 2000. urterako motore ekologiko berria aterako duela iragarri du.
Motorea HDI familiakoa da, presio altuko zuzeneko injekzioko diesela, eta gasoliozko motore arruntak baino poluitzaile gutxiago igorriko ditu: % 20 gutxiago CO2, % 40 gutxiago ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012574 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Joan den maiatzaren erdialdera Hendaiako portuan eta itsaso zabalean itsasontzietarako helize berria probatu zuten.
Normalean helize klasikoen errendimedua % 50ekoa da eta gainontzekoa kabitazio-efektuak eraginda galtzen da. Gainera, marruskadura murriztuta erregaia aurreztu, maniobragarritasuna hobetu eta zarata eta b... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012575 | zientziaeus | General | articulos cientificos | COTEC Fundazioak Sare Neuronalei buruzko txostena argitaratu du duela gutxi, Aukera Teknologikoen bildumaren barruan. Sare Neuronalak konputazio-teknika berriak dira.
Espainian egindako azterketaren arabera, sare neuronalak gero eta aplikazio praktiko gehiago dituzte. Madrilera ura garraiatzen duen Isabel II.a Kanalak ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012576 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Munduko herrialde ezberdinetako teleskopioak Unibertsoko bi objektu arraro eta interesgarriri begira arituko dira. Teleskopioek bi helburu dituzte.
Teleskopioen hurrengo bi helburuak hauek dira: BPM37093 izar nano zuria eta PG1336-018 izar-sistema bikoa. BPM37093 nano zuria benetan objektu arraroa da, izan ere izarra m... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012577 | zientziaeus | General | articulos cientificos | NASA espazio-agentziaren Deep Space I misioa 1998. urteko urrian hasi zen eta bere helburua espazio-ontzi berrietan teknologia garatu berriak probatzea da. Misioa New Millenium programakoa da.
Deep Space I misioan orain arte probatu diren teknologiak hauek dira: propultsio-sistema ionikoa, eguzki-panel berriak, komunik... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012578 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Orain sei urte Portugalen aurkitutako eskeleto batek bai Cro-Magnonen eta bai Neanderthalen ezaugarriak ditu, eta antropologo-talde amerikar baten ustetan gizaki hibridoa izan liteke.
Eskeletoak 24.500 urte inguru ditu eta 4 urte inguruko haurrarena da. Haur honen eskeletoaren ezaugarriak aztertu ondoren, zientzialarie... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012579 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Tenperatura Altuko Supereroankortasuna izeneko fenomeno fisikoa duela 12 urte aurkitu zen, baina bere atzean dagoen mekanismo mikroskopikoa oraindik misterioa da.
Izan ere, tenperatura handiko supereroaleen elektroiek duten biraketa-higidura edo spin-a ezinbestekoa da supereroankortasun-fenomenoa ulertu ahal izateko. M... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012580 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Massachussets-eko Avant Immunotherapeutics enpresak untxiengan bihotz-gaixotasunak jasateko arriskua murrizten duen txertoa aurkitu du. Txerto honek odoleko "kolesterol ona" mantendu eta "kolesterol txarra" urritzen du.
Gaixotasun honen sorrera kolesterol mailarekin loturik dago, "kolesterol txarraren" mailarekin hain ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012581 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Azken hilabeteetan burrunbaka aritutako sumendi bat erupzioan hasi zen iragan apirilean, Alaskako Aleutiar uharteetako ekialdean.
Alaskako Sumendi Behategiaren arabera, iragan otsailetik aktibitate sismiko handia egon da eremu horretan eta sumendiaren erupzioak ez ditu ustekabean harrapatu. Shishaldin sumendia Alaskako... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012582 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Astronomoek masa txikiko zulo beltzen beste mota bat aurkitu dute. Bi erakundeetako zientzialariek unibertso guztian zehar sakabanaturik dauden galaxia espiraletan aurkitu dituzte zulo beltz hauek.
Astronomoek masa txikiko zulo beltzen beste mota bat aurkitu dute.Orain arte ezagutzen ziren zulo beltzek oso masa handiko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012583 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Urteko egun luzeenez gozatzen ari garen sasoi honetan, animalia gehienak lanean erruz ari dira: kilkirrak kantari ugalkideak erakarri nahiean, beste asko kumeak hazten, eta abar.
Kri-kri-kri-kri-kri... Ez trikitixa, ez rokanrola, ezta "bakailoa" ere. Hauxe da jaun-andreok Euskal Herrian sanjoanetan gehien entzuten den ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012584 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Alemaniako, Espainiako eta Estatu Batuetako ikerlari-talde batek, Namibiako kostaldean lanean ari zela, orain arte ezagutzen den bakteriorik handiena aurkitu eta bataiatu du.
Mikroskopioak asmatu ziren arte, bakterioak ezin ziren ikusi. Zientziaren ikur bilakatu den tresna asmatu zutenetik, ordea, mundu honetan bizi di... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012585 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Aurreko baten gogotik eta indartsu bota zuen kazkabarra Cabo Cañaveral inguruetan eta, Discoverya harrapatu zuen kazkabarrak eta erregai-tankean 150 zulo egin zituen.
Aurreko astean gogotik eta indartsu bota zuen kazkabarra Cabo Cañaveral inguruetan. Nekazaritzan eta beste hainbat alorretan kalte nabarmenak eragin zitu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012586 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetako Pennsylvaniako Unibertsitatean egin den ikerketaren arabera, argia piztuta lo egiten duten haurrek gerora miopia-arazoak izateko aukera handiagoa dute.
Industrializazioak ere ez die begiei mesederik egiten, herrialde garatuetako biztanleriako miope-kopurua gero eta handiagoa baita. Itxura denez, gaueko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012587 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Kamera digitaletan, objektibotik sartzen den argiak CCD izeneko kaptorea jotzen du. Osagai elektroniko honek, fotopuntu izeneko milaka zelula fotosentikor ditu eta fotopuntu bakoitzak jasotzen duen argi-energia intentsitatearen araberako kargaelektriko bihurtzen du.
Kanpoko itxurari begiratuta, orain arte ohikoak izan ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012588 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Intsulina hainbat aminoazidok osatutako peptidoa da, baina aminoazio horiek digestioan desagertu egiten direnez, diabetikoek zainetatik hartu behar izaten dute.
Oraindik baikorregi izateko arrazoirik ez dagoen arren, badirudi diabetea duten gaixoek etorkizun hobea izan dezaketela. Izan ere, Science aldizkariak dioenare... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012589 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Hurrengo hilabeteetan lehen X-34 ibilgailuak hainbat hegaldi egingo ditu L-1011 hegazkin-motako zaintzapean,
Orbital Sciences Corporation enpresa NASArentzat egiten ari den X-34 ibilgailuaren aurkezpena egin da. X-34a hegazkin-kohetea da, gidaririk behar ez duena eta behin baino gehiagotan erabili ahal izango dena.
Hur... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012590 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Kirolaren helburua lehian jartzen denean, eta lehiaren helburua garaipenean jartzen denean, kirolaren bidez gara zitezkeen jolas naturalak ez-natural bihurtzen dira.
Haurrek eta gaztetxoek berezkoa dute euren indarra, trebetasuna, abiadura, erresistentzia eta abar beste batzuekin alderatu beharra. Jolasak -eta kirola b... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012591 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Pixkanaka zuhaitzak hostoz janzten joan dira. Pago eta haritzei gehixeago kosta zaie baina azkenean, guztiak berdetu zaizkigu.
Hasiera batean zuhaitz-espezie bakoitzaren kolorea berezia izaten bada ere, egunak pasa ahala, iluntzen joaten dira eta espezie desberdinak urrutira bereiztea zailago gertatuko zaigu. Loreak be... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012592 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Neutrino deritzen partikula azpiatomikoek masarik ba al dute? Baietz dirudi, baina ez daude ziur.
Orain arte espaziotik iritsitako neutrinoak soilik aztertu dituzte, baina ez oso modu egokian. Izan ere jakina da ez dutela kargarik eta, beraz, materian zehar pasa daitezke honekin elkarrekintzarik izan gabe. Esperimentua... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012593 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Iparramerikar kimikari-talde batek kontaktu-lenteak egiteko erabiliko den material polimeriko berria sortu du.
Zientzialariek hidrogelak erabili dituzte, polimeroz osatutako sare fin batzuez osaturiko materialak. Sare hauek ura zurgatzeko ahalmena dute eta, ondorioz, konposatu bigunak sortzen dituzte.
Zenbat eta ur geh... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012594 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ameriketako Estatu Batuetako (AEBetako) gobernuak aditzera eman duenez, Commerce Department's National Institute of Standards and Technology (NIST)eko ikerlari-talde batek atomoz osaturiko laser izpia sortzen duen aparatu berria sortu du.
Laser aparatu konbentzionalek argizko izpiak sortzen dituzte, argiaren fotoiak iz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012595 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Nahiz eta ingelesik jakin ez, off side, corner, surfing, eta rafting bezalako hitzak guztiontzat ezagunak dira. Zer da, baina, doping-a? Nola dopatzen dira kirolariak? Nola jakin daiteke dopatuta daudela? Osasunarentzat ba al du arriskurik? Galdera horien erantzunak ondorengo lerroetan.
1999/05/01 Kortabarria Olabarria... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012596 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Egungo gizarte garatuek ingurune naturala aisialdiko alternatiba gisa erabiltzera jotzen dute gero eta gehiago. Eboluzio honen baitan, hiritarrek hiri inguruetako berdeguneak sarbide errazez, zerbitzu egokiz eta ekosistema desberdinez horniturik egon daitezen exijitzen dute.
Geografia Informazioko Sistemen deskripzio z... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012597 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Eguzkia egongo ez balitz, Lurra espazio zabalean galdutako harri hotza izango litzateke. Duela bost mila milioi urtetik hona etengabe distiratu du eta bere bizitzaren erdia ere ez duela bete uste da. Beraz, hurrengo 6.000 milioi urterako bermatuta dagoen energia-iturria da.
bizitzaren erdia ere ez duela bete uste da. B... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012598 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Urtarrilaren 24an astronomoek sekulako gamma izpizko eztanda aurkitu zuten Unibertsoko zona urrun batean. Eztanda hau gizakiak inoiz behatu ahal izan duen eztanda handiena izan da. Big Bang txikia - Zientzia.eus Big Bang txikia
Gamma izpizko eztandak ezagunak diren arren, astronomoek ez dute inoiz aukerarik izan fenome... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012599 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gizonaren burmuina emakumearena baino handiagoa dela jakina da aspaldidanik zientziaren munduan. Baina tamaina-diferentzia honek sexu ezberdinengan eraginik duen ala ez jakitea ezinezkoa izan da orain arte.
Karraskari- eta Tximu-espezie batzuetako arrak ugalketa-garaian emearen bila migrazio handiak egiten dituztela au... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012600 | zientziaeus | General | articulos cientificos | IKERLAN aurten, bere sorreraren 25. urteurrena ospatzen ari da. 1974an sortu zenetik, enpresek teknologia- eta antolaketa-mailan dituzten arazo zehatzak konpontzeko ikerketan jardun du zentroak.
Nahiz eta zentroaren hasierako proiektua hiru industri arlotan oinarritu, eraikinak eta instalazioak ere planteamendu horren ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012601 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Sener enpresa euskaldunak eta CNIM-Martin talde frankoalemanak Bizkaiko zaborrak errausteko plantaren eraikuntza antolatuko dute.
Lanak datorren ekainean hastekoak dira, baina enpresek hautaketa-hasiera atzera dezaketela uste da. Parte har dezaketen enpresetakoa Babcock Wilcox da, Zabalgarbiren tituluen % 5aren jabe de... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012602 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Erresuma Batuko Aberdeen-go Unibertsitateko zientzialariek egindako ikerketaren arabera, gastritisarekin, hesteetako ultzerarekin edo minbiziarekin zerikusia duen Heliobacter pylori bakterioa lasai ugaritzen da ur-hodierian.
Ikerlarien esanetan Heliobacter pyloriak biogeruza biologikoak eratuko lituzke eta horrela ur-h... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012603 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1998ko irailaren 22an autorik gabeko eguna ospatu zen Europako 35 hiritan (Paris barne).
bizikletaren erabileraren emendioa (% 110 Paris-en eta % 164 Castres-en). | cc-by-sa |
zientziaeus_0012604 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ingurugiroari buruzko Erantzukizun Zibilaren Legea dagoeneko Espainiako Kontseilu Ekonomiko eta Sozialera (CES) iritsi da.
Lege honek poluzio handiena sortzen duten enpresak 15.000 milioi pezetako asegurua egitera bultzatuko ditu, naturan edo pertsonengan egin dezaketen kalteak konpondu edo ordaindu ahal izateko. Lege ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012605 | zientziaeus | General | articulos cientificos | MIR espazio-estazioa iraupen luzeko lehen estazioa da eta azken urteotan zeregin garrantzitsua izan du.
Horregatik publizitate-kanpaina berezia egin zuten, estazioaren erabiltzaileak erakarri nahian. Dirudienez lortu ere lortu dute, itxura guztien arabera abuztuan deuseztatu ordez urte amaiera arte irauteko adina diru-... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012606 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Software Irekia programatzaileengan sortu den ideia berria da. Apple software irekiaren alde - Zientzia.eus Apple software irekiaren alde
Software Irekia programatzaileengan sortu den ideia berria da. Honen arabera, sistema eragile eta software programa berri guztien jatorrizko kodea publiko egin beharko litzateke, pro... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012607 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Daewoo enpresa korearrak Gasteizko hozkailu-fabrika egiten aurrera jarraituko duela adierazi zion Eusko Jaurlaritzari iragan martxoan.
Europako Batzordeak enpresa korearrak jasotako dirulaguntzak legez kanpokoak zirela erabaki zuen arren, Demesa sustatzaileko lehendakariak, Min-Woong Lee Daewooko ordezkariak eta Iñaki ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012608 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Udako hilabeteetan hondartzan gaudela edota beste edozein urtesasoitan itsasertzera hurbiltzen garenean, askotan ikusi ahal izan dugu mantu beltz bat arroken gainean. Muskuiluak direla badakigun arren, horrelako komunitatearen barruko bizitzaz eta antolamenduaz ez gara ohartuko.
1. argazkia. Mytilus generoko muskuiluak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012609 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Merkatu informatikoan dauden bi enpresa handienez ari gara, eta dirudienez ez dute elkar ezagutzen. Azken informazioen arabera, Microsoft-ek kaleratu berri duen Windows 98ak ez ditu Intel-en Pentium III prozesadoreak ezagutzen.
1999/05/01 Waliño, Josu - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria
Bakoitzak bere bidea... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012610 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal Autonomia Erkidegoko Parke Naturalen sarea osatu asmoz, Jaurlaritzak izendatuko duen hurrengo ingurune natural babestua, Aizkorriko mendikatea eta bere inguruko lurraldeek osaturikoa izango da.
Aski ezaguna da Aizkorriko mendikatea Gipuzkoako hegoaldean dagoela, Nafarroa eta Arabarekin muga eginez. Aski ezagunak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012611 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estaldura elektrolitikoek hainbat hondakin eta emisio ekoizten dituzte beren prozesuetan. Kapitulu honetan, haien jatorria, nolakotasuna eta tratamendu aproposenak azalduko dira.
Prozesu hauen ondorioz sortutako hondakin garrantzizkoenak bi dira: bainu agortuak eta prozesu galvanikoetatik eratorritako ur poluituen araz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012612 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Plaka Tektonikaren teoriak azaltzen duenez, kontinenteetako masek beren kokapenean aldaketa nabarmenak izan dituzte garai geologikoetan zehar. Horrek kontinenteen eta ozeanoen banaketa beti ez dela bera izan esan nahi du
Mendikate Kadomiarraren birreraiketa. Paleozoikoaren bukaeraren aurretik Ossa Morenak eta ondoriz E... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012613 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lerro hauen bidez proposatuko dugun ibilbide honek, Aizkorriko mendikatearen parean, paralelo, dagoen mendi-lerro ezezagunagora eramango gaitu, Urkillako mendikatera hain justu.
Ostera, Arantzazuko aparkalekuan hasiko dugu. Hemen, errekazulorantz jaisten diren eskailera estu batzuk aurkituko ditugu. Berauetan behera ab... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012614 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Britainia Handiko gobernuak telefono mugikorren inguruan ikerketa-programa berriak bultzatuko ditu, erabiltzaileengan sor ditzaketen osasun-arazoak zenbaterainokoak izan daitezkeen aztertzeko.
Orain arte egin diren ikerketa gehienen arabera, telefono mugikorrek sortutako erradiazioak ez du ia kalterik sortzen erabiltza... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012615 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Iragan otsailean italiar gazte batek Internetean hiru egun jarraian ibiltzearen ondorioz haluzinazioak eta adimen-arazoak izan zituen, erietxera eraman behar izan zutelarik.
Internet sareak sortutako gaixotasun hau gero eta arazo larriagoa bihurtzen ari da herrialde aurreratuetan eta gero eta kasu gehiago azaltzen ari ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012616 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Joan den apirilaren 20an Parke Nazionaleko eta Bukardoaren Errekuperazio Planerako teknikariek bukardo (Capra pyrenaica pyrenaica) eme bat harrapatu zuten Ordesa eta Monte Perdidoko Parke Nazionalean.
Orain dela urte eta erdi inguru beste eme bat harrapatu eta itxitura batean sartu zuten basahuntz arruntek(Capra pyrena... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012617 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Europako ESA espazio-agentziak Matra Marconi Space konpainiarekin Martera bidaliko den espazio-zunda eraikitzea hitzartu du.
Horrelako misio espazialak normalean 10 urte behar izaten dituzte, baina kasu honetan Matra Marconi Space konpainiak 6 urtetan lana burutzeko konpromisoa hartu du. Izan ere, ordurako Marte eta Lu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012618 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Alzheimerra sufritzen dutenak sarritan galdu egiten dira, nora doazen ahaztu balitzaie bezala. Orain arte arazo hau memoria-faltak sortua zela uste zen, baina badirudi arrazoia ikusmen-arazo batek sortzen duela.
"Mugimenduekiko Itsutasuna" izeneko ikusmen-arazoa dela eta, gaixoek mugimenduaren sentsazioa ez dute ongi j... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012619 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Urtero legez Tolosan Zumardi Natura Jardunaldiak antolatu dituzte naturaren inguruan aritzeko. Hori dela eta, Ramón Margalef ekologo ospetsua izan genuen eta ezin utzi elkarrizketa egiteko aukera. Hona, beraz, bere hitzaldiaren aurretik egin genion elkarrizketa.
hamargarren urteurrena betetzen baita. Hori dela eta, gon... | cc-by-sa |
zientziaeus_0012620 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Marrubien sehaska, dirudienez, Alpeetan dago, eta erromatarrek ezagutu bazituzten ere ez zituzten landatu.Gaur egun ordea, ez dago mendietako marrubi txiki horien zapore paregabea dastatzeko ohiturarik.
Erraz galtzen den fruta fin honek ondoko osagaiak ditu: % 90 ur, % 7 karbohidrato, % 0,7 proteina eta % 0,6 koipe. Ik... | cc-by-sa |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.