id
stringlengths
12
40
periodico
stringclasses
60 values
lugar
stringclasses
8 values
dominio
stringclasses
11 values
texto
stringlengths
50
1.96M
licencia
stringclasses
10 values
zientziaeus_0014221
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kantak dioenez "Arrainak ura eta euskarak bere unibertsitatea", gure hizkuntzaren iraupenak pentsamendu eta teknikaren garapenarekin batera etorri behar du. Unibertsitatean bi zeregin nagusi bereizi ohi dira: irakaskuntza eta ikerkuntza. Unibertsitatean bi zeregin nagusi bereizi ohi dira: irakaskuntza eta ikerkuntza. E...
cc-by-sa
zientziaeus_0014222
zientziaeus
General
articulos cientificos
Familia honen barruan 55 genero eta 900 bat espezie azaltzen zaizkigu, gehienbat eskualde subtropikal eta tropikaletan. Zuhaitzak, zuhaiskak eta batzuetan landare igokariak izaten dira eta Euskal Herriari dagokionez, 2 genero azaltzen dira. Zuhaiska edota zuhaitz txikia da, 5 m-rainokoa, zenbaitetan forma txaparrotua d...
cc-by-sa
zientziaeus_0014223
zientziaeus
General
articulos cientificos
Matematikarien artean Nobel sarien parekoak dira nolabait, baina hauek ez bezala, badute klausula bat matematikari gazteentzat dela esanez, eta hori 40 urtetik beherakoentzat dela interpretatzen da. Labur esanda, lau urtean behin ematen dira, Matematikarien Nazioarteko Kongresua ospatzearekin batera, eta lau sari eman ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014224
zientziaeus
General
articulos cientificos
Soroetan izaten den oso egoera antzekoan, baina in vitro, Frantziako ikerlari batzuek lehen aldiz artoa ernaltzea lortu dute. Lyongo ENS erakundeko Christian Dumas zuzendariak zailtasun hori gainditu egin du, ernalkuntza bera egin aurretik. 1986. urtean espermatozoideak polenetik isolatu egin ziren talka osmotikoz, edo...
cc-by-sa
zientziaeus_0014225
zientziaeus
General
articulos cientificos
Munduan guztira 985.119 HIES-kasu detektatu dira orain arte. Hiesa azken hamalau urteotan - Zientzia.eus Hiesa azken hamalau urteotan Munduan guztira 985.119 HIES-kasu detektatu dira orain arte. Alabaina, benetako kasuak, detektatu gabekoak barne alegia, 4 milioi inguru izan daitezke. Hauetatik
cc-by-sa
zientziaeus_0014226
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain dela 2.000 urteko momietatik hartu dituzten entzima batzuk oraindik ere aktibo dirautela ikusi izan da. Orain dela 2.000 urteko momietatik hartu dituzten entzima batzuk (fosfatasa alkalinoa, esaterako) oraindik ere aktibo dirautela ikusi izan da. Dena den, beren ahalmenaren herena galdu dutela adierazi dute.
cc-by-sa
zientziaeus_0014227
zientziaeus
General
articulos cientificos
Futbolariei, entrenatzaileei, kirol-medikuei eta klubetako arduradunei futboleko dopingaz galdetzen bazaie, erantzuna berdintsua izan ohi da: inoiz ez dute horrelakorik ikusi, inoiz ez dute horrelakorik entzun, futbolean ez dago dopingik eta inoiz ere ez da egon. Gainera lehiaketetako kontrolak beti negatiboak omen dir...
cc-by-sa
zientziaeus_0014228
zientziaeus
General
articulos cientificos
... Izadi Taldea. Izenak ongi adierazten du taldearen funtsa eta helburua zein den. Argi eta garbi dute elkartekideek zer lortu nahi duten eta taldea zertarako sortu zen, Joxepo Terés bertako kideak azaldu digunez. Zarauzko, Algortako, Aguraingo, Tuterako, Barkoxeko,... Izadi Taldea. Nor bere inguruko Izadi-zatia ezagu...
cc-by-sa
zientziaeus_0014229
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ez dut erraz ahaztuko adarzabalarekin topo egin nueneko azken aldia. Egun euritsu hartan pagadiaren ilunpea atzean utzi eta iratzez zipristinduriko garbigune batera abiatu nintzen. Bat-batean, zaunka gordin batek isiltasuna hautsi zuen, itzal handi bat mugitzen ikusi nuen aldi berean. Lurrean sortu zirenetik harraparie...
cc-by-sa
zientziaeus_0014230
zientziaeus
General
articulos cientificos
Datorren urtean, Ipar Holandako probintzian 400.000 tona zabor organiko bilduko dira. Garai batean espezie basati ziren zaldia, katua, otsoa (zakur bihurtua), basurdea (zerri bihurtua), etab. orain dela hamar bat mila urte hezi ziren, eta badirudi harez gero ez dela beste ezer lortu. Egia ordea, besterik da. Lurrean ge...
cc-by-sa
zientziaeus_0014231
zientziaeus
General
articulos cientificos
Surinam-en hirurogeita hamar metroko zabalerako bidea autopista erraldoiaren baliokidea da. Estatu horretako oihan trinkoan irekitako lehen errepidea da eta ibiltzeko eskubidea atzerriko konpainia baten esku dago; Indonesiako basogintza-konpainia baten esku, hain zuzen ere. MUSA izeneko konpainiak Jakartan dauka zentra...
cc-by-sa
zientziaeus_0014232
zientziaeus
General
articulos cientificos
AT&T konpainia estatubatuarrak itsasazpiko kable optiko baten bidez, informazioa orain arte baino 4 bider azkarrago bildatzea lortu berri du. Gaur egungo zuntz optikozko kable komertzial azkarrenek 2.500 milioi bit segundoko transmititzen dute, baina bideofonozko zerbitzuak garatzen diren heinean beren ahalmena handiag...
cc-by-sa
zientziaeus_0014233
zientziaeus
General
articulos cientificos
ABS electronics ABS electronics enpresa britainiarrak fotokopiagailuen kopia-kopurua kontrolatzeko sistema bat hobetu du. Etxe honek 20 urteko eskarmentua du lan horretan. enpresa britainiarrak fotokopiagailuen kopia-kopurua kontrolatzeko sistema bat hobetu du. Etxe honek 20 urteko eskarmentua du lan horretan ABS elect...
cc-by-sa
zientziaeus_0014234
zientziaeus
General
articulos cientificos
Zenbait galaxiak izarrez osatutako barra luzea du bere erdian. Galaxia barradun esaten zaie. Astronomo batzuek aurkitu berri dutenez, NGC 3359 izeneko galaxiak duela gutxi eratutako barra du. Astronomo batzuek aurkitu berri dutenez, NGC 3359 izeneko galaxiak duela gutxi eratutako barra du.
cc-by-sa
zientziaeus_0014235
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hain zuzen 1.573,6 kilometro egin ditu litro bat gasolina kontsumituta Hain zuzen 1.573,6 kilometro egin ditu litro bat gasolina kontsumituta Mila eta bostehun kilometro baino gehiago - Zientzia.eus Mila eta bostehun kilometro baino gehiago 1.573,6 kilometro egin ditu litro bat gasolina kontsumituta Micro Joule izeneko...
cc-by-sa
zientziaeus_0014236
zientziaeus
General
articulos cientificos
Armiarma-robota dela esan daiteke Tokyo Gas Co. eta Hitachi etxeek gas-depositoak aztertzeko prestatu dutena. Gas-ihesak detektatzen ditu eta lana pertsonak baino azkarrago egiten omen du. Armiarmaren moduko robota. Gas-ihesak detektatzen ditu eta lana pertsonak baino azkarrago egiten omen du.
cc-by-sa
zientziaeus_0014237
zientziaeus
General
articulos cientificos
Izoztu eta apar sintetiko zurrunean kontserbatutako gizon baten gorpua 1.735 xerradatan ebaki dute Estatu Batuetan Colorado-ko unibertsitateko ikerleek. Gero xerrada bakoitza definizio handiko kamera batek puntuz puntu jaso du. Gizaki birtualari buruzko datu hauek "Internet" sarearen bidez mundu guztian lortu ahal izan...
cc-by-sa
zientziaeus_0014238
zientziaeus
General
articulos cientificos
Begi eta hortzik gabeko ornogabe biguna da. Hala ere, amphioxus izeneko ornogabeak (eta batez ere Amphioxus izeneko ornogabeak (eta batez ere Blanchiostoma floridæ espezieak) ornodunen jatorriaz argibideak eman ditzake. Bizkarrean soka bat zuen eta horregatik uste da gaur egungo ornodun guztien (gizakiok barne) arbaso ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014239
zientziaeus
General
articulos cientificos
Izurri-sortarazle diren 5000 espezie intsektu baino gehiago erregistratu direla eta horietariko % 95a kontrolatu gabe dago. Hala ere, gauzak ez dira hain xinple, hurrengo lerroetan ikusiko denez. 1994/12/01 Altonaga, Kepa - EHUko biologia irakaslea Iturria: Elhuyar aldizkaria Izurria gizakiak kaltegarritzat duen edozei...
cc-by-sa
zientziaeus_0014240
zientziaeus
General
articulos cientificos
ur-korronteak bertako biztanleak etengabe beherantz bultzatzen ditu, emariaren gora-beherek garraiatu egiten ditu, ur-kalitatearen aldaketak bizimodua aldarazi egiten diete... Horrelako baldintzetan iraun ahal izateko oso moldamen berezia behar da. Erreka txikietan albotik eroritako horbela eta enborrak dira energi itu...
cc-by-sa
zientziaeus_0014241
zientziaeus
General
articulos cientificos
Amuarraina dugu, zalantzarik gabe, Euskal Herriko ibai eta erreketako arrain adierazgarriena. Arroka, urjauzi eta korrontea dituzten ur garbietako animalia tipikoa da. Nire ohitura bati jarraituz, gaurkoan ere zubitik pasatzean lepoa luzatu eta herriko errekari begirada bat bota diot. Beti bezala, 6-8 arrain ikusi ditu...
cc-by-sa
zientziaeus_0014242
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ginea Berria munduko lekurik ezezagunenetakoa da. Irla bitan zatituta dago, alderdi bat Indonesiako estatuarena eta bestea Papua Ginea Berriarena delarik. Azken hilabeteotan bi aurkikuntza garrantzitsu egin dira Ginea Berrian. Lehenengoa Patrice Franceschi esploratzaileak egin du, Irian-Jaya-n orain arte inork ikusi ga...
cc-by-sa
zientziaeus_0014243
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gaur egun enpresek elkarri bidaltzen dizkieten dokumentuen erdiak fax bidez transmititzen direla kalkulatzen da. "Kyocera" etxeak, fax/fotokopiagailua bikotearen ordez aparatu bakarra prestatu du. "Kyofax" izena ipini diote eta bi teknologia ditu bere baitan. "Kyocera" etxeak ordea, fax/fotokopiagailua bikotearen ordez...
cc-by-sa
zientziaeus_0014244
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nazioarteko turismoaren zifrek gora egin dute azken urteotan. Azken kalkuluen arabera, 324 mila milioi dolarrekoa izatera heldu da eta nazioarteko trukean petrolioari aurrea hartu dio. UNESCOk "munduko ondaretzat" dauzkan 70 erreserbatan egindako inkestaren arabera, turismoa da bertako diru-iturri nagusia, nekazaritzar...
cc-by-sa
zientziaeus_0014245
zientziaeus
General
articulos cientificos
Cabo Verde-n eguzki-izpiez baliatuta ura ponpatzeko estazioa prestatu dute. Cabo Verde-n eguzki-izpiez baliatuta ura ponpatzeko estazioa prestatu dute. Eguzkia eta ura - Zientzia.eus Eguzkia eta ura Cabo Verde-n eguzki-izpiez baliatuta ura ponpatzeko estazioa prestatu dute. Proiektu osoa Sahel lurraldeko bederatzi esta...
cc-by-sa
zientziaeus_0014246
zientziaeus
General
articulos cientificos
Cornell unibertsitateko ekologi irakasle den David Pimentel-ek dioenez, munduan bi mila milioi pertsona izatea litzateke ideala. Gaur egungo ugaltze-tasaren arabera, XXI. mendearen bukaeran Lurrean hamabi edo hamabost mila milioi biztanle izango direla kalkulatu dute. Hala ere, Cornell unibertsitateko ekologi irakasle ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014247
zientziaeus
General
articulos cientificos
Elementu elektronikoak egiten dituen Koreako Samsung etxeak 256 megabiteko ahalmena duen "txipa" prestatu duela iragarri du. Gaur egun ordenadoreak bizitzako arlo gehienetan erabiltzen dira; bai irakaskuntzan, bai ikerkuntzan, kazetaritzan, etab.etan. Baina ordenadorea ez da begi-bistan dagoena, hots, hardwarea, bakarr...
cc-by-sa
zientziaeus_0014248
zientziaeus
General
articulos cientificos
Fotometroak argazkia atera beharreko subjektuaren argitasuna zenbatekoa den adierazten digu. Argitasun hori subjektuaren tonu eta koloreen egiturak eta argi-iturriaren intentsitateak kontrolatzen dute. 1994/12/01 Nogeras, Itziar - Elhuyar Fundazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Eszenako argien eta itzalen banaketa orekat...
cc-by-sa
zientziaeus_0014249
zientziaeus
General
articulos cientificos
Zein beroagoa; txuria ala beltza? Oso erraz egin daitekeen saiakuntza bitxi bat hauxe da. Neguan elurrak gure etxe, kale eta mendiak estaltzen dituen egun eguzkitsu horietako batean neurri bereko ehunezko bi zapi (bata txuria eta beltza bestea) hartu eta elurraren gainean ipini. Ordu-pare bat edo iragan ondoren, zapi b...
cc-by-sa
zientziaeus_0014250
zientziaeus
General
articulos cientificos
Lehenago ere hitz egin izan dugu gizakiak betidanik denbora neurtzeko izan duen behar eta arduraz. Jakina, garai bateko neurketa-premiek ez dute zerikusi handirik gaur egun guk ditugunekin. Dena den, zaindu edo neurtu beharreko epeak luzeagoak baziren ere, beharra nabarmena zen. Jadanik Goi Paleolitoan, lehenengo egute...
cc-by-sa
zientziaeus_0014251
zientziaeus
General
articulos cientificos
Telematika, telefonia eta informatikaren arteko elkarketatik sortutako zientzia da. Denbora luzean zehar, datu informatikoak transmititzeko baino ez da erabili, izan ere zeuden bitartekoekin ezin baitzen beste gauzarik egin. Euskal Komunitate Autonomoan gas naturala gero eta leku gehiagoetara ailegatzen ari da. Makina ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014252
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetan Los Angeles hiriko museo batek zaintzaile berezia du: SR2 robota, hain zuzen. Gauez erakusketa-areto batetik bestera ibiltzen da bertako artelanak zaintzen. Kaptorez hornituta dagoelako, airearen tenperatura, hezetasuna, konposizioa, ke kantitatea eta beste zenbait daturi buruzko informazioa jasotzen du...
cc-by-sa
zientziaeus_0014253
zientziaeus
General
articulos cientificos
Espazioan kilometro batzuetako haria zabaltzea ez da batere erraza. Espazioan kilometro batzuetako haria zabaltzea ez da batere erraza. Haria orbitan ipini nahian - Zientzia.eus Haria orbitan ipini nahian Espazioan kilometro batzuetako haria zabaltzea ez da batere erraza. Atlantis espaziuntziko astronautek 1992.go abuz...
cc-by-sa
zientziaeus_0014254
zientziaeus
General
articulos cientificos
Iazko abenduan Ilargiko zolutik ekarritako hiru ale txiki, 65 milioi pezetatan saldu ziren, hau da, pisu bereko diamantea baino mila aldiz garestiago ordaindu ziren. Iazko abenduan Ilargiko zolutik ekarritako hiru ale txiki (guztira 0,2 kilate ere ez zituzten), 65 milioi pezetatan (edo 2,6 milioi liberatan) saldu ziren...
cc-by-sa
zientziaeus_0014255
zientziaeus
General
articulos cientificos
Joan den irailaren 13an, espazioko Ulises Eguzkiaren aurpegi ezkutuan - Zientzia.eus Ulises Eguzkiaren aurpegi ezkutuan Joan den irailaren 13an, espazioko Ulises zunda lehen aldiz Eguzkiaren hego polora hurbildu zen. Hirurehun milioi kilometroko distantziatik Eguzkiaren eremu magnetikoa neurtuko du. Hirurehun milioi ki...
cc-by-sa
zientziaeus_0014256
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gaur egun suaren ordez infragorriak baino apur bat luzera handiagoko uhinak sortzen dituen magnetroia erabiltzen du mikrouhin labeetan, baina oinarria berbera da. Bietan uhin elektromagnetikoei energia kentzen zaie janaria berotzeko. Prehistoriaz gero ari da gizakia elikagaiak (okela, adibidez, su gainean ipinita) uhin...
cc-by-sa
zientziaeus_0014257
zientziaeus
General
articulos cientificos
ASTRONOMIAREN DIDAKTIKA eta bere inguruneari buruzko azalpen batzuk emango ditut (zergatik astronomia?, nola sortu zen historian zehar?, zein da gizartean sortzen duen interesa?, gazteak erakartzen al ditu?, nola?,...). Urte berriarekin batera, ASTRONOMIA sailean artikulu-sorta berri bati emango diogu hasiera. Oraingo ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014258
zientziaeus
General
articulos cientificos
De Broglie aristokrata-familian jaio zen Normandiako Dieppe herrian, 1892.eko abuztuaren 15ean. Pariseko Sorbonan egin zituen ikasketak, eta Historian lizentziatu-titulua atera ondoren zientzia aldetik abiatzea erabaki zuen. De Brogliek Pariseko Sorbonan egin zituen ikasketak, eta Historian lizentziatu-titulua atera on...
cc-by-sa
zientziaeus_0014259
zientziaeus
General
articulos cientificos
Frantziako "Centre Nationale de la Recherche Scientifique" (CNRS) erakundean urak nahasi dabiltza. Izendatu berri duten zuzendariak, aurten erabiltzekoa zen dirutik % 60a besterik ez dela gastatuko adierazi baitu. Protestaren arrazoia ez da aurrekontuaren murriztapen hau bakarrik; azken bolada honetan ikertzaileei held...
cc-by-sa
zientziaeus_0014260
zientziaeus
General
articulos cientificos
Mustafa Abdu zientzilari egiptoarraren esanetan, Nilo ibaiaren urak gaizki erabiltzea, ureztatze-proiektu desegokietan esaterako, milioika jenderen bizimodua arriskutan jartzen ari da. Lehenik, Al-Khartum eta Alkairo artean egin diren injinerutza-lan hidrologikoek eragin duten ibilgu-aldaketak Sudango iparraldeko lauta...
cc-by-sa
zientziaeus_0014261
zientziaeus
General
articulos cientificos
Haidarabad-eko (India) Elikadura Institutuko ikerlariek toxina-kantitate txikia duten aixkolaren barietateak lortu dituzte. Aixkola aziendei bazka moduan eman ohi zaie gure artean. Munduko toki askotan, Indian, Pakistanen eta Etiopian esaterako, pertsonek jaten dute. Alabaina, aixkol asko jateak latirismoa sortzen du, ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014262
zientziaeus
General
articulos cientificos
Madrilgo unibertsitateko paleontologo-talde batek Behe Kretazikoko aztarnategi bat arakatu dute Las Hoyas-en. Hegaztiak dinosauruengandik sortu zirela uste dute zientzilari gehienek, eta azken aurkikuntza batek horixe baieztatu du. Madrilgo unibertsitateko paleontologo-talde batek Behe Kretazikoko aztarnategi bat araka...
cc-by-sa
zientziaeus_0014263
zientziaeus
General
articulos cientificos
Londresen joan den abuztuaren amaieran Inter World Chess izeneko xake-sariketan Garry Kasparov famatuak amor eman behar izan zuen makinaren aurrean. B hepatitisaren edo HIESaren transmisioa bezain ongi ez dago ikertua C hepatitisaren transmisioa. C hepatitisaren birusa zenbateraino transmititzen da umearengana amaren h...
cc-by-sa
zientziaeus_0014264
zientziaeus
General
articulos cientificos
"Eztarriko mina" izen orokor horren azpian egitura anatomiko diferenteak sartzen direnez, gaurko lan honetan, eta nolabait arazoa zentratzeko, umeen eztarriko infekzioei buruz arituko gara, aholku praktiko batzuk eman asmoz. Oso sintoma usua izaten da, edozein adinetan ager daitekeena eta arrazoi ugarik eta desberdinek...
cc-by-sa
zientziaeus_0014265
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kokainak garunean kalte iraunkorrak sortzen dituela adierazi berri dute. Kokainak garunean kalte iraunkorrak sortzen dituela adierazi berri dute. Kokaina eta garuna - Zientzia.eus Kokaina eta garuna Funtsezko neurotransmisore den dopaminaren garraiatzaileen % 38 hartzaile gutxiago topatu dira kokainomanoen kortex prefr...
cc-by-sa
zientziaeus_0014266
zientziaeus
General
articulos cientificos
Euskal Herriko kostaldea harkaitz-labarrez osaturik dago. Euskal Herriaren erliebea oso maldatsua denez, populazioa ibai-haranetan biltzen da; baita kostalde eta itsasadarretan ere. Euskal Herriko kostaldea harkaitz-labarrez osaturik dago. Normalean ibaien bokaletik hurbil dauden puntu bakarren batzuetan soilik egoten ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014267
zientziaeus
General
articulos cientificos
Historiako azken urteetan giza elikadurak aldaketa nabarmenak izan ditu. Ehizaren eta fruituen bidez bizi ziren, eta XX. gizaldirarte iraun dutelarik gaur egungo elikadura-ohiturari buruzko ikuspegi ezin hobea ematen digu. Gizakiaren eboluzioan, gizon modernoa (Homo sapiens sapiens) duela 30-50.000 urte azaldu zela ona...
cc-by-sa
zientziaeus_0014268
zientziaeus
General
articulos cientificos
Familia honen barruan 4 genero eta 400 bat espezie inguru ezagutzen dira; gehienak Hostoak berde ilunak dira gainaldetik eta oso distiratsuak. Azpialdea berriz, kolore nahiz distira aldetik motelagoa du. Gorostia landare diakoa da. Loreak oso txikiak, txuri edo arrosak, izaten dira. Fruitua baia txiki bat da; kolore go...
cc-by-sa
zientziaeus_0014269
zientziaeus
General
articulos cientificos
Tantzanian Serengeti izeneko parke nazionalean 60 lehoi hil dira aurten. Zakur gazteek izaten duten birus bat da heriotza horien eragilea. Tantzanian Serengeti izeneko parke nazionalean 60 lehoi hil dira Carré-ren gaitzak jota aurten; erreserbako herena, hain zuzen. Tantzanian Serengeti izeneko parke nazionalean 60 leh...
cc-by-sa
zientziaeus_0014270
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain arte medikuek Arnasagatik detektatutako bakterioak - Zientzia.eus Arnasagatik detektatutako bakterioak Orain arte medikuek Helocobacter edo ultzeraren bakterioa detektatzeko bide bakarra zuten: endoskopiaren bidez urdaileko mukosatik lagin bat hartzea. Orain ordea, limoi gustuko likido bat irentsi eta orduerdia b...
cc-by-sa
zientziaeus_0014271
zientziaeus
General
articulos cientificos
Musikarien garuna eta musikari ez direnena ez dira berdinak. Entzumenean zerikusia duen plano tenporala ezkerreko hemisferioan eskuinekoan baino garatuagoa dute. Bestetik, bi hemisferioen arteko komunikazioa segurtatzen duen gorputz kailukara, musikariek % 10 edo 15 garatuagoa dute. Azken ezaugarri honi esker, bi hemis...
cc-by-sa
zientziaeus_0014272
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kalifornian akrofobia edo altitudearekiko beldurra duten pazienteekin terapia berria probatu dute. Paisaje birtualean mendian kokatzen dira eta 50 minutuan amildegi baten ertzean ibili behar dute. IPSN edo Babes eta Segurtasun Nuklearrerako Institutuaren arabera, atmosferan zesio 137 elementuak sortutako erradioaktibit...
cc-by-sa
zientziaeus_0014273
zientziaeus
General
articulos cientificos
George A. Olah. Fisika: Bertram Brockhouse Clifford Schull Fisiologia eta Medikuntza: Alfred Gilman. Martin Rodbell George A. Olah, 67 urteko kimikari estatubatuarrak irabazi du aurtengo Kimika Nobel Saria. 1965.ean Olah-ek lehenengo aldiz metalak ez ziren atomoek ere, eta karbono atomoek bereziki, karga elektriko posi...
cc-by-sa
zientziaeus_0014274
zientziaeus
General
articulos cientificos
Itsasuntziak eraikitzen dituzten Herri guztiak, teknologia berriek eta informatizazioak beren ihardueran izan dezakeen eraginean oso interesaturik daude. EEGGetan Itsas Administrazioak, teknologia berriek itsasuntziaren segurtasunean eta tripularien antolakuntzan duten eragina aztertzen du. Horregatik, satelite bidezko...
cc-by-sa
zientziaeus_0014275
zientziaeus
General
articulos cientificos
Minbizi-zelulak Minbizi-zelulak in vitro in vitro zergatik ugaltzen dira etengabe, heriotzarik ez balego bezala? zergatik ugaltzen dira etengabe, heriotzarik ez balego bezala Minbizi-zelulak in vitro zergatik ugaltzen dira etengabe, heriotzarik ez balego bezala? Hilezkortasun horrek badirudi telomerasa izeneko entzima ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014276
zientziaeus
General
articulos cientificos
Liverpool-go unibertsitateko Bernard Wood ikerleak dioenez, Bi oinen ala lau oinen gainean? - Zientzia.eus Bi oinen ala lau oinen gainean? Zenbait paleontologoren intuizioa egiaztatu egin da azkenaldian australopitekoen belarriaren barnea aztertuta. Azterketa horien arabera, australopitekoen afarensis espeziea, hau da,...
cc-by-sa
zientziaeus_0014277
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hori adierazten dute behintzat tiranosauru baten hezurretan aurkitutako oxigeno burbuilek. Dinosauruek odol beroa zuten. Hori adierazten dute behintzat tiranosauru baten hezurretan aurkitutako oxigeno-burbuilek. Hori adierazten dute behintzat tiranosauru baten hezurretan aurkitutako oxigeno burbuilek. Fosfato edo fosfo...
cc-by-sa
zientziaeus_0014278
zientziaeus
General
articulos cientificos
Lurpeko roboten bidez, kalean zangarik egin gabe kableak ezarri, linea elektrikoak luzatu edo gas-tutuak azter daitezke. Laser izpiez gidatuta isil-isilik egiten dute lana, kaleko jendeak ezer igarri gabe. Gure herrietako kaleak mailu pneumatiko zaratatsuez ia urtero harrotzen dira tutuak jartzeko, ur-horniketako sarea...
cc-by-sa
zientziaeus_0014279
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aurreko atalean, esposizio egokia lortzeko pelikularen sentikortasuna eta subjektuaren argitasuna ezagutu behar direla esan genuen. Lehena aztertu genuen orduan. Bigarrenari, oraintxe bertan ekingo diogu. Subjektuak edo gaiak duen argitasuna neurtu egin behar da, ondoren zein diafragma eta obturatze-abiadura jarri beha...
cc-by-sa
zientziaeus_0014280
zientziaeus
General
articulos cientificos
Teknologiaren barnean oso ikuspuntu desberdinak har daitezke kontutan. Horietariko bat, beharbada ezezagunena eta garrantzi gutxiegi ematen zaiona, teknologiaren irakaskuntzarena da. Duela urte batzuez gero arazo hori, nire iritziz, larriago bihurtzen ari da. Hori esateko, informatika sistematikoki erabiltzea kontutan ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014281
zientziaeus
General
articulos cientificos
General Electric konpainiak indukziozko bonbila-mota berria du salgai. Zazpi urteko iraupena du eta beste edozein bezalaxe instalatzen da. maiztasun handiko eremu magnetikoak bonbilan den gasean korronte elektrikoa induzitzen du. Erreakzio gisa, gasak izpi ultramoreak gortzen ditu eta hauek argi ikuskor bihurtzen dira ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014282
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nilometroa Nilo ibaiaren uholdeak neurtzeko faraoien garaian asmatutako neurgailua da. Gaur egun ordea, Nilometroa teknologia aurreratuaz egindako neurgailua da. Frantziako Serosi etxeak egina da "adimendun" kaptore hau. Galga edo erregela elektronikoa da eta bertikalki ipintzen da zubiaren zutabean, kanalaren horman e...
cc-by-sa
zientziaeus_0014283
zientziaeus
General
articulos cientificos
Finantza-baliabide handiak dituztenek multimediaren arloa oso egokitzat jotzen dute beren inbertsioak egiteko, errentagarritasun handikoa delakoan. Time Warner-ek adibidez, Estatu Batuetako Florida-ko Orlando-n bere proiektuak gutxienez sei hilabeteko atzerapena izango duela adierazi du. Esan beharra dago Bell telefono...
cc-by-sa
zientziaeus_0014284
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetako General Motors automobilgileak General Motors-en automobil elektrikoa - Zientzia.eus General Motors-en automobil elektrikoa Estatu Batuetako General Motors automobilgileak Impact izeneko automobil elektrikoa atera berri du proba gisa. Ez dute uste arrakasta handirik izango dutenik, baina ingurugiroa ho...
cc-by-sa
zientziaeus_0014285
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ordenadoreentzako prozesadoreetan Digital Equipement etxeak prototipo berria lortu du. Mikroprozesadoreen maiztasunak lanerako abiadura erabakitzen du ordenadoreetan eta gigahertz bateko maiztasunak segundoko mila milioi eragiketa egiten dituela esan nahi du. Dena den, hurrengo urtean ikusiko da orain lortutako prototi...
cc-by-sa
zientziaeus_0014286
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain arte trenbidean munduan abiadura handiena Frantziako Abiadura Handiko Trenak lortu du (515,3 km/h), baina Japonian Central Japan Railways etxea marka hori haustekotan da. Jaiotzaren unetik lehenengo hortzak agertzen diren arte, haurtxoak zupatu edo hozka egiteko premia garatzen du. Premia fisiko nahiz psikikoa da...
cc-by-sa
zientziaeus_0014287
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hegaztik urtero burutzen duen hegoalderanzko migrazioa ere bere azkenetan da gure herriko zeruetan barrena, eta uso, usapal, eta gainerakoak urruntzen doazkigun neurrian, azken asteotan gure mendi eta haranak astindu dituzten tiro-andana atsekabe horiek ere behera egingo dute pixkanaka. Iraila eta urria ere joanak ditu...
cc-by-sa
zientziaeus_0014288
zientziaeus
General
articulos cientificos
Familia honen barruan azaltzen den genero-kopurua 700 espezie desberdinetan banatzen da, zuhaitz, zuhaiska, zurezko liana eta belarki multzoetan sailkatuz. Gehienak tropikalak eta subtropikalak dira, bakar batzuk eskualde epeletan azaltzen direlarik. Familia honen barruan azaltzen den genero-kopurua (70 gutxi gora-behe...
cc-by-sa
zientziaeus_0014289
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gure kostaldera jatorri ezezaguneko petroliorik heltzen bada edo faltsifikatutako koadro edo pinturarik inork saldu nahi badigu, bi kasuetan errudunaren arrastoari jarraitzeko modua izango omen dugu 1995. urterako. Tanga bateko petrolioa markatzeko adibidez, nahikoa izango litzateke bere osagaietako bat markatzea. Isot...
cc-by-sa
zientziaeus_0014290
zientziaeus
General
articulos cientificos
NASAk Lurraren arnasketa naturala ebaluatu du CASA izeneko ekosistema eredua erabiliz. NASAk Lurraren arnasketa naturala ebaluatu du CASA izeneko ekosistema-eredua erabiliz. Atmosferak duen berotegi efektua gizakiak sortarazitako gas karbonikoaren kontzentrazioari zor zaio. Ingurugiroan duen eragina ulertu ahal izateko...
cc-by-sa
zientziaeus_0014291
zientziaeus
General
articulos cientificos
Entomologoen ustetan, termitek beren etxea eguzki-plaka gisa erabiltzen dute. Entomologoen ustetan, termitek beren etxea eguzki-plaka gisa erabiltzen dute. Termiten iparrorratza - Zientzia.eus Termiten iparrorratza Australiarrek beheko irudian erakusten den lekua "magnetic ant-hill" edo "inurrien muino magnetikoa" izen...
cc-by-sa
zientziaeus_0014292
zientziaeus
General
articulos cientificos
Triku arra nola parekatzen ote da emearekin? Australiako Adelaide-ko unibertsitateko Peggy Rismiller-ek dioenez "zuhurtzia eta grina handiz". Parekatzeak hiru ordu iraun dezake eta azkenean biek beren arantzak uhinkatu eta isatsak aldenarazi egiten dituzte. Emeari arraren gorteiua atsegin bazaio, etzan egiten da sabel ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014293
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainia Haundian "Atomic Energy Authority" erakundeko ikerlari eskoziarrak osatutako talde batek arma kimikoak neutralizatzeko prozesua prestatu du. Britainia Haundian "Atomic Energy Authority" erakundeko ikerlari eskoziarrez osatutako talde batek itsaso zabalera azken hirurogeita hamar urteotan botatako arma kimikoa...
cc-by-sa
zientziaeus_0014294
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hozkailugintzan eta aire egokituzko instalazioak egiten dihardutenek kontra egin diote Europako Batasunean Batzordeak hartu duen erabakiari. Munduan arrainen geneen lehen bankua Kanadako Columbia Britainiarrean sortu dute.
cc-by-sa
zientziaeus_0014295
zientziaeus
General
articulos cientificos
Jenner, mediku britainiarrak 1796. urtean lehen aldiz ume bat baztangaren aurka txertatu zuenetik, prebentzioaren mundua, eta txertoena hain zuzen, oso aldatu da. Garai hartako eritasun infekzioso larrienetako bati aurrea hartzeko bidea bilatu eta probatu zuen. Garai hartako eritasun infekzioso larrienetako bati aurrea...
cc-by-sa
zientziaeus_0014296
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainar Columbian, Kanadako mendialdean, 1909. urtean, Kanbriar aldiko oso fosil bitxiak aurkitu ziren. Fosil horiek garai urrun haietan itsasoan bizi ziren animalien berri ematen digute. Britainar Columbian, Kanadako mendialdean, 1909. urtean, Kanbriar aldiko (orain dela 570-500 milioi urteko) oso fosil bitxiak aurk...
cc-by-sa
zientziaeus_0014297
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kimikari ingeles hau Cumberland-eko Eaglesfield herrian munduratu zen 1766.eko irailaren 6an. Jorratutako lehen arloa meteorologia izan zen. Dalton gero batez ere kimikaz arduratu arren, berrogeita sei urtean segitu zuen hil zen arte meteorologi datuak biltzen. Jorratutako lehen arloa meteorologia izan zen, horretarako...
cc-by-sa
zientziaeus_0014298
zientziaeus
General
articulos cientificos
Disko optiko geruzaanitza da asmakuntza berria eta Kaliforniako San Jose hiriko laborategietan prestatu dute. Hamabi zentimetro diametroko disko bakarrean hamabi orduko filmearen edo bi milioi orrialdeko testuaren informazioa gorde daiteke IBM etxeak asmatu berri duen prozedura bati esker. Disko optiko geruzaanitza da ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014299
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bizkarrezurreko muinean kalteak izandako jendeak sendatzerik ez du izan, baina Ioannis V. Yannas injineruak Massachussetts-ko Teknologi Institutuan aurrerapen handiak egin ditu. Irudi honetan ebakitako bi nerbio erakusten dira. Beheko nerbioan bi muturrak ez dira inoiz elkartuko, baina goikoan, bi muturrak luzatzen has...
cc-by-sa
zientziaeus_0014300
zientziaeus
General
articulos cientificos
Turkiako hego-ekialdean Hallan Cemi izeneko aztarnategi prehistorikoan arkeologo-talde batek garia, zerealeak, ardiak eta ahuntzak topatzea espero zuen. Horien ordez basurde heziak aurkitu dituzte. Orain arte uste zenez, ahuntza zen lehenbizi gizakiak hezitako espeziea (Ekialde Hurbilean duela 9.500 urte), baina aurkik...
cc-by-sa
zientziaeus_0014301
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ulm-eko unibertsitatean diabetearen teknologiaz arduratzen den erakundeak Deutsche Aerospace-ren laguntzaz odoleko azukre-maila etengabe neurtzen duen prototipoa lortu du. zunda, sentsorea eta ebaluazio-sistema. Egunero pazienteak sabelean zunda sartzen du (hogeita lau ordutan eduki behar du bertan). Horrez gain pazien...
cc-by-sa
zientziaeus_0014302
zientziaeus
General
articulos cientificos
Compton behatoki espazialak segundo milioiren batzuetan gamma izpien erradiazioak eragindako argitasuna hamabi aldiz detektatu du. 1991. urteko apirila eta 1993. urteko urria bitartean fenomeno bitxi bat hamabi aldiz gertatu da; Lurraren ekuatorean, atmosferako goiko geruzetan eta ekaitz handia izan ondoren gertatu ere...
cc-by-sa
zientziaeus_0014303
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetan Dallas-en kardiologoek arteria koronarioetan arazoak zituzten 40 erretzailerekin azterketak egin dituzte. Tabakoa erretzea bihotzarentzat kaltegarria da, eta kokaina hartzea ere bai, baina biak hartuta efektuak are eta larriagoak dira.
cc-by-sa
zientziaeus_0014304
zientziaeus
General
articulos cientificos
"Urak ez du izenik; errekak pasatzen den lekuko izena du". Esaera zahar honek egia ekologiko garrantzitsua azaltzen du: errekak bere arroaren ezaugarriak isladatzen ditu, eremu desberdinak zeharkatzean etengabe aldatuz doalarik. Bigarren ordenako erreka bat. Ubidea putzu eta urjauziek osatzen dute, eta oihanak erreka e...
cc-by-sa
zientziaeus_0014305
zientziaeus
General
articulos cientificos
Joan den irailean Xuxen euskararako zuzentzaile ortografikoaren aurkezpena egin zen Donostiako Koldo Mitxelena kulturunean. Bertan ikusitakoari buruz patxadaz hitz egiteko aukera izan genuen egileetako bat den Iñaki Alegriarekin. I. Alegria.- Euskaraz idatzitako testuetarako zuzentzaile ortografikoa da Xuxen eta euskar...
cc-by-sa
zientziaeus_0014306
zientziaeus
General
articulos cientificos
Zoritxarrez, azken urte hauetan Europako hainbat eta hainbat ugaztun-espezieren atzerakada izan dela entzun dugu sarri askotan. Horregatik, harrigarri gerta lekiguke gaur egun Europan, mende hasieran baino ugaztun-espezie gehiago dagoela jakitea. Nola liteke bada hori? Bertako animali espezie batzuek bizitzeko zailtasu...
cc-by-sa
zientziaeus_0014307
zientziaeus
General
articulos cientificos
Unibertsoko astro eta beste zenbait egituraz aritzen garenean, informazio gehiena astroetatik datorkigun erradiazio elektromagnetikoa aztertuz lortua izaten da. Erradiazio grabitatorioa, masak higitzean sortzen dena, beste adibide bat da. Dena den, erradiazio honen eta materiaren arteko elkarrekintzaren ahultasuna dela...
cc-by-sa
zientziaeus_0014308
zientziaeus
General
articulos cientificos
Mikroorganismoen trebetasunik harrigarriena, izaki bizidun gehienek ez bezala pH, tenperatura, gazitasun edo presio berezia duten inguruneetan bizitzeko ahalmena da. Sakon ikertu diren organismo gehienak tenperatura moderatuetara (15-40 °C-ra) egokituak daude, eta gainera tenperatura-muga estu hauetatik kanpo bizitzeko...
cc-by-sa
zientziaeus_0014309
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainia Haundiko 1985eko Gizarte Segurantzako Arauek ondorengo eritasun hematologiko hauek bakarrik onartzen dituzte. 1994/11/01 Furundarena Salsamendi, Jose Ramon Iturria: Elhuyar aldizkaria Badira lanbidea eta eritasun hematologikoen eraginari buruzko estatistikak, baina ez dakigu oso fidagarriak diren. Badira erit...
cc-by-sa
zientziaeus_0014310
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hemeretzi urtez ari dira Estatu Batuetako satelite militarrak Lurra zelatatzen eta atmosferako goiko geruzetan eztanda handiak detektatu dituzte. Meteoritoa otsailaren 1ean erori zen Ozeano Barean Malaysiatik milaka kilometro batzuk mendebaldera. Desintegratzean igorritako argitasuna Eguzkiarena baino handiagoa zen eta...
cc-by-sa
zientziaeus_0014311
zientziaeus
General
articulos cientificos
Granadako Pico Veleta mendian IRAM erakundeak duen irrati-teleskopioaren antena izar horretara bideratuta, astrofisikari batzuek hauts-disko bat detektatu diote inguruan. Fomalhaut izarra, Hegoaldeko Arraina deituriko kostelazioan dago, guregandik 23 argi urtera. Granadako Pico Veleta mendian IRAM erakundeak duen irrat...
cc-by-sa
zientziaeus_0014312
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetan Robert O'Dell astronomoak ikusitakoaren arabera, izar jaio berrien erdiek inguruan gasezko diskoa dute. Erantzuna garrantzitsua da. Izan ere, Unibertsoan zenbat eta planeta gehiago izan, hainbat eta aukera handiagoak izango dira bateren batean gurean bezalako bizia egoteko. Espazioko Hubble teleskopioak...
cc-by-sa
zientziaeus_0014313
zientziaeus
General
articulos cientificos
Pelikulari ireki diogu atea gaurkoan. Zuri-beltzeko pelikulan oinarritutako azalpenak direla esan behar da hasi aurretik. Horiek oinarritzat hartuz, koloretakoaren berezitasunak ulertzea errazago izango zaigu, zalantzarik gabe. Irudian ikus daitekeenez, 6x6 cm-ko formatua 35 mm-koa (24x36 cm-koa) baino lau aldiz handia...
cc-by-sa
zientziaeus_0014314
zientziaeus
General
articulos cientificos
"Hamar zifrak"* izeneko artikuluak, itsuen alfabetoa, Braille, eta gormutuen alfabetoa ezagutzeko parada eskaini zidan. Alfabeto bi horiek bi lagunen arteko komunikazio-esparru osoa betetzen dute, hau da, pertsona arruntek ahoz eta idazkien bidez azaltzen dutena, itsuek eta gormutuek braille- edo keinu-sistemetan azalt...
cc-by-sa
zientziaeus_0014315
zientziaeus
General
articulos cientificos
Errefrakzioa dela eta, lehen esan dugunez, optikaren arloan, besteak beste, lenteak asmatu dira. Hauen bitartez argi-izpiak puntu batean konzentra ditzakegu. Lenteak gehienetan beirazkoak dira, baina beti horrelakoak izan behar al dute? Jules Vernek "Irla Misteriotsua" izeneko liburuan hiru gizon lagunik gabeko lurrald...
cc-by-sa
zientziaeus_0014316
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainia Haundiko etxe batek automobilentzako balbula berezi bat asmatu du. Britainia Haundiko etxe batek automobilentzako balbula berezi bat asmatu du. Kontsumoa murrizteko balbula - Zientzia.eus Kontsumoa murrizteko balbula Britainia Haundiko etxe batek automobilentzako balbula berezi bat asmatu du. "Balbula berdea"...
cc-by-sa
zientziaeus_0014317
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ordenadoreak orain arte beti ikusi izan ditugu beren teklatu eta guzti, baina azkenaldian teklaturik gabe funtzionatzen dutenak ere azaldu dira. Norberaren idazkera ezagutzen dute eta lapitz batez zuzenean pantailan idatzita jasotzen dituzte datuak. Garai batean idazmakina mekanikoak (Underwood zaharrak, adibidez) urte...
cc-by-sa
zientziaeus_0014318
zientziaeus
General
articulos cientificos
Egur-ikatza ez da edozein zokotan egiten; betidanik horretarako erabili ohi den txondorrean baizik. Basamortua dirudi gaur egun eta hortxe, lautada horren albo batetan, topatu genuen Lontxo Narbarte, Gipuzkoan egin den azken txondorrari azken ukituak ematen. Txondor hau eraikitzeko pagoa erabili du nagusiki; batezbete ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014319
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainia Haundian neutroi-kamera prestatu dute eta industrietan pieza mekanikoak kontrolatzeko oso baliagarria izan daiteke. Ezaugarri horri esker, motore eta makinetan bestela detektatuko ez liratekeen ihes- edo korrosio-puntuak aurkitu ahal izango dira. Orain arte ziklotroiaz bakarrik lortzen ziren neutroiak, baina ...
cc-by-sa
zientziaeus_0014320
zientziaeus
General
articulos cientificos
Frantziako Yonne departamentuko Arcy-sur-Cure herrian aurkitu duten koba handian, hormetako marrazkietarako margoak hartzaren falangeaz nahasten zituzten. Dena den, animalien gainerako hondakinak zertarako erabiltzen zituzten ez dago garbi. Izan ere, hartzaren hor-tzak, oreinaren adarrak, zaldiaren falangeak, etab. aur...
cc-by-sa