Unnamed: 0 int64 0 12.9k | Unnamed: 0.1 int64 0 12.9k | text stringlengths 58 21.7k | labels stringclasses 16
values | is_valid bool 1
class | input_ids list | attention_mask list |
|---|---|---|---|---|---|---|
500 | 500 |
चीनले कुनै पनि भौतिक पूर्वाधार र वैज्ञानिक चुनौती असम्भव छैन भन्ने लगातार प्रमाणित गरिसकेको छ। यसको थप एक उदाहरण हो, चीनको गुइझौ प्रान्तमा हालसालै निर्माण भएको फास्ट टेलिस्कोप (दुरबिन)।
विश्वकै सबैभन्दा विशाल र शक्तिशाली यस टेलिस्कोपको मुख्य उद्देश्य ब्रह्मान्डका अन्य ग्रहमा मानिसजस्तै बुद्धिमान जीव (एलियन) खोज गर्नु हो। हालै पत्ता लागेका गुरुत्वाकर्षण तरंग, ब्रह्मान्ड उत्पत्तिका सुरुआती समय लगायत समकालीन खगोलशास्त्रका अन्य महत्वपूर्ण विषय पनि यसले खोज गर्नेछ।
यो डिस. | Blog | false | [
0,
3188,
75,
15,
993,
980,
9,
2023,
1711,
9563,
104,
53,
2379,
2956,
2523,
41,
195,
298,
26,
1295,
649,
486,
6,
1797,
435,
1166,
452,
4626,
8,
16868,
101,
16,
12282,
10279,
16638,
77,
6771,
5994,
52,
31,
237,
96,
282,
2893,
9,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
501 | 501 |
काभ्रेपलाञ्चोकको धुसेनी शिवालय गाविस–६ मा एक घर पुरिँदा एक बालिकाको मृत्यु भएको छ।
पहिरोले कान्छा विककी ७ वर्षीया छोरी सजिताको घटनास्थलमै मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय धुलिखेलले जनाएको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय, काभ्रेपलाञ्चोकका प्रहरी नायब उपरीक्षक नवीनराज राईले पहिरोले पुरिएर कान्छकी १० वर्षीया जेठी छोरी सविता घाइते भएको जानकारी दिए। सो पहिरोमा परि कान्छाकी श्रीमती लक्ष्मी विक सामान्य घाइते भएकी छिन्। रासस... | Blog | false | [
0,
5694,
6,
4651,
7149,
34,
15219,
1013,
9864,
43,
26,
159,
5183,
4794,
26,
10979,
296,
16,
41,
1663,
11,
6492,
3575,
98,
301,
1920,
829,
9010,
2778,
6,
12889,
296,
16,
79,
149,
239,
5211,
11,
360,
41,
79,
149,
4301,
5694,
12,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
502 | 502 |
थुप्रै सर्ट फिल्मका लागि कथा लेखिसकेको भए पनि,‘कथामा अल्झीएका प्रेम’ भन्ने पुस्तक प्रकाशित भएपछि मात्र म लेखिकाको रूपमा पनि चिनिएँ।
भर्खरभर्खर पाएको लेखिकाको नयाँ ट्यागलाइ लिएर म दंग थिएँ। भेटनेहरूले ‘ओहो टेलीभिजनमा कार्यक्रम, म्युजिक भिडिओ निर्देशन सँगसगँै अब लेखन पनि? ल बधाई छ’ भन्दा मुसुक्क हाँस्दै धन्यवाद दिन्थेँ।
किताब पढेकामध्ये कतिले ‘तिम्रो कथाले साह्रै मन छोयो’ भनी दिँदा म संसारै जिते जस्तो गरी मख्ख पर्थें। ‘प... | Blog | false | [
0,
1421,
8926,
670,
12,
19,
721,
446,
4615,
99,
15,
7,
3259,
5453,
8,
12114,
34,
2331,
752,
45,
53,
1219,
502,
407,
90,
74,
15871,
6,
100,
15,
14854,
161,
31,
6844,
1325,
10851,
18,
976,
15871,
6,
94,
15833,
737,
351,
74,
1002... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
503 | 503 |
पदीय, दलीय, जातीय, क्षेत्रीय कुनै पनि अहम र विभाजन नभई बहालवाला, सेवानिवृत्त कर्मचारी, गृहिणी, कृषक, राजनीतिकर्मी, उद्यमी, व्यापारी व्यवसायीलगायत सबै पेशामा लागेका पेशाकर्मीहरू आफ्नो र आफन्तको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको लागि भारतको नयाँ दिल्लीस्थित राजीव गान्धी क्यान्सर इन्स्टिच्युट तथा रिसर्च सेन्टरमा धाइरहेका भेटिन्छन्। बुबाको स्वर विस्तारै भासिँदै, खाना खाँदा सर्कने अनि बोल्दा बोली स्पष्ट रुपमा नबुझिनेजस्ता लक्षणहरु देखा पर्दै जाने र जँचाउदा पनि यी समस्याहरु लामो समयसम्म ठिक नभएपछि के भएको ... | Blog | false | [
0,
10,
18703,
7,
9911,
7,
2496,
7,
1086,
75,
15,
6094,
61,
9,
2295,
1699,
17227,
7,
20337,
678,
7,
1611,
8003,
7,
3467,
7,
921,
2913,
7,
5774,
7,
2855,
784,
700,
82,
10511,
1489,
3353,
2913,
49,
54,
9,
2399,
6,
10790,
231,
1... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
504 | 504 |
गत शनिवार माइतीघरदेखि निकालिएको ‘डा.केसीसँगै हिंडौं’ र्याली बानेश्वर पुगेपछि त्यहाँ गरिने छोटो सम्बोधनको कार्यक्रमको तयारी गर्दै थियौं। अचानक एक अपरिचित किशोरी आएर प्रश्न गरिन्ः सर, यहाँ म बोल्न मिल्छ कि मिल्दैन?
हामी शुरुमा अक्मकियौं तर उनको कुरा बुझेपछि हामीले उनलाई त्यहीं २ मिनट बोलेर सुनाउन लगायौं र त्यसबाट प्रभावित भएपछि उनलाई पछि मञ्चरूपी ट्रकमा उभिएर माइकबाट सभालाई सम्बोधन गर्न दियौं।
ती किशोरी थिइन्, कक्षा ११ मा पढ्ने नवलपरासीकी सिर्जना विश्वकर्मा। तिनको चानचुन ३ म... | Blog | false | [
0,
338,
4246,
11292,
132,
11277,
62,
591,
81,
626,
398,
241,
11402,
848,
45,
4382,
15036,
9033,
5081,
621,
421,
2645,
1149,
6,
1297,
478,
71,
4945,
31,
4697,
26,
17024,
3956,
1440,
609,
3175,
358,
1457,
7,
242,
74,
3640,
5943,
146... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
505 | 505 |
वर्षायामको सप्तकोसी, हेर्दै डरलाग्दो। झन् तर्नुपर्ने भएपछि नौनारी गलेर आयो। तरेर त्यही दिन फर्कन सम्भव थिएन। त्यसैले स्पर नम्बर २६.८८ मा उभिएर एकछिन कोसीलाई हेरेँ। आँखाले भ्याउने जति पानी नै पानी। आँटै आएन।
मनमा डर थियो, बाढी आएको कोसी तर्दैगर्दा डुंगा पल्टियो भने? चारैतिर कोसीले घेरेको टापुमा पुगेकै बेला कोसी उर्लेर टापु नै डुबायो भने? त्यो भएन भने पनि टापुभित्रको पानीको भेल तर्न सकिएन भने?
इटहरीमै हुँदा मैले कोसी र टापुको विषयमा जानकार दुई जना व्यक्तिसँग परामर्श गरेको थिएँ। टापुमै रहेकी ... | Blog | false | [
0,
13678,
6,
11355,
6,
398,
7,
6647,
11566,
31,
2896,
47,
3488,
407,
1309,
252,
327,
473,
11,
18,
10854,
60,
4433,
516,
56,
6092,
1839,
3843,
383,
4559,
18,
534,
1211,
81,
11492,
43,
11619,
10811,
10904,
14,
2847,
13745,
1261,
11,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
506 | 506 |
सरकारी सञ्चारमाध्यमबाट प्रसारण हुने कतिपय कार्यक्रममा सरकार फेरिएसँगै प्रस्तोता फेरिन्छन्। सत्तारुढ दलहरूले आफू निकट व्यक्तिलाई नै त्यस्ता कार्यक्रममा प्रस्तोता राखेका हुन्छन्। जब सरकार फेरिन्छ, उनीहरू स्वतः जागिरबाट बाहिरिन्छन्। सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले जनताप्रति दायित्व पूरा गर्न नसक्नु र ती सत्तारुढ दलको प्रोपोगान्डा माध्यम मात्र हुनुको एउटा कारण यो पनि हो।
सरकार जुनसुकै पार्टीको होस्,सञ्चारमाध्यमलाई पार्टीगत स्वार्थबमोजिम दुरुपयोग हुन दिनु हुँदैन। सञ्चारमाध्यम जनताप्रति नै उत्तर... | Blog | false | [
0,
414,
5175,
17,
1814,
40,
824,
314,
196,
10371,
241,
13526,
704,
23,
6683,
6131,
9528,
592,
3035,
1874,
37,
1834,
314,
13526,
2288,
2396,
745,
196,
704,
1553,
7,
1115,
7811,
2715,
17,
488,
5519,
31,
414,
5175,
262,
736,
475,
282... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
507 | 507 |
मेरो उजुरीका आधारमा कतार बस्दै आएका दीपक लामिछानेलाई त्यहाँको सरकारले ‘डिपोर्ट’ गर्न लागेको भन्ने समाचार सोमबार सेतोपाटीसहित अखबारमा पढेपछि म अचानक झस्केँ। सबैभन्दा पहिलो कुरा त मैले आजसम्म कसैको उठिबासै हुने गरी त्यस्तो कुनै उजुरी कतै गरेकै छैन। जहाँसम्म दीपक लामिछानेको कुरा छ, उनीसँग मेरो सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक) मा विवाद भएको थियो। पहिले त त्यो सन्दर्भबाट कुरो उप्काउन चाहन्छु।
वर्तमान प्रधानमन्त्री एवं नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) गत जुन तेस... | Blog | false | [
0,
229,
2440,
12,
393,
2961,
2762,
254,
4146,
3761,
14,
4779,
142,
62,
1390,
9914,
45,
24,
288,
53,
290,
898,
2925,
7719,
354,
10005,
8,
6879,
74,
4697,
15708,
13745,
282,
113,
83,
60,
257,
6450,
2904,
2932,
91,
3153,
69,
40,
57... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
508 | 508 |
उनी खुइँखुइँती साबुन लगाएर लुगा मिच्थे अनि मलाई पखाल्न दिन्थे।
हामी घरपछाडि फराकिलो आँगनमा थचक्क बसेर लुगा धुन खटिएको एक घन्टा भइसकेको थियो। लुगा धुने बाटामा सबभन्दा माथि मेरै साडी थियो। मेरा श्रीमान त्यो साडी तानेर साबुन लगाइरहेका थिए।
त्यत्तिकैमा छिमेकका भाइ आइपुगे।
‘बाफ रे, बिहेपछि लुगा धुने पहिलो मर्द भेटेँ,’ उनले अलि खिस्याउँदै भने, ‘त्यो पनि श्रीमतीसँग!’
हामी लुगा धोएको हेरिरहेकी मेरी सासूले त झन् खित्का छाडेरै भनिन्, & .. | Blog | false | [
0,
126,
665,
16265,
552,
16265,
667,
14332,
1686,
4704,
8330,
3198,
276,
377,
20202,
56,
9607,
155,
159,
19592,
5502,
14039,
10,
445,
384,
2387,
1399,
4704,
7588,
11061,
26,
3558,
942,
172,
4704,
7588,
30,
10,
17,
33,
8,
10,
3705,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
509 | 509 |
विषय प्रवेश
नेपालीमा एउटा प्रचलित भनाइ छ, रात रहे अग्राख पलाउँछ भनेर। साँच्चै, छलछाम र दलीय भागबण्डाको मारमा सिंगो देश परिरहेको बेला एउटा सानो समाचारले पनि अर्थ राख्ने रहेछ। प्रधानमन्त्रीमा प्रचण्ड नियुक्त हुँदा खुसी नभएको यो बबुरोको मन आशलाग्दा युवा नेता गगन थापा स्वास्थ्य मन्त्री हुँदा किन किन खुसी भयो, यो खुसीमा मैले कुनै भोजभतेर त गरिनँ। तर, पनि देश सम्झेर हरेक क्षण चिन्तित हुने एउटा ठिटोले भित्रभित्रै उत्सव मनायो, अब केही हुन्छ जस्तो छ।
सानोमा गरेको एउटा काम सम्झँदा अहिले आफैं... | Blog | false | [
0,
372,
587,
39,
8,
102,
2591,
765,
379,
2320,
1905,
6944,
33,
552,
3994,
3320,
185,
31,
5660,
7,
13,
59,
178,
33,
61,
9,
9911,
18802,
6,
11391,
7361,
207,
8266,
260,
102,
816,
290,
11,
15,
469,
810,
7973,
156,
8,
1774,
1572,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
510 | 510 |
भदौ पहिलो साता खोटाङ यात्रा तय भयो। बिहान ५ बजेदेखि इटहरीबाट सुरु भएको यात्राले बलुका ८ बजे दिक्तेलमा विश्राम पायो। सकसपूर्ण यात्राका पटकथा भनिसाध्य छैनन्। दुःखको चुचुरो टेकेर दैनिकी चलाएका खोटाङका जनताको कुरो सडकमै गएर अड्किन्थ्यो। उनीहरुको दैनिकी हामीलाई कथा झैँ लाग्थे। दुःखसँग पौठेजोरी खेलेर जीवन गुजारेका स्थानीयले कुरा सुनाउँदै गर्दा लाग्यो, उनीहरुले केही क्षण दुःखको माला फुकाएका हुन्।
साउनको अन्तिम साता खोटाङबुइपा गाविसका ३५ वर्षीय दीपक राई ज्वरोले थलिए। उनको असामान्य स्व... | Blog | false | [
0,
811,
113,
1293,
2653,
646,
1716,
1011,
637,
198,
5863,
4290,
17,
206,
16,
646,
11,
889,
10288,
380,
814,
7511,
8,
12182,
5974,
31,
12096,
1032,
646,
12,
249,
1584,
2607,
627,
5022,
5574,
1715,
6,
14138,
11152,
10755,
10795,
2653,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
511 | 511 |
खेमको असामयिक निधनले मुलुकलाई अपुरणीय क्षति’
‘म स्तब्ध भएँ’
‘उहाँ असल व्यक्तित्वका धनी हुनुहुन्थ्यो’
यो पक्कै पनि दुःखद् समाचार थियो। जतिबेला गायक खेम गुरुङको निधनलाई लिएर सामाजिक सञ्जाल र मिडियामा यस्ता कुराहरू आइरहेका थिए त्यतिबेला मेरो मनमा भने एउटै कुरा खेलिरहेको थियो, ‘यस्तो अल्पायुमा जानै नपर्ने जिन्दगी गयो। एउटा जीवन र प्रतिभाको अनाहकमा अन्त्य भयो।’
म खेम गुरुङलाई व्यक्तिगत रुपले चिन्दिन थिएँ। तर, एउटा गीतले भने ... | Blog | false | [
0,
15281,
6,
20744,
1503,
11,
647,
14,
148,
517,
480,
439,
1044,
45,
1753,
6818,
7260,
45,
62,
13519,
4045,
2867,
12,
2635,
5877,
45,
21,
4340,
15,
15679,
108,
290,
172,
12772,
1039,
15281,
5598,
1503,
14,
351,
243,
2109,
9,
7930,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
512 | 512 |
राज्यले आफ्ना नागरिकहरुलाई यूनिक परिचयपत्र नम्वर (राष्ट्रिय परिचय नम्वर) सहित प्रदान गर्ने वैयक्तिक र जैविक पहिचान समेटिएको स्मार्ट कार्ड प्रविधिमा आधारित परिचयपत्र नै आधुनिक राष्ट्रिय परिचयपत्र हो।
विश्वका विभिन्न देशमा आ-आफ्नै प्रकारका राष्ट्रिय परिचयपत्रहरु प्रयोगमा आइरहेका छन्। राष्ट्रिय परिचयप प्रणालीमा सहभागिता अनिवार्य वा स्वेच्छिक हुन सक्छ। मुख्यतया राष्ट्रिय परिचयपत्र सरकारी सेवामा पहुच तथा देशको सीमा प्रवेशाधिकार निर्धारणको लागि प्रयोग हुदै आएका छन्। यी परिच... | Blog | false | [
0,
2927,
369,
9601,
14,
3094,
3537,
4910,
6264,
77,
9464,
2016,
6264,
52,
660,
359,
25,
16027,
9,
4882,
754,
7124,
4807,
3189,
707,
8,
1355,
4910,
37,
1306,
111,
4910,
87,
2373,
107,
838,
6044,
69,
1899,
111,
4910,
55,
6441,
6460,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
513 | 513 |
कुपन्डोल, पुल्चोक, जाउलाखेल, लगनखेल ...। रत्नपार्कबाट थापाथली आउँदै गरेको माइक्रोबसको खलासी भाइ एकोहोरो कराइरहेका थिए। माइक्रोको प्रतिक्षामा उभिँदाउभिँदा खुट्टा लत्रक्क भइसकेका थिए।
‘ए भाइ सिट खाली छ?,’ उसलाई प्रश्न गरेँ।
मनमनै लाग्यो- बेकारमा के प्रश्न गरेकी!
कति लामो यात्रा त झुन्डिएर गर्नुपर्छ। १५ मिनेटको बाटो सिट भए नि नभए नि के फरक पर्छ र? जान पाए भइ गो नि!
‘ए दिदी जाने हो? महिला सिट खाली छ,’ उसले सिट ख... | Blog | false | [
0,
867,
131,
10032,
59,
7,
14425,
7,
680,
1233,
219,
4259,
7,
18421,
10,
32,
31,
14142,
17,
12837,
5539,
28,
7951,
5291,
6,
665,
9667,
1772,
16726,
272,
4620,
256,
7951,
6,
9620,
8,
5385,
4794,
615,
437,
4794,
3163,
8835,
1084,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
514 | 514 |
उत्तरी जापानमा आएको ‘लायनरक’ नामक तूफानको कारण १७ व्यक्ति बेपक्ता भएका छन्।
लायनरकबाट बुधबार नै ११ व्यक्तिको मृत्यु हुनुको साथै अन्य तीनजना बेपत्ता भएका बताइएको थियो। बिहीबार बेपत्ता हुने व्यक्तिको सङ्ख्या १७ पुगेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।
एवाइजुमी सहरमा तूफानको कारण उठेको नदीको स्तर र हिलो माटोमा परी १० व्यक्तिको मृृत्यु भएको छ। मारिएका ती दश व्यक्तिमा नौ जना बृद्ध आश्रममा बस्ने व्यक्तिहरु रहेका छन्। इवेटे प्रान्तको कुजी सहरमा एक महिलाको शव फेला परेको छ।... | Blog | false | [
0,
2353,
6011,
123,
62,
9887,
23,
18,
44,
45,
1380,
60,
566,
2107,
23,
6,
95,
734,
530,
1250,
131,
11514,
73,
139,
10,
9887,
23,
18,
44,
17,
845,
37,
348,
1988,
296,
10328,
230,
152,
10864,
2990,
73,
1619,
172,
1112,
2990,
40,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
515 | 515 |
बुबा यो तपाईंलाई।’
नयाँ लुगा दिनेवित्तिकै खुरुक्क लगाउनुभयो।
दिएको खानेकुरा खुरुखुरु खानुभयो।
अझ अचम्मको कुरा त आफैं अघि सरेर भन्नुभयो, ‘ल अब फोटो खिच।’
पोहोर बुबाको मुख हेर्ने दिनको कुरा गर्दैछु म। साह्रै आज्ञाकारी बालक जसरी उहाँ हाम्रो औपचाकिरतामा सहभागी हुनुभएको थियो। बिरामी बुबाका अनुहारमा देखिएको मुस्कान र उत्साहको सञ्चारलाई कैद गर्न म पनि हौसिइरहें। मनमा भने अलिकति कौतुहल थियो, कहिल्यै फोटो खिच्न जाँगर नगर्ने मान्छेलाई आज किन यति धेरै रम... | Blog | false | [
0,
2929,
21,
2410,
4033,
94,
4704,
189,
20976,
665,
15827,
5928,
12200,
245,
4352,
2165,
1073,
2690,
1073,
6101,
12200,
1015,
4230,
6,
83,
60,
2916,
234,
6345,
18,
2614,
62,
59,
169,
1523,
5707,
4033,
19059,
2929,
6,
1963,
1846,
315... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
516 | 516 |
म्याग्दीको चिमखोलाको दहबुकीमा चितुवाको आक्रमणबाट एउटै गोठका १४ वटा भेडा मरेका छन्।
चिमखोला–१ नामिलाका यमबहादुर बुढाको गोठमा शनिबार राति चितुवाले आक्रमण गरेर भेडा मारेको हो। १४ भेडा मरेको र ६ वटा घाइते भएको कृषक बुढाले बताए। छ वटाको समूहमा आएका चितुवाले आक्रमण गरेको उनले बताए।
करिब तीन लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ। बुढाले चितुवा लखेट्ने प्रयास गरे पनि गोठमा एक्लै रहेकाले नसकेको बताए। पछिल्लो समय म्याग्दीको चरन क्षेत्रमा चितुवाको आतङ्क बढेको छ। खोप्रा ... | Blog | false | [
0,
2314,
6,
1718,
61,
3133,
6,
5963,
2061,
98,
8,
12966,
6,
1510,
17,
1148,
5965,
12,
620,
224,
8675,
13402,
139,
1718,
61,
3133,
5370,
157,
4314,
12,
5866,
576,
3785,
6,
5965,
8,
1067,
1304,
12966,
11,
1510,
109,
8675,
10528,
8... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
517 | 517 |
भारतको सुनौलीका सोनु भन्ने खुर्सिद अहमदलाई पोखरा घुम्ने निम्तो आयो। यतिकै त पोखरा भनेपछि हुरुक्कै हुने भारतीय नागरिकलाई युवतीले नै डाकेपछि सोनु पोखरा आइपुगे। सुनौलीको जुगौली घर भएका सोनु करोडपति हुन्। गाउँमै सबैभन्दा ठूलो घर उनको छ। करोडपतिका लागि पोखरा घुम्न आउनु कुनै ठूलो कुरा भएन।
भदौ ११ गते सोनु घरबाट हिँडे। भैरहवा घर भएकी ती युवतीले उनलाई पोखरामै भेट्न भन्दै फोन गरिन्। सुनौलीबाट पोखरा एक दिनको बाटो। त्योबीच सोनु र ती युवतीको पटक–पटक फोनमा कुरा भइरह्यो। सुन्दर नगरी, ... | Blog | false | [
0,
479,
689,
4927,
12,
194,
864,
53,
2165,
1167,
5055,
12585,
14,
551,
12901,
8792,
10854,
943,
96,
60,
551,
6106,
444,
15827,
69,
40,
261,
4458,
3359,
11,
37,
801,
626,
135,
194,
864,
551,
11129,
31,
689,
4927,
6,
1748,
294,
49... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
518 | 518 |
मामु पोइल जाने भनेको के हो?’
‘किन त्यो गीत गाउने आन्टीले पोइ चाहियो भन्ने लास्ट चोटी हो भनेकी?’
‘मलाई पनि पोइ चाहिन्छ नि!’
तीन वर्षको छोराले तीजको गीत हेरेर बारम्बार प्रश्न गर्छ। त्यो अवोध बच्चालाई पोइल अनि पोइ शब्दको अर्थ कसरी लगाइदिऊँ?
आज तीज हो। यो गीत सुन्ने लास्ट चोटी हो मात्र भनेकी छ।
‘टिभीमा गीत गाउने आन्टीले कति छोटो नाना लगाएर नाचेकी?’
| Blog | false | [
0,
43,
1520,
941,
6107,
341,
639,
105,
10130,
45,
10508,
115,
279,
8271,
326,
13157,
11,
941,
435,
12253,
53,
1105,
1460,
11752,
20,
29,
98,
675,
45,
1753,
14,
15,
941,
435,
2880,
330,
1497,
45,
173,
619,
717,
11,
1886,
6,
279,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
519 | 519 |
बलराम काकाले सबैलाई राम्रै गर्छन्, काकाले कसैलाई चित्त दुखाएको सुन्नु परेको छैन, गाउँमा बलराम काकाले कसैको नराम्रो गर्दैनन् भन्ने छ अझै पनि।
तिनै काकाले छोरा पाउने आशमा बारम्बार छोरी पाइरहे । छोरा नभए पिण्ड कसले देला भनेर बुढ़ाबुढीलाई छटपटी भयो। बुढेसकालमा अर्को बिहे गर्दिऊँ कि भन्दै थिए तर आफैंले अरुलाई न्याय दिलाउने र काकी अलि जब्बर भएकाले बुढाले हिम्मत जुटाउन सकेनन् ।
संयोग नै भन्नु प¥यो, पाँच वटी छोरी पाएपछि काकीको कोखबाट एउटा सुन्दर छोरा जन्मियो। काकाकाकी त के पूर... | Blog | false | [
0,
11222,
183,
12,
11,
1637,
4731,
11218,
183,
12,
11,
2461,
3472,
3048,
2946,
15443,
346,
2424,
1733,
11222,
183,
12,
11,
2904,
4113,
9313,
53,
13,
544,
15,
31,
2963,
183,
12,
11,
717,
537,
5316,
8,
5448,
829,
6332,
5995,
5,
71... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
520 | 520 |
काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, दोलखालगायतका विभिन्न स्थानमा मनाइने इन्द्रजात्रा वर्षा र सहकालका देवता देवराज इन्द्रको पूजा–आराधना गरेर परम्परागत रूपमा नेवारहरूले मनाउने एउटा मत्वपूर्ण जात्रा हो।
यसलाई नेवार जाति येंयाः (योसीं) भन्दछन्। यो जात्रामा जति रमाइलो हुन्छ, त्यति नै यसले महत्व पनि बोकेको छ। गुणकामदेवको पालादेखि इन्द्रजात्रा मनाउन थालिए पनि यसमा राखिने इन्द्रध्वजको उत्थान भने राजा प्रतापसिंह शाहले गरेको कुरा इतिहासमा उल्लेख गरिएको छ।
भाद्र शुक्ल द्वादशीका दिनदेखि आश्विन कृष्ण चौथ... | Blog | false | [
0,
961,
1031,
7,
1754,
7,
3182,
1504,
107,
510,
4545,
18874,
1573,
9,
1434,
12,
59,
12,
2943,
7438,
3226,
6,
579,
86,
18883,
109,
2240,
100,
3755,
262,
2257,
102,
74,
1690,
1032,
3006,
87,
432,
3755,
1506,
5936,
141,
459,
358,
7... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
521 | 521 |
प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएपछि राष्ट्र प्रमुखबाट सपथ लिनु संवैधानिक प्रावधान हो। शहिद गेट गएर माल्यार्पण गर्नु पनि राजकीय परम्परा भइहाल्यो। सबै प्रधानमन्त्रीले नीति तथा कार्यक्रममा कसैले नपत्याउने ‘गफ’ पनि हामीले पचाएकै छौं।
वर्षेनी सरकार बन्ने र ढल्ने अस्थिरतालाई लोकतान्त्रिक अभ्यासको नाममा पनि बाध्यतावश स्वीकार गरेकै छौं। तेस्रो विश्वमा यी र यस्ता प्रचलन देशको सीमाना भित्र स्वभाविक हुन भन्न कर लागेको छ। तर पछिल्लोपटक अलिखित संवैधानिक व्यवस्था झंै अनिवार्य रूपमा नव... | Blog | false | [
0,
156,
886,
407,
357,
110,
17,
8182,
3690,
2738,
2525,
87,
12740,
5777,
1029,
14166,
160,
15,
8463,
1173,
1841,
13786,
31,
82,
2840,
427,
22,
314,
938,
20379,
4297,
8446,
716,
45,
15,
334,
21193,
96,
4403,
10,
10877,
196,
1014,
9... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
522 | 522 |
भाषामा आतङ्क मच्चाएर भाषाको सत्ता प्राप्त गर्न सकिन्न भन्ने मेरो भनाइ सुनेपछि एक क्रान्तिकारीले मलाई भने, ‘दमनकारी सामन्ती बाहुनवादको जगमा उभिएको नेपाली भाषाको दासत्व भोग्न र सहन परेकोले नै हामी मारकस, लेनिन, र माओजस्ता विश्वका महान् नेता बन्न सकेनौँ।, हामी उनीहरूका अनुयायी मात्र बन्यौं। हामीमा महान् नेता बन्ने क्षमता नभएको कहाँ हो र।’ हरेक कुराको जवाफ हुँदैन। मसँग पनि भएन र म त्यहाँबाट हिँडें।
मलाई भने उनीहरूले भाषा साहित्यको सत्ता कब्जा गर्लान् र मेरो नेपाली भाषा मर्ला... | Blog | false | [
0,
1428,
13940,
16302,
18,
860,
1756,
193,
24,
6233,
53,
229,
765,
14294,
26,
3827,
11,
377,
405,
5838,
2110,
1943,
11903,
5649,
7833,
2626,
8,
11478,
39,
860,
4263,
1690,
13234,
9,
5947,
346,
11,
37,
155,
43,
18,
44,
68,
7,
592... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
523 | 523 |
अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगले ‘लडाकु भ्रष्टाचार’ प्रकरणमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालसहित माओवादीका अन्य शीर्ष नेता तथा कार्यकर्तालाई बयानका लागि पत्राचार गर्ने तयारी गरेको छ।
२०७० पुसमै लडाकु भ्रष्टाचार सम्बन्धी फाइल मगाएर तामेलीमा राखेको अख्तियारले एक्कासी भदौ गते पत्रकार सम्मेलन गर्दै यस प्रकरणको अनुसन्धान अघि बढाएको जानकारी दिएको खबर आजको नागरिकमा दुर्गा दुलालले लेखेका छन्।
स्रोतका अनुसार सोही क्रममा अख्तियारले प्रारम्भीक अनुसन्धानमा संलग्नलाई बयानका लागि कार्यालयमा उ... | Blog | false | [
0,
2870,
15962,
521,
1828,
62,
59,
591,
1225,
2229,
45,
7474,
156,
2071,
757,
354,
8656,
152,
2695,
244,
22,
10470,
3916,
12,
19,
7933,
25,
478,
28,
41,
5388,
1649,
191,
7990,
2229,
471,
6026,
74,
11477,
9086,
2356,
8,
1351,
2870,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
524 | 524 |
धन दौलत वा सुखसुविधाका लागि मान्छे देवीदेउता पुकार्छ । भक्ति आराधना गर्छ, र पूजापाठ पनि देवीदेउताकै गर्छ। पोखरा र सेरोफेराका बासिन्दाले मनोकांक्षा पूरा गर्न सबैभन्दा धेरै पुकार्ने र हृदयदेखि मान्ने देवी विन्ध्यवासिनी हुन् । तर यिनै देवी भने आफैलाई पूजाआज गर्ने पुजारीभन्दा धेरै गरिब भएकी छिन् । कारण सिधा छ—देवीका नाममा भक्तजनहरुले चढाउने सबै दक्षिणा पुजारीले लिनु। आजको अन्नपूर्णमा केशवशरण लामिछानेले खबर लेखेका छन्।
३ सय वर्ष हाराहारी पुरानो र पुरातात्विक महत्वको विन्ध्यबासिनी मन्दिरको भ... | Blog | false | [
0,
1275,
512,
9851,
84,
50,
1947,
19688,
12,
19,
916,
1532,
8413,
138,
1833,
12,
12260,
5,
5337,
5592,
10247,
9,
17091,
15,
1532,
8413,
138,
96,
3229,
551,
9,
190,
6475,
716,
4343,
12,
11999,
20348,
364,
24,
282,
85,
13210,
461,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
525 | 525 |
राष्ट्रपतिको भारत भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा, सरकारले नीति तथा कार्यक्रम र बजेटको तयारी गरिरहेको वेला छिमेकी मित्रराष्ट्रसँगको सम्बन्धलाई प्रतिकूल प्रभाव पार्ने र बजेट नै प्रस्तुत गर्न नदिने गरी सरकार परिवर्तन गर्न खेलिएको यो अत्यन्त खतरनाक योजना थियो र तरिकाका हिसाबले पनि यो ठूलो धोखा र बेइमानी थियो।
सरकारको नेतृत्वबाट बाहिरिएको डेढ महिनापछि एमाले केन्द्रीय कमिटीको बुधबारदेखि बस्ने बैठकमा अध्यक्ष केपी ओलीले पेस गर्न ३२ पृष्ठ लामो राजनीतिक प्रतिवेदनमा भनिएको छ। यो खबर आजको नयाँ पत्रिकाबाट लिइएको... | Blog | false | [
0,
7675,
397,
5827,
19018,
7,
142,
427,
22,
128,
9,
522,
6,
478,
699,
5613,
1655,
16733,
2133,
463,
14,
8552,
854,
1436,
9,
522,
37,
599,
24,
3527,
57,
196,
470,
24,
238,
593,
21,
1775,
6433,
289,
38,
9,
2853,
12,
1762,
15,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
526 | 526 |
१० वर्षभित्र १० हजार मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्ने सरकारको लक्ष्य कार्यान्वयनका लागि ल्याउनुपर्ने ऊर्जा संकटकाल विधेयक अर्थ मन्त्रालयमा अडि्कएको छ। यो खबर आजको कारोबारमा छापिएको छ।
८ फागुन २०७२ मा मन्त्रिपरिषदले पारित गरेको राष्ट्रिय उर्जा संकट निवारण तथा विद्युत विकास दशकसम्बन्धी कार्ययोजनाले तीन महिनाभित्र उर्जा संकटकाल विधेयक ल्याउने घोषणा गरेकोमा अहिले अर्थ मन्त्रालयमा अडि्कएको हो।
मन्त्रिपरिषद्ले कार्ययोजना पारित गरेको ७ महिना वितिसकेको छ तर हालसम्म मन्त्रिपरिषदबाट पारित गरेर संसदमा स... | Blog | false | [
0,
217,
4170,
217,
93,
3085,
2175,
315,
25,
501,
706,
8076,
19,
14312,
1486,
2665,
12,
59,
1108,
469,
5106,
148,
1390,
2377,
1801,
41,
21,
740,
1091,
1038,
8,
9509,
41,
380,
1286,
2100,
43,
5628,
11,
1406,
28,
111,
3978,
2665,
5... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
527 | 527 |
दूरसञ्चारको सबैभन्दा प्रभावकारी माध्यम मानिएको मोबाइल सेवामा नेपाली जनताको पहुँच दु्रततर बन्दै गएको छ । दूरसञ्चार क्षेत्रको नियमन निकाय नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा हरेक दिन मोबाइल सेवामा दस हजार नयाँ ग्राहक थपिन्छन्। यो खबर आजको गोरखापत्रबाट लिइएको हो।
प्राधिकरणले जेठ महिनासम्म सार्वजनिक गरेको दूरसञ्चारसम्बन्धी प्रतिवेदनअनुसार पछिल्लो पाँच महिनामा हरेक दिन औसत सो सङ्ख्या बराबर मोबाइल सेवाको पहुँच थपिँदै गएको पाइएको हो । तथ्याङ्क अनुसार गत माघदेखि ज... | Blog | false | [
0,
6877,
6,
282,
1568,
1743,
3246,
1479,
3538,
39,
779,
1966,
20194,
1791,
1921,
251,
13,
5,
6877,
641,
5499,
1221,
36,
6877,
6932,
532,
3541,
92,
211,
317,
56,
1479,
3538,
3891,
93,
94,
3043,
298,
5519,
31,
21,
740,
1091,
10483,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
528 | 528 |
युनाइटेड मोदी हाइड्रोपावर कम्पनीले स्थानीयवासीलाई बिक्री गरेको सेयरको आवेदन नियमविपरीत काठमाडौंबाट पनि संकलन गरिरहेको पाइएको छ । कम्पनीले आह्वानपत्रमा संकलन केन्द्र काठमाडौं नतोकी आवेदन संकलन गरेको हो ।
कम्पनीले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई छुट्याएको सेयरको आवेदन स्थानीय स्तरबाटै लिनुपर्ने प्रावधान छ । मोदीले पर्वत जिल्लाका बासिन्दाका लागि निष्कासन गरेको १० प्रतिशत अर्थात् ११ करोड ५० लाख रुपैयाँबराबरको ११ लाख ५० हजार कित्ता सेयरका लागि जिल्लामा तीन संकलन केन्द्र तोकेको खबर आजको कारोब... | Blog | false | [
0,
6167,
1176,
11579,
1117,
4134,
14,
878,
28,
1593,
6,
2389,
830,
8181,
8367,
15,
1005,
699,
2089,
13,
5,
1117,
2673,
10824,
1005,
361,
106,
6917,
65,
98,
2389,
1005,
28,
20,
5,
1117,
1111,
880,
3053,
14,
12261,
1593,
6,
2389,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
529 | 529 |
राष्ट्रकवि माधव घिमिरेको आज ९८ औँ जन्मदिन। उहाँ जन्मेको साल १९७६ को असोज ७ गते आज जस्तै ईस्वी सम्बतको पनि सेप्टेम्बर २३ रहेछ। त्यो दिन चाहिँ मङ्गलबार रहेछ।
कविवरको व्यक्तित्वको सबभन्दा रोचक पक्ष के हो भने, उहाँको जीवनका विभिन्न उमेरका स्वभावहरू उहाँमा अहिलेसम्म पनि सजीवरूपले विद्यमान छन्, जसमध्येका बालक, किशोर र नवयुवकहरू कुराकानी गर्दागर्दै फुत्त फुत्त चियाइरहन्छन्। आज बिहान सबेरै म र मेरी श्रीमती किरण उहाँका घरमा गयौँ। मैले उहाँको उमेर ३५ हजार ४३१ दिन पुगेको बताएँ। उहाँको मुहार अझ उज्यालियो, झ... | Blog | false | [
0,
19219,
3532,
2800,
6,
136,
7341,
2623,
7144,
31,
1131,
8681,
586,
476,
9842,
10,
6,
777,
301,
130,
136,
487,
10,
255,
6761,
4686,
6,
15,
2098,
1016,
7973,
115,
56,
2422,
6063,
7973,
1367,
181,
18,
6,
2867,
6,
10,
3705,
5572,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
530 | 530 |
हालसालै देशमा फैलिएको ‘स्क्रब टाइफस’ कुनै नयाँ रोग होइन। सायद हामीले ज्वरो आएका बिरामी जाँच गरेर किटानीका साथ उक्त रोग पत्ता लगाउन सकेका थिएनौं।
किनकि नेपाल जस्तो कृषिप्रधान तथा वन-बुट्यानहरु प्रशस्त भएको देशमा उक्त रोग पहिला पनि थियो र भविष्यमा पनि रहिरहने छ। बरु गत वर्षको भूकम्पमा मुसा बाहिर निस्केर र मानिसहरु खुला जमिनमा बस्नु पर्ने अवस्था आएर संख्यात्मक रुपमा बिरामीहरु बढेको हुनसक्छ।
दोश्रो विश्व युद्दको समयमा कतिपय एशियाली रणभूमिमा हतियारलेभन्दा स्क्रब टाइफसले धेरै सैनिक म... | Blog | false | [
0,
16868,
838,
3171,
62,
12381,
220,
14104,
716,
68,
45,
75,
94,
652,
5368,
2385,
334,
6869,
254,
1307,
2687,
109,
17504,
34,
12,
246,
170,
652,
2095,
1540,
2909,
924,
5668,
3244,
36,
401,
419,
11731,
22,
525,
70,
2061,
7927,
23,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
531 | 531 |
दिगो विकास, स्वस्थ प्रतिष्पर्धा, निष्पक्ष न्याय र सुशासनका लागि राज्यका सम्पूर्ण अंगहरुको विचमा सहभागितामुलक समन्वयको बलियो आवश्यकता हुन्छ । परम्परागत प्रविधिको कृषिमा निर्भर अर्थतन्त्रलाई पार गर्दै रेमिट्यान्सको अर्थतन्त्रमा हामी गुज्रिरहेका छौ। विस्तारैरेमिट्यान्सको अर्थतन्त्रवाट विश्व बजारको प्रतिष्पर्धात्मक अर्थतन्त्रको सामना गर्नु पर्ने अवस्था हाम्रो सामु खडा छ । हामी दुई छिमेकीको तिव्र आर्थिक वृद्घि सगै तालमेल मिलाएर हिड्नु पर्ने वाध्यतामाछौ । भौगोलिक, सामाजिक, सांस्कृतिक रुपमा केही ... | Blog | false | [
0,
3814,
76,
7,
3858,
10735,
7,
5126,
1045,
9,
2984,
12,
19,
4493,
629,
2148,
199,
5905,
8,
1120,
7489,
958,
6,
1541,
857,
78,
5,
2240,
707,
6,
7485,
5108,
2574,
14,
1521,
71,
10595,
6,
10136,
155,
20499,
33,
2935,
31,
3649,
1... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
532 | 532 |
जर्मन सरकारले सन् २०३० देखि पेट्रोल तथा डिजेलबाट चल्ने गाडीमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। जर्मनीको संसद (बुन्डेसर्याट) ले पास गरेअनुसार सन् २०३० देखि जर्मनीमा पेट्रोल तथा डिजेलबाट चल्ने इन्जिन आयात, निर्यात तथा बिक्री गर्न पाइने छैनन्।
जर्मनीको बुन्डेसर्याटले जर्मनीका १६ राज्यको प्रतिनिधित्व गर्छ। युरोपयिन युनियनमै यो नियम लागू गर्न जर्मनीको बुन्डेसर्याटले अनुरोध गरेको छ र लागू हुनसक्ने सम्भावना धेरै रहेको विश्लेषकहरुको भनाइ छ। जर्मनीका स्थानीय समाचारमाध्यम तथा फोब्र्समा उल्लेख भएअनुसार अबको १४ वर... | Blog | false | [
0,
5960,
142,
154,
6542,
153,
4548,
22,
8928,
17,
3149,
8838,
3797,
1852,
41,
2707,
6,
2102,
77,
2061,
13354,
68,
18,
7901,
52,
10,
11,
1915,
120,
496,
154,
6542,
153,
2707,
8,
4548,
22,
8928,
17,
3149,
7699,
1589,
7,
2881,
22,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
533 | 533 |
एकभाग मासु छ भने त्यसको दुई भाग प्याज हाल्ने। यसरी पाक्छ, चिकेन दोपियाजा।
म कुनै तालिमप्राप्त कुक होइन। जसोतसो केही खानेकुरा पकाउँछु। जीवनमा सबैभन्दा बढी पकाएको परिकारको नाम यही ‘चिकेन दोपियाजा’ हो। किनभने, सबैले यसैलाई मिठो मान्छन् र पकाउन लगाइरहन्छन्।
जसरी म कुक होइन, त्यसैगरी म कुन खानेकुरा कसरी पकाउने भनेर अरूलाई सिकाउँदै हिँड्ने हैसियत पनि राख्दिनँ। तर, कहिलेकाहीँ विचित्रको परिस्थिति आइलाग्दो रहेछ।
फूलपातीको दिन सहकर्मी मित्र सुदीप श्रेष्ठबाट मैले एउटा अनौठो जानकारी र झन् अनौठो ... | Blog | false | [
0,
26,
5931,
2307,
13,
29,
467,
89,
448,
15599,
8950,
31,
564,
12923,
12599,
11161,
30,
23,
3294,
131,
635,
719,
31,
74,
75,
1354,
6764,
867,
44,
5368,
4171,
84,
1529,
72,
4352,
306,
44,
12149,
31,
2059,
282,
118,
18493,
6,
5168... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
534 | 534 |
दसैं भन्नासाथ यो मुहारमा बेग्लै रौनकता छाउँछ। त्यसमा पनि घरबाट टाढा हुँदा त झन् कहिले दसैं आउला र घर जान पाइएला भनेर दिन गन्दै बस्दाको पल निकै प्रतिक्षित हुन्छ। यतिबेला दसैं हामी सबैको आँगनमै आइसकेको छ। विशेषतः दसैको माहौलले गाउँको मुहार नै फेरिएको हुन्छ।
घर सफा गर्नदेखि रंग लगाउन पनि दसैं नै कुर्ने परम्परा धेरै ठाउँमा अझै छँदैछ। नयाँ कपडा, निधारमा रातो टीका, कानमा जमरा लगाएर सामाजिक सञ्जालमा फोटो अपलोड गर्दाको रमाइलो त सायदै अरुमा नहोला।
मैले यसो भनिरहँदा धेरैलाई लाग्नसक्छ, यी शब्द कोर्ने पक्कै... | Blog | false | [
0,
4105,
18098,
21,
10473,
8,
7414,
10910,
138,
13,
13628,
1288,
15,
5303,
2087,
342,
60,
2896,
883,
4105,
8563,
9,
159,
481,
7781,
219,
185,
56,
6273,
458,
6502,
6,
3994,
319,
484,
7941,
366,
3158,
4105,
155,
1410,
13847,
191,
95... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
535 | 535 |
दसैं आउनु हप्तौं अघिदेखि खुसी हुनेमध्ये म पनि एक हुँ। थाहा छैन के को खुसी! सायद स्कुलबाट लामो विदा पाइन्छ भनेर हो या मामुले नयाँ लुगा किनिदिनुहुन्छ भनेर हो!
मैले आफूलाई याद भएदेखि दसैंको पहिलो टीका मामाघरकी हजुरआमाबाटै थापेकी छु। परिवार सबै एकै ठाउँ भेला हुने, होहल्ला गर्ने, कसले धेरै दक्षिणा पायो भनेर एकअर्कालाई जिस्क्याउने– मेरो लागि दसैंको रमाइलो यही हो।
सबभन्दा मन छुने पाटो भनेको दसैंको टीकापछि सपरिवार खिच्ने फोटो। त्यही फोटो नै हो, जुन दसैंको साक्षी बनेर वर्षौं वर्ष जीवित रहन्छ।
आज ती... | Blog | false | [
0,
4105,
2631,
444,
3460,
848,
8492,
1423,
40,
562,
74,
15,
26,
1273,
31,
433,
104,
105,
10,
6,
1423,
1497,
2385,
1781,
17,
402,
4627,
847,
185,
20,
526,
43,
1520,
11,
94,
4704,
350,
91,
1335,
3366,
185,
20,
1497,
257,
1035,
4... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
536 | 536 |
बब डिलनले यसवर्षको नोबेल पाउने समचारसँगै मेरो मन पनि ढक्क भएर फुल्यो। आजसम्म कुनै पनि पुरस्कार नपाएको र पाउने सम्भावनासमेत नभएको मजस्तो साधारण कलाकारलाई पनि यसरी ढक्क बनाउने यो पुरस्कारले विश्वभरि तरङ्ग फैलाउनु स्वभाविक थियो। फैल्यायो। कतिपय अन्तरराष्ट्रिय व्यक्तित्व र समाचार माध्यमले त बब डिलनले पाएको नोबेलले साँच्चैका साहित्यकारको अपमान भएको सम्म भन्न भ्याइसके। प्रतिक्रिया जस्तासुकै आउन् बबले यसपाली पाएको नोबेल विश्व इतिहासमा दर्ता भइसक्यो।
बबले नोबेल पाएको खबरको समानान्तर भएर यता मेरो मस्तिष्... | Blog | false | [
0,
12969,
7183,
3573,
11414,
6,
5999,
537,
967,
2294,
241,
229,
221,
15,
6541,
2387,
266,
17191,
31,
6450,
75,
15,
732,
5624,
9,
537,
809,
345,
590,
74,
1093,
1554,
764,
14,
15,
564,
6541,
2387,
356,
21,
732,
11,
9933,
47,
914,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
537 | 537 | हाउ मेनी रोड्स मस्ट अ म्यान वाक डाउन विफोर यु कल हिम अ म्यान’, होस्टलमा बारम्बार गुन्जिन्थ्यो यो गीत।
नब्बेको दशक प्रारम्भ थियो। भर्खरै शीतयुद्वको औपचारिक अन्त्य भएको समय। निरन्तर पढाइको चाप, असहज होस्टल जीवन। कन्सर्ट कल्चरको प्रभावमा रहेका बंगलादेशीमाझ लोकप्रिय यो अंग्रेजी गीत अमेरिकी संगीतकर्मी वव डिलनको गलाबाट निस्केको रहेछ। जमैकाली गायक बब मार्लीका प्रतिरोधी गीतहरू, अमेरिकी कवि एलेन गिन्सवर्ग लगायत विट्स पुस्ताका आक्रामक काव्यले अमेरिकाको युद्व उन्मादी कदमको विरोध गरिरहेक... | Blog | false | [
0,
444,
1233,
1030,
408,
4112,
495,
74,
1460,
148,
5669,
50,
44,
1241,
785,
441,
9227,
1615,
2376,
4133,
148,
5669,
2416,
1417,
5018,
8,
5448,
18697,
7006,
21,
279,
31,
19463,
6,
1310,
2190,
172,
3724,
9448,
1643,
5750,
6,
2039,
9... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
538 | 538 |
केटा लाउँछन् कानमा मुन्द्रा, कपाल लामा लामाकेटी भने पाइन्ट लाउँछन, लाउन छाडे जामापछि पछि गएँ म त, छोटो कपाल देखीकेटा भनी बोलाएको, रैछे त्यो त केटीआचकलको फेसनले, झन्डै मलाई मार्योकेटाकेटी छुट्टाउनै, भयो साह्रै गाह्रो—२
केही दिनअघि पुरानो किताबमा रहेको कागजको चिर्कोटमा मैले यो कविता भेटेँ। १७ वर्षअघि यो कविता लेख्दा म भर्खरै एसएलसी परिक्षा दिँदै थिएँ। पोखरेली युवा साँस्कृतिक परिवारले मासिक रूपमा सञ्चालन गर्दै आएको समता काव्य सन्ध्या (हाल पनि जारी) मा बाचन पनि गरेको थिएँ। संयोग, त्यस द... | Blog | false | [
0,
5243,
1105,
18103,
3795,
8,
918,
3491,
33,
7,
4063,
1425,
1425,
5922,
34,
29,
10239,
166,
10,
59,
3320,
23,
7,
15628,
9768,
1430,
8,
135,
186,
13382,
74,
60,
7,
2645,
4063,
2000,
5922,
33,
1020,
11239,
7,
11965,
30,
115,
60,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
539 | 539 |
नो राइट टर्न’ को सिग्नल वास्ता नगरी बाइक दौडाउन खुब मजा भयो हैन? ल लाइसेन्स झिक्नुस्।’
माइतीघरबाट भद्रकालीतिर मोडमा बसेका ट्राफिक प्रहरीले म सवार मोटरसाइकल रोक्दै भने। मभन्दा अघि पनि केही स्कुटर र मोटरसाइकल त्यहाँ रोकिएका थिए। तिनलाई सवारी नियम उल्लंघनको कारबाहीस्वरुप पूर्जी काटिँदै थियो। यसैबीच एउटा पल्सर मोटरबाइक तीव्र वेगमा हुइँकिदै आयो। सोही नियम उल्लंघन गरेर आएको उक्त चालकले तीव्र वेगले प्रहरीलाई नै हिर्काउँला जसरी मोटरसाइकल हुइँक्याए। उसलाई रोक्न ट्राफिक प्रहरी असफल भए।... | Blog | false | [
0,
3833,
14510,
8245,
9390,
10,
6,
20296,
10231,
1757,
6407,
3191,
785,
7022,
9034,
163,
2176,
675,
10,
59,
3278,
15123,
6220,
4033,
11292,
17,
16834,
523,
4569,
8,
1901,
2365,
456,
74,
6334,
2968,
2181,
458,
29,
31,
74,
168,
234,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
540 | 540 |
जापानमा मृत्यु भएका श्रीमानको लाश नेपाल ल्याउन गरिएका सबै प्रयास असफल भएपछि यतिबेला हारगुहार गर्न रोल्पाको सदरमुकाम लिवाङ आइपुगेकी छिन् मिरुल–३ रोल्पाकी प्रेमकुमारी घर्तीमगर।
गत असोज २ गते जापानमा मृत्यु भएका श्रीमान शिवराज रोकामगरको लाश ल्याउन परराष्ट्र मन्त्रालय तथा विभिन्न राजनीतिक दलका नेतालाई गरिएको पहल कार्यान्वयन हुन नसकेपछि डेढ वर्षकी नाबालिका छोरीलाई काखीमा च्यापेर लास नेपाल ल्याउन आग्रह गर्दै हिँडिरहेकी छिन् उनी।
२०७१ साल माघमा विद्यार्थी भिसाबाट जापान पुगेका रोकामगर ... | Blog | false | [
0,
6011,
296,
73,
2746,
6,
1105,
367,
36,
1144,
1142,
82,
654,
2592,
407,
3158,
2711,
2315,
2849,
24,
3466,
6,
1040,
1181,
6197,
11129,
98,
1316,
10,
5702,
2827,
6054,
3466,
98,
752,
3482,
17647,
31,
338,
777,
143,
130,
6011,
296,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
541 | 541 |
नेपालमा हिन्दी भाषा बुझ्ने जनसंख्या दिन प्रतिदिन बढ्दो छ। हिन्दी गीत, संगीत, टेलिभिजन कार्यक्रम र चलचित्रले हिन्दी भाषाको ज्ञान नेपालीलाई दिइरहेको छन्। यो भाषालाई भारतसँग जोडेर नहेरौं। एकछिन यसलाई एउटा भाषाको रुपमा मात्र हेरौं र यस भाषाका सर्जकले यसको सम्बृद्धिमा गरेको योगदान सम्झौं। चलचित्र र गीत संगीतले थपेको भाषीक सम्बृद्धिलाई हेरौं। त्यही गीत संगीतमा पाहुना भइ आएका तर पछि गएर स्थापित भएका उर्दु शब्दलाई सम्झौं। बलिउड संसारको सबैभन्दा ठूलो मनोरञ्जन उद्योगमध्ये एक हो।
संसारको धेरै ठाउँमा हिन्दी... | Blog | false | [
0,
211,
3196,
440,
4406,
1442,
56,
11895,
2494,
41,
3196,
10475,
1187,
7,
2329,
128,
9,
293,
11,
3196,
860,
944,
7792,
10218,
139,
21,
440,
14,
5902,
4690,
14939,
5668,
10811,
432,
102,
860,
88,
90,
16017,
9,
42,
440,
12,
5573,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
542 | 542 |
राजधानीमा दसैंको आसपास एक किसिमको ठूलै चर्चा हुन्छ। काठमाडौं बाहिरका मान्छे आफ्ना घर फर्किदा यहाँ खुल्ला देखिन्छ, सफा हुन्छ।
यो सतप्रतिशत सत्य हो र यससँग जोडिएर आउने अर्को पुच्छ्रे कुरो (नितान्त ब्यक्तिगत) अब बाहिरियालाई आफ्नै घर फर्काउन पर्यो र काठमाडौंलाई यहाँका बासिन्दा जो पुस्तौंदेखि बस्दै आएका छन् तीनलाई मात्र बस्न दिइनुपर्यो।
पर्यावरण र वातावरणका कुरा जोड्दा यस टिप्पणीले बल पाउला नभए यो बेतुकको कुरो मात्र सिद्ध छ। सामाजिक सञ्जालमा केही साथीहरुले यस्ता टिप्पणी गरिरहेका हुन्छन्।
तर... | Blog | false | [
0,
4188,
4105,
6,
7773,
26,
2516,
10,
7934,
913,
366,
106,
488,
12,
916,
369,
159,
2648,
6211,
242,
2610,
589,
7,
1989,
366,
21,
5626,
19957,
1258,
20,
9,
42,
63,
10,
17472,
329,
258,
10,
20528,
3903,
77,
23,
225,
4035,
13579,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
543 | 543 |
भारतीय राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी तीन दिनको लागि नेपाल आएका छन्। केही घुमघाम, नागरिक अभिनन्दन नामको सम्मान अनि राजनीतिक दलका नेताहरुसँगको भेटवार्ता उनको देखिएको कार्ययोजना हो। तीन दिन उनी नेपालमा रहँदा उनीसँग गर्ने छलफल र विषयबारे नेपाल सरकारको भने कुनै तयारी छैन। अर्थात्, नेपालको आफ्नो कुनै ऐजेण्डा वा स्वार्थ छैन। यो भ्रमण भारतीय स्वार्थमा हुँदैछ। र भारत नेपालका आर्थिक, राजनीतिक विषय नियन्त्रण गर्न कुनै कसर छाड्न चाहँदैन।यहाँसम्म की संविधान निर्माणमा पनि आफ्नो स्वार्थ र चासोलाई सम्बोधन नेपालले गर... | Blog | false | [
0,
261,
426,
9178,
181,
16800,
173,
3152,
19,
36,
254,
139,
72,
20189,
7,
412,
8176,
157,
6,
567,
276,
214,
2019,
2447,
2133,
6618,
145,
631,
6312,
87,
173,
56,
126,
211,
4302,
8549,
25,
508,
9,
372,
273,
36,
501,
29,
75,
478,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
544 | 544 |
गजेन्द्र, अन्नपूर्ण हिमालतिर घुम्न जाने हो?’
पूर्व सहकर्मी पत्रकार तथा लेखक ददि सापकोटाले करिब दुई महिनाअघि फेसबुक म्यासेन्जरमा अनौठो प्रस्ताव राख्नुभयो।
२०६५ असोज ८ गते सडक दुर्घटनामा परेर मेरुदण्डको पक्षघात (स्पाइनल कर्ड इन्जुरी) भएपछि मलाई काठमाडौंभित्रै यताउति आवतजावत गर्न कठिनाइ हुन्छ। काठमाडौं बाहिर र त्यसमाथि पदयात्रा क्षेत्रको भ्रमण त मेरो लागि कल्पनाभन्दा बाहिरको कुरा थियो। गत पुसमा आमाको निधन हुँदा अत्यन्तै सकसपूर्ण ढंगले गाईघाटस्थित घरसम्म पुगेको थिएँ। त्यही... | Blog | false | [
0,
14293,
7,
2954,
1488,
523,
5186,
341,
10130,
45,
233,
9296,
482,
22,
1294,
512,
1607,
9171,
499,
89,
7749,
1468,
20609,
8,
5729,
694,
14988,
31,
7476,
777,
380,
130,
226,
2363,
4305,
15071,
6,
1012,
5105,
77,
337,
7417,
23,
59,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
545 | 545 |
हरेक सफलताको खुड्किलोले मलाई मेरो बाल्यकाल सम्झाउँछ। ती पल सम्झँदा मलाई आफू कति सोझो रहेछु भन्ने पनि महसुस हुन्छ। पढ्नभन्दा पौडी खेल्न रौस्याउने साथी, खोलोमा बाँध थुनेर मलाई जबर्जस्ती बगाउने साथी, खानेपानीको ट्याङ्कीभित्र पौडी खेल्न पठाएर घाइते बनाउने र बेन्चमा राखेर हात मर्काउने साथी सबैको सम्झना आउँछ।
जराकै सहाराले रूख बाँच्ने हो, हाँगा हाल्ने हो। यी सबै सम्झनालाई मैले मेरो जरा ठानेको छु। तिनै यादलाई संगाल्दै अगाडि बढेको छु।
जिन्दगीको गोरेटोमा अघि बढ्दै गर्दा कहिलेकाहीँ मेर... | Blog | false | [
0,
317,
1360,
6,
21258,
11,
377,
229,
6114,
3354,
13628,
271,
3994,
3354,
3906,
377,
592,
465,
12525,
1175,
97,
53,
15,
2182,
366,
2024,
168,
12003,
2437,
9,
452,
68,
3050,
1346,
7,
4592,
65,
8,
4007,
9193,
6060,
377,
7944,
3757,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
546 | 546 |
प्रहरी महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्याललाई नियमावली संशोधनमार्फत पदावधी घटाएर फ्याँक्ने खेलको अन्तिम शृंखला कार्यान्वयन हुने संकेत देखिएको छ। प्रहरीको संघीय संरचना कार्यान्वयनका लागि भइरहेको छलफलमा अर्याललाई फुली बढाएर प्रहरी महानिर्देशक र पछि महानिर्देशक बनाउने खेल अन्तिम चरणमा पुगेको स्रोतले दाबी गरेको छ। यो खबर हामीले आजको नागरिक दैनिकबाट लिएका हौ।
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल, माओवादी केन्द्रका केही नेता र नेपाली कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाबीच अर्याललाई हटाएर दुबै दलको सहमतिमा हालका एआईज... | Blog | false | [
0,
149,
5082,
4465,
7446,
5014,
14,
3401,
1003,
748,
908,
33,
181,
3274,
5824,
18,
13218,
461,
3086,
457,
7536,
794,
40,
2632,
631,
41,
2291,
778,
940,
8076,
19,
417,
5688,
5014,
14,
2918,
34,
7615,
149,
6890,
9,
186,
6890,
356,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
547 | 547 |
तरकारीवाली कुसुम
एउटा शिक्षकको तर्फबाट विद्यार्थीको रुपमा यो पत्र लेखिरहेको छु ।
सामाजिक सञ्जाल फेसबुकबाट आम सञ्चार माध्यममा तिम्रो नाम र अनुहार प्रकाशित भएपछि तिम्रोबारेमा मैले पनि केही सोच्न थालेँ । धेरै अनलाइन खबरहरुमा तिमीलाई फिल्म खेल्ने अवसर र तिमीले अवसर पाए मोडल बन्ने कुरा गरेपछि अझ धेरै सोचेँ । केही दिन अघि यो धर्तिको कुन कुनामा छे भन्ने कुसुम एकाएक चर्चामा आएपछि तिमीमा एकाएका विचार बदलिएको हुन सक्छ । वा कसैले तिमीलाई उचालिरहेका पनि हुन सक्छन् ।
तिमी आफैं सोच तिमी जस्तो डोकोमा तरक... | Blog | false | [
0,
1654,
7550,
4727,
102,
9316,
1180,
5075,
88,
21,
894,
20095,
6,
682,
5,
243,
2109,
1468,
17,
1008,
1171,
1743,
8,
2545,
157,
9,
3125,
502,
407,
2545,
273,
8,
257,
15,
72,
6835,
1393,
161,
5,
85,
949,
740,
608,
4038,
670,
20... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
548 | 548 |
मनाङबाट मुस्ताङ जाँदा ५,४१६ मिटर उचाइमा अवस्थित छ, थोराङ्ला पास। यो विश्वकै सबभन्दा फराकिलो र उच्चस्थानमा रहेका पासमध्ये एक हो। यहाँको पदयात्रा रोमाञ्चकारी, सौन्दर्यपूर्ण र जोखिमपूर्ण छ।
हुन त नेपालका कतिपय प्रसिद्ध रमणीय र दुर्गम गाउँहरू (जस्तैः खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज, मुगुको रारा ताल, मुस्ताङको मुक्तिनाथ, खोटाङको हलेसी महादेव, सोलुखुम्बुको नाम्चे बजार, ताप्लेजुङको ओलाङचोङ गोला) म पुगिसकेको छु, तर थोराङ्ला पासको पदयात्रामा भिन्नै अनुभव भयो।
हाम्रो यात्रा २०७० यही असोज ३१ गते सुरु भएको थियो। हा... | Blog | false | [
0,
3727,
17,
3809,
1201,
198,
7,
3254,
6325,
984,
6379,
602,
379,
10,
11090,
3548,
2553,
1915,
31,
21,
237,
96,
10,
3705,
5502,
9,
375,
2876,
8,
133,
1915,
562,
26,
87,
2128,
7689,
19558,
1943,
7,
4347,
1032,
9,
13077,
41,
67,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
549 | 549 |
दसैंअघि न्यू योर्कमा कन्सर्ट गर्न जानुअघि मैले अमृत गुरुङलाई सोधेको थिएँ, ‘तिमीलाई त्यहाँ क–कसलाई भेट्ने इच्छा छ?’
उनले दिएको सूचीमा सबैभन्दा माथि प्रशा तुलाधरको नाम थियो।
‘पोहोर त्यहाँ कन्सर्ट गर्न गएका बेला हाम्रो भेट फेरि होला कि नहोला भन्नेमा उनी सशंकित थिइन्,’ अमृतले भने, ‘मैले हामी पक्कै भेट्छौं भनेको थिएँ।’
पछिल्लोचोटि प्रशालाई भेट्दा उनको अनुहारमा अक्सिजन पाइप गहनाजस्तै फैलिएका थिए। फोक्सोसम्बन्धी रोग लागेकी उनी च... | Blog | false | [
0,
4105,
3039,
5447,
21,
2076,
8,
11033,
24,
481,
9066,
257,
5427,
1230,
14,
4540,
6,
8836,
17292,
14,
621,
10,
44,
86,
44,
68,
14,
11058,
2278,
8740,
45,
58,
245,
1408,
8,
282,
633,
8279,
33,
6268,
6,
157,
172,
62,
2883,
1451... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
550 | 550 |
डा.गोविन्द केसीले आइओएमका डिनसँगै त्रिवि उपकुलपति तीर्थ खनियाँको पनि राजीनामा मागेपछि एउटा प्रश्न उठेको छः के साँच्चै खनियाँ त्यस्तो सजायँको हकदार छन्? के कसैले माग राख्दैमा राज्यले कसैमाथि कारवाही गर्न मिल्छ?
डा. केसीले उक्त मागका पछाड़ि देखाएको आधार प्रस्ट छ । खनियाँले पहिले नौ महिनासम्म आइओएमको डिन नियुक्त गरेनन्। कार्यवाहक डिनले जथाभावी गरेर गत वर्ष भएका सुधारहरु उल्ट्याए । आइओएमले क्षमता नभएका कारण नयाँ सम्बन्धन दिन नसक्ने भन्दै आएकोमा त्यो उल्ट्याए ।
दुइटा कलेजलाई अघिल्लो वर्ष सरकारले तोकेक... | Blog | false | [
0,
454,
17374,
3004,
1185,
892,
3605,
12,
959,
23,
241,
3036,
6609,
5135,
665,
9777,
6,
15,
2575,
263,
2936,
102,
609,
5444,
13,
358,
105,
5660,
665,
9777,
1028,
1902,
161,
6,
1392,
1838,
27,
675,
105,
938,
263,
2192,
8,
2927,
5... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
551 | 551 |
साधारण कोरियनले बुझेको नेपाल अनौठो छ। कोरियामा मजदुरी गर्छु। यसकारण मेरो संगत साधारण कोरियनसँग हुन्छ जो स–साना पसलका मालिक हुन्छन्। जो साना होटलमा खानेकुरा बेच्छन्, जो हटियामा साग बेच्छन्। जो खेतबारीमा काम गर्छन्, ट्याक्सी चलाउँछन्। जो कामबाट दिक्क भएपछि पहाडतिर घुम्न निस्कन्छन्। जसलाई म सजिलै भेट्न सक्छु, दोहोरो सम्बाद गर्न सक्छु।
‘नेपाल भनेको हिमाल हो,’ उनीहरुको नेपाल बुझाई यस्तो छ।
नेपाल कहाँ पर्छ भनेर सोध्यो भने हिमालमा पर्छ भनिदिन्छन्। मानौं हिमाल कुनै द... | Blog | false | [
0,
1554,
12524,
11,
9998,
36,
5729,
41,
8144,
14085,
2785,
31,
7323,
229,
14261,
1554,
12524,
63,
78,
400,
10,
13508,
2115,
12,
4391,
2396,
400,
1203,
1160,
8,
4352,
5187,
11637,
400,
16020,
8,
6694,
5187,
6683,
400,
13897,
8,
46,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
552 | 552 |
मध्य तथा सुदूरपश्चिममा धेरैले मस्टोलाई कुल देवता मान्छन्। पहाडी जिल्लाबाट तराई झरेकाहरू पनि वर्षमा एकचोटि देउता पुज्न पहाड उक्लिन्छन्।
सानोमा देउता पुज्ने समय आउँदा म खुसीले बुकुर्सी मार्थें। देउता थानमा मान्छेहरू वर्षभरि के के कामका लागि भाकल गरेका पाठा (साना बोका) चढाउँथे। परिवारका मान्छे र केही गाउँले मात्र जाने भएकाले टन्न मासु खान पाइन्थ्यो। अझ हाम्रो घरमा त साँझ काटेका पाठाका टाउका आइपुग्थे। किनकि, बुबा धामी थिए÷छन्। देउताका थानमा काटेका पाठाका टाउका धामीका घर लै... | Blog | false | [
0,
792,
22,
3725,
8,
85,
11,
74,
8282,
14,
691,
2943,
12292,
31,
1474,
7463,
1629,
9239,
12,
49,
15,
1125,
26,
12199,
16205,
1833,
167,
450,
1907,
20114,
6683,
816,
8,
16205,
1833,
167,
461,
137,
3007,
74,
1423,
11,
6339,
10077,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
553 | 553 |
यो पालि दशैंमा काठमाडौंबाट मुक्तिनाथको भ्रमणमा निस्किएँ। कहीँ हिड्ने त कहीँ गाडीमा चढ्ने गर्दै ६ दिनमा यात्रा सकियो। यात्रामा चियाखाजा खाँदा भेट भएका, होटल चलाइरहेका, गाडीमा छेउको सिटमा परेका लगायत थुपै्र मासिनसँग कुराकानी भयो। आफूलाई पढे लेखेको र टाठोबाठो ठान्ने मलाई मेरो बुझाइका यी साधारण मानिससँगको अन्तरक्रियाले म र म जस्ताको बौद्धिक क्षमतालाई बलियो चुनौती दिएको महशुस भयो।
उनीहरुको ‘कमन सेन्स’ र व्यवहारिक दृष्टिकोणले मेरो बौद्धिक कदलाई होचो सावित गरे जस्तो लाग्यो। मेलै पढाइका क्र... | Blog | false | [
0,
21,
13445,
2057,
8,
8367,
8105,
6,
2602,
6080,
161,
31,
9276,
12679,
60,
9276,
8838,
10149,
71,
232,
1161,
646,
5701,
31,
4658,
2003,
1385,
719,
7572,
1234,
73,
7,
1160,
16343,
7,
8838,
5937,
6,
2851,
8,
584,
692,
19949,
1084,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
554 | 554 |
गुल्मीको पुर्कोटदह गाविसमा सुत्केरी आमाको मृत्यु पछि दुई छोरी किरिया बसेका छन्।
पुर्कोट दह– १ का दुर्गाप्रसाद भुसालकी पत्नी दुर्गा कुमारीको मृत्यु भएपछि किरियामा बसेका दुई छोरीले दागबत्ती पनि दिएका थिए।
कात्तिक २० गते सुत्केरी भएकी २६ वर्षकी दुर्गा कुमारी २३ गतेदेखि बिरामी परेकी थिइन्। मङ्सिर ३ गते उपचारको क्रममा उनको मृत्यु भएको थियो।
‘प्रसूति अवस्थामा पक्षघातले समेत थलापारेपछि उनकोे मृत्यु भएको हो,’ दर्गाकुमारीका छिमेकी तथा स्थानीय शिक्षक बोमबहादुर कुँवरले भने, ‘अहिले १... | Blog | false | [
0,
1928,
6,
20615,
4143,
5597,
3563,
296,
186,
89,
829,
146,
2066,
1901,
139,
869,
1383,
5963,
86,
127,
183,
2576,
762,
6942,
98,
2914,
2576,
5348,
6,
296,
407,
146,
2066,
8,
1901,
89,
829,
11,
10536,
220,
7450,
15,
514,
256,
50... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
555 | 555 |
नरमाया उर्फ खुजी दिदीलाई समाधिको निम्ति आर्यघाटको ब्रम्हनालमा लिएर पस्नेबित्तिकै नदीको पारिपटिका सिंढीहरूमा सङ्गीतको ध्वनि उठ्यो। हजारौं नरनारीले अर्धशास्त्रीय तालमा गाए अनि नाचे। माथि आकाशमा चौसठ्ठी बर्षपछि सबभन्दा नजिक आएको जून, ‘सुपर मून’, त्यो उनन्तीस मंसिरको साँझ, एशियामा सबभन्दा नजिक आएर कुनै नरम दिनजस्तो छरिएको थियो। अहिले चीनमा राजदूत भएर गएका लीलामणि पौडेलको अगुवाइमा धेरै असल मानिसहरूद्वारा निकै सफा गरिएको अझै अर्धधूमिल बागमती नदीमा त्यो जून अनेकौं तरङ्गमा घोलिएर बग्द... | Blog | false | [
0,
9367,
33,
459,
5297,
716,
2165,
535,
3374,
14,
14086,
6,
1232,
16838,
6,
10848,
252,
6457,
351,
10743,
30,
7261,
3128,
4385,
5958,
1765,
11165,
4431,
472,
4891,
6,
9359,
16674,
31,
3944,
10,
23,
18,
252,
327,
11,
5829,
5347,
43... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
556 | 556 |
मसिना १ की २८ वर्षीय सरिता पुन गत महिना सुत्केरी हुन मसिना स्वास्थ्य चौकी पुगिन्। स्वास्थ्यकर्मीले सहज र सरल रुपमा बच्चा जन्माउन सहयोग गरे ।
त्यो भन्दा पहिला महिला स्वस्थ्य स्वयं सेविकाको सल्लाहमा उनले ४ पटक गर्भ जाँच पनि गराइन्। तर सुत्केरी भएपछि घर जाने बेलामा सरकारी नियमानुसार गर्भ जाँच वापतको ४ सय र स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी भए बापत पाउनुपर्ने यातायात खर्च १ हजार गरि १४ सय रुपैया पाइनन्।
त्यस्तै मसिना ७ कि २४ वर्षीया सुकमति कवरले पनि नियमानुसार आफूले पाउनुपर्ने गर्भ जाँच र सुत्केरी पछिको य... | Blog | false | [
0,
17817,
127,
2570,
874,
1037,
10868,
1443,
338,
429,
5597,
67,
17817,
231,
3404,
16540,
31,
6500,
11,
727,
9,
3371,
88,
1625,
406,
785,
202,
120,
5,
115,
158,
1418,
188,
12865,
2692,
1276,
657,
12,
6,
1719,
8,
58,
247,
249,
37... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
557 | 557 |
कोही गर्लफ्रेन्डसँग कुरागरि रहेको होस वा श्रीमतिसँग कुरा गरी रहेको होस यदि स्कुटरमा कुनै महिलाले स्कर्ट लगाएर सर्रर आएको देखेमा एसो टाऊको बटारेर अन्तै हेरे झै गरेर त्यतै कतै हेर्दछ । मानिसले के भेट्छ थाहा छैन तर नाङ्गो र कपडा बीचको अन्र्तसंधर्षले मानिसलाई उत्तेजीत र एवनर्मल बनाऊँदछ । जब स्कुटर ओझेल पर्दछ त्यस पछि फेरी नाटक गर्दछ कि उसलाई त्यस्ता झारेझुरे नाङ्गा पिडौलाको कुनै मतलव छैन । मतलव हुनु र नहुनुको बीचमा पनि अन्र्तद्धन्द्ध चलीरहेको छ मानिसमा ।
यो अनर्तद्वन्द हरेक ठाँऊमा छ । हरेक गाँ... | Blog | false | [
0,
1128,
906,
59,
14478,
63,
83,
6961,
35,
5121,
50,
10249,
63,
83,
57,
35,
5121,
548,
13348,
8,
75,
3195,
8778,
3441,
1686,
4387,
18,
18,
123,
4416,
8,
2085,
65,
2624,
4220,
6,
416,
797,
4433,
14250,
4522,
6526,
109,
17224,
136... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
558 | 558 |
बुझ्न सजिलो भएकैले होला सायद, आम नेपालीको सबैभन्दा लोकप्रिय खेल बनेको छ, फुटबल। डेढ घण्टाको समयमा रोमाञ्चक खेल हेर्न चाहने फुटबल फ्यानहरू नेपालमा मात्र नभएर संसारभर नै धेरै छन्।
त्यसैले पनि फुटबलको वल्र्डकपले अन्य खेलको अनि ओलम्पिकभन्दा विशिष्ट महत्व राख्छ। फुटबल वल्र्डकपको रौनकमा नेपाली नभुल्ने कुरै भएन। नेपालीलाई सबै ठूला खेलाडीको नाम र अनुहार पनि थाहा छ। तर, नेपालकै खेलाडीको नाम र अनुहार सम्झन के नेपालीहरू तयार छन्?
विगत केही वर्षअघिसम्म नेपाली फुटबलको अवस्था कस्तो थियो हामीसामु जगजाहेर छ। हर... | Blog | false | [
0,
1647,
1982,
4229,
11,
668,
2385,
7,
1008,
39,
6,
282,
2275,
238,
385,
379,
531,
31,
2611,
1051,
6,
278,
12546,
238,
766,
3645,
531,
8545,
49,
211,
90,
2154,
6225,
37,
85,
139,
383,
15,
5560,
9031,
9697,
11,
152,
3086,
276,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
559 | 559 |
हिजोआज जता पनि महिला सशक्तिकरण र महिला अधिकारको मात्र कुरा हुन्छ। मिडियामा त्यस्तै, अड्डा अदालतमा त्यस्तै, राजनीतिक दलमा त्यस्तै, गैरसरकारी संस्थाको त झन् खेती नै यही। हामी महिला अधिकारको विपक्षमा पक्कै पनि छैनौं तर महिलालाई सशक्तिकरण गर्दैगर्दा कतै पुरुषलाई निसक्तिकरण त गरिरकेका छैनौं? महिलाको अधिकार खोजिरहँदा पुरुषको अधिकार हनन भैरहेको त छैन? समाजमा महिला र पुरुष दुबैको मानवअधिकारको सुनिश्चितता चाहिएको हो कि महिला अधिकारको मात्र सुनिश्चितता चाहिएको हो?
सरोकारवाला प्रश्नको उत्तर खोज्न तथा... | Blog | false | [
0,
10490,
12022,
15,
188,
18520,
9,
188,
3344,
90,
83,
366,
7930,
3960,
8919,
3220,
3960,
214,
596,
8,
3960,
5192,
1900,
60,
2896,
1122,
37,
430,
31,
155,
188,
3344,
10658,
4340,
15,
9589,
47,
3221,
18520,
71,
15202,
1366,
500,
14... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
560 | 560 |
केही दिनअघि म हतारिँदै माइक्रो बस स्टेशनतिर हान्निएँ। घडीले बिहानको ८:१५ बजाउँदै थियो। बिहानीको समय भएकोले मनमैजु (रुट नं. २३, सामाखुसी) तिरको माइक्रोबस स्टेशनमा माइक्रो बसहरूको लाइन देख्न पाउनु कुनै नौलो कुरा थिएन। प्राय: ८:३० भन्दाअघि हाम्रोतिर माइक्रो बसको लाइन देखिनु स्वाभाविक हो तर त्योभन्दा पछाडि चाहिँ मान्छेको लाइन देखिन थाल्छ। तर, माईक्रोबस भने एउटा पनि देखिन मुस्किल हुन्छ।
म भने एउटा माइक्रो बस गुड्नको लागि ठिक्क परेकोले हत्तारिँदै दगुरें। पछाडिको एउटाबाहेक सबै सिट प्याक भ... | Blog | false | [
0,
72,
6629,
74,
4392,
3456,
7951,
556,
7028,
523,
11387,
2028,
161,
31,
6363,
11,
637,
6,
380,
184,
4830,
17352,
172,
11352,
6,
137,
2261,
221,
191,
1635,
77,
1073,
166,
988,
1016,
7,
9112,
13411,
52,
1302,
6,
7951,
5291,
7028,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
561 | 561 |
समय यस्तो छ कि देशका सारा समस्या आफू सत्तामा पुगेपछि समाधान गर्छु भनेर हजारौं नेपालीहरूलाई ज्यानको बलिदान गराउने आन्दोलनको नेतृत्वकर्ता राज्यको कार्यकारी प्रधानमन्त्री भएको बेला चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मीहरू सडकमा निस्कनु परेको छ। शिक्षामन्त्रीले आशलाग्दो व्यवहार देखाए पनि स्वास्थ्य मन्त्री युवा नेता गगन थापा भएका बेला स्वास्थ्य सेवा र मेडिकल शिक्षामा प्रचलित विकृति, बेथिति, मनपरी, माफियाकरण र कालोबजारीको विरुद्धमा निरन्तर रुपमा लडिरहेका चिकित्सक गोविन्द केसीको ज्यान धरापमा परेको छ।
पहिले-... | Blog | false | [
0,
137,
223,
13,
146,
1190,
4232,
200,
592,
6294,
5081,
925,
2785,
185,
3944,
39,
410,
1023,
6,
9341,
807,
3556,
541,
1631,
1244,
1344,
156,
16,
260,
2056,
22,
6500,
49,
1822,
8750,
97,
346,
41,
12225,
11,
5316,
7725,
1524,
7387,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
562 | 562 |
आँधीबेहरी आउनुअगाडि सकस लाग्दो सन्नाटा हुन्छ। सायद नेपालमा अहिलेसम्म कायम सन्नाटा त्यही नै थियो। हामीले घोषणा गरेको १२ घन्टाभित्र काठमाडौंका सडकमा हजारौं संख्यामा नागरिकहरू हिजो उत्रे। सन्देश प्रस्टै थियो,नागरिकहरूको धैर्यको बाँध अब टुट्ने अन्तिम बिन्दुमा छ।
तर गजब, राज्यले नागरिकहरूको यस्तो उद्विग्नता र उत्तेजना देखेन, देख्न चाहेन। धेरै दिन वार्ताका नाममा झुलाएपछि अन्ततः नेपाल सरकारले डा. केसीको अभियानप्रति आफ्नो असली प्रवृत्ति उदांगो पारेको छ। अनसन... | Blog | false | [
0,
7935,
2573,
5386,
2631,
9269,
12096,
10962,
154,
252,
797,
366,
2385,
211,
1191,
659,
154,
252,
797,
516,
37,
172,
334,
362,
28,
333,
3558,
527,
11029,
1822,
3944,
3328,
412,
49,
1941,
14135,
31,
1603,
4295,
69,
1449,
13240,
180,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
563 | 563 |
केही दिनअघि हामी पाटन दरबार स्क्वायर घुम्दै थियौं । एक हुल युवा आए र तुरुन्तै सेट तयार गरी सांगितिक प्रस्तुति दिए। उनीहरुले त्यसदिन श्रीमती (महिला)बाट शोषित हुनु परेका घट्ना संगितका माध्यमबाट प्रस्तुत गरेका थिए। त्यसदिन अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष दिवस मनाइएको रहेछ। वर्षैभरि अनेक थरी उत्सवको चर्चा सुनिरहेका मेरा लागि पुरुष दिवस आफंैमा अनौठो थियो र पहिलोपटक सुन्दै थिएँ। तर, मनभित्र खट्कीरहेको यस्ता महिलासम्बन्धी दर्जनौंं दिवसमात्रै रहेनछ भन्ने कुराले भने चित्त बुझ्यो।अहिले मुलुकमा महिला हिंसाविरुद्धको ... | Blog | false | [
0,
72,
6629,
155,
3864,
2008,
18556,
4418,
458,
4945,
5,
26,
10926,
391,
1063,
9,
7058,
5719,
376,
57,
11249,
370,
3516,
2535,
1823,
16419,
1420,
7728,
52,
17,
18958,
411,
584,
12277,
6493,
12,
2077,
599,
48,
256,
16419,
316,
500,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
564 | 564 |
करिब एक वर्षअघिको कुरा हो। आमाको दाँत सफा गर्न गाउँबाट नजिकैको बजार विराटचोकमा आयौं। दाँत उपचार गर्ने प्राइभेट क्लिनिकमा दुई सय रुपैयाँको पुर्जी काटेर डाक्टरको कोठामा पुग्यौं। डाक्टरले आमाको दाँत हेर्दै भने– ‘एउटा दाँत फुकाल्नुपर्ने रहेछ। नत्र यसले अरू दाँतलाई पनि खराब गर्छ।’
दाँत सफा गर्न आएको तर डाक्टरले नै भनेपछि आमा र मैले सल्लाह गरेर दाँत फुकाल्ने निधो गर्यौं। डाक्टरले अरू दाँत हेर्दै थिए। एकैछिनमा उनले भने– ‘लौ अर्को पनि दाँत फुकाल्नुपर्ने रहेछ।’
त्यसपछि... | Blog | false | [
0,
499,
26,
1942,
6,
83,
87,
3563,
5695,
1989,
24,
286,
17,
9680,
443,
7561,
3485,
8,
1384,
5668,
5695,
616,
25,
13446,
11059,
8,
89,
140,
322,
6,
869,
535,
6224,
1612,
6,
4333,
3520,
4695,
31,
9889,
3563,
5695,
6647,
29,
86,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
565 | 565 |
आजभन्दा पचास वर्ष अगाडि डेङ्गु कमैले नाम सुनेको र निकै कमले मात्र भोगेको दुर्लभ रोग थियो। सन् १९७० को दशकपछि यो यति तीब्र गतिमा बढ्दै छ कि अहिले संसारभर झन्डै आधा मानिसहरूमा डेङ्गुको संक्रमण हुन थालेको छ र यो १२४ देशमा पुगिसकेको छ।
पहिलोपटक डेङ्गुको महामारी सन् १६३५ मा वेस्ट इन्डिजमा देखिए पनि नेपालमा पहिलोपटक सन् २००६ मा यसले महामारीको रुप लियो र त्यसपछि हरेक वर्ष डेङ्गुका बिरामीहरू विभिन्न ठाउँमा देखिने गरेको छ। यो वर्ष पनि यसले झापामा महामारीकै रुप लियो भने अन्य ठाउहरुबाट पनि डेङ्गु रिपोर्ट ह... | Blog | false | [
0,
136,
168,
7410,
80,
320,
1602,
914,
97,
8753,
11,
157,
7947,
9,
319,
216,
11,
90,
13457,
6825,
652,
172,
154,
476,
10751,
10,
6,
1310,
135,
21,
943,
8292,
4524,
1229,
13,
146,
114,
6225,
2872,
1402,
1683,
8,
1602,
914,
97,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
566 | 566 |
प्रदेशको सीमांकन परिवर्तनका लागि सरकारद्वारा व्यवस्थापिका संसदमा दर्ता गरिएको संविधान संशोधन प्रस्तावले देशमा राजनीतिक अराजकता निम्त्याउने संकेत देखिएका छन्। प्रदेश नम्बर ५ लाई भत्काउने गरी ल्याइएको संविधान संशोधन प्रस्ताव पूर्ण रुपमा अवैज्ञानिक र यस क्षेत्रका नागरिकको भावनामाथि गरिएको खेलबाड हो। यसका खास कारण छन्।१. नागरिकको अपनत्वमाथिको बज्र प्रहारपाँच नम्बर प्रदेशबाट पहाडी जिल्लालाई अलग्याई प्रदेश नम्बर ४ मा राख्ने र तराईलाई अलग राख्ने गरी ल्याइएको संविधान संशोधन प्रस्ताव यहाँका बासिन्दा... | Blog | false | [
0,
1565,
14777,
8959,
19,
196,
215,
5607,
3765,
601,
51,
324,
1003,
694,
11,
838,
214,
12569,
16716,
2632,
2439,
139,
147,
534,
198,
10,
14,
11688,
30,
57,
3977,
324,
1003,
694,
622,
88,
148,
18881,
9,
42,
880,
3453,
1644,
312,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
567 | 567 |
सुरुमै भन्नु पर्ने कुरा–यो स्टोरीमा मेरो सिनेमासम्बन्धि चकचक उत्खनन भएको छ।
यसमा बरहथवा नाम गरेको छोटेमोटे सहर र हजारिया नाम गरेको सरल सिधासाधा गाउँ छ।
यी दुइ ठाउँ जोड्न पैतालाले पैँतालिस मिनेट लाउँछ।
...
बरहथवा बजार!
राजधानीको यात्रामा यहाँबाट नाइट बस निस्कन्छ। फुच्चेफाच्चे रोगका चर्चित अहेबहरु छन्। लोकल स्वादको सिनेमा घर छ। पक्की घरहरु छन्। एउटा बैंक छ। इँटा छापिएर चिटिक्क बनेको बाटो छ। मर्दापर्दाको सम्पूर्ण सर्जाम यही सहरमा पाइन्छन्।
बिजुली बत्ति बल्छ। पुस्तक पसलहरु छन्। जलखाइ पाइ... | Blog | false | [
0,
206,
191,
2173,
177,
83,
86,
382,
5865,
34,
8,
229,
2688,
13367,
12840,
5930,
9114,
16,
41,
695,
21283,
157,
28,
13,
2367,
30,
61,
2367,
30,
1431,
9,
93,
635,
157,
28,
3371,
8960,
627,
2921,
286,
41,
208,
2941,
927,
5657,
2... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
568 | 568 |
सिनेमाका सुरूका सम्झना विराटनगरका जलजला र हिमालय टाकिज वरपर घुम्छन्। मेरा बाल्यकालको सम्झनाको क्यान्भासमा अधिकतर सिनेमाका बिम्बहरू पोतिएका छन्, इस्टमेन कलरमा। जन्म काठमाडौं भएपनि निजामति कर्मचारीका सन्तान भएकाले तेल, तोलेबोली र ताराबाजीका पछिका मेरा बाल्यकालका उत्सवपूर्ण दिनहरू विराटनगरबाट प्रारम्भ भएका हुन्। कुनै माझीले जालमा ढडिया पारे झैं वा कुनै बैज्ञानिकले प्रयोगशालामा ‘युरेका’ भनेर चिच्याएझैं कुनै भर्चुअल स्पेश वा मायावी छायाँछविले मेरो बाल्यकाललाई उल्लासमय बनाएका थिए।
स... | Blog | false | [
0,
2688,
12,
3122,
12,
4102,
1904,
12,
19189,
9,
3896,
2624,
44,
2463,
3940,
4418,
6683,
1652,
6114,
6,
4102,
6,
2172,
310,
1621,
68,
8,
1424,
1791,
2688,
12,
13836,
49,
941,
84,
1376,
1556,
9848,
7122,
13008,
8,
31,
406,
106,
1... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
569 | 569 |
एक दशक लामो कहालीलाग्दो गृहयुद्व र ६२/६३ को ऐतिहासिक जनआन्दोलनपछि देशको शासनव्यवस्थामा ह्वात्तै फेरवदल आयो। देशमा आएको उक्त परिवर्तनलाई उल्लेखनीय मान्न सकिन्छ। सो परिवर्तनपछि थिचिएका, पेलिएका र सताइएकाहरूले आफ्नो दिन फर्केको महसूस गर्न पाए। हत्या र हिंसाले जकडिएका मानिसहरूले शान्तिको सास फेर्न पाए। जस्तोसुकै भए पनि राजाको जेठो छोरो नै राजा बन्ने परम्परा समाप्त भयो। जनताका छोराछोरीलाई राष्ट्रप्रमुख बन्ने अवसर प्राप्त भयो।
सदियौंदेखि पेलिएका समुदायहरूका निम्ति आरक्षणको व्यवस्था भयो। सरकारी ज... | Blog | false | [
0,
26,
1310,
402,
16825,
1611,
1643,
5750,
9,
6489,
182,
10924,
10,
6,
945,
16761,
817,
977,
9771,
8,
7134,
6415,
8658,
181,
4051,
10854,
838,
123,
170,
470,
14,
7087,
4201,
1538,
194,
11389,
21109,
12,
7,
2090,
59,
1376,
9,
5626,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
570 | 570 |
देशकै प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयका रुपमा परिचित काठमाडौं विश्वविद्यालय यसपालि विभिन्न शंकास्पद गतिविधिका कारण बदनाम हुँदै गएको छ। एकपछि अर्को गैरकानुनी निर्णय गरेको आरोप खेप्दै आए पनि विश्वविद्यालयले आफूमाथि लागेको आरोप खण्डन गर्न कुनै तदारुकता भने देखाएको छैन।
देशका विभिन्न क्षेत्रमा काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट उत्पादित जनशक्तिको उच्च मूल्यांकन भइरहेका बेला हालका घटनाक्रमहरुले ती जनशक्तिलाई पनि लज्जित तुल्याएको छ। अहिलेकै बेथिति जारी रहे तिनलाई समाजले हेर्ने दृष्टिकोणमा परिवर्तन... | Blog | false | [
0,
207,
96,
7407,
6051,
88,
3016,
106,
966,
5107,
107,
9920,
2277,
12,
95,
11248,
309,
251,
41,
26,
135,
258,
6793,
227,
28,
728,
19673,
1063,
15,
966,
11,
14662,
288,
728,
14417,
24,
75,
19878,
29,
2744,
934,
1190,
107,
144,
10... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
571 | 571 |
नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकको लाजिम्पाट शाखामा (नारायणहिटीको उत्तर ढोका तर्फ) पैसा जम्मा गर्न केहि दिन अघि पुगेको थिएँ। सोच्नुहोस् त, हरेक बैंकमा पुग्ने बित्तिकै डिपोजिट फर्म भर्नु अघि तपाईलाई के कुराको हतार हुन्छ ? हो मलाई पनि त्यही कुराको हतार भयो, पालो लाग्ने नम्बरको लागि कुपन लिने। यता खोज्छु छैन, उता खोज्छु छैन। ‘छैन हो, लाइनमै बस्नु पर्छ’ गार्डले नै यसो भनेपछि मैले लाइन तिर हेरेँ। पुरै लामो छ त।
यस्तो चल्ति शाखा। त्यो पनि प्राइम लोकेशनमा। यो कुन युगको बैंकमा आएछु भन्दै थकथक लाग्यो... | Blog | false | [
0,
36,
19335,
2049,
17867,
524,
8,
77,
2843,
2042,
681,
6,
451,
2743,
1264,
52,
549,
948,
24,
826,
56,
234,
493,
7215,
972,
14022,
60,
7,
317,
5529,
990,
7769,
959,
18725,
4560,
6153,
97,
234,
4402,
105,
3664,
4392,
78,
121,
20,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
572 | 572 |
दाइजोको बहस धेरैजसो चल्छ। दाइजो लिनु या दिनु गैह्रकानुनी हो, यो सबैलाई थाहा छ तर लिनेदिने क्रम रोकिएको छैन। र, सायद सजिलै रोकिदैन पनि होला। किनकि यसले अशिक्षितभन्दा पढेलेखेका परिवारमा झन् तलैसम्म जरा गाडेर बसेको छ।
भर्खरै मंसिर महिना सकिएकोमा खुसी भएका महिलाहरुको फेसबुक स्टाटस पढ्न पाइयो। यसले पनि प्रष्ट पार्छ दबाब कति हुन्छ विवाहको भनेर।
पहाडे समुदायमा थाहा छैन तर हाम्रो मधेसी समाजमा दाइजोभन्दा भयानक रोग छ केटी हेर्ने अनौठो चलन।
थरीथरीका केटा आउँछन्, हेर्छन्, केही न केही बहाना बनाएर जान्छन्, कह... | Blog | false | [
0,
15530,
6,
1983,
4544,
8869,
31,
15530,
3690,
526,
1068,
15486,
13974,
34,
649,
21,
1637,
433,
13,
47,
705,
3233,
1544,
5201,
934,
9,
7,
2385,
2600,
2181,
3819,
23,
15,
9285,
3244,
438,
20645,
168,
6889,
11,
4525,
12,
3846,
2896... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
573 | 573 |
काभ्रेको पहरी गाउँमा बस्ती बसाल्नुअघि धुर्मुस–सुन्तलीलाई एउटा सनक चल्यो, एकीकृत बस्ती बनाउने। सोचेका थिए, यत्रा फ्यान छन्, जम्मा बीसवटा घर बनाउन के आपत्ति?
घर बनाउनुअघि नै सरकारी प्रक्रिया पुरा गर्नुपर्दाका सास्तीले उनीहरु झन्डै थला परे। सोचेअनुसार रकम नजुट्दाको अत्यास त्यस्तै। घोषणै गरे, घर बेचेर भए पनि बस्ती बसाइछाड्छौं। यसो भन्नेबित्तिकै हुरुरु सहयोग जुट्न थाले। बस्ती बस्यो।
पहिलो बस्ती फत्ते गरिसक्दासम्म लाखौं भूकम्पपीडित उही अवस्थामै थिए। सरकारको चालचुल थिएन। दो... | Blog | false | [
0,
3627,
6,
306,
5386,
1733,
1783,
15886,
9066,
12958,
86,
20246,
14,
102,
1773,
44,
9311,
7,
2597,
1783,
356,
31,
5272,
12,
1677,
10,
119,
7974,
8545,
1556,
948,
8902,
3730,
159,
285,
105,
7244,
675,
159,
285,
9066,
37,
414,
651,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
574 | 574 |
काठमाडौं विश्वविद्यालयको एउटा निजी मेडिकल कलेजमा छात्रवृत्तिमा एमबीबीएस पढिरहेका एक जना विद्यार्थीले आइओएममा अध्ययनरत साथीलाई हालै यस्तो लेखेर पठाए:
उता तिमीहरु सुधारका लागि लडिराछौ, यता हामी प्रवेश परीक्षामा चिट चोराउन बाध्य छौं, पहिलो वर्ष प्रवेश परीक्षाको अनुभव ताजा हुने हुँदा हामीलाई अस्ति बोलाएको थियो, जानै पर्यो । तर जाँदा अलि ढिलो भइसकेछ, सिनियरहरुले सकेको जति उत्तर मिलाएर पठाइसकेका रहेछन्, हामी पुग्दा १,२ वटा प्रश्न मात्र बाँकी थियो । कुरा यस्तो छ र डा गोविन्द केसीले जति पटक अनसन ब... | Blog | false | [
0,
106,
7204,
102,
711,
1857,
6716,
6547,
8,
17782,
18183,
12,
26,
174,
4210,
1185,
892,
3605,
8,
6749,
1346,
14,
2171,
223,
6954,
4751,
184,
3367,
14817,
7284,
19,
4900,
4026,
8348,
7,
1831,
155,
587,
6189,
1718,
166,
5516,
785,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
575 | 575 |
समय यसरी अनि यती छिटो बद्लिन सक्छ र त्यो पनि आफ्नो प्रतिकूल? मेडिकल कलेज सञ्चालकले सोचेर पनि उत्तर पाउन सकिरहेका छैनन् अहिले यो प्रश्नको ।
गत वर्षसम्म मोल बढाबढ शैलीमा टेन्डर आह्वान गरे जस्तो गरी बिक्री हुने एमबीबीस र बीडीएसका सीटहरु यसपाली खासै बिक्री भएनन किनकि भर्ना हुन विद्यार्थीहरु नै गएनन्। किन गएनन् भनेर अहिले सर्बत्र छलफलको विषय भएको छ ।
यो विषयको उत्तर पाउन हामीले धेरै कुर्नुपर्ला जस्तो मलाई लाग्दैन तर म यस्को कारण यो हो भनेर भन्न पनि चाहन्न, किनकि कतिपय प्रश्नको जवाफ समय सँगै आउँ... | Blog | false | [
0,
137,
564,
276,
11169,
2370,
6517,
13154,
542,
9,
115,
15,
54,
8552,
675,
1857,
1140,
2326,
11,
14175,
15,
451,
1141,
7567,
12,
1017,
114,
21,
609,
6,
5,
338,
2388,
10,
10501,
21390,
5070,
12550,
2673,
120,
401,
57,
878,
40,
1... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
576 | 576 |
जाडो मौसम सुरू भएसँगै बालबालिकामा झाडापखाला बढ्न थालेको देखिन्छ। रोटा भाइरस नामको बिषाणुले गर्ने झाडापखाला साना बच्चाहरुमा हिउद्को बेला धेरै हुनेगर्छ। तर, यस्तो संक्रमण जुनसुकै मौषम र जुनसुकै उमेरका मानिसहरूमा पनि हुन सक्छ। धेरै बच्चाहरू सँगै रहने वा सामुहिक आवास भएका ठाउँमा एकजनालाई संक्रमण भएमा अरु धेरैजनालाई फैलने सम्भावना हुन्छ।
खाना, पानी, हात र बच्चाहरूले प्रयोग गर्ने खेलौना लगायत सामाग्रीमा दिशाबाट आउने आँखाले देख्न नसकिने निकै सुक्ष्म किटाणु मुखमा पुगेपछि बच्चामा संक्रमण हुन्छ। त्य... | Blog | false | [
0,
3202,
2605,
3122,
4801,
1519,
8,
18915,
1952,
833,
2530,
9,
65,
797,
7582,
157,
6,
10775,
17004,
11,
25,
18915,
1203,
12386,
8,
14719,
3077,
6,
260,
85,
40,
2703,
9540,
274,
223,
3562,
2801,
8496,
969,
61,
9,
2801,
8935,
1683,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
577 | 577 |
बौद्ध स्तुप पुनर्निर्माणको भव्यता देखेर को नेपाली प्रसन्न नहोला र!
त्यसको पुनर्निर्माण निम्ति ३० करोड रुपैयाँ जम्मा भएको थियो। त्यसमध्ये २३ करोड निर्माणमा खर्च भएको र बाँकी ७ करोड व्यवस्थापनका लागि राखेको भनिएको छ, जुन अत्यन्तै सकारात्मक हो।
केही दिनअघि चाबहिल बस्ने अनिता भट्टको कुरा सुनेर मन खिन्न भयो। उनले भनेकी थिइन्, ‘त्यस्तो राम्रोसँग बनाएको बौद्ध स्तुप क्षेत्रमा जम्मा दुईवटा मात्र चर्पी, त्यो पनि विदेशीलाई मात्र प्रयोग गर्न दिने भनेर बनाइएको रहेछ।’
अ... | Blog | false | [
0,
2226,
19126,
3055,
6,
2430,
138,
2474,
10,
6,
39,
7493,
5465,
9,
1497,
467,
3055,
1232,
607,
236,
322,
948,
16,
172,
9593,
1016,
236,
2839,
415,
16,
9,
805,
301,
236,
7088,
19,
1351,
1308,
379,
253,
3380,
1606,
87,
72,
6629,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
578 | 578 |
दंगल’ मा एउटा दृश्य छ।
कलधारामा नुहाइरहेका आमिर खानलाई उनकी पत्नी बनेकी साक्षी तन्वर भन्छिन्, ‘पहलवानी तो सिर्फ छोरे करे हैं (पहलमानी त छोराहरूले पो गर्छन्!)’
आमिर जवाफ दिन्छन्, ‘म्हारी छोरी छोरोंसे कम है के (मेरी छोरी छोराभन्दा कम छन् र!)
यो दृश्य ‘दंगल’ को आत्मा हो।
भारतमा छोरा र छोरीबीच सबभन्दा बढी विभेद रहेको हरियाणा पृष्ठभूमिको यो सिनेमाबाट आमिर के सन्देश दिन चाहन्छन् भने, छोरीहरूलाई छोराभन्दा कम आँक्ने जमाना अब छैन। आजका छोरीहरू जुनसुकै मैदानमा छो... | Blog | false | [
0,
10029,
59,
45,
43,
102,
2281,
41,
2376,
6215,
8,
13399,
4620,
326,
5702,
837,
14,
10,
4065,
2914,
11213,
9614,
60,
310,
181,
18,
7915,
5869,
6217,
10757,
60,
65,
409,
8163,
13,
65,
18,
30,
272,
30,
2775,
141,
77,
131,
6217,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
579 | 579 |
नेपालको तेस्रो पर्यटकीय गन्तव्य चितवनको सौराहा वाइल्डलाइफ टुरिजमका लागि प्रशिद्ध छ। सौराहाको पर्यटन चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र त्यहाँका जनावर, पंक्षीहरुमा अडिएको छ । हात्ती चढेर जंगल सफारी गर्नू, वन्यजन्तुहरु हेर्नु, राप्ती नदिमा डुङ्गा सयर गर्नु, सूर्यास्त हेर्नु, थारू कल्चरको अवलोकन गर्नु सौराहाका आकर्षणहरु हुन्।
सौराहामा विदेशी पर्यटकहरुमात्र होइन स्वदेशी पर्यटकहरु पनि प्रशस्त पुग्ने गरेका छन् । सौरहाका होटल व्यवसायीहरुका अनुसार पछिल्लो समय त्यहाँको व्यवसाय अन्तरिक पर्यटकले धान्न थालेका छन् । ... | Blog | false | [
0,
124,
725,
1279,
1705,
6747,
16768,
7073,
3435,
737,
716,
19027,
12,
19,
14837,
41,
16768,
6,
632,
1212,
111,
3157,
9,
4666,
4031,
7,
11593,
608,
8595,
593,
13,
5,
4380,
3696,
18,
4082,
1989,
327,
24,
566,
7,
5342,
55,
6032,
7... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
580 | 580 |
धेरै समयपछि काठमाडौंबाट बाहिर जाने साइत जुर्यो, त्यसमा पनि पत्रकारहरुको टोलीसँग, कति रमाइलो । मन्त्री पनि जाने रे गाउँको कार्यक्रम उद्घाटन र घोषणामा, झनै रमाइलो होला जस्तो भयो। जे होस २ दिन भए पनि काठमाडौंको प्रदुषण छल्न पाइने भयो। सुन्दरीजल –भौटेचौर हुँदै करिब ४ घन्टाको पक्की तथा कच्चीबाटोको यात्रा पछि ७५ कि.मी. को दुरी पार गर्दै तलाखु पुग्यौं।
मन्त्री नै आउने रे भन्ने ठूलो हल्ली खल्ली रहेछ गाउँमा । त्यसमाथि आफैंले भोट हालेर जिताएका मन्त्री गाउँमा आउने कुराले आम जनता धेरै नै उत्साही... | Blog | false | [
0,
85,
8564,
8367,
488,
341,
7690,
1748,
18,
9408,
1288,
15,
7366,
6,
871,
63,
7,
465,
2844,
5,
248,
15,
341,
1512,
286,
6,
128,
1416,
9,
362,
8,
7,
10,
5375,
2844,
668,
401,
1011,
750,
5121,
143,
56,
99,
15,
1155,
14366,
15... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
581 | 581 |
लोकतन्त्र बलियो बनाउन केहि आधारभूत आवश्यकताहरु हुन्छन। आवधिक निर्वाचन, सशक्त मिडिया र जागरुक नागरिक समाज ति आधारहरु हुन्। डा. गोविन्द केसी नागरिक समाजको सशक्त खम्बाका रूपमा उदाएका छन्। डा. केसी एक्लैले नागरिक समाज थाम्न सक्दैनन्।
राजनीतिक मुद्दा बाहेक नेपालमा हालसम्म ठूलो रुपमा सामूदायिक आन्दोलन उठ्न सकेको छैन। पछिल्लो चार वर्षयता डा. गोविन्द केसीले उठाएको स्वास्थ्य र चिकित्सा शिक्षामा सर्वसाधारणको पहुँचको मुद्दाले बृहत् नागरिक साथ पाउन थालेको छ। यो संगै अरु सामाजिक मुद्दाहरुलाई सर्व... | Blog | false | [
0,
2143,
1541,
285,
826,
2445,
857,
55,
6766,
31,
13645,
228,
7,
4865,
1437,
9,
14191,
412,
518,
1974,
747,
55,
606,
454,
2486,
1116,
412,
2683,
4865,
13512,
12,
100,
15162,
12,
139,
454,
1116,
3759,
11,
412,
518,
13092,
450,
6348... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
582 | 582 |
पछिल्लो महिना एक दिन म सामाजिक सञ्जालबाट बाहिरिने निर्णयमा पुगें । तर वर्षौंदेखिको नशा कसरी एकैपल्ट छाड्न सकिन्थ्यो र? लाग्यो, शुरुमा केही समय ‘ट्रायल’ गरिहेरौं ।
ट्वीटरको खातामा गएर ‘डिएक्टिभेट’ क्लिक गरें । त्यसपछि आएको सुचना अनुसार ट्वीटरबाट त्यसरी बाहिरियो भने त्यसमा रहेका आफ्ना सारा सम्पत्ति एक महिनाका लागि मात्र त्यहाँ रहने रहेछन् र अनि स्वतः ट्वीटरले सफाइ गरेर हटाइदिने रहेछ ।
म हच्किएँ र फेसबुकतिर लागें । आफूले चलाउने ग्रुप र पेजहरु हेरें । तिनलाई बेवार... | Blog | false | [
0,
532,
429,
26,
56,
74,
243,
2109,
17,
13277,
227,
8,
1485,
141,
5,
47,
13771,
6,
12759,
497,
1127,
7227,
9135,
13121,
9,
675,
1547,
7,
540,
8,
72,
137,
62,
5588,
6584,
45,
353,
8974,
848,
5,
6919,
6,
7594,
1029,
62,
8013,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
583 | 583 |
भाई रातभरि निदाउँदैन, यसो निदाए जस्तो गर्छ, मम्मी भन्दै व्यूझेर रून्छ। काखमा राखेर हल्लाई हल्लाई सुताउँछु, अनि फेरि ब्युझिन्छ। उसको हालतको बारेमा हजुरलाई सुनाउनै सक्दैन आन्टी , म पनि निदाएकै छैन , एक रात पनि,‘ लक्ष्मी परियारको जेठो छोरा सागरले मुन्टो निहुराई गहभरि आँसु पारेर भने।
अरू केटाकेटीको तुलनामा कम बोल्ने सागरका पटपटी फुटेका ओठ कापिरहेका थिए। बोली लरबराएको थियो, आफ्नो सानो भाईको कुरा गर्दा गला अबरूद्ध थियो सागरको, सास नै अड्किए जस्तो। उसलाई जस्तै पीडा मलाई परेको थिएन तर... | Blog | false | [
0,
3497,
17751,
21217,
5541,
7,
2488,
15216,
401,
10247,
16937,
192,
504,
3400,
19803,
6016,
5819,
9571,
897,
4273,
255,
4273,
255,
7942,
12149,
7,
276,
704,
10,
16690,
1166,
5343,
1224,
5641,
6,
403,
3758,
14,
10908,
69,
1916,
326,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
584 | 584 |
प्यारा काका बाबुराम,
तपाईको कूलमै जन्मेको हुनाले ढोग प्रणाम भनेर पत्रको सिलसिला अघि बढाउन चाहेको थिएँ तर भू. पू. कम्युनिस्ट भएकाले यो ढोग सोग पनि बुर्जुवा र सामन्तहरुको चाकरी भन्नुहुन्छ होला भन्ने ठानेँ । लाल सलाम, अभिभावादन गर्न पनि कता कता अप्ठेरो लाग्यो, हाय हेल्लो त म कसरी गर्न सक्थेँ र तपाईँ मेरो काकाको उमेरको मान्छे, बिदेशमा बसेपनि कट्टर नेपाली बनेर नेपालकै अहोरात्र चिन्ता गर्ने मान्छे म ।
अमेरिकामा नयाँ वर्षको रौनक़ चलिरहेको थियो, अंग्रेज़ी नयाँ बर्ष २०१७ को स्वागतमा मध्यरात पछि झन् धेरै ... | Blog | false | [
0,
11527,
183,
12,
3129,
7,
3095,
2951,
191,
8681,
1594,
12057,
294,
19686,
185,
894,
6,
19775,
234,
1552,
4444,
1678,
47,
2421,
81,
5058,
81,
1515,
422,
21,
12057,
294,
194,
294,
15,
20986,
9,
15117,
199,
1931,
8464,
8460,
668,
5... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
585 | 585 |
मैले केही दिनअघि आफ्नो दैनिकी टिपोट गरेको थिएँ। बिहान आँखा खुलेदेखि राति नसुत्दासम्म के–के गर्छु, कहाँ–कहाँ जान्छु र कस्तो–कस्तो परिस्थितिसँग जुध्छु भन्ने सूची बनाउँदा यस्तो तथ्यसँग मेरो साक्षात्कार भयो, जुन यसअघि कहिल्यै सोचेको थिइनँ।
हामी भ्रष्टाचारको जालोमा यतिसम्म बेरिएका रहेछौं, प्रत्येक पल कहीँ न कहीँ कसै न कसैबाट ठगिँदा रहेछौं। आफ्नै दैनिकी सर्सती फर्केर हेर्दा त्यस्तो कुनै क्षण मैले भेटिनँ, जहाँ कसै न कसैले मलाई ठग्ने कोशिस नगरेको होस्। त्यस्तो ठगीमा धेरैजसो हामी थाहा प... | Blog | false | [
0,
257,
72,
6629,
54,
10755,
8895,
2367,
28,
7215,
637,
1261,
2165,
11,
132,
1304,
5604,
97,
84,
685,
116,
17441,
2785,
7,
1194,
86,
6274,
10492,
9,
1184,
86,
44,
8126,
2937,
63,
1748,
763,
3694,
53,
1408,
6851,
223,
1595,
63,
2... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
586 | 586 |
ढोरपाटन सिकार आरक्षमा नाउरको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ। आरक्ष कार्यालयले यो वर्ष गरेको गणनामा दुई हजार २०२ वटा नाउर भेटिएका छन्।
पाँच वर्षअघि भएको गणनाअनुसार एक हजार ६४८ नाउर आरक्षमा थिए। कार्यालयले प्रत्येक पाँच वर्षको फरकमा नाउरको गणना गर्ने गरेको छ। गत वैशाख/जेठमा कार्यालयले आरक्षका सातमध्ये छवटा ‘ब्लक’ मा नाउर गणना गरेको थियो।
सुर्तीवाङ ‘ब्लक’मा भने नाउर नपाइने आरक्ष कार्यालयले जनाएको छ। गणना वर्षलाई तुलनात्मक रुपमा हेर्दा नाउरको सङ्ख्या बढ्दै गएको आरक्षका प्रमुख संरक्ष... | Blog | false | [
0,
10771,
5223,
9961,
8,
13559,
18,
6,
7188,
776,
16,
41,
9961,
1923,
21,
80,
28,
3440,
8,
89,
93,
323,
2274,
224,
13559,
18,
8255,
139,
311,
1942,
16,
3440,
496,
26,
93,
232,
11374,
13559,
18,
9961,
8,
256,
1923,
774,
311,
61... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
587 | 587 |
आमा मेरो न्वारनको नाम के हो?’ बहिनीको न्वारनको दिन मैले आमालाई सोधेकी थिएँ।
हामी पिँढीमा बसेर ढोकाबाट भित्र भइरहेको न्वारनको पूजा हेरिरहेका थियौं।
पण्डितले बहिनीको जुरेको नाम सुनाए। आमाबाबाले तुरून्तै उसलाई बोलाउने नाम अर्कै हो है भन्ने सूचना दि’हाल्नुभयो। म छक्क परेँ, ‘बोलाउने नाम अर्कै?’
मेरो मनमा एउटा प्रश्न फुत्त आयो, ‘त्यसो भए मेरो न्वारनको नाम के हो?’
जब आफ्नो नामको अर्थ खोज्न थाल्ने उमेर भयो मैले फेरि आमालाई त्यही प्रश्न सोधेकी थिएँ,‘आमा मे... | Blog | false | [
0,
835,
229,
20695,
6,
157,
105,
10130,
45,
2793,
6,
20695,
6,
56,
257,
8061,
4540,
98,
7215,
155,
1373,
161,
4431,
8,
1399,
2743,
17,
477,
417,
20695,
6,
579,
18695,
4945,
31,
12694,
2793,
6,
10,
14903,
6,
157,
3856,
31,
835,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
588 | 588 |
मलमा पुराना मोवाइल एक्सचेञ्जदेखि मर्मतसम्मको सुविधा रहेको छ । यसलाई नेपालकै नमुना मोवाइल हवको रुपमा विकशित गर्नेछौं ।
कतिपय सपिङ मलमा सामानको मुल्य दोब्बरभन्दा बढी राखेर ग्राहक ठग्ने गरेको गुनासो सुन्दै आएका छौं । तर, यस मलमा मुल्यमा एकरुपता ल्याउनका लागि छुट्टै ‘प्राइस कन्ट्रोल मेकानिजम’ बनाएका छौं । जसले गर्दा उपभोक्ताहरु ठगिने छैनन् । मलमा पाइने सेवा सुविधा, मल संचालन विधि, भावी योजनाजस्ता विषयमा केन्द्रित रहेर ललितपुर सपिङ मलका अध्यक्ष नेपाल डंगोलसँग गरिएको कुराकानीको सार ः
ललितपुरमा पहिलो पटक ठूलो सपिङ मल संचालनमा ल्याउनु भएको छ यसका लागि बिजखबरको तर्फबाट बधाइ दिनु चाहन्छौं । अहिले पनि उपभोक्ताहरु सपिङ् गर्ने भन्ने वित्तिकै न्यूरोड तथा दरवारमार्ग सम्झन्छन् । तपाइले ललितपुरजस्तो ठाउँमा सपिङ मल संचालनमा ल्याउनु भएको छ । यसलाई कसरी व्यवसायीक रुपमा अघि बढाउँदै हुनुहुन्छ ?
धार्मिक तथा सास्कृतिक रुपमा लगनखेल पनि काठमाडौं उपत्यकाको एक महत्वपूर्ण स्थान हो । अहिले यो स्थान शैक्षिक हवको रुपमा विस्तार भएको छ । यातायातको पनि राम्रो सुविधा रहेको छ । सोही कारण नेपाल सरकारको कर्मचारी संचयकोषले पनि सपिङ मल बनाएको हो । जसलाई अहिले जिओ एग्रो प्रालिले भाडामा लिएर संचालन गरिरहेको छ । सम्पूर्ण रुपमा सुविधासम्पन्न स्थानमा भएकाले व्यवसायीक रुपमा अघि बढाउन कठिन हुनेछैन । साथै, सहज रुपमा संचालन गर्न थुप्रै व्यवसायीक योजनाहरु पनि बनाएका छौं ।
यस मलमा सपिङ गर्न आउने ग्राहकले के–कस्ता सामान पाउन सक्नेछन् ?
नुनदेखि सुनसम्म त भन्दैनौं तर, ब्राण्डेड लत्ता कपडा, मोवाइल, बच्चाका लागि खेलौनादेखि सम्पूर्ण खालका कपडा पाउनेछन् । हामीले मलको भुइ तलामा ब्राण्डेड कपडाहरु राखेका छौं । लेडिजका लागि पनि अनुभवी व्यक्तिहरुबाट बुटिक संचालनमा ल्याएका छौं । अन्तरराष्ट्रिय स्तरका कस्मेटिक सामानहरु पनि यस मलमा उपलब्ध छन् । यसैगरी, कफिसप, बेकरी, रेष्टुराँ, सेमिनार हल रहनेछन् । मलको एउटा तलालाई मोवाइल हवको रुपमा स्थापित गर्न लागेका छौं । जहाँ २० भन्दा बढी कम्पनीका मोवाइहरु रहेका छन् । खानाको पारखीका लागि मलमा ‘पिजा हर्लिक्स’ देखि विभिन्न खालका रेष्टुराँहरु संचालनमा ल्याएका छौं ।
यस मलमा के–के रहनेछन् ?
यसमा ७ वटा तला रहेको छ । जसमध्ये ३ वटा तलालाई सपिङ मलको रुपमा स्थापित गरेका छौं । त्यसैगरी माथिको ३ तलालाई अफिसको लागि प्रयोग गर्ने छौं । हाल तेस्रो तलामा युनडीपीको अफिस रहेको छ । यस्तै, वाणिज्य बैंक रहनेछ । नेपालकै सवैभन्दा ठूलो ‘के ल्याव’ पनि यसै मलमा रहनेछ । यसैगरी, आखाँ क्लिनिक, डेण्टल हस्पिटल र राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय स्तरका गैर सरकारी निकाय यस मलमा रहनेछन् । लगनखेल गैरसरकारी निकायको हवको रुपमा विस्तार भइरहेको छ तर यहाँ राम्रो खालको सेमिनार हल छैन । तसर्थ पाँचौ र छैठौं तलामा सेमिनार हल संचालनमा ल्याइने छ । यस मलको छतलाई भने रमणीय रेष्टुराँको रुपमा संचालनमा ल्याउनेछौं ।
मल विधिवत रुपमा संचालनमा आइसकेको छ । यसको कति प्रतिशत स्थान भाडामा गएको छ ?
हालसम्म ८० प्रति स्थान भाडामा गइसकेको छ । हामी अहिले डेण्जर जोनबाट बाहिर छौं । बैंशाखमा गएको महाभुकम्पले पनि यस भवनलाई कुनै असर पुर्याएन । सम्भवत यो नेपालकै वलियो भवनको रुपमा स्थापित भएको छ । जसका कारणले गर्दा युनडीपी, राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय स्तरका गैरसरकारी निकायको अफिसहरु यस भवनमा छन् । अन्य २० प्रतिशत स्पेशको लागि पनि डिलिङ भइरहेको छ । आगामी केही हप्ताभित्रै सवै ठाउँ भाडामा जाने छ ।
भवनलाई बैशाखदेखि संचालनमा ल्याउने भनिएको थियो तर भुकम्पका कारण भदौ अन्तिममा आइपुग्यो । यसले कति नोक्सानी पुर्यायो ?
हामीले २०७१ पुस ९ गते कर्मचारी संचयकोषसँग भाडाको लागि सम्झौता गरेका थियौं । कोषले हामीलाई ३ महिनाको प्रोगेस टाइम दिएको थियो । जस अनुसार चैत देखि नै कोषलाई भाडा बुझाउँदै आएका छौं । हामीले कोषलाई मासिक ५५ लाख रुपैयाँ भाडा बुझाउनु पर्छ । समयमै संचालनमा आउन नसक्दा भाडामा भात्र ३ करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको छ । भुकम्पले भित्री संरचनाहरु विगार्दा त्यसको पुनर्निर्माणमा झण्डै १ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । भुकम्पका कारण समयमै संचालनमा आउन नसक्दा कम्पनीले ४ करोड रुपैयाँभन्दा बढी घाटा व्यहोरेको छ । हामीले १५ वर्षका लागि भाडामा लिएका कारण त्यसले त्यति ठूलो असर पार्नेछैन ।
कर्मचारी संचयकोषले भाडामा लगाएको काठमाडौं मलमा समयमै भाडा नबुझाएका कारण विवादमा आएको थियो । यसमा पनि त्यस्तो समस्या नआउँला भन्न सकिन्छ ?
काठमाडौं मल र ललितपुर मलको संचालन गर्ने पद्दति फरक छ । हामीले कोषलाई प्रत्येक ३/३ महिनामा बुझाउनु पर्छ । तर, मैले मासिक रुपमै बुझाउँदै आएको छ । भाडाको हिसावले पनि हामी राम्रै अवस्थामा छौं । नेपालमै केही गर्नुपर्छ भन्ने जोस र जागरका साथ मल संचालन गरिरहेका छौं । नेपाल सरकारको ऐन कानुन अनुसार जसरी मल भाडामा लिएका छौं सोही अनुसार संचालन गर्ने योजना बनाएका छौं । तसर्थ अन्य सपिङ मलको जस्तो यसका समस्या देखापर्ने छैन ।
ग्राहकहरु मोवाइल किन्ने भन्ने वित्तिकै न्यूरोडलाई सम्झन्छन् । तर तपाइहरुले यस मलाई मोवाइल हवको रुपमा विकास गर्दै हुनुहुन्छ । के यो सम्भव छ ?
मोवाइल बजारको लागि न्यूरोड र ताम्राकार हाउस मोवाइल हवको रुपमा परिचित भइसकेको छ । पछिल्लो समय यस मललाई देशमै ठूलो मोवाइल हवको रुपमा स्थापित गर्ने लक्ष्य अनुरुप अघि बढेका छौं । यहाँ १५÷२० वर्ष पुराना मोवाइल व्यवसायीले ‘ललितपुर मोवाइल कम्प्लेक्स’को नाममा विधिवत रुपमा दर्ता गरेर मोवाइल पसल संचालनमा ल्याउनु भएको छ । मलको ४० भन्दा बढी कवलहरुमा मोवाइल पसल रहेका छन् । यहाँ २० भन्दा अन्तरराष्ट्रि ब्राण्डका मोवालइहरु पाइनेछ । मलले पुराना मोवाइल एक्सचेञ्जको सुविधा पनि दिएको छ । यसैगरी सेल्समात्र नभइ सर्भिसको पनि राम्रो व्यवस्था भएकाले केही समयभित्रै परिचित मोवाइल हवको रुपमा स्थापित हुनेछ ।
तपाइ एउटा सामाजिक कार्यकर्ता कसरी मल संचालन गर्न आइपुग्नु भयो ?
कुनै पनि व्यक्ति समय अनुसार चल्नु पर्छ । ललितपुरको केही भागमा सामाजिक कार्यकर्ता भएर काम गरे । अहिले पनि सैवु रोटरी क्लवको प्रशासकिय अध्यक्ष, जनकल्याण संघ र युथ प्लस नेपालको अध्यक्ष भएर काम गरिरहेको छु । यसैगरी, ललितपुरको खोकनामा भुकम्पले सम्पूर्ण संरचना ध्वस्त पारेपछि त्यसलाई पुनर्निमाण गर्ने योजना आयोग गठन गरिएको छ । त्यसको अध्यक्ष भएर काम गरिरहेको छु । सामाजिक कार्यको साथसाथै, व्यवसायीक रुपमा पनि अघि बढ्नका लागि ललितपुर मललाई ग्रुपमा संचालन गर्ने योजना बनाएका थियो । तर, अहिले म एक्लैले संचालन गरिरहेको छु । मल संचालनको लागि नेपाल सरकार, संचयकोष तथा स्थानीय निकायबाठ ठूलो सहयोग मिलेको छ ।
अहिले कुन–कुन व्यवसायमा आवद्ध हुनुहुन्छ ?
विशेषगरी कृषिमा आवद्ध छु । चौधरी ग्रूपले उत्पादन गर्ने चाउचाउका लागि प्याज र छ्यापीको फ्लेवर प्रशोधन गरेर उपलब्ध गराउँदै आएको छु । खोकनामा गाइपालन व्यवसाय छ भने पछिल्लो समय सपिङ मल संचालन गर्दै आएको छु ।
सपिङ मलमा ट्रेड युनियनको प्रभाव बढ्दै गएको देखिन्छ । यस मलमा त्यसको असर कत्तिको पर्नेछ ?
कुनै पनि सपिङ मलमा संघसंगठनको आवश्यकता पर्दैन । समस्या हुदाँ व्यवस्थापन देखि व्यवसायीहरु सबै एक जुट भएर अघि बढ्नुपर्छ । मल व्यवस्थापनले व्यवसायीलाई एकै परिवारको सदस्याको रुपमा हेर्दै आएको छ । कुनै पनि व्यापारीलाई समस्या पर्दा त्यसको समाधान मल व्यवस्थापनले नै गर्ने छ । यसमा म आफै प्रत्यक्ष रुपमा सङ्लग्न भएर काम गरिरहेको छु । तसर्थ आगामी दिनमा पनि मलमा विभिन्न संघसंगठनको आवश्यकता पर्ने छैन र हुनेछैन भन्ने विश्वास लिएको छु ।
यस मलमा व्यवसायीहरु किन व्यवसाय गर्न आउने ? उनीहरुका लागि के–कस्ता सुविधा दिइएको छ ?
सर्वप्रथम यो भवन भुकम्प प्रतिरोधी छ । गत बैशाखमा गएको शक्तिशाली भुकम्पले पनि यसलाई प्रमाणित गरिसकेको छ । जसले गर्दा व्यवसायीले सुरक्षित रुपमा व्यवसाय गर्न पाउनेछन् । कुनै पनि व्यवसायीले आफ्नो व्यवसायको आफैले बजारीकरण गर्नुपर्छ तर मल आफैले त्यसको बजारीकरण गरिरहेको छ । मलमा ग्राहक आकर्षित गर्नको लागि विज्ञापन, पर्चा पम्प्लेटलगायतका प्रचारप्रचारको काम मल नै गर्दै आएको छ । अर्को तर्फ यो सरकारी भवन हो । यहाँ व्यवसायीलाई व्यक्तिगत घरमा जस्तो व्यवहार गरिँदैन । व्यवसायीहरु सुरक्षित रुपमा सरकारी नियम कानुन अनुसार चल्न सक्नेछन् । यस मलमा एकै छानामुनि सवै सामान पाउन सकिन्छ । जसले गर्दा ग्राहकहरु वढी आउनेछन् । मलमा ४० प्रतिशतभन्दा बढी खुला ठाउँ रहेको छ । व्यवसायीले सहजरुपमा व्यापार गर्ने वातावरण हुनेछ ।
वाहिरका सटर र यस मलमा कवल भाडामा कत्तिको फरक छ ?
केही समय अघि व्यापारीहरुले वाहिरको तुलनामा भाडा बढी भयो भन्ने गनुसो गर्नुभएको थियो । तर, मलको लोकेसन, सेवासुविधा, भुकम्प प्रतिरोधीजस्ता कारणले गर्दा व्यापारीहरु खुशी हुनुहुन्छ । मलमा सवै सामान एकै ठाउँमा पाइनेहुनाले बढी ग्राहक आउनुहुन्छ । जसका कारण वाहिरका सटरको तुलनामा मलको भाडादर सस्तो छ ।
मल संचालकको तर्फबाट यस मलका व्यापारी तथा सपिङ्का लागि आउने ग्राहकका लागि के भन्न चाहनुहुन्छ ?
भुकम्पबाट देश थिलथिलो भइरहेको अवस्थामा मल भुकम्प प्रतिरोधी छ । व्यक्तिगत घरमा पसल संचालन गर्दा त्यसको सम्पूर्ण जिम्मेवारी सम्बन्धित व्यवसायीले नै लिनुपर्छ । मलमा सामुहिक रुपमा पसल संचालन गरिएको हुँदा कुनै एक व्यापारीलाई समस्या पर्दा व्यवस्थापन देखि सिङ्गो परिवार नै समाधानमा लागि पर्छ । व्यवसायीलाई पसल संचालन गर्नका लागि मार्केटिङ गर्ने काम मलले नै गर्दै आएको छ जसले गर्दा सहज रुपमा व्यवसाय गर्न सक्नेछन् । यता उपभोक्ताले पनि सवै सामान एकै ठाउँमा पाउनेछन् । यसैगरी, कतिपय सपिङ मललमा सामानको मुल्य दोब्बरभन्दा बढी राखेर ग्राहक ठग्ने गरेको गुनासो सुन्दै आएका छौं । तर, यस मललमा मुल्यमा समानता ल्याउनका लागि छुट्टै ‘प्राइस कन्ट्रोल मेकानिजम’ बनाएका छौं । जसले गर्दा उपभोक्ताहरु ठगिने छैन र वास्तविक मुल्यमा सामान खरिद गर्न सक्नेछन् ।
| Business Interview | false | [
0,
2068,
8,
2080,
12715,
13324,
132,
3105,
2364,
751,
35,
13,
5,
432,
4971,
4227,
12715,
444,
181,
6,
88,
3575,
367,
225,
25,
5793,
5,
824,
16145,
2068,
8,
1458,
6,
3732,
7696,
168,
118,
897,
3043,
5795,
461,
28,
1447,
13318,
25... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
589 | 589 |
देशमा सवारीसाधन एसेम्बल उद्योगको सम्भावना एकदमै धेरै छ तर त्यसका लागि सरकार तथा निजीक्षेत्रबाट दिर्घकालिन प्रतिवद्धताको खाँचो छ ।
भन्सारमा सन्दर्भ मुल्य कायम गर्दा व्यवसायीहरु समस्यामा परेका छन् । देश डब्लुटीओ, साफ्टा लगायतको सदस्य भएको नाताले यसलाई हटाउनु पर्छ । यसैगरी देशमा भित्रने पेट्रोलियम पदार्थको गुणस्तर पनि राम्रो छैन । नेपालको अटो क्षेत्रमा देखिएका समस्या, चुनौती र आगामी दिनमा नाडाको कार्यदिशामा केन्द्रित रहेर नाडा अटोमोवाईल्स एशोसिशन अफ नेपालका नवनिर्वाचित अध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठसँग बिजखबरका रामराजा श्रेष्ठले गरेको कुराकानीको सार ः
नाडालाई अघि बढाउनका लागि के–कस्ता योजना बनाउनु भएको छ ?
यो अटो व्यवसायीको प्रतिनिधिमुलक संस्था हो । यसमा लुब्रिकेन्ट्स, टायर, ट्युव, अन्य पार्टपुर्जा देखि ठूला सवारीसाधन आयातकर्ता तथा विक्रेताहरु यसका सदस्य हुनुहुन्छ । यस संस्थामा आवद्ध सदस्यहरुको व्यापार बृद्धि तथा व्यवस्थित गर्नका लागि उल्लेख्य भुमिका खेल्नेछु । व्यापार व्यवसामा विभिन्न खालका ऐन/नियमले अवरोध सिर्जना गरेको छ । आगामी दिनमा त्यसलाई सहज बनाउँदै लगिने छ । यस क्षेत्रमा विभिन्न खालका समस्या छन् आगामी दिनमा त्यसलाई समाधान गर्दै व्यवसायीक हितमा काम गर्ने छु । सवैले यसको अपनत्व गर्न पाउनेछन् ।
यस व्यवसायमा कस्ता खालका समस्या छन् ?
मुख्य गरी भन्सारको समस्या छ । गाडी आयात गर्दा व्यवसायीले भन्सारमा समस्या भोग्दै आएका छन् । सरकारले सवारीसाधन आयातमा ‘सन्दर्भ मुल्य’ लागू गरेको छ । त्यो व्यवसायीको हितमा छैन । हामीले यसको पटक–पटक विरोध गर्दै आएका छौं । नेपाल डब्लुटीओ, साफ्टालगायतको सदस्य भइसकेको छ । यो अवस्थामा सन्दर्भ मुल्य नभई करोबार मुल्यलाई मान्यता दिनु पर्छ । तर, सरकारले सन्दर्भ मुल्य लगाएर व्यवसायीलाई हतोत्साहित बनाइरहेको छ । यस्तै, स्पेयर्स पार्टमा उच्च भन्सार दर, सार्वजनिक खरिद ऐनजस्ता समस्या छन् ।
यसैगरी, सरकारले सवारीसाधन आयातमा ‘नेपाल सवारी प्रदुषण मापदण्ड २०६९’ लागू गरेको छ । जस अनुसार यूरो ३ मापदण्डभन्दा पछिका सवारीसाधन नेपाल भित्रिरहेका छन् । तर, त्यसमा प्रयोग गर्ने पेट्रोलियम पदार्थ सोही मापदण्ड अनुसारको छैन । आगामी दिनमा पेट्रोलियम पदार्थको गुणस्तर जाँच गर्ने ल्याव राखिनु जरुरी छ । सडक संजाल व्यवस्थित छैनन् । पछिल्लो समय सडक बन्ने क्रम बढेको छ तर गुणस्तरिय सडक छैन । यसैगरी, ट्राफिकजामको समस्या पनि उत्तिकै छ । अन्तरराष्ट्रिय मान्यता अनुसार १ ट्राफिकले १ सय ५० वटा सवारीसाधनको अनुगमन गर्न सक्छ तर नेपालमा ९ सयभन्दा बढी सवारीसाधनको अनुगमन गर्नुपर्ने वाध्यता छ ।
नाडाले उपत्यका वाहिर भएका व्यवसायीलाई समेट्न सकेन भन्ने गुनासो एकदमै छ । यसलाई तँपाइले कसरी सम्वोधन गनुहुन्छ ?
यो गुनासो पटक–पटक आएको हो । तर, त्यसलाई संवोधन गर्नका लागि गत वर्ष भएको साधारण सभाले नाडालाई महासंघको अवधारणामा लैजाने निर्णय गरेको छ । नाडा महासंघमा गएपछि देशभरमा अटोमोवाइल व्यवसायीलाई समेट्ने छ । हाल महासंघमा जानका लागि आन्तरिक तयारी भइरहेको छ । यसैगरी संगठन विस्तारलाई विशेष प्राथमिकता दिने छु । जसले गर्दा नाडाको छविलाई उच्च राख्नुका साथै सवै व्यवसायीलाई समेटेर अघि बढ्न सकिने छ ।
अहिले अवस्थासम्म सवारीसाधनमा जनताको सहज पहुँच पुगेको छैन । सहज पहुँचका लागि नाडाको तर्फबाट के पहल हुनेछ ?
जनतामा सवारीसाधनको सहज पुहँच पुर्याउनका लागि सरकार समक्ष बारम्बार आग्रह गर्दै आएका छौं । यसको मुख्य कारण नै उच्च भन्सारदर हो । यसलाई घटाउनु जरुरी छ । सवारीसाधनमा लाग्दै आएको भन्सारदर कम गरी नेपाली जनाता समक्ष सवारीसाधनको पहुँच पुर्याउनका लागि नाडा लागि पर्ने छ ।
तर, सरकारले महङ्गा गाडी पैसा हुनेले चढ्ने हुन यसका भन्सार घटाउन सकिँदैन भन्दै आएको छ नि ?
सर्वप्रथम सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनलाई व्यवस्थित गर्नुपर्छ । सरकारले सार्वजनिक सवारीसाधनलाई व्यवस्थित नगरेसम्म निजी सवारीसाधनको प्रयोग बढ्नेक्रम रोकिँदैन । कुनै पनि व्यक्तिले आफ्नो कार्य दक्षता बृद्धि गर्नका लागि पनि निजी सवारीसाधन प्रयोग गर्नुपर्ने वाध्यता भइसकेको छ । अहिले सवारीसाधन विलासीता भन्द पनि आवश्यकताको बस्तु भइसकेको छ । जसको कार्यक्षमता तथा कार्यदक्षता बढेको छ उसको आर्थिक गतिविधि पनि बढेको छ । तसर्थ यसलाई विलासिताको बस्तुभन्दा पनि सवै जनताको पहुँचमा पुग्न सक्ने बनाउनु पर्छ ।
नेपालमा पटक–पटक सवारीसाधन एसेम्बलिङ उद्योगको विषयमा चर्चा भइरहेको छ । आगामी दिनमा यसलाई नाडाले कसरी अघि बढाउने छ ?
२ वर्षयता देशमा सवारीसाधनको एसेम्बलिङ उद्योग स्थापना गर्ने विषयमा बहस शुरु भएको छ । यसलाई सरकारले पनि सहुलिय दिएको छ । तर, यसलाई प्याकेजको रुपमा अघि बढाइनु पर्छ । सरकारले तथा निजी क्षेत्रले आ–आफ्ना प्रतिवद्धता जायर गर्नु जरुरी छ । नेपालमा सवारीसाधन एसेम्बल उद्योगबाट तत्काल बढी नाफा कमाउन सक्ने अवस्था छैन । यसलाई १०/१५ वर्षको प्याकेजको रुपमा लगिनुपर्छ । यसमा व्यवसायीहरु आफ्नो तर्फबाट प्रतिवद्धता जायर गर्न तयार छन् भने नाडाले पनि सोही अनुरुपको भुमिका निर्वाह गर्ने छ । तर, सरकारको पनि सोही अनुरुपको प्रतिवद्धता हुनु जरुरी छ ।
नेपाल अटो उद्योग स्थापना गर्नका लागि चुनौती पनि होलान् नि ?
पक्कै पनि छन् । अटोमोवाईल उद्योग स्थापनाको ठूलो मात्रमा जमिनको आवश्यकता पर्छ । त्यो हामीसँग छैन । त्यस्तै, विजुली, सडक, डल, पानी लगायतका पूर्वाधार हुनुपर्छ । अझ भन्नुपर्दा विशेष औद्योगिक क्षेत्र नभई उद्योग लगाउन सकिदैन ।
देशका औद्योगिक क्षेत्रमा जनताले विभिन्न माग राखेर बन्द हड्ताले गर्ने प्रबृत्ति बढ्दै गएको छ । त्यस्ता आन्दोलनले गर्दा व्यवसायीको लगानी डुब्ने खतरा हुन्छ । सरकारले त्यस्ता आन्दोलनलाई निस्तेज पार्नुपर्छ । देशमा अटोमोबाइलको बजार विस्तार कस्तो छ ?
अटोमोवाइलको बजार बर्षेनी २० देखि २५ प्रतिशतले विस्तार हुँदै गएको छ । आजभन्दा ५ वर्ष अघि यसको बृद्धिदर ३० प्रतिशतसम्म भएको थियो । तर, सोही समयमा भन्सार वृद्धि भयो भने बजारमा तरलता अभाव भयो । बैंकको ब्याजदर पनि बढ्यो । सन् २०१२ सम्मको २ वर्ष बजारमा मन्दी देखियो । जसले गर्दा केही समस्या देखिएको थियो । पछिल्लो समय पुनः बजार बढेको छ । गत आवमा यसको बृद्धिदर झण्डै २५ प्रतिशत रहेको थियो । बैशाखमा गएको भुकम्प र तराइमा भइरहेको आन्दोलनले पुनः अटो बजार ओरालो लागेको छ ।
अन्तमा अटो व्यवसायी तथा सरकारलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?
सर्वप्रथम त व्यवसायीहरुले जुन विश्वासका साथ मलाई मत दिएर विजयी गराउनु भयो यसका लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु । नाडा ४ दशकभन्दा बढी लामो इतिहास बोकेको संस्था हो । व्यवसायीको आत्मवल उच्च गरी व्यवसाय गर्ने वातावरण बनाउनका लागि नाडा सधै तत्पर रहने छ । यसैगरी, नाडा यातायात क्षेत्र विकासका लागि सरकारसँग सहकार्य गरेर अघि बढ्न तयार छ । त्यसका लागि अटोमोवाइल सम्बन्धी ऐन नियम बनाउँदा नाडालाई पनि साथमा लिएर अघि बढ्न आग्रह गर्दछु ।
| Business Interview | false | [
0,
838,
5876,
2085,
30,
2541,
59,
8439,
809,
4185,
85,
13,
47,
2161,
19,
196,
22,
711,
2791,
17,
19840,
5764,
6,
7884,
13,
5,
2798,
8,
5204,
3732,
659,
150,
7333,
9865,
584,
27,
5,
207,
10,
10404,
681,
892,
7,
5722,
5623,
6824... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
590 | 590 |
राज्य संयन्त्र ग्यास र पेट्रोलयममा अड्किएको छ । उद्योग व्यवसाय संचालन गर्ने तर्फ चासो दिएका छैनन् ।
देशको अर्थतन्त्र डुब्नबाट जोगाउनका लागि सरकारले तत्काल भन्सार नाकामा भएका सामानलाई सम्बन्धित उद्योग कलकारखाना पुर्याउने व्यवस्था गरिदिनुपर्छ । अहिले देशको कुल ग्राह्स्थ्य उत्पादन नै नकारात्मक हुने देखिएको छ । व्यवसायीका धेरैजसो कच्चा पदार्थ भन्सार नाकामा विग्रीएर बसेका छन् । त्यसको व्यवसायीले दैनिक पैसा तिरेर राख्नुपरेको छ ।
अहिले देशको कुल ग्राह्स्थ्य उत्पादन घट्ने मात्र होइन नकारत्मक हुने देखिएको छ । यसलाई जोगाउन सवै पक्ष लाग्नु जरुरी छ । उद्योग व्यवसायको वर्तमान अवस्थामा वारेमा नेपाल उद्योग परिसंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष हरिभक्त शर्मासँग गरिएको कुराकानीको सार :
विभिन्न खालका बन्द हड्तालले लामो समयदेखि उद्योग कलकारखाना बन्छ छन् । अहिले कुन अवस्थामा छन् ?
नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक औद्योगिक क्षेत्र एकदमै कमजोर भएको छ । २०६२/०६३ को आन्दोलनमा पनि औद्योगिक क्षेत्रले यति धेरै मार खेप्न परेको थिएन । औद्योगिक क्षेत्रले कति घाटा व्यहोरेको छ भन्ने गणना गर्न सक्ने अवस्था छैन । यसले तत्कालिन र दिर्घकालिन रुपमा ठूलो घाटा पुर्याएको छ । उद्योग व्यवसाय एकदमै सिथिल भएको छ । ठेट भाषामा भन्नुपर्दा घुडा टेक्ने अवस्थामा पुगेको छ ।
सरकारले पनि उद्योग कलकारखाना संचालनका लागि खासै चासो दिएको छैन । सरकारको ध्यान दैनिक कति ट्याङ्क पेट्रोल र डिजेल आयो भन्नेमा छ ।
अहिले औद्योगिक क्षेत्रले कति घाटा व्यहोरेको छ ?
यसको गणना नै छैन । यसको हिसाव निकाल्न कठिन छ । दैनिक ५ अर्व रुपैयाँभन्दा बढी घाटा व्यहोर्दै आएको छ । अहिलेको व्यापार व्यवसायलाई मात्र हेरेर नाफाघाटाको हिसाव गर्न मिल्दैन । उहादरणका लागि एउटा उद्योगमा ५ सय कर्मचारी छन् भने उनीहरुको रोजीरोटीको सवाल छ । बेरोजगार भएका छन् । उनीहरुको दैनिकि चलाउन कठिन भइरहेको छ । त्यसको पनि लेखाजोखा हुनुपर्छ ।
कुनै पनि गरिव मुलुकमा विभिन्न माग राखी बन्द हड्ताल हुनु स्वभाविक हो । तर, नेपालमा गैरजिम्मेवारी पूर्ण आन्दोलन भइरहेको छ । समाधानका लागि कसैले चासो दिएका छैनन् । यसको दिर्घकालिन असर बढी हुन्छ । सरकार निर्माण भएको २ हप्ता वितिसक्दा पनि देशले अर्थमन्त्री पाएको छैन । यो भनेको गैरजिम्मेवारीको एकदमै ठूलो पराकष्ठा हो ।
अहिले निजी क्षेत्र के गर्दै छ ? समस्या समाधानका लागि सरकारसँग कुनै छलफल अघि बढाएको छैन ?
यो नितान्त राजनीतिक मुद्दा हो । यसमा व्यवसायीे मात्र अघि बढेर समस्या समाधान हुँदैन । सवै पक्ष लाग्नु पर्छ । हामीले आन्दोलनरत राजनीति दल तथा सरकारमा सम्मिलित राजनीति दलसँग भेटेर आफ्ना कुरा राखिसकेका छौं । तर, यसलाई कसैले पनि चासो दिएनन् । सरकारमा आवद्ध राजनीतिक दलले पनि खासै चासो दिएनन् । उनीहरु त्यति सम्वेदनशील भएनन् ।
अव उद्योग व्यवसाय माथी उठ्नका लागि सरकारले तत्काल र दिर्घकालिन रुपमा के गरिदिनु पर्ला ?
अहिले उद्योग व्यवसामा नकारात्मक प्रभाव परिसकेको छ । सोही अनुरुप नीतिगत सुधार गर्नु जरुरी छ । अहिले सवै क्षेत्रको ‘सप्लाई चेन’ विग्रीएको छ । त्यसलाई व्यवस्थित गर्नु पर्छ । आपूर्ति व्यवस्था सहज हुनुपर्छ । अहिले कुनै पनि उद्योग कलकारखाना संचालनका लागि कच्चा पदार्थ छैन । भन्सार नाकामा कच्चापदार्थ आएर अडकिएका छन् । उक्त कच्चा पदार्थलाई सरकारले सम्बन्धित उद्योग कलकारखानासम्म पुर्याउने व्यवस्था गर्नुपर्छ ।
उद्योग मन्त्रीले भर्खरै मात्र उद्योग व्यवसायीका लागि नयाँ राहत प्याकेज ल्याउने भनेका छन् । त्यसले केही राहत मिल्ला नि ?
त्यसको कुनै अर्थ रहदैन । भुकम्पका बेला बनाएको राहत प्याकेज त अहिलेसम्म कार्यान्वयमा आएका छैन । अहिले ल्याउने भिएको राहज प्याकेज पनि भुल्याउने बाटो मात्र हो । यसबाट आशा गर्ने ठाउँ छैन । सरकार बनेको यतिका समय वितिसक्दा पनि सरकारले व्यवसायीसँग छलफल गर्ने तत्परता देखाएको छैन । यो नै सरकारको गैर जिम्मेवारीपना हो । यदि सरकारले व्यवसायीलाई राहत दिने हो भने भन्सार नाकामा अडकिएका कच्चापदार्थलाई उद्योग कलकारखानासम्म पुर्याइदिने व्यवस्था गरिदिनुपर्छ ।
| Business Interview | false | [
0,
343,
3180,
3045,
9,
4548,
6981,
8,
19305,
6,
13,
5,
492,
1097,
1077,
25,
1264,
1623,
514,
1017,
5,
817,
2574,
18439,
17,
4189,
12,
19,
142,
1178,
2798,
2374,
8,
73,
1458,
14,
676,
492,
16642,
5434,
179,
7104,
1359,
5,
114,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
591 | 591 |
साउन ३१ बाट सुरु भएको आन्दोलनका कारण मधेसमा मात्र होइन, इन्धन र कच्चापदार्थ अभावका कारण देशभरका कलकारखाना, उद्योगधन्दा बन्द छन् । सीमानाकामा अवरोध गर्दै असोज ७ बाट आन्दोलनकारीले अवरोध गरेपछि भारतले नाकाबन्दीसमेत लगाएको छ र त्यसको नकारात्मक प्रभाव मुलुकको अर्थतन्त्रमा परेको छ । इन्धन, औषधिलगायतका अत्यावश्यक सामग्रीको अभाव भइरहेको छ भने अझै आन्दोलन जारी छ । मुलुकको आर्थिक अवस्था खस्किँदै गइरहेका बेला आन्दोलनरत दलहरूले भने मधेसमा जारी आन्दोलन गौरवपूर्ण भनेका छन् । असोज ३ गते नेपालमा संविधान जारी भएपछि भएको अघोषित नाकाबन्दी अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य– मान्यताविपरीत भएको अर्थविद्हरू बताउँछन् । भूपरिवेष्ठित मुलुकको समुद्रसम्मको निर्वाध पहुँच आवागमन एवं पारवहन हकको स्थापित मान्यता उपभोग गर्न नदिएर भारतले नेपाली अर्थतन्त्रको ढाड भाँचेको उनीहरूको ठहर छ । यसै सन्दर्भमा सरोकारवालाहरूको अभिमत :
जनतालाई सरकारले दासी बनाएको छ
डा. विमल कोइराला
पूर्व सचिव
समस्या एकातिर छ । हामी कर राजस्वमा छौं । यो समस्या हामी आफैंले जन्माएका हौं, हाम्रो राजनीतिले जन्माएको हो । संविधान आउनुअघि यी समस्या थिएनन् तर अहिले जनताहरू संविधान आउनु हाम्रो मुलुकको बाधक हो ? कसले उठेर भन्छ ? हिजो दिनुपर्ने कुरा आज आइरहेको छ । रिसिभिङ अवस्थामा नपुगौं, गिभिङ अवस्थाबाटै अघि बढौं भन्ने मेरो सुझाव हो । तर, जनतालाई सरकारले दासी बनाएको छ ।
हाम्रो मुलुकमा भाषणभन्दा काम केही भएको छैन । कालोबजारी सरकारले नै गरेको छ, प्रोत्साहन दिएको छ । उद्योगधन्दा बन्द छन् । तराईमा पनि त्यत्तिकै समस्या छ । बच्चाहरूले स्कुल जान पाएका छैनन् । राजधानीमात्रै हेरेर भएन । आजैभोलि नै सरकारले त्यस्तो कार्यक्रम ल्याओस्, जसले न्यूनतम सुविधा दिनसक्छ, त्यो सुविधा सबैले पाउनुपर्छ । अर्थात्, सरकारले आकस्मिक व्यवस्था गर्न जरुरी छ । सरकार जनताप्रति उत्तरदायी हुनुपर्छ । यी भनेका जनताका मौलिक हक–अधिकारका कुरा हुन्, जसमा सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।
बाचा कबुल गरेका कुरा सरकारले नै दिने हो । उद्योगधन्दा भनेको राजस्वमुखी हुँदा विकासमा दीर्घकालीन असर पर्छ तसर्थ अहिले राजस्वमुखी हुनुभन्दा भोलिको विकासबारे सोच्न जरुरी छ । सरकारले मरेका उद्योगधन्दा चलाउन सक्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ । कालोेबजारीलाई सरकारले प्रोत्साहित होइन, निरुत्साहित गर्न सक्नुपर्छ । राज्यले दिने आधारभूत सुविधा जनताले पाउनुपर्छ । यो सबै जनताको हक हो । सरकार राजस्वमुखीमात्रै भएर हुँदैन । समस्या यति लामो समय लम्बिँदा पनि सरकार उचित सम्बोधन गर्न असफल भएको छ । आत्मनिर्भरताउन्मुख हुनका लागि योजना बनाउन जरुरी छ ।
उद्यमी पलायनको खतरा
रामेश्वर खनाल
पूर्व अर्थसचिव
कानुनी रूपमा व्यापार व्यवसाय गर्नेहरू धराशयी हुने र कालोबजारी गर्ने मौलाउने अवस्था आउनु विडम्बनापूर्ण अवस्था हो । यसले उद्यमीहरू पलायन हुने खतरा बढेको छ । यो समस्या रोक्नका लागि सरकारले आवश्यक कदम चाल्न जरुरी छ । नाकाबन्दीले अर्थतन्त्रमा भूकम्पले भन्दा ठूलो धक्का दिएको छ । तर, अझै पनि सरकारले त्यसको उपचारबारे प्रस्ट धारणा ल्याउन सकेको छैन ।
आफ्नो पारदर्शिताका लागि भए पनि अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउनु जरुरी छ । अपारदर्शितालाई प्रोत्साहन दिँदा अर्थतन्त्र धराशयी हुन्छ भन्ने मेरो बुझाइ हो । त्यसैले कालो अर्थतन्त्रलाई निरुत्साहित गर्न जरुरी छ । विधि र पद्धतिलाई आत्मसात् गर्नुपर्छ । नेपालमा कालोबजारीको आकार दैनिक १ खर्ब रुपैयाँबराबर पुगेको छ । आमजनतालाई आश्वस्त पार्नका लागि सरकारले कालोबजारी तत्कालै नियन्त्रण गर्नुपर्ने देखिन्छ तर अहिले देखिएको कालोबजारी सहजै रूपमा नियन्त्रण गर्न भने कठिन छ । यो विषयमा सरकार र सरकारका हरेक निकाय सचेत हुनुपर्ने देखिन्छ ।
सर्सर्ती हेर्दा मूल्यवृद्धिबारे केन्द्रीय बैंकको तथ्यांक पनि सही छैन । हाम्रो अवस्था देखिएभन्दा पनि दर्दनाक छ । भूकम्पपीडितले अहिलेसम्म राहत पाएका छैनन्, उनीहरूको बारेमा ध्यान नदिँदा समस्या झन् बल्झिने देखिन्छ । यसैलाई आधार मान्ने हो भने पनि ८ लाख नेपाली गरिबीको रेखामुनि छन् । यो सबै हाम्रो आर्थिक नीति खराब भएकै कारणले हो । तर, त्योभन्दा दर्दनाक समस्या राजनीतिक वृत्तमा देखिने गरेको छ । सबै समस्याको मुख्य जड राजनीति हो । उत्तरको नाकालाई सहज र सुचारु बनाउन तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने देखिन्छ ।
निजी क्षेत्र ‘एक देश एक प्रदेश’को पक्षमा
पशुपति मुरारका
अध्यक्ष, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ
अहिलेको बन्द तथा आन्दोलनले त्रसितमात्रै होइन, निजी क्षेत्र हतोत्साहित पनि भएको छ यसको असर आमजनतामा परेको छ । नाकाबन्दी, सीमामा अवरोध तथा तराईमा जारी बन्द अझै लम्बिएमा उद्यमी–व्यवसायी पलायन हुनुपर्ने भोलिका दिनमा नआउला भन्न सकिन्न । यो अवस्थामा हामी उद्योग चलाउन सक्ने अवस्था छैन । अहिलेकै जस्तो खराब स्थिति कायम रहे ‘एक देश एक प्रदेश’को नारा लगाउनुपर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ ।
हालसम्म १ खर्बभन्दा बढीको सामान सीमापारि रोकिएका छन् । ‘करिब ३ लाख रुपैयाँ पर्ने कन्टेनरको विलम्ब शुल्क नै ७ देखि ८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कतिपय कच्चापदार्थ र खाद्यसामग्री नष्ट भएका छन् भने केही बिग्रेका छन् । नाकाबन्दीको १०० दिनमा नेपाली उद्योग व्यवसायमा मात्रै २ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको नोक्सानी भएको छ । बन्द उद्योगले तलब र बैंकको ब्याजदर तिर्न पनि व्यवसायीलाई अप्ठ्यारो परेको छ ।
नाकाबन्दी र बन्द अवरोधका कारण मुलुकभर कालोबजारी मौलाएको छ । यो समस्यालाई सरकारले अविलम्ब निकास दिनु जरुरी छ, होइन भने मुलुकमा भयावह अवस्था आउन सक्छ । हामीले यो विषयमा सरकार, प्रमुख राजनीतिक दल र आन्दोलनरत दलका नेतालाई भेटेर पटक–पटक आग्रह गरिसकेका छौं तर हाम्रो आवाज कहीँकतैबाट सुनिएन बरु हाम्रा उद्योग कलकारखानाहरू बन्द गर्नमै ध्यान दिइयो, यसले मुलुकको हित गर्न सक्दैन ।
सरकारले पारदर्शी व्यवस्थापन गरेन
पद्म ज्योति
अध्यक्ष, राष्ट्रिय व्यावसायिक पहल
अहिलेसम्म धेरै बन्द हड्ताल भए तर अहिलेको बन्द हड्तालको मुद्दा के हो भन्ने अझै अन्योल छ अर्थात् जनताले अझै बुझ्न सकेका छैनन् । तर, राष्ट्रिय स्वाभिमानको विषयमा सरकारलाई आमजनताको समर्थन प्राप्त छ । यद्यपि, सरकारले पारदर्शी तरिकाले यो विषयको व्यवस्थापन गर्न सकेको पाइएन । उद्योगी व्यवसायीका समस्या निक्कै भयानक छन् । ३ महिनादेखिको नाकाबन्दी र बन्द हड्तालका कारण निजी क्षेत्र अत्यन्त मर्माहत छ । बन्दकै कारण तराई क्षेत्रमा रहेका २,२०० कलकारखाना तथा व्यवसायहरू बन्द भइसकेका छन् ।
सीमापारि रोकिएका हजारौं ट्रक तथा कन्टेनर विलम्ब शुल्क तथा जरिवाना तिर्नका लागि ठूलो रकम खर्चिंदा पनि आउन सकेको छैन । हाम्रो धैर्यको बाँध टुट्नै लागेको छ । यस्तो अवस्थामा सरकार आफैंले घोषणा गर्छु भनेको स्वेतः पत्र पनि जारी गर्नसकेको छैन । यो समस्या गरेर देखाउने हो, भाषण र आश्वासनको भरमा मुलुक चल्न सक्दैन । संघीयतालाई थाँती राखेर भए पनि मुलुकलाई बचाउनु अहिलेको आवश्यकता हो । हामी निक्कै दर्दनक अवस्थामा छौं । यो भयावह अवस्थाबाट मुलुकलाई अविलम्ब निकास दिनु जरुरी छ ।
हामीलाई राज्यले विश्वास गर्न सकेन
किशोर प्रधान
उपाध्यक्ष, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ
व्यवसायीले कहिल्यै पनि कर नतिर्ने भनेका छैनन् । बैंकको ऋण तिर्दिन पनि भनेका छैनन्, लिएपछि ऋण तिर्नुपर्छ, उद्योग चलाएपछि कर तिर्नुपर्छ । तर, सरकारले जुन पारदर्शिता अपनाउनुपथ्र्यो, त्यो अपनाउन सकेको छैन, उल्टै व्यवसायीको बदनाम गर्दै आएको छ । हामी भूकम्पबाट थलिएका हामी उद्योगी व्यवसायी अहिले नाकाबन्दीको सास्ती खेप्नुपरेको छ । ३ महिनादेखि उद्योग कलकाखाना चलाउन सक्ने अवस्था छैन ।
अहिलेको विषम परिस्थितिमा पनि सरकारले हामीलाई छोडेन । त्यतिमात्र होइन, हामीलाई समयमा सूचना पनि दिन सकेन । अहिलेको अवस्थामा हामीलाई राज्यले विश्वास गर्न सकेन । अहिले सबैले ‘मुलुक भ्रष्टाचार र कालोबजारीतर्फ गइरहेको छ’ भन्दै आएका छन् तर कालोबजारी गर्नमा सरकारकै हात छ । व्यवसायीले कालोबजारी गरेको छ भने कालोबजारीलाई पूर्ण नियन्त्रण गर्न र संलग्न व्यापारी व्यवसायीलाई कडा कारबाही गर्न सरकारले सक्नुपर्छ । यसमा व्यवसायी, राजनीतिक दल र सरकारी निकाय सबै जिम्मेवार छन् भनिएको छ तर केही गलत तत्वका कारण सम्पूर्ण व्यवसायीजगत बदनाम हुन हुँदैन ।
ऊर्जामा आत्मनिर्भर नभएसम्म समस्या बल्झिनेछ
ज्ञानेन्द्रलाल प्रधान
सभापति, ऊर्जा समिति महासंघ
पक्कै पनि यो समस्या राजनीतिक समस्या हो । राजनीतिक गतिरोधको अन्य नहुँदासम्म हामीले विकास गर्छौं, काँचुली फेछौैंर्, भन्न सक्ने अवस्था छैन । अर्को कुरा, हरेक मुलुकमा राजनीतिले साँचो खोल्ला तर त्यो देशको अर्थतन्त्रको विकास नभईकन केही हुन सक्दैन । यो समस्या फेरि अउँदैन भन्न सकिँदैन । गलत क्रियाकलापले गर्दा यस्तो अवस्था आएको हो । अन्य मुलुक पनि राजनीतिले होइन, अर्थतन्त्रले ब्यालेन्स गर्छ ।
पञ्चेश्वर बनेको भए यो समस्या आउन सक्दैनथ्यो । अहिले सबै कुरा ऊर्जा समस्या र पानीमा गएको छ । यो पानीको राजीनीति हो, बिजुलीको राजनीति हो । ग्रामीण रोजगारी भनौं, औद्योगिक क्षमतामा ह्रास भनौं, इन्धन अभाव भनौं या व्यापार घाटा भनौं सबै कुरा ऊर्जामा जोडिएको छ । जबसम्म हामी ऊर्जामा सक्षम हुन सक्दैनौं तबसम्म यो अवस्था नदोहोरिएला भन्न सकिँदैन । नेपाल आत्मनिर्भर हुने मुख्य क्षेत्र नै ऊर्जा भएकाले यसअघि घोषणा गरेका कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्न ढिलाइ गर्नु हुँदैन । अहिलेको बन्द र नाकाबन्दीले आमजनता र राजनीतिक दलहरूको चेत खोलिदिएको छ, यस्तो गल्ती फेरि नदोहोरियोस् । | Business Interview | false | [
0,
701,
1845,
10,
17,
206,
16,
6176,
95,
2253,
8,
90,
1074,
4489,
9,
6999,
5220,
2873,
1240,
12,
95,
2812,
12,
16642,
7,
18321,
538,
27,
5,
6691,
12,
8,
3416,
71,
777,
301,
10,
17,
11262,
11,
3416,
741,
2177,
3511,
345,
1852,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
592 | 592 |
गिरिराजमणि पोखरेल
शिक्षामन्त्री
शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेल एमाओवादीभित्र इमानदार नेताका रूपमा परिचित छन् । यसअघि स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री हुँदा उनले निःशुल्क औषधी वितरणलगायत महत्वपूर्ण निर्णय गरेर चर्चा कमाएका थिए । व्यक्तिगत रूपमा घर, घडेरी तथा अन्य सम्पत्ति नजोडी ‘कम्युन’मा बसेका उनी अविवाहित पनि हुन् । उनले मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेको दिनदेखि पार्टी र सरोकारवालासँग छलफल गरी १८ बुँदे प्रतिबद्धतापत्र सार्वजनिक गरेका छन् । प्रतिबद्धतापत्रमा उनले शिक्षामा देखिएका विकृति विसंगति सुधार गर्ने कार्ययोजना समेटेका छन् । स्वास्थ्यमन्त्री हँुदा पनि १० बुँदे अवधारणापत्र सार्वजनिक गरेर काम अगाडि बढाएका थिए । प्रतिबद्धतापत्रमा राष्ट्रसेवक कर्मचारीका छोराछोरी सार्वजनिक विद्यालयमा भर्ना, स्विकृति नलिएका विदेशी विद्यालयलाई कानुनी दायरामा ल्याउने मेडिकल क्षेत्रमा मनोमानी रूपमा शुल्क असुलीलगायत सुधारका कार्यक्रम समेटिएका छन् । शिक्षा क्षेत्रमा देखिएका समस्या, आगामी दिनमा सुधारको योजना आदि विषयमा कारोबारकर्मी वीरेन्द्र ओलीले पोखरेलसँग गरेको कुराकानी :
यसअघि स्वास्थ्यमन्त्री हँुदा राम्रै काम गरेको भनेर तपाईंको प्रचार भएको थियो । फेरि मन्त्री हुँदा कत्तिको उत्साहित हुनुहुन्छ ?
पदभार ग्रहण गरेको ३९ दिनमात्रै हुँदैछ । ७ दिनजति त शुभकामना आदानप्रदानमै बित्यो । त्यहीबीचमा ३३ बुँदे अवधारणा सार्वजनिक गरें । मन्त्री भएपको १ महिनाभित्र सार्वजनिक सुनुवाइ गर्ने निर्देशन पार्टीले दिएको थियो । सोहीअनुरूप काठमाडौंको डिल्लीबजारस्थित पद्मकन्या सामुदायिक विद्यालयमा सार्वजनिक सुनुवाइ कार्यक्रम भयो ।
अहिले अवस्था भिन्न भएकाले यसका जटिलताहरू धेरै छन् । अहिले ४५ दिनभित्र प्रतिबद्धतापत्रको आधारमा सहसचिवहरूसँग एक्सन प्लान मागेको छु । मूल रूपमा २ किसिमका आयामहरू छन् । पहिलो आयामको रूपमा अहिले बनाएको नयाँ संविधानअनुसार अधिकारवादी दृष्टिकोणबाट हेरेको छु । यसका लागि शिक्षा मन्त्रालयलाई पुनर्गठन गर्नुपर्ने छ । सोहीअनुसार दृष्टिकोण बनाउने कार्यक्रम बनाउने पहिलो आवश्यकता हो । दोस्रो त्यसको आधारमा शिक्षा मान्त्रालयलाई संघीयताको आधारमा पुनर्गठन अथवा ढाल्नुपर्ने छ । शिक्षालाई अधिकारवादी दृष्टिकोणका आधारमा नयाँ शिक्षा नीति ल्याउनलाई आयोग गठन गर्ने तयारीमा छु । अरु सुधारका कार्यक्रमहरू तयार हुँदैछन् । मन्त्रालयका दृष्टिकोणमा ठूलो जनशक्ति छ । यसबारे छलफल गर्न प्रारम्भिक चरणमा छु । केही दिनभित्र छलफल गरेर केही सुधारका योजनाहरू सार्वजनिक गर्नेछु ।
मुलभूत रूपमा शिक्षामा कस्ता किसिमका समस्याहरू देखिएका छन् ?
शिक्षामा आमजनताको पहँुच पुग्न नसक्नु सबैभन्दा ठूलो समस्या हो । दोस्रो समस्या शिक्षाको गुणस्तर नै हो । तेस्रो, शिक्षालाई अनुसन्धानमूलक ढंगले अगाडि बढाउनुपर्ने देखिएको छ । चौथो समस्या नेपाली शिक्षाको अन्तर्राष्ट्रिय आयामबाट हेर्दा समकक्षताको समस्या छ । अर्को समस्या परम्परागत सीप र ज्ञानहरूलाई जोड्दै नयाँ प्रविधिसँग ढाल्नुपर्ने छ । यी मुख्य चुनौती हुन् । यी विषयलाई सम्बोधन गर्न शिक्षामा पुनर्संरचना गर्न जरुरी छ । सबै क्षेत्रमा सबै तहमा यस्ता खालका समस्या पूर्व प्राथमिक तहदेखि विश्वविद्यालय माथि उल्लेख गरेका समस्या छन् । शिक्षा क्षेत्रका विद्यमान बनावट छन्, शिक्षकहरू, प्रध्यापक, विद्यार्थी व्यवस्थापनका कुरा छन् । हिजो युगान्तकारी परिवर्तन तिनीहरूको एक प्रकारको ठूलो योगदान थियो । संविधान बनेर कार्यान्वयनमा जाँदा उनीहरूको भूमिकालाई नयाँ ढंगले राख्नुपर्ने छ ।
शिक्षाको मुख्य ‘बेस’ भनेको पूर्वप्राथमिक तहका शिक्षकहरू हुन् । उच्च शिक्षाका प्राध्यापकहरूको विचार परिवर्तन नगरेर शिक्षाको पुनर्संरचना गर्न कसरी सम्भव होला ?
मैले यसअघि पहिले भनेका २ वटा पक्षमध्ये एउटा संविधानले शिक्षालाई मौलिक हकको रूपमा प्रत्याभूति गरेको छ । या भन्दा पहिला ०४७ सालको संविधानले त्यो कुरा गरेको थिएन । त्यसबेला शिक्षामा निजीकरण र व्यापारीकरण सुरु भएको थियो, जसले गर्दा सार्वजनिक विद्यालय कमजोर भएर गए । अहिले नयाँ संविधान आयो । त्यसैले शिक्षालाई मौलिक अधिकारको रूपमा राखिएको छ । यसलाई अधिकारवादी दृष्टिकोणबाट पुनर्गठन गर्नुपर्ने छ । यो दृष्टिकोणगत प्रश्न हो, त्यो भनेको विचारको प्रश्न हो, उच्च शिक्षामा आम रूपमा गरिब तथा विपन्न परिवारका छोराछोरीले कसरी प्राप्त गर्ने ? एउटा अनुदानबाट जानुप¥यो, जसका लागि मैले उच्च शिक्षामा सबैको पहँुच पुगोस् भन्ने दृष्टिकोणका कारणले सफ्टलोनको कार्ययोजना ल्याएको छु । अहिले कक्षा ११ र १२ लाई विद्यालय तहमा ल्याउनुपर्ने छ । हाम्रो सबैका लागि शिक्षा भन्ने कार्यक्रम सन् २०१५ मा नै सकिन्छ । सोहीअुनसार शिक्षालाई मिलाउनु पर्ने छ । अहिले एसएसडीपीको कार्यक्रम पनि सुरु भइसकेको छ । जसले गर्दा शिक्षामा गर्नुपर्ने धेरै विषयहरू छन् । अहिले कक्षा १० सम्म रहेको शिक्षा माध्यमिक तह छ । यसलाई निःशुल्क भनिएको छ । उता कक्षा ११ र १२ कक्षालाई माध्यमिक तहमा ल्याउनुपर्ने छ । अहिले देशभर ९ वटा विश्वविद्यालय छन् । अरु पनि विश्वविद्यालयहरू धमाधम खुलिरहेका छन् । अहिले त्रिभुवन विश्वविद्यालय, वन तथा कृषि, मध्यपश्चिम र सुदूरपश्चिमाअञ्चल विश्वविद्यालयमा थुप्रै समस्याहरू छन् । शिक्षामा सुधारको काम कहाँबाट गर्ने भन्ने समस्या छ । देशमा युगान्तकारी परिवर्तन आयो । देशमा गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता, संघीयता, समावेशीलगायत ठूला परिवर्तनहरू आए । यससँगै शिक्षालाई मेल गराउनुपर्ने छ ।
यो प्रणालीलाई सहयोग गर्ने खालको शिक्षाको नीति हुनुप¥यो, योअुनसार शिक्षामा संरचना बनाउनुप¥यो । हामीलाई चाहिएको शक्ति कति हो, स्पष्ट हुनुपर्छ ।
विगतमा हामी साधारण शिक्षाबाट अगाडि बढ्यांै । अहिले ९३ प्रतिशत साधारण शिक्षा र ७ प्रतिशतमात्र प्राविधिक वा भोकेसनल शिक्षा छ । यसलाई उल्ट्याउनुपर्छ । अब बहुप्रविधितर्फ अगाडि बढ्नुपर्छ । १ तहसम्ममात्र साधारण शिक्षा बनाउनुपर्छ । अहिले धेरै विषयमा किन प्रवेश गरिएन भने शिक्षालाई ठूलो आयोग बनाऊ,ँ राष्ट्रिय रूपमा बहस गरौं, त्यसका आधारमा दृष्टिकोण परिवर्तन गरौं । एउटा खण्डमा दृष्टिकोणबाट नै परिवर्तन गर्नुपर्ने छ । अर्को संगठन संरचनामा पुनर्गठन गरेर नयाँ संरचनामा ढाल्नुपर्ने छ ।
१८ बुँदे प्रतिबद्धतापत्र पार्टिको निर्देशनमा ल्याएको हो कि शिक्षामा समस्याहरू देखिएपछि ल्याउनु भएको हो ?
यसपटक सरकार सञ्चालन गर्नका लागि पार्टीले समिति बनाएको छ । नारायणकाजी श्रेष्ठको संयोजकत्वमा मलगायत जिम्मेवार पार्टीका नेताहरू समितिमा हुनुहन्छ । त्यो समितिले आफ्नो सम्पत्ति सार्वजनिक गर, समयमै प्रतिबद्धतापत्र सार्वजनिक गर, १–१ महिनामा सार्वजनिक सुनुवाइ गर भनेको छ । आफ्नो प्रतिबद्धतापत्र बनाऊ भन्ने निर्देशन त हो तर, उतैबाट ल्याएको सोच होइन । म आफंै स्वास्थ्यमन्त्री हुँदा पनि १० बुँदे अवधारणापत्र बनाएर काम गरेको थिएँ । सोही अनुभवका आधारमा प्रतिबद्धतापत्र ल्याएको हो । मैले ७ दिनभित्र भेटें कतिपयलाई । आफंै भेट्न गएर प्रतिबद्धतापत्र ल्याएको हो । म योभन्दा केही दिनअघि तराईका २ नम्बर प्रदेशमा गई छलफल गरेको थिएँ । यसैगरी अन्य प्रदेशहरूमा जाने सोेच बनाएको छु । नपुग भएका केही बँुदाहरू थपघट गर्नेगरी योजना ल्याउने तयारी गरेको छु ।
शिक्षाको निजीकरणलाई रोक्नु छ । अर्कोतर्फ निजी लगानीलाई कसरी सुरक्षित बनाउनु हुन्छ त ?
नेपालको शिक्षाको अवस्थालाई हेर्दा ८५ प्रतिशत सार्वजनिक शिक्षा रहेको छ । त्यसैगरी १५ प्रतिशत निजी शिक्षाको पहँुच रहेको छ । त्यस कारण निजीलाई ठूलो समस्याको रूपमा बुझेको छैन । समस्या सबैभन्दा धेरै सार्वजनिक शिक्षामा छ । सार्वजनिक शिक्षालाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने संविधानका आधारमा राज्यको मुख्य जिम्मेवारी हो । त्यसैले मेरो ध्यान सार्वजनिक शिक्षामा हुनेछ । सार्वजनिक शिक्षाले निजी शिक्षाबाट सिक्नुपर्छ । त्यसको प्रबन्धको प्रक्रिया, विद्यार्थीको सिकाईको प्रक्रिया, प्रविधिको सिकाई निजी क्षेत्रले काम गरेका छन् । तर, निजीको उक्त सिकाई नाफाकै लागि होला । निजी पनि एकै प्रकारका छैनन् । त्यसभित्र पनि माथिल्लो, मध्यम र तल्लो स्तर गरिबका छोराछोरी पढ्ने विद्यालय पनि रहेका छन् । निजी विद्यालयबाट सिक्नुपर्ने कुरा पनि छन् । नयाँ संविधानअनुसार सामाजिक उत्तरदायित्व बनाउनुपर्ने पनि देखिएको छ । त्यस कारण निजी विद्यालय सञ्चालकसँग पनि अन्तरक्रिया गर्नुपर्ने देखिएको छ ।शिक्षा यस्तो संरचना हो जसको वडा–वडासम्म पनि पुगेको छ । यसलाई चरम राजनीतिक गुटबन्दीले घेरेको छ । यस्तो अवस्थामा शिक्षाको पुनर्संरचना गर्न सम्भव होला त ?
टे«ड युनियहरूलाई बदलिएको परिस्थितिअनुसार आफ्नो कार्यभारमा उत्तरदायित्व बनाउनुपर्छ । ट्रेड युनियनहरू पनि राम्रोसँग नयाँ ढंगले आउनुहुन्छ होला । क्रान्ति कालमा एक ढंगले चल्ने गर्छन् भने क्रान्तिपछि लडेर ल्याएको उपलब्धिलाई संस्थागत गर्ने बेलामा अर्को ढंगले अगाडि लग्नुपर्छ । हामीले देशमा युगान्तकारी संविधान बनाएका छौं । यो संविधान विद्यार्थी, शिक्षक, अभिभावक सबैको योगदानले आएको छ । यसलाई संस्थागत गर्नु र लागू गर्नु अहिलेको मुख्य कार्यभार हुनेछ । जनताले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्नेगरी शिक्षालाई परिवर्तन गर्नुपर्ने छ । हिजो उहाँहरूको विरोधात्मक थियो भने अब सिर्जनात्मक रूपमा सहयोग हुनेछ । त्यसैले शिक्षामा क्रान्ति जरुरी छ । क्रान्ति भनेको वैचारिक क्रान्ति र सांगठनिक र भौतिक परिर्वतन गर्नुपर्ने छ ।
स्वीकृति नलिई सञ्चालनमा रहेका विद्यालयलाई के रोक्न सम्भव छ ?
मेरो टेबलमा अहिले कतिपय विद्यालयले स्वीकृित लिएका छन् । कतिपय विद्यालयले स्वीकृति नलिई सञ्चालन गरिरहेका छन् । म चाँडै ती संस्था सञ्चालन गर्ने सञ्चालकसँग छलफल गर्नेछु । कानुन, पराराष्ट्र र शिक्षा मन्त्रालयले छलफल गरी कानुनी रूपमा देखिएको कानुन मन्त्रालयसँग छलफल गरिन्छ । कुटनीतिक रूपमा विदेशी स्कुल कसरी सञ्चालन गर्न मिल्छ भन्नका लागि पराराष्ट्र मन्त्रालयसँग छलफल हुनेछ । शिक्षासम्बन्धी शिक्षा मन्त्रालयले यस विषयमा छलफल गरी निर्णयमा पुगिनेछ । यस्ता समस्या विगतका मन्त्रीहरूले समाधान गर्नुपर्ने हो । तर, विगतमा भएका गल्तीलाई शिक्षा मन्त्रीको रूपमा क्षमा याचना गर्छु । योभन्दा अगाडि भएका सकारात्मक कामलाई अगाडि बढाउनेछु । कानुनको दायरामा आउनुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो । चलाउन नदिने भन्ने कुरा भएन, हाम्रो देशमा शैक्षिक कार्यक्रम चल्छ भने हामीसँग परामर्श गर्नुपर्छ । हामीसँग अनुमति लिनुप¥यो, निर्णय गर्नुप¥यो, त्यसपछि मात्र सञ्चालन गर्नुपर्छ ।
अहिले मन्त्रीको कुर्सीमा बसेपछि जिम्मेवारी बोध गर्नुपर्दाे रहेछ । विगतका मन्त्रीले गर्नुपर्ने काम पनि हुन सकेका छैनन् । मलाई कर्मचारीहरूले विगतमा भएका कमी कमजोरीलाई पनि अवगत गराउनु भएको छ । विगतमा केही त्यस्ता कमी कमजोरी गल्ती भएका छन् भने सरकारको तर्फबाट माफी माग्छु । सही सुरुवात ढिलै भए पनि भएको छ । मैले सबैका कुरा सुनेर कमजोरी भए सच्याई आवश्यक निर्णय गर्न ढिला गर्ने छैन ।
राष्ट्रसेवक कर्मचारीलगायत नीति निर्माण तहमा बसेका कर्मचारीका छोराछोरी सार्वजनिक विद्यालय अनिवार्य भर्ना सम्भव होला ?
मैले प्रतिबद्धतापत्र सार्वजनिक गर्नुभन्दा पहिला क्याबिनेटमा ३ वटा विषय उठाएको थिएँ । नयाँ शिक्षा योजना बनाउन आयोग गठन गर्ने, उच्च शिक्षामा सफ्ट लोनको व्यवस्था गर्ने भनेको थिएँ । यसका लागि अर्थमन्त्रीसँग छलफल गरिसकेको छु । यसमा अर्थमन्त्री पनि सकारात्मक हुनुहुन्छ । सार्वजनिक शिक्षालाई मजबुत बनाउने हो भने शिक्षक, कर्मचारी नीति निर्माताका छोराछोरीलाई सार्वजनिक विद्यालय भर्ना गर्नुपर्छ । मन्त्रीको हैसियतमा मलाई निर्णय गर्न गाह्रो छैन । तर, यो राष्ट्रिय बहसको रुपमा थालनी गर्नुपर्छ । यस विषयलाई कार्यान्वयन गर्न सबैको साथ सहयोगको खाँचो छ । मैले क्याबिनेटमा यो विषयलाई उठाउनु भनेको ठूलो तहमा पनि बहस छलफल होस् भन्नका लागि हो । देशको भविष्य राष्ट्रको भलोको लागि कार्यान्वयन गर्नु जरुरी छ । सुरुको अवस्थामा केही असजिलो हुन्छ, विस्तारै अभ्यस्त हुन्छ ।
यो विषयलाई यहाँकै पार्टीभित्रबाट अव्यवहारिक भएको भन्ने प्रतिक्रिया छ नि !
मैले भन्नेबित्तिकै पार्टीका व्यक्तिले मान्नुपर्छ भन्ने छैन । मेरो संयुक्त विद्यार्थी ओन्दोलनले ल्यायो । हिजो जनयुद्धको समयमा पनि विद्यार्थी संगठनले उठाएको विषय हो । म अहिले सामूहिक आवासमा बसेको छु । सामुहिक रुपमा बसेका विद्यार्थीहरूले सार्वजनिक विद्यालयमा पढिरहेका छन् । शिक्षक, अभिभावक विद्यार्थीसँग गाँसिएको विषय छ । आलोचना गर्ने अधिकार सबैलाई छ । यदि सही विषय हो भने ढिलो चाँडो लागू गर्नुपर्छ भन्ने हो ।
डा. गोविन्द केसी अनसन बस्दा धेरै सहमति कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । मेडिकल कलेजमा बेथिति कसरी रोकिएला ?
पहिलो कुरा डा. केसीले भनेको कुरा सम्बोधन गर्न समय लाग्छ । उहाँहरूले आयोग बनाउने भन्नुभएको आयोग बनाउनका लागि ऐन बनाउनुपर्छ । त्यसैले केसीले उठाएका मुद्दाहरू मरेका छैनन् । केही मुद्दाहरू कार्यान्वयन हुने चरणमा छन् । | Business Interview | false | [
0,
10,
14572,
2747,
12225,
12225,
10,
14572,
2747,
4577,
527,
11843,
244,
12,
100,
3016,
27,
5,
870,
231,
22,
1442,
1579,
342,
58,
2644,
4303,
572,
700,
624,
227,
109,
913,
13298,
66,
5,
1827,
100,
10082,
16967,
22,
152,
1413,
661... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
593 | 593 |
प्रदेशको सीमांकनलाई लिएर मधेस आन्दोलन चर्किरहेका बेला नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघले संघीयता स्थगित गर्नुपर्ने एजेण्डालाई बहसमा ल्याएको छ । महासंघका अध्यक्ष पशुपति मुरारका स्वमय्ले यो बहसको अगुवाइ गरेका छन् ।
देशका सम्पूर्ण उद्योगी-व्यवसायी संघीयता स्थगित हुनुपर्ने कुरामा एकमत रहेको मुरारकाको दाबी छ । अनलाइनखबरसितको कुराकानीमा उनले संघीयताप्रति असन्तोषका आधार तथा भारतीय नाकाबन्दीले नेपालको आर्थिक क्षेत्रमा पारेको प्रभावका विषयमा खुलस्तरुपमा प्रस्तुत भए ।
आफू २५ वर्षअघि सिंगापुरबाट नेपालमै केही गर्ने उद्देश्य बोकेर फर्केको र अझै पनि नेपाललाई सम्वृद्ध बनाउन सकिनेमा आशावादी रहेको मुरारकाले बताए । मधेसी समुदायमा जन्मिएर पहाडलाई कर्मथलो बनाएका उनले अनलाइनखबरसँग भने- ‘मधेस र पहाड भनेर कहिल्यै पनि छुट्याएर हेर्दिँन, म मधेसीभन्दा पहिले त नेपाली हुँ नि ।’
मुरारकासँग गरिएकाे कुराकानी :
मधेस आन्दोलन र भारतीय नाकाबन्दीले आर्थिक क्षेत्रलाई कस्तो प्रभाव पारिरहेको छ ?
आर्थिक क्षेत्र संकटग्रस्त छ । तराईका उद्योगहरु १ सय १० दिनदेखि बन्द छन् । भारतको नाकाबन्दीपछि इन्धन र कच्चा पदार्थ अभावले देशभरका उद्योगहरु बन्द हुने अवस्थामा छन् ।
विगतमा एक दिनको बन्दबाट जीडीपीमा २ अर्ब रुपैयाँ नोक्सान हुने आँकलन हुन्थ्यो । अहिलेको नाकाबन्दीको प्रभाव त्योभन्दा धेरै बहुआयामिक छ । फुटकर बन्दले कृषि क्षेत्रलाई खासै असर पार्दैनथ्यो । तर, यो बन्दले कृषि क्षेत्र पनि गम्भीररुपमा प्रभावित भइरहेको छ । किसानले उत्पादन गरेका वस्तुहरु बजारसम्म पुर्याउन सकिरहेका छैनन् । होटल-रेस्टुरेन्टदेखि यातायात क्षेत्र सबै अस्तव्यस्त छन् । पर्यटन क्षेत्र पक्षघातको अवस्थामा छ । विकास-निर्माणको काम ठप्प छ । देशको समग्र आर्थिक क्षेत्र गहिरो दलदलमा फसेको छ ।
यो अवस्थाले मुख्य गरी हाम्रो देशको पर्यटनलाई दीर्घकालीन असर पर्छ । नेपालमा जहिले पनि बन्द, हड्ताल र अराजकता मात्रै हुन्छ भन्ने धारणा विदेशी पर्यटकहरुमा बन्न थालेको छ । भोलि उनीहरुले नेपाल आउनुभन्दा अगाडि १० चोटि सोच्छन् । यो ठूलो चिन्ताको विषय हो ।
मधेसका मागलाई लिएर भएको आन्दोलनलाई कसरी लिनुभएको छ ?
आन्दोलन गर्नु जनताको नैसर्गिक अधिकार हो । तर, आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्दा अरुको अधिकार हनन त भइरहेको छैन भनेर सोच्नुपर्छ आन्दोलनकारीले । हामी उद्योगी-व्यवसायीको उद्योग चलाउने हक छ कि छैन ? एउटा मजदुरको मजदुरी गर्ने हक छ कि छैन ? विद्यार्थीको पढ्न पाउने हक छ कि छैन ? यो आन्दोलनले सबैको हक खोसेको छ ।
शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा हाम्रो आपत्ति छैन । तर बन्द-हड्तालको हामी पहिलेदेखि नै विरोधी हौं । आन्दोलनमा सहभागी हुने वा नहुने त स्वैच्छिक कुरा हो नि । जबरजस्ती उद्योग कलकारखाना, यातायात, शैक्षिक संस्थाहरु बन्द गराउनु अप्रजातान्त्रिक र असभ्य काम हो । राज्यले बाहेक कसैले पनि यसरी बन्द गराउन पाउँदैन । राज्यले पनि नियम-कानूनमा टेकेर गराउने हो ।
समस्या समाधानमा सरकारको भूमिका पनि त त्यति प्रभावकारी देखिदैन नि ?
हो, एकातर्फ बन्दकर्ता असंवेदनशील छन् भने अर्कोतर्फ राज्य निरीह देखिएको छ । चारजना सडकमा उभिएर गाडी तोडफोड गर्दा प्रहरी निरीह भएर बसिरहेका हुन्छन् । अराजकता नियन्त्रण गर्न सरकार असफल छ ।
सरकार आन्दोलनकारीप्रति कठोर हुँदा पनि त चौतर्फी आलोचना सुरु हुन्छ । त्यही भएर एक्सन लिन नसकेको हो कि ?
त्यसोभए के गर्ने त ? देशलाई यत्तिकै छाडिदिने ? हामीले कहिलेसम्म यो अराजकता सहेर बस्ने ? हाम्रो अभिभावक भनेको सरकार नै हो । हामी सरकारलाई आफ्नो आम्दानीबाट कर तिछौर्ं भने हामीलाई शान्ति सुरक्षा दिनु सरकारको दायित्व हो । देशका उद्योगधन्दाहरु खुलाउनु सरकारको जिम्मेवारी हो । यदि सरकारले नै हात उठाउँछ भने हामी कसलाई भन्न जाने ?
देशमा अप्ठेरो अवस्था आउँदा उद्योग वाणिज्य महासंघ पनि दबावमूलक अभियानहरु सञ्चालन गर्ने गरेको थियो । बेला-बेलामा मध्यस्थता पनि गरेको हो । यसपालि भने मौन देखिन्छ नि ?
मौन भनिहाल्न मिल्दैन । हामीले आन्दोलनकारीलाई अनुरोध गरेका छौं । ज्ञापनपत्र बुझाएका छौं । दुबै पक्षलाई सँगै राखेर संवाद पनि गरेका छौं । दबाव दिने भनेर के हामी पनि सडकमा टायर बाल्न जाने त ? ढुंगामुढा गर्ने त ? त्यसो भए त हामी र आन्दोलनकारीमा के फरक हुन्छ ?
तपाईंको नजरमा आन्दोलनकारीले उठाएका मागहरु कति जायज र कति नाजायज छन् ?
मागहरु कति जायज र कति नाजायज छन् भन्नेमा म जान चाहन्न । यो राजनीतिक कुरा हो । हाम्रो चासो भनेको व्यवसायिक वातावरण हो ।
त्यसो भए अहिलेको समस्या समाधानको सूत्र के हो ?
हामी त सकभर वार्ताबाट नै समस्या समाधान होस् भन्ने चाहन्छौं । तर, वार्तामा खासै प्रगति भइरहेको छैन । दुबै पक्ष आ-आफ्ना अडानमा छन् । दुबै पक्षमा संवेदनशीलता देखिएको छैन । यहाँ हरेक घण्टा महत्वपूर्ण छ । तर, सरकारका जिम्मेवार व्यक्तिहरु भन्नुहुन्छ कि केही दिनमै वार्तामा बस्छौं ।
हाम्रो प्रष्ट धारणा छ कि आन्दोलनकारीको माग पूरा गरेर सम्झौता गर्नुपर्यो । यदि मागहरु जायज छैनन् भने बल प्रयोग गरेर भए पनि आन्दोलन नियन्त्रण गर्नुपर्यो । यसरी कहिलेसम्म देशलाई अनिर्णयको बन्दी बनाइराख्ने ?
तर, प्रहरीले एक लाठी हान्दा त मानवअधिकार हनन हुन्छ, तपाइँले भनेजस्तो बल प्रयोग गर्न त्यति सजिलो छ र ?
यदि वार्ताबाट मिलनविन्दु भेटिएन भने के गर्ने त ? सरकारलाई आन्दोलनकारीका माग पूरा गर्न सकिँदैन भन्ने लाग्छ भने अर्को के बाटो छ ? यही अवस्थामा त देश लामो समयसम्म चल्न सक्दैन नि ।
सीमानाकामा आन्दोलनकारीले धर्ना दिइरहेका छन् । भारतलाई बाहाना त भएको छ नि । हामीले आन्दोलनकारीलाई हटाउन नसक्दासम्म कसरी भन्न सक्छौं कि नाकाबन्दी भएको छ भनेर । जस्तो पहिले एकपटक सरकारले प्रयास गरेको थियो नाका खाली गराउने । तर, वीरगञ्जमा आन्दोलन भएपछि केही घण्टामै सरकार पछि हट्यो । यो त जिस्क्याएको जस्तो मात्रै भयो । त्यतिबेला गरेको भए गरेको गर्यै हुन्थ्यो । सरकारले आफ्नो साइडमा क्लियर गर्न नसक्ने अनि भारतले नाकाबन्दी गर्यो भनेर रोएर मात्रै कहिलेसम्म बस्ने ?
पछिल्लो समय तपाईंहरुले संघीयताको विषयलाई बहसमा तान्नुभएको छ । के संघीयता खारेज नभएसम्म समस्या समाधान हुँदैन भन्ने निस्कर्षमा पुग्नुभएको हो ?
हामीले पहिल्यैदेखि भन्दै आएका हौं कि संघीयता यो देशका लागि ठीक छैन । अहिलेको गतिरोधको मुख्य कारण नै संघीयता होइन र ? एकातिर आन्दोलनकारी भन्छन्, सीमांकन परिवर्तन गर । अर्कोतिर सरकार भन्छ, परिवर्तन गर्न सकिँदैन । त्यही भएर न यो ‘डेडलक’को अवस्था आएको हो । त्यसैले अहिले संघीयता स्थगित गर्नु नै अहिले समस्याको समाधानको सबैभन्दा राम्रो विकल्प हो ।
संघीयता स्थगित गर्दा आन्दोलनकारीले स्वीकार गर्छन् र ?
यदि वार्ताबाट मिलनविन्दु भेटिएन भने के गर्ने त ? सरकारलाई आन्दोलनकारीका माग पूरा गर्न सकिँदैन भन्ने लाग्छ भने अर्को के बाटो छ ? यही अवस्थामा त देश लामो समयसम्म चल्न सक्दैन नि
आन्दोलनकारीले पनि जनताको भावना बुझ्ने कोशिष गर्नुपर्यो । यो देशका जनताले संघीयता चाहेका छैनन् । व्यवसायीहरुले संघीयता चाहेका छैनन् । कसलाई संघीयता चािहएको छ, त्यो कसैलाई थाहा छैन ।
मलाई देशभरबाट फोनहरु आउँछ । संघीयताको विरुद्धमा उत्रिनुपर्यो भनेर दबाव दिनुहुन्छ । हामीले बहस सुरु गरेपछि धेरैजनाले मलाई फोन गरेर हौसला दिनुभएको छ । प्रशंसा गर्नुभएको छ । हामीले भनेका छौं कि केही दिनसम्म प्रतिक्षा गरौं । यदि सीमांकनका विषयमा दुबै पक्ष सहमतिमा आएनन् भने हामी संघीयता स्थगित गर्न दबाव दिनेछौं ।
उसोभए पाँच विकास क्षेत्रलाई नै संघीय प्रदेशका रुपमा लैजाने भन्ने तपाईहरुको भनाइ हो ?
आखिर त्यो पनि संघीय मोडेल नै त भयो । हामी त संघीय मोडेलकै विपक्षमा छौं । संघीयताको सट्टा प्रभावकारी विकेन्द्रीकरणमा जाउँ भनिरहेका छौं । हाम्रा स्थानीय निकायहरुलाई बलियो बनाऔं । विवादको जरो उखेर फालौं ।
संघीयतामा जाँदा व्यवसायीहरु डराउनुपर्ने चाहिँ किन नि ?
संघीयताले देशको अर्थतन्त्रलाई राम्रो गर्दैन भन्ने हाम्रो निश्कर्ष हो । आर्थिक क्षेत्र धराशायी हुन सक्छ । हाम्रो देश सानो छ । एक ठाउँमा उत्पादन गरेर अधिराज्यभरि खपत गर्नुपर्ने हुन्छ । संघीयतामा जाँदा धेरै गैर भन्सार अवरोधहरु पैदा हुन्छन् । एउटा प्रदेशबाट अर्को प्रदेशमा लैजान अनावश्यक झमेला हुन्छ । कानूनी जटिलताहरु आउँछन् । यसले व्यवसायको खर्च पनि बढाउँछ ।
यो व्यवसायिक पाटोको कुरा भयो । देशको अर्थतन्त्रको कुरा गर्दा भूकम्प र अहिलेको नाकाबन्दीले हाम्रो अर्थतन्त्र तहस-नहस भइसकेको छ । यस्तो अवस्थामा संघीयतामा जानु भनेको देशको बचेखुचेको ढुकुटी रित्याउने कुरा मात्रै हो ।
प्रत्येक प्रदेशमा संरचनाहरु बनाउनुपर्यो । कर्मचारीहरु भर्ति गर्नुपर्यो । यसले हाम्रो विकास-निर्मााणमा लगाउनुपर्ने सारा खर्च संघीयतामा लगाउनुपर्ने हुन्छ । अनि विकास कहिले गर्ने ?
अहिले सीमांकनमा रडाको भइरहेको छ । भोलि नामांकनमा होला । पर्सि राजधानी कहाँ बनाउने भन्ने होला । लडाइँको लामो सिरिज आउनेवाला छ । यो पहिलो चरणको मात्रै लडाइ हो । के हामी यो सबै परिस्थितिका लागि तयार हुन सक्छौं त ?
तर, पहिचानको मुद्दा पनि जोडतोडले उठिरहेको छ । यसलाई यत्तिकै पन्छाउन सकिएला र ?
मेरो विचारमा पहिचानका नाममा आफ्नो जाति र नश्ल खोतल्दै हिँड्नु ठीक काम होइन । पिछडिएको वर्ग र क्षेत्रलाई कसरी मूलधारमा ल्याउने भन्ने कुरा राज्यले सोच्नुपर्छ । तर, जातका नाममा प्रदेशहरु माग्ने काम ठीक छैन ।
एकातिर देशिभित्रै अहिले अखण्डको कुरा उठिरहेको छ । अर्कोतिर पहिचानका आधारमा प्रदेश माग्ने काम भइरहेको छ । एउटै प्रदेशमा विभिन्न जातजातिका दाबी छन् । एउटाको माग पूरा गर्दा अर्को आन्दोलनमा उत्रिन्छ । अर्कोको माग पूरा गर्दा पहिलो आन्दोलनमा उत्रिन्छ । पहिचानभित्र पनि सह-पहिचान खोज्ने काम भइरहेको छ । हुँदै जाँदा यहाँ व्यक्तिपिच्छे प्रदेश दिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।
मुख्य कुरा भनेको देशको समृद्धि हो । देश समृद्ध भयो भने सबै जातिहरु माथि उठ्छन् । सबै वर्गमाथि उठ्छन् । पहिचानको कुरा गर्नै पर्दैन । एउटै पहिचान नेपाली सबैलाई काफी छ ।
प्रसंग बदलौं, भारतीय नाकाबन्दीपछि नेपालमा आत्मनिर्भरताको बहस तीव्ररुपमा उठिरहेको छ । नेपाललाई आत्मनिर्भर बनाउन के-के गर्नुपर्छ ?
मेरो विचारमा कुनै पनि देश सतप्रतिशत आत्मनिर्भर हुन सक्दैन र हुनु आवश्यक पनि छैन । नेपालको हकमा भन्दाखेरि हामीकहाँ पेट्रोलियम, नूनलगायतका अत्यावश्यक वस्तुहरु विदेशबाट आयात नगरी हुँदैन किनकि हामीकहाँ यसको खानी छैन । हरेक देशका तुलनात्मक लाभका क्षेत्रहरु हुन्छन् ।
नेपालले पनि तुलनात्मक लाभका क्षेत्रहरु पहिचान गरी उत्पादन गर्ने र निकासी गर्ने तथा नेपालमा उत्पादन हुन नसक्ने वा लागत महंगो पर्ने वस्तुहरु विदेशबाट ल्याउनु नै बुद्धिमानी हुन्छ । पक्कै पनि हामीले कमभन्दा कम आयात गर्ने र बढीभन्दा बढी निर्यात गर्ने दृष्टिकोण त राख्नै पर्छ ।
नेपालको सबैभन्दा ठूलो सम्भाव्यता भएका क्षेत्र भनेको उर्जा र पर्यटन हो । त्यसमा हामीले लगानी बढाउनुपर्छ । हामीसँग पानीको अथाह भण्डार छ । यथेष्ट बिजुली उत्पादन गर्न सक्यौं भने त्यही बिजुली बेचेर पनि देश समृद्ध बन्न सक्छ ।
प्रधानमन्त्रीले एक वर्षभित्र देशलाई लोडसेडिङमुक्त पार्छु भन्नुभएको छ । यो आफैंमा राम्रो हो । तर, यसका लागि योजना खोइ त ? यदि राज्यले सारा जोड लगाएर काम गर्ने हो भने केही वर्षभित्र २० हजार मेगावाट उत्पादन गरेर बेच्न सक्छौं । छिमेकी देशको ठूलो बजारलाई हामीले सदुपयोग गर्न सक्छौं ।
कृषिजन्य उत्पादनको हकमा पनि हामीले धान चामल नै उत्पादन गर्नुपर्छ भन्ने छैन । धान-चामलले पोसाउँदैन भने फलफूल फलाउँ । जडिबुटी लगाउँ । विदेश निकासी गरौं । देशको युवा जनशक्ति विदेशमा मजदुरी गर्न पठाउने र उनीहरुले पठाएको पैसाले नुनदेखि प्याजसम्म किनेर खाने प्रवृत्तिले देश उँभो लाग्दैन ।
नेपालको अर्थतन्त्र भारतसित यति धेरै परनिर्भर बन्नुका कारण के-के हुन् ?
भारतसित हामी भौगोलिक रुपमा, सांस्कृतिक रुपमा र भाषिक रुपमा नजिक छौं । त्यसमाथि खुला नाका छ । उनीहरुको भाषा हामी बुझ्छौं । हाम्रा खानपिनदेखि दैनिक आवश्यकताका वस्तुहरु पनि मिल्दाजुल्दा छन् । त्यसैले हामी व्यवसायी जे चाहिए पनि भारतबाटै ल्याउन अभ्यस्त भयौं ।
देशका निम्ति पनि भारतसित व्यापार गर्नु सजिलो भयो । भारत अहिले विश्वकै ठूला मल्टिनेसनल कम्पनीहरुको ठूलो बजार बनिरहेको छ । सबै कम्पनीहरुले भारतमा आफ्नो वायरहाउस राखेका छन् । त्यहाँ नपाइने कुरा अहिले खासै केही छैन ।
हामीले भारतीय उत्पादनलाई आफ्नो बजार सुम्पियौं । तर, भारतको त्यति ठूलो बजारलाई उपयोग गर्न सकेनौं । निकासीजन्य वस्तुहरु बढाउन सकेनौं बरु खुम्च्याउँदै लग्यौं । त्यसैले भारतसितको हाम्रो व्यापार असन्तुलन निरन्तर बढिरह्यो ।
| Business Interview | false | [
0,
1565,
14777,
14,
351,
2253,
868,
8171,
3063,
260,
36,
492,
1483,
1758,
11,
2875,
4334,
528,
5880,
14,
1983,
8,
1314,
13,
5,
6061,
117,
3249,
74,
3898,
18,
12,
1311,
61,
119,
108,
11,
21,
1983,
6,
3981,
435,
48,
27,
5,
1190,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
594 | 594 |
विद्यानाथ कोइराला (शिक्षाविद्)
शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइराला शिक्षाक्षेत्रमा आफूलाई लागेका विषय स्पष्ट र खरो रूपमा राख्न सक्ने व्यक्तिका रूपमा परिचित छन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर पूरा गरेका कोइरालाले क्यानडाको युनिर्भसिटी अफ अल्र्वेटाबाट विद्यावारिधि गरेका छन् । हाल उनी एमफिल कोर्डिनेटरको भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । शिक्षा क्षेत्रमा दक्ष र इमानदार मानिने कोइरालासँग नाकाबन्दीका कारण शिक्षाक्षेत्रमा परेको असर, शिक्षामन्त्रीले ल्याएको १८ बुँदे अवधारणा पत्र, शिक्षाक्षेत्रका समस्या तथा सुधारका उपायलगायतका विषयमा कारोबारकर्मी वीरेन्द्र ओलीले गरेको कुराकानी :
भारतीय नाकाबन्दीका कारण लाखौं बालबालिकाको पढ्न–लेख्न पाउने मौलिक अधिकार कुण्ठित भएको छ । यस्तो अवस्थालाई कसरी व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ ?
यस्तो अवस्थामा विकल्प खोज्ने हो, आन्दोलनकारीलाई ‘तिम्रो आन्दोलन बन्द गर’ भन्न सकिँदैन । यस्तो अवस्थामा विद्यालय बन्द भए पनि घरमा अध्ययन गर्ने वातावरण तयार गर्नुपर्छ । पुनः प्रश्न उठ्न सक्छ– परीक्षा कसरी गराउने ? तर, ती सबै विषयको विकल्प घरमै बसेर निकाल्न सकिन्छ । पहिलो विकल्प, शिक्षक आफैंले विद्यार्थीलाई आ–आफ्नो टोलमा जम्मा पारेर पढाउन थाल्नुपर्छ । यसरी पढाउँदा एउटै टोलमा सबै विषयका शिक्षकको उपलब्धता नहुने समस्या पनि अगाडि आउँछ । यस्तो अवस्थामा एक दिनभर गणितको शिक्षकले मात्र पढाउँदा के बिग्रिन्छ ? सबै विषय एकैदिनमा पढ्नुपर्छ भन्ने के छ ? सात दिनमा १–१ विषय गरेर पढे भइहाल्यो । यस्तो अवस्थामा शिक्षक टोल–टोलमा जानुपर्छ । विद्यार्थीले टोलमै बसेर आफ्नो पढाइ पूरा गर्छन् ।
दोस्रो, शिक्षकहरूले टेलिभिजन, रेडियोजस्ता मिडियाबाट पढाउने विकल्प सोच्नुपर्छ । अहिले शिक्षामन्त्रीले यो विकल्पलाई गम्भीर रूपमा लिनुभएको छ । मन्त्रीलाई मैले पनि सुझाव दिएको छु तर कार्यान्वयन गर्नुहुन्छ कि हुन्न थाहा छैन । शिक्षकले रेडियोबाट पाठ पढ्छन्, विद्यार्थीले सुन्छन् र एक–आपसमा छलफल गर्छन् । अर्को, विकल्प मैले हिमाल, पहाड र तराईका शिक्षकले मोबाइल नबोकेको देखेको छैन । मोबाईल नबोकेका शिक्षक भेटिँदैनन् । शिक्षकले मोइबालबाट पनि विद्यार्थीलाई पढाउन सक्छन् ।
त्यस्तै, टेलिफोनबाट सबै सेटिङ मिलाएर पनि पढाउन सकिन्छ । उदाहरणका रूपमा, हामीले बागमती सफा गर्ने सन्देश अहिले पनि हरेक व्यक्तिको मोबाइलमा आउँछ । कक्षा यो–यो दिनमा हुन्छ भनेर मोबाइलामार्फत जानकारी दिन सकिन्छ । त्यसैगरी, मोबाइलमा सामग्री जडान गरेर पढाउन सुरु गरौं । अर्को विकल्पका रूपमा सीडी, डीभीडीका माध्यमबाट पढाउन सुरु गरौैं । शिक्षकले आफ्ना सबै विषयवस्तुलाई रेकर्ड गरेर विद्यार्थीको हात–हातमा दिएपछि आफैं घरमा बसेर पढ्छन् । यस्तो अवस्थामा, माथिका विकल्पहरू सुरु गरेनौं भने सुख छैन ।
यसरी पढाउन सम्भव होल त !
केही पनि गाहो हुँदैन, सजिलै विद्यार्थी पढाउन सकिन्छ । उदाहरणका लागि, पत्रकार राजेन्द्र दाहालले रेडियो सगरमाथाबाट शैक्षिक संवाद भन्ने कार्यक्रम सुरु गर्नुभयो । अहिले देशभरका ७० भन्दा धेरै रेडियोले बजाइरहेका छन् । त्यसमा पैसा तिर्नु पर्दैन, आफैं रेडियोले बजाइरहेका छन् । उत्कृष्ट सामग्री भए रेडियो आफैंले बजाउँछन् । शैक्षिक सामग्री तयार गरेर टेलिभिजनद्वारा पनि सजिलै पढाउन सकिन्छ । यसरी पढाउँदा धेरै पैसा लाग्दैन तर सामग्री भने उत्पादन गर्नुपर्छ ।
पाठ्यसामग्री उत्पादन गर्न धेरै समय लाग्छ भन्ने प्रश्न पनि उठ्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा ६ जना व्यक्तिले गर्ने काम ६० जनालाई लगाएर गरे के हुन्छ ? सामग्री उत्पादन गर्ने पनि सजिलो उपाय छ । उदाहरणका लागि, विज्ञान पढाउने शिक्षकलाई पाठ्यसामग्री उत्पादन गर्न लगाऊँ । ती शिक्षकले घर्षण पढाएका होलान्, ताप पढाएका होलान् । भात पकाउँदा कुन–कुन सिद्धान्त लागू भएका छन् ? भनेर सोध्ने । भाँडा चलाउनुहुन्छ– घर्षण प्रयोग भएको छ, आगो बाल्दा ताप हुन्छ, सञ्चार, सुचालक र कुचालक पनि प्रयोग भएको हुन्छ । त्यसो भए भात पकाउँदा कतिवटा सिद्धान्त प्रयोग भएका रहेछन् ? यस्तै किसिमका, हाम्रो समाजमा हुने विभिन्न क्रियाकलापका व्यावहारिक अवधारणा बनाऊँ र विद्यार्थीलाई देखाऊँ । मैले देखाएको विषय तिम्रो किताबमा कहाँ प्रयोग भयो भनेर शिक्षकलाई भन्न लगाउनुपर्छ । यो किसिमबाट सामग्री बनाए गाह्रो हुँदैन ।
अर्को, आन्दोलनकारीले परीक्षा रोक्न सक्छन्, उत्तरपुस्तिका च्यात्न सक्छन् । त्यसकारण विद्यार्थीलाई घरै बसेर जाँच दिने व्यवस्था मिलाऔं । फेरि प्रश्न उठ्न सक्छ, विद्यार्थीले घरमा बसेर दाजु–दिदीलाई सोधेर वा किताब हेरेर लेख्न सक्छन् । विद्यार्थीलाई चोरेर नै लेख्न दिऊँ तर विद्यार्थीलाई पहिले नै ‘तिमीले लेखेको उत्तर १० जनाको बीचमा भन्नुपर्छ है’ भनौं । यसरी सार्वजनिक मूल्यांकन प्रणालीको विकास गरौं । सिकाउनु नराम्रो कुरा होइन, विद्यार्थीले सिक्यो÷सिकेन भन्नेचाहिँ मुख्य कुरा हो ।
कतिपय त शैक्षिक सत्र नै कोल्याप्स हुन्छ भन्छन् नि !
मैले भनेका विकल्प प्रयोग गर्ने हो भने ठ्याक्कै शैक्षिक सत्र खेर जाँदैन । अहिले नै सुरु गर्ने हो भने खारेज हुने चान्स नै हुँदैन । सामग्री विद्यार्थीले घरमै बसेर पढ्ने हो, शिक्षकले हेरेर सरर पढाउने हो । कतिपयले भन्दै छन्– जति पढेको छ, त्यतिको मात्र परीक्षा लिऊँ । तर त्यो त ठाडै मूर्ख काम हो । किनभने हाम्रो पाठ्यक्रम ग्रेडिङ प्रणालीका आधारमा सेटिङ गरिएको छ । कक्षाअनुसार पाठ्यक्रम बनाइएकाले आधा पढाएको विषयको परीक्षा लिनु हुँदैन । विद्यार्थीलाई सजिला प्रश्न सोधर शैक्षिक सत्र पूरा गरौं भन्नेहरू पनि छन् । माओवादीले बुर्जुवा शिक्षा भनेर लाखौं बालबालिकाको भविष्य बिगारे पनि फेरि नाकाबन्दीका नाममा यसरी विद्यार्थीको भविष्य बिर्गानु हुँदैन ।
संघीयताको पहिलो गाँसमै ढुंगा लाग्यो । संघीयता लागू भयो भने शिक्षाको संरचना बलियो होला कि कमजोर होला त !
संघीयताको राम्रो पक्ष भनेको शिक्षाको अधिकार स्थानीय सरकारले उपयोग गर्छ । स्थानीय जनताले शिक्षामा स्वयं अधिकार प्राप्त गर्छन् अर्थात् स्थानीय सरकारले शिक्षाको जिम्मा लिन्छ । त्यो कसरी गर्ने भन्ने प्रश्न आउन सक्छ । मैले धादिङमा उदाहरणको रूपमा हेरें । गाउँमा गएर पाठ्यक्रम के बनाउनुहुन्छ भनेर सोध्ने होइन । के पढाउने ? कति पढाउने ? कसरी पढाउने ? र कसरी जाँच्ने हो ? भनेर सोध्नुहोस् । अभिभावकले आफैं भन्छन् । त्यसका लागि बाँकी विषयवस्तुलाई विज्ञहरूले समेटेमा कोर्स पूरा गर्नुपर्छ । तसर्थ, संघीयतामा जान सकियो र लान सकियो भने शिक्षालाई कमजोर होइन बलियो नै बनाउँछ ।
शिक्षामन्त्रीले सार्वजनिक गरेको १८ बुँदे प्रतिबद्धता पत्रलाई कसरी लिनुभएको छ ?
मन्त्रीज्यूले सुझावका लागि मलाई पनि आग्रह गर्नुभएको थियो । १८ बुँदेमा मेरा पनि केही सुझाव समेटिएका छन् । पूर्वप्राथमिक तहदेखि नै अनुसन्धान पाठ्यक्रम राख्ने विषय मैले नै सुझाएको हुँ । त्यो गर्न सकिने काम पनि हो । सुझाव लागू हुन्छ कि हुँदैन थाहा छैन । अर्को बुँदा, बालविकासलाई विद्यालय तहमा राख्ने विषयलाई समेट्नुभएको छ । मैले दिएका दुईवटा सुझावमात्र १८ बुँदेमा समेटिएका छन् ।
तपाईंले दिएका तर नसमेटिएका सुझाव के–के हुन् ?
तपाईंहरूले बुर्जुवा शिक्षा भन्नुभयो, विद्यार्थीलाई पढ्न दिनुभएन । तर, विद्यार्थीलाई गरी खान सक्ने बनाउन केही त गर्नु प¥यो नि भनेको थिएँ । विद्यार्थीले गरी खाने आधार धेरै छन् । पहिलो, विद्यार्थीलाई प्रत्येक साता कसरी खाने हो भन्ने छलफल गराउनुपर्छ । सात दिनमा विद्यार्थीलाई एक दिन छलफल गराई कसरी आफू कसरी बाँच्ने भनेर विकल्प खोज्ने जिम्मा दिनुपर्छ । दोस्रो विकल्प, आफू कसरी गरिखाइरहेका छौं भनेर एक–आपसमा अनुभव साँटासाट गर्नुपर्छ । यसरी छलफल गराएमा उनीहरू आफ्नो विकल्प आफैं खोज्न सक्षम हुन्छन् । तेस्रो विकल्प, उदाहरणका रूपमा, एक माना चामल १० जनालाई कसरी खुवाउने ? भनेर सोध्नुहोस् । विद्यार्थीले आफैंले विकल्प खोज्न थाल्छन् र भन्छन्– ‘एक माना चामललाई राम्रोसँग पिस्ने, त्यसमा साग र गेडागुडी हालेर सुप बनाउने र खुवाउने ।’ यसरी मान्छेले संकटको समयमा कसरी बाँच्ने भनेर विकल्प खोज्छ ।
सार्वजनिक विद्यालयको सुधारका लागि सरकारी कर्मचारीका छोराछोरीलाई अनिवार्य सार्वजनिक विद्यालयमा पढाउने विषयलाई कसरी लिनुभएको छ ?
यो तत्काल सम्भव छैन, त्यसो बालअधिकारकर्मीले बखेडा झिक्छन् र लागू हुनै दिँदैनन् । मैले उदाहरणको रूपमा देखेको ललितपुरका जिल्ला शिक्षा अधिकारी शिव सापकोटाले आफ्ना छोरालाई सार्वजनिक विद्यालयमा पढाउन खोजे । तर, छोरोले सरकारी विद्यालय पढ्नै मानेन । सापकोटाले ‘तिमीले सरकारी विद्यालयमा नपढे मेरो जागिर जान्छ’ पनि भने । बाबुको आग्रहलाई नकार्दै उसले ‘हजुरको जागिर गए जाओस् तर निजी विद्यालय नै पढ्छु’ भनेर अड्डी कस्यो र भन्यो– ‘ठूलो बाबुको छोरोचाहिँ निजी विद्यालय पढ्ने, मैलेचाहिँ किन सरकारी ?’ अर्को कुरा, निजी विद्यालयका प्रतिनिधि नीति निर्माण तहदेखि सांसदसम्म छन् । त्यसैले मन्त्रीले चाहेर पनि लागू गर्न सक्दैनन् । यो मन्त्रीको सदाशयतामात्र हो, बालअधिकारका मुद्दा उठाएर लागू हुन दिँदैनन् ।
सार्वजनिक विद्यालयको सुधार कसरी गर्न सकिन्छ त !
मेरो राज्य चल्ने भए दूरी निर्धारण गर्ने थिएँ । स्कुलको बस चडेर विद्यालय जाने चलन विश्वका कुनै पनि देशमा छैन । फ्रान्स, चीन, अमेरिकालगायतका देशमा पनि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा बस चडेर बालबालिका विद्यालय जाने भन्ने छैन । त्यसैले बालबालिका हिँडेर जाने सक्ने ठाउँमा विद्यालय हुनुपर्छ । प्रथामिक तहका लागि बढीमा १५ मिनेट र माध्यमिक तहका लागि आधा घण्टा समय निर्धारण गरौं । यसो गरेमा नजिक भएका सरकारी विद्यालय सरकारीमा र निजी विद्यालय निजीमा मर्ज हुन्छन् । आवश्यकताअनुसार सरकारी–निजी पनि मर्ज हुन्छन् र सार्वजनिक विद्यालयको गुणस्तर आफैं सुधार हुन्छ ।
शिक्षामा सबैभन्दा धेरै बजेट विनियोजन हुन्छ तर हरेक वर्ष शिक्षामा बजेट अभाव छ भन्ने गरिन्छ नि !
शिक्षामा बजेट अभाव होइन, अभाव प्रवृत्तिको हो । विश्वभर नै अनुसन्धान भएका छन् । विद्यालयको भौतिक सुविधाले शिक्षाको गुणस्तर सुधार हुँदैन । नर्वे, फिन्ल्यान्डलगायतका देशमा विद्यालयका संरचना पाँचतारे होटलभन्दा राम्रा छन् तर ती देशमा शिक्षाको गुणस्तर राम्रो छैन । त्योभन्दा राम्रो शिक्षाको गुणस्तर हङकङमा छ । शिक्षामा बजेट बढेमा शिक्षकको तलब बढ्ने हो, विद्यालयका भौतिक संरचना राम्रा हुने हुन् । हाम्रो देशमा देखिएको प्रवृत्तिको समस्यालाई पैसाले काम गर्दैन । धेरैजसो शिक्षक भन्ने गर्छन्– तालिमको अभाव छ । मैले भन्ने गरेको छु– हलीले तालिम लिएको कहाँ देख्नुभएको छ । हलीले तालिम नलिई राम्रोसँग जोत्न सक्छ भने शिक्षकहरू हलीभन्दा पनि खत्तम भए त ! अर्को राजनीतिक दलहरूले आफ्नो विचारधाराअनुसार शिक्षा पद्यति बनाउनुपर्छ । एउटा पार्टीले दलको शिक्षा नीतिअनुसार काम थाल्यो भने अरू पार्टीका नेतालाई निद्रा लाग्दैन । तर, के गर्ने विद्यार्थी संगठनका नेताहरू खाली सरकारलाई दोष दिएर बस्छन् ।
विश्वविद्यालयलाई राजनीतिबाट मुक्त गर्न के गर्नुपर्ला ?
विश्वविद्यालयलाई राजनीतिबाट टाढा राख्न सकिँदैन । राजनीतिले बिगार्यो भन्ने हो भने ‘शिक्षा भनेकै राजनीति हो’ भन्ने गरिन्छ । अमेरिकामा पनि, चीनमा पनि त्यही राजनीति हो । चीनमा साम्यवादको ठाउँमा प्रजातन्त्र पढाउन थाल्ने हो भने के हुन्छ ? अमेरिकामा साम्यवाद पढाउन थाल्यो भने के हुन्छ ? त्यसैले राजनीति हुन्छ तर राजनीतिलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने मुख्य विषय हो । त्यसैले मैले विश्वविद्यालयलाई नक्सांकन गर्नुप¥यो भन्ने गरेको छु । कुन ठाउँमा कस्तो विश्वविद्यालय खोल्ने भन्ने विषयमा नक्सांकन गर्नुपर्छ । विद्यार्थीलाई सोध्ने हो तपाईंले समर्थन गरेको पार्टीको शिक्षा नीति के हो ? सबै पार्टीका विद्यार्थी संगठनका प्रतिनिधिलाई सोध्ने । म सबै विद्यार्थी संगठनका प्रतिनिधिसँग बसेको छु । सबै विद्यार्थी संगठनको एउटै आवाज हुन्छ– शिक्षामा गुणस्तर ल्याउनुपर्छ । तपाईंले भन्ने गरेको गुणस्तर ल्याउने काम कसले गर्छ ? ‘सरकारको जिम्मेवारी हो’ भन्छन् । सरकार भनेको त विश्वविद्यालय होइन, विश्वविद्यालय त स्वयं संस्था हो । मैले विद्यार्थी संगठनका साथीहरूलाई चुनौतीसाथ भनें ‘राजनीतिक दलबाट भर्ती भएका शिक्षकले दिएका नोट लिएर परीक्षा दिन्न भन्न सक्नुहुन्छ ?’ विद्यार्थी नेताहरू केही पनि बोल्दैनन् अनि कसरी विश्वविद्यालय राजनीतिबाट टाढा हुन्छ ? जबसम्म विद्यार्थीले आफैं पढ्न सक्दैनन् तबसम्म विश्वविद्यालयको सुधार हुन सक्दैन । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका उपकुलपति तीर्थ खनिया चोरेर पास भएका हुन् । कांग्रेसले आफ्नो पार्टीको मान्छे भनेर नियुक्त गरिदियो । अब यस्तो अवस्थामा विद्यार्थीले के सिक्छन् । समस्या हाम्रो प्रवृत्तिमा छ तर समाधान राजनीतिमा खोजिएको हुनाले हल हुन नसकेको हो ।
निजी विद्यालय पढेका अधिकांश विद्यार्थी युरोप–अमेरिका छिर्छन् । सार्वजनिक विद्यालय पढेका खाडीमा छन् । यस्ता युवाशक्तिलाई स्वदेशमै बस्न सक्ने वातावरण बनाउन सकिँदैन ?
यसको सजिलो उपाय छ– खाडी गएका विद्यार्थीले पनि भाँडा माझ्ने हो, युरोप–अमेरिका गएकाले पनि भाँडा माझ्ने हो । | Business Interview | false | [
0,
4194,
1082,
1769,
77,
7344,
3825,
52,
307,
3825,
4194,
1082,
1769,
307,
10572,
1035,
1489,
372,
893,
9,
3307,
65,
100,
742,
395,
10693,
100,
3016,
27,
5,
1500,
966,
17,
4762,
364,
48,
4228,
6677,
6,
15491,
5800,
10411,
610,
511... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
595 | 595 |
छिरिङ शेर्पाअध्यक्ष, केन्द्रीय गलैंचा उद्योग संघ नेपाल२ दशकअघि नेपालबाट तेस्रो मुलुकमा सबैभन्दा बढी निर्यात हुने वस्तुमा पथ्र्यो, गलैंचा । गलैंचा उद्योगले धेरै रोजगारीसमेत सिर्जना गरेको थियो । अहिले भने अवस्था त्यस्तो रहेन । मुलुकको राजनीतिक अवस्था, राज्यको स्पष्ट दृष्टिकोण अभाव र व्यवसायीबीच नै विभाजनका कारण गलैंचा उद्योग बिस्तारै खस्कँदै गएको छ । गलैंचा उद्योगलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउने दायित्व व्यवसायीकै काँधमा छ । केन्द्रीय गलैंचा उद्योग संघ नेपालका नवनिर्वाचित अध्यक्ष छिरिङ शेर्पा अहिले यस क्षेत्रको अगुवाका हैसियतले पुरानै अवस्थामा फर्काउने योजना बुनिरहेका छन् । केन्द्रीय धागो उत्पादक संघका अध्यक्षको भूमिकासमेत निर्वाह गरिसकेका शेर्पा केन्द्रीय गलैंचा उद्योग संघमा एक कार्यकाल सदस्य भई महासचिव, वरिष्ठ उपाध्यक्ष हुँदै हालै मात्र अध्यक्ष पदमा चयन भएका हुन् । संघले आर्थिक वर्ष २०७३÷०७४ लाई गलैंचा निर्यात वर्षका रूपमा मनाउन सरकारलाई प्रस्ताव गरेको छ । प्रस्तुत छ, नेपाली गलैंचा उत्पादन र भावी योजनाका विषयमा शेर्पासँग कारोबारकर्मी दिलबहादुर केसीले गरेको कुराकानी :
मुलुकमा अहिले भारतीय नाकाबन्दीका कारण सबै व्यवसाय खुम्चिएका छन् । गलैंचा उत्पादन र निर्यातको अवस्थाचाहिँ कस्तो छ ?
भारतीय नाकाबन्दीको असर स्वाभाविक रूपमा हामी सबैलाई परेको छ । यसको चाँडै अन्त्य भएन भने भोलिका दिनमा धान्न पनि कठिन हुनेछ । नाकाबन्दीको समस्या तत्कालीन भए पनि यो क्षेत्रको दीर्घकालीन समस्याका विषयलाई म प्रकाश पार्न चाहन्छु । हाम्रो मुलुकमा गलैंचा जति उत्पादन हुन्छ सबै निर्यात हुन्छ भने पनि हुन्छ । ०.५ प्रतिशत मात्र स्वदेशमा खपत हुन्छ, अरू सबै बाहिरै निर्यात हुने हो । उत्पादन त्यत्ति सन्तोषजनक छैन तथापि हामीले अघिल्लो आर्थिक वर्षभन्दा यस वर्ष संकटका बाबजुद पनि उत्पादन बढाउने लक्ष्य राखेका छौं । हाम्रा समस्या ज्यूँका त्यूँ छन् तर संघर्ष गरेरै भए पनि हामीले यो उद्योगलाई बचाइरहेका छौं र मुलुकको निर्यात व्यापारमा योगदान पु¥याउन सफल छौं ।
तपाईं केन्द्रीय गलैंचा उद्योग संघको अध्यक्षमा निर्वाचित हुनुभएको छ, यस उद्योगको विकास र विस्तारका लागि योजना के छ ?
हाम्रो सबैभन्दा खुसीको कुरा– व्यवसायीहरू बीच एकता भएको छ । यो सन्देश सबै व्यवसायीले प्राप्त गरेका छन् । हामी सर्वसम्मत नेतृत्वमा आएका छौं, त्यसले काम गर्ने एक किसिमको ऊर्जा पनि थपेको छ । म नेतृत्वको कार्यकालमा गलैंचा व्यवसायलाई अझ व्यवस्थित गर्नका निम्ति र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा थप स्थापित गर्न समस्या के हुन् भन्ने पहिचान गरी त्यसलाई समाधान गर्दै काम गर्नेछौं । हाम्रो ३ वर्षे कार्यकालमा काम गर्ने गरी चाँडै ‘३ वर्षे भिजन’सहितको रणनीतिक योजना बनाएर काम गर्न लागेका छौं । हामीले ३ वर्षभित्र गलैंचा उद्योगलाई पुरानै अवस्थामा पुनः स्थापित गराउनेछौं । पहिलो सुरुवातका रूपमा गलैंचा निर्यातको ५३औं वर्षगाँठको अवसरमा डिसेम्बर ४ मा गलैंचा दिवस मनाउँदै छौं । सोही दिन गलैंचा व्यवसाय प्रवद्र्धनमा सहयोग गर्ने स्विस सरकारलाई व्यवसायीका तर्फबाट अभिनन्दन पनि गर्न लागेका छौं ।
व्यवसायीहरू आफैं विभाजित छन्, तपाईंको योजना कसरी सफल हुन्छ ?
स्वाभाविक रूपले त्यसमा असर गर्छ । त्यही भएर त हामी व्यावसायिक एकता कायम गर्नुपर्छ भनेर लागिपरेका छौं । मेरो सर्वसम्मति पनि त्यसकै एउटा रूप हो । अहिले पनि केही साथीहरू नेपाल गलैंचा निकासीकर्ता संघको नाममा आबद्ध हुनुहुन्छ । उहाँहरूलाई पनि हामी एकीकृत गर्ने, नभए पनि कार्यगत एकता गरेर व्यावसायिक आवाज बुलन्द गर्नेछौं । संघसंस्था धेरै हुँदा समस्या आउने होइन, आफ्नो स्वार्थ नहेरी समग्र व्यावसायिक स्वार्थमा काम गर्ने हो भने यो कुनै समस्या नै होइन । धेरै संगठन भएर होइन, धेरैथरी विचार प्रस्तुत भए समस्या हुने हो ।
२० वर्षअघि सबैभन्दा बढी निर्यात हुने वस्तुमा गलैंचा पथ्र्यो, अहिले किन खस्कियो ?
यसमा एउटै मात्र कारण हो भन्न सकिँदैन, विविध कारण छन् । पहिलो, हामी व्यवसायीका पनि केही कमजोरी छन् । क्षणिक नाफा कमाउने प्रवृत्तिले पनि हाम्रा व्यवसायीमा घर गरेको छ । दोस्रो कुरा, केही एनजीओका साथीहरूले नेपाली कार्पेट उद्योगलाई अतिरञ्जित तरिकाले डलर कमाउने नाममा अफवाह फैलाएर अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा केही असर ग¥यो । तेस्रो, अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा आएको आर्थिक मन्दी र चौथो, देशको राजीतिक द्वन्द्व र समस्याले असर गरेको छ ।
गलैंचा उद्योगलाई पुरानै अस्थामा फर्काउने आधार के छन् ?
गलैंचा उद्योगलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउन हामीले सरकारलाई केही आधारसहितका माग राखेका छौं । हामीले विगतमा व्यवसायीको आफ्नै पहलमा मात्र काम गरेका थियौं, अब त्यो सरकारको साथ र सहयोगबिना सम्भव छैन । ती माग सरकारसँग लिपिबद्ध रूपमा प्रस्तुत गरेका छौं । केही माग मात्र सरकारले पूरा गरे गलैंचा उद्योगलाई सजिलै पुरानै अवस्थामा फर्काउन सकिन्छ ।
सरकारसँग तपाईंहरूका माग के–के हुन् ?
पहिलो त प्रचारप्रसार नै हो । हाम्रो नेपाल राजनीतिक समस्या समाधान भएर शान्ति मुलुकमा रूपान्तरण भइसकेको छ । शान्ति प्रक्रिया पूरा भएको छ भन्ने कुरा विश्वले थाहा पाउनुपर्छ । लगानीमैत्री वातावरण हुनुपर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय मागअनुसारको निर्यात–आयातकर्तालाई विश्वास दिलाउन सक्नुपर्छ । त्यही भएर आर्थिक वर्ष ०७३÷७४ लाई गलैंचा निर्यात वर्षका रूपमा मनाउनुपर्छ भनेर प्रस्ताव गरेका छौं । राज्यले यसलाई आत्मासात् गरेर काम ग¥यो भने हामीले विश्वभर नेपाली गलैंचालाई चिनाउनेछौं । मलाई विश्वास छ, हाम्रो मुलुक सदियौंदेखि सगरमाथाको देश भनेर चिनिँदै आएको छ, वीर गोर्खालीको देश भनेर चिनिन्छ, शान्तिका अग्रदूत भगवान् गौतम बुद्धको देश भनेर चिनिन्छ । हाम्रा माग पूरा भयो भने हातबाट निर्मित गलैंचाको देश भनेर पनि चिनाउन सक्छौं ।
यसका आधार के छन् ? व्यवसायी तयार हुनुहुन्छ ?
हामी त एकदमै तयार छौं । हाम्रा खरिदकर्ता र उपभोक्ता अहिले पनि नेपाली हाते गलैंचालाई माया गर्छन् । हामीले राज्यको नीतिका कारण उत्पादनलाई उपभोक्तासम्म पु¥याउन सकेका छैनौं । अब सहज हुन्छ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौं ।
आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ लाई गलैंचा निर्यात वर्ष मनाउने योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ, यो कसरी सम्भव छ ?
सरकार र व्यवसायीको संयुक्त सहभागितामा गलैंचा निर्यात वर्ष मनाउनुपर्छ । सरकारले यसका लागि केही बजेट लगानी गर्नुपर्छ । हाम्रा जहाँ–जहाँ कूटनीतिक मिसन छन् त्यसलाई प्रयोग गरेर गलैंचा निर्यात हुने मुलुकहरूमा प्रचारप्रसारलाई तीव्रता दिनुपर्छ । मुख्य कुरा त अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रचारप्रसार नै हो । यसमा सरकारका विभिन्न निकायले पनि हामीलाई सहयोग गर्नु आवश्यक छ ।
गलैंचा उत्पादन काठमाडौं–केन्द्रित मात्र देखिन्छ, किन गाउँ–गाउँसम्म किन विस्तार हुन नसकेको हो ?
गलैंचा उत्पादनलाई गाउँ–गाउँ लैजान नसक्नुमा यातायात भाडाको समस्या छ । फिँजाएर लैजानुभन्दा पनि हामी यहाँ भएकोलाई नै अझै केन्द्रीकृत गर्नुपर्छ भन्नेमा छौं । एउटै क्षेत्र बनाएर कार्पेट जोन बनाउनुपर्छ भन्नेमा पो छौं । अब गाउँ–गाउँ होइन कार्पेट उद्योगहरूलाई केन्द्रीकृत पो गर्नुपर्छ । उत्पादन, प्रशोधनदेखि निर्यातसम्मका सबै सहजता आउँछ । विभिन्न ठाउँमा फैलाउँदा विभिन्न कारण महँगो पनि पर्न जान्छ ।
विदेशीसँगै खरिद गरेर नेपाली निर्यात गरेको भन्ने व्यवसायीमा आरोप छ नि !
एकाध व्यक्तिहरूका कारण यस्तो समस्या परेको हो । हाम्रा व्यवसायी सबै जना सफा छन् भन्ने पनि छैन, केही फटाहा पनि छन् । उनीहरूकै कारण पनि गलैंचाको व्यावसायिक क्षेत्रमै दाग पनि लागेको छ । हामी त्यसको घोर विरोध गर्छौं र त्यस्तो हुन पनि दिँदैनौं । त्यस्तो हुन नदिन हामी हरसम्भव उपाय अवलम्बन गर्न तयार छौं । हामीले यस्तो अवस्थालाई रोक्नेछौं ।
त्यसलाई रोक्न के गर्नुहुन्छ ?
कानुनी रूपमा त त्यस्तो गर्नै पाइँदैन । यदि त्यस्तो गरेका रहेछन् भने त्यस्ता कम्पनीहरूको भण्डाफोर गर्ने र राज्यलाई सूचना गरी कारबाहीको दायरामा ल्याउन सहयोग गर्ने हो ।
गलैंचाका लागि कच्चा पदार्थ स्वदेशमै पर्याप्त उत्पादन हुन्छ ?
हाम्रो अर्थतन्त्र मगन्ते खालको छ । विदेशीसँग माग्ने, ऋण, अनुदान लिने अनि विदेशीको इसारामा मात्र काम गर्ने चलन बढेको छ । आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र हुनुपर्छ । उद्योगधन्दा विस्तारको वातावरण बनाउने र रोजगारी सिर्जना हुने किसिमबाट राज्यले सोच्नुपर्छ । हाम्रै गलैंचामा पनि ऊन तिब्बत र न्युजिल्यान्डबाट ल्याउने, तानधागो चीन र भारतबाट ल्याउने अनि हामीचाहिँ श्रम मात्रै गर्नुपर्ने अवस्था छ । मुलुकमै कच्चा पदार्थ उत्पादनका निम्ति भेंडापालन व्यवसायको अभियान चलाउनुपर्छ भनेर हामीले सरकारसमक्ष माग राखेका छौं । पश्चिम नेपाल भेंडापालनका लागि उपयुक्त क्षेत्र हो । जुम्ला, डोल्पा, मुगु, मनाङजस्ता जिल्ला व्यावसायिक भेंडापालनका लागि उपयुक्त छ । भेंडापालनले ऊनमा मात्र होइन, वार्षिक १० अर्बको मासुका लागि खसी भारतबाट आयात गर्छौं, त्यसलाई प्रतिस्थापन गर्न सकिन्छ ।
नेपालबाट कति प्रतिशत कच्चा पदार्थ कार्पेटका लागि तयार हुन्छ ?
अहिले हामीलाई चाहिने २५ प्रतिशत मात्र नेपालबाट तयार हुन्छ । हामीले यसका लागि कच्चा पदार्थ स्वदेशमै उत्पादन गर्न सक्ने अवस्था सिर्जना गर्नुपर्छ । हामीकहाँ यसको सम्भावना छ तर राज्यको नीतिनियमका कारणले पनि समस्या पारेको छ । कच्चा पदार्थ यहीं उत्पादन गर्न सके मूल्य अभिवृद्धिमा पनि अझ धेरै फाइदा लिन सकिन्छ ।
नाकाबन्दीको असर गलैंचामा कस्तो परेको छ ?
नाकाबन्दीको असर यति परेको छ भन्ने आँकलन गर्न सक्ने अवस्थै छैन । हामीलाई ठूलै असर परेको छ । उत्पादन ठप्प छ, आयात–निर्यात रोकिएको छ । हामीले उत्पादन भएको सामग्री पठाउन सकेका छैनौं । कच्चा पदार्थ बाटोमा रोकिएर बसेका छन् । हामीले नाकाबन्दीको कुनै लेखाजोखा गरेकै छैनौं । सम्पूर्ण गलैंचा व्यवसायी नाकाबन्दीको घोर भत्सना गर्दछौं । भारत सरकारप्रति नाकाबन्दी खोलिदिन विनम्र अनुरोध पनि गर्दछौं । तराई–मधेसका केही समस्या छन् भने ती हाम्रा आन्तरिक समस्या हुन्, राजनीतिक रूपमै समाधान गरिनुपर्छ ।
| Business Interview | false | [
0,
12417,
1527,
11594,
7,
565,
7012,
4081,
1577,
492,
696,
36,
2274,
16079,
5091,
725,
1509,
282,
118,
2881,
40,
1397,
8,
17480,
7,
7012,
4081,
1577,
5,
7012,
4081,
1577,
492,
11,
85,
2418,
345,
1094,
28,
38,
5,
114,
29,
265,
10... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
596 | 596 |
राम गुरुङ (सह–प्राध्यापक, त्रिभुवन विश्वविद्यालय)
मुलुकले २ वटा संविधानसभाको चुनाव बेहोर्यो । नयाँ संविधान जारी भयो तर संकट गहिरिँदै गएको छ । सतहमा हेर्दा राजनीतिक अन्तरविरोध र नेतृत्वको असफलताले संकट गहिरिँदै गएजस्तो देखिए पनि विद्यमान सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक दृष्टिकोणबाट सूक्ष्म र बृहत् किसिमले विश्लेषण नगर्दा समस्याको जडबारे अन्योल देखिन्छ । समाजका हरेक आयामलाई मिहीन ढंगले बुझेका प्राज्ञिक वर्ग पनि विभाजित देखिन्छन् । सतही विश्लेषण गर्ने राजनीतिक कार्यकर्तामा जति विभाजन छ, त्यति नै प्राज्ञिक वर्ग पनि यसमा विभाजित छन् । एकथरी प्रज्ञिकहरू नेपाली समाजको अन्तरविरोधको जड जात, क्षेत्र, भाषा, संस्कृतिमा देख्छन् । अर्काथरी भने समस्याको जड आर्थिक र समाजको उत्पादन प्रणालीमा देख्छन् । त्रिचन्द्र क्याम्पसका सहप्राध्यापक राम गुरुङ पनि नेपाली समाजको समग्र समस्याको जड आर्थिक र सामाजिक उत्पादन सम्बन्धमा भएको ठोकुवा गर्छन् । जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक, लैंगिक समस्याको मुख्य कारण आर्थिक नै भएको बताउने गुरुङ नर्वेको ओस्लो विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा विद्यावारिधी गर्दै छन् । नेपालको राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अन्तरविरोध र त्यसको हलबारे कारोबारकर्मी रञ्जित तामाङले उनीसँग गरेको कुराकानीको अंश :
अहिलेको राजनीतिक गतिरोध पहिचानको सेरोफेरोमा घुमिरहेको छ । पहिचानको दृष्टिकोणले वर्तमान सामाजिक चरित्र कस्तो छ ?
वर्तमान नेपाली समाजलाई तीन खण्डमा विभाजन गरेर हेर्नुपर्छ । पहिलो, ०४६ सालअघि, जुनबेला समाजले सामान्तवादी चरित्र गुमाइरहेको र पुँजीवादी चरित्र ग्रहण गरिरहेको थियो । खासगरी, जातीय संरचनाको दृष्टिमा त्यहीबेला शिक्षा सबैको पहुँचमा पुग्न थालेको थियो । नेपालको शिक्षा पश्चिमा देशहरूबाट प्रभावित छ । पश्चिमी मोडलको शिक्षा व्यक्तिवादी स्वतन्त्रतामा केन्द्रित छ । यसले गर्दा सामूहिकतामा चलिरहेको हाम्रो समाज व्यक्तिमुखी बन्दै गयो । यो पञ्चायती व्यवस्थाको उत्तरार्धतिरको कुरा थियो ।
०४६ सालपछि दलीय प्रतिस्पर्धाको राजनीति सुरु भयो । जनजीविका र उत्पादनसँग सम्बन्धित वर्गीय मुद्दा प्रतिस्पर्धात्मक राजनीतिका लागि अपुग भयो । त्यसपछि, राजनीतिक शक्तिहरूले आफ्नो वर्चस्व स्थापित गराउन वा कायम राख्न जातीय, क्षेत्रीय, भाषिक, धार्मिक मुद्दालाई बोक्न थाले । ०४६ सालअघि यी मुद्दालाई राजनीतिक शक्तिहरूले बोकेका थिएनन् ।
०४६ पछि फरक धर्म, जाति, क्षेत्र, समुदायका मान्छेबीच तीव्र घुलमिल हुन थाल्यो । सामन्तवादी व्यवस्थामा घुलमिल सम्भव थिएन । यसरी घुलमिल हुनुमा पुँजीवादी व्यवस्थाको देन थियो । पुँजीवादी व्यवस्थाले अवसरको खोजी गर्ने मौका दियो । अवसरको खोजी गर्नेक्रममा मान्छेहरू थातथलो छाडेर अन्यत्र निस्किन थाले, उनीहरू आपसमा निर्भर हुनुपर्ने बाध्यता आयो । एकअर्काबीचको निर्भरताले भिन्न समुदाय, वर्ग, जाति र क्षेत्रका मान्छेहरू घुलमिल हुन थाले । त्यस समयमा भएको सञ्चारको विकासले पनि फरक जाति, धर्म र समुदायका मान्छेबीचको दूरीलाई घटाउन मद्दत ग¥यो ।
दुर्भाग्य भन्नुपर्छ ! ०४६ को परिवर्तनपछि पनि मुलुकको आर्थिक विकासको ढाँचा कोर्न राजनीतिक शक्तिहरू असफल भए । त्यही असफलताको जगमा माओवादी विद्रोह सुरु भयो । जनजीविका र आर्थिक उत्पादन सम्बन्धमा आधारित वर्गीय मुद्दालाई वैचारिक केन्द्रविन्दु मानेर माओवादी विद्रोह प्रारम्भ भएको थियो तर वर्गीय मुद्दाले मात्रै विद्रोह अघि नबढेपछि माओवादी जातीय र क्षेत्रीय मुद्दामा प्रवेश ग¥यो । त्यसपछि विद्रोहले उचाइ लियो ।
तेस्रो खण्ड अर्थात् ०६२÷६३ पछि माओवादी विद्रोह अवतरण भयो । तर, पुँजीवादी व्यवस्थाले घुलमिल गराएको समाजलाई माओवादीको जातीय र क्षेत्रीय एजेन्डाले फेरि विभाजित गरायो । जातीय र क्षेत्रीय मुद्दाले समाज घुलमिल हुने प्रक्रियामा भाँजो हाल्यो । एक जातिको अनुपस्थितिमा अर्को जाति टिक्नै नसक्ने अवस्थामा माओवादी एजेन्डाले दरार पैदा गरिदियो र स्वयं पहिचानको मुद्दालाई नै विकृत बनायो । अन्ततः पहिचानको मुद्दालाई जसले जसरी व्याख्या गरे पनि हुने, जे बोल्दा पनि हुने अवस्था आयो ।
हाम्रो समाजको गतिशील चरित्रले जातजाति र क्षेत्रहरूबीचको दूरी घटाउँदै लैजान खोजेको छ तर राजनीतिक क्रियाकलापले दूरी बढाउँदै गएको छ ।
यसो भए पहिचानको मुद्दा त्यति गौण विषय हो र !
होइन । महत्वपूर्ण छ । समाजको चरित्र गतिशील छ, त्यही भएर समाज बदलिरहन्छ । पहिचानको मुद्दालाई समाजको गतिशील चरित्रसँग मेल खाने किसिमले डो¥याउनुपर्छ तर व्याख्या गलत भइदियो । आफूलाई पहिचानवादी दाबी गर्नेहरूले जे बोले पनि पहिचानको कुरा हो भन्ने मान्यता स्थापित भयो । अझ राजनीतिक स्वार्थानुकूल जातीय र क्षेत्रीय पहिचानको व्याख्या भइदियो । खासगरी, जातीय पहिचानको मुद्दालाई हल्कामात्रै होइन कि विवदास्पद नै बनाइयो । जस्तो, माओवादी हेडक्वार्टरले कैलाली र कञ्चनपुरलाई थरुहटमा राख्नुपर्छ भन्ने तर माओवादीकै स्थानीय नेताहरू अखण्ड सुदूरपश्चिम भन्ने । पहिचानका नाममा एउटै पार्टीभित्र यस्ता अन्तरविरोध कयौंं छन् ।
यो बिल्कुल राजनीतिक दाउपेचमात्रै हो । यस्ता कुराले न जातीय र क्षेत्रीय पहिचानलाई टेवा दिन्छ न त आर्थिक र सामाजिक समस्या हल गर्छ । अझ यो निजी स्वार्थ, निजी भविष्य र निजी प्रतिष्ठामा आधारित छ । मेरो क्षेत्र अर्को प्रान्तमा प¥यो भने मेरो वर्चस्व गुम्छ भन्ने स्वार्थबाट प्रेरित भएर यस्ता कुरा गरिएका हुन् ।
माओवादीले केन्द्रीय र क्षेत्रीय स्वार्थलाई एकरूपता दिन नसक्दा समाजमा अन्तरविरोध त आयो नै ऊ आफैं पनि समस्यामा फस्यो । हेडक्वार्टरले एकथोक र क्षेत्रीय नेताले अर्को थोक बोल्दा उसको राजनीतिक चरित्रमा विरोधाभाष देखियो । दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा एमाओवादीले जुन हार बेहो¥यो, त्यसका विविध कारण होलान् तर त्यसमध्ये एउटा कारण यो पनि हो ।
जातीय र क्षेत्रीय पहिचानलाई आफ्नो स्वार्थानुकूल व्याख्या गर्ने कुनै राजनीतिक शक्ति छ भने त्यो माओवादी नै हो । जातीय र क्षेत्रीय पहिचानलाई दलीय स्वार्थानुकुलमात्रै नभई गुटैपिच्छे आफूखुसी व्याख्या गर्न थालियो । शान्तिपूर्ण राजनीतिमा अवतरण भएको छोटो अवधिमा यत्रो टुटफुट हुनुको कारण पनि यही हो । विचारमा एकरूपता नभएपछि पार्टी फुट्नु स्वाभाविक हो ।
एकातिर समाज तीव्र घुलमिल भइरहँदा अर्कोतिर आदिवासी जनजाति, मधेसी र पिछडिएका खस आर्यको पहिचानको मुद्दा पनि सशक्त ढंगले उठिरहेका छन् । विपरीतजस्तो देखिने सामाजिक अवस्थाहरू एकअर्काका सहयोगी हुन् कि अन्तरविरोधी ?
संसारको कुनै पनि शक्तिसँग समाजको गतिशीलतालाई रोक्ने सामथ्र्य छैन । जस्तो, अन्तरजातीय विवाह गरे जातीय हैसियत गिर्छ भन्ने कुरा पुस्तौंदेखिको मान्यता हो । खै त ! अन्तरजातीय विवाह कतै रोकिएको छैन । झन् बढिरहेकै देखिन्छ । बाहुनले यो गर्न हुन्छ र त्यो हुँदैन भन्ने कडाखालका मूल्य मान्यता छन् तर पुराना मूल्य मान्यता नाघेर कोही अघि बढेको छ भने त्यो बाहुन नै हो । यद्यपि, समयको गतिलाई रोकेर, गिज्याएर फाइदा लिन राजनीतिक, धार्मिक, क्षेत्रीय, जातीय संगठनहरू उद्दत् देखिन्छन् । समयको गति यति बलवान छ कि त्यसले आफ्नो गतिविपरीत खडा हुने जो–कोहीलाई बगाउने सामथ्र्य राख्छ । मैले अघि पनि भनिसकें समयको गतिशीलतासँग मिल्दोजुल्दो किसिमले अघि नबढाइ पहिचानको मुद्दा स्थापित हुँदैन ।
गतिशीलताका नाममा पहिचानलाई बेवास्ता गर्न मिल्छ र !
पहिचान केही होइन भनेर मैले भनिनँ । तर, अधिकारका मुद्दाहरूलाई स्थापित गराउनेभन्दा पनि भावनामा बहकिने काम भयो । भावनाले जितेर व्यावहारिक पक्ष ओझेलमा पर्दा पहिचानजन्य समस्या जहाँको तहीँ रहे । अहिलेको अवस्थामा सांस्कृतिक, जातीय र क्षेत्रीय भावनाले काम गर्दैन । समस्या आर्थिक संरचनामा छ । अवसरको बाँडफाँडमा छ । अनि मुद्दा भावनात्मक छ । समस्याको जड यहीँनेर छ । पहिचानको कुरा त ग¥यौं तर हामीले लिम्बुवान, तमुवान, ताम्सालिङ, थरुहट दाबी गरेका ठाउँका वास्तविक जनताले चाँही के पाउने भन्ने अन्योल छ । ठोस योजना कसैले ल्याएका छैनन् ।
बरु ‘हुँदा खाने’ वर्गलाई भावनात्मक कुरा गरेर त्यही जातका एलिटहरूले फाइदा लिन खोजेको अहिलेको वास्तविकता हो । मधेसमा यसको पुष्टि भइसक्यो । मधेसवादी दलहरूले भावनात्मक कुरा गरेर अघिल्लो संविधानसभामा ठूलो सिट संख्या हात पारे । शक्तिमा उदाएपछि सत्तारोहणमा मात्रै केन्द्रित भए ।
आफूलाई प्राथमिकताको केन्द्रमा राखेर कुरा गर्नु मानवीय चरित्र हो । एलिटले पनि आफूअनुकूल कुरा गर्नु सामान्य हो । वास्तविक समस्या एकातिर हुन्छ, व्याख्याचाहिँ एलिटहरूले गर्छन् । मधेसी र जनजातिको हकमा यही भयो । मधेसमा उत्पीडन छ, भेद्भाव छ, आर्थिक सशक्तीकरण छैन, विकासमा पछौटेपन छ । तर, मधेसको त्यो मुद्दाचाहिँ सत्तारोहणका लागि मात्रै उपयोग भयो, समाज अघि बढाउन होइन । जनजातिमा पनि एलिटले व्याख्या गर्ने प्रयास त भयो तर मधेसमा जसरी सफल भएको छैन ।
पहिचानको मुद्दालाई माओवादी आन्दोलनले प्रखर बनायो तर अहिले पहिचानवादीहरूको कटु सम्बन्ध कम्युनिस्ट पार्टीहरूसँगै बढी छ । कम्युनिस्टले जातीय क्षेत्रीय मुद्दा उठाउँदा सम्बन्धित जात र क्षेत्रका एलिटले त्यही मुद्दा उठाएर कम्युनिस्टलाई नै प्रहार गर्छन् भन्ने एकथरीको मान्यता नेपालमा पुष्टि हुन खोजेको हो ?
यस्तै देखियो । कम्युनिस्टहरूले जातिभित्र पनि वर्ग हुन्छ भन्ने कुरालाई ख्याल गरेको देखिएन । चितवनमा पक्की घर बनाएर बस्ने लाहुरे गुरुङ र कास्कीको सिक्लेसमा चौंरी चराउने गुरुङ जातिगत रूपमा हेर्दा उस्तै देखिन्छ । तर, यी दुई गुरुङबीच वर्गीय हिसाबले तुलना गरौं ! चितवनको गुरुङलाई कार चढ्न पाए हुन्थ्यो भन्ने मन होला ! सिक्लेसको गुरुङलाई छोरा मलेसिया पठाउन पाए आर्थिक अवस्था बलियो हुन्थ्यो भन्ने होला !
कम्युनिस्टले उठाएको जातीय मुद्दामा यहीँनेर समस्या छ । वर्गीय मुद्दालाई मार्गदर्शक सिद्धान्त मान्ने कम्युनिस्टले चितवनको गुरुङ र सिक्लेसको गुरुङबीचको वर्ग विश्लेषण नै गरेन । जातीय महासंघ र कम्युनिस्ट पार्टीहरूको दृष्टिकोणमा कुनै फरक देखिएन । सिद्धान्त वर्गीय बोक्ने अनि जातभित्र वर्ग विश्लेषण नगर्ने । कम्युनिस्टहरूले उत्पीडित जातिको मुद्दा उठाउन मिल्दैन भन्ने कहीँ छैन । यतिमात्रै हो, जातीय मुद्दा उठाउँदा वर्ग विश्लेषण पनि अनिवार्य छ । नभए जात र क्षेत्रका एलिटहरूले कम्युनिस्टका मुद्दा उठाएर कम्युनिस्टलाई नै प्रहार गर्न सक्छन् ।
जात, लिंग र क्षेत्रभित्र पनि विभिन्न वर्ग छ भनेर कम्युनिस्टहरू स्वीकार्छन् तर यसप्रति अनभिज्ञता देखाएझैं किन गरेका होलान् ?
राजनीतिमा सामान्य नागरिकलाई नबुझाइएको कुरा के हो भने ‘राजनीति भनेको शक्ति संघर्ष’ हो । शक्ति संघर्षले राज्यको भूगोलभित्र प्राप्त स्रोत साधनलाई आफूअनुकूल उपभोग गर्ने नीति हो । लोकतन्त्रमा चाहिँ नागरिकलाई स्रोत साधनमा अधिकार दिलाउने भनेर राजनीति टिकाउनुपर्ने बाध्यता छ । तर पनि राजनीतिक शक्तिहरूले राज्यका स्रोत साधनको लाभांश जनतालाई कम र आफूअनुकूल पार्ने कोशिस गरिरहेका हुन्छन् ।
जात र क्षेत्रमा मात्रै होइन, भाषामा पनि वर्ग छ । जब निम्न वर्गीय परिवार काठमाडौं पसेर मध्यम वर्गमा परिणत हुन्छ, उसको भाषा आइस्योस् र गइस्योस्मा परिणत हुन्छ । यसले मान्छेको वर्गीय हैसियत स्थिर रहँदैन भन्ने देखाउँछ । हिजोको कम्युनिस्ट पार्टीको सदस्य आज उद्योगपति, ठेकदार, जमिन्दार र उच्चपदस्थ कर्मचारी बनिसकेको पनि हुनसक्छ । स्थिर आधार भएका मुद्दा भनेका जातीय, क्षेत्रीय र सांस्कृतिक नै हुन् । एउटा गुरुङ ब्रिटिस सेनामा जागिर खाएर फर्किंदा उसको वर्गीय हैसियत फेरिन्छ तर ऊ गुरुङ नै रहन्छ । उसको धर्म, संस्कृति पनि फेरिँदैन । त्यस्तै, मधेसी जहाँ पुगे पनि मधेसी नै रहन्छ, तामाङ तामाङ नै रहिरहन्छ ।
वर्गीय मुद्दा अस्थिर भएकाले कम्युनिस्टहरूले स्थिर आधार भएका जात, धर्म, क्षेत्र, संस्कृतिका मुद्दा हिजो उठाएका थिए, आज पनि उठाइरहेका छन्, भविष्यमा पनि उठाउनेछन् । शक्ति आफूतिर खिच्न कम्युनिस्टहरूले समाजलाई यसरी विभाजित गरि नै रहनेछन् । यही विरोधाभाषलाई चिरेर व्याख्या गर्न नसक्दा आदिवासी जनजाति, थरुहट आन्दोलन कुहिराको कागझैं अल्मलिएको छ । यही अलमललाई बुझेका कम्युनिस्टहरूले आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्न जातीय र क्षेत्रीय मुद्दा उठाइरहेका छन् ।
वर्ग परिर्वतनले मान्छेको नश्ल परिर्वतन नभए पनि दैनिक जनजीवन, सामाजिक व्यवहार र भाषा त पक्कै फेरिन्छ होला नि !
हो, पुँजीवादी समाजले अवसर खोज्ने मौका दियो । त्यही मौका खोज्न मान्छे आफ्नो थातथलो छोडेर बाहिरिनेक्रम तीव्र छ । त्यहीक्रममा मान्छे फरक जात, धर्म, संस्कृति भएकाहरूसँग संसर्ग बढाइरहेको छ । हिजो दौरा–सुरुवाल लाउने मान्छे आज धोती लाउने मान्छेसँगै काम गरिरहेको छ । जो जहाँ पुगे पनि उसको जात, थर, क्षेत्रीय पहिचान त परिर्वतन हुँदैन तर उसको दैनिक जनजीवन र मानवीय संसर्ग पुरानो अवस्थामा पनि छैन । जनजाति र थारू आन्दोलनले जनसमर्थन नपाउनुको मुख्य कारण पनि यही हो ।
कम्युनिस्टहरूले मान्छेको जड पहिचानमा आधारित जात, धर्म, क्षेत्र, संस्कृतिलाई आधार बनाएर शक्ति आर्जन गर्न खाजिरहेका छन् । यस्तो प्रवृत्तिले सामाज विकासको गतिलाई सहयोग होइन, छेक्ने कोसिस गर्छ । | Business Interview | false | [
0,
588,
1230,
77,
6170,
86,
18583,
7,
1500,
966,
52,
647,
11,
143,
224,
2595,
6,
731,
1250,
1451,
18,
926,
5,
94,
324,
355,
163,
47,
2665,
473,
12309,
251,
13,
5,
3430,
8,
1438,
214,
18458,
9,
1861,
9960,
11,
2665,
473,
12309,... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
597 | 597 |
चण्डीराज अर्याल
अध्यक्ष, तयारी पोसाक उद्योग संघडेढ दशकदेखि अमेरिकाले दिँदै आएको कोटा प्रणालीको खारेजी र देशभित्रको माओवादी द्वन्द्वले खस्किएको नेपाली तयारी पोसाकको बजार बढ्ने संकेत देखिएको छ । गत सातामात्रै अमेरिकी संसद्को दुवै सदनले नेपाली पोसाकलाई भन्साररहित सुविधा दिने विधेयक पारित गरेसँगै नेपाली तयारी पोसाक व्यवसायी उत्साहितमात्रै बनेका छैनन्, बजार विस्तारका लागि आन्तरिक समस्या समाधानको खोजीमा पनि छन् । २ दशकदेखि तयारी पोसाक व्यवसायमा आबद्ध नेपाल तयारी पोसाक उद्योग संघका अध्यक्ष चण्डीराज अर्याल आन्तरिक समस्या निराकरण गर्नसके नेपालले अब तयारी पोसाक व्यवसायमा छलाङ मार्न सक्ने बताउँछन् । लामो समयसम्म यो क्षेत्रमा देखिएको मन्दीकै कारण करिब ५०० उद्योग विस्थापित भएका छन् भने लाखौं मजदुरको रोजीरोटी गुमेको छ । अमेरिकी सरकारले जस्तै नेपाल सरकारले निश्चित समयका लागि प्याकेज सुविधा दिनसके नेपाली तयारी पोसाकको निकासी ३ वर्षमा दोब्बर हुने दाबी उनी गर्छन् । इन्टरवेयर नेपालका सञ्चालक अर्यालसँग अमेरिकाले दिएको भन्सार छुट सुविधासँगै नेपाली तयारी पोसाकको बजार विस्तार र त्यससँगै देखिएका अवसर, चुनौती र समग्र गार्मेन्ट उद्योगको अवस्थाबारे कारोबारकर्मी निरु अर्यालले गरेको कुराकानी :
नेपाली तयारी पोसाकलाई अमेरिकी संसद्ले भन्सार छुटको सुविधा दिने घोषणा गरेको छ, यसले तपाईंहरूलाई कत्तिको उत्साहित बनाएको छ ?
अवश्य पनि हामी निकै उत्साहित भएका छौं । सन् २०१५ डिसेम्बर ९ मा अमेरिकी सरकारले अबको १० वर्षसम्म नेपाली तयारी पोसाकलाई अमेरिका प्रवेशमा लाग्ने भन्सार महसुलमा छुट सुविधा दिन अमेरिकी सिनेटले बिल पास गरेको छ । यो निकै स्वागतयोग्य कुरा हो । यो सुविधाले मर्का परेको र दिनानुदिन खस्किँदै गएको तयारी पोसाकको क्षेत्र पुनः उत्थान गर्न टेवा पुग्ने सम्भावना छ ।
यो सुविधाबाट नेपाली व्यवसायीले के आपेक्षा गरेका छन् ?
अमेरिकी सिनेटले जुन खालको सुविधा दिने घोषणा गरेको छ, त्यसबाट नेपाली गार्मेन्ट व्यवसायी उत्साहित छन् । सन् २००१ मा निर्यात जति थियो अब त्यो बिन्दुमा पु¥याउन सकिन्छ कि भन्ने आशा पलाएको छ । अर्को कुरा यो सुविधाले १५ वर्षदेखि खस्किएको निर्यात व्यापार बढ्न सक्छ भन्नेमा पनि आशावादी छौं । सुविधाको पूर्ण सदुपयोगका लागि नेपाल सरकारका विभिन्न निकायले यो क्षेत्रका उद्योगी एवं निर्यातकर्ताहरूको उद्योग पूर्ण सञ्चालनका लागि उद्योगलाई परेको समस्या समाधान गर्न जरुरी ठानेका छन् ।
अमेरिकी सिनेटबाट भन्सार छुट सुविधासम्बन्धी निर्णय गर्न तपाईंहरूको तर्फबाट के–कस्तो पहल भएको थियो ?
हामीले वर्षांैदेखि धाइरहेको र उठाएको हो । योभन्दा राम्रो सुविधा हाम्रा लागि अरू केही हुँदैन । यहाँसम्म आउन हामीले धेरै ठाउँबाट पहल गरेका थियौं । व्यावसायिक पहलले मात्रै यो सम्भव थिएन । सरकारी तथा कूटनीतिक पहल, व्यावसायिक तथा राजनीतिक पहल पनि धेरै भए । कतिपय अवस्थामा दूतावासले पनि आवश्यक पहल कदमी अघि बढायो । यसबाहेक नेपाल सरकारले टिफाको समयमा निक्कै आग्रह गरेको थियो । बारम्बार यो विषयमा छलफल भइरहेको थियो । फलस्वरूप डायनाले यो बिल सिनेटमा पेस गरिदिनुभयो, यो त्यसैको परिणाम हो । अबको ३० दिनभित्र लालमोहोर पनि लाग्छ, अनि कार्यान्वयनमा जान्छ ।
अमेरिकी बजारमा नेपाली निर्यातकर्ताका प्रतिस्पर्धी कुन–कुन मुलुक छन् ? उनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न कत्तिको कठिनाइ हुने देख्नुहुन्छ ?
प्रतिस्पर्धा गर्ने मुलुक बंगलादेश हो । अन्य मुलुकभन्दा हामी निक्कै अघि छांै । हाम्रा उत्पादन महँगा भए पनि उपभोक्ताले रोजेका छन् । तर, बंंगलादेशप्रति अमेरिकी उपभोक्ता त्यति सकारात्मक देखिँदैनन् । उनीहरूको नेपालप्रति निक्कै विश्वास छ, एकखालको सद्भाव कायम छ । त्यो हाम्रो लागि ठूलो उपलब्धि हो । त्यही विश्वास र सद्भावले आज हामीले भन्सार छुट पाउँदै छौं । हामीलाई त्यहाँ बजारको समस्या छैन । तर, आन्तरिक समस्याबाटै ग्रसित छौं । अहिलेको मुख्य चुनौती आन्तरिक समस्याले समयमा डेलिभरी गर्न नसक्नु हो । यहाँको समाधान गर्न सक्यौं भने हामीलाई प्रतिस्पर्धा गर्न सहज हुनेछ । द्वन्द्वकालदेखि नै बन्द–हड्ताल र नाकाबन्दी जस्ता समस्याबाट ग्रसित छौं ।
विनासकारी भूकम्प र त्यसपछिको लामो नाकाबन्दीको अवस्थामा तपाईंहरूले यो सुविधा पाउनुभएको छ, अब आउने माग कसरी पूरा गर्न सक्नुहुन्छ ?
हामी आन्तरिक समस्याले निकै प्रताडित छौं । यो अवस्थामा अमेरिकी सरकारले हामीले वर्षौंदेखि उठाएको आवाजको सम्बोधन गरेको छ । यसले हामीमाझ एकखालको आशा पलाएको छ । तर, अमेरिकी सरकारले सुविधा दिएरमात्रै हाम्रो निकासी बढ्दैन र उद्देश्यअनुसारको माग पनि बढ्दैन । कार्यान्वयन गर्न राज्यको ठूलो हात रहन्छ । राज्यले निश्चित समयका लागि प्याकेजको सुविधा दियो, लगानीको वातावरणमा सुधार ग¥यो भने माग पूरा गर्न सक्छौं । यो विषयमा नेपाल सरकार र राजनीतिक दल सकारात्मक हुनुपर्छ ।
तयारी पोसाक निर्यात गर्न अमेरिकी बजार नयाँ होइन । सुविधा दिने घोषणासँगै अबको बजार विस्तार गर्ने तपाईंहरूका योजना के–के छन् ?
अमेरिकी बजार हाम्रा लागि पुरानो हो । अमेरिकी सरकार र उपभोक्तासँग अब हाम्रो कुनै गुनासो छैन । अमेरिकाले दिने त्यही हो, अब बजार विस्तार गर्ने र निकासी बढाउने भूमिका हाम्रो हो । तर, पहिलेजति सहज रूपमा निकासी बढाउन अहिले कठिन छ । हामीसँग आन्तरिक समस्या बढी छ, राजनीतिक समस्या बढी छ । त्यसैले पनि आन्तरिक पहलको आवश्यकता छ । हामीकहाँ करिब ५०० हाराहारीमा उद्योग थिए । कति बन्द भए, कति ताला लगाएर राखिएका छन्, हाम्रो उद्देश्य ती उद्योग खुलाउने हो । लगानीको आह्वान गर्ने हो, त्यसका लागि आधार तयार गर्नुपर्छ ।
त्यो आधार कसरी तयार गर्न सकिन्छ त !
लगानी गर्नेले प्रतिफल खोज्छ, त्यो पक्कै हो । हामीले सरकारलाई वर्र्षौंदेखि प्याकेजको माग गरेका छौं । निर्यातकर्ताहरूले प्याकेजमा सुविधा पाए भने हाम्रो निकासी अवश्य बढ्नेछ । निकासी बढ्यो भने लगानी आह्वान गर्न सकिन्छ ।
तपाईंहरूले सरकारसँग मागेका सुविधा के–के हुन् ?
ट्याक्स छुटको माग गरेका छौं । हाम्रा उद्योग मौसमअनुकूल छन् । जस्तो कि वर्षमा ८ महिनामात्र काम काम हुन्छ । काम नगर्ने समयको पारिश्रमिक मजदुरलाई दिन सकिँदैन । त्यसैले हामीले ‘नो वर्क नो पे’को व्यवस्था गर्न माग गरेका छौं । अर्को कुरा, हाम्रा संरचना पुरानै छन् । यो सुविधाले हामीलाई माग बढी आउन सक्छ । पुरानो संरचनाले त्यो लेबलमा लगानी बढाउन सक्ने अवस्था छैन । त्यसैले सरकारले न्यूनतम ब्याजदरमा लगानी बढाउन कर्जा प्रवाह गर्नुपर्छ भन्दै आएका छौं । अर्को, हामीसँग बिजुली छैन । हामीले प्रयोग गर्ने इन्धनमा भ्याट नलगाउन आग्रह गरेका छौं । त्यसपछि हामी स्वाबलम्बी हुन सक्छौं । यी सुविधा भए विदेशी लगानी आउन सक्छ ।
तपाईंहरूले मागेको प्याकेज सुविधा सरकारले सम्बोधन ग¥यो भने १ वर्षभित्रमा निर्यात कति बढाउनुहुन्छ ?
यी सुविधा पायौं भने अबको १ वर्षमा होइन, ३ वर्षमा अहिलेको दोब्बर निकासी बढाउन सक्छौं । अहिलेको निकासी १२ अर्ब पुग्नेछ । यी सुविधा पायौं भने औद्योगिक विकास सम्भव छ । गार्मेन्टको सुरुवातसँगै नेपालमा धेरै कुरा बन्न लागेको इतिहास हामीसँग छ । त्यसले पनि सुविधा पायौं भने लगानीको आकर्षक क्षेत्र बन्नेछ यो र उद्योगहरू थपिनेछन् । रोजगारीका अवसर सिर्जना हुनेछन्, यसमा संघ विश्वस्त छ । सरकारले यो विषयमा ध्यान दिनुपर्छ । हाम्रो देशमा उद्योग चल्न सक्दैनन् भन्ने बाह्य लगानीकर्ताले बुझेका छन् । तर, हामीले नेपालमा लगानीको वातावरण छ, उद्योगधन्दा खोल्न सकिन्छ भनेर पनि उनीहरूलाई विश्वास दिलाउन जरुरी छ ।
गार्मेन्ट उद्योगलाई आवश्यक पर्ने कच्चा पदार्थ बाहिरबाटै आयात गर्नुपर्ने बाध्यता छ, यस्तो अवस्थामा बजार विस्तार कसरी हुनसक्छ ?
हो, तेस्रो मुलुकबाट कच्चा पदार्थ ल्याएर, यहाँ उत्पादन गरेर फेरि तेस्रो मुलुकतर्फ नै निकासी गर्दै आएका छौं । त्यसले गर्दा पनि हाम्रो बस्तुको लागत उच्च छ । अन्य मुलुकको भन्दा हाम्रा उत्पादन १० देखि १५ प्रतिशत बढी महँगा हुन्छन् । त्यसैले लागत खर्चको अनुगमन गर्न र त्यो महँगो लागत खर्चलाई निश्चित समयसम्म ब्यलेन्समा राख्न हामीले नेपाल सरकारलाई १० प्रतिशतसम्मको नगद अनुदानको व्यवस्था गर्न आग्रह गरेका छौं । यो आग्रह निकासी व्यापार उकास्नकै लागि हो । हामी ब्यालेन्समा आएपछि आफैं प्रतिस्पर्धी बन्न सक्छौं । जहाँसम्म मागको कुरा छ, मैले अघि पनि भनेँ, त्यो हाम्रो आन्तरिक समस्यामा भर पर्छ ।
सरकारले प्याकेज सुविधा दिनेमा कत्तिको विश्वस्त हुनुहुन्छ ?
हामी आशावादी छौं । मुलुक निक्कै कठिन अवस्थामा छ । भएका कलकारखाना पनि दिनानुदिन बन्द हुँदै गएका छन् । राजनीतिक समस्या निक्कै जर्जर बन्दै गएको छ । तर, दलहरूले पनि यो कुरा सुनिदिनुपर्छ । हाम्रा सम्भावना भएका क्षेत्र पहिचान गरेर तिनीहरूको निकासी बढाउन सक्यो भने हाम्रो अर्थतन्त्र मजबुत हुनेछ । त्यसैले पनि सरकारले हाम्रो कुरा सुनिदिन जरुरी छ ।
यतिबेला माग आउने क्रम के छ ?
अहिले माग ठप्प छ । आउन सकेको छैन । तर, भूकम्पपछि नेपालप्रतिको सद्भावले खरिद गर्ने क्रम छ । विगतमा माग आएर पनि आन्तरिक समस्याका कारण हामीले समयमा सामान पठाउन नसकेकै हो । किनभने, तेस्रो मुलुकबाट कच्चा पदार्थ ल्यायो, बढो कष्टका साथ उत्पादन ग¥यो तर समयमा डेलिभरी गर्न नसकेर लगानी खेर गएका धेरै उदाहरण छन् । यसरी नेपाली गार्मेन्ट व्यवसायी थलापरेका हुन् । त्यसैले सरकार, राजनीतिक दल र सरोकारवालाहरूले मुलुक समृद्ध बनाउने कुराको आधार तय गर्र्दा यी विषयमा पनि गम्भीर अध्ययन गर्नुपर्छ ।
अबका दिनमा यो क्षेत्रमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) आउन सक्नेमा कत्ति विश्वस्त हुनुहुन्छ ?
राज्यले हामीले मागेअनुसार प्याकेजमा सुविधा दियो भने विदेशी लगानी पनि उल्लेख्य आउँछ । बाह्य लगानीको त्यत्तिकै सम्भावना छ । राज्यले विकास निर्माणमा ध्यान दिन सक्यो भने पनि धेरै सुधार हुन्छ । यसका लागि लगानीको वातावरण तयार गर्नुपर्छ, प्रोत्साहनका कुरामा ध्यान दिनुपर्छ ।
तपाईं लामो समयदेखि गार्मेन्ट व्यवसायमा आबद्ध हुनुहुन्छ, गार्मेन्टमा स्वदेशी लगानी बढ्ने सम्भावना छ कि छैन ?
राज्यले सुविधा दियो भने लगानी आउन सक्छ । लगानीकर्ता आकर्षित हुन सक्छन् । तर, अहिलेको अवस्थामा गार्मेन्टमा लगानी छैन । भएका उद्योग बन्द छन्, भएको लगानी डुबेको छ । एसियाको टप गार्मेन्ट उद्योग आज बन्द छ । यो विषयमा सरकारले सोच्नुपर्छ । नेपालमा सबै कुरा सम्भव छ । दैनिक १८ सय मजदुर बिदेसिएका छन् । तिनीहरूलाई स्वदेशमै रोजगारीको व्यवस्था गर्न सकिन्छ । लगानी भित्रिएर त्यसको सुरक्षा भयो भने त्यसको पालनपोषण हुन सक्यो भने नेपालले गार्मेन्टमा छलाङ मार्नेछ ।
| Business Interview | false | [
0,
16380,
431,
5014,
117,
7,
478,
14330,
492,
696,
1778,
2359,
6113,
4502,
1622,
123,
8002,
5691,
10862,
9,
12046,
6,
494,
1736,
11,
11792,
593,
39,
478,
14330,
6,
443,
1892,
2632,
631,
13,
5,
338,
1293,
3731,
529,
2349,
6,
390,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
598 | 598 |
तराई मधेसमा शीतलहरको कहर सुरु भइसके पनि आन्दोलनको ताप भने सेलाएको छैन । केही कम हुँदै गएको आन्दोलनको ताप बढाउन संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चाले ११ दिने आन्दोलनको कार्यक्रम घोषणा गरिसकेको छ । प्रदेश सीमांकन र समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्वको विषयमा भएका सहमतिहरू उल्लंघन भएको र सो विषय सम्बोधन गर्न सरकार उदासीन बनेको मोर्चाको बुझाइ छ । भारत भ्रमणबाट मोर्चाका नेताहरू फर्किएपछि हुने वार्ता परिणाममुखी हुने अनुमान गरिए पनि वार्ताको वातावरण थप चिसिँदै गएको छ । सरकार र प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेससँगका पछिल्ला वार्ताहरू विषयमै प्रवेश नगरेकोमा असन्तुस्ट मोर्चा आन्दोलन चर्काउने भन्दै मधेस झर्ने बताउँदैछ । यता सत्तारूढ दल र प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेस भने वार्ताबाट भागेर समाधान ननिस्कने भन्दै वार्ताबाटै समाधान खोज्न आग्रह गरिरहेका छन् ।
संसद्मा पेस भएको संविधान संशोधन विधेयकले मोर्चासँग वार्ताका लागि वातावरण बनाउने विश्वासमा छन् । कांग्रेस त मधेसमा जारी आन्दोलनको माग आफूले राखेको संशोधन प्रस्तावबाट पूरा हुने दाबी गरिरहेको छ । तर, मोर्चाले भने विधेयक निरर्थक रहेको भन्दै विरोधमा छ । साउन ३१ गतेदेखिको लगातार आन्दोलनको समाधान के हुनसक्छ ? सत्तारूढ दल एमाले, एमाओवादी, प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेस र आन्दोलनरत मोर्चाका प्रतिनिधिहरूको विचार ः
प्रक्रिया नै नमान्ने हो भने समस्या समाधान हुँदैन
भीम आचार्यसचिव, एमाले
तराई–मधेसमा लामो समयदेखि चलिरहेको आन्दोलको अन्त्यका लागि संविधान संशोधन विधेयक संसद्मा पेस भइसकेको छ । विधेयक पेस भइसकेपछि मधेसी मोर्चाले सरकार र मुख्य दलहरूसँगको वार्ताको औचित्य छैन भन्नु दुखद् कुरा हो । संविधानको विषयमा ६÷७ वर्षदेखि विवाद हुँदै आएको छ । कुनै पनि विषयमा विवाद भइसकेपछि त्यसको अन्त्य गर्ने उत्तम विधि भनेको लोकतान्त्रिक विधि नै हो । संविधानका ९५ प्रतिशत कुराहरू सहमतिमै टुंगिएका हुन् । विवाद भएका कुराहरू पनि लोकतान्त्रिक विधि र प्रक्रियाका माध्यमबाट नै टुंग्याइनुपर्छ । कसैले पनि ‘मेरो गोरुको बाह्रै टक्का’ भन्ने हठ त्यागेर लचक भएर विवाद टुंग्याई समस्या समाधान गर्नु अहिलेको आवश्यकता हो । १० प्रतिशतले भनेको सबै कुरा मान्नुपर्ने, ९० प्रतिशतले भनेको चाहिँ केही नमान्ने भन्ने पनि हुन्छ ? लोकतान्त्रिक विधि र प्रक्रिया नै नमान्ने हो भने समस्या समाधान हुँदैन । समस्या समाधानका लागि कांग्रेस नेतृत्वको सरकारले दर्ता गराएको संशोधन विधेयक संसद्मा पेस भएको छ । यही विधेयकमार्फत समस्या समाधान गर्नुपर्छ । उक्त विधेयकमा भएका कमीकमजोरी र त्रुटि सच्चाएर मोर्चाका असहमतिलाई समेत छलफलका माध्यबाट विधेयकमा समावेश गरी संविधान संशोधन गर्न मुख्य दलहरू तयार छन् । समस्या समाधानका लागि मधेसी मोर्चालाई हामीले ३ महिना पर्खियौं । वार्तामा बोलाउँदा मोर्चाका नेता गैरजिम्मेवार तरिकाले कहिले लैनचौर त कहिले दिल्ली धाए । मधेसी दलहरूले देशलाई ठूलो समस्या धकेले र जनतालाई सास्तीसमेत दिए । लोकतान्त्रिक विधिबाट उनीहरूको समस्या समाधान गर्न खोज्दा उनीहरू नै मानिरहेका छैनन् । मधेसी मोर्चा लचक भएर छलफलमा आउनुपर्छ । मोर्चा, कांग्रेस र सरकारका बीचमा वार्ता र संवादका माध्यमबाट सहमति गरी संविधान संशोधन विधेयक पारित गर्नु आवश्यक छ ।
मधेसी मोर्चाले उठाउँदै आएको अर्को सीमांकनको मुद्दा पनि राजनीतिक सहमतिका आधारमा समाधान खोजिनुपर्छ । सीमांकनको समस्या सुल्झाउन हाम्रासामु ३ विकल्प छन् । पहिलो विकल्प संघीय आयोग बनाएर सबै पक्ष बसेर छलफल गरी सहमतिका आधारमा सीमांकन हेरफेर गर्ने हो । यो विकल्प पनि मोर्चालाई स्वीकार्य हुँदैन भने दोस्रो विकल्प पनि हाम्रासामु छ । उच्चस्तरीय राजनीतिक समिति बनाएर राजनीतिक सहमतिका आधारमा सीमांकन हेरफेर गर्न सकिन्छ । तेस्रो विकल्प उच्चस्तरीय संसदीय समिति बनाएर सीमांकन हेरफेर गर्न सकिन्छ । यी ३ विकल्पमा मधेसी मोर्चा सहमत हुनुपर्छ ।
वार्ताको औचित्य सकियो भन्नु मूर्खता
रामहरि खतिवडासांसद, नेपाली कांग्रेस
मधेसमा देखिएको समस्या समाधानका लागि अहिले संसद्मा संविधान संशोधन विधेयक पेस भइसकेको अवस्था छ, जसमा जनसंख्याका आधारमा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण गर्ने, समानुपातिक समावेशी प्रतिनिधित्वलगायतका कुरा समावेश छन् । मधेसी मोर्चाका अधिकांश माग विधेयकमा समावेश छन् । अझै विधेयकमा भएका त्रुटि सच्याउन र मोर्चाका असन्तुष्टिलाई समेत समेट्न संसद् बैठक सारेर छलफल गर्ने भनेका छौं । विधेयक संसद्मा पेस भएपछि मोर्चाका नेताहरुले वार्ताको औचित्य सकियो भनेका छन्, यो उनीहरूको मूर्खता हो । संशोधन विधेयकमा उनीहरूका माग सम्बोधन गर्ने बुँदाहरू समावेश हुँदाहुँदै र उनीहरूसँग छलफल गर्ने भन्दाभन्दै वार्ताको औचित्य सकियो भन्नुले मोर्चा आफैं मागमा स्पष्ट नभएको प्रष्ट हुन्छ । प्रदेशको सीमांकनलाई राजनीतिक समझदारीमा आयोग बनाएर टुंग्याउनुपर्छ । सीमांकन जस्तो कुरा गोजीबाट झिकेर दिने कुरा होइन । जुन क्षेत्रमा सीमांकनमा विवाद छ, त्यही क्षेत्रका नागरिकले जनमत संग्रहमार्फत टुंगो लगाउँछन् । हामीले यहाँ बसेर सीमांकन हेरफेर गर्दा एउटा आन्दोलनको अन्त्य भएर अर्को आन्दोलन सुरु हुन्छ ।
हाम्रो देशका समस्या समाधान हामी आफैंले गर्ने हो, विदेशीसामु हारगुहार गर्ने होइन । अहिलेको अवस्थालाई हेर्ने हो भने हारेकाहरूले जनमत भएकाहरूलाई लखेट्न खोजेजस्तो देखिन्छ । अत्यधिक बहुमतले पास गरेको संविधान र संविधान संशोधनमार्फत केही मुद्दा समाधान गर्न खोज्दा पनि मधेसी मोर्चा बाउँठिनु भनेको हारेकाले जितेकालाई तह लगाउन खोजेजस्तै हो । मधेसी जनताले अधिकार नपाएका होइनन्, त्यहाँका नेताले सत्ता नपाएका मात्र हुन् । अधिकार चाहिएको भए संसद्मा आवाज उठाउने हो कि नाकाबन्दी गर्ने ? अहिलेको समस्या मधेसी मोर्चाले वार्ता र संवादमार्फत हल गरी आफूलाई चित्त नबुझेको कुरा अर्को चुनावमा बहुमत ल्याएर संशोधन गरे भइगो नि ! त्यसैले मधेसी मोर्चा वार्ता र संवादका लागि तयार भएर सबै पक्षका बीचमा सहमतिका आधारमा निकास निकाल्न आवश्यक छ । नेपाली कांग्रेस यो समस्या समाधान गर्न तयार छ । कांग्रेसले महेश आचार्य र बिमलेन्द्र निधिलाई वार्ता टोलीमा पठाएको छ । संशोधन विधेयकमा छलफल गर्न, परिमार्जन गर्न पनि कांग्रेस तयार छ, त्यसका लागि मोर्चा र सरकार गम्भीर भई सघन संवादमा जुट्नुपर्छ । यो समस्या समाधानपछि संसद्भित्र र बाहिरका सबै पक्षसँग छलफल गरी देश निर्माणमा लाग्नु अहिलेको आवश्यकता हो ।
विधेयक ल्याएर समस्या बल्झाउने काम भयो
रामनरेश राय यादवनेता, तराई–मधेस सद्भावना पार्टी
मधेसमा जारी आन्दोलन माग पूरा नभएसम्म रोकिँदैन । हामीले आन्दोलनका पूर्वघोषित कार्यक्रम यथावत् राख्दै थप कार्यक्रम घोषणा गरेका छौं । पुस ५ देखि १५ गतेसम्मको कार्यक्रम घोषणा भइसकेको छ । हामी यसलाई थप सशक्त बनाउँछौं । हामीसँग आन्दोलनको अर्को कुनै विकल्प छैन ।
संविधानसभाबाट मधेसकेन्द्रित दलका भावनाविपरीत हतारमा संविधान पारित गरियो । संविधानका धारा पारित गर्दा प्रक्रिया उल्लंघन गरियो । विगतमा भएका सहमति कार्यान्वयन भएन । अन्तरिम संविधानमा भएका व्यवस्थाहरूसमेत हटाइए । यसप्रति हामीले विरोध जनाउँदै आएका छौं । सरकारले यसमा गम्भीरता देखाएको छैन । सरकार र प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेससँग १५ पटकभन्दा बढी छलफल गरिसकेका छौं तर अवस्था उस्तै छ । यसबाट उहाँहरू वार्ताबाट समाधान खोज्न गम्भीर नभएको देखिन्छ । उहाँहरू मधेस आन्दोलनका माग सम्बोधनमा उदासीन देखिनुभएको छ । त्यही भएर हामीले आन्दोलनलाई सशक्त बनाउँदै छौं । आन्दोलन कमजोर भयो भन्ने हल्ला चलाइएको छ । त्यसमा कुनै सत्यता छैन । अहिले बाली भिœयाउने समय भएकाले मधेसका जनता त्यता व्यस्त छन् । अब पुनः आफ्ना माग पूरा गराउन मधेसका जनता आन्दोलनलाई सशक्त बनाउन जुटिसकेका छन् । अब फेरि आन्दोलन थप सशक्त हुनेछ ।
हामीले नेपाली कांग्रेसले व्यवस्थापिका–संसद्मा दर्ता गराएको संविधान संशोधन विधेयकको विरोध गरेका छौं । त्यो विधेयकले आन्दोलनले उठाएका माग सम्बोधन गर्दैन । विधेयक ल्याएर समस्या बल्झाउने काम भयो । त्यसैले विधेयक संसद्मा टेबल हुँदादेखि नै हामीले विरोध गर्दै आएका छौं, विरोध जारी रहनेछ । मानवीय दृष्टिकोणले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण कार्यका लागि सहज होस् भनेर पुनर्निर्माणसम्बन्धी विधेयक ल्याउँदा हामीले अवरोध नगर्ने निणय ग¥यौं । तर, संसद्मा हाम्रो विरोध हुँदाहुँदै लोकतान्त्रिक पद्धतिविपरीत संविधान संशोधन विधेयक ल्याएर संसदीय परम्परा मिच्ने काम भयो । यो लोकतन्त्रमाथिकै प्रहार हो ।
सत्तारुढ दल, प्रतिपक्षी दल कांग्रेस र सभामुख मिलेरै लोकतन्त्रमाथि प्रहार भएको छ । उहाँहरूले निरंकुशता लाद्ने प्रयास गर्नुभएको छ । २१औं शताब्दीका जनता निरंकुशता स्वीकार गर्दैनन् भन्ने बुझ्न जरुरी छ । विगतमा निरंकुशताविरुद्ध मधेसकै जनताको साथ लिएर उहाँहरू लड्नुभयो तर आज आफंै निरंकुशता लाद्न खोज्दै हुनुहुन्छ । मधेसका जनताले उहाँहरूको निरंकुशता स्वीकार गर्दैनन् ।
‘अभी नहीँ त कभी नहीँ’ भन्नेमा मधेसी जनता र हामी प्रस्ट छौं । हामीले कुनै नयाँ कुरा मागेका छैनौं । विगतमा भएका सहमति कार्यान्वयन गर्नुस् भनेका हौं । त्यसबाट कोही पनि भाग्न सक्दैन । आन्दोलनबाट हामी आफ्ना माग पूरा गराएरै छाड्नेछौं । मधेसी जनताको आन्दोलनले सरकार र प्रतिपक्षी कांग्रेसलाई माग पूरा गर्न बाध्य पार्नेछ । संसारमा जनता कहिले पनि हारेका छैनन् । अहिले पनि हार्ने छैनन् ।
मोर्चाका मागमा भारतले खेलिरहेका कारण समस्या
विश्वभक्त दुलाल ‘आहुति’नेता, एमाओवादी
सरकार संविधान संशोधनमार्फत तराई–मधेसका समस्या समाधान गर्न तयार छौं भन्छ । वार्ताका लागि मधेसी मोर्चाका नेताहरूलाई राजधानी बोलाइन्छ तर वार्ता विषयमै प्रवेश नगरी सकियो भन्छ सरकार । खासमा सरकार वार्ताको प्रारम्भिक विषयमै प्रवेश नगर्दा समस्या भएको हो । कम्तीमा आन्दोलनकारीका माग सम्बोधनका लागि विषयमा प्रवेश गरेपछि मात्र टुंगोमा पुग्ने÷नपुग्ने थाहा हुने थियो । मधेसीहरूको मुख्य माग समानुपातिक समावेशी, जनसंख्याका आधारमा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण र मधेसी तथा थारू समुदाय बाहुल्य क्षेत्रमा रहने गरी संघीयताको सीमांकन हुनुप¥यो भन्ने हो । केही नेताको व्यक्तिगत स्वार्थका कारण पश्चिमका कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लालाई पहाडमा गाभिएको छ, जुन क्षेत्रमा अधिकांश थारू समुदायको बाहुल्य छ । थारू समुदाय भएका जनसंख्या एउटै क्षेत्रमा बस्न पाउनुप¥यो भन्ने हो । त्यसैगरी, पूर्वका मोरङ र सुनसरी जिल्लालाई २ नम्बर क्षेत्रमा राख्नुप¥यो भन्दै आएका छन् । वास्तवमा मोरङ र सुनसरी जिल्ला पनि २ नम्बर क्षेत्रमा राख्नुपर्ने मधेसी समुदायको माग वैज्ञानिक छ । किनभने, उक्त २ जिल्ला मधेसी समुदाय बाहुल्य छ, राखिदिए भइहाल्यो नि !
सरकारबाट मधेसमा वार्ताभन्दा दमन धेरै भयो, जसले गर्दा आन्दोलनको राप धेरै माथि गइसकेको छ । आन्दोलनका कारण ५० भन्दा धेरै जनाले ज्यान गुइसकेका छन् । आन्दोलनकारीलाई पनि जनतासमक्ष देखाउने केही न केही आधार त हुनुप¥यो । तर, सरकार वार्ताका नाममा विषयमै प्रवेश गरेको छैन । अर्को कुरा, मधेसी मोर्चाका मागमा भारतले खेलिरहेकाले पनि समस्या छ, जसले गर्दा मोर्चालाई आफ्ना माग पूरा गराउन गाहो भइरहेको छ । मोर्चाले मात्र संघर्ष गरिरहेको भए यस्तो हुँदैनथ्यो होला । आन्दोलनकारीलाई ‘फेस सेभिङ’ पनि चाहिएको छ ।
| Business Interview | false | [
0,
1629,
2253,
8,
9870,
2882,
6,
10306,
18,
206,
12722,
15,
3556,
7230,
29,
3918,
2946,
104,
5,
72,
216,
309,
251,
3556,
7230,
1552,
511,
1561,
2942,
9345,
348,
189,
3556,
128,
362,
2523,
13,
5,
147,
14777,
9,
3468,
4505,
1957,
... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
599 | 599 |
डा. शंकर शर्मा(पूर्वउपाध्यक्ष, राष्ट्रिय योजना आयोग)भूकम्प र भारतको नाकाबन्दीले मुलुकको आर्थिक अवस्था जर्जर बन्दै गएको छ । भूकम्पका कारण पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणमा केन्द्रित हुनुपर्ने सरकार नाकाबन्दीका कारण इन्धन, खाद्यान्न, औषधिजस्ता न्यूनतम् मानवीय आवश्यकता पूर्ति गर्नतर्फ अल्मलिनुपरेको छ । तत्काल नाकाबन्दी हटे पनि अर्थतन्त्र सामान्य अवस्थामा फर्किन धेरै समय लाग्ने निश्चित छ । आर्थिक संकटका कारण देश मानवीय संकटउन्मुख रहेको राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष डा. शंकर शर्मा बताउँछन् । विकास अर्थशास्त्रमा विद्यावारिधि शर्माले सदस्य र उपाध्यक्ष पदमा गरी योजना आयोगमा मात्रै ८ वर्ष र अर्थ मन्त्रालयमा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाकारका रूपमा २ वर्ष बिताएका छन् । उनी अमेरिकाका लागि पूर्वनेपाली राजदूत पनि हुन् । बाह्य तथा आन्तरिक व्यापार, विकास निर्माणका योजना, अर्थतन्त्र र कूटनीतिमा दख्खल राख्ने शर्मासँग मुलुकको वर्तमान आर्थिक अवस्था, भूकम्प र नाकाबन्दीको दीर्घकालीन असर एवं नेपाल–भारत सम्बन्धबारे कारोबारकर्मी रञ्जित तामाङले गरेको कुराकानी :
हामी भूकम्प र नाकाबन्दीको मार खेपिरहेका छौं । अहिलेको आर्थिक अवस्थाबारे बताइदिनुहोस् न !
आर्थिक वर्षको ६ महिना बित्न लाग्यो । मुलुकले नाकाबन्दीको संकट झेलिरहेको छ । यो संकट लम्बियो भने यसअघि अनुमान गरिएको २ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिदरको लक्ष्यसमेत पूरा नहुने देखिन्छ । आर्थिक वृद्धिदर ऋणात्मक हुन सक्छ । अर्कोतिर समग्र मूल्यवृद्धि साढे १० प्रतिशत छ । एकातिर अत्यधिक मूल्यवृद्धि भइरहेको छ, अर्कोतिर आर्थिक वृद्धिदर सुस्तमात्रै होइन कि ऋणात्मक हुने खतरा छ । नागरिकको आम्दानी बढ्न सकेको छैन तर मुद्रा स्फीति भइरहेको छ । यसले ठूलो मानवीय संकट आउने देखिन्छ ।
नागरिकसँग पुँजी पनि छैन र रोजगारी पनि छैन । इन्धन अभाव र लोडसेडिङलगायत समस्याले झन्डै २ हजार २०० कारखाना बन्द छन् । केही क्षमताको २०–२५ प्रतिशत चलिरहेका छन् । पर्यटन क्षेत्र पनि अस्तव्यस्त छ । जनवरीदेखि अहिलेसम्ममा ४६ प्रतिशतले पर्यटक घटेको छ । यसले राजस्वमा असर पु¥याएको छ । पर्यटन क्षेत्रमा निर्भर झन्डै ४ लाख कामदार बेरोजगार भएका छन् । इन्धन अभाव, बन्दहड्ताललगायतले यातायात क्षेत्र झनै ठूलो समस्यामा छ । यातायात समस्याले सेवाक्षेत्रमा असर पारेको छ । अहिलेको संकटले कृषिमा पनि समस्या पारेको छ । कच्चा पदार्थको मूल्य बढ्ने, मल नपाउने, पाए पनि महँगो पर्ने र कृषकले पनि लगानी गर्न नसक्ने अवस्था छ । मौसमले पनि साथ नदिएकाले कृषिमा नकारात्मक असर पुगेको छ ।
पुँजीगत बजेट खर्चबारे के भन्नुहुन्छ ?
अहिलेसम्म सरकारले पुँजीगत खर्च ५ प्रतिशतमात्रै गरेको छ । यसमा प्रत्यक्ष भुक्तानीको अंश पनि हुन्छ तर पुँजीगत खर्चको अवस्था निराशाजनक छ । निजी क्षेत्रबाट सिर्जना हुने रोजगारी तथा उत्पादन र सरकारबाट सिर्जना हुने आर्थिक गतिविधि र रोजगारी ठप्प छ । उसै त भूकम्पले झन्डै ७ लाख नागरिक थप गरिब भएको अनुमान छ । भूकम्पअघि नै अर्को ७ लाख नागरिक गरिबीको ‘मार्जिन’मा थिए । एकातिर बेरोजगार हुने, अर्कोतिर मुद्रास्फीति बढ्ने हुँदा ती मार्जिनमा रहेका ती ७ लाख नागरिक पनि गरिबीको रेखामुनि गएको प्रारम्भिक तथ्यांक छ । आम्दानी छैन, मूल्यवृद्धि बढिरहेको छ । यसले सबैभन्दा बढी खाद्यान्नमा प्रभाव पारेको छ । किनकि मान्छेहरूले औसत खर्चको ७२ प्रतिशत खाद्यान्नमा खर्च गर्छन् । समग्र मुदास्फीति साढे १० प्रतिशत भए पनि खाद्यान्नमा मुद्रास्फीति १२ प्रतिशत छ ।
यसले भोकमरी, कुपोषणजस्ता मानवीय संकटलाई निम्त्याउने देखिन्छ । खाद्य असुरक्षा मात्रै नभई स्वास्थ्य र शिक्षामा समेत असर पार्ने देखियो । आम्दानी नबढ्ने वा घट्ने र त्यसको ठीक उल्टो महँगी बढ्दा नागरिकले आफ्नो शिक्षा र स्वास्थ्यमा लगानी गर्न सक्दैन । भूकम्पको मार खेपिरहेका बेला औषधिजन्य उत्पादन अरू बेलाभन्दा बढी चाहिन्छ । यही बेला औषधि अभाव भएको छ । भएका औषधि पनि चाहिएको ठाउँमा पु¥याउन सकिएको छैन । इन्धन अभावले गोदाममा थन्किरहेका खाद्यान्न पनि आवश्यक ठाउँमा पु¥याउन सकिएको छैन ।
मैले अघि नै भनें २ हजार २०० उद्योग बन्द छन् । उद्योग बन्द भएपछि निर्यात पनि रोकिएको छ । उत्पादन लागत पनि उच्च छ । किनकि, मुद्रास्फीति उच्च छ र कालोबजारीबाट आएको इन्धन महँगोमा किन्नुपर्ने बाध्यता छ । लागत महँगो भएकाले हाम्रा उत्पादनहरू प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने अवस्थामा छैनन् । त्यसैले हाम्रो निर्यातको अवस्था दयनीय बनेको छ ।
लगानीमा चाहिँ कस्तो असर परेको छ ?
कच्च पदार्थको मूल्यवृद्धि र इन्धन अभाव छ । कच्चा पदार्थको मूल्यवृद्धि भए पनि उत्पादित वस्तुको माग थोरै छ । भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण मान्छेहरूको क्रयशक्ति कमजोर भएको छ । रेमिट्यान्स खाद्यान्न, लत्ताकपडा, औषधि, शिक्षाजस्ता आधारभूत क्षेत्रमा खर्च गर्दैमा ठिक्क छ । औद्योगिक उत्पादन खपत नहुने भएपछि उत्पादन गर्ने कुरा पनि भएन । नाफाको ग्यारेन्टीबिना कसैले लगानी गर्दैन । उत्पादित सामानको माग नभएपछि नाफाको कुरै आउँदैन । नाफा नभएपछि लगानी नहुनु स्वाभाविक हो । आउने दिनमा लगानीमैत्री वातावरण बन्छ कि बन्दैन त्यसमा निर्भर रहन्छ ।
लगानीको वातावरण नहुने र भए पनि नाफा नहुने वातावरणले पुँजी पलायनलाई प्रोत्साहन गर्छ । लगानी नभएपछि पैसा बैंकमा राख्नुपर्ने हुन्छ । बैंकले ३–४ प्रतिशत ब्याज दिन्छ, जबकि मुद्रास्फीति १० प्रतिशत हाराहारीमा छ । बैंकमा राख्यो भनेमात्रै पनि पैसाको अवमूल्यन हुन्छ । त्यसैले सक्नेले पुँजी देशबाहिर लैजान सक्छन् । बाहिर देशमा बैंकमै राख्ने हो भने पनि फाइदा हुन्छ । त्यसैले अहिलेको संकटले पुँजी पलायनलाई प्रोत्साहन गर्छ ।
अर्को, कालोबजारीले संस्थागत रूप लिने खतरा छ । अहिले इन्धन अभाव सहज होस् भन्ने ढंगले कालोबजारी नियन्त्रणतर्फ ध्यान नदिएको हुनसक्छ । यो एक हदसम्म त ठिकै होला ! तर, यसले दूरगामी असर पार्छ । केही दिनअघि मात्रै २ हजार ५०० सिलिन्डर ग्यास भित्रिएको रहेछ । ग्यास भर्ने ठाउँमा पर्ने जिल्लाका बासिन्दाले ‘लोकल डिमान्ड’ भनेर १ हजार ७०० सिलिन्डर त्यहीँ राखे । लोकल डिमान्डको नाममा ‘क्याप्चर’ गर्ने र महँगोमा बेच्नलाई यस्तो गरिएको प्रस्ट छ । सरकारले नेपाल भित्रिने इन्धनमध्ये ६० प्रतिशत काठमाडौंमा ल्याउने भनिरहेको छ । तर ग्यास, डिजेल र पेट्रोल बाटैमा हराइरहेको छ । यसले कालोबजारी र तस्करी गर्ने समूहहरू बलियो हुँदै गएको पुष्टि गर्छ । अहिले सरकारसँग पर्याप्त खाद्यान्न, इन्धन छैन । इन्धन अभावमा भूकम्पले लथालिंग ठाउँमा भएका सामान पनि पु¥याउन सकिएको छैन ।
कालोबजारले पहिला, मुलुकको राजस्वमा हानी पु¥याउँछ । दोस्रो, इमानदार लगानीकर्ता हतोत्साही बन्न पुग्छन् । किनकि कर छलेर, नियम उल्लंघन गरेर काम गर्नेसँग इमानदारले प्रतिस्पर्धा गर्न सक्दैनन् । तेस्रो, स्थिति सामान्य भइसकेपछि कालोबजारीको सञ्जाल अन्यत्र फैलिन सक्ने खतरा छ । यसमा सरकारले नियन्त्रण गर्नै सकेको छैन । कालोबजारीले सबैभन्दा मारमा पार्ने गरिब जनता नै हो ।
अब उपाय के त !
यसबारे सरकालाई म केही सल्लाह दिन चाहन्छु । पहिला, कालोबजारीलाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ । नियन्त्रण भयो भने अहिले हामीसँग भएका र अलि–अलि आएका खाद्यान्न, इन्धन, औषधिजस्ता सामानले नगरी नहुने मानवीय आवश्यकतालाई पूरा गर्न सक्छौं । दोस्रो, बजेट खर्चलाई बढाउन व्यवस्थापनको जरुरी छ । पुँजीगत खर्च बढ्यो भने आर्थिक गतिविधि बढ्छ, जुन आयोजना इन्धन र विद्युत् अभावमा रोकिएका छन्, उनीहरूलाई दिनुपर्छ । अहिले बाहिरी सहयोग लिएर काम गर्नुपर्नेमा आफूसँग भएको रकम पनि सरकरले खर्च गर्न सकेको छैन । त्यही भएर ‘स्पेसल मेकानिज्म’ बनाएर पुँजीगत खर्च बढाउन जोड दिनुपर्छ ।
तेस्रो, आयात–निर्यातको समस्या, लगानी र पुँजी पलायनको समस्या हल गर्न निजी क्षेत्रलाई प्याकेज दिनुपर्छ । कस्तो प्याकेज दिने भनेर निजी क्षेत्रसँग बसेर तयारी गर्नुपर्छ । जसले लगानी गर्दै नगर्ने, निर्यात सुस्त हुने, पुँजी पलायनतिर लाग्ने अहिलेको वातावरणलाई निरुत्साहित गर्न सकोस् ।
पुनर्निर्माण प्रधिकरणको सीईओका लागि दलहरूबीच हानाथाप छ । प्राधिकरणको सीईओमा त्यस्तो आकर्षण के छ ? यसमा राजनीतिक अभीष्ट वा लाभ–हानिको के स्वार्थ लुकेको छ ?
यो नेताहरूको भ्रम हो । ४ अर्ब डलर बजेट भएको प्राधिकरणको सीइओ आफूअनुकूलको भए फाइदा हुन्छ भन्ने होला ! तर, यसबाट केही फाइदा हुनेवाला छैन । किनकि, प्राधिकरण आफैंले कार्यान्वयन गर्दैन । ४ अर्ब रुपैयाँ बजेट दातृनिकायले दिने हो । दातृनिकायको कार्यान्वयन प्रक्रिया अत्यन्तै कडाखालको हुने हुँदा कुनै दलको स्वार्थमा काम हुन असम्भव छ । प्रधानमन्त्री, प्रमुख विपक्षी दलका नेताहरू संलग्न रहेको प्राधिकरणबारे जुन धारणा छ, यो एकदम गलत छ । सरकार र विपक्षी दलहरूको रवैया पनि ठीक भएन ।
प्राधिकरण गठनमा ढिलाइ हुँदा दातृनिकायहरूको प्रतिबद्धतामा कस्तो असर पुग्ला ?
दातृनिकायले उनीहरूको सरकार र संसद्लाई जवाफ दिनुपर्ने हुन्छ । खासगरी ‘बाइल्याटरल अर्गनाइजेसन’हरूले बजेट खर्च भएन भने एनजीओमार्फत खर्च गर्न थालिसकेका छन् । त्यसो हुँदा हामीले प्राथमिकता दिएको क्षेत्रमा बजेट जाँदैन । समन्वय अभाव हुन्छ । कार्यक्रमहरूमा दोहोरोपना आउन सक्छ । अति आवश्यकभन्दा सामान्य आवश्यकता पूर्ति गर्न बजेट खर्च हुने सम्भावना रहन्छ । दातृनिकायहरू हामीप्रति होइन, आफ्नो देशप्रति उत्तरदायी हुन्छन् । त्यही भएर खर्चचाहिँ गर्छन् । यसले सामान्य काम गर्दा पनि पुग्ने ठाउँमा धेरै खर्च हुने र धेरै काम गर्नुपर्ने ठाउँमा कम खर्च हुनेजस्ता समस्या आउन सक्छन् ।
यस्तो संकटका बेला सरकारले अनावश्यक र कम प्राथमिकता दिए पुग्ने क्षेत्रको खर्च कटौती गरेको छैन । दातृनिकायसँग सहयोग थापिरहने, अनि फुर्मास गरिरहने परिपाटीले हाम्रो अर्थतन्त्र कहाँ पुग्छ ?
हाम्रो बजेटरी सिस्टमले खर्च नभएको एउटा शीर्षकको रकम अन्यत्र खर्च गर्न कडाइ गरेको छ । त्यही भएर बेरुजु बर्सेनि बढिरहेको छ । अहिले ठूलो बजेट अबण्डामा राख्ने र नदेखिने गरी राख्ने परिपाटी बढ्दै गएको छ । यस्तो हुँदा अनावश्यक खर्च हुने जोखिम रहन्छ । त्यही भएर राष्ट्रिय योजना आयोग, अर्थ मन्त्रालयजस्ता निकायमा एकदमै अनुभवी मान्छेहरू हुनुपर्छ, जसले यस्ता छिद्राहरू केलाएर अनावश्यक खर्च रोक्न सक्छन् । यस्ता छिद्रा खासगरी शिक्षा, स्वास्थ्य, स्थानीय विकास, भौतिक पूर्वाधारका क्षेत्रमा बढ्दै गएका छन् । यस्ता क्षेत्रमा बजेटचाहिँ ह्वात्तै बढेको देखिन्छ तर खर्चचाहिँ कम प्राथमिकता दिए पनि पुग्ने क्षेत्रमा बढ्दै गएको छ ।
बजेट कार्यान्वयनलाई अनुशासित बनाउने नियमहरू राम्रै छन् । तर, ती नियमलाई केलाएर छिद्रा पत्ता लगाउनचाहिँ सकिरहेका छैनौं । बर्सेनि बजेट बढ्दै जाने तर काम गर्ने शैली, म्यानपावरचाहिँ पुरानै हुँदा अनुशासन तोडिँदै गएका छन् । विकासे मन्त्रालयको मन्त्रीले चाहेमा २–४ अर्ब रुपैयाँ आफूनिकटका मान्छेले मागेका आयोजनालाई बाँड्न सक्छन् । यस्तो परिपाटी रोक्नु पर्दैन ?
राजनीतिक दलका नेता–कार्याकर्ता आफूअनुकूल काम गर्न सकियोस् भन्ने चाहन्छन् । हामी योजना आयोगमा हुँदा स्थानीय विकास मन्त्रालयले संसद्ले पारित गरेको बाहेक कुनै पनि खर्च गर्न नपाउने प्रस्ताव गरेका थियौं । मलाई सम्झना छ– ‘तत्कालीन स्थानीय विकासमन्त्री नै डेलिगेसन आएर ‘हाम्रो निर्णयमा खर्च गर्न पाइन्न भने हामी केको मन्त्री ? भनेका थिए ।’ हामीले भनेका थियौं, ‘बजेट बन्नुअघि नै जे गर्नुपर्छ गर्नोस् न ! हाम्रो उद्देश्य मनलाग्दी तोकका भरमा बजेट खर्च हुनु हुँदैन भन्नेमात्रै हो ।’ तर, हामीले प्रस्ताव गरेजस्तो केही भएन । झन् अहिले सिस्टम धेरै बिग्रिसक्यो । यसलाई सुधार नगर्ने हो भने अनावश्यक क्षेत्रमा खर्च हुने परिपाटी बढ्दै जान्छ ।
प्रसंग बदलौं, नेपालको आन्तरिक कारण देखाएर भारतले पारवहन अवरोध गर्न मिल्ने आधार के छ ? अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले के भन्छ ?
नेपालजस्तो भूपरिवेष्ठित मुलुकको ट्रान्जिट अधिकार कसैले रोक्न मिल्दैन । यसमा संसारको कुनै देशको विमति छैन । सबैले हस्ताक्षर गरेका छन् । डब्लूटीओदेखि समुद्रसँग सिमान जोडिएका राष्ट्रहरूको कानुन हेर्दा नेपालको सामान भारतले रोक्नुपर्ने कुनै कारण देख्दिन । भारतले हाम्रा ट्रक ड्राइभर र ट्रान्सपोटरहरू नै जान मानेनन् भनिरहेको छ । तर, सहजै आउन सक्ने नाकाहरू प्रशस्त छन् । नेपाल र भारतजस्तो ‘पिपुल टु पिपुल’ बलियो सम्बन्ध भएको राष्ट्रबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण हुनु एकदमै दुःखको विषय हो । नेपालमा भूकम्प गएको ६ घन्टामा भारतले रेस्पोन्स गरेर उद्दारकर्मी पठाएर मद्दत गरेको थियो । भूकम्पले थलिएको यस्तो बेलामा त कुनै नाकामा समस्या देखिए पनि अरू नाकाबाट पठाउनु पथ्र्यो ।
यो नाकाबन्दीले व्यापार/पारवहनसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि–सम्झौताहरू नेपालजस्ता भूपरिवेष्ठित मुलुकका लागि उपयुक्त छैनन् भन्ने देखाएन र !
शीतयुद्धका बेला राष्ट्रहरू कित्ताकाट गरेर दुईतिर लाग्थे । अब त्यो दुईपक्ष भन्ने रहेन । बजारकेन्द्रित अर्थतन्त्र भएको अहिलेको अवस्थामा व्यापारको सम्बन्ध रणनीतिक सम्बन्धसँग जोडिँदो रहेछ । अहिले नेपालले कूटनीतिक समुदायलाई ‘कन्भिन्स’ गराउन नसक्दा समस्या आएजस्तो लाग्छ । | Business Interview | false | [
0,
454,
3813,
698,
1087,
2901,
20147,
7,
111,
289,
1490,
52,
19307,
9,
479,
3511,
11,
1598,
171,
265,
9412,
18,
1921,
251,
13,
5,
1118,
12,
95,
13000,
9,
3055,
8,
1936,
1259,
196,
3511,
12,
95,
4489,
7,
5630,
7,
1164,
1110,
33... | [
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1,
1... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.