id stringlengths 12 40 | periodico stringclasses 60
values | lugar stringclasses 8
values | dominio stringclasses 11
values | texto stringlengths 50 1.96M | licencia stringclasses 10
values |
|---|---|---|---|---|---|
zientziaeus_0014121 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Espezieen suntsipena maiz gertatu den prozesu biologikoa da. Azken batez, txanpon bereko bi aurpegien modura, suntsipenak eta eboluzioa loturik daude. Dena den, espezie bat suntsitzean genetikoki errepikaezin den izakia BETIRAKO iraungitzen da.
Eon Fanerozoikoan zehar espezieen suntsipena etengabe gertatu zen. Suntsipe... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014122 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Errosazeoak oso ondo ordezkaturik daude gure floran. Orokorrean, bere baitan ehunen bat genero eta 3.000 espezie baino gehiego sailkatu dira gure planetan, Ipar Hemisferioko eskualde epeletan ugariagoak direlarik.
Oraingo honetan aztergai dugun ELORRI BELTZA zuhaiska, zarratua eta adartsua da. Gehienetan txikia, nahiz ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014123 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ezustean harrapatu ditu Clementine zundak Ilargiaren maitaleak. Literatura eta zientzi fikzioaren pasarterik liluragarrienak sorrarazi duen ilargiaren alde izkutua mapa zehatz batean isladatzea lortu dute.
Ilargiaren alde izkutuan Eguzki Sisteman orain arte aurkitu den sumendirik handiena eta sakonena atzeman dute. 2.5... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014124 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Azter daiteke, baina ezin da ukitu. Telemedikuntzaren oztoporik handienetakoa izango da. Ez, ordea, bakarra.
Errealitate birtualaren hastapenetan oinarritzen da Telemedikuntza. Medikuari urrun dagoen pazientea aztertzeko aukera emango dio, nahiz eta bien artean kontaktu fisikorik ez izan. Teorikoki, medikuak pazientear... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014125 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Darwinek mirestu zuen paradisua galtzeko zorian dago. Mundu osoko talde ekologistei eta zientzilariei dei egin diete bertako ikerlariek Ekuadorreko Gobernua presiona dezaten.
Darwinek mirestu zuen paradisua galtzeko zorian dago. Hango ereduan oinarrituta Garapenaren Teoria kaleratu zuen ikerlariak eta orain, neurrigabe... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014126 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Errusiako plutonioa berriro ere albiste bilakatu zaigu. Horri irtenbidea eman nahian, Alemania eta Errusiako Gobernuek lankidetza-hitzarmena sinatu zuten arma nuklearretako plutonioari beste era bateko erabilpena emateko.
Errusiako plutonioa berriro ere albiste bilakatu zaigu. Iazko udan legez kanpoko plutonio trafikoa... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014127 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Uganda, Ruanda eta Zaireko gobernuek erronka handiari aurre egin beharko diote hurrengo hilabeteotan. Gauzak ongi, urtea bukatu baino lehen Naturgune berria zabalduko dute lurralde hauetan, gorilak babestu eta hauen iraupena mehatxatzen duen giza eragina gutxiagotu asmoz.
Orain arteko esperientziarik positiboena 1992an... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014128 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Argazkiko lore bikaina ederra bezain arriskutsua izan daiteke. Hala uste izan du Maitland Hiriko Epaitegi Gorenak eta "Aingeruaren Tronpeta" izenaz ezagutzen den landarea debekatzea erdietsi du.
112 gazte ingresatu behar izan zituzten iaz Maitland-eko ospitaleetan Aingeruaren tronpeta izeneko landarearen gaindosiak jot... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014129 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Indiako Narmanda ibaiaren ibilbidean bi urtegi handi eraikitzeko proiektua martxan da jadanik. Lanak amaitzerako, 160.000 lagun eta ehundaka animali espezie etxerik gabe geratuko dira, noraezean.
Eskualde honetako aberastasuna ikaragarria da. Animaliaz gain, sendabelarrak nonahi aurki daitezke bertan. Batez beste, babe... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014130 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Venezuelako baso tropikalean bizi den Hotzin izeneko hegaztia azken urteotako aurkikuntzarik xelebreena izan daiteke. Punky itxura nabarmena duela eta 25 milioi urte sortu zela diote Cornell Unibertsitateko ikerlariek.
Ikerlariek diotenez, hausnarkarien familia berekoa izan daiteke doi-doi 30 cm-ko luzera duen hotzin i... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014131 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Osteoporosia, beste izen batzuez "isileko izurritea" edota zenbait epidemiologoren ahotik "XXI. mendeko izurria" bezala bataiatua, arazo latza da, edozein ikuspegitatik aztertzen dela ere. Espainian bakarrik 3,5 milioi pertsonatik gora daude gaitz horrek jota, eta beraz osasun publikoarentzat arazoa ezin larriagoa da.
... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014132 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Argazkiak esanahia izan dezan, konposizioa eta argiztapenaren arauez (eta argazkilaritzaren teknikez) baliatu beharko dugu. Koxka koadroa gaiarekin betetzean dago.
Sail honetako lehen artikuluan esandakora bueltatuz, kamerak, begiek ez bezala, ez du bisualki garrantzitsua dena eta ez dena bereizten. Argazkiak esanahia ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014133 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Munduan 1.500etik gora karraskari-espezie daude, ia ugaztunen erdia, alegia. Orden honen barruan, muridoen familia nabarmentzen da handiena delako eta familia honetakoak diren arratoiak eta etxe-saguak ikaragarri ugaritu daitezkeelako.
Krax, krax, krax, karrax, krax. Zertan ari ote da gure katu gibela-handi hori? Katua... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014134 | zientziaeus | General | articulos cientificos | B hepatitisa eritasun kutsakorra da eta Osasun Publikoaren barnean arazo garrantzitsutzat kontsideratuta dago, batez ere gibeleko eritasun kroniko bihurtzeko arrisku handia duelako.
Eritasun hau, birus baten bidez pasatzen da pertsona batetik bestera, munduan zehar zabaldua dagoen arren intzidentzi desberdina du herria... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014135 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Aurreko otsailean Iruñeako gasolindegi batean nengoela bertako langileak zera esan zidan: "daukagun tenperatura epel hau ez da normala; inguruko mendi-muturretan ez dago elurrik; dudarik gabe klima aldatu egin da."
Era honetako berriak etenik gabe jasotzen ari gara telebista, irrati zein egunkarietatik. Gainera, askore... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014136 | zientziaeus | General | articulos cientificos | "Scientific American" aldizkariaren joan den iraileko alean, software-injinerutza delakoari buruzko artikulu mamitsu bat azaldu zen. Zilegi bekit hura hona ekartzea, ezpairik gabe datu eta iritzi interesgarriak plazaratzen baitira bertan.
Honela, software-eraikuntzaren krisi sakonaren berri ematen zaigu, porroten artea... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014137 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Beren burua Lurraren gainean irudikatzeko eskatuko bagenie ume edo nerabe batzuei, lau eredurekin aurkituko ginatekeela esan dezakegu.
Batxilergoan ikasten ari direnei eskatuko bagenie, ereduak ez lirateke asko aldatuko. Harriduraz betetzen gaitu ulertzeko era hauen eta gizartearen momentu historiko desberdinen artean ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014138 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lehen mailako asistentzia medikuek eta pediatrek familiari ematen dioten asistentziari deitzen zaio. Asistentzia hau gehientsuenetan Osasun Zentruetan eta Kontsultategietan antolatzen da, azken hamarkadan Osasun Zentruak asko ugaritu direnetik batik bat.
Asistentzia espezializatua, berriz, anbulategietan eta batez ere ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014139 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Fisikari austriar hau Salzburg-en jaio zen 1803. urteko azaroaren 29an. Vienako Institutu Politeknikoan ikasi zuen. 1835ean, Unibertsitatean lanposturik lortzen ez zuenez, Estatu Batuetara emigratzeko planak egin zituen, baina azken momentuan Pragako Eskola Politeknikoan hasi zen irakasle eta Ameriketara joateko ideia ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014140 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Diamantea baino gogorragorik ba ote dago?. Galderaren erantzuna ezetza biribila da EEBBetako ikerlari-taldeak egin berri duen iragarpena ezagutzen ez duen edonorentzat.
Iragarpenaren jatorria 1980ko hamarkadan abiarazi ziren ikerketak dira. Orduan, diamantea baino gogorragoak izan zitezkeen kristalen egitura aztertzear... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014141 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaur egun sendaezintzat jotzen diren gaixotasun askoren etorkizuneko irtenbidea gene maparen deskribapen xehetuan datza.
Orain dela 5 hilabete Merck&Co. farmazia-laborategiko eta Missouriko Washington Unibertsitateko ikerlariek sutsuki ekin zioten lanari. DNA identifikatzea eta gene sekuentziak horren arabera osatzeak ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014142 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Argitzen lehena da eta, aidanean, diztiratsuenetakoa ere bai. Artizarraren inguruan datu bilketan aritu den Magallaes-en radarrak bildu duen informazioak Artizarrak igortzen duen argi misteriotsuari buruzko argibideak emango dituelakoan daude ikerlariak.
Itxura guztien arabera, metalez osaturiko geruza mehe batek estal... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014143 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Pilula antisorgailuaren erabilera normaldu zenez geroztik, emakumearen askatasunerantz urrats garrantzitsua eman zela sarritan entzun izan dugu. Oraingoan, gizonek izango ei dute norabide berean aurrera egiteko aukerarik.
Ezagunak diren bi drogak erabiliz lor daiteke gizonek hartuko luketen pilula antisorgailua. Feroxy... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014144 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal Autonomi Elkarteko manufakturazko industrian 1990. urtean genituen enpresetatik % 97 txikiak ziren, eta enpresa hauei zegokien enplegua manufakturazko industriari zegokion enpleguaren % 48 zen. Enpresa txiki eta ertainak hartuz gero, bi talde hauei enpresen % 99 eta enpleguaren % 80 zegozkien.
Enpresa txiki eta ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014145 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ikusten ditugun objektuek zergatik dirudite gorputzak eta ez irudi lauak? Gure begien erretinan agertzen den irudia laua izanik ere, zer gertatzen da objektuak hiru dimentsiotan ikus ditzagun?
Arazo honetan faktore desberdinek hartzen dute parte. Alde batetik, objektuen parte desberdinek jasotzen duten argitasun-maila ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014146 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zabor-pilaketa, horren aurrean gobernu desberdinek erakutsi duten axolagabekeria eta irtenbide-eza belaunaldi berriek "eskertu" beharko dizkiguten opariak dira. Inguruari begiratzea nahikoa da arazoaz jabetzeko.
Espaziuntziek edo espaziuntzietako tripulariek sorrarazten omen dute zabor-kantitaterik handiena espazioan. ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014147 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Herri baten ondarea hiru eratakoa izan ohi da: materiala, kulturala eta biologikoa. Alabaina, planeta honetako bizidunen eraniztasuna esploratu barik dago; biodibertsitate horren ikerketa, egungo zientziak dituen erronka handienetariko bat da, eta, aldi berean, baita gizateria osoaren beharrizan premiazkoenetarikoa ere... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014148 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Bizkaiko itsas padurak banan-banan aztertu aurretik, interesgarria da lurralde honen sare hidrografikoak dituen berezitasunak aipatzea, hauek eragin zuzena baitute itsasadarrengan.
Gipuzkoako kasuan, ibai guztiek hegoalde-iparralde norabidea duten bitartean; Bizkaian, egitura geologikoak hegoekialde-iparmendebalde nora... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014149 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Orain dela 65 milioi urte dinosauruak suntsitu zireneko arotik hona, biodibertsitatea beste inoiz baino larriago dabil. Alabaina, berauetan urtean 17 milioi hektarea garbaltzen dira eta erritmo horrekin, zientzilarien ustez, espezie guztien % 20 suntsituta gerta daiteke hurrengo 30 urteotan.
1995/03/01 Altonaga, Kepa -... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014150 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lehenengo artikulu horretan, itsas paduren deskribapen sakona egin ondoren, Lapurdiko itsasadarretan ekosistema hauek duten egoera aztertu genuen. Oraingoan, berriz, Gipuzkoako lurraldera joko dugu, bertako paduren berri izatearren.
Gure irakurleek gogoratuko dutenez, aurreko hilabetean Euskal Herriko kostaldearen egoe... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014151 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Hilabete honetan geure buruari egingo diogun galdera hauxe izango da: zerua aldakorra al da? Hau da, une batean zeru edo ortziaren atala ikusten dugunean, egunez eta gauez, duela minutu batzuk ikusi duguna eta ondoko minutuetan ikusiko duguna, berdinak al dira?
Egunsentia. 1994-09-24. Ordu ofizialean, 7,13 (6,13 UT). (... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014152 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Errepide txar batean zoazela, automobil-ilara badago eta aurrean mantso samar doan autobus berdea ikusten baduzu, ez estutu: lasai. Ahal duen bezain laster baztertuko da. Ingurugiro-eskola ibiltaria da eta gaurkoan ere, Euskal Herriko txoko berri batera doa bere ahalegina betetzera: herritarrei beren herria ezagutzen l... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014153 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Bi dira gaur egun Oria ibaiaren ibilbideko herrietan bizi diren adinduen eguneroko ekintza nagusiak: eraikuntza publikoei kontu hartzea, eta ibaian dauden ahateei begiratzea eta horietaz arduratzea. Ibai ezagun honen azken urteotako bilakaera pozgarria izan da.
Azken lau urteotakoa da, adibidez, hemen sortu den basahat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014154 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Kameraren gainean, normalki, eta flash-loturari zuzenean edota kable bidez "X" terminalari konektatuta jarri ohi dugun argi indartsuko, tximistaren pareko, distira botatzen duen kaxatxoa da flash elektroniko eramangarria.
Bere argiak egun argikoaren kolore-tenperatura bera du eta espazio handi samarra instant batez arg... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014155 | zientziaeus | General | articulos cientificos | NASA erakundeak ohizko produkzio-moduak baztertu eta enkarguzko lanak agintzeari ekin dio. Albistea aeronautika alorrean diharduten enpresa estatubatuarrentzat bereziki interesgarria gertatu da, milioi askotako egitasmoa jarri baitzaie eskura.
Gaur egun erabiltzen diren jaurtigailu espazialak ordezkatuko dituen etorkiz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014156 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 30 metroko zabalera du, 210 kiloko pisua eta 45 kiloko garraio-ahalmena. 30.000 metroko altitudean higitu ahal izango da 170 km/h-ko abiaduraz. Pathfinder izeneko hegazkin berria da, hegazkin berezia da eguzkitiko energia soilik erabiliko baitu.
Argazkiko Pathfinder izeneko hegazkin berria berezia da, eguzkitiko energi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014157 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Egun merkaturatzen diren automobil berrietan, oinarrizko ereduek ere airbag-a daramate, eta oro har eskaintzen duten segurtasun-maila urtez urte hobetzen ari dela esan daiteke.
Motoetan, aldiz, ez da antzeko eboluziorik izan eta segurtasun-maila hutsaren hurrengoa dela esan daiteke. Egoera honi aurre egin nahian Munich... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014158 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal papergintzaren historia nahikoa laburra da, bigarren arloko beste iharduera batzuen tradizioarekin (burdingintzarekin, adibidez) konparatzen badugu behintzat: XVIII. menderarte ez dugu euskal paper-olen arrastorik. Txinatarrek asmatua eta musulmanek ekarria, papera Europan XI-XII. mendeetan hasi ziren ekoizten, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014159 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gezurra badirudi ere, osasun-heziketa hain zabaldua dagoen garai honetan, badira oraindik jendeak erreparoz edo lotsaz tratatzen duen hainbat arlo. Eta sexualitatearen alorra (bere zentzurik zabalenean) izango da horietako bat, zalantzarik gabe.
gaia "delikatu" samarra izatea batetik (tartean erlijioak eta moralak ere ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014160 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Landare bitxi honek osatzen duen familia oso ondo ordezkatuta dago gure arteko floran, aipatu familia honen barruan 350 genero eta 3.500 espezie inguru ezagutzen baitira.
Oraingo honetan aztergai dugun Alyssum arenarium espeziea, bere izen zientifikoak ongi adierazten digunez, harearekin zerikusirik izan beharko luke, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014161 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Pirinioekin zerikusia duten Autonomi Elkarte, Erregio eta Estatu guztiez osatuta dagoen Pirinioetako Lan Elkarteak, "Garapen eta ingurugirorako Pirinioetako lehen topaketak" izenburupean, Pirinioen etorkizunak nolakoa izan beharko lukeen eztabaidatzeko kongresua antolatu zuen pasa den azaroan.
Kongresu horretan, politi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014162 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Otsailaren hasieran aurkeztu zuten Donostiako Arantzazuko Amaren Ospitalean HomeChoice izeneko dialisi-aparatua. Kanadatik ekarritako eredua da eta ospitaleko dialisi-tratamendu luzeak ordezkatu ahal izango dituela uste da.
HomeChoice 11 kilotako dialisi-makina automatikoa da, erabilterraza, gainera. Giltzurrunek bere ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014163 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Borrokaren ostean, armadek alde egin dutelarik, txikitutako eskualdeak berregiteari ekin zaio. Moskuko ejertzitoak bere menpe izan duen lurraldeetan munduan desagertzeko arriskuan dauden espezie asko aurkitu dute.
Errusiarrek bere menpe izan dituzten eskualdeetako azterketa xehetua egin ostean, nazioarteko erakundeek m... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014164 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Spix-eko ara edo guakamaioa munduan dagoen hegaztirik preziatuenetakoa da. Halaber, desagertzeko arrisku bizian dagoela eta, babes-neurriak jartzeko eskatu dute Brasilgo talde ekologistek, bertan aurkitu baitzuten 1990ean Spix-eko azken ara basatia.
Brasilgo ekialdeko oihanean aurkitu zuten zerrendatu gabeko ara-mota h... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014165 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Izozturiko enbrioiak eta ernalketa-teknikak gero eta arruntagoak badira ere, hauen inguruko eztabaidak berean dirau. Oraingo honetan Frantziako Garapen Biologia ikerketa-taldearen aurkikuntzek sorrarazi dute polemika.
Ikerketaren datuak kaleratu orduko, giza-enbrioiekin antzeko aldaketarik gerta daitekeela zabaldu bada... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014166 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Transfusioetarako erabiltzen den odola makina bat buruhauste eragiten ari da mundu osoan. Frantzian atzeman zuten odol-kutsadura kasua oraingoz nabarmenena bada ere, hori bezain larria edo larriagoak izan daitezkeen kasuak ezagutzen hasi dira jadanik.
Aga Khan Unibertsitateko ikerlariek berriki ezagutzera eman dutenez,... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014167 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Johann Kepler astronomo germaniarra, 1571 eta 1630 bitartean bizi izan zen Berpizkundearen ondoren, XVI. mendearen bigarren erdian eta XVII. mendean zehar burutu zen iraultza zientifikoaren testuinguruan. Bera dugu Astronomia modernoaren sortzaileetako bat.
J. Kepler ezezik astronomo garaikide gehienek, E. Brahe (1546-... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014168 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Fisikari britainiar hau Bristol-en (Gloucestershire-n) jaio zen 1902. urteko abuztuaren 8an. Injinerutza elektrikoa ikasi zuen Bristol-go Unibertsitatean, baina iritziz aldatu eta graduatu ondoren matematikari eutsi zion.
Injinerutza elektrikoa ikasi zuen Bristol-go Unibertsitatean, baina iritziz aldatu eta graduatu on... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014169 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gauzak asko aldatzen ez badira eta UNCTADek, hots, NBko Merkataritza eta Garapenerako Mintegiak, joera aldatzen ez badu, Lurraren atmosfera berotzen duten gasak emititzeko baimenak akzio gisa kotizatuko dira Burtsetan.
Urtarrilean, Pragan egin zen bilera batean, UNCTADek Japonia, EEBB eta EEE elkartu zituen poluzioaren... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014170 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Parkinson gaixotasunaren inguruko ikerketak urrats garrantzitsua eman du aurrerantz. Kaliforniako ikerlari-talde batek dioenez, garunean txertatutako nerbio-zelulak bizirik irauteko era aurkitu du.
San Diego-n dagoen Kaliforniako unibertsitateko Fred Gage-k zuzendutako ikerlari-talde batek arratoien fetoetatik nerbio-z... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014171 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Astronomoek atzeman berri duten fenomeno berria jasotzea lortu du. Ez da, ordea, zeregin xamurra izan.
Ondoko irudiak astronomoek atzeman berri duten fenomeno berria jasotzea lortu du. Egunsentiko argazki arrunta dirudiena, ionosferan -hots, 75 eta 90 kilometro artean- gertaturiko ionizazio-multzoa da.
Zehazki esan iru... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014172 | zientziaeus | General | articulos cientificos | EEBBetako biologo-talde batek espermatozoideek usaimenak gidatuz nabigatzen dutela frogatu du. Arratoiekin egin diren saiakuntzek azaldu dutenez.
Esandakoaren susmoa lehendik ere bazegoen, baina orain, funtzionamendu mekanismoa ezagutzen hasi denean, baieztatze-bidean jarri da. Ikerketak aurrera egin ahala, berehala so... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014173 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Eztei-eguna ez da txantxetarako gauza. Eguerdian hasi eta gauean berandu arte jan, edan eta dantza baino ez da egiten, jo eta su, ase ezinik. Xabier ikustea nahikoa zen esandakoaz ados egoteko. Gizagaixoa han genuen, ohean etzanda, ezin altxaturik, biharamuneko oinazeari ahalik eta ondoen aurre egiten.
Polikiroldegiko ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014174 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Prentsa irakurtzean ala telebista ikustean konpetitibitate edo lehiakortasun hitza ez azaltzea oso zaila da. Badirudi lanpostu askoren etorkizuna hitz edo kontzeptu horrekin guztiz lotuta dagoela. Hau dela eta, lehiakortasuna hobetu egin behar dela inork ez du zalantzan jartzen.
Lehiakortasuna hobetzeko lantegian parte... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014175 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gutxi kosta eta asko balio. Ingurugiroari kalterik egiten ez dioten iharduerak ezartzen laguntzea, norberatik hasi eta azken muturreraino. Oraingo honetan, enpresa eta enpresarien eskutan utziko da lekukoa, produkzioa eta ingurugiroarekiko begirunea lotu dezaten bultzatuz. IHOBE Sozietate Publikoak antolaturik, Bilboko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014176 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lan honekin Euskal Herriko itsasbazterra ekologikoki aztertzearren prestatutako artikulu-sortari hasiera emango diogu. Bertan, orain arte gertatu ez den moduan, kostaldea ikuspegi orokorrez aztertzen saiatuko gara, gaur egungo errealitatea zein den hobeto ulertzeko.
Lau izango dira azterketa honetan landuko ditugun eko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014177 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 170 urte lehenago aurkitutako txerto bati esker Osasunerako Munduko Erakundearen (OMEren) gidaritzapean eta nazioarteko lankidetzari esker baztanga eta nafarreria 11 urtean desagertaraztea lortu zen.
1995/02/01 Furundarena Salsamendi, Jose Ramon Iturria: Elhuyar aldizkaria
Azken bi urteotan mendebaldeko hemisferioan ez... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014178 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zeruan izar-mordoska piztu da eta ilargia ere, laster azalduko dela soma dezakegu. Elizako dorretik, itxura liraineko hegazti zuria irten da eta bi edo hiru itzuli eman ondoren, aldameneko baserriko alorrera abiatu da.
Badira 20 minutu eguzkiak mendebaldeko tontorren artean ezkutatuz bihar arte esan duela. Zeruan izar-... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014179 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Argi-izpien sortatik zenbait erradiazio zurgatu edo kendu eta argiaren kalitatea aldarazten duen pantaila da iragazkia. Beirazkoak, plastikozkoak zein gelatinazkoak izan daitezke eta, eskuarki, objektiboaren aurrealdean jartzen dira, hari hariztatuta edota iragazki etxearen bidez.
Argazkia iragazki hori ertainez aterat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014180 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Telefonoz dei egin zigutenean hura zer izango ote zen galdegin genion elkarri. Diseinurako balio eta punta-puntakoa ei zen programa baten berri ematen ari zirela aurreratu eta, egia esan, ez zitzaizkigun zalantzak batere argitu.
Zeren bila ari ginen eta norekin topo egingo genuen jakin gabe, hortaz, Donostiako Bulebarr... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014181 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Frantziaren menpeko San Paulo irla Ozeano Barean dago eta zortzi kilometro karratuko azalera du. Jatorrizko fauna eta landaredia berreskuratzeko plan bat aplikatuko zaio otsailetik aurrera.
San Paulo eta aldameneko Amsterdan irlak XVI. mendean aurkitu zituzten. XVIII. mendean 3.000 km iparrekialdera dagoen Reunion irla... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014182 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Steven Spielberg-en Steven Spielberg-en Marrazoa Marrazoa (Jaws) filme ezagunak marrazo zuri handiaren nortasunaren alderdi bakar bat baino ez zuen erakutsi; erasotzaile odoltsuarena, alegia. Hegoafrikako Museoko Leonard Compagno biologoaren ustetan irudi hori ez da egokia. (Jaws) filme ezagunak marrazo zuri handiaren ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014183 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 50 kilometro baino luzeagoa den Mantxako tunelaren zerbitzu-tunelean (erdikoan) sistema elektrikoak eta segurtasunezkoak daude. Galeria honetan 2,5 m-ko altueran 9 metroro lanpara bat ipini da.
Galeria honetan 2,5 m-ko altueran 9 metroro lanpara bat ipini da. Lanpara-kopuru horri tren tunelekin lotzeko pasiloetan daude... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014184 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 7mm-ko luzera eta 2 mm-ko diametroa ditu inoiz fabrikatutako motore elektromagnetikorik txikienak. Frantziako Erloju-industriaren zentru teknikoak diseinatu eta MMT deituriko enpresak garatu du.
7 mm-ko luzera eta 2 mm-ko diametroa ditu inoiz fabrikatutako motore elektromagnetikorik txikienak.
Aplikazio asko izan ditza... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014185 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal Herriko makina-erremintaren industri arloa tradizio handikoa dela eta, sektore honetan, I+G ikuspuntutik, gertatzen ari denari adi egotea komeni da. Erremintetarako materialen artean, lau talde nagusi bereiz daitezke.
1995/02/01 Barandika Argoitia, Miren Gotzone Iturria: Elhuyar aldizkaria
Gaur egungo teknologia... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014186 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Harrigarria da, teknikaren eta zientziaren aurrerapenek gizakia egoera pribilegiatuan ipini duten hogeigarren mendearen azkenaldi honetan, gizarteak oro har astronomiaz, eta zientziaz, dituen ezagupenak Erdi Aroan zeuzkan berdinak direla egiaztatzea.
Egin dudan baieztapena ausarta dela badirudi ere, horrela da eta Lurr... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014187 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaur egun nork ez du bere patrikan argazkiren bat, bedi bere maitearena, bere seme alabena edo gutxienez karnetekoa? Eta zer esan gure etxeetakoez? Nonahi dago fotoren bat, eserita nahiz mahai baten gainean.
Ikus dezagun joan den mendean Dickens-ek bere "Pickwick Club-eko azkeneko paperetan" zer esaten digun. Era irrig... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014188 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lurraren inguruko asteroideek (LIA) burdina, nikela, kobaltoa eta platinoaren familiako metalak dituztela jakina da aspalditik. Gainera, Lurrean aurki daitekeen edozein mea baino metal-aberastasun handiagoa daukate.
Lurraren inguruko asteroideak (LIA). Lurrean aurki daitekeen edozein mea baino metal aberastasun handiag... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014189 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lyra (Bandera euskaldunontzat) konstelazioko Vega izarra (Begiurdina euskaldunontzat) estandar moduan hartu dute astronomoek aspalditik. Beste izarren ezaugarriak kalibratzeko baliatu dute.
Bere ardatzaren inguruan oso astiro biratzen duela ematen duenez (bost egunean behin), astronomoek bere gainazaleko tenperatura ko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014190 | zientziaeus | General | articulos cientificos | EEBBetan airearen poluzioa neurtzeko beste sistema bat asmatu dute. Argazkian azaltzen den kamioiak laser berezi bat darama; lidar izenekoa, hain zuzen ere.
Kamioi horretatik lidar-izpiak bidaltzen dira atmosferara. Izpi horiek isladatutako argia teleskopio batez aztertzen da, eta ondoren, teleskopioak ikusitakoa orden... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014191 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Karbono-14 isotopo erradioaktiboa detektatu berri dute espazioan lehen aldiz.
Karbono-14 isotopo erradioaktiboa detektatu berri dute espazioan lehen aldiz. Karbono-14a - Zientzia.eus Astronomia
Karbono-14 isotopo erradioaktiboa detektatu berri dute espazioan lehen aldiz. Bere erdibizitza 5.700 urtekoa denez, astronomoe... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014192 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Garatxorik gehientsuenak onberak dira berez eta denborarekin desagertu egiten dira, baina behin edo behin molestoak edota antiestetikoak gerta daitezke duten kokapenagatik.
Garatxoak desagertarazteko metodo asko daude, baino horietako batzuk, substantzia kaustikoak erabiltzea adibidez, ez dira ia proposatu ere egiten g... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014193 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Arestian medikuntzako ikasleak gure herrietako kaleetan ohi baino maizago ikusi ditugu. Bata zuriz jantzita, tentsioa hartzen, korrika egiten edota firmen bila aritu zaizkigu, orain arte beste irudia azaltzen zuten gazte hauek.
Irudi-aldaketaren zioa, Osasungo Ministeritza eta medikuntzako ikasleen arteko gatazka da. A... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014194 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ikuspuntu darwindarretik begiratuta, lehia eboluziorako baldintza beharrezkoa ezezik suntsipenen kausa nagusia ere bada. Darwinek honela azaltzen zuen eboluzioa: "Espezie berri bakoitza berarekin lehian dauden beste espezieen aurrean abantailak izatetik sortzen da eta irauten du, hau hautespen naturalaren funtsa delari... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014195 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Iaz apirileko artikuluan adierazi genizuenez, orkidazeoen familiak espezie-kopuru handia du; 17.000 espezie inguru eta 750 genero, hain zuzen ere. Oraingo honetan aztergai dugun generoak, "Ophrys" (grekoz bekaina) izenekoak, oso eboluzio-garapen interesgarriak lortu ditu.
Oraingo honetan aztergai dugun generoak, "Ophry... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014196 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Rio de Janeiroko Gailurraren ondorio distiratsuetako bat, Biodibertsitate-hitzarmena hain justu, noraezean dabil, Hitzarmenaren 133 sinatzaileek 1994ko abenduaren hasieran Bahametan Hitzarmenaren lehen bilera egin ostean.
Munduko gobernu gehienek Hitzarmena sinatu eta 30 hilabete pasatu ondoren, dozena bat inguru estat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014197 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1991ean Tirolean aurkitu zen 5.000 urteko giza momiaren osasun-egoera ez zen oso ona elurrak estali zuenean. Otzi-ren momifikatutako gorputza X izpiz aztertu denean artritis mingarria, saihets hautsiak eta arteria gogortuak zituela ikusi da.
Otzi-ren momifikatutako gorputza X izpiz aztertu denean artritis mingarria, sa... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014198 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1993an Indonesiako gobernuak DDTa erabiltzea debekatu zuen. Alabaina etxerako nahi ez duena, auzokoari eman dio. Izan ere, 100 tona DDT opari egin dizkio Nepali.
DDTa malaria kutsatzen duen anofele moskitoa kontrolatzeko erabiliko bada ere, esaera zaharrak diona aplika daiteke kasu honetan: gaurko ogia, biharko gosea. ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014199 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal Herriko Historian zehar trenez txango bat proposatzen dizuegu. Burdinbidearen Euskal Museoak bere ateak propio zabaldu zizkigun astelehen arratsalde hartan eta han ikusitakoa, trenaren beraren zurrunbiloa bailitzan, burutik kendu ezinik ibili gara geroztik.
Azpeitiko Geltoki zaharra bere sasoi bateko urteetan ez... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014200 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaur egun zientziak duen garrantzia ez du inork zalantzan jartzen. Garai batean zientziaren aurrerapenak pertsona konkretu batzuen laguntzan eta lanean oinarritzen ziren. Oro har, lan horien emaitzak nekez iristen ziren gizarteraino.
Hori dena ezin da mantendu dirulaguntza zabala jaso gabe eta kasu gehienetan, laguntza... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014201 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaixotasun artritikoen talde berezi baten jatorria urdailean bizi den bakterio kaltegabeetako bat izan daiteke, Texasko unibertsitateko ikerlari batzuen iritzian.
Espondiloartropatia izeneko gaixotasun hauen ezaugarrietakoak hauek dira: hesteen, larruazalaren edo genitalen inflamazioa eta bizkarraren behe aldeko artrit... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014202 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Alzheimer-en gaixotasuna duten pazienteek gaixotasuna beren baitan zein abiaduraz garatuko den aurrikusteko modua izango dute laster.
ApoE izeneko genea duela urtebete erlazionatu zen Alzheimerrekin. ApoEk gorputzean zehar koipeak garraiatzen dituen proteina bat kodetzen du. Gene horren forma berezi bat duten pertsonek... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014203 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lyon-go medikuntza-fakultateko anatomi fakultatean, Eric Voglio kirurgilariak momia baten barnean zilioskopio batekin higitzea lortu du lehen aldiz.
Eric Voglio kirurgilariak momia baten barnean zilioskopio batekin higitzea lortu du lehen aldiz.
Kamen, Amon leku sakratuko zaindarietako bat zen eta gure aroa baino VIII ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014204 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1971. urteaz gero ezaguna den minbiziaren sendagai honetan itxaropen handia dago. Haginetik lortu arren, sintesi kimikoari esker merkatuan aurki eduki ahal izango dugu. Iaz bi kimikari estatubatuarrek lortu zuten lehen aldiz kimikoki sintetizatzea.
1995/02/01 Gracenea Zapirain, Jose Javier Iturria: Elhuyar aldizkaria
H... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014205 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Asmatzaile alemaniar hau Parisen jaio zen 1858. urteko martxoaren 18an. Ikasketak Frantzian eta Alemanian egin zituen. Oso ikasle ona izan zen eta beka bat ere lortu zuen Municheko Eskola Politeknikorako, bertan hozkailuetan aditu zen Carl von Linde-ren babespean egon zelarik.
Bi urtez, mekanikari gisa aritu zen lanean... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014206 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Espermatozoideak igerilariak dira, baina Falopioren tronpetara heltzeko muskulu uzkurduren bidezko bultzada behar dute. Ikerlari kanadiarren arabera, aipatu bultzada eza izan daiteke zenbait emakumerengan esplikaziorik gabeko antzutasunaren arrazoia.
Uhinak, umetokiko miometrium izeneko muskuluaren uzkurdura leunen ond... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014207 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lurraren inguruan, 230 km-ko altueran, biraka dabilen Atlantis sateliteak ondoan azaltzen den argazkia atera zion Ozeano Barean ekuatorearen inguruko zonaldeari.
Marra horrek poloetako itsasoetatik datozen ur hotzen (elikagaietan oso aberats dira, hain zuzen) eta ur beroen arteko juntura adierazten du. Elkarketa honi e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014208 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1994.go azaroaren 9an 16 h 39 min-etan, Alemaniako Darmstadt hirian Peter Armbruster eta bere taldeak hamar urte ikertzen aritu ondoren elementu kimiko berri bat aurkitu zuten.
Elementu kimiko horren pisu atomikoa 269koa da, hau da, hidrogeno-atomo batek pisatzen duena baino 269 aldiz handiagoa, eta duen bizi-iraupena ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014209 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ez dagoen leku batean musika edo soinuak entzutea laster baino lehen proposatuko zaie arkitektuei. Teknika berriaren helburua, eraiki beharreko gelaren planoetan oinarrituz, soinu-egiaztapena egitea da.
Gela egin aurretiko musika. Teknika berriaren helburua, eraiki beharreko gelaren planoetan oinarrituz, soinu-egiaztap... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014210 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Sail honetako 2. artikuluan esandakoa gogoratuz, "objektiboaren atzaldeko puntu nodaletik plano fokaleraino (pelikularaino, azken batean) dagoen distantziari foku-luzera esaten zaio eta objektiboaren ikus-eremua foku-luzeraren araberakoa da".
Hartze-angelua, kamera puntu finkoan edukita, foku-luzerak aldatu egiten du. ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014211 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Entzumen ona ez dutenentzako erremedio bat, belarrian protesiak ipintzea izaten da. Protesi onak ordea, gorraren entzumenaren ezaugarrietara eta inguruneko soinuaren egoerara moldatu behar du. Horregatik azaldu dira azkenaldian txipak dituzten protesiak.
Mikroordenadore batetik egiten da protesiaren doikuntza. Konexioa... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014212 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Duela 15.000 milioi urte, espaziorik eta denborarik ez zegoenean, Leherketa Handia (Big Bang) gertatu zen. Alde guztietako eta aldi bereko leherketa honen ondorioz sortu zen espazioa eta materiaz eta energiaz betetzen hasi zen.
Oriongo nebulosa. Nebulosa izeneko neurrigabeko hautsezko eta gasezko hodeien bidez, izarrak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014213 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zientziaren dibulgazioa egitera lehen aldiz ausartu ginenetik 20 urte pasatu dira jadanik. Denbora ez da ezeren truk igaro, eta egindakoaz harro bagaude ere, egiten segitu nahi dugula argitu nahi izan genuen.
1995/01/01 Kaltzada, Pili - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria
Aurten lehen aldiz Elh... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014214 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Garai batean ekologistok Euskal Herrian "kirol-kaiaren sindromea" ego izurritea zabaltzen ari zela esaten genuen. Ez dinen konturatzen hori askoz grabeago den beste gaixotasun baten sindromea zela; "naturguneen aurkako fobiarena" hain zuzen.
Askotan lur-puska honetan tiporik listoenak, argienak eta azkarrenak geu garel... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014215 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Inoiz baino gehiago entzuten ari gara "erreforma" hitza. Arlo gehienetan ari gara zerbiat egiten edo pentsatzen, berritu eta eguneratu nahian. Horrela behar da gainera, aurrera joan nahi badugu. Eta Hezkuntzan, eta bereziki Lanbide Heziketan, zer? Apustu galanta!
Alde batetik H.S.A.P.L. aplikatuz, Heziketa Orokor gisa ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014216 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Nature Nature aldizkariaren azaroaren 3-ko alean "ezjakintasunaren mugak" izeneko atalean zientziaren hainbat alorretan non gauden eta jakingai zer dugun maisuki azaltzen da. Muga horien artean Big Bang-arenak ere aipatzen dira. aldizkariaren azaroaren 3-ko alean "ezjakintasunaren mugak" izeneko atalean zientziaren hai... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014217 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Erreka-ibaiak betidanik, gure zibilizazioaren hondakin guztiak urrutiratzeko estolda moduan erabili izan dira. Era berean, estolderi funtzioaz gain ibaiek izan dezaketen beste hainbat funtzioz, berauek erabiltzeko gaitasuna galtzen denean baino ez gara ohartzen.
1995/01/01 Elosegi, Arturo - Landare-biologia eta Ekologi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014218 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Esperantzari leiho bat, zabaldu omen diote... Horrela zioen duela urte batzuk Oskarbi taldeak kantatzen zuen abesti ezagunak; Bitoriano Gandiaga fraile frantziskotarrak idatzitako poesia eder bat musikatuz eginak. Eta horixe esan dezakegu gaur egun malariaren aurkako txerto berria dela eta.
Horrela zioen duela urte bat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014219 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Trafiko-istripuen prebentziorako publizitate-kanpainen bidez ezagunak ditugun bizkarrezurreko lesioek eragindako ondorioak, gaixoak eta bere egoera klinikoa agertzen saiatuko natzaizue orain dela gutxi Filadelfiako Ditunno eta Formal medikuek argitaratu duten lan batean oinarrituz.
Bizkarrezur-muineko lesioek eragindak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0014220 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Entziklopedista frantses hau Langres-en jaio zen 1713.eko azaroaren 5ean. 1723.etik 1728. urtera bitartean jesuiten ikastetxe batean ikasi zuen eta 1729. urtean Pariseko unibertsitatean aritu zen 1732an arteetan doktoratu zen arte.
Entziklopedista frantses hau Langres-en (Marne Garaian) jaio zen 1713.eko azaroaren 5ean... | cc-by-sa |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.